# data[].attributes.headline
Glosariusz- htm z Multiterma bezpośrednio

# data[].attributes.subject
Glosariusz- htm z Multiterma bezpośrednio

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
govern | regulować
natural person | osoba fizyczna
legal person | osoba prawna
repealed | uchylony
statute | ustawa
have retroactive effect | mieć moc wsteczną
wording | brzmienie
One may not use his right in a manner which | Nie można czynić ze swego prawa użytku, który
social and economic purpose | społeczno-gospodarcze przeznaczenie
community coexistence | współżycie społeczne

refraining from acting

zaniechanie
żądać zaniechania tego działania

entitled person | uprawniony

shall not be treated as

nie jest uważane za
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną (...)

exercise of the right | wykonywanie prawa
shall not be protected | nie korzysta z ochrony
burden of proving a fact | Ciężar udowodnienia faktu
lie with | spoczywać na kimś
legal consequences | skutki prawne
arising from this fact | z faktu tego
Where | Jeżeli/ W razie/ gdy
make sth contingent on | uzależnić coś od czegoś
existence of good faith shall be presumed | domniemywa się istnienie dobrej wiary
Legal capacity | Zdolność prawna
capacity for juridical acts | zdolność do czynności prawnych
shall be presumed to | domniemywa się, że
attain majority | osiągnąć pełnoletność
upon reaching | po ukończeniu
minor | małoletni
contracting a marriage | zawarcie małżeństwa
in the case of the marriage being invalidated. | w razie unieważnienia małżeństwa
Full capacity for juridical acts | Pełna zdolność do czynności prawnych
incapacitated | ubezwłasnowolniony
due to sth | wskutek czegoś
control his own behaviour | kierować swoim postępowaniem
mental retardation | niedorozwój umysłowy
alcoholism | pijaństwo
drug addiction | narkomania
Guardianship | opieka
be under parental authority | pozostawać pod władzą rodzicielską
juridical act | czynność prawna
invalid | nieważny
within petty, current matters of everyday life | w drobnych bieżących sprawach życia codziennego
performance (about the contract) | wykonanie (o umowie)
unless it results in | chyba że pociąga za sobą
gross detriment to sb | rażące pokrzywdzenie kogoś
person incapable of juridical acts | osoba niezdolna do czynności prawnych
justify | uzasadnić
full incapacitation | ubezwłasnowolnienie całkowite
yet | lecz
assistance in managing his affairs | pomoc do prowadzenia jej spraw
Curatorship | kuratela

Subject to

Z zastrzeżeniem
pod warunkiem (np. uzyskania zgody)

validity of a juridical act | ważność czynności prawnej

assume an obligation

zaciągnąć zobowiązanie
zobowiązywać się

dispose of his right | rozporządzać swoim prawem
statutory representative | przedstawiciel ustawowy
person limited in the capacity for juridical acts | osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych
confirmation of the contract | potwierdzenie umowy
confirm the contract | potwierdzić umowę
attain full capacity for juridical acts | uzyskać pełną zdolność do czynności prawnych
invoke sth | powołać się na coś
set for this representative a suitable time limit to do sth | wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do
set time limit elapses to no avail | bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu
carry out a juridical act | dokonać czynności prawnej
unilateral juridical act | jednostronna czynność prawna
for which the statute requires | do której ustawa wymaga
contracts of the type that are generally concluded | umowy należące do umów powszechnie zawieranych
dispose of sth | rozporządzać
earnings | zarobek
guardianship court | sąd opiekuńczy
decide otherwise | postanowić inaczej
specific assets to use freely | określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku
with regard to | w zakresie
concern | dotyczyć
constitute | stanowić
entrepreneur | przedsiębiorca
Personal interests of a human being | dobra osobiste człowieka
such as in particular | jak w szczególności
dignity | cześć
freedom of conscience | swoboda sumienia
pseudonym | pseudonim
confidentiality of correspondence | tajemnica korespondencji
inviolability of home | nietykalność mieszkania
scientific, artistic, inventive and reasoning activities | twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska
regardless of | niezależnie od
provided for by other provisions | y przewidzianej w innych przepisach
jeopardized by another person's action | zagrożone cudzym działaniem
illegal | bezprawny
In the case of actual violation | W razie dokonania naruszenia
commit the violation | dopuścić się naruszenia
perform acts | dopełnić czynności
make a statement | złożyć oświadczenie
relevant content and in a relevant form | odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie
pecuniary compensation | zadośćuczynienie pieniężne
adequate amount of money | odpowiednia suma pieniężna
personal interests damage | naruszenie dobra osobistego
as a result of | wskutek
inflict property | wyrządzić szkodę majątkową
may demand it to be redressed | może żądać jej naprawienia
prejudice the entitlements | uchybiać uprawnieniom
copyright law | prawo autorskie
patent law | prawo wynalazcze
Domicile | Miejsce zamieszkania
intend to remain permamently | przebywać z zamiarem stałego pobytu
place | miejscowość
child being | dziecko
under parental authority | pod władzą rodzicielską
exclusively | wyłącznie
be vested with parental authority | przysługuje władza rodzicielska
entrust with the exercise of parental authority | powierzyć zadanie władzy rodzicielskiej
equally | na równi
separate domiciles | osobne miejsce zamieszkania
reside on a permanent | stale przebywać
Declaring a person dead | Uznanie za zmarłego
missing person | zaginiony
may be declared dead | może być uznany za zmarłego
elapsed | upłyneło
calendar year | rok kalendarzowy
at the moment of declaring a person dead | w chwili uznania za zmarłego
lapse of | upływ
suffice | wystarczyć
give the lessee a thing for use | oddać najemcy rzecz do używania
specified time | czas oznaczony
agreed rent | umówiony czynsz
payment in cash | świadczenie w pieniądzach
payment in kind | świadczenie innego rodzaju
benefit in kind | płatność w naturze

petty/minor offence

wykroczenie (coś za coś musimy zapłacić grzywne)
występek (w sprawie karnej)

fine | grzywna (kara pieniężna)
section | paragraf
paragraph | ustęp
remuneration | wynagrodzenie
remunerate | wynagrodzić
acknowledge | uznawać
hereinafter | zwany dalej
owner | właściciel/wynajmujący
resident of premises | najemca lokalu
The word Resident as used herein shall include the singular as well as the plural. | Termin Najemca odnosi się do jendej osoby albo większej jej liczby.
terms and conditions | warunki umowy
for residential purposes | na potrzeby mieszkaniowe
the premises known as: | lokal znaduje się pod adresem:
if applicable | jeśli dotyczy
tenancy | dzierżawa
landlord | wydzierżawiający

lessee/ tenant/ renter/ lodger

najemca
dzierżawca

lease | najem
lessor | wynajmujący
mutually agree as follows | zgadzają się za obupólną zgodą na poniższe warunki:
term of the rental | czas najmu
payment of rent for one month | wypłacenie czynszu za jeden miesiąc z góry
secuirity deposit | kaucja
expiring on | kończący się dniem
expiration date | data wygaśnięcia
renewal of the term | warunki przedłużenia umowy
fixed term lease | najem na czas oznaczony
periodic tenency | najem na czas nieoznaczony
terminable by either party by the giving of a written notice | z możliwością rozwiązania umowy poprzez wręczenie drugiej stronie wypowiedzenia na piśmie
deduction | potrącenia
offset | odliczenia
On signing this Agreement | Wraz z podpisaniem Umowy
cashier's check | czek bankowy
money order | gotówka
partial month prior | poprzedni niepełny miesiąc
be prorated on the basis of a 30-day month | oblicza się tak jak w przypadku miesiąca liczącego 30 dni
rental due date | termin płatności czynszu
secure performance | zabezpieczyć świadczenia
performance of convenants | świadczenia zobowiązań
advance payment | zaliczka
refund | zwracać pieniądze, zaliczkę
prior to doing sth | przed czymś
vacate | wyprowadzić się
furnish | dostarczyć
itemized | szczegółowy
retain security deposit | zatrzymać/zachować kaucję
withhold security deposit | zatrzymać kaucję

remedy any default in the payment of rent

zadośćuczynić zwłokę w płaceniu czynszu
naprawić szkody związane ze zwłoką w płaceniu czynszu

damages

szkody
odszkodowanie

interest | odsetki
repair damages to the premises | naprawić szkody w lokalu
but exclusive of oridinary wear and tear | ale nie ulepszenia
remove trash and clean the premises to meet Owner's re-rental standards | przywrócić lokal do stanu, w którym spełni standardy Właściciela/Wynajmującego dotyczące ponownego wynajmu
unused portion of this deposit | niewykorzystana część kaucji
Bank Handlowy w Warszawie S.A. | Bank Handlowy w Warszawie S.A.
registered office/seat | siedziba
at ul. Senatorska 16 | ul. Senatorska 16
entered in the register | zarejestrowany w rejestrze
register of entrepreneurs of the National Court Register | rejestr przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego
District Court | Sąd Rejonowy
for the Capital City of Warsaw in Warsaw | dla m.st. Warszawy w Warszawie
XII Commercial Department of the National Court Register | XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
of the National Court Register under number KRS 000 000 1538 | pod nr. KRS 000 000 1538
Tax Identification Number NIP 526-030-02-91 | NIP 526-030-02-91
share capital of PLN 522,638,400 fully paid-up | wysokość kapitału zakładowego wynosi 522 638 400 złotych, kapitał został w pełni opłacony
Agreement for Bank Accounts, Electronic Payment Instruments and the Use of Electronic Banking Channels ("Deposit Product Agreement") | Umowa rachunków bankowych, o elektroniczne instrumenty płatniczne oraz o korzystanie z kanałów bankowości elektronicznej ("Umowa Produktów Depozytowych")
cocluded on this day of | zawarty na dzień
by and between | między
hereinafter referred to as | zwany dalej
PESEL (personal identification number) (or identity document number for persons who do not have a PESEL number) | PESEL (lub numer dokumentu tożsamości - dotyczy osób, które nie posiadają numeru PESEL)
for the purposes of a Joint Agreement | w przypadku Umowy Wspólnej
promulgated version | tekst ogłoszony
consolidated/codified text | teskt ujednolicony (/skotyfikowany)
contract of sale | umowa sprzedaży
seller | sprzedawca
buyer | kupujący
contract of delivery | umowa dostawy
delivering party | dostawa
receiving party | odbiorca (umowa dostawy i umowa przewozu)
building contract | umowa o roboty budowlane
contractor | wykonawca
investor | inwestor
agreement to rent or lease | umowa najmu
agreement for tenancy | umowa dzierżawy
contract of leasing | umowa leasingu
financing party | finansujący
alienating party | zbywca (w umowie leasingu i umowie o dożywocie - dożywotnik)
leasing party | korzystający
loan for use agreement | umowa użyczenia / commodatum

lender

użyczający / komodant (w umowie leasingu)
dającyy pożyczkę (w umowie pożyczki)

borrower

biorący do używania / komodatariusz (w umowie leasingu)
biorący pożyczkę (w umowie pożyczki)

bank account contract | umowa rachunku bankowego
bank account holder | posiadacz rachunku bankowego
contract of mandate | umowa zlecenia
principal | dający zlecenie (umowa spedycji i umowa agencyjna)
party accepting the mandate | przyjmujący zlecenie
contract to perform a specified task | umowa o dzieło
party ordering the project | zamawiający (w umowie o dziele; ten co zleca)
party accepting the order | przyjmujący zlecenie (umowa o dzieło)
agency contract | umowa agencyjna
party accepting the mandate (agent) | przyjmujący zlecenie (agent) (umowa agencyjna)
contract of consigment | umowa komisu
party accepting the mandate (the consigning agent) | przyjmujący zlecenie (komisant) (umowa komisu)
principal (the consigning party) | dający zlecenie (komitenta) (umowa komisu)
intentional fault | wina umyślna
gross negligence | rażące niedbalstwo/zaniedbanie
contract of carriage | umowa przewozu
passenger | podróżny (umowa przewozu)
Contract of forwarding | Umowa spedycji
forwarding agent | spedytor
act in his own name | występować w imieniu własnym
on behalf of | w imieniu
contract of insurance | umowa ubezpieczenia
insurer | ubezpieczyciel
insuring party | ubezpieczający
safe-keeping agreement | umowa przechowania
safe-keeper | przechowawca
in a non-deteriorated state | w stanie niepogorszonym
be left to sb in a bailment | oddać na przechowanie komuś
depositor | składający (rzecz na przechowanie)
storage warehouse entrepreneur | przedsiębiorca składowy
Contract of storage | Umowa składu
contract of civil law partnership | umowę spółki
partner | wspólnik
contract of suretyship | umowa poręczenia
surety | poręczyciel
creditor | wierzyciel
debtor | dłużnik
contract of donation | umowa darowizny
donating party | darczyńca
benefiting party | obdarowany
inalienable | niezbywalny
contract of annuity | umowa o dożywocie
acquiring party | nabywca (nieruchomości)
descendant | Zstępny
obligation | zobowiązanie
obligor | zobowiązany
obligee | uprawniony
The Agreement is drawn up/made in duplicate/two identical copies/two counterparts | Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach
Personal Account | Konto Osobiste
Debit Card | Karta debetowa
Contactless payment device | Nośnik zbliżeniowy

upon

po
w razie
na mocy

as provided in this Agreement | zgodnie z niniejszą Umową
process the transaction | rozliczyć operacje
pay any fees and charges | ponosić wszelkie opłaty
Card Agreement | karta zgodnie z postanowieniami Umowy
Table of Fees and Commissions | Tabela Opłat i Prowizji
arrange regarding full funds accumulated in | zdysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi w
Payable on Death | Dyspozycja w wypadek śmierci
must be made in writing | wymaga formy pisemnej
issued for one or several persons | złożony na rzecz jednej lub kilku osób
ascendant | wstępny
changed or revoked/cancelled | zmieniony lub odwołany
at any time | w każdym czasie
cancel a deal/a contract (infromal) | anulować umowę

carry out a contract

wykonać (postanowienia) umowy
zrealizować umowę (ogólnie)

close the deal | zamkąć transakcję

enter into contract

zawrzeć umowę / przystąpić do umowy
zawierać umowę

dissolve a contract | rozwiązać umowę
call off a deal | anulować transakcję
annul a contract (formal) | anulowac umowę
make a deal/ a contract | zawrzeć transakcję/ umowę
carry on a contract | wykonać umowę
execute a contract (=sign) | spisać umowę
strike a deal | dobić targu / zawrzeć umowę
terminate a contract/ a deal | zakończyć transakcję / wypowiedzieć umowę
withdraw from a deal/ a contract | wycofać się z umowy
clearing and settlement | rozliczenia
earnest money | zadatek
mortgagee | hipotekariusz/ wierzyciel hipoteczny
right in rem | prawo rzeczowe

foreclose

przejmować majątek w ramach egzekucji przeciw dłużnikowi
pozbawiać prawa do wykupu zastawu
wnieść zastrzeżenie hipoteczne (dla zabezpieczenia należności)

mortgagor | dłużnik hipoteczny
mortgage | hipoteka
for persual | do przejrzenia
tacit | milczący, cichy (o zgodzie)
tacit mortgage | hipoteka przymusowa
holder of perpetual usufruct | użytkownik wieczysty
land and mortgage register | księga wieczysta
accessories | przynależności (grunty)
President of the office | Prezes Urzędu
President | Przewodniczący/ Przewodnicząca
Controller | Administrator Danych Osobowych
sworn translator / interpreter | tłumacz przysięgły
certified translator | tłumacz uwierzytelniony
age of consent | wiek przyzwolenia
puberty | dojrzałość płciowa
put forward a claim | wystąpić z rozszczeniem

hearing

rozprawa
sprawa

commencement of the hearing | rozpoczęcie rozprawy
withdraw a claim | wycofać rozszczenie
acknowledge a claim | uznać rozszczenie
investigate a claim | rozpatrzyć rozszczenie
nullify a claim | unieważnić rozszczenie
settle / meet/ pay a claim | zaspokoić rozszczenie
uphold a claim | podtrzymać rozszczenie
waive / renounce a claim | rezygnować z / odstępować od rozszczenia
dismiss a claim | oddalić rozszczenie
power of attorney | pełnomocnictwo
nugatory | nieważny; unieważniony
authorised | upoważniony
revoked | odwołany
remain in effect | pozostawać w mocy
charge or custody | nadzór lub kuratela
attained | osiąga się
true and lawful | rzeczywisty / prawowity
attorney-in-fact | pełnomocnik
grant further powers of attorney | udzielać dalszego pełnomocnictwa

lawsuits

sprawy sądowe
procesy sądowe

give full authority to sb to represent our company

Ktoś otrzymuje pełne upoważnienie, aby reprezentować naszą spółkę
w pełni upoważnia kogoś do reprezentowania spółki

manage your own affairs | prowadzić własne sprawy
minoror mentally-disabled person | osoba małoletnia niepełnosprawna umysłowo
for me and in my name | na moją rzecz
act in my capacity | działać w moim imieniu
real property | nieruchomość
ownership | własność
appoint | mianować
quote prices | podać / oferować ceny
submit our quotation | składać ofertę cen
on FOB (Free on Board) basis | na podstawie formuł statek franco
This offer is subject to the goods being unsold on receipt of your reply. | Oferta jest ważna do wyczerpania zapasów.
competitive | konkurencyjny
valid | ważny

disinherit

wydziedziczyć
pozbawiać dzieciom prawa do zachowku

extraoridinary general meetings | nadzwyczajne walne zgromadzenie współników
annual general meeting | zwyczajne walne zgromadzenie wspólników
incorporation | założenie spółki
under Polish law | W myśl prawa polskiego
property | mienie
property rights | prawa majątkowe
declaration of intent | oświadczenie woli
legal effect | skutek prawny
threat | grożba
commonly | powszechnie

real property

mienie nieruchome
nieruchomości

chattels | mienie ruchome
personal property | majątek osobisty ruchomy
recover in a real action | odzyskać w powództwie rzeczowym
real action | powódźtwo rzeczowe
personal action | powódźtwo o zaspokojenie rozszczenia
chattels real | prawa majątkowe na nieruchomości
chattels personal | ruchomości w majątku osobistym
choses in action | przedmioty rozszczenia
choses in possession | rzeczy w faktycznym posiadaniu
criminal proceedings | postępowanie karne
civil proceedings | postępowanie cywilne
prosecutor | oskarżyciel

prosecute

przedstawia zarzuty
występuje przeciwko

If the prosecution is successful | w momencie gdy sąd przyzna rację prokuraturze/stronie oskarżenia

defendant

oskarżony (w karnym)
pozwany (cywilny)

offender | sprawca przestępstwa
custodial sentence | kara izolacyjna
give sentence | wymierzyć karę
prison | kara pozbawienia wolności w formie osadzenia w zakładzie karnym
non-custodial sentence | kara ograniczenia wolności
community sentence | kara w formie prac społecznych

conviction

wydanie skazującego
skazanie oskarżonego

discharge the defendant without sentence | odstąpić od wymierzenia kary

claiment

powód
strona powodowa/ skarżąca

sue

pozwać
wnieść pozew

if the claiment is successful | jeśli sąd uzna argumenty strony pozwanej
debt owned | należny dług
money damages | odszkodowanie w formie pieniężnej
alternatively | też
transfer property | przekazać mienie
do or not to do sth (injunction) | wykonać lub zaniechać działanie (wyrok nakazowy)
specific performance | nakaz określonego działania
Some of these remedies are legal and others equitable | Niektóre z tych środków wynikają wprost z litery prawa a inne z zasad słuszności
enjoin on sb to do sth | nakazać komuś coś zrobić
personal data | dane osobowe użytkownika
liable for | brać na siebie odpowiedzialność za
privacy statement | oświadczenie o ochronie prywatności
salaries | wynagrodzenie (za prace typowe)
emoluments | honorarium
offence | Wykroczenie/ przestępstwo (Br.)
offense | Wykroczenie/przestępstwo (Am.)
criminal offense | przestępstwo
crime | zbrodnia (bardziej gazetowe; potoczne) przestępstwo
felony | zbrodnia
Homicide | pozbawienie życia (ogólne; pozbawienie życia; dzieli sien a manlaughter i murder)
Manslaughter | nieumyśle spowodowanie śmierci (involuntary killing) zabójstwo z dobrą intencją (pielęgniarka dodała za dużo morfiny żeby sie pacjet nie męczył)
Murder | zabójstwo
crime of passion | zabójstwo w afekcie
involuntary killing | nieumyślne spowodowanie śmierci
bankrupt | upadły
statutes | Statut
Be liable to | Być zobowiązany do
Fail to make an additional payment | Nie uiścić dopłaty
unless the statutes provide otherwise. / Save as otherwise provided in the company articles, … | chyba że statut stanowi inaczej.
shall be governed’ / shall apply | stosuje się
It is lawful to’/ ‘it shall be lawful to | dopuszcza się / jest zgodne z prawem
Be entitled to (NOT: shall be entitled to) | być uprawnionym do
Be empowered | być umocowanym
Be authorised | być upoważnionym
shall not be required | nie jest wymagany
shall not require | nie wymaga
No... shall be required | nie wymaga się
pose a threat | stanowić groźbę
evade | unikać
have a reason for fear | może się obawiać
earthworks | roboty ziemne
adjoining | przylegający
bankruptcy proceedings | w toku postępowania upadłościowego
occupier | osoba zajmująca lokal
unduly delay | przesadnie opóźniać (utrudniać)
under section 285B | na podstawie art. ustawy 285B
under the auspices of sb/sth | pod patronatem kogoś
purchased contract | umowa zakupu/nabycia/ umowa sprzedaży

outstanding

zaległy
niezałatwiony

reasonable

niewątpliwy
umiarkowany

prejudicial | szkodliwy
binding | wiążący
obliged to (Br.) | zobowiązany do
compensation | zadośćuczynienie (za krzywdę)
deed of assosiation | akt założycielski
articles of assosiation | umowa spółki
and/or = A; B; (A+B) | lub A; B; (A+B)
redeeming shares | umorzone udziały
resolution | uchwała
avail of | skorzystać z
encroach on | naruszyć (np.prawa)
Thing for use | rzecz do używania
Determined in money or on performance in kind | oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju
Premises | lokal
Non-observe | niezachowanie
Indefinitive time | czas nieoznaczony
Release | wydac (rzeczy do uzytku)
Suitable | przydatny
shall be deemed to | poczytuje się
Small outlays | drobne nakłady
Encumber | obciążać kogoś
Restore it to its former condition | przywrócić do stanu poprzedniego
Make repairs | wykonać naprawy
At the cost of | na koszt kogoś
Suitability | przydatność
Envisaged in the contract | przewidziane w umowie
Arise | pojawić się, powstać (o wadzie)
Observe the time limit for the notice | zachować termy wypowiedzenia
Claim | rozszczenie
Temination of the least cannot be made by the the lessee | wypowiedzenie nie przysługuje najemcy
Vindicate | dochodzi przeciwko
Pertaining to | dotyczący

Notify

zawiadomić
notyfikować

In a manner corresponding to the nature and designation | w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu
contrary to | sprzeczny z
In a manner inconsistent | w sposób sprzeczny z
Warning | upomnienie
Neglect | zaniedbać
Exposed to | narażony na
As a whole or in parts | w całości lub w części
Gratuitous | bezpłatny
Sublease | podnajem
At the latest | najpóźniej
Namely | a mianowicie
Be in arrrears with | zalegać (z czynszem)
Pledge | zastaw
Exempt from seizure | nie podlegają zajęciu
expire | wygasać
Oppose | sprzeciwić się
Rent in arrears | zaległy czynsz
Order | zarzadzenie
State authority | organ państwowy
Constractual time limit | terminy umowne
Periods | odstępy czasu
Calendar quarter | kwartał kalendarzowy
Lapse of the time | upływ terminu
Extended | przedłużony
Wear and tear of the thing | zużycie rzeczy
Duty shall be borne by the person | obowiązek ciąży na tej osobie
Retain the improvements against the payment | zatrzymać ulepszenia za zapłatą
Restroration of the previous condition | przywrócenie stanu poprzedniego
Impairment or deterioration | uszkodzenie lub pogorszenia
Reimbursement | zwrot
Barred | przedawniony
Limitations of one year | upływ roku
Acquirer | nabywca
Transferor | zbywca
Be vested in | przysługuje komuś
Authenticated date | data pewna
Redress of the damage | naprawienia szkody
Raise against sb defences | podnieść zarzuty
Ineffectiveness | bezskuteczność
Lease of premises | najem lokalu
Preceding chapter | poprzedni rozdział
Satisfy housing needs | zaspokoić potrzeby mieszkaniowe
Statutory conjugal community | wspólność ustawowa
Spouses' properties being separated | rozdzielność majątkowa
Joint lease | wspólność najmu
Property co-ownership | wspólność majątkowa
Inflow and outflow of water | dopływ i odpływ wody
Members of his household | domownicy
Provisions in force | obowiązujące przepisy
Glaringly or obstinately | rażąco lub uporczywie
Transgress | wykraczać przeciwko
Improper conduct | niewłaściwe przekonanie
To-date amount | dotychczasową kwota
Jointly and severally | solidarnie
Alimony dues | obowiązek alimentacyjny
The relation of Lease of a living accommodation shall be entered into by: | w stosunku najmu lokalu występują:
Inhabit | zamieszkiwać
Living accommodation | lokal mieszkaniowy
zbycie | divestment
divest | zbyć
deductible | franszyza
deposit | kaucja
service of the notice | wręczenie wypowiedzenia
notice period | okres wypowiedzenia
termination by notice | wypowiedzenie umowy
liablity | odpowiedzialność
down payment | wkład własny w kredycie hipotecznym
jointly and severally liable | solidarnie odpowiedzialny
joint and several liability | odpowiedzialność solidarna
subsidiary liability | odpowiedzialność sabsidiarna
recourse action | działania/ rozczenia regresowe
lodge a deposit | wnieść kaucję
regress | cofność
compenstation and damages | zadośćuczynienie i odszkodzkodwanie
shall be governed by | stosuje się
previsions of the applicable law | obowiązujące przepisy prawa
in writing | na piśmie
Utilities | media
OCCUPANCY | Liczba osób korzystających z lokalu
QUIET ENJOYMENT / USE | niezakłócenie Miru domowego
TERMINATION / HOLDING OVER | zakończenie / odmówienie umowy
service of at least 30 days written notice | z zachowaniem co najmniej 30 dni wypowiedzenia sporządzonego na piśmnie
written communication | pisemne ustalenia
rent adjustments | wysokość czynszu
proper written notice | odpowiednie wypowiedzenie
assignment | cesja
asset | aktywa
asset management and merging | zarządzenia aktywami i ich łączenie
inalienable right | niezbywalne prawo
real estate administration and cleaning | admistrowanie nieruchomościami i ich sprzątenie
exclusive of ordinary wear and tear | z wyłączeniem normalnego zużycia
statutory conditions | Warunki wynikające z przepisów ustawowych
conditions of Premises | warunki eksploatacji lokalu
Services | usługi komunalne i media
good behaviour | niezakłócanie porządku
obligation of the Tenant | obowiązki najemca
in a good state of repair and fit for habitation | w dobrym/należytym stanie umożliwiającym zamieszkiwanie/mieszkanie w nim
statutory enactment | nakaz ustawowe
standards of health, safety or housing | standardy ochrony zdrowia, bezpieczeństwa lub warunki mieszkaniowych
section 76(1)(a) | art. 76 ust. 1 lit. a
facility | udogonienie
such as but not as to restrict the generality of the foregoing | w tym m.in.
continued use | ciągłe użytkowanie
heat, water, electric power, has, appliances, garbage collection, sewers or elevators | ogrzewania, wody, energii elektrycznej, gazu, urządzeń gospodarstwa domowego, wywozu odpadów, kanalizacji lub dostęp do wind,
not to interfere with the possession or occupancy of other tenants | nienaruszać praw ani miru domowego innych Najemców
ordinary cleanliness of the interior of the premises | należyta czystość wewnątrz lokalu
willful or negligent act | umyślne działanie lub zaniedbanie
permit on the premises | udostępnić lokal
subletting Premises | podnajem lokalu
assign | dokonać cesji umowy
sublet or otherwise part with possession of the premises | podnająć lokal lub oddać go w posiadanie stronie trzeciej w inny sposób
arbitrarily | arbitralnie
unreasonably | bezzasadnie
withold the consent | wycofać zgodę
consent will not be charged for | zgodna nie może być podstawą do naliczania opłat
incur expense | podnieść opłaty
Abandonment and Termination | Opuszczenie lokalu lub zerwanie umowy
terminate (the contract) | zerwać (umowę)
otherwise than in the manner permitted | w sposób nieprzewidziany
mitigate damages | ograniczyć szkody
abandoment or termination | odstąpienie lub rozwiązanie umowy
entry of Premises | wejście do lokalu
Except in the case of an emergency | Z wyjątkiem nagłych przypadków
reasonable hour | odpowiednia godzina
exhibit the permises | pokazać lokal
prospective tenants or purchsers | potencjalni najemcy lub nabywcy
entry doors | drzwi wejściowe
Except by mutual consent | Bez zgody obydwu stron
lock or locking system | zamek lub system zamykania
alienate | zbyć
divestment | zbycie
withdrawal | odstąpienie (od umowy)
confer power on sb to do | upoważnić kogoś do zrobienia czegoś
under Article 50(2) | zgodnie z art. 50 ust. 2
the Treaty on European Union | Traktat o Unii Europejskiej
intention to withdraw from the EU | zamiar wystapienia z UE
be it enacted by the Queen's most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the Lords Spiritual and Temporal, and Commons, in this present Parliament assembled, and by the authority of the same, as follows | Za radą i zgodą lordów duchownych i świeckich oraz Izby Gmin, zebranych w obecnym Parlamencie, i z ich upoważnienia Jej Królewska Mość zarządza, co następuje
this section has effect | Niniejszy artykuł wchodzi w życie
Irrespective of | bez względu na
European Communities Act 1972 | Wspólnoty Europejskie 1972
other enactment | jakiekolwiek przepisy
Notification of Withdrawal | powiadomienie o wycofaniu
franchise | franczyzna
franchiser | franczyzodawca
franchisee | franczyzobiorca
rental contract | umowa najmu na krótko
contract of lease | umowa najmu na długo
mieszkaniówka | housing ministry
Contractual provisions | Postanowienia umowy
foregoing clause | w paragrafie powyżej
become null and void | być nieważnym
give notice of termination | wypowiedzieć umowę
make a declaration of intent | złożyć oświadczenie woli
illegal threat | bezprawna groźba
term/clause of a contract | klaula umowna
contract price | cena umowna
bound by the contract | związany umową
contractual obligation | zobowiązanie umowne
contractual capacity | zdolność umowna
contractual gap | brak postanowienia umównego
contractual indemnity | kara umowna
national laws and regulations | krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze
national laws, regulations and administrative | krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne
law; legislation | prawo
statutory provisions / laws / Acts and statutory instruments/statutes(in the UK) | przepisy ustawowe
executory provisions / bylaws / implementationregulations /law enforcement provisions | przepisy wykonawcze
administrative provisions / administrativeregulations | przepisy administracyjne
Act / Law | Ustawa
draft Act -> Act (UE) | Projekt ustawy -> ustawa
Bill -> Act (UK) | Projekt ustawy -> ustawa
Journal of Laws (Dz.U.), as amended | Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.), z późn. zm.
one asset | składnik/ element aktywów
contract drafting and assignment | sporządzenie i cesja umowy
benefit/ allowance for unemployed | świadczenie dla bezrobotnych
performances | świadczenie (strony umowy)
Dz. U. UE | Dziennik Urzędowy UE
Dz. U. | Dziennik Ustaw
section 76(6)(c)(iii) | art. 76 ust. 6 lit. c ppkt iii
without prejudice to other communications | z zastrzerzeniem/ bez uszczerbku dla innych ustaleń
stamp of the registry office | pieczęć urzędu
seal | pieczęć (jak ta z orzełkiem)
economy activity/ business activity/ trading | działalność gospodarcza
discontinued | zakończony
business dissolution | rozwiązanie spółek
business discontinuance | zakończenie działalności
close down | zakończyć
dissolve | rozwiązać
wind up | rozwiązać
strike up | wykreślić z listy
set up a company/undertake// run a business | podjąć działaność
Civil Code partnership/ private partnership | spółka cywilna
Strike off your Limited company from the Companies Register | Wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Rejestru Spółek
Company Voluntary Arrangement (CVA) | dobrowolny układ (spółki z wierzycielami)]
partnerships | spółki osobowe
public = listed | notowane na giełdzie
private companies = not listed | spółki nienotowane na giełdzie
registered partnership | spółka jawna
professional partnership | spółka partnerska
limited partnership | spółka komandytowa
limited partner | komandytariusz
commandite sum | suma komandytowa
general partner | komplementariusz
limited joint-stock partnership | spółka kapitałowo-akcyjna
companies | spółki kapitałowe
limited liability company | spółka z o.o.
joint-stock company | spółka akcyjna
joint-stock | kapitał akcyjny
arrangement proceedings have been instituted against the company | w stosunku do spółki otwarte zostało postępowanie układowe
bankruptcy proceedings have been instituted against the company | spółka w upadłości
the issuer has defaulted on its information duties | emitent nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki informacyjne
the issuer has filed for bankruptcy | emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie swojej upadłości
liquidation proceedings have begun in relation to the issuer | w stosunku do emitenta nastąpiło otwarcie likwidacji
the court has declared the issuer bankrupt | sąd ogłosił upadłość emitenta
the court has declared the issuer bankrupt with the possibility of entering into an arrangement | sąd ogłosił upadłość emitenta z możliwością zawarcia układu
the issuer has filed for instituting remedy proceedings | emitent złożył do sądu oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego
the court has declared the issuer bankrupt including liquidation property | sąd ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku
conditional dividend | dywidenda warunkowa
liquidation proceedings | spółka w likwidacji
the issuer has filed for change of the conduct of issuer’s bankruptcy proceedings from bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement into bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets | emitent złożył do sądu wniosek o zmianę sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku
the court decision has legalized requalifying bankruptcy proceedings of the issuer from bankruptcy with the possibility of entering into an arrangement to proceedings involving the liquidation of issuer's assets | uprawomocniło się postanowienie sądu o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku
the issuer has filed for bankruptcy with the possibility of entering into an arrangement | emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie swojej upadłości z możliwością zawarcia układu
the court decision referring the issuer bankruptcy including liquidation property has legalized | uprawomocniło się postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku spółki
instituting of remedy proceedings | wobec emitenta wszczęte zostało postępowanie naprawcze
the issuer has filed for bankruptcy including liquidation property | emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki
the court has declared to change the conduct of the issuer's bankruptcy proceedings involving the liquidation property into bankruptcy proceedings with the possibility of entering an arrangement | sąd wydał postanowienie o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu
a court decision on the discontinuation of bankruptcy proceedings due to the absence of sufficient funds in the issuer’s assets to meet the costs of the proceedings has become final and binding | uprawomocniło się postanowienie sądu o umorzeniu postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków w majątku emitenta wystarczających na zaspokojenie kosztów postępowania
the court has declared to change the conduct of the issuer’s bankruptcy proceedings from bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement into bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets | sąd wydał postanowienie o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku
the court decision has legalized requalifying bankruptcy proceedings of the issuer from bankruptcy involving the liquidation of issuer's assets to proceedings with the possibility of entering into an arrangement | uprawomocniło się postanowienie sądu o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu
bankruptcy proceedings according to the provisions of applicable law have been initiated against issuer | wobec emitenta zostało wszczęte postępowanie upadłościowe zgodnie z przepisami prawa właściwego
the issuer has replaced the motion for instituting bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement with the motion for instituting bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets | emitent zmienił wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu na wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku
the issuer has replaced the motion for instituting bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets with the motion for instituting bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement | emitent zmienił wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku na wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu
the court has dismissed the petition in bankruptcy because the issuer's assets are not sufficient to cover the costs of proceedings | sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości ponieważ majątek emitenta nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania
the court decision on dismissal of the petition in bankruptcy because the issuer's assets are not sufficient to cover the costs of proceedings has become final | uprawomocniło się postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania
an action was brought to repeal or annul the resolution/resolutions to increase the share capital of the issuer | wniesiono powództwo o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwały/uchwał w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego emitenta
instituite/ initiate/ commence / start | wszcząć postępowanie
stock | towary
restructury | połączenie z inną spółką
merge | fuzja
UK Insolvency LAW | odpowiednik polskiej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze
bankruptcy | upadłość
Code of comercial partnership and companies | Kodeks spółek handlowych (KSH)
sole trader | jednosobowa działalność gospodarcza
citation | umocowanie
recital | motyw
Limitation of Liability | Ograniczenie odpowiedzialności
JURISDICTION | Jurysdykcje

SERVICE PROVIDERS

DOSTAWCY USŁUG (branże IT)
Usługodawcy (np. dostawca jedzenia)

SPECIFICALLY PROHIBITED BY APPLICABLE LAW | JEDNOZNACZNIE ZAKAZANE PRZEZ OBOWIĄZUJĄCE PRAWO
MAY NOT APPLY TO YOU | MOŻE NIE OBOWIĄZYWAĆ użytkownika.
use the service | świadczyć usługę
REASONABLE SKILL AND DUE CARE | należytą/odpowiednią STARANNOŚCIĄ I BIEGŁOŚCIĄ
IN RESPECT OF | W PRZYPADKU
FAILURE TO USE | NIEZASTOSOWANIE
WILFUL MISCONDUCT OR FRAUD | UMYŚLNEGO wykroczenia LUB oszustwa
PERSONAL INJURY | obrażenia CIAŁA
EXPRESSLY UNDERSTAND | JEDNOZNACZNIE PRZYJMUJE DO WIADOMOŚCI
AFFILIATES | PODMIOTY zrzeszone
SUBSIDIARIES | PODMIOTY zależne
OFFICERS | CZŁONKOWIE ZARZĄDU
PARTNERS AND LICENSORS | PARTNERZY I LICENCJODAWCY
CONSEQUENTIAL OR EXEMPLARY DAMAGES | SZKÓD wynikowych/następczych LUB ODSZKODOWAŃ Z nawiązką
INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, | w tym m.in
Goodwill | wartość firmy/renoma firmy
Intangible assets | wartości niematerialne i prawne (wszelkie patenty, prawa do wynalzku, wartość firmy)
Fixed assests | aktywa trwałe
Current asseste | aktywa obrotowe
COST OF PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES | KOSZTÓW ZAMÓWIENIA TOWARU ZASTĘPCZEGO LUB USŁUG ZASTĘPCZYCH
ANY CHANGES | WSZELKICH ZMIANY
ANY TEMPORARY OR PERMANENT CESSATION OF THE SERVICE | CZASOWEGO LUB TRWAŁEGO ZAPRZESTANIA ŚWIADCZENIA USŁUGI
ALTERATION OF YOUR TRANSMISSIONS OR DATA | ZMIANY TRANSMISJI LUB DANYCH UŻYTKOWNIKA
STATEMENTS OR CONDUCT OF ANY THIRD PARTY ON THE SERVICE | OŚWIADCZEŃ LUB postępowanie/działań OSÓB trzecich W ZWIĄZKU Z USŁUGĄ
Indemnity | Odpowiedzialność odzszkodowawcza
reasonable attorneys’ fees | uzasadnione honoraria prawników
Notices | Zawiadomienia
and/or | lub
website | witryna internetowa / serwis internetowy
Governing Law | Prawo właściwe
personal and exclusive jurisdiction of the courts | właściwość osobową i wyłączność sądów
without regard to any conflict of law provisions | bez uwzględniania przepisów prawa kolizyjnego,
General | Postanowienia ogólne
beneficiaries | beneficjenci
waiver and indemnity provision | zrzeczenie się uprawnień i postanowienie o odpowiedzialności odszkodowawczej
subclause | podpunkt
secure and perform timely and correctly the contract | zabezpieczyć prawidłowe i terminowe wykonanie przez Wykonawcę przedmiotu umowy
lodge the end-use security | złożyć zabezpieczenie należytego wykonania umowy
release | zwolnić (zabezpieczenie należytego wykonania umowy)
70% of the security amount | 70% kwoty stanowiącej zabezpieczenie
final acceptance protocol | protokół odbioru końcowego
period of warranty or guarantee for the completion of specific projects | okres rękojmi lub gwarancji udzielonej na wykonane prace.
Breach | Naruszenie
provisions of this Quote | warunki niniejszej Oferty
immediate and substantial damage | bezpośrednie straty o dużej wartości
Upon the occurrence of any such breach | Jeżeli dojdzie do takiego naruszenia
seek an injunctive order to enjoin the continuance of any such breach | wystąpić do sądu o wydanie nakazu zaprzestania naruszeń
preclude sb from doing sth | uniemożliwić; być przeszkodą
Warranty | Rękojmia
make no warranty or guarantee | nie udzielić gwarancji
expressed or implied | jawnej/wyraźnej czy dorozumianej
fitness for a particular purpose | przydatność do konkretnego celu
noninfringement | nienaruszenia praw stron / zgodność z przepisami prawa
suitability and merchantability | przydatność handlowa
Compound | Substancja Chemiczna
warrant | gwarantować
meet our specifications at the time of delivery | w momencie doręczenia być zgodny z naszą specyfikacją
Material Safety Data Sheet (MSDS) | karta charakterystyk danych substancji chemicznych (MSDS)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
7

70% of the security amount
Polish (Poland) 70% kwoty stanowiącej zabezpieczenie

A

a court decision on the discontinuation of bankruptcy proceedings due to the absence of sufficient funds in the issuer’s assets to meet the costs of the proceedings has become final and binding
Polish (Poland) uprawomocniło się postanowienie sądu o umorzeniu postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków w majątku emitenta wystarczających na zaspokojenie kosztów postępowania

A natural person who (...) shall be deemed a consumer
Polish (Poland) nie jest uważane za Za konsumenta uważa się osobę fizyczną (...)

