# data[].attributes.headline
Асқорыту жүйесі

# data[].attributes.subject
Асқорыту жүйесі

# data[].attributes.body
Ас қорыту жүйесі — адам ағзасына қажетті қоректік заттарды өңдеп, сіңіріп, қалдықтарды сыртқа шығаратын жүйе. Бұл процесс ағзаның өсуі, энергия алуы және жалпы тіршілігі үшін маңызды.

# data[].attributes.headline
Видео материал

# data[].attributes.subject
Видео материал

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ақерке Құтым🩺

# data[].attributes.attachment_link.title
Асқорыту жүйесі | Тамақ қалай қорытылады ?

# data[].attributes.headline
Асқорытудың маңызы

# data[].attributes.subject
Асқорытудың маңызы

# data[].attributes.body
Асқорыту мүшелері мен асқорыту бездері қосылып асқорыту жүйесін құрайды. Асқорыту жүйесінде тағам әр түрлі механикалықлық және химиялық өзгерістерге ұшырайды. Тағам құрамындағы нәруыздар, майлар, көмірсулар суда ерімейді. Сондықтан олар қан мен лимфаға өте алмайды. Асқорыту мүшелерінде тағамның шайналып ұсақталуы механикалық өңдеу делінеді. Асқорыту бездерінен бөлінген сөлдің әсерінен ыдырауы химиялық өзгерістерге жатады.

# data[].attributes.headline
Асқорыту мүшелері

# data[].attributes.subject
Асқорыту мүшелері

# data[].attributes.body
Асқорыту мүшелері

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Асқорыту мүшелеріне ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, ас ішек және тоқ ішек жатады. Асқорыту мүшелерінің іші қуыс, түтікке ұксас.

Асқорыту мүшелерінің қабырғасы негізінен үш қабаттан тұрады: сыртқы, қабаты - дәнекер ұлпадан тұратын сірқабат. Ортаңғысы бұлшықет қабаты, ішкі қабаты - эпителий ұлпасынан түзілген.

# data[].attributes.body
Ауыз қуысы. Ауыз қуысының сүйектік негізінен: тұмсық сүйек, жоғарғы жақ сүйек, тандай сүйек, төменгі жақ сүйек, тіл асты сүйек құрайды. Ауыз қуысының жоғарғы және төменгі еріндер аралығындағы кіреберіс тесігін — ауыз саңылауы, ал оның тіл түбірі мен жұмсақ таңдай аралығындағы жұтқыншаққа шығатын тесігін — есін деп атайды. Ауыз қуысының алдыңғы сыртқы қабырғасын — жоғарғы және төменгі ерін, ішкі қабырғасын — күрек тіс пен қызыл иек, екі бүйірінің сыртқы қабырғасын — оң және сол ұрт, ішкі қабырғасын — оң және сол жақтағы азу тістер мен қызыл иек, төбесін — қатты және жұмсақ тандай, ал төменгі жақаралық кеңістікте орналасқан ауыз қуысының түбін тіл құрайды.

# data[].attributes.body
Жұтқыншақ

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жұтқыншақ

Жұтқыншақ - түтік пішінді қуыс, бұлшықетті мүше, көлденеңжолақты бұлшықет ұлпасынан тұрады. Жұтқыншақ мойын омырт-қалардың алдыңғы жағында орналасқан. Ересек адамда оның ұзындығы, шамамен 11—13 см. Жұткыншақтың төменгі бөлігі әрі өңешпен, әрі көмекеймен байланысады. Жұтылған тамақ жұтқыншақ арқылы өңешке түседі. Тыныс алғанда ауа жұтқыншақ арқылы көмекейге өтеді. Жұтқыншақ аркылы тамақ та, ауа да өтеді. Сондықтан ол әрі асқорыту, әрі тынысалу мүшелер жүйесіне жатады.

# data[].attributes.body
Өңеш

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Өңеш

Өңеш — ұзындығы 25 сантиметрдей іші қуыс бұлшықетті мүше. Оның жоғарғы бөлімі жұтқыншақпен, төменгі бөлімі қарынмен жалғасады. Өңешті астарлап жатқан сілемейлі қабықшасы көп қабатты эпителиймен қапталған. Эпителийлердің ұзын қатпарлары тамақ өткен кезде өңешті кеңейтеді. Өңештің ортаңғы бұлшықетті қабық -шасының көп бөлігі бірыңғайсалалы бұлшықет ұлпасынан тұрады. Осы бұлшықеттердің толқын төрізді оқтын-оқтын жиырылуы нөтижесінде тағам қарынға түседі. Өңеш көкеттің ортасындағы тесіктен өтіп, құрсақ қуысындағы қарынмен жалғасады.

