# data[].attributes.headline
Тедемедицина медицинадағы жаңа бағыт

# data[].attributes.subject
Тедемедицина медицинадағы жаңа бағыт

# data[].attributes.body
Телемедицина – қазіргі медицинадағы қарқынды дамып келе жатқан жаңа бағыттардың бірі. Ол заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен қашықтықтан медициналық көмек көрсетуге мүмкіндік береді.

Телемедицинаның негізгі бағыттары:

1. Қашықтықтан кеңес беру – дәрігер мен науқастың видеобайланыс арқылы сөйлесуі.

2. Диагностика – пациенттің анализдері мен тексеру нәтижелерін онлайн жіберіп, дәрігерден қорытынды алу.

3. Мониторинг – созылмалы ауруы бар науқастардың жағдайын арнайы құрылғылар арқылы үздіксіз бақылау.

4. Дәрігерлер арасындағы консилиумдар – мамандар әртүрлі аймақтардан бірлесіп, күрделі жағдайларды талқылай алады.

Артықшылықтары:

• Алыс ауылдар мен елдімекендердегі адамдарға медициналық көмектің қолжетімділігін арттырады;

• Уақыт пен қаражат үнемделеді (жолға шығудың қажеті жоқ);

• Жедел медициналық кеңес алу мүмкіндігі артады;

• Медициналық құжаттар мен деректерді жылдам алмасу мүмкіндігі болады.

Қиындықтары:

• Интернет пен технологияға қолжетімділік шектеулі болуы мүмкін;

• Диагностиканың кейбір түрлері қашықтықтан нақты нәтиже бермеуі мүмкін;

• Құпиялылық пен ақпарат қауіпсіздігі мәселелері.

# data[].attributes.headline
Әлемдегі телемедицинаның дамуы

# data[].attributes.subject
Әлемдегі телемедицинаның дамуы

# data[].attributes.body
1. АҚШ

• АҚШ телемедицина саласында көш бастап тұрған елдердің бірі.

• COVID-19 пандемиясы кезінде телемедициналық қызметтерге сұраныс 38 есе өсті.

• Медицина сақтандыру жүйелері телемедицина қызметтерін қаржыландыруды бастап кетті.

• Teladoc Health, Amwell, MDLIVE сынды ірі компаниялар осы салада белсенді жұмыс істейді.

2. Еуропа елдері

• Германия, Франция, Ұлыбритания сияқты елдер телемедициналық платформалар мен заңнамалық негіздерді дамытып жатыр.

• Германияда 2019 жылы телемедициналық қызмет көрсетуге рұқсат беретін “Digital Healthcare Act” қабылданды.

• Францияда видеоконсультациялар жалпы тәжірибелі дәрігерлер арасында кеңінен қолданылады.

3. Азия

• Қытай мен Үндістанда халықтың тығыздығы мен шалғай аймақтардың көп болуына байланысты телемедицина өте өзекті.

• Қытайда Ping An Good Doctor платформасы арқылы күн сайын миллиондаған адам кеңес алады.

• Үндістанда eSanjeevani үкіметтік платформасы ауылдық жерлерге қызмет көрсетеді.

4. Африка

• Телемедицина шалғай ауылдық жерлерде медициналық көмектің жалғыз қолжетімді түрі болуы мүмкін.

• Кения, Нигерия, Оңтүстік Африка сияқты елдер мобильді қосымшалар мен SMS жүйелері арқылы телемедицина енгізіп жатыр.

• Қайырымдылық және халықаралық ұйымдардың қолдауымен телемедициналық жобалар іске асуда.

5. Қазақстан

• Елде телемедицина 2004 жылдан бастап енгізіле бастады.

• Қазіргі таңда шалғай ауылдардағы медициналық мекемелер мен облыстық орталықтар арасында телебайланыс арқылы кеңес беру жүргізіледі.

• 2020 жылдан бастап телемедицинаның нормативтік-құқықтық базасы дамытылып жатыр.

• “Денсаулық” бағдарламасы аясында телемедицинаның инфрақұрылымы кеңейіп келеді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Қазақстандағы телемедицина күннен күнге дамып келеді - ДДҰ

# data[].attributes.attachment_link.description
АСТАНА. ҚазАқпарат - Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) ресми сайтында Қазақстандағы телемедицина туралы мақала жарияланды. Онда Қазақстанның ауылды жерлерде тұратын халыққа медициналық қызмет көрсету үшін жаңа технологияларға инвестицияны көптеп салып жатқаны айтылған және телемедицина ж…

# data[].attributes.headline
Мобильді телемедициналық кешендер

# data[].attributes.subject
Мобильді телемедициналық кешендер

# data[].attributes.body
Мобильді телемедициналық кешендер (МТК) – бұл арнайы жабдықталған көлік түрінде жасалған медициналық кешендер, олар шалғай, жол қатынасы қиын аймақтарда халыққа сапалы медициналық көмек көрсету үшін қолданылады.