abandoment or termination
Polish (Poland) odstąpienie lub rozwiązanie umowy

Abandonment and Termination
Polish (Poland) Opuszczenie lokalu lub zerwanie umowy

accessories
Polish (Poland) przynależności (grunty)

acknowledge
Polish (Poland) uznawać

acknowledge a claim
Polish (Poland) uznać rozszczenie

Acquirer
Polish (Poland) nabywca

acquiring party
Polish (Poland) nabywca (nieruchomości)

Act / Law
Polish (Poland) Ustawa

act in his own name
Polish (Poland) występować w imieniu własnym

act in my capacity
Polish (Poland) działać w moim imieniu

action in personam
Polish (Poland) powódźtwo o zaspokojenie rozszczenia

action in rem
Polish (Poland) powódźtwo rzeczowe

adequate amount of money
Polish (Poland) odpowiednia suma pieniężna

adjoining
Polish (Poland) przylegający

administrative provisions / administrativeregulations
Polish (Poland) przepisy administracyjne

advance payment
Polish (Poland) zaliczka

AFFILIATES
Polish (Poland) PODMIOTY zrzeszone

age of consent
Polish (Poland) wiek przyzwolenia

agency contract
Polish (Poland) umowa agencyjna

agreed rent
Polish (Poland) umówiony czynsz

Agreement for Bank Accounts, Electronic Payment Instruments and the Use of Electronic Banking Channels ("Deposit Product Agreement")
Polish (Poland) Umowa rachunków bankowych, o elektroniczne instrumenty płatniczne oraz o korzystanie z kanałów bankowości elektronicznej ("Umowa Produktów Depozytowych")

agreement for sale
Polish (Poland) umowa sprzedaży

agreement for tenancy
Polish (Poland) umowa dzierżawy

agreement of sale
Polish (Poland) umowa sprzedaży

agreement to rent or lease
Polish (Poland) umowa najmu

alcoholism
Polish (Poland) pijaństwo

alienate
Polish (Poland) zbyć

alienating party
Polish (Poland) zbywca (w umowie leasingu i umowie o dożywocie - dożywotnik)

Alimony dues
Polish (Poland) obowiązek alimentacyjny

ALTERATION OF YOUR TRANSMISSIONS OR DATA
Polish (Poland) ZMIANY TRANSMISJI LUB DANYCH UŻYTKOWNIKA

alternatively
Polish (Poland) też

an action was brought to repeal or annul the resolution/resolutions to increase the share capital of the issuer
Polish (Poland) wniesiono powództwo o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwały/uchwał w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego emitenta

and/or
Polish (Poland) lub

and/or = A; B; (A+B)
Polish (Poland) lub A; B; (A+B)

annual general meeting
Polish (Poland) zwyczajne walne zgromadzenie wspólników

annul a contract (formal)
Polish (Poland) anulowac umowę

ANY CHANGES
Polish (Poland) WSZELKICH ZMIANY

ANY TEMPORARY OR PERMANENT CESSATION OF THE SERVICE
Polish (Poland) CZASOWEGO LUB TRWAŁEGO ZAPRZESTANIA ŚWIADCZENIA USŁUGI

appoint
Polish (Poland) mianować

arbitrarily
Polish (Poland) arbitralnie

Arise
Polish (Poland) pojawić się, powstać (o wadzie)

arising from this fact
Polish (Poland) z faktu tego

arrange regarding full funds accumulated in
Polish (Poland) zdysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi w

Arrangement in case of Death
Polish (Poland) Dyspozycja w wypadek śmierci

arrangement proceedings have been instituted against the company
Polish (Poland) w stosunku do spółki otwarte zostało postępowanie układowe

articles of assosiation
Polish (Poland) umowa spółki

as a result of
Polish (Poland) wskutek

As a whole or in parts
Polish (Poland) w całości lub w części

as provided in this Agreement
Polish (Poland) zgodnie z niniejszą Umową

ascendant
Polish (Poland) wstępny

asset
Polish (Poland) aktywa

asset management and merging
Polish (Poland) zarządzenia aktywami i ich łączenie

assign
Polish (Poland) dokonać cesji umowy

assignment
Polish (Poland) cesja

assistance in managing his affairs
Polish (Poland) pomoc do prowadzenia jej spraw

assume an obligation
Polish (Poland) zaciągnąć zobowiązanie zobowiązywać się

at any time
Polish (Poland) w każdym czasie

At the cost of
Polish (Poland) na koszt kogoś

At the latest
Polish (Poland) najpóźniej

at the moment of declaring a person dead
Polish (Poland) w chwili uznania za zmarłego

at ul. Senatorska 16
Polish (Poland) ul. Senatorska 16

at variance with
Polish (Poland) sprzeczny z

attain full capacity for juridical acts
Polish (Poland) uzyskać pełną zdolność do czynności prawnych

attain majority
Polish (Poland) osiągnąć pełnoletność

attained
Polish (Poland) osiąga się

attorney-in-fact
Polish (Poland) pełnomocnik

Authenticated date
Polish (Poland) data pewna

authorised
Polish (Poland) upoważniony

avail of
Polish (Poland) skorzystać z

B

bailee
Polish (Poland) przechowawca

bailment agreement
Polish (Poland) umowa użyczenia / commodatum

bank account contract
Polish (Poland) umowa rachunku bankowego

bank account holder
Polish (Poland) posiadacz rachunku bankowego

Bank Handlowy w Warszawie S.A.
Polish (Poland) Bank Handlowy w Warszawie S.A.

bankrupt
Polish (Poland) upadły

bankruptcy
Polish (Poland) upadłość

bankruptcy proceedings
Polish (Poland) w toku postępowania upadłościowego

bankruptcy proceedings according to the provisions of applicable law have been initiated against issuer
Polish (Poland) wobec emitenta zostało wszczęte postępowanie upadłościowe zgodnie z przepisami prawa właściwego

bankruptcy proceedings have been instituted against the company
Polish (Poland) spółka w upadłości

Barred
Polish (Poland) przedawniony

Be authorised
Polish (Poland) być upoważnionym

Be empowered
Polish (Poland) być umocowanym

Be entitled to (NOT: shall be entitled to)
Polish (Poland) być uprawnionym do

Be in arrrears with
Polish (Poland) zalegać (z czynszem)

be it enacted by the Queen's most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the Lords Spiritual and Temporal, and Commons, in this present Parliament assembled, and by the authority of the same, as follows
Polish (Poland) Za radą i zgodą lordów duchownych i świeckich oraz Izby Gmin, zebranych w obecnym Parlamencie, i z ich upoważnienia Jej Królewska Mość zarządza, co następuje

be left to sb in a bailment
Polish (Poland) oddać na przechowanie komuś

Be liable to
Polish (Poland) Być zobowiązany do

be prorated on the basis of a 30-day month
Polish (Poland) oblicza się tak jak w przypadku miesiąca liczącego 30 dni

be under parental authority
Polish (Poland) pozostawać pod władzą rodzicielską

Be vested in
Polish (Poland) przysługuje komuś

be vested with parental authority
Polish (Poland) przysługuje władza rodzicielska

become null and void
Polish (Poland) być nieważnym

beneficiaries
Polish (Poland) beneficjenci

benefit in kind
Polish (Poland) płatność w naturze

benefit/ allowance for unemployed
Polish (Poland) świadczenie dla bezrobotnych

benefiting party
Polish (Poland) obdarowany

Bill -> Act (UK)
Polish (Poland) Projekt ustawy -> ustawa

binding
Polish (Poland) wiążący

borrower
Polish (Poland) biorący do używania / komodatariusz (w umowie leasingu) biorący pożyczkę (w umowie pożyczki)

bound by the contract
Polish (Poland) związany umową

Breach
Polish (Poland) Naruszenie

bring a claim
Polish (Poland) wystąpić z rozszczeniem

bring a claim against
Polish (Poland) pozwać wnieść pozew

building contract
Polish (Poland) umowa o roboty budowlane

burden of proving a fact
Polish (Poland) Ciężar udowodnienia faktu

business discontinuance
Polish (Poland) zakończenie działalności

business dissolution
Polish (Poland) rozwiązanie spółek

but exclusive of oridinary wear and tear
Polish (Poland) ale nie ulepszenia

buyer
Polish (Poland) kupujący

by and between
Polish (Poland) między

C

Calendar quarter
Polish (Poland) kwartał kalendarzowy

calendar year
Polish (Poland) rok kalendarzowy

call off a deal
Polish (Poland) anulować transakcję

cancel a deal/a contract (infromal)
Polish (Poland) anulować umowę

capacity for juridical acts
Polish (Poland) zdolność do czynności prawnych

Card Agreement
Polish (Poland) karta zgodnie z postanowieniami Umowy

carry on a contract
Polish (Poland) wykonać umowę

carry out a contract
Polish (Poland) wykonać (postanowienia) umowy zrealizować umowę (ogólnie)

carry out a juridical act
Polish (Poland) dokonać czynności prawnej

cashier's check
Polish (Poland) czek bankowy

certified translator
Polish (Poland) tłumacz uwierzytelniony

changed or revoked/cancelled
Polish (Poland) zmieniony lub odwołany

charge or custody
Polish (Poland) nadzór lub kuratela note: Sprawuje nadzór lub kuratele nad

chattels
Polish (Poland) mienie ruchome

chattels personal
Polish (Poland) ruchomości w majątku osobistym

chattels real
Polish (Poland) prawa majątkowe na nieruchomości

child being
Polish (Poland) dziecko

choses in action
Polish (Poland) przedmioty rozszczenia

choses in possession
Polish (Poland) rzeczy w faktycznym posiadaniu

citation
Polish (Poland) umocowanie

Civil Code partnership/ private partnership
Polish (Poland) spółka cywilna

civil proceedings
Polish (Poland) postępowanie cywilne

Claim
Polish (Poland) rozszczenie

claiment
Polish (Poland) powód strona powodowa/ skarżąca

clearing and settlement
Polish (Poland) rozliczenia

close down
Polish (Poland) zakończyć

close the deal
Polish (Poland) zamkąć transakcję

cocluded on this day of
Polish (Poland) zawarty na dzień

Code of comercial partnership and companies
Polish (Poland) Kodeks spółek handlowych (KSH)

commandite sum
Polish (Poland) suma komandytowa

commencement of the hearing
Polish (Poland) rozpoczęcie rozprawy

commission sale contract
Polish (Poland) umowa komisu

commit the violation
Polish (Poland) dopuścić się naruszenia

commonly
Polish (Poland) powszechnie

community coexistence
Polish (Poland) współżycie społeczne

community sentence
Polish (Poland) kara w formie prac społecznych

companies
Polish (Poland) spółki kapitałowe

Company Voluntary Arrangement (CVA)
Polish (Poland) dobrowolny układ (spółki z wierzycielami)]

compensation
Polish (Poland) zadośćuczynienie (za krzywdę)

compenstation and damages
Polish (Poland) zadośćuczynienie i odszkodzkodwanie

competitive
Polish (Poland) konkurencyjny

Compound
Polish (Poland) Substancja Chemiczna

concern
Polish (Poland) dotyczyć

conclude contract
Polish (Poland) zawrzeć umowę / przystąpić do umowy zawierać umowę

conditional dividend
Polish (Poland) dywidenda warunkowa

conditions of Premises
Polish (Poland) warunki eksploatacji lokalu

confer power on sb to do
Polish (Poland) upoważnić kogoś do zrobienia czegoś

confidentiality of correspondence
Polish (Poland) tajemnica korespondencji

confirm the contract
Polish (Poland) potwierdzić umowę

confirmation of the contract
Polish (Poland) potwierdzenie umowy

consent will not be charged for
Polish (Poland) zgodna nie może być podstawą do naliczania opłat

CONSEQUENTIAL OR EXEMPLARY DAMAGES
Polish (Poland) SZKÓD wynikowych/następczych LUB ODSZKODOWAŃ Z nawiązką

consolidated/codified text
Polish (Poland) teskt ujednolicony (/skotyfikowany)

constitute
Polish (Poland) stanowić note: wyjątek

Constractual time limit
Polish (Poland) terminy umowne

construction contract
Polish (Poland) umowa o roboty budowlane

construction works contract
Polish (Poland) umowa o roboty budowlane

Contactless payment device
Polish (Poland) Nośnik zbliżeniowy

continued use
Polish (Poland) ciągłe użytkowanie

contract drafting and assignment
Polish (Poland) sporządzenie i cesja umowy

contract for sale
Polish (Poland) umowa sprzedaży

contract for work
Polish (Poland) umowa o dzieło

contract of agency
Polish (Poland) umowa agencyjna

contract of annuity
Polish (Poland) umowa o dożywocie

contract of bank account
Polish (Poland) umowa rachunku bankowego

contract of carriage
Polish (Poland) umowa przewozu

contract of civil law partnership
Polish (Poland) umowę spółki

contract of commission
Polish (Poland) umowa komisu

contract of consigment
Polish (Poland) umowa komisu

contract of delivery
Polish (Poland) umowa dostawy

contract of donation
Polish (Poland) umowa darowizny

Contract of forwarding
Polish (Poland) Umowa spedycji

contract of insurance
Polish (Poland) umowa ubezpieczenia

contract of lease
Polish (Poland) umowa najmu

contract of lease
Polish (Poland) umowa najmu na długo

contract of leasing
Polish (Poland) umowa leasingu

contract of life-annuity
Polish (Poland) umowa o dożywocie

contract of loan for use
Polish (Poland) umowa użyczenia / commodatum

contract of mandate
Polish (Poland) umowa zlecenia

contract of sale
Polish (Poland) umowa sprzedaży

Contract of storage
Polish (Poland) Umowa składu

contract of suretyship
Polish (Poland) umowa poręczenia

contract price
Polish (Poland) cena umowna

contract to perform a specified task
Polish (Poland) umowa o dzieło

contracting a marriage
Polish (Poland) zawarcie małżeństwa

contractor
Polish (Poland) wykonawca

contracts of the type that are generally concluded
Polish (Poland) umowy należące do umów powszechnie zawieranych

contractual capacity
Polish (Poland) zdolność umowna

contractual gap
Polish (Poland) brak postanowienia umównego

contractual indemnity
Polish (Poland) kara umowna

contractual obligation
Polish (Poland) zobowiązanie umowne

Contractual provisions
Polish (Poland) Postanowienia umowy

contrary to
Polish (Poland) sprzeczny z

control his own behaviour
Polish (Poland) kierować swoim postępowaniem

Controller
Polish (Poland) Administrator Danych Osobowych

conviction
Polish (Poland) wydanie skazującego skazanie oskarżonego

copyright law
Polish (Poland) prawo autorskie

COST OF PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES
Polish (Poland) KOSZTÓW ZAMÓWIENIA TOWARU ZASTĘPCZEGO LUB USŁUG ZASTĘPCZYCH

creditor
Polish (Poland) wierzyciel

crime
Polish (Poland) zbrodnia (bardziej gazetowe; potoczne) przestępstwo

crime of passion
Polish (Poland) zabójstwo w afekcie

criminal offense
Polish (Poland) przestępstwo

criminal proceedings
Polish (Poland) postępowanie karne

Curatorship
Polish (Poland) kuratela

Current asseste
Polish (Poland) aktywa obrotowe

custodial sentence
Polish (Poland) kara izolacyjna

D

damages
Polish (Poland) szkody odszkodowanie

Debit Card
Polish (Poland) Karta debetowa

debt owned
Polish (Poland) należny dług

debtor
Polish (Poland) dłużnik

decide otherwise
Polish (Poland) postanowić inaczej

declaration of intent
Polish (Poland) oświadczenie woli

Declaring a person dead
Polish (Poland) Uznanie za zmarłego

deductible
Polish (Poland) franszyza note: nie mylić z franczyzą

deduction
Polish (Poland) potrącenia

deed of assosiation
Polish (Poland) akt założycielski

deed of partnership
Polish (Poland) umowę spółki

defendant
Polish (Poland) oskarżony (w karnym) pozwany (cywilny)

delivering party
Polish (Poland) dostawa

demand that the action be abandoned
Polish (Poland) zaniechanie żądać zaniechania tego działania

deposit
Polish (Poland) kaucja

depositor
Polish (Poland) składający (rzecz na przechowanie)

deprive my sons and daughters of the right to legitim
Polish (Poland) wydziedziczyć pozbawiać dzieciom prawa do zachowku

descendant
Polish (Poland) Zstępny

despite
Polish (Poland) bez względu na

Determined in money or on performance in kind
Polish (Poland) oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju

dignity
Polish (Poland) cześć

discharge the defendant without sentence
Polish (Poland) odstąpić od wymierzenia kary

discontinued
Polish (Poland) zakończony

disinherit
Polish (Poland) wydziedziczyć pozbawiać dzieciom prawa do zachowku

dismiss a claim
Polish (Poland) oddalić rozszczenie

dispose of his right
Polish (Poland) rozporządzać swoim prawem

dispose of sth
Polish (Poland) rozporządzać

dissolve
Polish (Poland) rozwiązać

dissolve a contract
Polish (Poland) rozwiązać umowę

District Court
Polish (Poland) Sąd Rejonowy

divest
Polish (Poland) zbyć

divestment
Polish (Poland) zbycie

do or not to do sth (injunction)
Polish (Poland) wykonać lub zaniechać działanie (wyrok nakazowy)

Domicile
Polish (Poland) Miejsce zamieszkania

donating party
Polish (Poland)  darczyńca

down payment
Polish (Poland) wkład własny w kredycie hipotecznym

draft Act -> Act (UE)
Polish (Poland) Projekt ustawy -> ustawa

drug addiction
Polish (Poland) narkomania

due to sth
Polish (Poland) wskutek czegoś

Duty shall be borne by the person
Polish (Poland) obowiązek ciąży na tej osobie

Dz. U.
Polish (Poland) Dziennik Ustaw

Dz. U. UE
Polish (Poland) Dziennik Urzędowy UE

E

earnest money
Polish (Poland) zadatek

earnings
Polish (Poland) zarobek

earthworks
Polish (Poland) roboty ziemne

economy activity/ business activity/ trading
Polish (Poland) działalność gospodarcza

elapsed
Polish (Poland) upłyneło

emoluments
Polish (Poland) honorarium

encroach on
Polish (Poland) naruszyć (np.prawa)

Encumber
Polish (Poland) obciążać kogoś

enjoin on sb to do sth
Polish (Poland) nakazać komuś coś zrobić

enter into contract
Polish (Poland) zawrzeć umowę / przystąpić do umowy zawierać umowę

entered in the register
Polish (Poland) zarejestrowany w rejestrze

entitled person
Polish (Poland) uprawniony

entrepreneur
Polish (Poland) przedsiębiorca

entrust with the exercise of parental authority
Polish (Poland) powierzyć zadanie władzy rodzicielskiej

entry doors
Polish (Poland) drzwi wejściowe

entry of Premises
Polish (Poland) wejście do lokalu

Envisaged in the contract
Polish (Poland) przewidziane w umowie

equally
Polish (Poland) na równi

European Communities Act 1972
Polish (Poland) Wspólnoty Europejskie 1972

evade
Polish (Poland) unikać

Except by mutual consent
Polish (Poland) Bez zgody obydwu stron

Except in the case of an emergency
Polish (Poland) Z wyjątkiem nagłych przypadków

exclusive of ordinary wear and tear
Polish (Poland) z wyłączeniem normalnego zużycia

exclusively
Polish (Poland) wyłącznie

execute a contract (=sign)
Polish (Poland) spisać umowę

executory provisions / bylaws / implementationregulations /law enforcement provisions
Polish (Poland) przepisy wykonawcze

Exempt from seizure
Polish (Poland) nie podlegają zajęciu

exercise of the right
Polish (Poland) wykonywanie prawa

exhibit the permises
Polish (Poland) pokazać lokal

existence of good faith shall be presumed
Polish (Poland) domniemywa się istnienie dobrej wiary

expiration date
Polish (Poland) data wygaśnięcia

expire
Polish (Poland) wygasać

expiring on
Polish (Poland) kończący się dniem

Exposed to
Polish (Poland) narażony na

expressed or implied
Polish (Poland) jawnej/wyraźnej czy dorozumianej

EXPRESSLY UNDERSTAND
Polish (Poland) JEDNOZNACZNIE PRZYJMUJE DO WIADOMOŚCI

Extended
Polish (Poland) przedłużony

extraoridinary general meetings
Polish (Poland) nadzwyczajne walne zgromadzenie współników

F

facility
Polish (Poland) udogonienie

Fail to make an additional payment
Polish (Poland) Nie uiścić dopłaty

FAILURE TO USE
Polish (Poland) NIEZASTOSOWANIE

felony
Polish (Poland) zbrodnia

final acceptance protocol
Polish (Poland) protokół odbioru końcowego

financing party
Polish (Poland) finansujący

fine
Polish (Poland) grzywna (kara pieniężna)

fitness for a particular purpose
Polish (Poland) przydatność do konkretnego celu

Fixed assests
Polish (Poland) aktywa trwałe

fixed term lease
Polish (Poland) najem na czas oznaczony

for me and in my name
Polish (Poland) na moją rzecz

for persual
Polish (Poland) do przejrzenia

for residential purposes
Polish (Poland) na potrzeby mieszkaniowe

for the Capital City of Warsaw in Warsaw
Polish (Poland) dla m.st. Warszawy w Warszawie

for the purposes of a Joint Agreement
Polish (Poland) w przypadku Umowy Wspólnej

for which the statute requires
Polish (Poland) do której ustawa wymaga

foreclose
Polish (Poland) przejmować majątek w ramach egzekucji przeciw dłużnikowi pozbawiać prawa do wykupu zastawu wnieść zastrzeżenie hipoteczne (dla zabezpieczenia należności)

foregoing clause
Polish (Poland) w paragrafie powyżej

forwarding agent
Polish (Poland) spedytor

franchise
Polish (Poland) franczyzna

franchisee
Polish (Poland) franczyzobiorca

franchiser
Polish (Poland) franczyzodawca

freedom of conscience
Polish (Poland) swoboda sumienia

Full capacity for juridical acts
Polish (Poland) Pełna zdolność do czynności prawnych note: nabywać

full incapacitation
Polish (Poland) ubezwłasnowolnienie całkowite

furnish
Polish (Poland) dostarczyć

G

General
Polish (Poland) Postanowienia ogólne

general partner
Polish (Poland) komplementariusz note: ten co nie ma kasy (sumy komandytowej), ale ogarnia wszystko

give full authority to sb to represent our company
Polish (Poland) Ktoś otrzymuje pełne upoważnienie, aby reprezentować naszą spółkę w pełni upoważnia kogoś do reprezentowania spółki

give notice of termination
Polish (Poland) wypowiedzieć umowę

give sentence
Polish (Poland) wymierzyć karę

give the lessee a thing for use
Polish (Poland) oddać najemcy rzecz do używania

Glaringly or obstinately
Polish (Poland) rażąco lub uporczywie

good behaviour
Polish (Poland) niezakłócanie porządku

Goodwill
Polish (Poland) wartość firmy/renoma firmy

govern
Polish (Poland) regulować

Governing Law
Polish (Poland) Prawo właściwe

grant further powers of attorney
Polish (Poland) udzielać dalszego pełnomocnictwa

Gratuitous
Polish (Poland) bezpłatny

gross detriment to sb
Polish (Poland) rażące pokrzywdzenie kogoś

gross negligence
Polish (Poland) rażące niedbalstwo/zaniedbanie

Guardianship
Polish (Poland) opieka note: ustanowić

guardianship court
Polish (Poland) sąd opiekuńczy

H

have a reason for fear
Polish (Poland) może się obawiać

have retroactive effect
Polish (Poland) mieć moc wsteczną

hearing
Polish (Poland) rozprawa sprawa

heat, water, electric power, has, appliances, garbage collection, sewers or elevators
Polish (Poland) ogrzewania, wody, energii elektrycznej, gazu, urządzeń gospodarstwa domowego, wywozu odpadów, kanalizacji lub dostęp do wind,

hereinafter
Polish (Poland) zwany dalej

hereinafter referred to as
Polish (Poland) zwany dalej

holder of perpetual usufruct
Polish (Poland) użytkownik wieczysty

Homicide
Polish (Poland) pozbawienie życia (ogólne; pozbawienie życia; dzieli sien a manlaughter i murder)

I

if applicable
Polish (Poland) jeśli dotyczy

if the claiment is successful
Polish (Poland) jeśli sąd uzna argumenty strony pozwanej

If the prosecution is successful
Polish (Poland) w momencie gdy sąd przyzna rację prokuraturze/stronie oskarżenia

illegal
Polish (Poland) bezprawny

illegal threat
Polish (Poland) bezprawna groźba

immediate and substantial damage
Polish (Poland) bezpośrednie straty o dużej wartości

immovable property
Polish (Poland) mienie nieruchome nieruchomości

Impairment or deterioration
Polish (Poland) uszkodzenie lub pogorszenia

Improper conduct
Polish (Poland) niewłaściwe przekonanie

in a good state of repair and fit for habitation
Polish (Poland) w dobrym/należytym stanie umożliwiającym zamieszkiwanie/mieszkanie w nim

In a manner corresponding to the nature and designation
Polish (Poland) w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu

In a manner inconsistent
Polish (Poland) w sposób sprzeczny z

in a non-deteriorated state
Polish (Poland) w stanie niepogorszonym

IN RESPECT OF
Polish (Poland) W PRZYPADKU

In the case of actual violation
Polish (Poland) W razie dokonania naruszenia

in the case of the marriage being invalidated.
Polish (Poland) w razie unieważnienia małżeństwa

in writing
Polish (Poland) na piśmie

inalienable
Polish (Poland) niezbywalny

inalienable right
Polish (Poland) niezbywalne prawo

incapacitated
Polish (Poland) ubezwłasnowolniony

including but not limited to
Polish (Poland) w tym m.in.

INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO,
Polish (Poland) w tym m.in

incorporation
Polish (Poland) założenie spółki

incur expense
Polish (Poland) podnieść opłaty

Indefinitive time
Polish (Poland) czas nieoznaczony

Indemnity
Polish (Poland) Odpowiedzialność odzszkodowawcza

Ineffectiveness
Polish (Poland) bezskuteczność

inflict property
Polish (Poland) wyrządzić szkodę majątkową

Inflow and outflow of water
Polish (Poland) dopływ i odpływ wody

Inhabit
Polish (Poland) zamieszkiwać

instituite/ initiate/ commence / start
Polish (Poland) wszcząć postępowanie

instituting of remedy proceedings
Polish (Poland) wobec emitenta wszczęte zostało postępowanie naprawcze

insurer
Polish (Poland) ubezpieczyciel

insuring party
Polish (Poland) ubezpieczający

Intangible assets
Polish (Poland) wartości niematerialne i prawne (wszelkie patenty, prawa do wynalzku, wartość firmy)

intend to remain permamently
Polish (Poland) przebywać z zamiarem stałego pobytu

intention to withdraw from the EU
Polish (Poland) zamiar wystapienia z UE

intentional fault
Polish (Poland) wina umyślna

interest
Polish (Poland) odsetki

invalid
Polish (Poland) nieważny

investigate a claim
Polish (Poland) rozpatrzyć rozszczenie

investor
Polish (Poland) inwestor

inviolability of home
Polish (Poland) nietykalność mieszkania

invoke sth
Polish (Poland) powołać się na coś

involuntary killing
Polish (Poland) nieumyślne spowodowanie śmierci

Irrespective of
Polish (Poland) bez względu na

issued for one or several persons
Polish (Poland) złożony na rzecz jednej lub kilku osób

It is lawful to’/ ‘it shall be lawful to
Polish (Poland) dopuszcza się / jest zgodne z prawem

itemized
Polish (Poland) szczegółowy

J

jeopardized by another person's action
Polish (Poland) zagrożone cudzym działaniem

joint and several liability
Polish (Poland) odpowiedzialność solidarna

Joint lease
Polish (Poland) wspólność najmu

Jointly and severally
Polish (Poland) solidarnie

jointly and severally liable
Polish (Poland) solidarnie odpowiedzialny

joint-stock
Polish (Poland) kapitał akcyjny

joint-stock company
Polish (Poland) spółka akcyjna

Journal of Laws (Dz.U.), as amended
Polish (Poland) Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.), z późn. zm.

juridical act
Polish (Poland) czynność prawna  note: dokonać (w sensie wykonane przez kogoś)

JURISDICTION
Polish (Poland) Jurysdykcje

justify
Polish (Poland) uzasadnić

L

land and mortgage register
Polish (Poland) księga wieczysta

landlord
Polish (Poland) wydzierżawiający

lapse of
Polish (Poland) upływ note: lat

Lapse of the time
Polish (Poland) upływ terminu

law; legislation
Polish (Poland) prawo

lawsuits
Polish (Poland) sprawy sądowe procesy sądowe

lease
Polish (Poland) najem

Lease of premises
Polish (Poland) najem lokalu

leasehold in land
Polish (Poland) prawa majątkowe na nieruchomości

leasing party
Polish (Poland) korzystający

Legal capacity
Polish (Poland) Zdolność prawna

legal consequences
Polish (Poland) skutki prawne

legal effect
Polish (Poland) skutek prawny

legal person
Polish (Poland) osoba prawna

lender
Polish (Poland) użyczający / komodant (w umowie leasingu) dającyy pożyczkę (w umowie pożyczki)

lending for use
Polish (Poland) umowa użyczenia / commodatum

lessee/ tenant/ renter/ lodger
Polish (Poland) najemca dzierżawca

lessor
Polish (Poland) wynajmujący

liable for
Polish (Poland) brać na siebie odpowiedzialność za

liablity
Polish (Poland) odpowiedzialność

lie with
Polish (Poland) spoczywać na kimś

Limitation of Liability
Polish (Poland) Ograniczenie odpowiedzialności

Limitations of one year
Polish (Poland) upływ roku

limited joint-stock partnership
Polish (Poland) spółka kapitałowo-akcyjna

limited liability company
Polish (Poland) spółka z o.o.

limited partner
Polish (Poland) komandytariusz note: ten co ma kase (suma komandytowa), no i tyle

limited partnership
Polish (Poland) spółka komandytowa

liquidation proceedings
Polish (Poland) spółka w likwidacji

liquidation proceedings have begun in relation to the issuer
Polish (Poland) w stosunku do emitenta nastąpiło otwarcie likwidacji

Living accommodation
Polish (Poland) lokal mieszkaniowy

loan for use agreement
Polish (Poland) umowa użyczenia / commodatum

lock or locking system
Polish (Poland) zamek lub system zamykania

lodge a deposit
Polish (Poland) wnieść kaucję

lodge the end-use security
Polish (Poland) złożyć  zabezpieczenie należytego wykonania umowy

M

make a contract
Polish (Poland) zawrzeć umowę / przystąpić do umowy zawierać umowę

make a deal/ a contract
Polish (Poland) zawrzeć transakcję/ umowę

make a declaration of intent
Polish (Poland) złożyć oświadczenie woli

make a statement
Polish (Poland) złożyć oświadczenie

make no warranty or guarantee
Polish (Poland) nie udzielić gwarancji

Make repairs
Polish (Poland) wykonać naprawy

make sth contingent on
Polish (Poland) uzależnić coś od czegoś

manage your own affairs
Polish (Poland) prowadzić własne sprawy

Manslaughter
Polish (Poland) nieumyśle spowodowanie śmierci (involuntary killing) zabójstwo z dobrą intencją (pielęgniarka dodała za dużo morfiny żeby sie pacjet nie męczył)

Material Safety Data Sheet (MSDS)
Polish (Poland) karta charakterystyk danych substancji chemicznych (MSDS)

may be declared dead
Polish (Poland) może być uznany za zmarłego

may demand it to be redressed
Polish (Poland) może żądać jej naprawienia

MAY NOT APPLY TO YOU
Polish (Poland) MOŻE NIE OBOWIĄZYWAĆ użytkownika.

meet our specifications at the time of delivery
Polish (Poland) w momencie doręczenia być zgodny z naszą specyfikacją

Members of his household
Polish (Poland) domownicy

mental retardation
Polish (Poland) niedorozwój umysłowy

merge
Polish (Poland) fuzja

mieszkaniówka
Polish (Poland) housing ministry

minor
Polish (Poland) małoletni

minoror mentally-disabled person
Polish (Poland) osoba małoletnia niepełnosprawna umysłowo

missing person
Polish (Poland) zaginiony

mitigate damages
Polish (Poland) ograniczyć szkody

money damages
Polish (Poland) odszkodowanie w formie pieniężnej

money order
Polish (Poland) gotówka

mortgage
Polish (Poland) hipoteka

mortgage debtor
Polish (Poland) dłużnik hipoteczny

mortgagee
Polish (Poland) hipotekariusz/ wierzyciel hipoteczny

mortgagor
Polish (Poland) dłużnik hipoteczny

movable property
Polish (Poland) mienie ruchome

Murder
Polish (Poland) zabójstwo

must be made in writing
Polish (Poland) wymaga formy pisemnej

mutually agree as follows
Polish (Poland) zgadzają się za obupólną zgodą na poniższe warunki:

N

Namely
Polish (Poland) a mianowicie

national laws and regulations
Polish (Poland) krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze

national laws, regulations and administrative
Polish (Poland) krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne

natural person
Polish (Poland) osoba fizyczna

Neglect
Polish (Poland) zaniedbać

No... shall be required
Polish (Poland) nie wymaga się

non-custodial sentence
Polish (Poland) kara ograniczenia wolności

noninfringement
Polish (Poland) nienaruszenia praw stron / zgodność z przepisami prawa

Non-observe
Polish (Poland) niezachowanie

not to interfere with the possession or occupancy of other tenants
Polish (Poland) nienaruszać praw ani miru domowego innych Najemców

notice period
Polish (Poland) okres wypowiedzenia

Notices
Polish (Poland) Zawiadomienia

Notification of Withdrawal
Polish (Poland) powiadomienie o wycofaniu

Notify
Polish (Poland) zawiadomić notyfikować note: ustawa upowaznia premiera do notyfikacji zamiaru wystąpienia Zjednoczonego Królestwa

notwithstanding other communications
Polish (Poland) z zastrzerzeniem/ bez uszczerbku dla innych ustaleń

nugatory
Polish (Poland) nieważny; unieważniony

nullified
Polish (Poland) nieważny; unieważniony

nullify a claim
Polish (Poland) unieważnić rozszczenie

O

obligated to (Am.)
Polish (Poland) zobowiązany do

obligation
Polish (Poland) zobowiązanie

obligation of the Tenant
Polish (Poland) obowiązki najemca

obliged to (Br.)
Polish (Poland) zobowiązany do

obligee
Polish (Poland) uprawniony

obligor
Polish (Poland) zobowiązany

Observe the time limit for the notice
Polish (Poland) zachować termy wypowiedzenia

OCCUPANCY
Polish (Poland) Liczba osób korzystających z lokalu

occupier
Polish (Poland) osoba zajmująca lokal

of the National Court Register under number KRS 000 000 1538
Polish (Poland) pod nr. KRS 000 000 1538

offence
Polish (Poland) Wykroczenie/ przestępstwo (Br.)

offender
Polish (Poland) sprawca przestępstwa

offense
Polish (Poland) Wykroczenie/przestępstwo (Am.)

OFFICERS
Polish (Poland) CZŁONKOWIE ZARZĄDU

offset
Polish (Poland) odliczenia

on behalf of
Polish (Poland) w imieniu

on FOB (Free on Board) basis
Polish (Poland) na podstawie formuł statek franco

On signing this Agreement
Polish (Poland) Wraz z podpisaniem Umowy

one asset
Polish (Poland) składnik/ element aktywów

One may not use his right in a manner which
Polish (Poland) Nie można czynić ze swego prawa użytku, który

Oppose
Polish (Poland) sprzeciwić się

Order
Polish (Poland) zarzadzenie

ordinary cleanliness of the interior of the premises
Polish (Poland) należyta czystość wewnątrz lokalu

other enactment
Polish (Poland) jakiekolwiek przepisy

otherwise than in the manner permitted
Polish (Poland) w sposób nieprzewidziany

outstanding
Polish (Poland) zaległy niezałatwiony

owner
Polish (Poland) właściciel/wynajmujący

ownership
Polish (Poland) własność

P

paragraph
Polish (Poland) ustęp

partial month prior
Polish (Poland) poprzedni niepełny miesiąc

partner
Polish (Poland) wspólnik

PARTNERS AND LICENSORS
Polish (Poland) PARTNERZY I LICENCJODAWCY

partnerships
Polish (Poland) spółki osobowe

party accepting the mandate
Polish (Poland) przyjmujący zlecenie

party accepting the mandate (agent)
Polish (Poland) przyjmujący zlecenie (agent) (umowa agencyjna)

party accepting the mandate (the consigning agent)
Polish (Poland) przyjmujący zlecenie (komisant) (umowa komisu)

party accepting the order
Polish (Poland) przyjmujący zlecenie (umowa o dzieło)

party ordering the project
Polish (Poland) zamawiający (w umowie o dziele; ten co zleca)

passenger
Polish (Poland) podróżny (umowa przewozu)

patent law
Polish (Poland) prawo wynalazcze

pay any fees and charges
Polish (Poland) ponosić wszelkie opłaty

Payable on Death
Polish (Poland) Dyspozycja w wypadek śmierci

payment in cash
Polish (Poland) świadczenie w pieniądzach

payment in kind
Polish (Poland) świadczenie innego rodzaju

payment of rent for one month
Polish (Poland) wypłacenie czynszu za jeden miesiąc z góry

pecuniary compensation
Polish (Poland) zadośćuczynienie pieniężne

perform a contract
Polish (Poland) wykonać (postanowienia) umowy zrealizować umowę (ogólnie)

perform acts
Polish (Poland) dopełnić czynności

performance (about the contract)
Polish (Poland) wykonanie (o umowie)

performance of convenants
Polish (Poland) świadczenia zobowiązań

performances
Polish (Poland) świadczenie (strony umowy)

period of warranty or guarantee for the completion of specific projects
Polish (Poland) okres rękojmi lub gwarancji udzielonej na wykonane prace.

periodic tenency
Polish (Poland) najem na czas nieoznaczony

Periods
Polish (Poland) odstępy czasu

permit on the premises
Polish (Poland) udostępnić lokal

perpetual usufructuary
Polish (Poland) użytkownik wieczysty

person incapable of juridical acts
Polish (Poland) osoba niezdolna do czynności prawnych

person limited in the capacity for juridical acts
Polish (Poland) osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych

Personal Account
Polish (Poland) Konto Osobiste

personal action
Polish (Poland) powódźtwo o zaspokojenie rozszczenia

personal and exclusive jurisdiction of the courts
Polish (Poland) właściwość osobową i wyłączność sądów

personal data
Polish (Poland) dane osobowe użytkownika

PERSONAL INJURY
Polish (Poland) obrażenia CIAŁA

personal interests damage
Polish (Poland) naruszenie dobra osobistego

Personal interests of a human being
Polish (Poland) dobra osobiste człowieka

personal property
Polish (Poland) mienie ruchome

personal property
Polish (Poland) majątek osobisty ruchomy

personalty
Polish (Poland) majątek osobisty ruchomy

Pertaining to
Polish (Poland) dotyczący

PESEL (personal identification number) (or identity document number for persons who do not have a PESEL number)
Polish (Poland) PESEL (lub numer dokumentu tożsamości - dotyczy osób, które nie posiadają numeru PESEL)

petty/minor offence
Polish (Poland) wykroczenie (coś za coś musimy zapłacić grzywne)  występek (w sprawie karnej)

place
Polish (Poland) miejscowość

plaintiff
Polish (Poland) powód strona powodowa/ skarżąca

Pledge
Polish (Poland) zastaw

pose a threat
Polish (Poland) stanowić groźbę

power of attorney
Polish (Poland) pełnomocnictwo

Preceding chapter
Polish (Poland) poprzedni rozdział

preclude sb from doing sth
Polish (Poland) uniemożliwić; być przeszkodą

prejudice the entitlements
Polish (Poland) uchybiać uprawnieniom

prejudicial
Polish (Poland) szkodliwy

Premises
Polish (Poland) lokal

President
Polish (Poland) Przewodniczący/ Przewodnicząca

President of the office
Polish (Poland) Prezes Urzędu

previsions of the applicable law
Polish (Poland) obowiązujące przepisy prawa

principal
Polish (Poland) dający zlecenie (umowa spedycji i umowa agencyjna)

principal (the consigning party)
Polish (Poland) dający zlecenie (komitenta) (umowa komisu)

prior to doing sth
Polish (Poland) przed czymś

prison
Polish (Poland) kara pozbawienia wolności w formie osadzenia w zakładzie karnym

privacy statement
Polish (Poland) oświadczenie o ochronie prywatności

private companies = not listed
Polish (Poland) spółki nienotowane na giełdzie

process the transaction
Polish (Poland) rozliczyć operacje

professional partnership
Polish (Poland) spółka partnerska

project contract
Polish (Poland) umowa o dzieło

promulgated version
Polish (Poland) tekst ogłoszony

proper written notice
Polish (Poland) odpowiednie wypowiedzenie

property
Polish (Poland) mienie

Property co-ownership
Polish (Poland) wspólność majątkowa

property rights
Polish (Poland) prawa majątkowe

proprietorship register
Polish (Poland) księga wieczysta

prosecute
Polish (Poland) przedstawia zarzuty występuje przeciwko

prosecutor
Polish (Poland) oskarżyciel

prospective tenants or purchsers
Polish (Poland) potencjalni najemcy lub nabywcy

provided for by other provisions
Polish (Poland) y przewidzianej w innych przepisach