# data[].attributes.body
Қарын

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Адамның асқазаны, «Анатомия человеческого тела Грея» кітабынан иллюстрация

Қарын — құрсақ қуысының жоғары бөлімінің сол жағында, көкеттің астында орналасқан асқорыту жолының кеңейген мүшесі. (Абай атамыздың: «Аш қарын жұбана ма майлы ас жемей» деген ой тұжырымы естеріңде болар.) Қарын - іші қуыс қалың бұлшықетті мүше. Ол жоғарғы жағынан өңешпен, төменгі жағынан аш ішектің басталар жері ұлтабармен жалғасады. Қарынның ішкі жағын астарлап жатқан қатпарлы сілемейлі (шырышты) қабықшасы оның көлемін үлкейтеді.

# data[].attributes.body
Аш ішек - қарын мен тоқ ішекті жалғастыратын түтік пішінді бұлшықетті мүше. Оның ұзындығы ересек адамдарда 5,5-6 метрдей. Аш ішектің қарыннан басталған 25—30 сантиметрдей бөлімі - улта-бар (он екі елі ішек) деп аталады. Ұлтабарға бауырдан келетін от қабының өзегі және үйқыбездің де өзегі ашылады. Аш ішек ирелеңдеп орналасқан. Оның ішкі қабырғасында көптеген сақина пішінді қатпарлар бар

# data[].attributes.body
Тоқ ішектің ұзындығы 1,5-2 метрдей, аш ішектен екі еседей жуан. Тоқ ішектің аш ішектен басталған жері бу йен деп аталады. Ол он жақтағы мықын тұсында орналасқан. Бүйеннің томенгі шетінде ұзындығы 7-8 см-дей құрт пішінді түйық өскін соқырішек (аппендикс) болады.

# data[].attributes.headline
Асқорыту бездері

# data[].attributes.subject
Асқорыту бездері

# data[].attributes.body
Асқорыту бездеріне үш жұп сілекйлі бездері, бауыр және ұйқыбез жатады. Асқорыту бездерінен бөлінетін сұйықтықты сөл деп атайды. Асқорыту бездері сыртқы секреция бездеріне жатады. Олар өздерінен бөлінетін сөлді арнайы өзектер арқылы асқорыту мүшелеріне бөледі. Әрбір асқорыту безінің бөлінетін сөлінің өз атауы бар. Бауырдан-өт, сілекей безінен-сілекей.

# data[].attributes.headline
Астың асқазанға түсуі

# data[].attributes.subject
Астың асқазанға түсуі

# data[].attributes.body
Сан бойынша асқорыту мүшелерін орналастыр

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Сымбат Маткерим

# data[].attributes.attachment_link.title
Асқорыту жүйесі

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.question
1.Асқорыту жүйесінің басты органы қайсысы?

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.question
2.Гастрит дегеніміз не?

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
A) Өт қабының қабынуы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
B) Асқазанның қабынуы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
C) Ішек инфекциясы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
D) Құсықтың болуы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.question
3.Диарея (іш өту) қандай ауруға тән белгі болуы мүмкін?

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
A) Асқазанның қышқылдық деңгейінің жоғарылауы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
B) Ішектің қабынуы немесе инфекциясы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
C) Ұлтабардағы жара

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
D) Асқазанның қатерлі ісігі

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.question
4.Асқазанның қатерлі ісігіне қандай симптомдар тән?

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
A) Құсу, салмақтың тез жоғалуы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
B) Қан қысымының төмендеуі

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
C) Іштің қатуы

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
D) Әрдайым аштық сезімі

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.question
5.Панкреатит ауруы қай органда дамиды?

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.poll_choices[].choice_text
B) Асқазан асты безі

# data[].attributes.headline
Үй тапсырмасы

# data[].attributes.subject
Үй тапсырмасы

# data[].attributes.body
Конспект жазу. Асқорыту жүйесінің ауруларын және олардың алдын алу жолдарын анықтау.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Быстрее создавайте лучшие уроки

# data[].attributes.attachment_link.title
Термин сөздерді тап

# data[].attributes.attachment_link.description
Поиск слов - Слова спрятаны в таблице букв. Найдите их как можно быстрее.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Быстрее создавайте лучшие уроки

# data[].attributes.attachment_link.description
Случайное колесо - Крутаните колесо, чтобы увидеть, какой элемент будет следующим.