Мобильді телемедициналық кешендердің мақсаты:

• Қаладан алыс ауылдар мен елді мекендерге медициналық қызмет жеткізу;

• Уақытылы диагностика мен алғашқы кеңес беру;

• Мамандандырылған дәрігерлерге телебайланыс арқылы қосылу.

Мобильді кешеннің құрамына не кіреді:

1. Цифрлық диагностикалық құрылғылар:

• ЭКГ аппараты, ультрадыбыстық (УДЗ) жүйе, рентген аппараты, анализаторлар.

2. Видеобайланыс жүйесі:

• Науқас пен қаладағы маман дәрігер арасында онлайн кеңес ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

3. Медициналық бағдарламалық қамтамасыз ету:

• Науқастың мәліметтерін тіркеу, сақтау және дәрігерге жіберу.

4. Интернет пен спутниктік байланыс:

• Байланыс жоқ жерлерде де тұрақты интернетпен қамтамасыз ету.

Артықшылықтары:

• Халыққа жақын – шалғай ауылдарға өзі барып, медициналық қызмет көрсетеді;

• Уақыт пен шығын үнемделеді – тұрғындардың қалаға бару қажеттілігі азаяды;

• Жедел және сапалы диагностика жасауға мүмкіндік береді;

• Мамандардың жетіспеушілігін телемедицина арқылы жабуға болады.

Қазақстандағы мысал:

• Қазақстанда мұндай кешендер “Денсаулық пойызы” сияқты жобалар арқылы іске асырылуда.

• Мобильді телемедициналық кешендер облыстық денсаулық сақтау басқармаларының қарамағында жұмыс істейді.

• Медициналық пойыздар мен арнайы автобустар жыл сайын шалғай аймақтарға барып, бірнеше күн бойы тұрғындарды қарап, кеңес береді.

# data[].attributes.headline
Теле білім беру

# data[].attributes.subject
Теле білім беру

# data[].attributes.body
Теле білім беру – қашықтықтан оқыту технологияларының бірі, мұнда білім беру процесі телекоммуникациялық құралдар арқылы (теледидар, интернет, радио, бейнебайланыс) жүзеге асады. Бұл әдіс әсіресе шалғай елді мекендердегі, ерекше жағдайдағы (мысалы, пандемия кезіндегі) оқушылар мен студенттерге тиімді.

Теле білім берудің негізгі ерекшеліктері:

1. Қашықтықтан қолжетімділік

– Оқушылар мен студенттер кез келген жерден білім ала алады.

2. Уақыт үнемділігі

– Сабақ кестесі икемді, өз ыңғайына қарай оқуға болады.

3. Бейне және аудио ресурстардың кең қолданысы

– Сабақтар теледидар, YouTube, Zoom, Teams және басқа платформалар арқылы өтеді.

4. Интерактивтілік

– Онлайн тесттер, чаттар, форумдар арқылы кері байланыс жүргізіледі.

Теле білім берудің түрлері:

• Теледидар арқылы сабақтар

Мысалы, Қазақстанда COVID-19 пандемиясы кезінде “Balapan” және “Ел Арна” телеарналары арқылы мектеп сабақтары берілді.

• Онлайн платформалар арқылы сабақтар

Zoom, Google Classroom, Moodle, Coursera, Khan Academy сияқты жүйелер.

• Видеолекциялар мен бейнесабақтар

Арнайы жазылған оқу материалдарына кез келген уақытта қайта оралып көруге болады.

Артықшылықтары:

• Алыстағы білім алушыларға қолжетімді;

• Өзіндік оқу қарқынына бейімделу мүмкіндігі;

• Шығын аз (жол, жатақхана, кітаптар т.б.).

Қиындықтары:

• Интернет пен құрылғының жетіспеушілігі;

• Тікелей қарым-қатынастың аздығы;

• Өзін-өзі қадағалау дағдысының қажет болуы.

# data[].attributes.headline
Телеконференция өткізу және қатысу мақсаты

# data[].attributes.subject
Телеконференция өткізу және қатысу мақсаты

# data[].attributes.body
Телеконференция өткізу және қатысу мақсаты – ақпарат алмасу, бірлескен шешім қабылдау, білім мен тәжірибе бөлісу мақсатында адамдардың қашықтықтан байланысуын қамтамасыз ету. Ол заманауи технологиялар арқылы (Zoom, Microsoft Teams, Google Meet, т.б.) жүзеге асады.