Provisions in force
Polish (Poland) obowiązujące przepisy

provisions of this Quote
Polish (Poland) warunki niniejszej Oferty

pseudonym
Polish (Poland) pseudonim

puberty
Polish (Poland) dojrzałość płciowa

public = listed
Polish (Poland) notowane na giełdzie

purchased contract
Polish (Poland) umowa zakupu/nabycia/ umowa sprzedaży

put forward a claim
Polish (Poland) wystąpić z rozszczeniem

Q

QUIET ENJOYMENT / USE
Polish (Poland) niezakłócenie Miru domowego

quote prices
Polish (Poland) podać / oferować ceny

R

Raise against sb defences
Polish (Poland) podnieść zarzuty

real action
Polish (Poland) powódźtwo rzeczowe

real estate administration and cleaning
Polish (Poland) admistrowanie nieruchomościami i ich sprzątenie

real property
Polish (Poland) nieruchomość

real property
Polish (Poland) mienie nieruchome nieruchomości

real right
Polish (Poland) prawo rzeczowe

reasonable
Polish (Poland) niewątpliwy umiarkowany

reasonable attorneys’ fees
Polish (Poland) uzasadnione honoraria prawników

reasonable hour
Polish (Poland) odpowiednia godzina

REASONABLE SKILL  AND DUE CARE
Polish (Poland) należytą/odpowiednią STARANNOŚCIĄ I BIEGŁOŚCIĄ

receiving party
Polish (Poland) odbiorca (umowa dostawy i umowa przewozu)

recital
Polish (Poland) motyw

recognise a claim
Polish (Poland) uznać rozszczenie

recourse action
Polish (Poland) działania/ rozczenia regresowe

recover in a real action
Polish (Poland) odzyskać w powództwie rzeczowym

redeeming shares
Polish (Poland) umorzone udziały

Redress of the damage
Polish (Poland) naprawienia szkody

refraining from acting
Polish (Poland) zaniechanie żądać zaniechania tego działania

refund
Polish (Poland) zwracać pieniądze, zaliczkę

regardless of
Polish (Poland) niezależnie od

register of entrepreneurs of the National Court Register
Polish (Poland) rejestr przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego

registered office/seat
Polish (Poland) siedziba

registered partnership
Polish (Poland) spółka jawna

regress
Polish (Poland) cofność

Reimbursement
Polish (Poland) zwrot

Release
Polish (Poland) wydac (rzeczy do uzytku)

release
Polish (Poland) zwolnić (zabezpieczenie należytego wykonania umowy)

relevant content and in a relevant form
Polish (Poland) odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie

remain in effect
Polish (Poland) pozostawać w mocy

remedy
Polish (Poland) zadośćuczynienie (za krzywdę)

remedy any default in the payment of rent
Polish (Poland) zadośćuczynić zwłokę w płaceniu czynszu naprawić szkody związane ze zwłoką w płaceniu czynszu

remove trash and clean the premises to meet Owner's re-rental standards
Polish (Poland) przywrócić lokal do stanu, w którym spełni standardy Właściciela/Wynajmującego dotyczące ponownego wynajmu

remunerate
Polish (Poland) wynagrodzić

remuneration
Polish (Poland) wynagrodzenie

renewal of the term
Polish (Poland) warunki przedłużenia umowy

rent adjustments
Polish (Poland) wysokość czynszu

Rent in arrears
Polish (Poland) zaległy czynsz

rental contract
Polish (Poland) umowa najmu na krótko

rental due date
Polish (Poland) termin płatności czynszu

repair damages to the premises
Polish (Poland) naprawić szkody w lokalu

repealed
Polish (Poland) uchylony

reside on a permanent
Polish (Poland) stale przebywać

resident of premises
Polish (Poland) najemca lokalu

resolution
Polish (Poland) uchwała

Restore it to its former condition
Polish (Poland) przywrócić do stanu poprzedniego

Restroration of the previous condition
Polish (Poland) przywrócenie stanu poprzedniego

restructury
Polish (Poland) połączenie z inną spółką

retain security deposit
Polish (Poland) zatrzymać/zachować kaucję

Retain the improvements against the payment
Polish (Poland) zatrzymać ulepszenia za zapłatą

revoked
Polish (Poland)  odwołany note: o pełnomocnitwie

right in rem
Polish (Poland) prawo rzeczowe

S

safe-keeper
Polish (Poland) przechowawca

safe-keeping agreement
Polish (Poland) umowa przechowania

salaries
Polish (Poland) wynagrodzenie (za prace typowe)

Satisfy housing needs
Polish (Poland) zaspokoić potrzeby mieszkaniowe

scientific, artistic, inventive and reasoning activities
Polish (Poland) twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska

seal
Polish (Poland) pieczęć (jak ta z orzełkiem)

section
Polish (Poland) paragraf

section 76(1)(a)
Polish (Poland) art. 76 ust. 1 lit. a

section 76(6)(c)(iii)
Polish (Poland) art. 76 ust. 6 lit. c ppkt iii note: 6) pkt - bez kropki
(iii) ppkt - bez kropki

secuirity deposit
Polish (Poland) kaucja

secure and perform timely and correctly the contract
Polish (Poland) zabezpieczyć prawidłowe i terminowe wykonanie przez Wykonawcę przedmiotu umowy

secure performance
Polish (Poland) zabezpieczyć świadczenia

seek an injunctive order to enjoin the continuance of any such breach
Polish (Poland) wystąpić do sądu o wydanie nakazu zaprzestania naruszeń

seller
Polish (Poland) sprzedawca

separate domiciles
Polish (Poland) osobne miejsce zamieszkania

service of at least 30 days written notice
Polish (Poland) z zachowaniem co najmniej 30 dni wypowiedzenia sporządzonego na piśmnie

service of the notice
Polish (Poland) wręczenie wypowiedzenia

SERVICE PROVIDERS
Polish (Poland) DOSTAWCY USŁUG (branże IT) Usługodawcy (np. dostawca jedzenia)

Services
Polish (Poland) usługi komunalne i media

set for this representative a suitable time limit to do sth
Polish (Poland) wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do

set time limit elapses to no avail
Polish (Poland) bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu

set up a company/undertake// run a business
Polish (Poland) podjąć działaność

settle / meet/ pay a claim
Polish (Poland) zaspokoić rozszczenie

shall be deemed to
Polish (Poland) poczytuje się

shall be governed by
Polish (Poland) stosuje się

shall be governed’ / shall apply
Polish (Poland) stosuje się

shall be presumed to
Polish (Poland) domniemywa się, że

shall not be protected
Polish (Poland) nie korzysta z ochrony

shall not be required
Polish (Poland) nie jest wymagany

shall not be treated as
Polish (Poland) nie jest uważane za Za konsumenta uważa się osobę fizyczną (...)

shall not require
Polish (Poland) nie wymaga

share capital of PLN 522,638,400 fully paid-up
Polish (Poland) wysokość kapitału zakładowego wynosi 522 638 400 złotych, kapitał został w pełni opłacony

sign a contract
Polish (Poland) spisać umowę

Small outlays
Polish (Poland) drobne nakłady

social and economic purpose
Polish (Poland) społeczno-gospodarcze przeznaczenie

sole trader
Polish (Poland) jednosobowa działalność gospodarcza

Some of these remedies are legal and others equitable
Polish (Poland) Niektóre z tych środków wynikają wprost z litery prawa a inne z zasad słuszności

specific assets to use freely
Polish (Poland) określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku

specific performance
Polish (Poland) nakaz określonego działania

SPECIFICALLY PROHIBITED BY APPLICABLE LAW
Polish (Poland) JEDNOZNACZNIE ZAKAZANE PRZEZ OBOWIĄZUJĄCE PRAWO

specified time
Polish (Poland) czas oznaczony

Spouses' properties being separated
Polish (Poland) rozdzielność majątkowa

stamp of the registry office
Polish (Poland) pieczęć urzędu  note: prostokątna (działa szybko i mocno)

standards of health, safety or housing
Polish (Poland) standardy ochrony zdrowia, bezpieczeństwa lub warunki mieszkaniowych

State authority
Polish (Poland) organ państwowy

STATEMENTS OR CONDUCT OF ANY THIRD PARTY ON THE SERVICE
Polish (Poland) OŚWIADCZEŃ LUB postępowanie/działań OSÓB trzecich W ZWIĄZKU Z USŁUGĄ

statute
Polish (Poland) ustawa

statutes
Polish (Poland) Statut

statutory conditions
Polish (Poland) Warunki wynikające z przepisów ustawowych

Statutory conjugal community
Polish (Poland) wspólność ustawowa

statutory enactment
Polish (Poland) nakaz ustawowe

statutory provisions / laws / Acts and statutory instruments/statutes(in the UK)
Polish (Poland) przepisy ustawowe

statutory representative
Polish (Poland) przedstawiciel ustawowy

stock
Polish (Poland) towary

storage warehouse entrepreneur
Polish (Poland) przedsiębiorca składowy

strike a deal
Polish (Poland) dobić targu / zawrzeć umowę

Strike off your Limited company from the Companies Register
Polish (Poland) Wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Rejestru Spółek

strike up
Polish (Poland) wykreślić z listy

subclause
Polish (Poland) podpunkt

Subject to
Polish (Poland) Z zastrzeżeniem pod warunkiem (np. uzyskania zgody)

Sublease
Polish (Poland) podnajem

sublet or otherwise part with possession of the premises
Polish (Poland) podnająć lokal lub oddać go w posiadanie stronie trzeciej w inny sposób

subletting Premises
Polish (Poland) podnajem lokalu

submit our quotation
Polish (Poland) składać ofertę cen

subsection
Polish (Poland) ustęp

SUBSIDIARIES
Polish (Poland) PODMIOTY zależne

subsidiary liability
Polish (Poland) odpowiedzialność sabsidiarna

such as but not as to restrict the generality of the foregoing
Polish (Poland) w tym m.in.

such as in particular
Polish (Poland) jak w szczególności

sue
Polish (Poland) pozwać wnieść pozew

suffice
Polish (Poland) wystarczyć

Suitability
Polish (Poland) przydatność

suitability and merchantability
Polish (Poland) przydatność handlowa

Suitable
Polish (Poland) przydatny

surety
Polish (Poland) poręczyciel

sworn translator / interpreter
Polish (Poland) tłumacz przysięgły

T

Table of Fees and Commissions
Polish (Poland) Tabela Opłat i Prowizji

tacit
Polish (Poland) milczący, cichy (o zgodzie)

tacit mortgage
Polish (Poland) hipoteka przymusowa

Tax Identification Number NIP 526-030-02-91
Polish (Poland) NIP 526-030-02-91

Temination of the least cannot be made by the the lessee
Polish (Poland) wypowiedzenie nie przysługuje najemcy

tenancy
Polish (Poland) dzierżawa

tenant/ occupant
Polish (Poland) najemca dzierżawca

term of the rental
Polish (Poland) czas najmu

term/clause of a contract
Polish (Poland) klaula umowna

terminable by either party by the giving of a written notice
Polish (Poland) z możliwością rozwiązania umowy poprzez wręczenie drugiej stronie wypowiedzenia na piśmie

terminate (the contract)
Polish (Poland) zerwać (umowę)

terminate a contract/ a deal
Polish (Poland) zakończyć transakcję / wypowiedzieć umowę

terminate the contract by notice
Polish (Poland) wypowiedzieć umowę

TERMINATION / HOLDING OVER
Polish (Poland) zakończenie / odmówienie umowy

termination by notice
Polish (Poland) wypowiedzenie umowy

terms and conditions
Polish (Poland) warunki umowy

The Agreement is drawn up/made in duplicate/two identical copies/two counterparts
Polish (Poland) Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach

the court decision has legalized requalifying bankruptcy proceedings of the issuer from bankruptcy involving the liquidation of issuer's assets to proceedings with the possibility of entering into an arrangement
Polish (Poland) uprawomocniło się postanowienie sądu o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu

the court decision has legalized requalifying bankruptcy proceedings of the issuer from bankruptcy with the possibility of entering into an arrangement to proceedings involving the liquidation of issuer's assets
Polish (Poland) uprawomocniło się postanowienie sądu o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku

the court decision on dismissal of the petition in bankruptcy because the issuer's assets are not sufficient to cover the costs of proceedings has become final
Polish (Poland) uprawomocniło się postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania

the court decision referring the issuer bankruptcy including liquidation property has legalized
Polish (Poland) uprawomocniło się postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku spółki

the court has declared the issuer bankrupt
Polish (Poland) sąd ogłosił upadłość emitenta

the court has declared the issuer bankrupt including liquidation property
Polish (Poland) sąd ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku

the court has declared the issuer bankrupt with the possibility of entering into an arrangement
Polish (Poland) sąd ogłosił upadłość emitenta z możliwością zawarcia układu

the court has declared to change the conduct of the issuer’s bankruptcy proceedings from bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement into bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets
Polish (Poland) sąd wydał postanowienie o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku

the court has declared to change the conduct of the issuer's bankruptcy proceedings involving the liquidation property into bankruptcy proceedings with the possibility of entering an arrangement
Polish (Poland) sąd wydał postanowienie o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu

the court has dismissed the petition in bankruptcy because the issuer's assets are not sufficient to cover the costs of proceedings
Polish (Poland) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości ponieważ majątek emitenta nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania

the issuer has defaulted on its information duties
Polish (Poland) emitent nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki informacyjne

the issuer has filed for bankruptcy
Polish (Poland) emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie swojej upadłości

the issuer has filed for bankruptcy including liquidation property
Polish (Poland) emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki

the issuer has filed for bankruptcy with the possibility of entering into an arrangement
Polish (Poland) emitent złożył do sądu wniosek o ogłoszenie swojej upadłości z możliwością zawarcia układu

the issuer has filed for change of the conduct of issuer’s bankruptcy proceedings from bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement into bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets
Polish (Poland) emitent złożył do sądu wniosek o zmianę sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego emitenta z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku

the issuer has filed for instituting remedy proceedings
Polish (Poland) emitent złożył do sądu oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego

the issuer has replaced the motion for instituting bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets with the motion for instituting bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement
Polish (Poland) emitent zmienił wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku na wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu

the issuer has replaced the motion for instituting bankruptcy proceedings with the possibility of entering into an arrangement with the motion for instituting bankruptcy proceedings involving the liquidation of issuer’s assets
Polish (Poland) emitent zmienił wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu na wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku

the premises known as:
Polish (Poland) lokal znaduje się pod adresem:

The relation of Lease of a living accommodation shall be entered into by:
Polish (Poland) w stosunku najmu lokalu występują:

the Treaty on European Union
Polish (Poland) Traktat o Unii Europejskiej

The word Resident as used herein shall include the singular as well as the plural.
Polish (Poland) Termin Najemca odnosi się do jendej osoby albo większej jej liczby.

Thing for use
Polish (Poland) rzecz do używania

This offer is subject to the goods being unsold on receipt of your reply.
Polish (Poland) Oferta jest ważna do wyczerpania zapasów.

this section has effect
Polish (Poland) Niniejszy artykuł wchodzi w życie

threat
Polish (Poland) grożba

To-date amount
Polish (Poland) dotychczasową kwota

transfer property
Polish (Poland) przekazać mienie

Transferor
Polish (Poland) zbywca

Transgress
Polish (Poland) wykraczać przeciwko

true and lawful
Polish (Poland) rzeczywisty / prawowity

U

UK Insolvency LAW
Polish (Poland) odpowiednik polskiej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze

under Article 50(2)
Polish (Poland) zgodnie z art. 50 ust. 2

under parental authority
Polish (Poland) pod władzą rodzicielską

under Polish law
Polish (Poland) W myśl prawa polskiego

under section 285B
Polish (Poland) na podstawie art. ustawy 285B

under the auspices of sb/sth
Polish (Poland) pod patronatem kogoś

undertake
Polish (Poland) zaciągnąć zobowiązanie zobowiązywać się

unduly delay
Polish (Poland) przesadnie opóźniać (utrudniać)

unilateral juridical act
Polish (Poland) jednostronna czynność prawna

unless it results in
Polish (Poland) chyba że pociąga za sobą

unless the statutes provide otherwise. / Save as otherwise provided in the company articles, …
Polish (Poland) chyba że statut stanowi inaczej.

unreasonably
Polish (Poland) bezzasadnie

unused portion of this deposit
Polish (Poland) niewykorzystana część kaucji

uphold a claim
Polish (Poland) podtrzymać rozszczenie

upon
Polish (Poland) po w razie na mocy

upon reaching
Polish (Poland) po ukończeniu

Upon the occurrence of any such breach
Polish (Poland) Jeżeli dojdzie do takiego naruszenia

use of
Polish (Poland) skorzystać z

use the service
Polish (Poland) świadczyć usługę

Utilities
Polish (Poland) media

V

vacate
Polish (Poland) wyprowadzić się

valid
Polish (Poland) ważny

validity of a juridical act
Polish (Poland) ważność czynności prawnej

Vindicate
Polish (Poland) dochodzi przeciwko

W

waive / renounce a claim
Polish (Poland) rezygnować z / odstępować od rozszczenia

waiver and indemnity provision
Polish (Poland) zrzeczenie się uprawnień i postanowienie o odpowiedzialności odszkodowawczej

Warning
Polish (Poland) upomnienie

warrant
Polish (Poland) gwarantować

Warranty
Polish (Poland) Rękojmia

Wear and tear of the thing
Polish (Poland) zużycie rzeczy

website
Polish (Poland) witryna internetowa / serwis internetowy

Where
Polish (Poland) Jeżeli/ W razie/ gdy note:  ustawa robi coś tam...razie zrobienia czegoś tam....że gdy

WILFUL MISCONDUCT OR FRAUD
Polish (Poland) UMYŚLNEGO wykroczenia LUB oszustwa

willful or negligent act
Polish (Poland) umyślne działanie lub zaniedbanie

wind up
Polish (Poland) rozwiązać

with regard to
Polish (Poland) w zakresie

withdraw a claim
Polish (Poland) wycofać rozszczenie

withdraw from a deal/ a contract
Polish (Poland) wycofać się z umowy

withdrawal
Polish (Poland) odstąpienie (od umowy)

withhold security deposit
Polish (Poland) zatrzymać kaucję

within petty, current matters of everyday life
Polish (Poland) w drobnych bieżących sprawach życia codziennego

withold the consent
Polish (Poland) wycofać zgodę

without prejudice to other communications
Polish (Poland) z zastrzerzeniem/ bez uszczerbku dla innych ustaleń

without regard to any conflict of law provisions
Polish (Poland) bez uwzględniania przepisów prawa kolizyjnego,

wording
Polish (Poland) brzmienie

written communication
Polish (Poland) pisemne ustalenia

X

XII Commercial Department of the National Court Register
Polish (Poland) XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Y

yet
Polish (Poland) lecz

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor:

Kancelaria "Kuczek-Maruta" - Tomasz Bil (tłum.), Aleksandra Broniek (tłum.), Aleksandra Cincio (tłum.), Marcin Kiełbasa (tłum.), Gerhard Dannemann (konsult.), Susanna Frederick Fischer (konsult. i rec.) i Fryderyk Zoll (konsult. i rec.)

ACT

of 23 April 1964

CIVIL CODE ¹

(consolidated text)

BOOK ONE GENERAL PART

TITLE I

Preliminary provisions

Article 1.

The present Code governs civil law relations between natural persons and legal persons.

Article 2.

(repealed).

Article 3.

The statute shall not have retroactive effect unless it results from its wording or purpose.

Article 4.

(repealed).

Article 5.

One may not use his right in a manner which would be contrary to its social and economic purpose or to the principles of community coexistence. Any such act or refraining from acting by the entitled person shall not be treated as the exercise of the right and shall not be protected.

Article 6.

The burden of proving a fact shall lie with the person who asserts legal consequences arising from this fact.

Article 7.

Where the statute makes legal consequences contingent on good or bad faith, the existence of

good faith shall be presumed.

TITLE II

Persons

SECTION I

Natural persons

Chapter I

Legal capacity and capacity for juridical acts

Article 8.

§ 1. Every human being shall have legal capacity from the moment of birth.

§ 2. (repealed).

Article 9.

Where a child is given birth to, he shall be presumed to have been born alive.

Article 10.

§ 1. A person shall attain majority upon reaching eighteen years of age.

§ 2. A minor shall attain majority by contracting a marriage. He shall not lose the majority status in the case of the marriage being invalidated.

Article 11.

Full capacity for juridical acts shall be acquired at the moment of attaining majority.

Article 12.

Persons who have not attained thirteen years of age and persons completely incapacitated shall not have the capacity for juridical acts.

Article 13.

§ 1. A person who has attained thirteen years of age may be fully incapacitated, if he is incapable of controlling his own behaviour due to mental illness, mental retardation or another kind of mental disorders, in particular alcoholism or drug addiction.

§ 2. Guardianship shall be established for a fully incapacitated person unless he is still under parental authority.

Article 14.

§ 1. A juridical act carried out by a person who has no capacity for juridical acts shall be invalid.

§ 2. However, where a person incapable of juridical acts has entered into contract of the type that is generally concluded within petty, current matters of everyday life, such a contract shall

become valid upon its performance, unless it results in a gross detriment to a person incapable of juridical acts.

Article 15.

Minors who have attained thirteen years of age as well as partially incapacitated persons shall have limited capacity for juridical acts.

Article 16.

§ 1. A person who has attained majority may be partially incapacitated due to mental illness, mental retardation or another kind of mental disorders, in particular alcoholism or drug addiction, if that person's state does not justify full incapacitation yet he requires assistance in managing his affairs.

§ 2. Curatorship shall be established for a person who is partially incapacitated.

Article 17.

Subject to exceptions provided for by the statute, the validity of a juridical act, by which a person limited in his capacity for juridical acts assumes an obligation or disposes of his right shall require the consent of his statutory representative.

Article 18.

§ 1. The validity of a contract concluded by a person limited in the capacity for juridical acts without the required consent of the statutory representative shall depend on subsequent confirmation of the contract by this representative.

§ 2. A person limited in the capacity for juridical acts may himself confirm the contract upon attaining full capacity for juridical acts.

§ 3. A party who has entered into a contract with a person limited in his capacity for juridical acts may not invoke a lack of consent of the latter's statutory representative. Such a party may, however, set for this representative a suitable time limit to confirm the contract; the party shall become free after the set time limit elapses to no avail.

Article 19.

If a person limited in his capacity for juridical acts has carried out by himself a unilateral juridical act for which the statute requires consent of a statutory representative, the juridical act shall be invalid.

Article 20.

A person limited in his capacity for juridical acts may enter into contracts of the type that are generally concluded within petty, current matters of everyday life without the consent of his statutory representative.

Article 21.

A person limited in his capacity for juridical acts may dispose of his earnings without the

consent of his statutory representative, unless a guardianship court decides otherwise due to important reasons.

Article 22.

If the statutory representative of a person limited in his capacity for juridical acts has given him specific assets to use freely, that person shall acquire full capacity with regard to juridical acts which concern these assets. Juridical acts, for which the consent of the statutory representative is not sufficient according to the statute, constitute an exception.

Article 22¹.

A natural person who carries out with an entrepreneur a juridical act which is not directly related to his economic or professional activity shall be deemed a consumer.

Article 23.

Personal interests of a human being, such as in particular health, freedom, dignity, freedom of conscience, surname or pseudonym, image, confidentiality of correspondence, inviolability of home as well as scientific, artistic, inventive and reasoning activities shall be protected by the civil law regardless of the protection provided for by other provisions.

Article 24.

§ 1. A person whose personal interests are jeopardized by another person's action may demand that the action be abandoned, unless it is not illegal. In the case of actual violation, he may also demand that the person who committed the violation perform acts necessary to remove its consequences, in particular that the latter make a statement of a relevant content and in a relevant form. On the basis of the principles provided for by the Code he may also demand pecuniary compensation or a payment of an adequate amount of money for a specified community purpose.

§ 2. If, as a result of a of personal interests damage to the property was inflicted, the injured party may demand it to be redressed on the basis of general principles.

§ 3. The above provisions shall not prejudice the entitlements provided for by other provisions, in particular by copyright law and by patent law.

Chapter II Domicile

Article 25.

The domicile of a natural person is the place where that person resides and where the person intends to remain permamently.

Article 26.

§ 1. The domicile of a child being under parental authority is the domicile of his parents or of that one parent who is exclusively vested with parental authority or who has been entrusted

with the exercise of parental authority.

§ 2. If both parents are equally vested with parental authority and have separate domiciles, the domicile of a child shall be with the parent with whom the child resides on a permanent basis. If the child does not reside on a permanent basis with either parent, his domicile shall be determined by the guardianship court.

Article 27.

The domicile of a person being under guardianship is his guardian's domicile.

Article 28.

One may have only one domicile.

Chapter III Declaring a person dead

Article 29.

§ 1. A missing person may be declared dead where ten years have elapsed from the end of the calendar year in which according to available information he was still alive; where, however, at the moment of declaring a person dead the missing person would have attained seventy years of age, the lapse of five years shall suffice.

§ 2. Declaring a person dead may not take place before the end of the calendar year in which the missing person would have attained twenty-three years of age.

Article 30.

§ 1. A person who went missing during a journey by air or by sea in connection with an aircraft or a vessel's disaster or in connection with any other particular event may be declared dead after the lapse of six months from the day of the disaster or any other particular event.

§ 2. If the aircraft or a vessel's disaster cannot be ascertained, the six-month period shall commence upon the lapse of a year from the day when the aircraft or the vessel was due at her port of destination and where she did not have a port of destination - upon the lapse of two years from the day when she was last heard of.

§ 3. A person who went missing in connection with an direct danger threatening his life not provided for in the preceding paragraphs, may be declared dead after the lapse of a year from the day when the danger ceased to exist or when, pursuant to the circumstances, it should have ceased to exist.

Article 31.

§ 1. It shall be presumed that the missing person died at the moment indicated in a court decision on declaring a person dead.

§ 2. A moment which, according to the circumstances, is the most probable moment of death shall be indicated as the moment of the presumed death and where there is no data whatsoever - it shall be the first day of the time limit upon the lapse of which declaring the

person dead has become possible.

§ 3. If in the court decision on declaring a person dead the date of death was indicated only by the day, the end of that day shall be considered the moment of the presumed death of the missing person.

Article 32.

If several persons lost their lives during a peril jeopardising all of them, it is presumed that they all died simultaneously.

SECTION II

Legal persons

Article 33.

The State Treasury and the organizational entities in which specific provisions vest legal personality shall be legal persons.

Article 33¹.

§ 1. The provisions on legal persons shall apply accordingly to the organizational entities not being legal persons, in which a statute vests legal capacity.

§ 2. Unless otherwise provided by a separate provision, members of the entity referred to in § 1 shall bear subsidiary liability. The liability shall arise at the moment when the entity becomes insolvent.

Article 34.

The State Treasury, in civil law relations, shall be the subject of rights and duties which are related to state-owned property not belonging to other state-owned legal persons.

Article 35.

The formation, constitution and cessation of legal persons shall be specified by relevant provisions of law; in the cases and within the scope provided for by those provisions, the organization and the manner of a legal person's operation shall also be governed by its articles.

Article 36.

(repealed).

Article 37.

§ 1. Unless otherwise provided by specific provisions, an organizational entity shall attain legal personality upon being entered in a relevant register.

§ 2. The types of registers, their organization and the manner in which they are kept shall be governed by separate provisions.

Article 38.

A legal person shall act through its organs in a manner provided for by statute and by its articles grounded in statute.

Article 39.

§ 1. Where a person who concludes the contract as an organ of a legal person does not have an empowerment or where he goes beyond its scope, the validity of the contract shall depend on its confirmation by the legal person on whose behalf the contract was concluded.

§ 2. The other party may set for the person on whose behalf the contract was concluded an appropriate time limit to confirm the contract; the party shall become free when the set time limit elapses to no avail.

§ 3. In the case of lack of confirmation, the person who concluded the contract as the organ of the legal person without empowerment or excessing its scope, shall be obliged to return what he had received from the other party in the course of the contract’s performance, and to redress the damage that the other party incurred owing to the fact that the party concluded the contract being aware of the lack of empowerment or the excess in its scope.

§ 4. A unilateral juridical act carried out by a person acting as an organ of a legal person without an empowerment or exceeding its scope shall be invalid. However, when the person to whom the declaration of intent on behalf of the legal person had been made, agreed to an action with no empowerment, the provisions on conclusion of a contract with no empowerment shall apply accordingly.

§ 5. The provision of § 3 shall apply accordingly if the juridical act was concluded on behalf of a legal person that does not exist.

Article 40.

§ 1. Unless otherwise provided by a separate provision, the State Treasury shall not be liable for obligations of state-owned legal persons. State-owned legal persons shall not be liable for obligations of the State Treasury.

§ 2. Where a specified part of property is gratuitously taken over from a state-owned legal person by the State Treasury on the basis of binding statute, the latter together with the legal person shall be jointly and severally liable for the obligations which arose in a period when the part of property was owned by the legal person, to the extent of the value of the part specified as at the moment of the takeover and according to the prices as at the moment of payment.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 shall apply accordingly to the liability of entities of local government and local government-owned legal persons.

Article 41.

Unless a statute or the articles grounded in it provide otherwise, the seat of a legal person shall be a place where its managing organ has the seat.

Article 42.

§ 1. If a legal person cannot be represented or manage its own affairs due to the lack of

organs or the incomplete composition of the organs authorized to represent it, the court shall appoint a curator for it. The curator shall be subject to judicial supervision by the court that has appointed him.

§ 2. Until the appointment or supplementation of the composition of the organ referred to in

§ 1, or the appointment of a liquidator, the curator shall represent the legal person and manage its affairs within the limits specified in the court's decision.

§ 3. The curator shall immediately undertake actions aimed at appointing or supplementing the composition of the organ authorized to represent, or if necessary, to liquidate, the legal person.

§ 4. Under pain of nullity, the curator is obliged to obtain the permission of the registry court for:

1)  the acquisition and alienation of an enterprise or its organized part and for carrying out legal transactions, under which the enterprise or its organized part is transferred for temporary usufruct;

2)  the acquisition, alienation and encumbrance of real estate, perpetual usufruct or shares in real estate.

Article 42¹.

§ 1. The curator shall be appointed for a period not exceeding one year. In particularly justified cases, the appointment of a curator may be extended for a specified period, if the duties of the curator, referred to in Article 42 § 3, could not be completed before the end of the period for which he was appointed.

§ 2. If the actions taken by the curator have not led to the appointment or supplementation of the organ authorized to represent or liquidate the legal person, the curator shall immediately submit, to the registry court, a petition for dissolution of the legal person. This shall not affect the rights of the curator to request a dissolution of the legal person in accordance with separate regulations.

Article 43.

The provisions on the protection of personal interests of natural persons shall apply to legal persons accordingly.

SECTION III

Entrepreneurs and their designations

Article 43¹.

A natural person, a legal person and an organizational entity referred to in article 33¹ § 1 that conducts economic or professional activity on one's own behalf shall be referred to as entrepreneur.

Article 43².

§ 1. An entrepreneur shall operate under a business name.

§ 2. Unless separate provisions provide otherwise, a business name shall be disclosed in a relevant register.

Article 43³.

§ 1. A business name of an entrepreneur should be sufficiently distinguishable from the business names of other entrepreneurs that conduct activity on the same market.

§ 2. A business name may not be misleading, in particular as to the identity of the entrepreneur, the subject matter of the entrepreneur's activity, the place of activity, the sources of supply.

Article 43⁴.

The first name and the surname of a natural person shall be his business name. This does not exclude that a pseudonym or designations which indicate the subject matter of the entrepreneur's activity, the place of its conduct or other designations chosen at free discretion be introduced to a business name.

Article 43⁵.

§ 1. The name of a legal person shall be its business name.

§ 2. A business name includes a designation of the legal person's legal form which may be introduced as an abbreviation, and it may indicate the subject matter of the activity, the seat of the legal person and other designations chosen at the free discretion.

§ 3. The business name of a legal person may include the surname or pseudonym of a natural person if it serves to show this person's connections to the establishment or activity of the entrepreneur. Introducing the surname or a pseudonym of a natural person shall require this person's written consent and in the case of his death - the consent of his spouse and children.

§ 4. An entrepreneur may use a shortened form of a business name. A provision of article 43²

§ 2 shall apply accordingly.

Article 43⁶.

The business name of a branch of a legal person shall include a full name of that person and a designation 'branch' with an indication of a place where the branch has its location.

Article 43⁷.

Changing the business name shall require a disclosure in the register. In the case of transformation of a legal person its former business name may be retained except for a designation which indicates a legal form of the legal person where it was subject to a change. The same shall pertain to transformation of a partnership.

Article 43⁸.

§ 1. In the case of loss of a membership by a partner or a shareholder whose surname was included in the business name, a commercial company may retain the surname of the former partner or the former shareholder in its business name only following his written consent and

in the case of his death - following the written consent of his spouse and children.

§ 2. The provision of § 1 shall apply accordingly in the case of continuation of a natural person's economic activity by another natural person who is his legal successor.

§ 3. A person who acquires an enterprise, may continue to conduct it under its former business name. He shall, however, introduce an addition indicating the business name or the surname of the acquiring party unless the parties have decided otherwise.

Article 43⁹.

§ 1. The business name may not be alienated.

§ 2. An entrepreneur may authorize another entrepreneur to make use of his business name, provided that this is not misleading.

Article 43¹⁰.

An entrepreneur whose right to a business name has been jeopardized by somebody else's activity, may demand that the action be abandoned, unless it is not illegal. In the case of an actual violation, he may also demand the removal of its consequences, a statement of appropriate content and in an appropriate form to be made, redress of the damage to the property on general principles or that the benefit obtained by the person who committed the violation be released.

TITLE III

Property

Article 44.

Property shall include ownership and other property rights.

Article 44¹.

§ 1. Ownership and other property rights which constitute the state property shall belong to the State Treasury or to other state-owned legal persons.

§ 2. The property rights of the State Treasury towards state-owned legal persons shall be specified by separate provisions, in particular by the ones which govern their structure.

Article 45.

Only tangible objects shall be considered things within the meaning of the present Code.

Article 46.

§ 1. Parts of the earth's surface constituting a separate object of ownership (land) as well as buildings permanently attached to land or parts of such buildings if on the basis of specific provisions they constitute an object of ownership separate from land, shall be immovable property.

§ 2. The keeping of land and mortgage books shall be governed by separate provisions.

Article 46¹.

Immovable property which is or may be used for carrying out agricultural production activity within the scope of plant and animal production, not excluding gardening, horticulture and fishery production shall be agricultural immovable property (agricultural land).

Article 47.

§ 1. A component part of the thing may not be a separate object of ownership and other proprietary rights.

§ 2. Anything that may not be detached from a thing without damaging or changing essentially its entirety or without damaging or changing essentially the detached object shall be a component part of the thing.

§ 3. Objects connected with the thing only for temporary use do not constitute its component parts.

Article 48.

Subject to exceptions provided for by statute, buildings and other installations attached permanently to land, as well as trees and other plants from the moment when they were planted or sown, shall in particular be regarded as component parts of land.

Article 49.

§ 1. Installations which serve to supply and to channel liquids, steam, gas, electric energy and other similar installations shall not be regarded as component parts of immovable property where they are included in the composition of an enterprise.

§ 2. A person who incurred construction costs of installations referred to in § 1 and who is their owner, may demand that an entrepreneur who connected installations to his own network, acquires their ownership against an adequate remuneration, unless the parties stipulated otherwise in a contract. An entrepreneur may demand transfer of ownership of these installations as well.

Article 50.

The rights bound with ownership of immovable property shall also be regarded as its component parts.

Article 51.

§ 1. Movable things necessary to use another thing (the main thing) according to its purpose, provided that they remain in an actual relation which corresponds to that purpose shall be appurtenances.

§ 2. A thing which does not belong to the main thing's owner may not be an appurtenance.

§ 3. An appurtenance shall not lose its status by being temporarily deprived of an actual relation to the main thing.

Article 52.

A juridical act whose object is the main thing shall also have legal effect with regard to an appurtenance, unless something else results from the content of the juridical act or from specific provisions.

Article 53.

§ 1. A thing's produce and other component parts detached from it, as long as according to the principles of careful economic management they constitute the usual proceeds from the thing, shall be natural profits from the thing.

§ 2. Proceeds which the thing produces on the basis of a legal relation shall be civil profits from the thing.

Article 54.

Proceeds which a right produces according to its social and economic purpose shall be profits from that right.

Article 55.

§ 1. A person entitled to collect profits shall collect these natural profits which have been detached from the thing during his entitlement, and civil profits - in proportion to the period of this entitlement's duration.

§ 2. If the person entitled to collect profits made expenses aimed at obtaining profits which have fallen to another person, he shall be entitled to the remuneration for these expenditures. The remuneration may not exceed the value of the profits.

Article 55¹.

An enterprise is an organized set of intangible and tangible assets, which is dedicated to conduct economic activity.

It shall include in particular:

1)  the designation which individualizes the enterprise or its separated parts (name of the enterprise);

2)  ownership of immovable property or movable things, including installations, materials, goods and wares as well as other proprietary rights to immovable property or movable things;

3)  rights resulting from contracts of lease and tenancy of immovable property or movable things as well as rights to use immovable property or movable things resulting from other legal relations;

4)  receivables, rights from securities and pecuniary means;

5)  concessions, licenses and permits;

6)  patents and other industrial property rights;

7)  economic rights arising from copyright and from neighbouring rights;

8)  the enterprise's trade secrets;

9)  books and documents related to conducting economic activity.

Article 55².

A juridical act whose object is an enterprise shall comprise everything that is included in the enterprises composition, unless something else results from the content of the juridical act or from special provisions.

Article 55³.

Agricultural land together with forest land, buildings and their parts, installations and livestock, if they constitute or may constitute an organized economic entirety along with the rights bound with conducting an agricultural farm shall be considered an agricultural farm.

Article 55⁴.

A party acquiring an enterprise or an agricultural farm shall be jointly and severally liable with an alienating party for the latter's obligations connected with conducting the enterprise or the farm, unless he did not know about these obligations at the moment of the acquisition, even though due diligence has been shown. Liability of the acquiring party shall be limited to the value of the acquired enterprise or farm as it stood at the moment of the acquisition and in conformity with the prices as at the time of satisfying the creditor. Such liability may not be excluded or limited without the consent of the creditor.

TITLE IV

Juridical acts

SECTION I

General provisions

Article 56.

A juridical act shall not only produce the consequences expressed in it but also those which result from statute, the principles of community coexistence and the established customs.

Article 57.

§ 1. One may not, through a juridical act, exclude or limit an entitlement to transfer, encumber, change or annul a right, if according to statute the right is alienable.

§ 2. The above-mentioned provision shall not exclude admissibility of an obligation that the entitled person will not dispose of the right in specified ways.

Article 58.

§ 1. A juridical act that is contrary to statute or whose purpose is to bypass statute shall be invalid unless a relevant provision provides for some other consequence, in particular such that the relevant statutory provisions shall replace the invalid provisions of the juridical act.

§ 2. A juridical act that is contrary to the principles of community coexistence shall be invalid.

§ 3. If only a part of a juridical act is affected by invalidity, the juridical act shall remain in

force with regard to the other parts, unless it appears from the circumstances that the juridical act would not have been carried out without the provisions affected by invalidity.

Article 59.

In the case of the conclusion of a contract whose performance would make it impossible to meet fully or partially a claim of a third party, the third party may demand that the contract be found ineffective towards himself, provided that the parties knew of his claim or the contract was gratuitous. One may not demand the contract to be found ineffective after the lapse of a year from its conclusion.

Article 60.

Subject to exceptions provided for by statute, an intent of a person who carries out a juridical act may be expressed by any behaviour of that person which manifests his intent in a sufficient manner, including a disclosure of the intent by electronic means (declaration of intent).

Article 61.

§ 1. A declaration of intent which is to be made to another person shall be considered to have been made at the moment when it reached that person in a manner that he could acquaint himself with its content. A revocation of such a declaration shall be effective if it reached the person concerned at the same time as the declaration or earlier than that.

§ 2. A declaration of intent made by electronic means shall be considered to have been made to another person at the moment when it was entered into a means of electronic communication in such a manner that the person could acquaint himself with its content.

Article 62.

A declaration of intent which is to be made to another person shall not lose its force if before reaching the very person, the person making it had died or had lost the capacity for juridical acts, unless something else results from the content of the declaration, a statute or circumstances.

Article 63.

§ 1. If consent of a third party is required to carry out a juridical act, the third party may express the consent either before or after making the declaration by the persons carrying out the juridical act. The consent expressed following the declaration shall have retroactive effect from the date of its making.

§ 2. Where the special form is required for the validity of a juridical act, a declaration which includes the consent of a third party shall be made in the very same form.

Article 64.

A final court ruling that affirms a duty of a given person to make a determined declaration of intent shall replace this declaration.

Article 65.

§ 1. A declaration of intent shall be construed in such a manner as required by principles of community coexistence and established customs, taking into account the circumstances in which it was made.

§ 2. When contracts are concerned, the concurrent intention of the parties and the purpose of the contract shall rather be examined than its literal wording.

Article 65¹.

The provisions on declarations of intent shall apply to other declarations respectively.

SECTION II

Conclusion of contract

Article 66.

§ 1. A declaration of intent to conclude a contract made to another party shall constitute an offer if it specifies the essential provisions of the contract.

§ 2. If no time limit within which the offeror anticipates a reply was determined, the offer made in the presence of another party or with the use of a direct long-distance means of communication shall cease to be binding if it is not immediately accepted. The offer made in another way shall cease to be binding upon the lapse of a period of time within which the party making an offer could in the ordinary course of business receive a reply sent with no unjustified delay.

Article 66¹.

§ 1. An offer made by electronic means shall bind the party making it, if the other party immediately confirms its reception.

§ 2. An entrepreneur making an offer by electronic means shall be obliged to inform the other party before concluding the contract in an unambiguous and intelligible way about:

1)  the technical activities which make up the contract conclusion procedure;

2)  the legal consequences of the confirmation of the receipt of the offer by the other party;

3)  the principles and manners of recording, securing and making available the content of the contract being concluded by the entrepreneur to the other party;

4)  methods and technical means to detect and to adjust errors in the data which is being introduced and which the entrepreneur is obliged to make available to the other party;

5)  the languages in which the contract may be concluded;

6)  the codes of ethics which he applies and their availability through electronic means.

§ 3. The provision of § 2 shall apply accordingly where an entrepreneur invites the other party to negotiate, to make offers or to conclude the contract in another manner.

§ 4. The provisions of § 1-3 shall not be applicable to concluding contracts with the use of electronic mail or similar means of individual direct long-distance communication. They shall

not be used in relations between entrepreneurs if the parties so agreed.

Article 66².

§ 1. In relations between entrepreneurs an offer may be revoked prior to the conclusion of a contract if a declaration on revocation had been made to the other party before the latter sent the declaration on the acceptance of the offer.

§ 2. However, the offer may not be revoked if it results from its content or if the time limit for its acceptance was set in it.

Article 67.

If a declaration on the acceptance of the offer came delayed but it results from its content or from the circumstances that it was sent in appropriate time, the contract shall become effective, unless the offering party notifies the other party immediately that it considers the contract not concluded as a result of the delayed reply.

Article 68.

Acceptance of an offer made with the reservation of change or a supplement of its content shall be considered a new offer.

Article 68¹.

§ 1. In relations between entrepreneurs a reply to an offer with a reservation of changes or supplements not changing the content of the offer in an essential manner shall be considered its acceptance. In such a case, the parties shall be bound by the contract whose content was specified in the offer, while taking into account the reservations contained in the reply to it.

§ 2. The provision of the preceding paragraph shall not apply where in the content of the offer it was indicated that it may only be accepted with no reservations or where the offeror immediately objected to introducing reservations into the contract or where the other party in reply to the offer made its acceptance dependent on the offeror's consent to introducing reservations in the contract, and he was not given that consent immediately.

Article 68².

Where an entrepreneur received an offer to conclude a contract within the scope of his activity from a person with whom he is in regular economic relations, lack of an immediate reply shall be considered the acceptance of the offer.

Article 69.

If according to the custom established in the given circumstances or according to the content of an offer, it is not required that the other party's declaration on the acceptance of an offer reach the party making the offer, in particular where the party making the offer demands immediate performance of the contract, the contract shall become effective if the other party sets about performing it in an appropriate time; otherwise the offer shall cease to be binding.

Article 70.

§ 1. In the case of doubt, a contract shall be considered concluded at the moment when the party making the offer received a declaration on its acceptance, and if it is not required that the declaration on the acceptance of an offer reach the party making the offer - at the moment when the other party sets about performing the contract.

§ 2. In the case of doubt, a contract shall be considered concluded at a place where the party making the offer received the declaration on its acceptance, and if it is not required that the declaration on the acceptance of an offer reach the party making the offer or if the offer is being made by electronic means - at the place where the party making the offer had his domicile or seat at the moment of the conclusion of the contract.

Article 70¹.

§ 1. A contract may be concluded by way of an auction or a tender.

§ 2. In an auction or in a tender announcement one should specify the time, place, subject matter as well as the terms of the auction or tender or indicate a manner of making these conditions available.

§ 3. The announcement as well as the conditions of an auction or tender may only be changed or revoked if the right to do so was reserved in their content.

§ 4. The organizer - from the moment when the conditions were made available and the offeror - from the moment of making an offer - shall be obliged to act in accordance with the provisions of the announcement as well as with the conditions of an auction or tender.

Article 70².

§ 1. An offer made in the course of an auction ceases to be binding when another participant (bidder) made a more advantageous offer, unless reserved otherwise in the conditions of the auction.

§ 2. The conclusion of a contract as a result of an auction shall come into being upon the knocking-down to the highest bidder.

§ 3. If the validity of a contract depends on satisfying particular requirements provided for by statute, both the organizer of the auction and its participant whose offer was accepted, may seek the conclusion of the contract.

Article 70³.

§ 1. An offer made in the course of a tender ceases to be binding when another offer was chosen or if the tender was closed with no offers having been chosen, unless reserved otherwise in the tender's conditions.

§ 2. The organizer shall be obliged to notify the participants of a tender immediately in writing of its result or of the closing of the tender with no offers having been chosen.

§ 3. Provisions regarding the acceptance of the offer shall apply to establishing the moment of the conclusion of the contract by way of a tender, unless reserved otherwise in the conditions of the tender. The provision of article 70² § 3 shall apply accordingly.

Article 70⁴.

§ 1. It may be reserved in the conditions of an auction or tender that a person entering an auction or tender should pay to an organizer a specified sum or put up an appropriate collateral for its payment (tender bond), on pain of not being admitted to participate in the auction or tender.

§ 2. Where a participant in an auction or tender, despite having his offer chosen, evades concluding the contract whose validity depends on satisfying particular requirements provided for by statute, the organizer of the auction or tender may keep the collected sum or he may seek satisfaction from the object of the collateral. In other cases the tender bond shall be returned immediately and the collateral shall expire. Where the organizer of the auction or tender evades concluding the contract, the participant whose offer was chosen may demand to be paid a double tender bond or the redress of the damage.

Article 70⁵.

§ 1. An organizer or a participant in an auction or tender may demand the invalidation of the contract which was concluded if the party to this contract, another participant or the person acting in concert with them influenced the result of the auction or tender in a manner contrary to law or good practices. Where a contract was concluded on somebody else's behalf, the person on whose behalf the contract was concluded or the principal may also demand its invalidation.

§ 2. The above-mentioned entitlement shall expire upon the lapse of a month from the day when the person entitled learned about the existence of a reason for invalidation, however no later than upon the lapse of a year from the day when the contract was concluded.

Article 71.

Announcements, advertisements, price lists and other information directed at the general public or individual persons, shall in the case of doubt be considered not to be offers but rather invitations to treat.

Article 72.

§ 1. If the parties conduct negotiations aimed at the conclusion of a specified contract, the contract shall be concluded when the parties reach an agreement on all of its terms which were subject to the negotiations.

§ 2. The party that commenced or conducted negotiations in violation of good practices, in particular with no intention of concluding the contract, shall be obliged to redress the damage that the other party suffered as a result of his reliance on the conclusion of the contract.

Article 72¹.

§ 1. If in the course of negotiations a party made information available with the reservation of confidentiality, the other party shall be obliged neither to disclose it nor to hand it over to other persons nor to use the information for its own purposes, unless the parties agreed otherwise.

§ 2. In the case of non-performance or of improper performance of the obligations referred to

in § 1, the entitled person may demand from the other party the redress of the damage or the return of the profits obtained by that party.

SECTION III

Form of juridical acts

Article 73.

§ 1. Where a statute reserves a written form, document form or electronic form for a juridical act, the juridical act carried out without complying with that reserved form shall be invalid only when such statute stipulates the pain of invalidity.

§ 2. Where a statute reserves some other special form for a juridical act, the juridical act carried out without complying with that form shall be invalid. However, it shall not pertain to the cases where complying with this form has been reserved to produce specified consequences of a juridical act only.

Article 74.

§ 1. The reservation of the written form, document form or electronic form with no pain of invalidity shall have such a consequence that if the reserved form is not complied with, the testimony from witnesses or parties as to the fact of carrying out a juridical act shall not be admissible in the case of a dispute. The provision shall not apply where complying with the written form, document form or electronic form has been reserved to produce specified consequences of a juridical act only.

§ 2. However, despite not complying with the written form, document form or electronic form required for evidentiary purposes, a testimony from witnesses or parties shall be admissible if both parties agree to it, if a consumer demands it in the course of a dispute with an entrepreneur or if the fact that the juridical act was carried out is substantiated with a document.

§ 3. Where the written form, document form or electronic form has been stipulated for the purpose of making a declaration by one party and it has not been complied with, a testimony from witnesses or parties as to the fact of carrying out the juridical act shall be admissible at the request of the other party.

§ 4. The provisions on the consequences of failing to comply with the written, document or electronic form reserved for evidentiary purposes shall not apply to juridical acts in relations between entrepreneurs.

Article 75.

(repealed).

Article 75¹.

§ 1. Alienation of an enterprise or establishment of tenancy on the enterprise or establishment of usufruct on it shall be made in the written form with signatures certified by a notary.

§ 2. Alienation of an enterprise belonging to a person entered in the register shall be entered in the register.

§ 3. The provision of § 2 shall apply accordingly in the case of establishing tenancy on an enterprise or establishing usufruct on it.

§ 4. The above-mentioned provisions shall not prejudice the provisions on the form of juridical acts regarding immovable property.

Article 76.

If the parties have reserved in a contract that a determined juridical act between them should be made in a special form, the act shall become effective only provided that the reserved form has been complied with. However, where the parties reserved that the juridical act be carried out in the written form, document form or electronic form without determining the consequences of non-compliance, in the case of doubt it shall be deemed that it was stipulated exclusively for evidentiary purposes.

Article 77.

§ 1. Supplementing or amending the contract shall require compliance with the form which was envisaged for the purpose of its conclusion by statute or by the parties.

§ 2. If the contract has been concluded in the written form, document form or electronic form, its termination by the agreement of both parties, as well as its renunciation or its termination by notice shall be evidenced in the document form, unless the statute or the contract stipulate a different form.

§ 3. If a contract has been concluded in some other special form, its termination by the agreement of both parties shall require such a form that statute or the parties provided for the purpose of its conclusion, whereas its renunciation or its termination by notice shall be evidenced in writing.

Article 77¹.

§ 1. If a contract concluded between entrepreneurs without complying with the written form requirement is immediately confirmed by one party in a letter sent to the other party and the letter contains amendments or supplements to the contract which do not change its content essentially, the parties shall be bound by the contract whose content is specified in the confirmation letter, unless the other party immediately objects in writing.

§ 2. If a contract concluded between entrepreneurs without complying with the document form is immediately confirmed by one party in a document sent to the other party and the document contains amendments or supplements to the contract which do not change its content materially, the parties shall be bound by the contract whose content is specified in the confirmation document, unless the other party immediately objects to it in a document.

Art. 77².

In order to comply with the document form of a juridical act it shall suffice that the declaration of intent be made in the document form, in a manner enabling identification of the person making such declaration.

Art. 77³.

A document shall be any carrier of information enabling the perusal of its contents.

Article 78.

§ 1. Signing a document comprising the content of a declaration of intent in person shall be sufficient to comply with the written form requirement for a juridical act. An exchange of the documents that comprise the content of the declarations of intent, which are all signed by the respective parties or of the documents each of which comprises the content of the declaration of intent of one party and is signed by this party shall be sufficient to conclude a contract.

§ 2. (repealed).

Art. 78¹.

§ 1. Making a declaration of intent by electronic means and provide it with a qualified electronic signature shall be sufficient to comply with an electronic form requirement for a juridical act.

§ 2. A declaration of intent made by electronic means shall be equal to a declaration of intent made in a written form.

Article 79.

A person unable to write may make a declaration of intent in the written form in such a way that he affixes his fingerprint in ink to a document, next to which another person authorised by him writes his name and surname placing his own signature or in such a way that instead of the person making a declaration a person authorised by him signs it and his signature is certified by a notary or the head of a municipality (the mayor, the president of a town), a district chief executive or the president of a province, along with an indication that it was made upon the request of the person unable to write

Article 80.

(repealed).

Article 81.

§ 1. If the statute makes the validity or specified consequences of a juridical act contingent on an official certification of the date, such a certification shall also be valid with respect to persons who have not participated in this juridical act (certified date).

§ 2. A juridical act shall also have a certified date in the following cases:

1)  where carrying out juridical act was evidenced in any official document - from the date of the official document;

2)  where in a document comprising a juridical act a reference is made by a state organ, local government organ or by a notary - from the date of the reference.

3)  where a document in an electronic form is provided with a qualified electronic time marking - from the date of the qualified electronic time marking provision.

§ 3. In the case of death of one of the persons who signed the document, the date when that person signed the document shall be deemed to have been certified from the date of that person's death.

SECTION IV

Defects of declaration of intent

Article 82.

A declaration of intent shall be invalid if it was made by a person who for whatever reason was in a state excluding conscious or free decision-making and expressing his intent. It shall in particular concern a mental illness, mental retardation or other, even a temporary, mental disorder.

Article 83.

§ 1. A declaration of intent made to another party with his consent for false appearances' sake shall be invalid. Where such a declaration was made to conceal another juridical act, the validity of the declaration shall be judged according to the nature of this juridical act.

§ 2. Making a declaration of intent for false appearances' sake shall not prejudice the effectiveness of a non-gratuitous juridical act made on the basis of the apparent declaration, if as a result of this juridical act a third party acquires a right or is released from a duty, unless he acted in bad faith.

Article 84.

§ 1. In the case of an error as to the content of a juridical act, one may free himself from the legal consequences of his declaration of intent. If, however, a declaration of intent was made to another person, freeing oneself from its legal consequences shall only be admissible when an error was provoked by that person, even without that person's fault, or where that person knew of the error or might have noticed the error with ease; the limitation shall not concern a gratuitous juridical act.

§ 2. One may only invoke an error that substantiates a conjecture that had the person making a declaration of intent not acted under the influence of an error and had he judged the matter reasonably, he would not have made the declaration of such a content (essential error).

Article 85.

A distortion of a declaration of intent by a person used to convey it shall have the same consequences as an error in making the declaration.

Article 86.

§ 1. If an error was provoked deceitfully by the other party, freeing oneself from the legal consequences of one's declaration of intent made under the influence of an error may also come into being when the error was not essential and when it did not concern the content of juridical act.

§ 2. A third party's deceit shall be tantamount to a deceit of a party, if the latter knew of the deceit and he failed to notify the other party of it or where a juridical act was gratuitous.

Article 87.

A person who made a declaration of intent under the influence of an illegal threat made by the other party or a third party, may free himself from the legal consequences of his declaration of intent if it results from the circumstances that he might have feared that a serious personal or an property-related peril jeopardised him or another person.

Article 88.

§ 1. Freeing oneself from the legal consequences of one's declaration of intent which was made to another person under the influence of an error or a threat, comes into being by a declaration made to that person in writing.

§ 2. The entitlement to free oneself shall expire: in the case of an error - upon the lapse of a year from its discovery, and in the case of a threat - upon the lapse of a year from the moment when the state of anxiety ceased to exist.

SECTION V

Condition

Article 89.

Subject to exceptions provided for by the statute or arising from the nature of a juridical act, the commencement or the cessation of the consequences of the juridical act may be made contingent on a future and uncertain event (condition).

Article 90.

The fulfilment of a condition shall not have retroactive effect, unless it was reserved otherwise.

Article 91.

A conditionally entitled person may perform all activities which aim at the preservation of his right.

Article 92.

§ 1. If a juridical act comprising the disposal of a right was made on condition, the subsequent dispositions of that right shall lose their force upon the fulfilment of the condition, insofar as they frustrate or limit the consequence of the condition's fulfilment.

§ 2. However, where on the basis of such a disposal a third party acquires a right or is released from a duty, provisions on the protection of persons who carried out a juridical act in good faith with a person not entitled to dispose of a right shall apply accordingly.

Article 93.

§ 1. If a party having an interest in the non-fulfilment of a condition frustrates the fulfilment of the condition in a manner which is contrary to the principles of community coexistence, such consequences shall arise as if the condition was fulfilled.

§ 2. If a party having an interest in the fulfilment of a condition brings about a fulfilment of the condition in a manner which is contrary to the principles of community coexistence, such consequences shall arise as if the condition was not fulfilled.

Article 94.

An impossible condition, as well as a condition contrary to the statute or the principles of community coexistence shall entail invalidity of a juridical act where it is a condition precedent; it shall not be considered reserved when it is a condition subsequent.

SECTION VI

Representation

Chapter   I General provisions

Article 95.

§ 1. Subject to exceptions provided for by statute or resulting from the nature of a juridical act, a juridical act may be carried out through a representative.

§ 2. A juridical act carried out by a representative within the scope of his empowerment shall entail consequences directly for the represented person.

Article 96.

The empowerment to act on behalf of someone else may be based on statute (statutory representation) or on a declaration of the represented party (power of attorney).

Article 97.

A person who is actively on duty on the premises of an enterprise whose purpose is to serve the general public shall, in the case of doubt, be presumed to have been empowered to carry out juridical acts of the type which are usually made with persons using the services of this enterprise.

Chapter   II Power of attorney

Article 98.

A general power of attorney shall comprise the empowerment for acts of ordinary management. For acts exceeding the scope of ordinary management a power of attorney determining their kind shall be required unless a statute requires a power of attorney for an individual act.

Article 99.

§ 1. Where a special form is required for the validity of a juridical act, a power of attorney to perform such act shall be granted in the same form.

§ 2. A general power of attorney shall be granted in writing on pain of invalidity.

Article 100.

A circumstance that an attorney-in-fact is limited in his capacity for juridical acts shall not prejudice the validity of an act which he performed on behalf of the principal.

Article 101.

§ 1. A power of attorney may be revoked at any time, unless a principal waived his right to revoke the power of attorney for reasons justified by the nature of the legal relation which forms the basis of the power of attorney.

§ 2. The empowerment shall expire upon the death of a principal or of an attorney-in-fact, unless it was otherwise reserved for the reasons justified by the nature of the legal relation which forms the basis of the power of attorney.

Article 102.

After the expiration of the empowerment, an attorney-in-fact shall be obliged to return the document of the power of attorney to the principal. He may demand a certified copy of that document; the expiration of the empowerment shall be indicated on the copy.

Article 103.

§ 1. Where a person who concludes a contract as an attorney-in-fact does not have the empowerment or where he goes beyond its scope, the validity of the contract shall depend on its confirmation by the person on whose behalf the contract was concluded.

§ 2. The other party may set for the person on whose behalf a contract was concluded an appropriate time limit to confirm the contract; the party shall become free when the set time limit elapses to no avail.

§ 3. In the case of lack of confirmation, the person who concluded the contract on someone else's behalf shall be obliged to return what he had received from the other party in the course of the contract's performance and to redress the damage which the other party incurred owing to the fact that the party concluded the contract being unaware of the lack of the empowerment or the excess in its scope.

Article 104.

A unilateral juridical act carried out on someone else's behalf with no empowerment or exceeding its scope shall be invalid. However, where the person to whom the declaration of intent on someone else's behalf had been made, agreed to an action with no empowerment, the provisions on the conclusion of a contract with no empowerment shall apply acordingly.

Article 105.

If an attorney-in-fact performs a juridical act on behalf of his principal within the scope of the original empowerment following the expiration of the empowerment, the juridical act shall be valid, unless the other party knew of the expiration of the empowerment or might have learned of it with ease.

Article 106.

An attorney-in-fact may appoint other attorneys for the principal only where such empowerment results from the content of the power of attorney, from a statute or from the legal relation constituting the basis for the power of attorney.

Article 107.

If a principal has appointed several attorneys-in-fact with the same scope of empowerment, each of them may act independently, unless something else results from the content of the power of attorney. This provision shall apply accordingly to attorneys that an attorney-in-fact himself appointed for the principal.

Article 108.

An attorney-in-fact may not be the other party to a juridical act which he carries out on behalf of his principal, unless something else results from the content of the power of attorney or where, given the content of the juridical act, the possibility of violating the interests of the principal is excluded. This provision shall apply accordingly where an attorney-in-fact represents both parties.

Article 109.

The provisions of the present section shall apply accordingly where a declaration of intent is to be made to a representative.

Chapter III Commercial proxy

Article 109¹.

§ 1. Commercial proxy is a power of attorney granted by an entrepreneur who is subject to a duty to be entered into the Central Registration and Information on Business, or in the register of entrepreneurs of the National Court Register, which comprises the empowerment for judicial and extra-judicial acts which are connected with conducting the enterprise.

§ 2. The scope of commercial proxy may not be limited effectively with regard to third parties unless it is otherwise provided by a specific provision.

Article 109².

§ 1. Commercial proxy shall be granted in writing on pain of invalidity. The provision of article 99 § 1 shall not apply.

§ 2. A natural person with full capacity for juridical acts may be appointed a commercial

proxy.

Article 109³.

A power of attorney for individual acts shall be required to alienate an enterprise, to carry out a juridical act by which the enterprise is given for a temporary use, as well as to alienate and encumber the immovable property.

Article 109⁴.

§ 1. Commercial proxy may be granted to several persons jointly (joint commercial proxy) or separately.

§ 1¹. Commercial proxy may comprise an empowerment to carry out juridical acts either optionally or exclusively with a member of a managing organ or a shareholder authorised to represent a partnership.

§ 2. Declarations or deliveries of documents may be carried out towards one of the persons granted with a commercial proxy.

Article 109⁵.

Commercial proxy may be limited to the scope of the matters entered in the register of the enterprise's branch (branch commercial proxy).

Article 109⁶.

Commercial proxy may not be transferred. Person appointed as a commercial proxy may appoint an attorney-in-fact for individual act or for acts of a given kind.

Article 109⁷.

§ 1. Commercial proxy may be revoked at any time.

§ 2. Commercial proxy shall expire due to the entrepreneur being struck from the Central Registration and Information on Business, or off the register of entrepreneurs of the National Court Register, as well as due to the entrepreneur being declared bankrupt, subject to liquidation or being transformed.

§ 3. Commercial proxy shall expire upon the death of a person to whom it was granted.

§ 3¹. Commercial proxy shall expire upon an appointment of a curator, in accordance with article 42 § 1. During the ad hoc guardianship, a commercial proxy cannot be granted.

§ 4. The loss of legal capacity by the entrepreneur does not result in expiration of the power of attorney.

Article 109⁸.

§ 1. An entrepreneur shall file with Central Registration and Information on Business, or the register of entrepreneurs of the National Court Register, a notification of the fact of granting commercial proxy and its expiration.

§ 2. A registry filing on granting the commercial proxy shall specify its kind, and in case of a joint commercial proxy or a commercial proxy referred to in article 109⁴ § 1¹, the manner of

its exercise as well.

Article 109⁹.

(repealed).

TITLE V

Calculation of time

Article 110.

If a statute, a court ruling or a decision of another state organ or a juridical act provides for a time limit without specifying the manner of its calculation, the following provisions shall apply.

Article 111.

§ 1. A period of time specified in days shall end on the expiration of the last day.

§ 2. Where a certain event constitutes the commencement of a period of time specified in days, the day on which the event occurred shall not be considered when calculating the period of time.

Article 112.

A period of time specified in weeks, months or years shall end on the expiration of the day whose name or date matches the initial day of the time period, and in the absence of such a day in the last month - on the last day of that very month. However, in the case of calculating the age of a natural person, the time period shall end as of the commencement of the last day.

Article 113.

§ 1. Where a time limit is specified as of the beginning, the middle or the end of a month, these terms shall be understood to mean the first, the fifteenth or the last day of that month respectively.

§ 2. A time period of half a month shall be equal to fifteen days.

Article 114.

If a time period is specified in months and years and no continuity of the time period is required, a month shall amount to thirty days and a year to three hundred sixty five days.

Article 115.

Where the end of a time limit to carry out an act falls either on the day considered a statutory holiday or on Saturday, the time limit elapses on the following day that is neither a statutory holiday nor a Saturday.

Article 116.

§ 1. If the consequences of a juridical act are to arise at a certain time, the provisions on

condition precedent shall be applied accordingly.

§ 2. If the consequences of a juridical act are to cease at a certain time, the provisions on condition subsequent shall be applied accordingly.

TITLE VI

Limitation of claims

Article 117.

§ 1. Subject to exceptions provided for by statute, property-related claims shall be subject to limitation.

§ 2. Following the lapse of the period of limitation, the one against whom a claim is to be pursued may avoid the duty to satisfy it, unless he waives his right to use the defence of limitation. However, waiving the defence of limitation before the lapse of the period of limitation shall be invalid.

§ 2¹. After the period of limitation has lapsed, any claims against the consumer cannot be satisfied.

§ 3. (repealed).

Article 117¹.

§ 1. In exceptional cases, the court may, after considering the interests of the parties and if it is required by the considerations of equity, fail to take into account the lapse of the period of limitation of the claim against the consumer.

§ 2. Using the right referred to in § 1, the court should particularly consider:

1)  the length of the period of limitation;

2)  the length of the period between the lapse of the period of limitation and the asserting of the claim;

3)  the nature of the circumstances that caused the non-assertion of the claim by the entitled person, including the influence of behavior of the liable person on the entitled person’s delay in asserting the claim.

Article 118.

Unless a specific provision provides otherwise, the period of limitation shall amount to six years, and for periodical payments’ claims as well as claims connected with conducting economic activity – it shall be three years. However, the end of the period of limitation shall fall on the last day of the calendar year, unless the period of limitation is shorter than two years.

Article 119.

Periods of limitation may not be shortened or prolonged by a juridical act.

Article 120.

§ 1. The course of limitation shall commence on the day when the claim became mature.

Where the maturity of the claim depends on undertaking a specified act by the entitled person, the course of the time limit shall commence on the day when the claim would have become mature if the entitled person undertook the act at the earliest possible opportunity.

§ 2. The course of limitation of claims for refraining from acting shall commence on the day when the one against whom a claim is to be pursued failed to comply with the content of the claim.

Article 121.

The course of limitation shall not commence, and where it commenced it shall be suspended:

1)  for claims vested in children against their parents - for the duration of the parental authority;

2)  for claims vested in persons not having full capacity for juridical acts against persons who exercise guardianship or curatorship - for the duration of guardianship or curatorship exercised by these persons;

3)  for claims vested in one spouse against the other - for the duration of marriage;

4)  for any claims where due to force majeure the entitled person may not pursue them before a court of law or another organ appointed to try cases of a given kind - for the duration of the impediment.

Article 122.

§ 1. The period of limitation towards a person who does not have full capacity for juridical acts may not end earlier than upon the lapse of two years from the appointment of a statutory representative for him or from the cessation of the cause for such an appointment.

§ 2. Where the period of limitation is shorter than two years, its course shall be counted from the day of the appointment of the statutory representative or from the cessation of the cause for such an appointment.

§ 3. The above-mentioned provisions shall apply accordingly to the course of limitation against a person in connection with whom there exists a basis for his full incapacitation.

Article 123.

§ 1. The course of limitation shall be interrupted:

1)  by any act before a court of law or other authority appointed to try cases or to enforce claims of a given kind or before an arbitration court, which activity is taken up directly to pursue or to establish or to satisfy or to secure a claim;

2)  by the acknowledgement of a claim by a person against whom the claim may be pursued;

3)  by initiating mediation.

§ 2. (repealed).

Article 124.

§ 1. Following each interruption of limitation, it shall commence to run afresh.

§ 2. In the case of the interruption of limitation by an act in the course of proceeding before a court of law or an organ appointed to try cases or to enforce claims of a given kind or before an arbitration court or by initiating mediation, the limitation shall not commence to run afresh, until the proceeding is over.

Article 125.

§ 1. A claim confirmed by a final court ruling or by ruling of any authority appointed to try cases of a given kind or an arbitration court ruling, as well as a claim confirmed by a settlement concluded before a court of law or an arbitration court or by a settlement concluded before a mediator and confirmed by a court of law shall be subject to limitation upon the lapse of six years. If the claim confirmed in such a manner comprises periodic payments, the claim for periodic payments to be due in the future shall be subject to limitation upon the lapse of three years.

§ 2. (repealed).

BOOK TWO

OWNERSHIP AND OTHER PROPRIETARY RIGHTS

TITLE I

Ownership

SECTION I

General provisions

Article 126.

(repealed).

Article 127.

(repealed).

Article 128.

(repealed).

Article 129.

(repealed).

Article 130.

(repealed).

Article 131.

(repealed).

Article 132.

(repealed).

Article 133.

(repealed).

Article 134.

(repealed).

Article 135.

(repealed).

Article 136.

(repealed).

Article 137.

(repealed).

Article 138.

(repealed).

Article 139.

(repealed).

SECTION II

Content and exercise of ownership rights

Article 140.

Within the limits specified by statute and the principles of community coexistence the owner may, to the exclusion of other persons, use the thing in conformity with the social and economic purpose of his right, in particular he may collect profits and other proceeds from the thing. He may dispose of the thing within the same limits.

Article 141.

(repealed).

Article 142.

§ 1. The owner may not oppose the use or even the damage or the destruction of the thing by another person if it is necessary to ward off an impending peril jeopardising directly the personal interests of that person or of a third party. However, he may demand the redress of the damage resulting from it.

§ 2. The above-mentioned provision shall apply in the case of a peril jeopardizing property-

related interests, unless the impending damage is obviously and disproportionately smaller than the loss which the owner might have incurred owing to the use, damage or destruction of the thing.

Article 143.

Within the limits specified by the social and economic purpose of land, the ownership of land shall extend to the space above and below its surface. Such a provision shall not prejudice the provisions that govern rights to waters.

Article 144.

When exercising his right, an owner of immovable property, shall refrain from actions which would interfere with the use of the neighbouring immovable property exceeding the normal use, resulting from the social and economic purpose of the immovable property and from the local circumstances.

Article 145.

§ 1. Where immovable property does not have proper access to a public road or to utility buildings belonging to it, the owner may demand from the owners of the neighbouring land that they establish necessary servitude right of way for remuneration (right of way by necessity).

§ 2. When establishing the right of way one shall take into account the needs of the immovable property without access to a public road and the smallest possible encumbrance of the land over which the right of way is to be established. If a need to establish the right of way results from the sale of land or from another juridical act and the interested parties fail to reach an agreement, a court of law shall order, insofar as it is possible, to establish the way across the land which was subject to that juridical act.

§ 3. The establishment of the right of way shall take the social and economic interest into consideration.

Article 146.

The provisions of the preceding article shall apply accordingly to an autonomous possessor of immovable property, however, the possessor may only demand that the personal servitude be established.

Article 147.

An owner may not carry out earth works in such a manner that it would jeopardize the neighbouring immovable property with a loss of support.

Article 148.

Fruits fallen from a tree or a bush onto a neighbouring land shall constitute its profits. The provision shall not apply where the neighbouring land is designed for the public use.

Article 149.

A land owner may enter the neighbouring land to remove branches or fruits hanging down from his trees. The owner of the neighbouring land may however demand a redress of the damage resulting from it.

Article 150.

A land owner may cut down roots growing from the neighbouring land and keep them for himself. The same shall apply to branches and fruits hanging down from the neighbouring land; however, in such a case the owner shall previously set the neighbour an appropriate time limit to remove them.

Article 151.

Where during the construction of a building or of another installation the boundaries of the neighbouring land have been crossed with no intentional fault, the owner of that land may not demand the restoration of the former state, unless he objected to the boundary crossing without unjustified delay or if a disproportionately large damage threatens him. He may either demand an adequate remuneration in return for the establishment of an appropriate land servitude or a re-purchase of the portion of the land which was taken up as well as of that portion which owing to the construction lost its economic importance for him.

Article 152.

Owners of the neighbouring land shall be obliged to co-operate at marking out land and at maintaining permanent boundary markers. They shall incur the costs of marking out land as well as the costs of establishment and maintenance of the permanent boundary markers in equal shares.

Article 153.

If the boundaries of land became disputable and their legal status may not be ascertained, the boundaries shall be determined in conformity with the last peaceful enjoyment of possession. If such a state were not to be ascertained and the marking out proceeding did not lead to a settlement between the interested parties, a court of law shall determine the boundaries taking into account all the circumstances; it may at the same time award to one of the owners an adequate supplementary payment in cash.

Article 154.

§ 1. It shall be presumed that walls, fences, baulks, ditches and other similar installations situated at the boundaries of the neighbouring land, serve the joint use of the neighbours. The same shall apply to the trees and bushes at the boundary.

§ 2. The persons using the above-mentioned installations shall be obliged to jointly incur the costs of their maintenance.

SECTION III

Acquisition and loss of ownership

Chapter I Transfer of Ownership

Article 155.

§ 1. A contract of sale, exchange, donation, of property transfer or other contract obliging to transfer ownership of the thing specified as to its identity shall transfer the ownership to the acquiring party, unless a specific provision provides otherwise or the parties decided otherwise.

§ 2. Where things specified only as to their kind are the object of a contract obliging to transfer ownership, a transfer of ownership shall require a transfer of possession of the things. The same shall apply in the case where future things are the object of the contract obliging to transfer ownership.

Article 156.

Where conclusion of a contract transferring ownership arises in the performance of an obligation resulting from the previously concluded contract obliging to transfer ownership, from an ordinary legacy, from an unjust enrichment or from another event, the validity of the contract transferring ownership shall depend on the existence of this obligation.

Article 157.

§ 1. Ownership of immovable property may neither be transferred on condition nor with the reservation of a time limit.

§ 2. Where a contract obliging to transfer ownership was concluded on condition or with the reservation of a time limit, an additional agreement between the parties comprising their unconditional assent to the immediate passing of ownership shall be required to transfer the ownership.

Article 158.

A contract obliging to transfer ownership of immovable property shall be executed in the form of a notarial deed. The same requirement shall apply to a contract transferring ownership which is being concluded in order to perform a previously existing obligation to transfer ownership of immovable property; the obligation shall be indicated in the notarial deed.

Article 159.

The provisions establishing a duty to observe the notarial deed form shall not apply where land brought in as a contribution to an agricultural production cooperative is to be co-owned by the former owners.

Article 160.

(repealed).

Article 161.

(repealed).

Article 162.

(repealed).

Article 163.

(repealed).

Article 164.

(repealed).

Article 165.

(repealed).

Article 166.

§ 1. Where a co-owner of an agricultural immovable property sells a share in the co- ownership or a part of that share, a right of preemption shall be vested in the remaining co- owners if they run an agricultural farm on a land owned in common. However, it shall not apply in the case where a co-owner who at the same time runs the agricultural farm sells his share in the co-ownership along with that farm or where another co-owner or a person who would inherit the farm from the seller is the acquiring party.

§ 2. (repealed).

§ 3. The sale by a co-owner of an agricultural immovable property within the meaning of the Act of 11 April 2003 on the formation of an agrarian system (Journal of Laws of 2019, item 1362 and of 2020, item 284) of his share in the co-ownership or a part of that share shall be subject to that act.

Article 167.

(repealed).

Article 168.

(repealed).

Article 169.

§ 1. If a person not entitled to dispose of a movable thing alienates the thing and releases it to the acquiring party, the acquiring party shall acquire the ownership upon taking the thing into possession, unless he acts in bad faith.

§ 2. However, where the thing lost, stolen or otherwise relinquished by an owner is alienated prior to the lapse of three years from the loss, theft or relinquishment, the acquiring party may acquire ownership only upon the lapse of the above-mentioned three-year period of time.

Such a limitation shall neither apply to money nor to bearer documents nor to things acquired at an official public bidding or in the course of an enforcement proceeding.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 shall not apply to a thing entered in the national register of lost cultural heritage.

Article 170.

§ 1. In the case of a transfer of ownership of a movable thing which is encumbered with the right of a third party, such a right shall expire upon the release of the thing to the acquiring party, unless the latter acts in bad faith. The provision of paragraph two of the preceding article shall apply accordingly.

§ 2. The provision of § 1 shall not apply to a thing entered in the national register of lost cultural heritage.

Article 171.

(repealed).

Chapter II Acquisitive Prescription

Article 172.

§ 1. A possessor of immovable property who is not its owner shall acquire ownership if he has possessed the immovable property without interruption for twenty years as an autonomous possessor unless he has acquired possession in bad faith (acquisitive prescription).

§ 2. After the lapse of thirty years the possessor of the immovable property shall acquire its ownership even though he acquired possession in bad faith.

§ 3. An agricultural immovable property, within the meaning of the act indicated in article 166 § 3, may be acquired by way of prescription exclusively by an individual farmer within the meaning of said act, if - as stipulated in article 5 section 2 and 3 of that act - the surface of the acquired agricultural immovable property along with agricultural immovable properties that belong to him does not exceed 300 ha of cultivated land.

Article 173.

Where an owner of immovable property against whom the prescription period runs is a minor, the prescription period may not end earlier than upon the lapse of two years from the owner attaining the majority.

Article 174.

§ 1. A possessor of a movable thing who is not its owner shall acquire ownership if he has possessed the thing without interruption for three years as an autonomous possessor, unless he has held possession in bad faith.

§ 2. The provision of § 1 shall not apply to a thing entered in the national register of lost

cultural heritage.

Article 175.

The provisions on the course of limitation of claims shall apply accordingly to the course of prescription.

Article 176.

§ 1. Where a transfer of possession took place in the course of prescription, the current possessor may add to the period that he himself has held the possession, the period of time of his predecessor's possession. Where, however, the previous possessor acquired possession of immovable property in bad faith, the period of his possession may be added only where it jointly amounts to thirty years with the period of possession of the current possessor.

§ 2. The above-mentioned provisions shall apply accordingly in the case where the current possessor is an heir of the previous possessor.

Article 177.

(repealed).

Article 178.

(repealed).

Chapter III

Other cases of acquisition and loss of ownership

Article 179.

(abrogated).

Article 180.

The owner of a movable thing may divest himself of its ownership by abandoning it with the intention to do so.

Article 181.

One shall acquire ownership of a movable thing being res nullius by taking it in autonomous possession.

Article 182.

§ 1. A swarm of honey bees shall become res nullius, if its owner has not found it before the lapse of three days from the date of swarming. The owner may enter somebody else's land in pursuit of the swarm, however, he shall redress the damage resulting from it.

§ 2. If the swarm gathered in somebody else's unoccupied hive, the owner may demand the release of the swarm in return for the reimbursement of costs.

§ 3. If the swarm gathered in somebody else's occupied hive, it shall become owned by the

person whose swarm was originally in the hive. In such a case the former owner shall not be entitled to claim on account of unjust enrichment.

Article 183.

(repealed).

Article 184.

(repealed).

Article 185.

(repealed).

Article 186.

(repealed).

Article 187.

§ 1. A thing found, which has not been collected by an entitled person within one year from the service of the demand to collect it, and where it has been impossible to serve such a demand - within two years from the day it was found, becomes owned by the finder, if he has satisfied his duties. Where, however, such thing has been taken to the poviat staroste, the finder shall gain ownership of the thing, if he has collected the thing within the time limit set by the poviat staroste.

§ 2. The State Treasury shall gain ownership of a thing found being a historical heritage object or archive materials after the lapse of the time limit to collect it by an entitled person. The poviat shall gain ownership of other things found after the time limit to collect them by the finder elapses.

§ 3. Once the State Treasury, poviat or finder gain ownership of the thing, the limited proprietary rights encumbering it expire.

Article 188.

(repealed).

Article 189.

Where the thing is found in such circumstances that seeking the owner would obviously be futile, the finder and the owner of the immovable property where it was found shall acquire ownership of the thing in fractional parts, if, however, the thing constitutes a historical heritage object or archive materials, the State Treasury shall acquire its ownership, and the finder is obliged to release it immediately to an appropriate poviat staroste.

Article 190.

A person entitled to collect natural profits from a thing shall acquire their ownership by detaching them from the thing.

Article 191.

Ownership of immovable property shall extend to a movable thing which had been connected with the immovable property in such a manner that it became its component part.

Article 192.

§ 1. A person who created a new movable thing from somebody else's materials, shall become its owner if the value of the amount of work is larger than the value of the materials.

§ 2. Where a transformation of things was performed in bad faith or where the value of materials is larger than the value of the amount of work, the owner of the materials shall gain ownership of the thing created.

Article 193.

§ 1. If movable things have been connected or confused in such a manner that the restoration of the former state would entail excessive difficulties or costs, the former owners shall become the co-owners of the entirety. Their shares in the co-ownership shall be determined according to the proportion of the values of the things connected or confused.

§ 2. However, where one of the things connected has a much larger value than the other ones, the things of a smaller value shall become its component parts.

Article 194.

The provisions on transformation, connection and confusion shall neither prejudice the provisions on a duty to redress the damage nor the provisions on unjust enrichment.

SECTION IV

Co-ownership

Article 195.

Ownership of the same thing may be vested indivisibly in several persons (co-ownership).

Article 196.

§ 1. Co-ownership shall either be co-ownership in fractional shares or joint co-ownership.

§ 2. Joint co-ownership shall be governed by provisions regarding relation which it results from. The provisions of the present section shall apply to co-ownership in fractional shares.

Article 197.

It shall be presumed that shares of co-owners are equal.

Article 198.

Each co-owner may dispose of his share without the consent of other co-owners.

Article 199.

Consent of all the co-owners shall be required to dispose of the thing owned in common as well as to other acts which exceed the scope of ordinary management. In the absence of such consent the co-owners whose shares amount to at least a half may demand a court adjudication which shall rule taking into account the purpose of the deliberated act as well as the interests of all the co-owners.

Article 200.

Each co-owner shall be obliged to co-operate in management of the thing owned in common.

Article 201.

Consent of the majority of co-owners shall be required for an act of ordinary management of the thing owned in common. In the absence of such consent, each co-owner may demand court authorization to carry out the act.

Article 202.

If the majority of co-owners decide to carry out an act grossly contradictory to the principles of careful management of the thing owned in common, each of the other co-owners may demand a court adjudication.

Article 203.

Each co-owner may apply to a court of law for appointing an administrator if it is not possible to obtain consent of the majority of co-owners in essential matters regarding the ordinary management or where the majority of co-owners violate the principles of careful management or act to the detriment of the minority.

Article 204.

The majority of co-owners shall be calculated according to their shares.

Article 205.

A co-owner who exercises the management of the thing owned in common may demand remuneration matching a justified outlay of his work from the remaining co-owners.

Article 206.

Each of the co-owners shall be entitled to co-possess the thing owned in common and to use it to such an extent which may be reconciled with the co-possession and the use of the thing by other co-owners.

Article 207.

Profits and other proceeds from the thing owned in common shall fall to co-owners in proportion to their respective shares; the co-owners shall bear the expenditures and encumbrances related to the thing owned in common in the same proportion.

Article 208.

Each of the co-owners who does not exercise the management of the thing owned in common may demand to be provided with an account of management at appropriate time.

Article 209.

Each of the co-owners may carry out all acts and pursue all claims which aim at the preservation of a common right.

Article 210.

§ 1. Each of the co-owners may demand severance of co-ownership. Such an entitlement may be excluded by a juridical act for a period of time not exceeding five years. However, during the last year before the lapse of the reserved period of time its prolongation for another five years shall be admissible; such a prolongation may be repeated.

§ 2. Severance of co-ownership of an agricultural immovable property and an agricultural farm within the meaning of the act indicated in article 166§ 3 shall be subject to the provisions of said act.

Article 211.

Each of the co-owners may demand that severance of co-ownership be effected by a division of the thing owned in common, unless the division would be contrary to a statute or to the social and economic purpose of the thing or if it would result in an essential change of the thing or a substantial lowering of its value.

Article 212.

§ 1. If severance of co-ownership is effected by virtue of a court ruling, the value of respective shares may be made equal by supplementary pecuniary payments. At the division of land, a court of law may encumber its respective parts with the necessary land servitudes.

§ 2. A thing which is impossible to be divided may, with the expedience required by the circumstances, be granted to one of the co-owners along with the duty to pay off the other ones or be sold pursuant to the provisions of the Code of Civil Procedure.