Телеконференция өткізудің негізгі мақсаттары:

1. Ақпарат алмасу

– Жоба, зерттеу, жұмыс процесі немесе маңызды жаңалықтар туралы мәліметтерді әріптестермен, серіктестермен бөлісу.

2. Бірлескен шешім қабылдау

– Түрлі локацияда отырған қатысушылар өз пікірін айтып, ортақ шешімге келуге мүмкіндік алады.

3. Уақыт пен ресурсты үнемдеу

– Іссапарсыз, қашықтан қатысу арқылы шығын азаяды.

4. Білім беру және оқыту

– Вебинарлар, семинарлар, мастер-класстар өткізу арқылы тыңдаушылар білім алады.

5. Ғылыми және кәсіби тәжірибе бөлісу

– Халықаралық немесе аймақтық деңгейде ұйымдастырылған конференциялар арқылы мамандар бір-бірімен тәжірибе алмаса алады.

Телеконференцияға қатысудың мақсаттары:

1. Жаңа мәліметтер мен білім алу

– Қатысушы өз саласына қатысты жаңалықтар мен трендтерден хабардар болады.

2. Сұрақ қою және талқылауға қатысу

– Белсенді қатысу арқылы өз пікірін білдіріп, басқа қатысушылармен пікір алмасады.

3. Желі құру (networking)

– Басқа мамандармен танысып, болашақта бірлескен жұмысқа негіз қалау.

4. Сертификат алу

– Көптеген конференциялардан кейін қатысушыға арнайы сертификат беріледі.

5. Жобаларын таныстыру

– Өзінің ғылыми жұмысын немесе жобасын көпшілікке таныстырып, пікір алу.

# data[].attributes.headline
Телеконференция түрлері және сервер.Телеконференцияға онлайн және офлайн қатысу

# data[].attributes.subject
Телеконференция түрлері және сервер.Телеконференцияға онлайн және офлайн қатысу

# data[].attributes.body
1. Телеконференция түрлері

а) Видеоконференция (видео байланыс арқылы):

– Қатысушылар бір-бірін көріп, естіп, нақты уақыт режимінде сөйлесе алады.

Мысалы: Zoom, Microsoft Teams, Google Meet.

б) Аудиоконференция (тек дауыс арқылы):

– Қатысушылар тек дауыс арқылы сөйлеседі, көбінесе телефон немесе радио жүйелері арқылы.

Мысалы: TeleBridge, Skype аудио.

в) Веб-конференция:

– Браузер арқылы қолжетімді. Видео, аудио, чат, презентацияны көрсету мүмкіндігі болады.

Мысалы: Cisco Webex, Google Meet.

г) Форум-конференция:

– Арнайы сайттағы форумда жазбаша пікір алмасу, нақты уақыт режимі қажет етілмейді.

Мысалы: Reddit, Google Groups.

2. Телеконференция сервері деген не?

Сервер – телеконференцияны ұйымдастыруға және өткізуге арналған арнайы құрылғы немесе бұлттық қызмет.

Негізгі функциялары:

• Байланысты орнату және басқару;

• Қатысушыларды қосу және рұқсат беру;

• Деректерді сақтау (жазба, файл, чат);

• Қауіпсіздікті қамтамасыз ету.

Мысалдар:

• Zoom серверлері (бұлттық негізде);

• Jitsi Meet – ашық кодты серверлік шешім;

• BigBlueButton – білім беру мекемелеріне арналған тегін серверлік платформа.

3. Онлайн және офлайн қатысу

Онлайн қатысу:

– Қатысушылар интернет арқылы үйде, кеңседе немесе кез келген жерде байланысқа шығады.

Артықшылықтары:

• Жолға шығудың қажеті жоқ;

• Уақыт пен қаржы үнемделеді;

• Қатысушылар саны шектелмейді.

Кемшіліктері:

• Интернетке тәуелділік;

• Техникалық ақаулар болуы мүмкін;

• Тікелей қарым-қатынас шектеулі.

Офлайн (бетпе-бет) қатысу:

– Конференция белгілі бір жерде (мысалы, университет, конференц-зал) өткізіледі.

Артықшылықтары:

• Тікелей байланыс пен networking (таныстық орнату);

• Жанды пікірталастар;

• Көрмелер, стендтер көру мүмкіндігі.