§ 3. If supplementary payments or repayments were established, a court of law shall set a time limit and a manner of their payment, the amount and the time limit of the payment of the interests, and where necessary, the manner of securing them as well. In the case of dividing the supplementary payments and repayments into instalments, the time limits of their payment may not exceed ten years in total. In the cases, deserving special consideration, a court of law upon the debtor's application may adjourn the deadline for payment the instalments which have already matured.

Article 213.

§ 1. If severance of co-ownership of an agricultural farm by means of a division between co- owners would be contrary to the principles of careful agricultural management, a court of law shall grant the farm to the co-owner whom all the co-owners agree to.

§ 2. The court of law will grant the agricultural farm within the meaning of the act indicated

in article 166 § 3 subject to the provisions of said act.

Article 214.

§ 1. In the absence of consent of all the co-owners, a court of law shall grant the agricultural farm to the one who runs it or who works on it on a permanent basis, unless a social and economic interest weights in favour of choosing some other co-owner.

§ 2. Where conditions provided for in the preceding paragraph are satisfied by several co- owners or where none of the co-owners satisfies them, a court of law shall grant the agricultural farm to the one who gives the best guarantee of running it appropriately.

§ 3. At the request of all the co-owners the court of law will order the sale of the agricultural farm pursuant to the provisions of the Code of Civil Procedure, and where the agricultural farm is in the meaning of the provisions of the act indicated in 166 § 3, then subject to the provisions of said act.

§ 4. A court of law shall also order sale of the agricultural farm in the case where none of the co-owners gave their consent to being granted the farm.

Article 215.

The provisions of the two preceding articles shall apply accordingly in the case where the agricultural farm may be divided but a number of the parts portioned out is smaller than a number of the co-owners.

Article 216.

§ 1. The amount of supplementary payments to which co-owners are entitled shall be established in accordance with their unanimous agreement.

§ 2. In the absence of such an agreement, the supplementary payments to which co-owners are entitled may be reduced. At the determination of the extent of their reduction the following shall be taken into account:

1)  type, size and state of the agricultural farm being the object of severance of co- ownership,

2)  personal and property-related situation of a co-owner obliged to make supplementary payments and a co-owner entitled to receive them.

§ 3. A reduction in supplementary payments, in accordance with the preceding paragraph does not exclude a possibility to divide them into instalments or to adjourn the time limit of their payment, pursuant to the provision of article 212 § 3.

§ 4. The provisions of § 2 and 3 shall not apply to supplementary payments for the benefit of a spouse in the case of severance of co-ownership of an agricultural farm which pursuant to the provisions of the Family and Guardianship Code belongs to the joint property of spouses.

Article 217.

A co-owner who as a result of severance of co-ownership received an agricultural farm and then, prior to the lapse of five years from the severance of co-ownership, he alienated for payment the agricultural land included in the farm's composition shall be obliged to release to

the remaining co-owners who received smaller supplementary payments than due - in proportion to their shares - benefits obtained from the reduction in the supplementary payments, unless the purpose of the alienation was to ensure the rational running of the farm.

Article 218.

§ 1. Co-owners, who were not granted an agricultural farm or a part of it but were residing on that farm until the moment of severance of co-ownership, shall retain the rights to further residence, yet not longer than for five years, and where at the moment of severance of co- ownership they are minors - for no longer than five years from the moment of attaining the majority. The limitation by the above-mentioned period of time shall not apply to co-owners permanently incapable of working.

§ 2. The provisions on the dwelling servitude shall apply accordingly to the entitlements resulting from the provisions of the preceding paragraph.

Article 219.

(repealed).

Article 220.

A claim for severance of co-ownership shall not be subject to limitation.

Article 221.

Juridical acts determining the management and the manner of using a thing owned in common or excluding the entitlement to sever co-ownership shall also be effective towards the party acquiring a share, where the acquiring party knew of them or might have learned about them with ease. The same shall apply to the case where the manner of using a thing was specified in a court ruling.

SECTION V

Protection of ownership

Article 222.

§ 1. An owner may demand from a person who holds actual control over his thing to release the thing to him, unless such a person has an entitlement to hold the thing which is effective towards the owner.

§ 2. An owner shall have the right to claim for restoration of the state compliant with the law and for cessation of infringements against the person who infringes the ownership in a manner other than by depriving the owner of actual control over the thing.

Article 223.

§ 1. Claims of the owner provided for in the preceding article shall not be subject to limitation, if they regard immovable property.

§ 2. (repealed).

§ 3. (repealed).

§ 4. The claim made by the owner, which is referred to in article 222 § 1, shall not be subject to limitation, if it has been entered in the national register of lost cultural heritage.

Article 224.

§ 1. An autonomous possessor in good faith shall neither be obliged to provide remuneration for using a thing, nor shall he be responsible for its wear and tear, nor for its deterioration or loss. He shall acquire ownership of natural profits which were detached from it during the period of his possession and he shall retain the civil profits collected, if they became mature within that time.

§ 2. However, from the moment when an autonomous possessor in good faith learned about the action for release of the thing being instituted against him, he shall be obliged to provide remuneration for the use of the thing and he shall be responsible for its wear and tear, deterioration or loss, unless the deterioration or loss happened without his fault. He shall be obliged to return the profits collected from the above-mentioned moment which he did not consume as well as to pay the value of the profits that he consumed.

Article 225.

The duties of an autonomous possessor in bad faith towards the owner shall be the same as the duties of an autonomous possessor in good faith from the moment when he learned about the action for release of the thing being instituted against him. However, an autonomous possessor in bad faith shall also be obliged to return the value of profits which he failed to obtain owing to his mismanagement and he shall be responsible for deterioration or loss of the thing, unless the thing would also have deteriorated or become lost if it had been in possession of the entitled person.

Article 226.

§ 1. An autonomous possessor in good faith may demand reimbursement of the necessary expenditures insofar as they are not covered by the profits that he obtained from the thing. He may demand reimbursement of other expenditures insofar as they increase the thing's value at the moment of its release to the owner. However, where the expenditures were made after the moment when the autonomous possessor in good faith learned of the action for release of the thing being institted against him, he may demand reimbursement of the necessary expenditures only.

§ 2. An autonomous possessor in bad faith may only demand reimbursement of the necessary expenditures insofar as the owner would have otherwise become unjustly enriched at his expense.

Article 227.

§ 1. An autonomous possessor may, while restoring the former state, take away things which he had connected with the thing, even though they became its component parts.

§ 2. However, where the connection had been made by an autonomous possessor in bad faith or by an autonomous possessor in good faith after the moment when he learned of the action

for release of the thing being instituted against him, the owner may retain the objects connected to the thing, while reimbursing the autonomous possessor their value and labour costs or an amount corresponding to the increase in the thing's value.

Article 228.

The provisions setting out rights and duties of an autonomous possessor in good faith from the moment when he learned of the action for release of the thing being instituted against him shall also apply in the case where the autonomous possessor of the thing being owned by the State has been called upon by a competent state organ to release the thing.

Article 229.

§ 1. The owner's claims against an autonomous possessor for remuneration for the use of the thing, for the return of profits or for the reimbursement of their value, as well as claims for the redress of the damage resulting from the thing's deterioration shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day when the thing was returned. The same shall apply to the autonomous possessor's claims against the owner for the reimbursement of expenditures on the thing.

§ 2. (repealed).

Article 230.

The provisions regarding the owner's claims against an autonomous possessor for remuneration for the use of the thing, for the return of profits or for the reimbursement of their value, as well as these for the redress of the damage resulting from deterioration or loss of the thing, as well as the provisions regarding the autonomous possessor's claims for reimbursement of expenditures on the thing, shall apply accordingly to a relation between an owner and a dependent possessor, unless the provisions governing this relation provide otherwise.

Article 231.

§ 1. An autonomous possessor of land in good faith who has erected a building or other installation on the land's surface or below its surface which has a value substantially exceeding the value of the plot of land which has been occupied for that purpose, may demand that the land owner transfer ownership of the occupied plot of land to him for an adequate remuneration.

§ 2. The owner of the land where the building or the other installation having a value substantially exceeding the value of the plot of land which had been occupied for that purpose, may demand that a person who has erected the building or the other installation, purchase ownership of the plot of land from him for an adequate remuneration.

§ 3. (repealed).

TITLE II

Perpetual usufruct

Article 232.

§ 1. Land owned by the State Treasury, situated within the administrative borders of towns as well as the State Treasury land situated beyond these borders but included in the land development plan of a town and implemented to accomplish tasks of its economy as well as land owned by entities of local government or their unions may be let as perpetual usufruct to natural and legal persons.

§ 2. In the cases provided for in specific provisions, the other land owned by the State Treasury, the entities of local government or their unions may be the object of perpetual usufruct as well.

Article 233.

Within the limits specified by statute and the principles of community coexistence as well as by a contract by means of which the State Treasury's land or land which is owned by the entities of local government or their unions is let as perpetual usufruct, a holder of perpetual usufruct may use the land to the exclusion of other persons. The holder of perpetual usufruct may dispose of his right within the same limits.

Article 234.

Provisions on transferring ownership of immovable property shall apply accordingly to letting of the State Treasury's land or the land which is owned by the entities of local government or their unions as perpetual usufruct.

Article 235.

§ 1. Buildings and other installations erected on the State Treasury's land or on the land which is owned by the entities of local government or their unions by a holder of perpetual usufruct shall constitute his ownership. The same shall apply to the buildings and other installations which the holder of perpetual usufruct acquired pursuant to the relevant provisions at the conclusion of a contract of letting land as perpetual usufruct.

§ 2. Ownership of the buildings and other installations on the land subject to perpetual usufruct which the holder of perpetual usufruct is entitled to shall be a right bound with perpetual usufruct.

Article 236.

§ 1. Letting the State Treasury's land or land which is owned by the entities of local government or their unions as perpetual usufruct shall be made for a period of ninety-nine years. In exceptional cases, where the economic purpose of perpetual usufruct does not require letting the land for ninety-nine years, it shall be admissible to let the land for a shorter period of time; however, for at least forty years.

§ 2. During the last five years before the lapse of the time limit which was reserved in a contract, the holder of perpetual usufruct may demand its prolongation to a further period from forty to ninety-nine years; the holder of perpetual usufruct may, however, express such a demand earlier, if the period of depreciation of expenditures envisaged on the land subject

to perpetual usufruct is much longer than the period of time which remains until the lapse of a time limit reserved in the contract. A refusal to prolong the time limit shall only be admissible on account of an important social interest.

§ 3. A contract on the extension of perpetual usufruct shall be concluded in the notarial deed form.

Article 237.

Provisions on transferring ownership of immovable property shall apply accordingly to the transfer of perpetual usufruct.

Article 238.

A holder of perpetual usufruct shall pay a yearly rent through the entire period of his right's duration.

Article 239.

§ 1. The manner of using the State Treasury's land or the land which is owned by the entities of local government or their unions by a holder of perpetual usufruct shall be specified in a contract.

§ 2. Where letting land as perpetual usufruct takes place for the purpose of erecting buildings or other installations on it, a contract shall specify:

1)  the date of commencement and completion of the works;

2)  the kind of buildings and installations and the duty to maintain them in an appropriate state;

3)  conditions and a time limit for rebuilding in the case of destruction or dismantling of buildings or installations during the period of perpetual usufruct;

4)  the remuneration due to a holder of perpetual usufruct for the buildings and installations existing on the land on the day of perpetual usufruct's expiration.

Article 240.

A contract of letting the State Treasury's land or the land which is owned by the entities of local government or their unions as perpetual usufruct may be terminated before the lapse of a time limit specified in it, if a holder of perpetual usufruct uses the land in a manner which is obviously contrary to its purpose specified in the contract, in particular where the holder, in contradiction with the contract, has not erected specified buildings or installations.

Article 241.

Encumbrances established upon perpetual usufruct shall expire along with its expiration.

Article 242.

(repealed).

Article 243.

A claim against a holder of perpetual usufruct for redressing damage resulting from improper use of the State Treasury's land or the land which is owned by the entities of local government or their unions, as well as a claim of a holder of perpetual usufruct for remuneration for the buildings and installations existing on the day when the land subject to perpetual usufruct is returned, shall be subject to limitation upon the lapse of three years from that date.

TITLE III

Limited proprietary rights (iura in re aliena)

SECTION I

General provisions

Article 244.

§ 1. Usufruct, servitude, pledge, the right to premises of a cooperative member and mortgage shall be limited proprietary rights.

§ 2. The right to premises of a cooperative member and mortgage are governed by separate provisions.

Article 245.

§ 1. Subject to exceptions provided for by a statute, the provisions on transfer of ownership shall apply accordingly to the establishment of a limited proprietary right.

§ 2. However, the provisions on inadmissibility of a condition or of a time limit shall not apply to the establishment of a limited proprietary right on immovable property. The notarial deed form shall only be required for the declaration of an owner who establishes the right.

Article 245¹.

A transfer of a limited proprietary right on immovable property shall require a contract between the entitled party and the acquiring party and where the right has been disclosed in the land and mortgage book - an entry in that book, unless a specific provision stipulates otherwise.

Article 246.

§ 1. Where the entitled party waives a limited proprietary right, that right shall expire. A declaration on the waiver of the right shall be made to the owner of the encumbered thing.

§ 2. However, when the right was disclosed in the land and mortgage book, striking it off the book shall be required for its expiration, unless provided otherwise by a statute.

Article 247.

A limited proprietary right shall expire if it is passed to an owner of an encumbered thing or if a person who is entitled to such a right, acquires ownership of the encumbered thing.

Article 248.

§ 1. A contract between the entitled party and the owner of an encumbered thing shall be required to change the content of a limited proprietary right, and where the right was disclosed in the land and mortgage book - an entry in the book is required as well.

§ 2. Where a change of the content of a right affects the rights of a third party, the change shall require consent of that party. A declaration of the third party shall be made to one of the parties.

Article 249.

§ 1. If several limited proprietary rights encumber the same thing, a right that arose later may not be exercised to the detriment of a right which arose earlier (priority).

§ 2. The above-mentioned provision shall not prejudice the provisions which specify priority in a different manner.

Article 250.

§ 1. Priority of limited property rights may be changed. The change shall not infringe the rights which have a priority inferior to the right relinquishing priority nor these of a priority superior to the right which acquires priority over the relinquishing right.

§ 2. The change of priority of limited proprietary rights shall require a contract between the person whose right is to relinquish priority and the person whose right is to acquire priority over the relinquishing right. Where at least one of these rights has been disclosed in the land and mortgage book, an entry to the land and mortgage book shall be required as well.

§ 3. The change of priority shall become ineffective upon the expiration of the right which has relinquished priority.

Article 251.

The provisions on the protection of ownership shall apply accordingly to the protection of limited proprietary rights.

SECTION II

Usufruct

Chapter   I General provisions

Article 252.

A thing may be encumbered with a right to use it and to collect its profits (usufruct).

Article 253.

§ 1. The scope of usufruct may be limited through an exclusion of specified profits of a thing.

§ 2. The exercise of usufruct on immovable property may be limited to its specified part.

Article 254.

Usufruct shall be inalienable.

Article 255.

Usufruct shall expire as a result of non-exercise for ten years.

Article 256.

A holder of usufruct shall exercise his right in accordance with the requirements of careful management.

Article 257.

§ 1. If usufruct comprises a determined set of production means, a holder of usufruct may, within the limits of careful management, replace respective parts with other ones. An owner of the set of production means that is being subject to usufruct shall gain ownership of the parts included in the set in such a manner.

§ 2. Where the set of production means being subject to usufruct is to be returned in accordance with a valuation, the holder of usufruct shall acquire ownership of its respective parts at the moment when they were released to him; following the cessation of usufruct he shall be obliged to return the set of the same kind and of the same value, unless it has been reserved otherwise.

Article 258.

In reciprocal relations between a holder of usufruct and an owner, the holder of usufruct shall bear encumbrances which according to the requirements of careful management shall be covered from the profits of the thing.

Article 259.

An owner shall not be obliged to make expenditures on the thing encumbered with usufruct. If he has made such expenditures, he may demand their return according to the provisions on benevolent intervention in another's affairs without a mandate.

Article 260.

§ 1. A holder of usufruct shall be obliged to make repairs and other expenditures connected with an ordinary use of a thing. He shall immediately notify the owner of the need of other repairs and allow him to carry out the necessary works.

§ 2. Where a holder of usufruct made expenditures which he was not obliged to, the provisions on benevolent intervention in another's affairs without a mandate shall apply accordingly.

Article 261.

If a third party pursues claims regarding ownership of a thing against the holder of usufruct, the holder of usufruct shall notify the owner about it immediately.

Article 262.

Following the expiry of usufruct, a usufruct holder shall be obliged to return the thing to the owner in such a state in which it should be in accordance with the provisions on the exercise of usufruct.

Article 263.

§ 1. An owner's claim against a holder of usufruct for the redress of damage resulting from the thing's deterioration or for the return of expenditures on the thing, as well as a claim of the holder of usufruct against the owner for the return of expenditures made on the thing shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of returning the thing.

§ 2. (repealed).

Article 264.

Where usufruct comprises money or other things specified as to their kind only, a holder of usufruct shall become the owner of these things upon their release to him. Following the expiration of usufruct he shall be obliged to return them according to the provisions on the return of a loan (irregular usufruct).

Article 265.

§ 1. Rights may be the object of usufruct as well.

§ 2. Provisions on usufruct of things shall apply accordingly to usufruct of rights.

§ 3. Provisions on transferring a right shall apply accordingly to the establishment of usufruct on that right.

Chapter II Usufruct by natural persons

Article 266.

Usufruct established for the benefit of a natural person shall expire upon his death at the latest.

Article 267.

§ 1. A holder of usufruct shall be obliged to preserve the substance of a thing and its former purpose.

§ 2. However, a holder of usufruct over land may build and utilize new installations for extraction of minerals, in compliance with the provisions of the geological and mining law.

§ 3. Before commencing the work, the holder of usufruct shall notify the owner of his intention at appropriate time. Where the intended installations would change the purpose of land or would infringe upon the requirements of careful management, the owner may demand their cessation or that a claim for the redress of damage be secured.

Article 268.

A holder of usufruct shall be entitled to establish new installations on the premises within the very same limits as a lessee.

Article 269.

§ 1. For important reasons an owner may demand a collateral from a holder of usufruct, setting an appropriate time limit for that purpose. After the indicated time limit lapses to no avail, the owner may ask a court of law to appoint an administrator.

§ 2. A holder of usufruct may demand the appointment of an administrator to be canceled, if he provides an adequate collateral.

Article 270.

An owner may refuse to release objects covered by irregular usufruct until he receives an adequate collateral.

Article 270¹.

(repealed).

Chapter III

Usufruct by agricultural production cooperatives

Article 271.

Usufruct of land owned by the State Treasury may be established for the benefit of an agricultural production cooperative as a right limited in time or a right unlimited in time. Such a usufruct shall in any case expire upon the cooperative's liquidation.

Article 272.

§ 1. If developed land owned by the State Treasury is transferred for usufruct to an agricultural production cooperative, the buildings and other installations may be transferred either for usufruct or as ownership.

§ 2. Buildings and other installations erected by an agricultural production cooperative on the land owned by the State Treasury, held by it in usufruct, shall constitute ownership of the cooperative, unless it has been reserved in a decision on the transfer of the land that the State Treasury was to gain their ownership.

§ 3. Separate ownership of buildings and other installations provided for in the preceding paragraphs shall be a right bound with usufruct of land.

Article 273.

If an agricultural production cooperative's usufruct of the land owned by the State Treasury has expired, the State Treasury shall gain ownership of buildings and other installations permanently attached to the land and owned by the cooperative. The cooperative may demand payment of the value of these buildings and installations at the moment of the

usufruct's expiration, unless they were erected contrary to the social and economic purpose of the land.

Article 274.

Provisions regarding ownership of buildings and other installations on the land of the State Treasury held in usufruct by an agricultural production cooperative shall apply accordingly to trees and other plants.

Article 275.

An agricultural production cooperative may change the purpose of the State Treasury's land which it holds in usufruct or infringe their substance, unless otherwise reserved in a decision on the transfer of the land.

Article 276.

(repealed).

Article 277.

§ 1. Unless the articles of an agricultural production cooperative or a contract with a member of the cooperative provide otherwise, the cooperative shall acquire usufruct of land contributions brought in by the members upon taking over the land contributions.

§ 2. Provisions on the duty to observe the notarial deed form at the establishment of the usufruct of the land shall not apply to making land contributions to a cooperative.

Article 278.

The articles of an agricultural production cooperative may provide that - where it is required by the careful performance of the cooperative's tasks - the cooperative shall be entitled to change the purpose of land contributions as well as to infringe their substance or to one of the above entitlements.

Article 279.

§ 1. An agricultural production cooperative shall gain ownership of buildings and other installations erected by it on the land constituting a land contribution. The same shall regard the trees and other plants which have been planted or sown by the cooperative.

§ 2. In the case of the expiration of usufruct of land, the ownership of the plot of land on which there are buildings or installations owned by the cooperative may be taken over by the cooperative against payment of the value at the moment of the usufruct's expiry. The owner of the land shall gain ownership of the trees and other plans which have been planted or sown by the cooperative.

Article 280.

(repealed).

Article 281.

(repealed).

Article 282.

(repealed).

Chapter IV Other cases of usufruct

Article 283.

(repealed).

Article 284.

The provisions of chapter one and accordingly provisions of chapter two of the present section shall apply to other cases of usufruct by legal persons, unless that usufruct is governed otherwise by separate provisions.

SECTION III

Servitude

Chapter I Land servitude

Article 285.

§ 1. Immovable property may be encumbered for the benefit of the owner of another immovable property (dominant immovable property) with a right whose content consists either in that the owner of the dominant immovable property may make use of the encumbered immovable property within a determined scope or in that the owner of the encumbered immovable property is limited in his possibilities of performing specified actions with regard to it or in that the owner of the encumbered immovable property may not exercise specified entitlements which he is entitled to on the basis of the provisions on the content and exercise of ownership towards the dominant immovable property (land servitude).

§ 2. Land servitude may only be aimed at enhancing the usefulness of a dominant immovable property or its determined part.

Article 286.

Land servitude may be established for the benefit of an agricultural production cooperative regardless of whether the cooperative owns the land.

Article 287.

The scope of land servitude and the manner of its exercise shall, in the absence of other data, be determined according to the principles of community coexistence while taking local

customs into account.

Article 288.

Land servitude shall be exercised in such a manner as to make the use of the encumbered immovable property the least difficult possible.

Article 289.

§ 1. In the absence of a contract providing otherwise, the duty to maintain installations needed to exercise land servitude shall encumber the owner of a dominant immovable property.

§ 2. Where the duty to maintain such installations was imposed upon the owner of the encumbered immovable property, the owner shall also be personally liable for performing this duty. Personal liability of co-owners shall be joint and several.

Article 290.

§ 1. In the case of a division of a dominant immovable property the servitude shall remain effective for the benefit of each of the parts created following the division; however, where the servitude increases the usefulness of only one or several of them, the owner of the encumbered immovable property may demand to have the servitude lifted with regard to the remaining parts of the dominant property.

§ 2. In the case of a division of encumbered immovable property the servitude shall remain effective for each of the parts created following the division; however, where the exercise of servitude is limited to one or several of them, the owners of the remaining parts may demand to have the servitude lifted with regard to these parts.

§ 3. Where owing to a division of the dominant immovable property or the encumbered immovable property the manner of exercising the servitude requires a change, in the absence of the parties' agreement that manner will be established by a court of law.

Article 291.

If following the establishment of land servitude there arises an important economic need, the owner of the encumbered immovable property may demand the change of a content or the manner of the servitude's exercise for remuneration, unless the requested change would cause a disproportionate loss to the dominant immovable property.

Article 292.

Land servitude may be acquired by acquisitive prescription only in the case where it consists in making use of a permanent and visible installation. Provisions on acquisition of ownership of immovable property by acquisitive prescription shall apply accordingly.

Article 293.

§ 1. Land servitude shall expire as a result of non-exercise for ten years.

§ 2. Where the content of land servitude consists in the duty of refraining from acting, the

above-mentioned provision shall apply only where a state contrary to the content of the servitude has existed at the encumbered immovable property for ten years.

Article 294.

The owner of the encumbered immovable property may demand the land servitude to be lifted for remuneration, where owing to a change in the circumstances the servitude has become particularly onerous and it is not necessary for the proper use of the dominant immovable property.

Article 295.

If land servitude has lost any significance to the dominant immovable property, the owner of the encumbered immovable property may demand the servitude to be lifted without remuneration.

Chapter II Personal servitude

Article 296.

Immovable property may be encumbered for the benefit of a determined natural person with a right whose content corresponds with the content of land servitude (personal servitude).

Article 297.

The provisions on land servitudes shall apply accordingly to personal servitudes, while observing the provisions of the present chapter.

Article 298.

The scope of personal servitude and the manner of its exercise shall in the absence of other data be determined according to personal needs of the entitled person, while taking principles of community coexistence and local customs into account.

Article 299.

Personal servitude shall expire upon death of the entitled person at the latest.

Article 300.

Personal servitude shall be inalienable. The entitlement to their exercise may not be transferred either.

Article 301.

§ 1. A person who has dwelling servitude may take his spouse and children of a minor age into the dwelling. He may take other persons in only if they are supported by him or are required to run the household. Children taken in as minors may remain at the dwelling after attaining majority.

§ 2. It may be agreed that after the death of an entitled person his children, parents and spouse shall be entitled to dwelling servitude.

Article 302.

§ 1. A person who has a dwelling servitude may use the premises and installations designed for the joint use of the building's inhabitants.

§ 2. The provisions on usufruct by natural persons shall apply accordingly to reciprocal relations between the person who enjoys dwelling servitude and the owner of the encumbered immovable property.

Article 303.

Where a person entitled on account of dwelling servitude commits gross violations in exercising his right, the owner of the encumbered immovable property may demand to have the servitude changed to a pension.

Article 304.

Personal servitude may not be acquired by acquisitive prescription.

Article 305.

Where immovable property encumbered with personal servitude has been brought in as a contribution to an agricultural production cooperative, the cooperative for important reasons may demand a change of the manner of the servitude's exercise or its change into a pension.

Chapter III Utility servitude

Article 305¹.

Immovable property may be encumbered for the benefit of an entrepreneur who intends to erect installations referred to in article 49 § 1 or who owns such installations, with a right consisting in the entrepreneur being entitled to use the encumbered immovable property within a specified scope, in compliance with the purpose of these installations (utility servitude).

Article 305².

§ 1. If the owner of the immovable property refuses to enter into a contract on establishment of utility servitude, while the servitude is necessary for a proper use of the installations referred to in article 49 § 1, the entrepreneur may demand the servitude to be established for an adequate remuneration.

§ 2. If the entrepreneur refuses to enter into a contract on establishment of utility servitude, while the servitude is necessary for use of the installations referred to in article 49 § 1, the owner of the immovable property may demand an adequate remuneration for establishing the utility servitude.

Article 305³.

§ 1. Utility servitude shall pass to the party acquiring the enterprise or to a party acquiring the installations referred to in article 49 § 1.

§ 2. The utility servitude shall expire upon the completion of the enterprise's liquidation at the latest.

§ 3. After the expiration of the utility servitude the duty to remove the installations referred to in article 49 § 1, hindering the use of the immovable property, shall lie with the entrepreneur. If it would involve excessive difficulties or costs, the entrepreneur shall be obliged to redress the damage arising from it.

Article 305⁴.

The provisions on land servitude shall apply accordingly to utility servitude.

SECTION IV

Pledge

Chapter I

Pledge on movable things

Article 306.

§ 1. For the purpose of securing a particular receivable, a movable thing may be encumbered with a right giving the creditor the entitlement to enforce his rights against the thing regardless of who has become the owner of the thing and with priority over the personal creditors of the thing's owner, other than those who are entitled to specific priority pursuant to statute.

§ 2. A pledge may also be established for the purpose of securing a future or a conditional receivable.

Article 307.

§ 1. Establishing a pledge shall require a contract between the owner and the creditor and, subject to exceptions provided for by a statute, the release of the thing to the creditor or to a third party who the parties have agreed to.

§ 2. Where the thing is in dependent holding of the creditor, a contract itself shall be sufficient to establish a pledge.

§ 3. Where the contract on establishing a pledge has been concluded in writing with a certified date, the pledge shall be effective towards the pledgor's creditors.

Article 308.

A receivable may also be secured by a registered pledge, governed by separate provisions.

Article 309.

The provisions on acquisition of a movable thing's ownership from a person not entitled to dispose of the thing shall apply accordingly to the establishment of a pledge.

Article 310.

Where at the moment of establishing a pledge the thing had already been encumbered with another proprietary right, a pledge which arose later shall have priority over the right which has arisen earlier, unless the pledgee has acted in bad faith.

Article 311.

A reservation by means of which the pledgor obliges himself towards the pledgee not to alienate or to encumber the thing before the expiration of the pledge shall be invalid.

Article 312.

The pledgee's satisfaction from the encumbered thing shall take place according to the provisions on judicial enforcement proceeding.

Article 313.

Where things having a fixed price specified by an order of a competent state organ are an object of a pledge, it may be agreed that in the case of a qualified delay in payment of the debt, they shall fall in a relevant proportion to the pledgee instead of the payment, according to the price on the day of maturity of the secured receivable.

Article 314.

The pledge shall also secure claims for the interest for the last three years prior to the thing's alienation in the enforcement or bankruptcy proceeding, the awarded proceeding's costs in the amount not exceeding a tenth part of the capital, as well as other claims for accessory performance, in particular a claim for damages on account of non-performance or improper performance of an obligation as well as claim for the return of expenditures on the thing.

Article 315.

A pledgor who is not a debtor may, regardless of the defences which he is personally entitled to against the pledgee, raise defences which the debtor is entitled to, as well as these which the debtor waived after the establishment of the pledge.

Article 316.

A pledgee may seek satisfaction from the thing encumbered with a pledge regardless of the the debtor's liability being limited according to the provisions of the succession law.

Article 317.

The limitation of a receivable secured by a pledge shall not prejudice an entitlement of a pledgee to receive satisfaction from the encumbered thing. The above-mentioned provision shall not apply to a claim for interest or for other accessory performance.

Article 318.

A pledgee to whom a thing has been released, shall preserve it pursuant to the provisions on bailment for remuneration. After the expiration of the pledge he shall return the thing to the pledgor.

Article 319.

If a thing encumbered with a pledge produces profits, the pledgee shall, in the absence of a different agreement, collect them and count them towards the receivable and claims connected with it. After the expiration of the pledge, he shall be obliged to present the accounts to the pledgor.

Article 320.

Where a pledgee has made expenditures on a thing which he was not obliged to make, the provisions on benevolent intervention in another's affairs without a mandate shall apply accordingly.

Article 321.

§ 1. Where the thing encumbered with a pledge is put at risk of loss or damage, the pledgor may demand either that the thing be placed at the court deposit or that the thing be returned along with a simultaneous establishment of another collateral for the receivable or that the thing is sold.

§ 2. In the case of the sale of the thing, the pledge shall encumber the received price, which shall be placed at the court deposit.

Article 322.

§ 1. The pledgor's claim against the pledgee for the redress of the damage resulting from deterioration of the thing, as well as the pledgee's claim against the pledgor for the return of the expenditures on the thing shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of the thing was returned.

§ 2. (repealed).

Article 323.

§ 1. The transfer of a receivable secured by the pledge shall entail the transfer of the pledge. In the case of the transfer of a receivable excluding the pledge, the pledge shall expire.

§ 2. A pledge may not be transferred without the receivable which it secures.

Article 324.

The party acquiring the receivable secured by a pledge may demand from the alienating party the release of the encumbered thing, if the pledgor gives his consent to it. In the absence of such a consent, the acquiring party may demand placing the thing at the court deposit.

Article 325.

§ 1. If the pledgee returns the thing to the pledgor, the pledge shall expire regardless of any reservations to the contrary.

§ 2. A pledge shall not expire despite acquisition of the encumbered thing's ownership by the pledgee, where a receivable secured by the pledge has been encumbered with a third party's right or attached for a third party's benefit.

Article 326.

The provisions of the present chapter shall apply accordingly to a pledge which arises from a statute.

Chapter II Pledge on rights

Article 327.

Rights may also be the object of pledge, provided that they are alienable.

Article 328.

The provisions on the pledge on movable things shall apply accordingly to the pledge on rights, while observing provisions of the present chapter.

Article 329.

§ 1. The provisions on the transfer of a right shall apply accordingly to the establishment of a pledge on that right. However, the contract establishing the pledge shall be concluded in writing with a certified date, even if for a contract on transferring the right it is not required to comply with such a form.

§ 2. If the pledge on a receivable is not established by the release of a document or by an endorsement, the pledgor shall give a written notification to the receivable's debtor for a pledge to be established.

Article 330.

The pledgee may carry out all acts and pursue all claims which aim at preserving the right encumbered with a pledge.

Article 331.

§ 1. If the maturity of an encumbered receivable depends on termination by notice made by the creditor, the pledgor may give the notice without the consent of the pledgee. If the receivable secured by a pledge has already matured, the pledgee may terminate the encumbered receivable by notice to the extent of the secured receivable.

§ 2. If the maturity of the receivable encumbered with a pledge depends on termination by notice by a debtor, the termination by notice shall also take place with regard to the pledgee.

Article 332.

In the case of rendering performance, the pledge on a receivable shall encumber the object of this performance.

Article 333.

The pledgor of a receivable and the pledgee shall be jointly entitled to receive the performance. Each of them may demand the performance to be made to both of them jointly or the object of the performance to be placed at the court deposit.

Article 334.

If the debtor of the receivable encumbered with a pledge renders performance before the secured receivable becomes mature, both the pledgor and the pledgee may demand placing the object of the performance at the court deposit.

Article 335.

If a pecuniary receivable secured by a pledge has already matured, a pledgee may demand that the pledgor, instead of making a payment should transfer the encumbered receivable to the plegdee to the amount of the receivable secured by the pledge, provided that the encumbered receivable is a pecuniary one. The pledgee may seek the part of the receivable which falls to him on that account with a priority over the part falling to the pledgor.

TITLE IV

Possession

Article 336.

The possessor of a thing shall be a person who actually holds it like an owner (autonomous possessor) as well as a person who actually holds the thing like a holder of usufruct, a pledgee, a lessee, a tenant or a person holding another right which is connected with a specified control over a somebody else's thing (dependent possessor).

Article 337.

An autonomous possessor shall not lose possession by giving the thing to another person into dependent possession.

Article 338.

A person who actually holds the thing on behalf of someone else shall be a dependent holder.

Article 339.

It shall be presumed that the person who actually holds the thing is an autonomous possessor.

Article 340.

The continuity of possession shall be presumed. Inability to possess caused by a temporary obstacle shall not interrupt the possession.

Article 341.

It shall be presumed that possession is compliant with the legal state of the matters. The presumption shall also regard possession by the previous possessor.

Article 342.

Possession may not be lawlessly infringed upon, even if a possessor has been in bad faith.

Article 343.

§ 1. The possessor may employ self-defence in order to repulse lawless infringement of possession.

§ 2. The possessor of immovable property may immediately after lawless infringement of possession restore the former state by his own action; however, he may not use violence towards persons. The possessor of a movable thing, where he is at peril of an irreparable damage, may immediately after having been lawlessly deprived of possession restore the former state by his own action when necessary.

§ 3. The provisions of the preceding paragraphs shall apply accordingly to a dependent holder.

Article 343¹.

The provisions on the protection of possession shall apply accordingly to the protection of the holding of premises.

Article 344.

§ 1. The possessor shall be entitled to a claim for the restoration of the former state and for the cessation of infringements against a person who lawlessly infringed possession as well as against a person on whose benefit the infringement has been committed. The claim shall neither depend on good faith of the possessor nor on possession being compliant with the legal state, unless a final court ruling or a ruling of a state organ appointed to try such cases has ascertained that the state of possession which arose as a result of the infringement is compliant with the law.

§ 2. The claim shall expire if it is not pursued within a year from the moment of the infringement.

Article 345.

Restored possession shall be considered uninterrupted.

Article 346.

A claim for the protection of possession shall not be enjoyed in relations between the co- possessors of the same thing, if the scope of co-possession may not be determined.

Article 347.

§ 1. The possessor of immovable property shall be entitled to a claim for the suspension of

the construction process, where the construction might infringe his possession or threaten to inflict damage on him.

§ 2. A claim may be pursued before the commencement of the construction process; it shall expire if it is not pursued within one month from the commencement of the construction process.

Article 348.

The transfer of possession shall come into being by releasing the thing. The release of documents which enable a person to dispose of the thing as well as the release of means which enable actual holding of the thing shall be tantamount to the release of the thing itself.

Article 349.

The transfer of autonomous possession may also come into being in such a manner that the former autonomous possessor shall retain the holding of the thing as a dependent possessor or as a dependent holder on the basis of a legal relation which the parties will determine at the same time.

Article 350.

If a thing is in dependent possession or in dependent holding of a third party, a transfer of an autonomous possession shall come into being by a contract between the parties and by notifying the dependent possessor or the dependent holder.

Article 351.

The transfer of autonomous possession to a dependent possessor or to a dependent holder shall come into being by a mere contract between the parties.

Article 352.

§ 1. A person who effectively uses someone else's immovable property within the scope which corresponds to the content of servitude, shall be the possessor of the servitude.

§ 2. The provisions on possession of things shall apply accordingly to possession of servitude.

BOOK THREE OBLIGATIONS

TITLE I

General provisions

Article 353.

§ 1. An obligation shall consist in that the creditor may demand performance from the debtor and the debtor shall render the performance.

§ 2. The performance may consist in acting or in refraining from acting.

Article 353¹.

Parties entering into a contract may determine the legal relation at their own discretion, provided that its content or purpose do not prejudice the nature of the relation, a statute or the principles of community coexistence.

Article 354.

§ 1. The debtor shall perform an obligation according to its content and in a manner corresponding to its social and economic purpose and to the principles of community coexistence, and where there exist customs in that regard - also in a manner corresponding to these customs.

§ 2. The creditor shall cooperate at the performance of an obligation in the same manner.

Article 355.

§ 1. The debtor shall be obliged to show diligence which is generally required in the relations of a given kind (due diligence).

§ 2. The debtor's due diligence within the scope of his economic activity shall be specified while taking into account the professional character of that activity.

Article 356.

§ 1. The creditor may demand the debtor's performance in person only where it results from the content of a juridical act, from the statute or from the nature of the performance.

§ 2. Where a pecuniary receivable is mature, the creditor may not refuse to accept the performance of a third party, even if the third party acted without the debtor being aware of this.

Article 357.

Where the debtor is obliged to render performance of things specified as to their kind only, and the quality of the things has not been determined by relevant provisions or by a juridical act and it does not result from the circumstances, the debtor should render the performance of things of average quality.

Article 357¹.

§ 1. If owing to an extraordinary change of circumstances, the performance of an obligation would entail excessive difficulties or would threaten one of the parties with a glaring loss, which the parties did not predict at the moment of the conclusion of the contract, a court of law may, having weighed the parties' interests, according to the principles of community coexistence, determine the manner of the obligation's performance, the amount of the obligation or it may even rule on termination of the contract. When terminating the contract, a court of law may, where necessary, rule on the settlements between the parties, bearing the principles set out in the preceding sentence in mind.

§ 2. (repealed).

Article 358.

§ 1. Where the object of an obligation being performed on the territory of the Republic of Poland is a pecuniary sum expressed in a foreign currency, the debtor may render performance in the Polish currency, unless a statute, a court ruling being the source of the obligation or a juridical act reserves the performance of the obligation exclusively in a foreign currency.

§ 2. The value of the foreign currency shall be calculated according to the average exchange rate announced by the National Bank of Poland on the day of the obligation's maturity, unless a statute, a court ruling or a juridical act provides otherwise.

§ 3. Where the debtor delays in the performance, the creditor may demand performance of the obligation in the Polish currency according to the average exchange rate announced by the National Bank of Poland on the day when the payment is made.

Article 358¹.

§ 1. If the object of the obligation from the moment of its creation is a pecuniary sum, an obligation shall be performed by way of payment of the nominal amount, unless specific provisions provide otherwise.

§ 2. The parties may reserve in a contract that the amount of a pecuniary performance will be determined according to a measure of value other than money.

§ 3. In the case of a substantial change of money's purchasing power after the creation of an obligation, a court of law may, having weighed the parties' interests, according to the principles of community coexistence, change the amount or the manner of rendering the pecuniary obligation, even if they have already been determined in a ruling or in a contract.

§ 4. If performance is connected with conducting an enterprise, a party that conducts the enterprise may not demand the change of the amount or the manner of rendering the pecuniary obligation.

§ 5. The provisions of § 2 and 3 do not prejudice the provisions governing the level of prices and other pecuniary performance.

Article 359.

§ 1. The interest on a pecuniary sum shall be due only where it results from a juridical act or from a statute, from a court ruling or from a decision of another competent organ.

§ 2. Unless the interest rate has been stipulated otherwise, statutory interest is due in an amount equal to the guiding rate of the National Bank of Poland and 3,5 percentage points.

§ 2¹. The maximum interest rate resulting from a juridical act may not exceed annually double the amount of statutory interest (maximum interest).

§ 2². If the rate of interest resulting from a juridical act exceeds the rate of maximum interest, the maximum interest shall be due.

§ 2³. Contractual provisions may not exclude nor limit provisions on maximum interest even where the foreign law has been chosen as applicable. In such a case the statutory provisions shall be applied.

§ 3. (repealed).

§ 4. The Minister of Justice shall announce, by way of a regulation, in the Official Journal of the Republic of Poland "Monitor Polski" the statutory interest rate.

Article 360.

Unless otherwise reserved as to the interest's time limit for payment, interest shall be payable every year at the end of it and where the time limit for payment of a pecuniary sum is shorter than a year - along with the payment of that sum.

Article 361.

§ 1. A person obliged to pay damages shall only be liable for ordinary effects of an action or omission which the damage resulted from.

§ 2. Within the above-mentioned limits, in the absence of a different statutory or contractual provision, the redress of damage shall involve losses which the injured party has suffered as well as profits which it could have obtained, if no damage were inflicted.

Article 362.

If the injured party has contributed to the infliction of damage or to the aggravation of damage, the duty to redress it shall be reduced accordingly to the circumstances, and particularly to the extent of both parties' fault.

Article 363.

§ 1. The redress of damage shall come into being according to the injured party's choice either by the restoration of the former state or by the payment of an adequate sum of money. However, if the restoration of the former state was proved impossible or if it entailed excessive difficulties or expenses to the obliged party, a claim of the injured party shall be limited to pecuniary performance.

§ 2. If the redress of damage is to be made in cash, the amount of damages shall be determined according to the prices on the date of calculating damages unless particular circumstances require that the prices existing at a different moment be adopted as its basis.

Article 364.

§ 1. Where a statute provides for a duty to establish a collateral, the collateral shall be made by placing money at the court deposit.

§ 2. However, for important reasons, the collateral may be made in a different manner.

Article 365.

§ 1. If a debtor is obliged in such a manner that the performance of an obligation may be completed by rendering one out of several performances (alternative obligation), the choice of the performance shall belong to the debtor, unless it results from a juridical act, a statute or from the circumstances that the creditor or a third party shall be entitled to exercise the choice.

§ 2. The choice shall be exercised by making a declaration to the other party. If the debtor is

entitled to exercise the choice, he may exercise it by rendering performance as well.

§ 3. If a party entitled to choose the performance fails to exercise the choice, the other party may set him an appropriate time limit for that purpose. When the indicated time limit elapses to no avail, the entitlement to exercise the choice shall pass to the other party.

Article 365¹.

An obligation of continuous nature unlimited in time shall expire after its termination by the debtor's or the creditor's notice while complying with the time limits arising from a contract, statute or custom and in the absence of such time limits, immediately after termination by notice.

TITLE II

Plurality of debtors or creditors

SECTION I

Joint and several obligations

Article 366.

§ 1. Several debtors may be obliged in such a manner that a creditor may demand the entirety or some part of the obligation to be performed jointly by all the debtors, by several of them or by each of them separately, and where the creditor obtains satisfaction of the obligation from any of the debtors, this shall release the remaining debtors from liability (joint and several liability of debtors).

§ 2. All joint and several debtors shall remain obliged until the obligation towards the creditor has been fully satisfied.

Article 367.

§ 1. Several creditors may be entitled in such a manner that a debtor may render the entire performance to one of them, and by satisfying any of the creditors the debt shall expire towards all of them (joint and several creditors).

§ 2. The debtor may render performance, according to his choice, to any one of joint and several creditors. However, where an action is instituted by one of the creditors, the debtor shall render the performance to him.

Article 368.

An obligation may be joint and several, even if each debtor was obliged in a different manner or even if a joint debtor was obliged towards each creditor in a different manner.

Article 369.

An obligation shall be joint and several where it results from a statute or from a juridical act.

Article 370.

If several persons have assumed an obligation regarding their joint property, they shall be jointly and severally obliged, unless it has been otherwise agreed.

Article 371.

Actions and omissions of one of the joint and several debtors may not be of prejudice to the co-debtors.

Article 372.

An interruption or a suspension of the course of limitation towards one of the joint and several debtors shall not be effective towards the co-debtors.

Article 373.

The release from the debt or a waiver of the joint and several liability by the creditor towards one of the joint and several debtors shall not be effective towards the co-debtors.

Article 374.

§ 1. Novation made between the creditor and one of the joint and several debtors shall release the co-debtors, unless the creditor has reserved that he shall retain his rights against them.

§ 2. A creditor's qualified delay towards one of the joint and several debtors shall be effective towards the co-debtors as well.

Article 375.

§ 1. A joint and several debtor may defend himself using the defences which he is entitled to personally towards the creditor, as well as the ones which are common to all debtors on account of the obligation's origin or the obligation's content.

§ 2. A ruling rendered in favour of one of the joint and several debtors shall release the co- debtors if it takes into account defences which are common to all of them.

Article 376.

§ 1. If one of the joint and several debtors rendered performance, the content of the legal relation existing between the co-debtors shall determine if and in what parts he may demand reimbursement from the co-debtors. If nothing else results from the content of this relation, the debtor who rendered the performance may demand reimbursement in equal parts.

§ 2. The part attributed to an insolvent debtor shall be divided between the co-debtors.

Article 377.

A debtor's qualified delay as well as an interruption or suspension of the course of limitation towards one of the joint and several creditors, shall be effective towards the co-creditors as well.

Article 378.

If one of the joint and several creditors accepted performance, the content of the legal relation existing between the co-creditors shall determine if and in what parts he shall be liable towards the co-creditors. If nothing else results from the content of this relation, the debtor who accepted the performance shall be liable in equal parts.

SECTION II

Divisible and indivisible obligations

Article 379.

§ 1. If there are several debtors or several creditors and performance is a divisible one, both the debt and the receivable shall be divided into as many parts independent from each other as many debtors or creditors there are. If nothing else results from the circumstances, these parts shall be equal.

§ 2. Performance shall be divisible if it may be rendered partially with no essential change to its object or value.

Article 380.

§ 1. Debtors obliged to indivisible performance shall be liable for rendering the performance as joint and several debtors.

§ 2. Unless agreed otherwise, debtors obliged to render divisible performance shall be liable for rendering it jointly and severally if the creditor's reciprocal performance is an indivisible one.

§ 3. The debtor who rendered the indivisible performance may demand from the remaining debtors the reimbursement of the performance's value according to the same principles as a joint and several debtor.

Article 381.

§ 1. If there are several creditors entitled to receive indivisible performance, each of them may demand rendering of the entire performance.

§ 2. However, in the case of an objection by even one of the creditors, the debtor shall be obliged to perform to all the creditors jointly or to place the object of the performance at the court deposit.

Article 382.

§ 1. A debtor's release from debt by one of the creditors entitled to receive indivisible performance shall not be effective towards the remaining creditors.

§ 2. A debtor's qualified delay, as well as an interruption or suspension of the course of limitation towards one of the creditors entitled to receive indivisible performance shall be effective towards the remaining creditors.

Article 383.

If one of the creditors entitled to receive indivisible performance has accepted the

performance, he shall be liable towards the remaining creditors according to the same rules as a joint and several creditor.

TITLE III

General provisions on contractual obligations

Article 383¹.

The entrepreneur may not charge the consumer a fee for using a specific mode of payment in excess of the costs the entrepreneur incurred in connection with such mode of payment.

Article 384.

§ 1. A contract template determined by one of the parties, in particular the general terms of contracts, the contract form, the rules and regulations, shall bind the other party if it was delivered to it prior to the conclusion of the contract.

§ 2. In the case where using the template is customarily accepted in relations of a given kind, it shall also be binding where the other party might have learned of its content with ease.

However, it shall not regard the consumer contracts, save for the contracts generally concluded in petty current matters of everyday life.

§ 3. (repealed).

§ 4. If one of the parties uses a contract template in an electronic form, he shall make it available to the other party prior to the conclusion of the contract in such a manner that the latter is able to store and retrieve the template in the regular course of actions.

§ 5. (repealed).

Article 384¹.

A contract template issued during the course of a contractual relation of continuous nature shall bind the other party if the requirements provided for in article 384 were fulfilled, and the party has not terminated the contract by notice at the earliest possible time.

Article 385.

§ 1. Where the content of a contract is contrary to the contract template, the parties shall be bound by the contract.

§ 2. A contract template shall be drafted in plain and intelligible language. The unintelligible provisions shall be construed in favour of the consumer. The principle provided for in the preceding sentence shall not be applied in the proceeding to declare the contract templates' terms as unfair.

Article 385¹.

§ 1. The terms of a contract concluded with a consumer which have not been individually negotiated shall not bind the consumer, if they shape his rights and duties in a manner contrary to good practices with gross violation of his interests (unfair contractual terms). It shall not regard the provisions specifying the main performances of the parties, including the

price or the remuneration, if they are made in plain and intelligible language.

§ 2. If a contractual term does not bind the consumer according to § 1, the parties shall be bound by the remaining part of the contract.

§ 3. The terms shall be regarded as not having been individually negotiated where the consumer did not have real influence on their substance. It shall in particular concern the contractual terms adopted from a contract template which had been offered to the consumer by a contracting party.

§ 4. The burden of proof that a term has been individually negotiated shall lie with the person who invokes it.

Article 385².

The assessment of contract's compliance with good practices shall be made in accordance with the state at the time of conclusion of the contract, taking into account its content, the circumstances of its conclusion and considering contracts which are related to the contract comprising the provision which is subject to the assessment.

Article 385³.

In the case of doubt it shall be presumed that unfair contractual terms are these which in particular:

1)  exclude or limit liability towards the consumer in the event of an injury to a person;

2)  exclude or substantially limit liability towards the consumer in the event of non- performance or improper performance of the obligation;

3)  exclude or substantially limit the right to set off the consumer's receivable against the other party's receivable;

4)  include the terms which the consumer may not have acquainted himself with prior to the conclusion of the contract;

5)  allow the other contracting party to transfer the rights and convey duties arising from the contract without the consumer's consent;

6)  make the conclusion of the contract dependent on the consumer's promise to conclude further contracts of a similar kind in the future;

7)  make the conclusion, the content or the performance of the contract dependent on the conclusion of another contract which is not directly related to the contract comprising the provision which is subject to the assessment;

8)  make the performance dependent on the circumstances which depend on the other contracting party's intent alone;

9)  grant to the other contracting party a right to carry out a binding interpretation of the contract;

10)  entitle the other contracting party to change the contract unilaterally without an important reason specified in the contract;

11)  grant an entitlement to determine the compliance of the performance with the contract only to the other contracting party;

12)  exclude the duty to reimburse to the consumer the payment for the performance

which has not been rendered at all or in part, where the consumer decides not to conclude the contract or not to perform it;

13)  envisage a loss of a right to demand the return of the consumer's performance rendered prior to the contracting party's performance, in the event where the parties terminate the contract by notice, terminate it or renounce it;

14)  deprive only the consumer of an entitlement to terminate the contract, to renounce it or to terminate it by notice;

15)  reserve an entitlement for the other contracting party to terminate by notice the contract concluded for an indefinite period of time, without any indication of important reasons and an appropriate period of notice;

16)  impose only on the consumer a duty to pay a specified amount in the event of abandoning the conclusion or the performance of the contract;

17)  impose on the consumer who has failed to perform the obligation or who has renounced the contract a duty to pay a disproportionately high liquidated damages or compensation for renunciation;

18)  stipulate that the contract concluded for a definite period of time shall be extended if the consumer for whom a disproportionately short time limit has been reserved fails to declare otherwise;

19)  envisage a unilateral entitlement to change substantial features of the performance without important reasons, exclusively for the other contracting party;

20)  envisage the other contracting party's entitlement to specify or to increase the price or the remuneration after the conclusion of the contract, without granting the consumer the right to renounce the contract;

21)  make the other contracting party's liability dependent on performing the obligations by persons, through whose agency the party concludes the contract or with whose help the latter performs his obligation or which make the liability dependent on the consumer fulfilling excessively burdensome formalities;

22)  envisage a duty to perform an obligation by the consumer despite the failure to perform or inappropriate performance of the other contracting party;

23)  exclude the jurisdiction of Polish courts of law or submit a case to be adjudicated by a Polish or foreign arbitration court or by some other organ or which impose the examination of the case by a court of law, which is not competent as to the place pursuant to the statute.

Article 385⁴.

§ 1. An agreement between entrepreneurs who use different templates of contracts shall exclude these terms of the templates which are contrary to each other.

§ 2. The contract shall not be concluded where after having received an offer the party notifies the other immediately that he has no intention to conclude the contract on terms provided for in § 1.

Article 385⁵.

Provisions regarding a consumer as referred to in art. 385¹ – 385³ shall apply to a natural person that concludes a contract directly related to their economic activity when from that contract it can be implied it is not of professional nature for that person as denoted especially in relation to subject matter of their economic activity disclosed according to provisions on Central Registration and Information on Business.

Article 386.

(repealed).

Article 387.

§ 1. A contract for an impossible performance shall be invalid.

§ 2. The party who at the moment of the conclusion of the contract knew of the impossibility of the performance and failed to put the other right shall be obliged to redress the damage which the other party incurred by having entered into the contract while not knowing of the impossibility of the performance.

Article 387¹.

A contract in which a natural person undertakes to transfer the ownership of immoveable property which serves to satisfy his accommodation needs, in order to secure claims resulting from this or other contract which is not directly related to economic or professional activity of that person, shall be invalid where:

1)  the value of immoveable property is higher than the value of pecuniary claims secured by this immoveable property increased by the maximum interest for delay from this value for the period of 24 months, or

2)  the value of pecuniary claims secured by property is not specified, or

3)  the conclusion of this contract was not preceded by valuation of the market value of immoveable property carried out by an expert.

Article 388.

§ 1. If one of the parties, taking advantage of the forced circumstances, infirmity or inexperience of the other party, in exchange for his performance accepts or reserves for himself or for a third party the performance whose value at the moment of the conclusion of the contract exceeds to a glaring extent the value of his own performance, the other party may demand a reduction in his performance or an increase in the performance due to him, and where both proved to be excessively difficult, he may demand invalidation of the contract.

§ 2. The above entitlements shall expire upon the lapse of two years from the day of the conclusion of the contract.

Article 389.

§ 1. A contract by which one of the parties or both of them oblige themselves to conclude a determined contract (preliminary contract), shall specify the essential provisions of the promised contract.

§ 2. Where the time limit within which the promised contract is to be concluded has not been specified, the contract shall be concluded within an appropriate time limit specified by the party entitled to demand the conclusion of the promised contract. If both parties are entitled to demand the conclusion of the promised contract and each of them specified a different time limit, the parties shall be bound by the time limit specified by the party which had made the relevant declaration earlier. If the time limit for the conclusion of the promised contract has not been set within a year from the day of the preliminary contract's conclusion, one may not demand its conclusion.

Article 390.

§ 1. If the party obliged to conclude a promised contract evades its conclusion, the other party may demand the redress of damage which it incurred by expecting the conclusion of the promised contract. The parties may otherwise specify the scope of the damages in the preliminary contract.

§ 2. However, where the preliminary contract complies with the requirements which the validity of the promised contract depends on, in particular the requirements regarding its form, the entitled party may seek the conclusion of the promised contract.

§ 3. Claims arising from the preliminary contract shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day on which the promised contract was to be concluded. If a court of law dismisses the claim to conclude the promised contract, the claims arising from the preliminary contract shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day on which the ruling became final.

Article 391.

If it has been reserved in the contract that a third party would assume a specified obligation or would render the specified performance, a person who made such a promise shall be liable for the damage which the other party incurs by the fact that the third party refuses to assume the obligation or fails to render the performance. However, he may release himself from the obligation to redress the damage by rendering the promised performance, unless it contradicts the contract or the nature of the performance.

Article 392.

If a third party obliged himself through a contract with the debtor to release him from the duty to perform, the third party shall be liable towards the debtor that the creditor does not demand the debtor to render the performance.

Article 393.

§ 1. If it has been reserved in a contract that the debtor would render performance for the benefit of a third party, this party, unless contract provides otherwise, may demand directly from the debtor that the performance be rendered.

§ 2. A reservation as to the duty to render performance for the benefit of a third party may not be revoked or changed, if the third party has declared to either of the parties that he would like to make use of the reservation.

§ 3. The debtor may raise defences arising from the contract against a third party as well.

Article 394.

§ 1. In the absence of a different contractual reservation or a custom, a down payment given at the conclusion of a contract shall have such a meaning that in the case of non-performance of the contract by one of the parties, the other party may renounce the contract without setting an additional time limit and retain the down payment, and where he himself has given the down payment, he may demand the double amount.

§ 2. Where the contract is performed, a down payment shall be recognised as a part of the performance of a party who has given it; where a recognition is not possible, the down payment shall be returned.

§ 3. In the case of the termination of a contract a down payment shall be returned, and the duty of payment of the double amount shall cease. The same shall apply where a non- performance of the contract resulted from the circumstances for which neither of the parties has been responsible, or for which both parties have been responsible.

Article 395.

§ 1. It may be reserved that one or both of the parties will have a right to renounce the contract within a set time limit. The right shall be exercised by declaration made to the other party.

§ 2. In the case of the exercise of the right of renunciation, the contract shall be considered as not having been concluded. What the parties have already performed shall be subject to return in an unchanged condition, unless the change was necessary within the limits of ordinary management. An adequate remuneration shall be due to the other party for the services provided and for the use of the thing.

Article 396.

If it has been reserved that one or both parties may renounce the contract when paying a determined sum (compensation for renunciation), a declaration on renunciation shall be effective only where it has been made along with the payment of the compensation for renunciation.

TITLE IV

(with art. 397-404 - repealed)

Article 397.

(repealed).

Article 398.

(repealed).

Article 399.

(repealed).

Article 400.

(repealed).

Article 401.

(repealed).

Article 402.

(repealed).

Article 403.

(repealed).

Article 404.

(repealed).

TITLE V

Unjust enrichment

Article 405.

A person who has gained an property-related profit at another person's expense with no legal ground, shall be obliged to release the profit in kind, and where it proved impossible, to reimburse its value.

Article 406.

The duty to release the profit shall not only include the directly obtained profit but also everything which in the case of alienation, loss or damage has been obtained in exchange for that profit or as the redress of the damage.

Article 407.

If a person who had gained an property-related profit at another person's expense with no legal ground, disposed of the profit in a gratuitous manner for the benefit of a third party, a duty to release the profit shall pass on this third party.

Article 408.

§ 1. A person obliged to release the profit may demand reimbursement of necessary expenditures inasmuch as they have not been matched by the use which he has obtained from it. He may demand reimbursement of other expenditures inasmuch as it increases the value of the profit at the moment of its release; however he may take away these expenditures, restoring the former state.

§ 2. A person who, while making the expenditures, knew that the profit was not due to him,

may demand reimbursement of the expenditures only inasmuch as they increase the value of the profit at the moment of its release.

§ 3. If the party demanding the release of the profit is obliged to reimburse the expenditures, a court of law, instead of the release of the profit in kind, may order reimbursement of its value in cash along with the deduction of the value of the expenditures, which the demanding party would be obliged to return.

Article 409.

The duty to release profit or to reimburse its value shall expire if a person who had obtained the profit, consumed it or lost it in such a manner that he is no longer enriched, unless he should have taken the duty to reimburse into account when relinquishing the profit or consuming it.

Article 410.

§ 1. The provisions of the preceding articles shall apply in particular to undue performance.

§ 2. The performance shall be undue if a person who rendered it had not been obliged at all or had not been obliged towards the person to whom he rendered the performance, or if the basis for the performance has ceased to be binding or if an intended purpose of the performance has not been achieved or if a juridical act obliging to perform had been invalid and has not become valid after the performance was rendered.

Article 411.

One may not demand return of performance:

1)  if the party rendering the performance knew that he was not obliged to perform, unless he performed with the reservation of return or in order to escape duress or when performance arose from an invalid juridical act;

2)  if rendering the performance complies with the principles of community coexistence;

3)  if the performance has been rendered to satisfy a claim barred by limitation;

4)  if the performance had been rendered before a receivable became mature.

Article 412.

A court of law may rule to forfeit the performance for the benefit of the State Treasury if the performance has been rendered in exchange for committing an act prohibited by statute or for a fraudulent purpose. If the object of the performance has been consumed or lost, its value may be subject to forfeiture.

Article 413.

§ 1. A person who renders performance arising from gambling or betting may not demand its return, unless the gambling or betting have been illegal or unfair.

§ 2. One may pursue claims arising from gambling or betting only provided that gambling or betting have been organized on the basis of a permit issued by relevant state agency.

Article 414.

The provisions of the present title shall not prejudice the provisions on the duty to redress the damage.

TITLE VI

Delicts

Article 415.

A person who has inflicted damage to another person by his own fault shall be obliged to redress it.

Article 416.

A legal person shall be obliged to redress the damage caused by its organs and for which these organs were at fault.

Article 417.

§ 1. The State Treasury or an entity of local government or some other legal person who by virtue of law exercises public authority shall be liable for the damage inflicted by an illegal act or omission committed while exercising the public authority.

§ 2. Where the exercise of duties within the scope of public authority has been commissioned on the basis of an agreement to an entity of local government or to some other legal person, the executor of those duties and the entity of local government or the State Treasury commissioning it shall be held jointly and severally liable for the damage incurred.

Article 417¹.

§ 1. If the damage has been inflicted by issuing a normative act, one may demand its redress after it has been acknowledged in an appropriate proceeding that this act contradicts the Constitution, a ratified international treaty or a statute.

§ 2. If the damage has been inflicted by issuing a final court ruling or a final decision, its redress may be demanded after it has been acknowledged in an appropriate proceeding that the ruling or decision contradict the law unless otherwise provided by separate provisions. It shall also apply to the case where the final ruling or the final decision have been issued on the basis of a normative act incompatible with the Constitution, a ratified international treaty or a statute.

§ 3. If the damage has been inflicted by the failure to issue a ruling or a decision where the law provides for a duty to issue them, its redress may be demanded after it has been acknowledged in an appropriate proceeding that the failure to issue the ruling or the decision contradicted the law, unless separate provisions provide otherwise.

§ 4. If the damage has been inflicted by the failure to issue a normative act where the law provides for a duty to issue it, a court of law that hears the case for the redress of the damage may adjudicate that a failure to issue that act contradicts the law.

Article 417².

Where an injury to a person has been inflicted by the exercise of the public authority compliant with the law, the injured party may demand a complete or partial redress of it as well as pecuniary compensation for the wrong suffered, where the circumstances and in particular an inability of the injured party to work or his grave financial situation indicate that the reasons of equity require it.

Article 418.

(abrogated).

Article 419.

(repealed).

Article 420.

(repealed).

Article 420¹.

(repealed).

Article 420².

(repealed).

Article 421.

The provisions of articles 417, 417¹ and 417² shall not apply if liability for the damage inflicted while exercising public authority has been regulated in specific provisions.

Article 422.

Not only a person who has directly inflicted damage but also the person who has induced another person to inflict the damage or who has assisted him, as well as the person who consciously benefited from the damage inflicted to another person shall be liable for the damage.

Article 423.

A person who acts in self-defence repulsing a direct and lawless attempt at his own interest or another person's interest, shall not be liable for the damage inflicted on the attacker.

Article 424.

A person who has destroyed or inflicted damage to somebody else's thing or has killed or injured somebody else's animal for the purpose of warding off a peril to himself or to another person which that thing or animal were posing, shall not be liable for the damage resulting from it, if he himself had not provoked the peril and the peril could not have been otherwise prevented and if the interest being saved has been obviously more important than the interest

that has been violated.

Article 425.

§ 1. A person who for whatever reasons has been in a state excluding conscious or free decision-making and expressing his intent, shall not be liable for the damage inflicted when in such a state.

§ 2. However, a person who had his mental activities disturbed as a result of using intoxicating drinks or other similar substances, shall be obliged to redress the damage unless the state of disturbance had been triggered without his fault.

Article 426.

A minor who has not attained thirteen years of age shall not be liable for the damage inflicted by himself.

Article 427.

A person who under a statute or contract is obliged to supervise a person who due to their age or mental or physical state may not be imputed fault shall be obliged to redress the damage inflicted by that person, unless he satisfied a duty of supervision or if the damage would also have arisen despite the careful exercise of supervision. The provision shall also apply to persons who without a statutory or a contractual duty exercise a permanent care of a person who due to their age or mental or physical state may not be imputed fault.

Article 428.

If the perpetrator is not liable for the damage due to his age or mental or physical state, and there are no persons obliged to supervision or where the redress of the damage may not be obtained from them, the injured party may demand full or partial redress from the perpetrator himself, if it results from the circumstances and particularly from the comparison of property- related standing of the injured party and the perpetrator that it is required by the principles of community coexistence.

Article 429.

A person who entrusts another with the exercise of an act shall be liable for the damage inflicted by the perpetrator while the latter has been exercising the act entrusted to him, unless he has not been at fault of an error in appointment or unless he entrusted the exercise of the act to a person, an enterprise or an establishment that exercise such acts within the scope of their professional activity.

Article 430.

A person who on his own account entrusts the exercise of an act to a person who at the exercise of that act is subject to his supervision and who is obliged to abide by his guidelines, shall be liable for damage inflicted by that person's own fault at the exercise of the act entrusted to him.

Article 431.

§ 1. Who raises an animal or uses it shall be obliged to redress the damage inflicted by it, regardless whether the animal has been under his supervision or if it has strayed or escaped, unless neither himself nor the person who he is liable for are at fault.

§ 2. Even if the person who raises an animal or uses it is not liable according to the provisions of the preceding paragraph, the injured party may demand from him the redress of the damage in full or in part if it results from the circumstances and particularly from the comparison of property-related standing of the injured party and this person, that it is required by the principles of community coexistence.

Article 432.

§ 1. A possessor of land may seize somebody else's animal which inflicts damage on the land if the attachment is required for securing a claim for the redress of the damage.

§ 2. The possessor of land shall obtain the statutory right of pledge on the animal which is subject to the seizure in order to secure the redress of the damage as well as the costs of the animal's feeding and maintenance which are due to him.

§ 3. (repealed).

Article 433.

A person who occupies premises shall be liable for the damage inflicted by the ejection, effusion or falling of any object from the premises, unless the damage came into being due to force majeure or only due to the injured party's fault or due to the fault of a third party who the person occupying the premises is not liable for and whose act he could not have prevented.

Article 434.

An autonomous possessor of a construction shall be liable for the damage inflicted by a collapse of the construction or by a detachment of its part, unless the collapse of the construction or the detachment of its part has neither resulted from failure to maintain the construction in the proper state, nor from the construction's defect.

Article 435.

§ 1. A person who on his own account runs an enterprise or an establishment powered by the forces of nature (steam, gas, electricity, liquid fuels etc.) shall be liable for an injury to a person or for damage to the property, inflicted to any party by the operation of the enterprise or establishment, unless the injury or damage came into being owing to force majeure or only due to the injured party's fault or the fault of the third party that the he is not liable for.

§ 2. The above provision shall apply accordingly to enterprises or establishments producing explosives or using such materials.

Article 436.

§ 1. The liability provided for in the preceding article shall also be borne by an autonomous possessor of a mechanical means of transportation powered by the forces of nature. However,

where the autonomous possessor has given the means of transport in dependent possession, the dependent possessor shall bear liability.

§ 2. In the case of a collision of mechanical means of communication powered by the forces of nature, the above-mentioned persons may reciprocally demand the redress of damage incurred only on the basis of the general principles. These persons shall also be liable on the basis of general principles for the damage inflicted to these who they have transported out of politeness.

Article 437.

The liability specified in the two preceding articles may not be excluded or limited in advance.

Article 438.

A person who forcibly or even voluntarily suffered damage to the property for the purpose of warding off a peril threatening the other party or for the purpose of warding off a peril posed jointly to him and some other persons may demand the redress of the losses suffered in the appropriate proportion from the persons who benefited from it.

Article 439.

A person who is threatened directly by damage as a result of another person's behaviour, in particular, as a result of lack of proper supervision of the operation of an enterprise or establishment run by that person or of the state of the building or other installation possessed by that person, may demand that such a person undertakes measures indispensable to ward off the peril and where necessary, to provide an adequate collateral.

Article 440.

In relations among natural persons the extent of the duty to redress damage may be limited according to the circumstances should such a limitation be required by principles of community coexistence on account of the property-related state of the injured party or of the person liable for the damage.

Article 441.

§ 1. If several persons are liable for the damage inflicted by a delict, their liability shall be joint and several.

§ 2. If the damage was a result of an act or omission by several persons, a person who redressed the damage may demand from the other ones reimbursement of an appropriate part depending on the circumstances, particularly a given person's fault and the extent of contribution to the infliction of the damage.

§ 3. A person who has redressed the damage which he is liable for, despite not being at fault, shall have the right of recourse towards the perpetrator, if the damage arose by the perpetrator's fault.

Article 442.

(repealed).

Article 442¹.

§ 1. A claim for the redress of the damage inflicted by a delict shall be subject to limitation upon the lapse of three years from the day when the injured party learned about the damage and about the person liable to redress it or might have learned about it if he had exercised due diligence. However, such a time limit may not be longer than ten years from the day when the event causing the damage occurred.

§ 2. Where the damage resulted from a crime or an offence, a claim for the redress of the damage shall be subject to limitation upon the lapse of twenty years from the day when the offence was committed regardless of when the injured party learned of the damage and of the person obliged to its redress.

§ 3. In the case of inflicting injury to a person limitation may not end earlier than upon the lapse of three years from the day when the injured party has learned about the injury and the person obliged to redress it.

§ 4. Limitation of a minor's claims for redress of the injury to a person may not end earlier than upon the lapse of two years from becoming of full age.

Article 443.

A circumstance that an act or omission which the damage resulted from constituted non- performance or improper performance of a pre-existing obligation shall not exclude a claim for the redress of the damage resulting from the delict, unless something else results from the content of the pre-existing obligation.

Article 444.

§ 1. In the case of a bodily harm or a health disorder the redress of the damage shall include all expenditures resulting from it. At the request of the injured party, the person obliged to redress the damage shall lay out in advance an amount required to cover the treatment costs and where the injured party has become a disabled person, an amount required to cover the costs of training for another profession as well.

§ 2. Where the injured party has lost ability to carry out gainful work entirely or in part or where his needs have increased or his prospects for the future success have been reduced, he may demand a relevant pension from the party obliged to redress injury.

§ 3. If at the moment of issuing the ruling the extent of injury is impossible to be assessed precisely, a temporary pension may be granted to the injured party.

Article 445.

§ 1. In the case provided for in the preceding article, a court of law may grant to the injured party a relevant amount on account of pecuniary compensation for the wrong suffered.

§ 2. The above provision shall also apply in the case of false imprisonment or in the case of inducing somebody by deceit, violence or abuse of a dependency relation to submit to an indecent act.

§ 3. A claim for compensation shall devolve on heirs only where it has been acknowledged in writing or where statements of claim were instituted during the life of the injured party.

Article 446.

§ 1. If the injured party died due to bodily harm or health disorder, the party obliged to redress the injury shall reimburse the treatment and the funeral expenditure to the person who incurred them.

§ 2. A person towards whom the deceased had a statutory maintenance duty may demand from the party obliged to redress the injury a pension calculated according to the needs of the injured party as well as to the earning and proprietary capacity of the deceased throughout the period of the probable duration of the maintenance duty. Other persons in close relations with the deceased to whom he provided means of subsistence voluntarily and on a permanent basis, may demand the same pension if it results from the circumstances that it is required by the principles of community coexistence.

§ 3. A court of law may also grant relevant damages to the closest family members of the deceased where due to his death a considerable deterioration in their living situation has occurred.

§ 4. A court of law may also grant a relevant amount to the closest family members of the deceased on account of pecuniary compensation for the wrong suffered.

Article 446¹.

A child, from the moment of his birth, may demand the redress of the damage he suffered before the birth.

Article 446².

In case of a severe and permanent injury or health disorder resulting in the lack of ability to establish or continue familial relations, the court may award an appropriate amount to the closest family members of the injured party as compensation for the harm inflicted on them.

Article 447.

For important reasons, at the request of the injured party, a court of law may grant him one- time damages instead of the pension or its part. It shall in particular be pertinent to the case where the injured party has become a disabled person and granting him one-time damages will make it easier for him to perform the new profession.

Article 448.

In the case of violation of a personal interest, a court of law may grant to the person whose personal interest has been violated an appropriate amount on account of pecuniary compensation for the wrong suffered or following his demand it may award an appropriate pecuniary amount for a community purpose indicated by him, regardless of other means required to remove the effects of the violation. The provision of article 445 § 3 shall apply.

Article 449.

The claims provided for in articles 444-448 may not be alienated, unless they have already matured and they have been acknowledged in writing or awarded by a final ruling.

TITLE VI¹

Liability for damage inflicted by unsafe product

Article 449¹.

§ 1. A person who produces an unsafe product within the scope of his economic activity (producer), shall be liable for the damage inflicted to anybody by this product.

§ 2. A movable thing, even if it has been connected with another thing, shall be a product. Animals and electric energy shall also be regarded as a product.

§ 3. A product which does not ensure safety which one may expect taking into account the ordinary use of the product, shall be an unsafe product. The circumstances at the moment of putting the product into circulation, and particularly the manner of presenting it onto the market, as well as the information on the product's features provided to the customer, shall decide whether the product is safe. A product may not be considered as failing to ensure safety only because a similar improved product has subsequently been put into circulation.

Article 449².

The producer shall be liable for the damage to the property only where the thing destroyed or damaged belongs to things ordinarily intended for a personal use and the injured party has used it mainly in such a manner.

Article 449³.

§ 1. The producer shall not be liable for the damage inflicted by an unsafe product if he has not put the product into circulation or where the product has been put into circulation outside the scope of his economic activity.

§ 2. Neither shall the producer be liable where unsafe qualities of the product were revealed after it had been put into circulation, unless they resulted from a reason inherent in the product. Neither shall he be liable where the unsafe qualities of the product might not have been foreseen, taking into consideration the state of scientific and technical knowledge at the time when the product was put into circulation, or where these qualities resulted from the compliance with the provisions of law.

Article 449⁴.

It shall be presumed that an unsafe product which has inflicted the damage had been manufactured and put into circulation within the scope of the producer's economic activity.

Article 449⁵.

§ 1. The manufacturer of the material, raw material or the product's component part shall be liable like the producer, unless a defective design of the product or the producer's instructions have been the only reason for the damage.

§ 2. A person who presents himself as the producer by putting his name, trademark or some other distinguishing feature shall be liable like the producer. A person who puts a product of a foreign origin into the domestic circulation within the scope of his economic activity (importer) shall be liable in the same manner.

§ 3. The producer and the persons set forth in the preceding paragraphs shall be jointly and severally liable.

§ 4. If it is unknown who the producer is or who the person specified in § 2 is, a person who has alienated the unsafe product within the scope of his economic activity shall be liable, unless within a month of the date of the notification on the damage he indicates the identity and address of the producer or the person specified in the first sentence of § 2 to the injured party, and in the case of imported goods - the identity and address of the importer.

§ 5. If the party alienating the product is unable to indicate the producer or the persons specified in § 4, the indication of the person from whom he himself has acquired the product shall release him from liability.

Article 449⁶.

If the third party is also liable for the damage inflicted by the unsafe product, liability of that party and of the persons set forth in the preceding articles shall be joint and several. The provisions of article 441 § 2 and 3 shall apply accordingly.

Article 449⁷.

§ 1. The damages payable for the damage inflicted to the property shall not cover the damage done to the product itself or the profits which the injured party might have achieved in relation to its use.

§ 2. The damages payable on the basis of article 449¹ shall not be due where the damage inflicted to the property does not exceed the amount being an equivalent of 500 euro.

Article 449⁸.

A claim for the redress of the damage inflicted by the unsafe product shall be subject to limitation upon the lapse of three years of the day when the injured party learned about the damage and of the person obliged to redress it or might have learned about it if he had exercised due diligence. However, in any case the claim shall be subject to limitation upon ten years from putting the product into circulation.

Article 449⁹.

Liability for the damage inflicted by the unsafe product may neither be excluded nor limited.

Article 449¹⁰.

The provisions on liability for the damage inflicted by the unsafe product shall not exclude the liability for the damage based on general principles, for the damage resulting from the non-performance or improper performance of an obligation as well as the liability on account of warranty for defects and guarantee of quality.

Article 449¹¹.

(repealed).

TITLE VII

Performance of obligations and effects of their non-performance

SECTION I

Performance of obligations

Article 450.

The creditor may not refuse to accept the partial performance, even if the entire receivable has already matured, unless accepting such performance violates his justified interest.

Article 451.

§ 1. The debtor having several debts of the same kind towards the same creditor may, when rendering the performance, indicate which debt he wants to satisfy. However, what falls towards a given debt, may be first of all recognised by the creditor towards the accessory amounts due connected with that debt or towards the outstanding main performances.

§ 2. If the debtor has not indicated which one of several debts he wants to satisfy and he has accepted a receipt in which the creditor had recognised the performance received towards one of those debts, the debtor may not demand it any more to be recognised towards any other debt.

§ 3. In the absence of the debtor's or the creditor's declaration, the performance which has been rendered shall be first of all recognised towards a mature debt, and where there are several mature debts - towards the one which has been mature the longest.

Article 452.

If performance has been rendered to the person not entitled to accept it, and the acceptance has not been confirmed by the creditor, the debtor shall be released to such an extent to which the creditor has taken benefit of the performance. That provision shall apply accordingly in the case where the performance has been rendered to the creditor who was not capable of accepting it.

Article 453.

Where the debtor in order to release himself from the obligation renders different performance with the creditor's consent, the obligation shall expire. However, where the object of the performance has defects, the debtor shall be obliged to provide a warranty for defects pursuant to the provisions on warranty for defects in the case of sale.

Article 454.

§ 1. If the place of the performance has neither been specified nor it results from the nature

of the obligation, the performance shall be rendered at the place where at the moment the obligation arose the debtor had his domicile or seat. However, pecuniary performance should be rendered at the creditor's domicile or seat at the moment of performance; if the creditor changed the domicile or seat after the obligation had arisen, he shall incur the extra shipment costs, brought about by the change.

§ 2. If the obligation is related to the debtor's or the creditor's enterprise, the place of the performance shall be contingent upon the enterprise's seat.

Article 454¹.

Where the entrepreneur is obliged to send a thing to a consumer to a specified place, such place shall be deemed a place of performance. A reservation to the contrary shall be invalid.

Article 455.

If the time limit for the performance has not been specified or if it does not result from the nature of the obligation, the performance shall be rendered immediately after the debtor has been called upon to render it.

Article 456.

If the parties have reserved in the contract that the performance is to be rendered in parts within a definite period of time, yet have not specified the amounts of respective partial performances or the time limits within which each of the performances were to be rendered, the creditor may by a declaration made to the debtor at appropriate time set both the amount of the respective partial performances as well as the time limit to render each of them, however, he shall take into consideration the debtor's capabilities and the manner in which the performance is to be rendered.

Article 457.

The time limit for the performance specified by a juridical act in the case of doubt shall be construed to have been reserved for the debtor's benefit.

Article 458.

If the debtor has become insolvent, or where as a result of the circumstances which he is liable for the receivable's collateral has been substantially reduced, the creditor may demand the performance regardless of the time limit which had been reserved.

Article 459.

§ 1. A person obliged to release a set of things or assets of an estate or to provide information on the set of things or on the assets of an estate shall present to the creditor a list of things which comprise the set or a list of things which comprise the assets of the estate.

§ 2. Where there exists a justified conjecture that the list which has been presented is not honest or precise, the creditor may demand that the debtor make an assertion before a court of law that he has drawn up the list to the best of his knowledge.

Article 460.

§ 1. A person obliged to provide an account of his management, shall produce to the creditor a written collation of takings and expenses along with the required evidence.

§ 2. Where there exists a justified conjecture that the collation which has been presented is not honest or precise, the creditor may demand that the debtor make an assertion before a court of law that he has drawn up the collation to the best of his knowledge.

Article 461.

§ 1. A person obliged to release somebody else's thing may retain it until his claims for the reimbursement of expenditures on the thing or claims for the redress of the damage inflicted by the thing are satisfied or secured (right of retention).

§ 2. The above-mentioned provision shall not apply where the duty to release the thing results from a delict or where it concerns the return of things which have been leased, rented or loaned for use.

§ 3. (repealed).

Article 462.

§ 1. When rendering performance, the debtor may demand a receipt from the creditor.

§ 2. The debtor may demand a receipt in the special form if he has interest in that.

§ 3. The costs of the receipt shall be borne by the debtor, unless it has been agreed otherwise.

Article 463.

If the creditor refuses to issue a receipt, the debtor may refrain from rendering the performance or place the object of the performance at the court deposit.

Article 464.

Rendering performance to the person who shows a receipt issued by the creditor shall release the debtor, unless it has been reserved that the performance was to be rendered to the creditor personally or unless the debtor has acted in bad faith.

Article 465.

§ 1. If there exists a document confirming the obligation, the debtor may demand a return of the document when he renders the performance. However, where the creditor has interest in retaining the document, in particular where the performance has been rendered only in part, the debtor may demand that a relevant reference be made in the document.

§ 2. In the case of loss of the document, the debtor, besides the receipt, may demand a written declaration from the creditor that the document has been lost.

§ 3. If the creditor refuses to return the document or to make a relevant reference in it or a written declaration on the document's loss, the debtor may refrain from rendering the performance or place its object at the court deposit.

Article 466.

A presumption that accessory dues have been paid shall result from the receipt document of the amount due. A presumption that periodical performances which had matured beforehand have also been rendered shall result from a periodical performance's receipt document.

Article 467.

Apart from the cases envisaged in other provisions, the debtor may place the object of the performance at the court deposit:

1)  if due to the circumstances, which he is not liable for, he does not know who the creditor is or he does not know the creditor's domicile or seat;

2)  if the creditor does not have full capacity for juridical acts nor a representative entitled to accept the performance;

3)  if a dispute about the identity of the creditor has arisen;

4)  if due to other circumstances regarding the person of the creditor the performance may not be rendered.

Article 468.

§ 1. The debtor shall notify the creditor immediately of placing the object of the performance at the court deposit, unless the notification encounters obstacles which are difficult to overcome. The notification shall be made in writing.

§ 2. In the case of failure to perform the above duty, the debtor shall be liable for the damage resulting from it.

Article 469.

§ 1. The debtor may collect the object of the performance placed at the court deposit until the creditor demands the release of the object from it.

§ 2. If the debtor collects the object of the performance from the court deposit, placing it at the deposit shall be deemed as non-existent.

Article 470.

A valid act of placing at the court deposit shall have the same effect as rendering the performance and it shall oblige the creditor to reimburse to the debtor the costs of the deposit.

SECTION II

The effects of non-performance of obligations

Article 471.

The debtor shall be obliged to redress the damage arising from non-performance or from improper performance of an obligation, unless the non-performance or the improper performance are an outcome of circumstances which the debtor shall not be liable for.