Кемшіліктері:

• Жол шығыны, уақыт қажет;

• Қатысушылар саны шектеулі болуы мүмкін.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Білім және ғылым жаңалықтары

# data[].attributes.attachment_link.title
ҚАШЫҚТЫҚТАН ОҚЫТУ – ЗАМАН ТАЛАБЫ

# data[].attributes.attachment_link.description
Қазақстан Республикасның Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ағымдағы жылдың 16-наурызынан бастап Қазақстан Республикасы халқының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында елімізде төтенше жағдай енгізген

# data[].attributes.headline
2005-2007 жылдарга арналган багдарлама:2008-2010 жылдарға арналған бағдарлама.

# data[].attributes.subject
2005-2007 жылдарга арналган багдарлама:2008-2010 жылдарға арналған бағдарлама.

# data[].attributes.body
2005–2007 жылдарға арналған бағдарлама:

“Қазақстан Республикасының 2005–2007 жылдарға арналған денсаулық сақтау саласын дамыту бағдарламасы”

Мақсаты:

• Медициналық қызметтің қолжетімділігі мен сапасын арттыру;

• Медициналық мекемелерді жаңғырту;

• Ауыл тұрғындарына медициналық көмекті жақсарту;

• Қоғамдық денсаулықты нығайту.

Негізгі бағыттары:

• Алғашқы медициналық-санитариялық көмекті дамыту;

• Ана мен баланы қорғау;

• Жұқпалы аурулардың алдын алу (туберкулез, ВИЧ/СПИД);

• Медициналық кадрларды даярлау және қайта даярлау.

2008–2010 жылдарға арналған бағдарлама:

“Саламатты Қазақстан” бағдарламасының алғашқы кезеңі ретінде қарастырылатын даму жоспарлары

Мақсаты:

• Халық денсаулығы көрсеткіштерін жақсарту;

• Денсаулық сақтау жүйесін халықаралық стандарттарға сәйкестендіру;

• Электрондық денсаулық сақтау жүйесін енгізу;

• Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру негіздерін дайындау.

Негізгі бағыттары:

• Скринингтік тексерістер енгізу;

• Медициналық мекемелерді жаңа технологиялармен жабдықтау;

• Халықтың салауатты өмір салтын ұстануын насихаттау;

• Ауыл медицинасына ерекше көңіл бөлу.

# data[].attributes.headline
Электрондық үкіметтің кезеңдері

# data[].attributes.subject
Электрондық үкіметтің кезеңдері

# data[].attributes.body
Электрондық үкімет (e-Gov) – мемлекет пен халық арасындағы өзара байланысты жеңілдету мақсатында цифрлық технологиялар арқылы қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін жүйе. Қазақстанда электрондық үкіметті енгізу бірнеше кезеңмен жүзеге асты.

Қазақстандағы электрондық үкіметтің даму кезеңдері:

1-кезең (2005–2007 жж.) – Инфрақұрылымды қалыптастыру

Мақсаты:

Мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін құру және біріктіру, техникалық базаны жасау.

Негізгі шаралар:

• Электрондық үкіметтің порталы құрылды: www.egov.kz іске қосылды.

• Мемлекеттік органдардың веб-сайттары жасалды.

• Алғашқы қызметтер тек ақпараттық сипатта болды (құжаттар тізімі, өтініш нысандары).

2-кезең (2008–2010 жж.) – Интерактивті қызметтер

Мақсаты:

Халыққа онлайн қызметтер ұсыну мүмкіндігін дамыту.

Негізгі қызметтер:

• Онлайн түрде анықтама алу (тұрғылықты мекенжай, соттылық туралы);

• Мемлекеттік баж салығын төлеу;

• Электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) енгізілді;

• “Мемлекеттік деректер қоры” құрылды.

3-кезең (2011–2013 жж.) – Транзакциялық кезең

Мақсаты:

Мемлекеттік қызметтерді толықтай онлайн көрсету.

Мүмкіндіктер:

• Онлайн түрде мемлекеттік қызметтерге өтініш беру және нәтиже алу;

• Мекенжай анықтамасын, жеке куәлікке өтінішті қашықтан беру;

• E-licensing (электрондық лицензиялау) жүйесі іске қосылды.

4-кезең (2014 жылдан бастап) – Ашық үкімет және мобильді қызметтер

Мақсаты:

Мемлекеттің ашықтығы мен халықтың қатысуын арттыру, мобильді қосымшаларды дамыту.

Негізгі ерекшеліктері:

• Open Government платформасы (Open Data, Open Budget, Open Dialogue, Open Laws);

• egov mobile қосымшасы арқылы қызметтерді алу;

• Цифрлық құжаттар, ХҚКО қызметтерін толық онлайн көшіру;

• Smart Services жүйесі (өмірлік жағдайлар бойынша қызметтер: туу, оқу, зейнетке шығу және т.б.).

# data[].attributes.headline
Кокрейн кітапханасынан ғылыми мақалаларды іздеу және талдау жасау.

# data[].attributes.subject
Кокрейн кітапханасынан ғылыми мақалаларды іздеу және талдау жасау.