Article 472.

If nothing else results from a specific provision of the statute or from a juridical act, the debtor shall be liable for failure to show due diligence.

Article 473.

§ 1. By contract the debtor may assume liability for non-performance or for improper performance of an obligation resulting from the determined circumstances which pursuant to the statute he is not liable for.

§ 2. A reservation that the debtor will not be liable for damage that he may inflict intentionally on the creditor shall be invalid.

Article 474.

The debtor shall be liable for an act and omission of persons who assist him in performing the obligation, as well as the persons who he entrusts with the performance of the obligation as if for his own act or omissions. The above-mentioned provision shall also apply where the obligation is performed by the debtor's statutory representative.

Article 475.

§ 1. If performance has become impossible due to the circumstances which the debtor is not liable for, the obligation shall expire.

§ 2. If the thing which had been the object of performance was disposed of, lost or damaged, the debtor shall be obliged to release everything which he obtained in exchange for that thing or as the redress of the damage.

Article 476.

The debtor is in qualified delay if he fails to render performance within its time limit, and in the case where the time limit has not been specified, if he fails to render performance immediately after the creditor's call. It shall not apply to the case where a delay in the performance results from the circumstances which the debtor is not liable for.

Article 477.

§ 1. In the case of the debtor's qualified delay, the creditor may demand the redress of the damage resulting from the delay, regardless of the performance of the obligation's.

§ 2. However, if owing to the debtor's qualified delay the performance has lost entirely or to the prevailing extent its significance to the creditor, the creditor may refuse to accept the performance and demand the redress of the damage resulting from the non-performance of the obligation.

Article 478.

If the object of the performance is a thing specified as to its identity, the debtor who is in qualified delay shall be liable for loss or damage to the object of the performance, unless the loss or the damage would have also come into being if the performance was rendered in appropriate time.

Article 479.

If a determined number of things specified only as to their kind is the object of the performance, the creditor in the case of the debtor's qualified delay may purchase at the debtor's expense the same number of things of the very same kind or he may demand the payment of their value from the debtor, while retaining in both cases the claim for the redress of the damage resulting from the qualified delay.

Article 480.

§ 1. In the case of the debtor's qualified delay in performing an obligation to act, the creditor may, while retaining the claim for the redress of the damage, demand a court's authorization to perform the act at the debtor's expense.

§ 2. If the performance consists in refraining from acting, the creditor may, while retaining the claim for the redress of the damage, demand a court's authorization to remove everything that the debtor has made contrary to the obligation at the debtor's expense.

§ 3. In urgent cases the creditor may, while retaining the claim for the redress of the damage, perform an act at the debtor's expense without a court's authorization or remove what the debtor has made contrary to the obligation at the debtor's expense.

Article 481.

§ 1. If the debtor delays in rendering pecuniary performance, the creditor may demand interest for the time of delay, even if he suffered no damage and even if the delay was the result of the circumstances which the debtor is not liable for.

§ 2. Unless the interest rate for the delay has been determined, statutory interest for the delay is due at the rate equal to the guiding rate of the National Bank of Poland and 5,5 percentage points. If, however, a receivable accrues interest at a higher rate, the creditor may demand interest for the delay at the higher rate.

§ 2¹. Maximum interest for the delay may not exceed annually double the statutory interest rate for the delay (maximum interest for the delay).

§ 2². If the rate of interest resulting from the delay exceeds the rate of maximum interest for the delay, maximum interest for the delay shall be due.

§ 2³. Contractual provisions may not exclude nor limit provisions on maximum interest for the delay even where a foreign law has been chosen as applicable. In such a case the statutory provisions shall apply.

§ 2⁴. The Minister of Justice shall announce, by way of a regulation, in the Official Journal of the Republic of Poland "Monitor Polski" statutory interest rate for the delay.

§ 3. In the case of the debtor's qualified delay, the creditor may also demand the redress of the damage pursuant to the general principles.

Article 482.

§ 1. One may demand interest for the delay on the outstanding interest only from the moment of instituting an action for it, unless following the accrual of the arrears the parties have agreed to add the outstanding interest to the amount due.

§ 2. (repealed).

Article 483.

§ 1. It may be reserved in the contract that the damage resulting from the non-performance or from an improper performance of a non-pecuniary obligation shall be redressed by the payment of a specified amount (liquidated damages).

§ 2. The debtor may not release himself from the obligation through the payment of the liquidated damages without the creditor's consent.

Article 484.

§ 1. In the case of non-performance or an improper performance of an obligation the liquidated damages shall be due to the creditor in the amount reserved for such a case regardless of the amount of the damage suffered. It shall not be admissible to demand damages exceeding the amount of liquidated damages, unless the parties have decided otherwise.

§ 2. If the obligation has been performed in a significant part, the debtor may demand a reduction in liquidated damages; the same shall apply in the case where liquidated damages are grossly excessive.

Article 485.

If a specific provision stipulates that in the case of non-performance or an improper performance of the non-pecuniary obligation, the debtor, even if without a contractual reservation, is obliged to pay to the creditor a specified amount, the provisions on liquidated damages shall apply accordingly.

Article 486.

§ 1. In the case of the creditor's qualified delay, the debtor may demand a redress of the damage arising from it; he may also place the object of the performance at the court deposit.

§ 2. The creditor commits qualified delay if without any justified reason he either evades to accept the performance having been offered to him or where he refuses to perform the act without which the performance may not be rendered, or if he declares to the debtor that he will not accept the performance.

SECTION III

Performance and effects of non-performance of obligations arising from reciprocal contracts

Article 487.

§ 1. Performance and effects of non-performance of obligations arising from reciprocal contracts shall be subject to the provisions of the preceding sections of the present title, unless the provisions of the present section provide otherwise.

§ 2. The contract is a reciprocal one if both parties oblige themselves in such a manner that

performance of one of them is to be a counterpart of the other party's performance.

Article 488.

§ 1. Performances being the object of obligations arising from reciprocal contracts (reciprocal performances) should be made simultaneously, unless it results from a contract, from the statute or from a court ruling, or from a decision of any other competent organ, that one of the parties shall be obliged to an earlier performance.

§ 2. If reciprocal performances are to be made simultaneously, each of the parties may refrain from rendering performance, until the other party offers the reciprocal performance.

Article 489.

(repealed).

Article 490.

§ 1. If one of the parties is obliged to render reciprocal performance earlier, and performance of the other party is doubtful because of his proprietary state, the party obliged to perform earlier may refrain from the performance until the other party offers reciprocal performance or provides a collateral.

§ 2. The party who at the moment of the conclusion of the contract knew of the bad proprietary state of another party shall not enjoy the above-mentioned entitlements.

§ 3. (repealed).

Article 491.

§ 1. If one of the parties commits a qualified delay in performing the obligation arising from a reciprocal contract, the other party may set him an appropriate, additional time limit to perform it, with a warning that when the set time limit lapses to no avail, the other party shall be entitled to renounce the contract. He may also demand the performance of the obligation and the redress of the damage without setting an additional time limit or upon its lapse to no avail.

§ 2. If performances of the two parties are divisible, and one of the parties commits qualified delay with regard to a part of the performance only, the entitlement to renounce the contract shall be limited according to the choice of the latter, either with regard to that part or to the entire remaining part of the performance that was not rendered. That party may renounce the contract entirely if partial performance would not be of significance on account of the nature of the obligation or of the purpose of the contract intended by that party, which was known to the party in qualified delay.

Article 492.

If the right to renounce reciprocal contract has been reserved for the case of non-performance of the obligation within a strictly-specified time limit, the party entitled may in the case of qualified delay of the other party renounce the contract without setting an additional time limit. The same applies in the case where rendering the performance by one of the parties after the lapse of the time limit would not have significance to the other party on account of

the nature of the obligation or of the purpose of the contract intended by that party, which was known to the party in qualified delay.

Article 492¹.

If the party obliged to render performance declares that he will not perform, the other party may renounce the contract without setting an additional time limit, also before the time limit specified for the performance arrives.

Article 493.

§ 1. If one of the reciprocal performances has become impossible on account of the circumstances, for which the obliged party shall be liable, the other party may, according to his own choice either demand the redress of the damage resulting from the non-performance of the obligation or renounce the contract.

§ 2. In the case of partial impossibility to render performance by one of the parties, the other party may renounce the contract if partial performance would not have significance for it given the nature of the obligation or on account of the purpose of the contract intended by that party and known to the party, whose performance has become partially impossible.

Article 494.

§ 1. A party which renounces a reciprocal contract shall be obliged to return to the other party everything that he received from the other party on the basis of the contract, and the other party shall be obliged to accept it. The party which renounces the contract may not only demand the return of what he has performed, but he may also demand on the basis of general principles the redress of the damage arising from the non-performance of the obligation.

§ 2. The return of the performance to a consumer shall be made immediately.

Article 495.

§ 1. If one of the reciprocal performances has become impossible due to the circumstances which neither of the parties is liable for, the party who was to render the performance may not demand reciprocal performance, and in the case it had already received it, it shall be obliged to return it according to the provisions on the unjust enrichment.

§ 2. If the performance of one of the parties has become only partially impossible, such a party shall lose the right to receive an adequate part of the reciprocal performance. However, the other party may renounce the contract if partial performance would not have significance for it on account of the nature of the performance or of the purpose of the contract intended by that party, known to the party whose performance has become partially impossible.

Article 496.

If owing to the renunciation of the contract the parties are to return their reciprocal performances, each of them shall be entitled to the right of retention until the other party offers the return of the performance received or until it provides a collateral for the claim for the return of the performance.

Article 497.

The provision of the preceding article shall apply accordingly in the case of termination or invalidity of a reciprocal contract.

TITLE VIII

Set-off, novation, release from debt

Article 498.

§ 1. If two persons are simultaneously debtors and creditors with regard to each other, each of them may set off their receivable against the receivable of the other party, if the object of both receivables is money or things of the same quality specified as to their kind and both receivables are mature and may be pursued before a court of law or before another state organ.

§ 2. Owing to a set-off both receivables shall cancel each other to the amount of the lower receivable.

Article 499.

A set-off shall be effected by a declaration made to the other party. The declaration shall have retroactive force from the moment when the set-off has become possible.

Article 500.

If the receivables whose places of performance are different constitute the object of the set- off, the party making use of the possibility of a set-off shall be obliged to pay to the other party an amount necessary to cover the detriment resulting from it.

Article 501.

Adjournment of the performance granted by the court of law or gratuitously by the creditor shall not exclude a set-off.

Article 502.

A receivable barred by limitation may be set-off if at the moment when the set-off became possible the limitation has not occurred yet.

Article 503.

The provisions relating to the recognition of a payment shall apply accordingly to set-off.

Article 504.

Attachment of a receivable by a third party shall exclude the cancellation of that receivable by set-off only if the debtor has become his creditor's creditor upon attachment or where his receivable has matured after that moment, and yet later than the attached receivable.

Article 505.

The following may not be cancelled by set-off:

1)  receivables which are not subject to attachment;

2)  receivables regarding the supply of the means of subsistence;

3)  receivables arising from delicts;

4)  receivables towards which set-off is excluded by specific provisions.

Article 506.

§ 1. If in order to cancel an obligation the debtor, upon the creditor's consent, undertakes to render another performance or even the same performance yet arising from another legal basis, the former obligation shall expire (novation).

§ 2. In the case of doubt, it shall be construed that a change of content of the former obligation does not constitute a novation. It shall, in particular, regard the case where the creditor receives a bill of exchange or a cheque from the debtor.

Article 507.

If a receivable has been secured by suretyship or by a limited proprietary right established by a third party, the suretyship or a limited proprietary right shall expire upon novation, unless the surety or the third party gives his consent to continue the collateral.

Article 508.

The obligation shall expire when the creditor releases the debtor from the debt and the debtor accepts the release.

TITLE IX

Change of creditor or of debtor

SECTION I

Change of creditor

Article 509.

§ 1. The creditor may without the debtor's consent transfer a receivable to a third party (assignment) unless it would be contrary to statute, to a contractual reservation or to the nature of the obligation.

§ 2. All rights connected with a receivable, in particular a claim for the outstanding interest shall pass along with it to the acquiring party.

Article 510.

§ 1. A contract of sale, exchange, donation or other contract obliging to transfer the receivable, shall transfer the receivable to the acquiring party, unless a specific provision provides otherwise or the parties have decided otherwise.

§ 2. Where conclusion of the contract of assignment arises in the performance of an obligation resulting from a previously concluded contract obliging to transfer the receivable,

from an ordinary legacy, from an unjust enrichment or from another event, the validity of the contract of assignment shall depend on the existence of that obligation.

Article 511.

Where a receivable has been evidenced in writing, the assignment of this receivable shall also be evidenced in writing.

Article 512.

Performance of an obligation to the former creditor shall be effective towards the acquiring party until the alienating party notified the debtor of the assignment, unless at the moment of the performance the debtor knew of the assignment. The provision shall apply accordingly to another juridical act carried out between the debtor and the former creditor.

Article 513.

§ 1. The debtor shall be entitled to use any defences against the party acquiring a receivable, which the debtor had against the alienating party at the moment of learning about the assignment.

§ 2. The debtor may set off a receivable which he is entitled to towards the alienating party against the receivable assigned, even if the former matured after the debtor had received a notification of the assignment. It shall not regard a case where the receivable towards the alienating party matured later than the receivable which is subject to assignment.

Article 514.

Where a receivable has been evidenced in writing, a contractual reservation that an assignment may not come into being without the debtor's consent shall be effective towards the acquiring party only where the writing contains a reference of that reservation unless the acquiring party knew of the reservation at the moment of the assignment.

Article 515.

When the debtor who had received a written notification of assignment from the alienating party, rendered performance to the party acquiring the receivable, the alienating party may invoke towards the debtor the invalidity of the assignment or defences arising from the assignment's legal grounds only where at the moment of the performance they were known to the debtor. The provision shall apply accordingly to other juridical acts made between the debtor and the party acquiring the receivable.

Article 516.

The party alienating a receivable shall be liable towards the acquiring party for the fact that he is entitled to the receivable. The former shall be liable for the debtor's solvency inasmuch as he himself assumed the liability.

Article 517.

§ 1. The provisions on assignment shall not apply to receivables connected with a bearer

document or with a document alienable through endorsement.

§ 2. The transfer of a receivable from a bearer document shall take place by the transfer of the document's ownership. The release of the document shall be required to transfer its ownership.

Article 518.

§ 1. A third party who pays off the creditor shall acquire the receivable which has been paid off up to the amount of the payment having been made:

1)  where he pays someone else's debt which he is liable for personally or with certain property-related objects;

2)  where he is entitled to a right over which the paid off receivable has priority in satisfaction;

3)  if he acts upon the debtor's consent to enter into the creditor's rights; the debtor's consent shall be expressed in writing on pain of invalidity;

4)  if it has been provided for by specific provisions.

§ 2. In the above-mentioned cases the creditor may not refuse to accept performance which has already matured.

§ 3. If the creditor has been paid off by a third party only in part, he shall be entitled to priority in satisfaction with regard to the remaining part over the receivable which passed to the third party as a result of the partial payment.

SECTION II

Change of debtor

Article 519.

§ 1. A third party may take the debtor's position and the debtor shall thereby be released from the debt (expromissio).

§ 2. Expromissio may come into being:

1)  by a contract between the creditor and a third party made with the debtor's consent; the debtor's declaration may be made to either of the parties;

2)  by a contract between the debtor and a third party with the creditor's consent; the creditor's declaration may be made to either of the parties; it shall be ineffective if the creditor did not know that the person taking the debt over was insolvent.

Article 520.

Either of the parties who concluded the contract of expromissio may set for the person whose consent is required for the effectiveness of expromissio an appropriate time limit to grant consent; an ineffective lapse of the time limit which has been set shall be tantamount to the refusal to grant the consent.

Article 521.

§ 1. If the effectiveness of the contract of expromissio depends on the debtor's consent and the debtor has refused the consent, the contract shall be deemed not concluded.

§ 2. If the effectiveness of the contract of expromissio depends on the creditor's consent and the creditor has refused to grant the consent, the party that pursuant to the contract was to take the debt over shall be liable towards the debtor for the creditor not demanding the performance from him.

Article 522.

The contract of expromissio shall be concluded in writing on pain of invalidity. The same shall regard the creditor's consent for taking over a debt.

Article 523.

If the acquiring party has obliged himself in a contract on immovable property ownership transfer to release the alienating party from debts connected with the ownership, in the case of doubt it shall be deemed that the parties have concluded the contract of expromissio concerning taking over these debts by the acquiring party.

Article 524.

§ 1. The expromissor shall be entitled against the creditor to all the defences which the former debtor had, except for the defence of the set-off from the former debtor's receivable.

§ 2. The expromissor may not invoke against the creditor defences resulting from the legal relation which forms the legal basis for expromissio, existing between the expromissor and the former debtor; however, it shall not regard the defences which the creditor knew of.

Article 525.

If a receivable was secured by suretyship or by a limited proprietary right established by a third party, the suretyship or the limited proprietary right shall expire upon the taking over a debt, unless the surety or the third party agrees to the further duration of the collateral.

Article 526.

(repealed).

TITLE X

Protection of creditor in case of debtor's insolvency

Article 527.

§ 1. Where owing to the debtor's juridical act carried out to the creditors' detriment a third party obtained a property-related benefit, each creditor may demand the act to be found ineffective towards him, if the debtor acted while being aware of the creditors' detriment and the third party knew of it or could have learned of it if he exercised due diligence.

§ 2. The debtor's juridical act is carried out to the creditors' detriment if owing to that act the debtor has become insolvent or he has become insolvent to a higher extent than he was prior

to having carried out the act.

§ 3. If owing to the debtor's judidical act carried out to the creditor's detriment, a person being in a close relation with the debtor has obtained a property-related benefit, it is presumed that the very person knew that the debtor acted while being aware of the creditor's detriment.

§ 4. If owing to the debtor's juridical act performed to the creditors' detriment, an entrepreneur being in permanent economic relations with the debtor has obtained a property- related benefit, it is presumed that the entrepreneur knew that the debtor acted while aware of the creditors' detriment.

Article 528.

If owing to a juridical act carried out by the debtor to the creditors' detriment a third party has gratuitously obtained a property-related benefit, the creditor may demand the act to be found ineffective even though the very person did not know and even if he exercised due diligence he could not have learned that the debtor acted while being aware of the creditors' detriment.

Article 529.

If at the moment of making a donation the debtor was insolvent, it is presumed that he acted while being aware of the creditors' detriment. The same shall apply where the debtor has become insolvent due to making a donation.

Article 530.

The provisions of the preceding articles shall apply accordingly where the debtor has acted with an intent to inflict a detriment on future creditors. However, where a third party has obtained a non-gratuitous property-related benefit, the creditor may demand the juridical act to be found ineffective only when the third party knew of the debtor's intent.

Article 531.

§ 1. Declaring ineffective the debtor's juridical act carried out to the creditors' detriment shall come into being by way of an action or a defence against a third party who has obtained a property-related benefit owing to this juridical act.

§ 2. Where a third party has disposed of a property-related benefit that he gained, the creditor may act directly against the person for whose benefit the disposal was made, if the very person knew of circumstances justifying the debtor's act to be found ineffective or if the disposal was a gratuitous one.

Article 532.

A creditor towards whom the debtor's juridical act has been declared ineffective may pursue satisfaction with priority over the third party's creditors from assets which owing to the act which was declared ineffective have left the debtor's property or have not entered the debtor's property.

Article 533.

A third party who has obtained a property-related benefit owing to the debtor's juridical act carried out to the creditors' detriment may release himself from compensating the claim of the creditor who demands that the act be declared ineffective, if he satisfies that creditor or indicates to him a debtor's property sufficient to satisfy him.

Article 534.

One may not demand declaring a juridical act carried out to the creditors' detriment ineffective after the lapse of five years from the date of that act.

TITLE XI

Sale

SECTION I

General provisions

Article 535.

§ 1. By the contract of sale the seller undertakes to transfer the ownership of a thing to the buyer and to release the thing to him and the buyer undertakes to collect the thing and to pay the price to the seller.

§ 2. (repealed).

Article 535¹.

(repealed).

Article 536.

§ 1. The price may be specified by indication of the grounds for its determination.

§ 2. If it results from the circumstances that the parties took into account the price accepted in the relations of a given kind, in case of doubt it shall be deemed that the parties meant the price at the place and the time when the thing was to be released to the buyer.

Article 537.

§ 1. If at the place and the time of the contract's conclusion an order is binding to the effect that only a precisely specified price (the fixed price) may be paid for things of a given sort or kind, this price shall bind the parties regardless of the price they determined in the contract.

§ 2. The seller who received a price higher than the fixed price shall be obliged to reimburse to the buyer the difference he charged.

§ 3. The buyer who under the contract was to pay a price lower than the fixed price and has used up or has resold the thing at a price calculated on the basis of a price agreed on, shall be obliged to pay the fixed price only where prior to using up or reselling he knew of the fixed price or where he could have known it if he had exercised due diligence. The buyer who has neither used the thing up nor has resold it may renounce the contract.

Article 538.

If at the place and time of the contract's conclusion an order is binding to the effect that a price higher than the specified one (maximum price) may not be paid for things of a given sort or kind, the buyer shall not be obliged to pay the higher price and the seller who has received the higher price shall be obliged to return to the buyer the difference he charged.

Article 539.

If at the place and time of the contract's conclusion an order is binding to the effect that a price lower than the specified one (minimum price) may not be paid for things of a given sort or kind, the seller who received the lower price shall be entitled to the claim for a surcharge on the difference.

Article 540.

§ 1. If a competent state organ has determined the manner in which the seller is to calculate the price for things of a given sort or kind (resultant price), either the provisions on the fixed price or the provisions on the maximum price shall be applied depending on the nature of such a price.

§ 2. In the case of a dispute concerning the correctness of the resultant price's calculation, the price shall be determined by a court of law.

Article 541.

The seller's claim for a surcharge of a difference in price as well as the buyer's claim for reimbursement of the difference resulting from the provisions on the fixed, maximum, minimum or the resultant price shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the date of the payment.

Article 542.

(repealed).

Article 543.

Putting a thing on view in public at a regular place of sale along with an indication of price shall be considered an offer of sale.

Article 543¹.

§ 1. If the buyer is a consumer, the seller shall be obliged to immediately release the thing to him, not later than thirty days as of the conclusion of the contract, unless the contract stipulates otherwise.

§ 2. If the seller falls into delay, the buyer may set an additional time limit to release the thing, and where such additional time limit elapses to no avail, he may renounce the contract. The provisions of articles 492, 492¹ and 494 shall apply.

Article 544.

§ 1. If a thing sold is to be sent by the seller to a place which is not the place of performance, in the case of doubt, it shall be deemed that the release was made at the moment when the seller has entrusted the thing to a carrier who transports things of that sort for a living, in order to have the thing delivered to its destination.

§ 2. However, the buyer shall be obliged to pay the price only following the arrival of the thing to its destination and after he had a possibility to examine the thing.

Article 545.

§ 1. The manner of release and collection of the thing sold should ensure its integrity and inviolability; in particular the manner of packing and transporting should correspond to the nature of the thing.

§ 2. In the case of sending the thing sold to its destination through a carrier, the buyer shall be obliged to examine the consignment at a time and in a manner accepted in the case of consignments of that sort; if he found that a loss or damage occurred in transport, he shall be obliged to perform all the acts indispensable to establish the liability of the carrier.

Article 546.

§ 1. Prior to the conclusion of the contract the seller shall be obliged to provide the buyer with any necessary explanations on legal and factual relations regarding the thing.

§ 2. The seller shall be obliged to release the documents concerning the thing which are in his possession. If the content of such a document regards other things as well, the seller shall be obliged to release an authenticated abstract of the document. Additionally, if it is necessary to correctly use the thing in compliance with its intended use, the seller shall be obliged to enclose an instruction and provide explanations concerning the manner of using the thing.

Article 546¹.

§ 1. If the buyer is a consumer, the seller shall be obliged prior to the conclusion of the contract to provide him with clear, understandable and not misleading information in Polish, sufficient to correctly and fully use the thing sold. In particular, the following shall be provided: type of the thing, its producer or importer, the safety mark and conformity mark required by separate provisions, information on its approval for marketing in the Republic of Poland and, as appropriate for the type of thing, an indication of its energy consumption and other data indicated in separate provisions.

§ 2. If the thing is packaged separately or as a set, the information set forth in § 1 shall be placed on the thing sold or be attached permanently to it. In other cases the seller shall be obliged to provide in the place of sale information which may be limited to the type of thing, its main functional property and its producer or importer.

§ 3. The seller shall be obliged to create in the place of sale appropriate technical and organisational conditions allowing the choice of the thing sold and allowing the examination of its quality, completeness and functionality of its main mechanisms and main components.

§ 4. At the request of the buyer the seller shall be obliged to clarify the meaning of specific provisions of the contract.

§ 5. The seller shall be obliged to release to the buyer together with the thing sold all its accessory components and prepared in Polish operational and maintenance manuals as well as other documents required by separate provisions.

Article 547.

§ 1. If it results neither from the contract nor from the orders specifying the price who is to bear the costs of the release and collection of the thing, the seller shall incur the costs of the release, in particular the costs of measuring, weighing, packing, insurance for the transportation time and the costs of sending the thing whereas the costs of collection shall be borne by the buyer.

§ 2. If the thing is to be sent over to a place which is not the place of performance, the costs of insurance and sending shall be borne by the buyer.

§ 3. Costs not named in the preceding paragraphs shall be borne by both parties in equal shares.

Article 548.

§ 1. Upon the release of the thing sold, profits and burdens connected with the thing as well as the peril of its accidental loss or damage shall pass to the buyer.

§ 2. If the parties have reserved another moment for the passing of the profits and burdens, in the case of doubt it shall be deemed that the peril of the accidental loss or damage to the thing shall pass to the buyer at the very same moment.

§ 3. If the thing sold is to be sent by the seller to the buyer who is a consumer, the peril of accidental loss or damage of the thing shall pass to the buyer upon the release of the thing to the buyer. The thing shall be deemed released when it is entrusted by the seller to the carrier if the seller had no influence on the choice of carrier by the buyer. The contractual provisions less beneficial for the buyer shall be invalid.

Article 549.

If the buyer has reserved the right to specify the shape, dimension or other properties of the thing or the time and place of its release but falls into qualified delay in its specification, the seller may:

1)  exercise the entitlements which the creditor is entitled to in the case of the debtor's qualified delay in performing a reciprocal obligation or

2)  provide the specification himself and notify the buyer of it, while setting him an appropriate time limit to provide a different specification; where the set time limit determined elapses to no avail, the specification provided by the seller shall become binding on the buyer.

Article 550.

If exclusive rights have been reserved for the buyer's benefit in the contract of sale in such a manner that the seller will not deliver the things of a specified kind to other persons or in such a manner that the buyer will be the only re-selling party of the things purchased within a specified area, the seller may not, within the scope in which the exclusive rights have been

reserved, neither directly nor indirectly enter into sale contracts that could violate the exclusive rights to which the buyer is entitled.

Article 551.

§ 1. If the buyer has committed qualified delay in collecting the thing sold, the seller may leave the thing in bailment at the buyer's cost and peril.

§ 2. The seller may also sell the thing on the buyer's account, he should, however, set for the buyer an additional time limit beforehand to collect it, unless setting the time limit is not possible or the thing is perishable or be damaged for other reasons. The seller shall be obliged to notify the buyer immediately of the sale.

Article 552.

If the buyer has committed qualified delay in paying the price for the delivered part of the things sold or if given his financial state it is doubtful if payment for the part of things which are to be delivered later will be effected on time, the seller may refrain from delivering further parts of the things sold, while setting for the buyer an adequate time limit to secure the payment and where the time limit lapses to no avail, he may renounce the contract.

Article 553.

(repealed).

Article 554.

Claims arising on account of sale made within the scope of the seller's enterprise's activity, artisans' claims on such accounts as well as claims of those who run agricultural farms on account of sale of agricultural and forest produce, shall be subject to limitation upon the lapse of two years.

Article 555.

The provisions on the sale of a thing shall apply respectively to the sale of energy, rights and water.

Article 555¹.

(repealed).

SECTION II

Warranty for defects

Article 556.

The seller shall be liable towards the buyer if the thing sold has a physical or legal defect (warranty for defects).

Article 556¹.

§ 1. A physical defect involves inconsistency of the thing sold with the contract. In particular, the thing sold is inconsistent with the contract if:

1)  it fails to have a property, which a thing of that kind should have regarding the purpose stipulated in the contract or arising from the circumstances or its intended use;

2)  it fails to have a property, about which the seller has assured the buyer, specifically by presenting to the buyer a sample or a model;

3)  it fails to lend itself to the purpose, which the buyer indicated to the seller at the conclusion of the contract, and the seller failed to make a reservation to such an intended use;

4)  it was released to the buyer incomplete.

§ 2. If the buyer is a consumer, the seller’s representations shall be treated as tantamount to the assertions of the producer or its representative, a person who put the thing into circulation in the scope of its economic activity as well as a person who by placing its name, trademark or other distinctive designation on the thing sold purports to be a producer.

§ 3. The thing sold shall be deemed to have a physical defect also when it has been incorrectly assembled and set in motion, if such activities were performed by the seller or a third party, for which the seller bears liability, or by the buyer, who followed the instruction received from the seller.

Article 556².

If the buyer is a consumer, and the physical defect has been discovered before the lapse of a year after the release of the thing sold, it shall be deemed that the defect or its source existed at the time the peril passed to the buyer.

Article 556³.

The seller shall be liable towards the buyer if the thing sold is owned by a third party or if it is encumbered with a third party’s right, and if the limitation in its use or disposal arises from a decision or ruling of a competent authority; where a right is sold, the seller is liable for the existence of such right (legal defect).

Article 556⁴.

With the exception of second sentence of the article 558 § 1, provisions regarding a consumer as referred to in this section shall apply to a natural person that concludes a contract directly related to their economic activity when from that contract it can be implied it is not of professional nature for that person as denoted especially in relation to subject matter of their economic activity disclosed according to provisions on Central Registration and Information on Business.

Article 556⁵.

Provisions of the articles 563 and 567 § 2 regarding a buyer shall not apply to a natural person that concludes a contract directly related to their economic activity when from that contract it can be implied it is not of professional nature for that person as denoted especially

in relation to subject matter of their economic activity disclosed according to provisions on Central Registration and Information on Business.

Article 557.

§ 1. The sellers shall be released from liability on account of warranty for defects, if the buyer knew of the defect at the moment of the contract's conclusion.

§ 2. Where things specified as to their kind or things to come into existence in future are the object of sale, the seller shall be released from liability on account of warranty for defects if the buyer knew of the defect at the moment of the thing’s release. This provision shall not apply when the buyer is a consumer.

§ 3. The seller shall not be liable towards the buyer who is a consumer for the fact that the thing sold fails to have the properties included in the public assertions set forth in article 556¹

§ 2, if he was not aware of such assertions and, if judging reasonably, could not have known or if such assertions could not have had any influence on the buyer’s decision to conclude the contract of sale, or if their content was rectified before the conclusion of the contract of sale.

Article 558.

§ 1. The parties may extend, limit or exclude liability on account of warranty for defects. If the buyer is a consumer, the limitation or the exclusion of liability on account of warranty for defects shall only be admissible in the cases provided for in specific provisions.

§ 2. The exclusion or limitation of liability on account of warranty for defects shall be invalid if the seller held back the defect deceitfully from the buyer.

Article 559.

The seller shall be liable on account of warranty for physical defects which existed at the time when the peril passed to the buyer or resulted from a reason inherent in the thing sold at that time.

Article 560.

§ 1. If the thing sold has defects, the buyer may make a declaration on reduction in price or a declaration on renunciation of the contract, unless the seller immediately and without excessive inconvenience for the buyer replaces the defective thing with a thing free from defects or where he removes the defect. This limitation shall not apply if the thing has already been replaced or repaired by the seller or the seller failed to meet his duty to replace the thing for the thing free from defects or to remove the defect.

§ 2. If the buyer is a consumer, he may demand instead of the seller’s offer to remove the defect to have the defective thing replaced with a thing free from defects, or instead of replacement he may demand to have the defect in the thing removed, unless restoring the thing to a condition consistent with the contract specification in the manner chosen by the buyer is impossible or would involve excessive costs in comparison with the manner proposed by the seller. At the assessment of excessive costs the value of the thing free from defects, its kind and significance of the established defect shall be considered as well as the inconvenience the buyer would incur if a different manner of satisfaction were chosen.

§ 3. The reduced price shall remain in such proportion to the price resulting from the contract as the value of the defective thing remains to the value of the thing without a defect.

§ 4. The buyer may not renounce the contract if the defect is insignificant.

Article 561.

§ 1. If the thing sold has a defect, the buyer may demand a replacement of such thing for a thing free from defects or removal of the defect.

§ 2. The seller is obliged to replace the defective thing for a thing free from defects or remove the defect in reasonable time without exposing the buyer to excessive inconvenience.

§ 3. The seller may refuse to comply with the buyer’s request if restoring the defective thing to a condition consistent with the contract in a manner chosen by the buyer is impossible or in comparison to the second available manner of restoring the thing to a condition consistent with the contract would incur excessive costs. If the buyer is an entrepreneur, the seller may refuse to replace the thing for a thing free from defects or to remove the defect also when the costs of meeting this obligation exceed the price of the thing sold.

Article 561¹.

§ 1. If the defective thing has been assembled, the buyer may demand that the seller disassemble it and assemble it anew after it has been replaced with a thing free from defects or after the defect has been removed. Where the seller fails to comply with such obligation the buyer shall be entitled to perform such activities at the cost and peril of the seller.

§ 2. The seller may refuse to disassemble and assemble anew, if the cost of such activities exceeds the price of the thing sold.

§ 3. If the buyer is a consumer, he may demand that the seller disassemble and assemble the thing anew, but he shall be obliged to cover in part the costs connected with it which exceed the price of the thing sold, or he may demand that the seller pay part of his costs of disassembling and assembling anew the thing to the extent of the price of the thing sold.

Article 561².

§ 1. The buyer who exercises his entitlements arising from the warranty for defects shall be obliged to deliver the defective thing to the place indicated in the contract of sale, and if such place has not been stipulated in the contract - to the place where the defective thing was released to the buyer.

§ 2. If owing to the kind of thing or the manner of its assembly the delivery of such thing to the buyer would be excessively difficult, the buyer shall be obliged to make the thing available to the seller at the place where it is situated.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 shall apply to the return of the thing upon renunciation of the contract and upon replacement for a thing free from defects.

Article 561³.

Subject to article 561¹ § 2 and 3 the costs of replacing or repairing the thing shall be borne by the seller. Such costs shall comprise in particular the costs of disassembling and delivering

the thing, labour costs, materials and assembling anew and setting the thing in motion.

Article 561⁴.

The seller shall be obliged to accept from the buyer the defective thing upon the replacement of such thing with a thing free from defects or the renunciation of the contract.

Article 561⁵.

If the buyer who is a consumer has demanded to have the thing replaced or to have the defect removed or if he has made a declaration on the reduction in price where he indicated the sum by which the price is to be reduced, and the seller failed to react to such demand within the time limit of fourteen days, it shall be deemed that he has accepted the demand as justified.

Article 562.

§ 1. If it had been reserved in a sale contract that the delivery of things sold is to be made in parts and the seller despite the buyer's demand failed to deliver, instead of defective things, the same amount of things free from defects, the buyer may renounce the contract with regard to the part of things which are to be subsequently delivered as well.

§ 2. (repealed).

Article 563.

§ 1. In the case of sale between entrepreneurs the buyer loses his entitlements on account of warranty for defects if he failed to examine the thing at a time and in a manner customary for things of that kind and if he failed to immediately notify the seller of the defect, and if the defect was only subsequently disclosed - if he failed to notify the seller immediately after discovering such defect.

§ 2. Sending notification of the defect prior to the lapse of the abovementioned time limit shall suffice to observe such time limit.

Article 564. In the cases provided for in article 563, loss of entitlements on account of warranty for physical defects shall not arise despite the failure to observe time limits for the thing’s examination by the buyer or for notifying the seller of the defect if the seller had known about the defect or assured the buyer that there were no defects.

Article 565.

If among the things sold only some are defective and may be separated from the things free from defects without any damage to both parties, the buyer's entitlement to renounce the contract shall be limited to defective things.

Article 566.

§ 1. If due to a physical defect of the thing sold the buyer has made a declaration on renunciation of the contract or reduction in price, he may demand the redress of the damage he incurred by concluding the contract unaware of the existence of the defect, even if the defect results from circumstances the seller is not liable for, and, in particular, he may demand the reimbursement of the costs of concluding the contract, the costs of collection,

transport, bailment and insurance of the thing as well as the return of the outlays made to the extent he has not derived profits from such outlays. It shall not prejudice the provisions on a duty to redress the damage on general principles.

§ 2. The provision of § 1 shall apply respectively where the thing delivered instead of the defective thing is free from defects or where the seller has removed the defect.

Article 567.

§ 1. If the seller commits qualified delay in collecting the thing, the buyer may send the thing at the cost and peril of the seller.

§ 2. In the sale between entrepreneurs the buyer is entitled to, and where the seller’s interest requires so - he is obliged to sell the thing while exercising due diligence, if there exists a peril of the thing’s deterioration. The buyer shall, whenever possible, notify the seller of his intention to sell the thing, in any case he shall send the seller notification immediately after such sale has been made. The buyer may also send back the thing to the seller at his cost and peril.

Article 568.

§ 1. The seller shall be liable on account of warranty for defects if the physical defect has been discovered prior to the lapse of two years, and when it comes to defects of immovable property - prior to the lapse of five years from the day when the thing was released to the buyer. If the buyer is a consumer and the object of sale is a second hand movable thing, the seller’s liability may be limited, not less than to a year from the day when the thing was released to the buyer.

§ 2. A claim for removal of a defect or for replacement of the thing sold for one free from defects expires after one year from the day the defect is discovered. If the buyer is the consumer, the period of limitation may not end before the expiry of the deadlines specified in the first sentence of § 1.

§ 3. In the time limits set forth in § 2 the buyer may make a declaration on renouncing the contract or on reducing the price due to the defect of the thing sold. If the buyer has demanded to have the thing replaced with a thing free from defects or to have the defect removed, the course of the time limit to make a declaration on renouncing the contract or on reducing the price begins when the time limit to replace the thing or to remove the defect has lapsed to no avail.

§ 4. Where one of the entitlements on account of warranty for defects is pursued before a court of law or arbitration court, the time limit to exercise other entitlements vested in the buyer on that account shall be suspended until such proceedings are final and unappealable.

§ 5. The provision of § 4 shall apply accordingly to mediation proceedings, providing that the time limit to exercise other entitlements on account of warranty for defects vested in the buyer shall begin to run on the day when the court of law refused to validate the settlement made before a mediator or on the day of an ineffective conclusion of mediation.

§ 6. The lapse of the time limit to discover the defect shall not preclude exercising entitlements on account of warranty for defects if the seller held back the defect deceitfully.

Article 568¹.

If the use-by time limit for the thing specified by the seller or producer ends upon the lapse of two years from the day when the thing was released to the buyer, the seller shall be liable on account of warranty for defects for the thing’s physical defects discovered before the lapse of such time limit. The provision of article 568 § 6 shall be applicable.

Article 569.

(repealed).

Article 570.

(repealed).

Article 571.

(repealed).

Article 572.

(repealed).

Article 572¹.

(repealed).

Article 573.

The buyer against whom the third party pursues claims regarding the thing sold shall be obliged to notify the seller of it immediately and call upon him to take part in the case. If the buyer has neglected to do so and a third party has obtained a ruling favourable for him, the seller shall be released from liability on account of warranty for legal defects insofar as his share in the proceeding was required to prove that the third party's claims were totally or partially groundless.

Article 574.

§ 1. If as a result of a legal defect of the thing sold the buyer has made a declaration on renunciation of the contract or a declaration on reduction in price, he may demand the redress of the damage incurred due to the fact that he concluded the contract being unaware of the defect, even if the damage resulted from the circumstances which the seller is not liable for, and in particular he may demand reimbursement of the costs of the contract’s conclusion, the costs of collection, transportation, bailment and the thing’s insurance as well as the return of the outlays made to such an extent as he did not derive profits from them and he did not receive the reimbursement of them from a third party, as well as the cost of the proceedings. It shall not prejudice the provisions concerning the duty to redress the damage on the basis of general principles.

§ 2. The provision of § 1 shall apply accordingly where the thing free from defects has been delivered instead of the defective thing.

Article 575.

If as a result of a legal defect in the thing sold the buyer is forced to release the thing to a third party, contractual exclusion of liability on account of warranty for defects shall not release the seller from the duty to reimburse the price received, unless the buyer knew that the seller's rights were disputable or that he acquired the thing at his own peril.

Article 575¹.

If the buyer avoided losing the acquired thing in full or in part or avoided the consequences of encumbering it for the benefit of a third party by paying an amount of money or by rendering another performance, the seller may release himself from liability on account of warranty for defects by reimbursing to the buyer the amount paid or a value of the performance rendered along with the interest and expenditures.

Article 576.

The provisions of article 568 § 2-5 shall apply to the exercise of entitlements on account of warranty for legal defects of the thing sold, however, the course of the time limit referred to in article 568 § 3 shall commence on the day when the buyer learned about the existence of the defect and where the buyer learned of the defect only owing to a court action instituted by a third party - from the day when the court ruling issued in the dispute with such third party has become final and unappealable.

SECTION II¹

A seller’s claim regarding the defectiveness of the thing sold

Article 576¹.

§ 1. If the thing failed to have properties which it should have had pursuant to its intended use or pursuant to publicly made assertions, which are referred to in article 556¹ § 2, or it was released incomplete, the seller which incurred the costs on account of exercising the rights on account of warranty for physical defects of the thing by a consumer, may demand the redress of the damage sustained by the one of the previous sellers whose act or omission rendered the thing defective.

§ 2. The liability set forth in § 1 shall be borne by such previous seller who, while being aware of the thing’s defect, failed to inform the buyer of such defect or prepared an instruction in respect of its assembly and setting in motion attached to the thing, if the defect arose due to the thing’s assembly and setting in motion by the consumer pursuant to such instruction.

§ 3. Damages, referred to in § 1, comprise the reimbursement of the outlays necessary to exercise the consumer’s entitlements, in particular connected with the replacement or removal of the defect in the thing sold, its disassembly, transport and renewed assembly, and additionally an amount of money by which the price of the thing was decreased, as well as lost profits.

Article 576².

§ 1. The seller’s claim shall be subject to limitation upon the lapse of six months. The period of limitation begins to run on the day the seller incurred costs as a result of exercising entitlements on account of warranty by the consumer, not later, however, than on the day when the seller should have performed its duties towards the consumer.

§ 2. If a court of law has dismissed the claim to redress the damage, holding that the defendant was not liable for rendering the thing defective, the course of limitation towards all other sellers may not end before the lapse of six months from the day when the decision on dismissing the lawsuit became final and unappealable.

Article 576³.

The provisions of this section shall not prejudice other provisions regarding the duty to redress the damage.

Article 576⁴.

The liability provided for in this section shall not be excluded or limited.

Article 576⁵.

Provisions regarding a consumer as referred to in this section shall apply to a natural person that concludes a contract directly related to their economic activity when from that contract it can be implied it is not of professional nature for that person as denoted especially in relation to subject matter of their economic activity disclosed according to provisions on Central Registration and Information on Business.

SECTION III

Guarantee at sale

Article 577.

§ 1. Issuance of a guarantee shall be effected upon making a guarantee statement, which sets forth the guarantor’s obligations and the buyer’s entitlements where the thing sold fails to have properties specified in such statement. A guarantee statement may be made in advertising.

§ 2. The guarantor’s obligations may, in particular, involve reimbursing the price paid, replacing the thing or repairing it as well as providing other services.

§ 3. If a guarantee in respect of quality of the thing sold has been issued, it shall be deemed in the case of doubt that the guarantor is obliged to remove the physical defect in the thing or to provide a thing free from defects provided that such defects were revealed within the time limit set forth in the guarantee statement.

§ 4. Unless a different time limit is reserved, the time limit of a guarantee statement shall amount to two years from the day when the thing was released to the buyer.

Article 577¹.

§ 1. The guarantor shall formulate the guarantee statement in a clear and comprehensible manner and where the kind of information allows it - in a universally comprehensible graphic form. Where the thing is presented onto the market in the territory of the Republic of Poland, the guarantee statement shall be drawn up in the Polish language. The requirement to use the Polish language shall not apply to proper names, trademarks, trading names, designation of source as well as customarily used scientific and technical terminology.

§ 2. The guarantee statement shall contain basic information necessary to exercise entitlements under a guarantee, in particular the name and address of the guarantor or his representative in the Republic of Poland, its duration and territorial scope of guarantee protection, entitlements on account of discovery of defect, and a statement that the guarantee shall not exclude, limit or suspend the buyer’s entitlements arising from the provisions on warranty for defects of the thing sold.

§ 3. Non-observance of the requirements set forth in § 1 and 2 shall not affect the validity of the guarantee statement and shall not deprive of the entitlements arising from them.

Article 577².

A person entitled under a guarantee may demand that the guarantor issue a guarantee statement recorded on paper or other permanent data carrier (guarantee document).

Article 577³.

The seller shall release to the buyer together with the thing sold a guarantee document and shall ensure that the designations on the thing are consistent with the data contained in the guarantee document as well as the condition of the seals and other safety features placed on the thing.

Article 578.

If it has not been otherwise reserved in the document of guarantee, liability on account of guarantee shall only include defects inherent in the thing sold.

Article 579.

§ 1. The buyer may exercise entitlements on account of warranty for physical defects independently of entitlements arising from the guarantee.

§ 2. Exercising entitlements on account of guarantee shall not affect the seller’s liability on account of warranty.

§ 3. However, upon exercising by the buyer entitlements under a guarantee the course of limitation on account of warranty shall be suspended as of the day of the seller’s notification of the defect. Such time limit shall run further from the day of the guarantor’s refusal to perform the duties arising under the guarantee or the ineffective lapse of the time to perform them.

Article 580.

§ 1. A person who exercises entitlements resulting from guarantee should deliver the thing at the guarantor's expense to the place indicated in the document of quality guarantee or to the

place where the thing has been released upon granting the guarantee unless it results from the circumstances that the defect should be removed at the place where the thing was at the moment of revealing the defect.

§ 2. The guarantor is obliged to carry out his duties within the time limit stipulated in the content of the guarantee statement, and where such time limit is not specified - immediately, but not later than within the time limit of fourteen days, counting from the day of the delivery of the thing by the party entitled under a guarantee, as well as to deliver the thing to him at his own expense to the place indicated in § 1.

§ 3. The peril of accidental loss or damage to a thing during the period of time from its release to the guarantor to its collection by the party entitled under guarantee shall be borne by the guarantor.

Article 581.

§ 1. If within the exercise of his duties the guarantor has delivered to the party entitled under guarantee a thing free from defects in place of the defective thing or if he has made essential repairs to the thing included in the scope of guarantee, the period of guarantee shall run anew from the moment of delivering the thing free from defects or the delivery of the repaired thing. If the guarantor has replaced a part of the thing, the above provision shall apply accordingly to the replaced part.

§ 2. In other cases the period of guarantee shall be extended by the period during which the party entitled under guarantee has not been able to use the thing under guarantee due to its defect.

Article 582.

(repealed).

SECTION IV

Special kinds of sale

Chapter   I Sale by instalments

Article 583.

§ 1. A sale by instalments is a sale of a movable thing to a natural person, carried out within the scope of business's activity at a price payable in specified instalments, if according to the contract the thing is to be released to the buyer prior to the full payment of the price.

§ 2. Drawing bills of exchange by the buyer to cover or to secure the purchase price shall not exclude the application of the present chapter.

Article 584.

§ 1. The seller's liability on account of warranty for defects of the thing sold by instalments may be excluded or limited by a contract only in cases provided for by specific provisions.

§ 2. The contract may not make it difficult to the buyer to exercise the entitlements on account of warranty for defects.

Article 585.

The buyer may pay instalments prior to the date of payment. In the case of an early payment the buyer may deduct the amount that corresponds to an interest rate which is in force for a given type of credit at the National Bank of Poland.

Article 586.

§ 1. A reservation of an immediate maturity of the unpaid price in the case of a breach of time limits of respective instalments shall be effective only where it was made in writing at the contract's conclusion and the buyer is in qualified delay in payment of at least two instalments and the total amount of outstanding instalments exceeds one-fifth of the price agreed on.

§ 2. The seller may renounce the contract for the reason of non-payment of the price only where the buyer is in qualified delay in payment of at least two instalments and the total amount of outstanding instalments exceeds one-fifth of the price agreed on. In such a case the seller shall set the buyer an appropriate additional period of time to pay the arrears with a warning that where the period of time determined lapses to no avail he shall be entitled to renounce the contract.

§ 3. Contractual provisions less advantageous to the buyer shall be invalid. The provisions of the present article shall apply in place of them.

Article 587.

The provisions of the present chapter shall not apply to sale by instalments if the buyer has purchased the thing within the scope of his enterprise's activity.

Article 588.

§ 1. The provisions of the present chapter shall apply accordingly in cases where a movable thing is being sold to a natural person who avails himself of a credit granted by a bank for that purpose, if the credit is to be repaid in instalments and the thing has been released to the buyer prior to the complete repayment of the credit.

§ 2. The bank which grants the credit shall, in order to secure its claims, be entitled to a statutory right of pledge on the thing sold until the thing is at the buyer's place.

§ 3. Liability on account of warranty for the thing's defects shall be borne only by the seller.

Chapter II

Reservation of ownership rights of the thing sold. Sale on approval

Article 589.

If the seller has reserved himself the ownership rights in a movable thing which was sold until the payment of the price in full, in the case of doubt, it shall be construed that the

transfer of ownership rights in the thing took place under a condition precedent.

Article 590.

§ 1. If the thing is released to the buyer, the reservation of ownership rights shall be evidenced in writing. It shall be effective towards the buyer's creditors if the letter bears a certified date.

§ 2. (repealed).

Article 591.

In the case of ownership right's reservation, the seller when collecting the thing may demand adequate remuneration for the wear and tear or damage to the thing.

Article 592.

§ 1. Sale on approval or with a reservation of the thing's examination by the buyer shall in the case of doubt be construed to have been concluded under such a condition precedent that the buyer will regard the object of sale as fit. In the absence of the date of approval or examination, the seller may set for the buyer an appropriate time limit.

§ 2. If the buyer collected the thing and failed to make a declaration prior to the lapse of the time limit agreed on by the parties or set by the seller, it shall be construed that he regarded the object of sale as fit.

Chapter III Right of repurchase

Article 593.

§ 1. The right of repurchase may be reserved for a period of time not exceeding five years; a longer period of time shall be shortened to five years.

§ 2. The right of repurchase shall be exercised by the seller's declaration made to the buyer. If the contract's conclusion required observance of the special form, the declaration on the exercise of the right of repurchase shall be made in the same form.

Article 594.

§ 1. Upon the exercise of the right of repurchase the buyer shall be obliged to transfer the ownership of the thing bought back to the seller against reimbursement of the price and the costs of sale, as well as the reimbursement of the expenditures; however, the buyer shall be entitled to the reimbursement of the expenditures which proved not to be necessary only within the limits of an existing increase of the thing's value.

§ 2. If the repurchase price set out in the contract of sale exceeds the price and the costs of sale, the seller may demand a reduction in the repurchase price to the level of the thing's value at the moment of exercising the right of repurchase, however, not below the amount calculated according to the preceding paragraph.

Article 595.

§ 1. The right of repurchase shall be inalienable and indivisible.

§ 2. If there are several parties entitled to repurchase and some of them do not exercise this right, the others may exercise it in full.

Chapter IV Right of preemption

Article 596.

If a statute or a juridical act reserves the priority of purchase of a specified thing to one party in the case where the other party sells the thing to a third party (right of preemption), the provisions of the present chapter shall apply in the absence of specific provisions.

Article 597.

§ 1. The thing which the right of preemption refers to, may be sold to a third party only on condition that the party entitled to the right of preemption does not exercise his right.

§ 2. The right of preemption shall be exercised by a declaration made to the obliged party. If the conclusion of the contract which the right of preemption refers to requires observance of a special form, the declaration on the exercise of the right of preemption shall be made in the same form.

Article 598.

§ 1. The party obliged on account of the right of preemption should immediately notify the entitled party about the content of the sale contract concluded with the third party.

§ 2. The right of preemption regarding immovable property may be exercised within a month and the right of preemption regarding other things - within a week from receiving notification about the sale, unless other time limits were reserved.

Article 599.

§ 1. If the party obliged on account of the right of preemption sold the thing to the third party unconditionally or where it did not notify the entitled party about the sale or where he provided the latter with information on the essential provisions of the contract contrary to the facts he shall be liable for damage arising from it.

§ 2. However, if the State Treasury or an entity of local government, a co-owner or a tenant are entitled to the right of preemption by virtue of a statute, a sale performed unconditionally shall be invalid.

Article 600.

§ 1. By exercising the right of preemption a contract of the same content as the one concluded by the obliged party with a third party shall be effective between the obliged party and the entitled party, unless a specific provision provides otherwise. However, the provisions of the contract with the third party aimed at thwarting the right of preemption shall

be ineffective towards the entitled party.

§ 2. If a contract of sale concluded with a third party provides for additional performances which the party entitled to preemption is not in a position to render, it may exercise its right by paying the value of these performances. However, where the State Treasury or an entity of local government are entitled to the right of preemption by virtue of statute, such additional performance shall be deemed not to have been reserved.

Article 601.

If according to the contract of sale concluded with a third party the price is to be paid at a later date, the party entitled to preemption may avail itself of the date only where it secures the payment of the price. The provision shall not apply where a state-owned organizational entity is the entitled party.

Article 602.

§ 1. The right of preemption shall be inalienable. It shall be indivisible, unless specific provisions allow partial exercise of that right.

§ 2. If there are several parties entitled and some of them do not exercise the right of preemption, the others may exercise it in full.

TITLE XII

Exchange

Article 603.

By the contract of exchange each party undertakes to transfer to the other party the ownership of a thing in exchange for an obligation to transfer the ownership of the other thing.

Article 604.

The provisions on sale shall apply to exchange accordingly.

TITLE XIII

Delivery

Article 605.

By the contract of delivery the delivering party undertakes to produce things specified as to their kind only and to deliver them in parts or periodically and the receiving party undertakes to collect the things and to pay the price.

Article 605¹.

(repealed).

Article 606.

The contract of delivery should be evidenced in writing.

Article 607.

If raw materials or materials indispensable for the production of the object of delivery and which are delivered by the receiving party are not suitable for producing the delivery's object properly, the delivering party shall be obliged to notify the receiving party about it immediately.

Article 608.

§ 1. If it has been reserved in the contract that the things ordered are to be produced from raw materials of a specified kind or origin, the delivering party should notify the receiving party about them being ready for production and he shall be obliged to enable the receiving party to control their quality.

§ 2. If it has been reserved in the contract that the things ordered are to be produced in a specified manner, the delivering party shall be obliged to enable the receiving party to control the production process.

Article 609.

The delivering party shall be liable on account of warranty for physical defects of things delivered also where production of the things took place in a manner specified by the receiving party or in accordance with the technological documentation supplied by the latter, unless the delivering party, despite having observed due diligence, could not have detected imperfection of the production's manner or of the technological documentation or that the receiving party, despite having been sensitized to the above-mentioned imperfections by the delivering party, persisted in the production manner or the technological documentation provided by him.

Article 610.

If the delivering party delays in commencing to produce the object of the delivery or its respective parts to such an extent that it is unlikely that he delivers it on the agreed time, the receiving party may renounce the contract without setting an additional time limit prior to the lapse of the time limit for the delivery of its object.

Article 611.

If during the production process of the delivery object it transpires that the delivering party produces the object in an imperfect manner or in a manner contrary to the contract, the receiving party may call upon the delivering party to change the manner of production, setting an appropriate time limit for that purpose and he may renounce the contract when the set time limit elapses to no avail.

Article 612.

In matters not governed by the provisions of the present title, the provisions on sale shall apply accordingly to the rights and duties of the delivering party and the receiving party.

TITLE XIV

Pre-contracted deliveries of agricultural produce

Article 613.

§ 1. By the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce the agricultural producer undertakes to produce and to deliver to the pre-contracting party a specified amount of agricultural produce of a determined kind and the pre-contracting party undertakes to collect that produce within the time limit agreed on, pay the price agreed on and perform specified additional performance if the contract or specific provisions provide for a duty to render such performance.

§ 2. The amount of agricultural produce may be specified in the contract according to the area which the produce is to be collected from.

§ 3. The provisions regarding sale in accordance with the fixed, maximum, minimum and the resultant prices shall apply accordingly.

§ 4. The agricultural producer is also understood as a group of agricultural producers or their association, and an agricultural cooperative within the meaning of the statue of 4th October 2018 on agricultural cooperatives (Journal of Laws item 2073) or their association.

Article 614.

If the object of the pre-contracted delivery of agricultural produce is to be produced at a farm run jointly by several persons, the liability of those persons towards the pre-contracting party shall be joint and several.

Article 615.

The pre-contracting party's additional performances may be in particular:

1)  providing the producer with a possibility to acquire certain means of production and to obtain financial aid;

2)  agrotechnological and zootechnical aid;

3)  pecuniary bonuses;

4)  non-cash bonuses.

Article 616.

The contract of delivery of pre-contracted agricultural produce shall be concluded in writing.

Article 617.

The pre-contracting party shall be entitled to supervise and control the performance of the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce by the producer.

Article 618.

The producer's performance shall be rendered at the place where the pre-contracted products are being produced, unless something else results from the contract.

Article 619.

(repealed).

Article 620.

If the object of the pre-contracted deliveries of agricultural produce is divisible, the pre- contracting party may not refuse to accept partial performance, unless it has been reserved otherwise.

Article 621.

The provisions on warranty at sale shall apply accordingly to warranty for physical and legal defects of the object of the contract of pre-contracted deliveries of agricultural produce and for the production means supplied by the pre-contracting party to the producer including such a change that the right to renounce the contract due to a physical defect of the object of the pre-contracted deliveries of agricultural produce shall be vested in the pre-contracting party only where the defects are substantial.

Article 622.

§ 1. If, owing to the circumstances which neither of the parties is liable for, the producer is unable to deliver the object of the pre-contracted deliveries of agricultural produce, he shall only be obliged to reimburse the advance payments and bank credits.

§ 2. The parties may reserve in a contract the terms of the reimbursement of the advance payments and credits more favourable for the producer.

Article 623.

If a contract of delivery of pre-contracted agricultural produce imposes upon the producer a duty to report within a specified time his inability to deliver the object of the contract owing to the circumstances that the producer is not liable for, non-compliance with that duty due to the producer's fault shall exclude the possibility for him to invoke such circumstances. This shall not, however, apply where the pre-contracting party has known of the above-mentioned circumstances or where they have been commonly known.

Article 624.

§ 1. Reciprocal claims of the producer and of the pre-contracting party shall be subject to limitation upon the lapse of two years from the day of the producer's performance and where the producer's performance has not been rendered - from the day when it should have been rendered.

§ 2. If the producer's performance has been rendered in parts, the limitation period shall run from the day when the last partial performance was rendered.

Article 625.

If following the conclusion of the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce, the producer's farm passed into somebody else's possession, the rights and duties arising from this contract shall pass to the new possessor. However, it shall not regard the case where the

passing of possession was a result of non-gratuitous acquisition of the farm and the acquiring party has not known and despite exercising due diligence could not have learned about the existence of the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce in question.

Article 626.

§ 1. If following the conclusion of the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce the producer contributed the farm in his possession as his contribution to an agricultural production cooperative, the cooperative shall enter the producer's rights and duties, unless the state of the farm contributed provides an obstacle to that.

§ 2. If the state of the producer's farm at the moment of him becoming a member of the cooperative does not enable it to perform the contract of delivery of pre-contracted agricultural produce, the contract shall expire and the producer shall be obliged to reimburse the advance payments and bank credits received; he shall be obliged to reimburse other benefits resulting from that contract to the extent to which he has not used them for the purpose of the contract's performance.

§ 3. If the producer after having become a member of the cooperative collects individually the pre-contracted crops, he shall bear the exclusive liability for the performance of the contract of the delivery of pre-contracted agricultural produce.

TITLE XV

A project contract

Article 627.

By a project contract the party accepting the order undertakes to complete a specified project and the party ordering the project undertakes to pay him remuneration.

Article 627¹.

(repealed).

Article 628.

§ 1. Remuneration for completing the specific project may be defined by the indication of the basis for its calculation. If the parties have neither determined the remuneration nor indicated the basis for its calculation, in the case of doubt, it shall be considered that they intended ordinary remuneration for the specific project of that kind. If remuneration may not be established in such a way either, the remuneration due shall correspond to the justified input of work and other expenditures made by the party accepting the order.

§ 2. The provision regarding sale at fixed, maximum, minimum and resultant prices shall apply accordingly.

Article 629.

If the parties have determined remuneration on the basis of the listed planned operations and the expected costs (remuneration by cost estimation) and in the process of the specified

project's performance an order of a competent state organ changed the amount of the prices or rates which had previously been in force in the cost estimation calculations, either party may demand a respective change of the remuneration agreed upon. This, however, shall not apply to the amounts due for materials or rates which were paid before the change of the prices and rates.

Article 630.

§ 1. If in the process of performing of the specified project it proves necessary to carry out operations which were not envisaged on the list of the planned operations as the basis for the calculation of the remuneration based on cost estimation, and if the list was drawn up by the ordering party, the party accepting the order may demand an appropriate increase in the remuneration agreed on. If the list of the planned operations was drawn up by the party accepting the order he may demand an increase in the remuneration only provided that despite having exercised due diligence he could not have expected the necessity of additional operations.

§ 2. The party accepting the order may not demand the increase in the remuneration if he has performed the additional operations without obtaining the ordering party's consent.

Article 631.

Where in the case provided for in the two preceding articles, a necessity to substantially increase the remuneration based on cost estimation would occur, the party ordering the project may renounce the contract, yet he should do it immediately and he should pay to the party accepting the order an appropriate part of the remuneration agreed on.

Article 632.

§ 1. If the parties have agreed on lump-sum remuneration, the party accepting the order may not demand the increase in the remuneration even if it was impossible, at the time of concluding the contract, to fully predict the volume or the cost of the operations to be performed.

§ 2. However, if as a result of a change of the circumstances which might not have been predicted, the completion of the project would jeopardise the party accepting the commission with a glaring loss, a court of law may increase the lump sum or terminate the contract.

Article 633.

If the materials for the project are delivered by the party ordering the project, the party accepting the order should use them in an appropriate manner and provide an account of their use as well as return the part which has not been used up.

Article 634.

If the materials for the specific work delivered by the party ordering the project prove not suitable for completing the specific project appropriately or if there arise other circumstances which may prevent the appropriate completion, the party accepting the order should notify the party ordering the project of it immediately.

Article 635.

If the party accepting the order delays in the commencement or finishing the specific project to such an extent that it is not likely that he is able to complete it in time agreed on, the party ordering the project may renounce the contract without setting an additional time limit even prior to the lapse of the time limit for completing the specific project.

Article 636.

§ 1. If the party accepting the order is performing the specific project in an inadequate manner or in a manner inconsistent with the contract, the party ordering the project may call upon him to change the manner of its performance and set for him an appropriate time limit for that purpose. If the set time limit elapses to no avail the party ordering the project may renounce the contract or he may entrust another person with the correction or the further performance of the specific project, at the cost and risk of the party accepting the order.

§ 2. If the party ordering the project has supplied the material himself, in the case of renouncing the contract or entrusting another person with performing the specific project, he may demand to have the material returned and the commenced project released.

Article 636¹.

Where a consumer has ordered a specific project being a movable thing, the provisions of articles 543¹, 546¹ and 548 shall apply.

Article 637.

(repealed).

Article 638.

§ 1. The provisions on warranty at sale shall apply to liability for defects of a specific project. Liability of the party accepting the order shall be excluded where the defect of the specific project arose from a reason inherent in the material supplied by the ordering party.

§ 2. Where the ordering party has been issued with a guarantee for the completion of a specific project, the provisions on guarantee at sale shall apply accordingly.

Article 639.

The party ordering the project may not refuse the payment of the remuneration despite the specific project not having been completed if the party accepting the order was ready to complete it but he was prevented from completing it for reasons due to the party ordering the project. However, in such a case, the party ordering the project may deduct what the party accepting the order has saved for not having completed the specific project.

Article 640.

If the cooperation of the party ordering the project is required for the completion of the specific project and there is no such cooperation, the party accepting the order may set for the party ordering the project an appropriate time limit with a warning that where the time limit

lapses to no avail, he will be entitled to renounce the contract.

Article 641.

§ 1. A peril of accidental loss or damage to the material for the specific project to be completed shall be borne by the supplier of the material.

§ 2. If the specific project has been destroyed or damaged due to the defects of the material supplied by the party ordering the project or due to the fact that the project has been completed in accordance with the instructions of this party, the party accepting the order may demand the remuneration agreed on for the work performed or its appropriate part, if he had warned the party ordering the project of the peril of destruction or damage to the specific project.

Article 642.

§ 1. In the absence of a different agreement, the party accepting the order shall be entitled to remuneration at the moment of delivery of the specific project.

§ 2. If the specific project is to be delivered in parts and the remuneration has been calculated separately for each part, the remuneration shall be due upon rendering each partial performance.

Article 643.

The party ordering the project shall be obliged to collect the specific project which the party accepting the order releases to him according to his obligation.

Article 644.

The party ordering the project may at any time, until the specific project is completed, renounce the contract while paying the remuneration agreed on. However, in such a case, the party ordering the project may deduct what the party accepting the order has saved due to its failure to complete the specific project.

Article 645.

§ 1. The project contract whose completion depends on personal attributes of the party accepting the order shall be terminated due to his death or inability to work.

§ 2. If the party accepting the order owned the material and the specific project which has been completed in part given the intended purpose of the contract is of value to the party ordering the project, the party accepting the order or his heir may demand that the party ordering the project collect the material in such a state in which it is, in exchange for the payment of its value and of an appropriate part of the remuneration.

Article 646.

Claims arising from the project contract shall be subject to limitation upon the lapse of two years from the day of the specific project's delivery; and if the specific project has not been delivered - from the day on which it had to be delivered according to the contract's content.

TITLE XVI

Construction works contract

Article 647.

By a construction works contract the contractor undertakes to complete the object, envisaged in the contract and made according to a project and the principles of technical knowledge and the investor undertakes to perform the activities required by relevant provisions which are connected with the preparation of works, in particular to hand over the construction site and to provide the project as well as to accept the object and to pay the remuneration agreed on.

Article 647¹.

§ 1. The investor is jointly and severally liable with a contractor (general contractor) for the payment of remuneration due to subcontractor for the construction works performed by the latter, that have been previously notified to the investor in details either by the contractor or the subcontractor prior to commencing the works, unless within 30 days from the receiving a suitable notification the investor has objected towards the subcontractor or the contractor in regard to performing such works by the subcontractor.

§ 2. The notification referred to in § 1 is not required where the investor and the contractor have determined in a contract, made in a written form on pain of invalidity, a precise subject of construction works that shall be performed by a given subcontractor.

§ 3. The investor is liable for the payment of subcontractor’s remuneration in amount contractually determined between the contractor and the subcontractor unless such remuneration exceeds the contractor’s remuneration for performing the construction works determined in details either in the notification or in the contract referred to in § 1 or § 2. In such a case the investor’s liability for the payment of subcontractor’s remuneration shall be limited to the amount equal to contractor’s remuneration due for the construction works determined in details either in the notification or in the contract referred to in § 1 or § 2.

§ 4. The notification and the objection referred to in § 1 require written form on pain of invalidity.

§ 5. Provisions § 1-4 shall apply accordingly where there is joint and several liability of the investor, the contractor and the subcontractor that entered into a contract with further subcontractor, for the payment of further subcontractor’s remuneration.

§ 6. Any contractual provisions contrary to the content of § 1 -5 shall be invalid.

Article 648.

§ 1. The construction works contract shall be evidenced in writing.

§ 2. The documentation required by the appropriate provisions shall constitute a component part of the contract.

§ 3. (repealed).

Article 649.

In the case of doubt it shall be deemed that the contractor has undertaken all the works

included in the specification which constitutes a component part of the contract.

Article 649¹.

§ 1. The investor shall grant to the contractor (general contractor) a guarantee of payment for the construction works, hereinafter referred to as 'the guarantee of payment' for the purpose of securing a timely payment of the agreed remuneration for carrying out construction works.

§ 2. A bank guarantee or an insurance guarantee as well a bank's letter of credit or a bank's suretyship granted at the investor's order shall be the guarantee of payment.

§ 3. The parties shall incur in equal parts the documented costs of securing a receivable.

Article 649².

§ 1. One may not, through a juridical act exclude or limit the right of the contractor (the general contractor) to demand a guarantee of payment from the investor.

§ 2. The investor's renunciation of the contract caused by the contractor's (general contractor's) demand to be provided with a guarantee of payment shall be ineffective.

Article 649³.

§ 1. The contractor (the general contractor) of the construction works may at any time demand from the investor a guarantee of payment to an extent of a potential claim on account of the remuneration resulting from the contract as well as on account of works which will be additional or necessary to perform the contract, and which were approved in writing by the investor.

§ 2. Granting the guarantee of payment shall not prejudice the right to demand a guarantee of payment to an aggregate amount set out in § 1.

Article 649⁴.

§ 1. If the contractor (the general contractor) does not receive the guarantee he has demanded within the time limit he has set, not shorter than 45 days, he shall be entitled to renounce the contract by the contractor's fault with effect from the day of the renunciation.

§ 2. Lack of the guarantee of payment which has been requested shall constitute an obstacle in completing construction works for reasons related to the investor.

§ 3. The investor may not refuse the payment of the remuneration despite a failure to complete the construction works if the contractor (general contractor) has been ready to complete them but encountered an obstacle for reasons related to the investor. However, in such a case the investor may deduct what the contractor (the general contractor) has saved due to the failure to complete the construction works.

Article 649⁵.

The provisions of articles 649¹-649⁴ shall be applied to the contract concluded between the contractor (general contractor) and further contractors (subcontractors).

Article 650.

(repealed).

Article 651.

If the documentation provided by the investor, the construction site, machines or installations are not suitable for performing works appropriately or if other circumstances occur which may disturb performing works properly, the contractor shall notify the investor of it immediately.

Article 652.

If the contractor has taken over the construction site by official protocol, he shall be liable pursuant to the general principles for the damage occurring on the site until the moment of delivering the object.

Article 653.

(repealed).

Article 654.

In the absence of a different contractual provision the investor shall at the contractor's request be obliged to accept the works which have been performed in part, as they are being completed, while paying the appropriate part of the remuneration.

Article 655.

Should a completed object be destroyed or damaged as a result of defectiveness of materials, machines or installations supplied by the investor or as a result of having performed the works to the investor's instructions, the contractor may request the remuneration agreed on or its relevant part, if he had warned the investor of the peril of the object's destruction or damage or if despite having observed due diligence, he could not have detected the defectiveness of the materials, machines or installations supplied by the investor.

Article 656.

§ 1. The provisions on the contract of project contract shall apply accordingly to the effects of the contractor's delay in commencing the works or in the object's completion or of performing the works in a manner which was defective or contrary to the contract; to the warranty for the object's defects as well as to the investor's entitlement to renounce the contract prior to the object's completion.

§ 2. (repealed).

Article 657.

The entitlement to renounce the contract by the contractor or by the investor may be limited or excluded by specific provisions.

Article 658.

The provisions of the present title shall apply accordingly to a contract regarding repairs of a building or a structure.

TITLE XVII

Lease and tenancy

SECTION I

Lease

Chapter   I General provisions

Article 659.

§ 1. By the contract of lease the lessor undertakes to give to the lessee the thing for use for a definite or an indefinite period of time and the lessee undertakes to pay the lessor the agreed rent.

§ 2. The rent may be determined in cash or in performances of other kind.

Article 660.

A contract of lease of immovable property or of premises for a period of time longer than a year shall be concluded in writing. If the form is not observed, the contract shall be deemed to have been concluded for an indefinite period of time.

Article 661.

§ 1. The lease concluded for a period of time longer than ten years shall, following the lapse of that time limit, be deemed to have been concluded for an indefinite period of time.

§ 2. The lease concluded between entrepreneurs for a period of time longer than thirty years shall, following the lapse of the period of time, be deemed to have been concluded for an indefinite period of time.

Article 662.

§ 1. The lessor shall release the thing to the lessee in a state appropriate for the purpose it was leased and maintain it in such a state through the entire period of lease.

§ 2. Petty expenditures connected with an ordinary use of thing shall encumber the lessee.

§ 3. If the thing has been destroyed due to the circumstances which the lessor was liable for, the lessor shall have no obligation of restitution to the former state.

Article 663.

If the thing during the lease period requires repairs which encumber the lessor and without which the thing is not fit for the agreed use, the lessee may set for the lessor an appropriate time limit to carry out the repairs. Where such a time limit elapses to no effect, the lessee may carry out the necessary repairs at the lessor's expense.

Article 664.

§ 1. If the thing has defects which limit its fitness for the agreed use, the lessee may demand that the rent for the time of the defects' duration to be reduced accordingly.

§ 2. Where the thing upon its release to the lessee had defects which made it impossible to use it in the way provided for by the contract, or where such defects arose at a later time, and the lessor, despite having been notified, has failed to make them good within an appropriate time or where the defects are impossible to be made good, the lessee may terminate the lease without notice.

§ 3. The lessee shall neither be entitled to a claim for reduction of rent due to defects of the thing leased nor to an entitlement to terminate the lease without notice if he knew of the defects upon the conclusion of the contract.

Article 665.

Where a third party asserts against the lessee any claims which concern the thing, the lessee shall notify the lessor about it immediately.

Article 666.

§ 1. Throughout the entire period of the lease the lessee shall use the thing in a manner provided for in the contract and where the contract does not determine it - in a manner that corresponds to its nature and its intended use.

§ 2. Where during the lease period a need for repairs arises which encumbers the lessor, the lessee shall inform the latter about it immediately.

Article 667.

§ 1. Without the consent of the lessor the lessee may not change the thing contrary to the contract or to the intended use of the thing.

§ 2. Where the lessee uses the thing in a manner contrary to the contract or to the intended use of the thing and if despite a warning he fails to use it in such a manner or if he neglects the thing to such an extent that it is exposed to loss or damage, the lessor may terminate the lease without observing the term of notice.

Article 668.

§ 1. If the contract does not prohibit it to the lessee, he may sublease all or part of the thing to a third party or give it for gratuitous use to it. If the thing is given to a third party, the lessee as well as the third party shall be liable towards the lessor for the thing to be used according to the duties arising from the contract of lease.

§ 2. A relation arising from the sublease contract or the gratuitous use contract executed by the lessee shall terminate upon the end of the lease relation at the latest.

Article 669.

§ 1. The lessee shall be obliged to pay the rent within the time limit agreed on.

§ 2. If the term for payment of the rent has not been determined in the contract, the rent shall

be paid in advance in the following manner: where the lease is to last no longer than a month

- for the entire lease period, and where the lease is to last longer than a month or where the contract was concluded for an indefinite period of time - on a monthly basis, by the tenth day of each month.

Article 670.

§ 1. In order to secure the payment of rent as well as to secure additional performances which the lessee is in arrears with for no more than one year, the lessor shall be entitled to a statutory right of pledge on the lessee's movable property brought into the object of the lease, unless such things are not subject to attachment.

§ 2. (repealed).

Article 671.

§ 1. A statutory right of pledge that the lessor is entitled to shall expire when the things encumbered with the pledge are removed from the object of the lease.

§ 2. The lessor may oppose the removal of the things that are encumbered with the pledge and keep them at his own risk until the outstanding rent is either paid or secured.

§ 3. If the things that are encumbered with the pledge are removed by virtue of a state organ's order, the lessor shall retain the statutory right of pledge if he reports it to the organ which ordered their removal before the lapse of three days.

Article 672.

If the lessee fails to pay the rent in at least two complete periods of payment, the lessor may terminate the contract of lease without notice.

Article 673.

§ 1. Where the period of lease has not been definite, the lessor as well as the lessee may terminate the lease while observing the terms of notice set out in the contract and, in its absence, while observing the statutory time limits.

§ 2. The following are the statutory time limits for the termination of lease by notice: where the rent is payable in time intervals longer than a month, the lease may be terminated three months in advance at the end of a calendar quarter of a year; where the rent is payable on a monthly basis - one month in advance at the end of a calendar month; where the rent is payable in shorter time intervals - three days in advance; where the rent is payable on a daily basis - one day in advance.

§ 3. If the lease period has been definite, the lessor as well as the lessee may terminate the lease by notice in the cases set out in the contract.

Article 674.

If the lessee, after the lapse of the time limit set out in the contract or in the notice of termination, continues to use the thing with the consent of the lessor, it shall be considered, in the case of doubt, that the lease was extended for an indefinite period of time.

Article 675.

§ 1. Upon the lapse of the lease the lessee shall be obliged to return the thing in a non- deteriorated state; however he shall not be liable for the wear and tear of the thing resulting from its correct use.

§ 2. If the lessee has subleased or has given the thing for gratuitous use to the other person, the above-mentioned duty shall also be borne by that person.

§ 3. It is presumed that the thing was released to the lessee in a good state of repair and fit for the agreed use.

Article 676.

If the lessee has improved the thing, the lessor, unless agreed otherwise, may at his discretion either retain the improvements while paying the amount corresponding to their value at the moment of its return or he may demand restitution to the former state.

Article 677.

The lessor's claims against the lessee for the redress of the damage caused by an impairment or deterioration of the thing as well as the lessee's claims against the lessor for the reimbursement of expenditures on the thing or for the reimbursement of the overpaid rent shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of the thing's return.

Article 678.

§ 1. In the case of alienation of the thing leased during the lease, the acquiring party shall enter the lease relation in place of the alienating party; the acquiring party may, however, terminate the contract of lease by notice while observing its statutory time limits.

§ 2. The acquiring party shall not be entitled to the above termination of the lease by notice if the contract of lease has been concluded for a definite period of time while observing the written form and with a certified date, as well as the thing has been released to the lessee.

Article 679.

§ 1. If owing to the termination of the lease by notice by the party that acquired the leased thing the lessee is forced to return the thing earlier than he would have been obliged to under the lease contract, he may demand the redress of the damage from the alienating party.

§ 2. The lessee should notify the alienating party immediately on the acquiring party's premature termination of the contract by notice; otherwise the alienating party shall be entitled to all the defences towards the lessee that the latter has not raised and whose raising would result in the ineffectiveness of termination by notice on the acquiring party's side.

Chapter II Lease of premises

Article 680.

The provisions of the preceding chapter with the observance of the below provisions shall apply to the lease of premises.

Article 680¹.

§ 1. Spouses are the premises' lessees regardless of the property relations existing between them, if entering into the lease relation of the premises that is to serve the satisfaction of the accommodation needs of the family they started occurred in the course of their marriage. If the spouses have separate estates in matrimony or separate marital property with equalization of their gained property the provisions on statutory joint property shall apply accordingly.

§ 2. The cessation of joint property in the course of marriage shall not cause the cessation of a joint lease of the premises which are to serve the satisfaction of the accommodation needs of the family. A court of law, applying accordingly the provisions on the establishment of the system of separate marital property in a ruling may for important reasons at the request of one of the spouses sever the joint lease of the premises.

Article 681.

Minor expenditures which burden the lessee of the premises are in particular: minor repairs of flooring, doors and windows, the painting of walls, floorings and the internal side of the entrance doors, as well as petty repairs of the technical system and installations ensuring the use of light, heating of premises, inflow and outflow of water.

Article 682.

If the defects of the premises leased are of such a kind that they threaten the health of the lessee, member of his household or persons employed by him, the lessee may terminate the lease without notice, even though at the moment of concluding the contract he knew of the defects.

Article 683.

A lessee of premises should abide by the home order insofar as it is not contrary to entitlements resulting from the contract; he should also show consideration to the needs of other inhabitants and neighbours.

Article 684.

The lessee may install electrical lighting, gas, telephone, radio and other similar appliances unless the manner of their installation is contrary to the provisions in force or it threatens the premises' security. If the lessor's cooperation is required for the installation of appliances, the lessee may demand such cooperation against the reimbursement of the costs resulting from it.

Article 685.

If a lessee of the premises violates the binding home order in a glaring or persistent manner or by his improper behaviour renders it burdensome to use other premises in the building, the lessor may terminate the lease without notice.

Article 685¹.

A lessor of the premises may increase the rent by giving notice regarding the former amount of rent one month in advance at the latest, at the end of a calendar month.

Article 686.

The statutory right of pledge of the lessor who leases out residential premises shall extend to movable things brought onto the premises which belong to the lessee's family members who live with him.

Article 687.

If a lessee of the premises commits qualified delay in payment of the rent for at least two full payment periods and the lessor intends to terminate the lease without notice, the latter should forewarn the lessee in writing, granting him at the same time an additional period of one month to pay the outstanding rent.

Article 688.

If the duration of premises' lease has not been definite and the rent is payable on a monthly basis, the lease may be terminated by notice three months ahead of the end of a calendar month.

Article 688¹.

§ 1. Persons who have attained majority living with the lessee on a permanent basis shall be jointly and severally liable for the payment of rent and other due charges.

§ 2. Liability of persons referred to in § 1 shall be limited to the amount of the rent and other charges due for the period of their permanent living on the premises.

Article 688².

Without consent of the lessor the lessee may neither give the premises or their part for a gratuitous use nor sublease them. The lessor's consent shall not be required as to the person towards whom the lessee is encumbered with a maintenance duty.

Article 689.

(repealed).

Article 690.

The provisions on the protection of ownership shall apply accordingly to the protection of the lessee's rights to use premises.

Article 691.

§ 1. In the case of death of the residential premises' lessee the following persons shall enter into the relation of the premises' lease: the spouse not being a co-lessee of the premises, children of the lessee and his spouse, other persons towards whom the lessee was obliged to

render maintenance performances as well as a person who has been in actual cohabitation with the lessee.

§ 2. The persons set out in § 1 shall enter into the residential premises' lease relation if they lived permanently with the lessee on these premises until his death.

§ 3. In the absence of persons set out in § 1 the residential premises' lease relation shall expire.

§ 4. Persons who enter into the residential premises' lease relation on the basis of § 1 may terminate it by notice while observing the statutory time limits even though the contract of lease was concluded for a definite period of time. In the case of termination by notice of the lease relation by some of these persons, the relation shall expire towards the persons who terminated it.

§ 5. The provisions of § 1-4 shall not apply in the case of death of one of the residential premises' co-lessees.

Article 692.

The provisions on termination of lease by the party acquiring the thing leased shall not apply to the lease of residential premises unless the lessee has not taken the premises into possession yet.

SECTION II

Tenancy

Article 693.

§ 1. By the contract of tenancy the landlord undertakes to give to the tenant a thing for use and collection of profits for a definite or an indefinite period of time and the tenant undertakes to pay to the landlord the rent agreed on.

§ 2. The rent may be reserved in money or in performances of other kind. It may also be determined as a fraction of profits.

Article 694.

The provisions on lease shall apply accordingly to tenancy, while observing the provisions mentioned below.

Article 695.

§ 1. Tenancy concluded for a period of time longer than thirty years shall, following the lapse of that time limit, be construed to have been concluded for an indefinite period of time.

§ 2. (repealed).

Article 696.

The tenant shall exercise his right according to the requirements of careful management and he may not change the purpose of the tenancy's object without the landlord's consent.

Article 697.

The tenant shall be obliged to make repairs indispensable to maintain the tenancy object in a non-deteriorated state.

Article 698.

§ 1. Without the consent of the landlord, the tenant may neither give the tenancy's object for a gratuitous use to the third party nor for sub-tenancy.

§ 2. In the case of infringement of the above duty, the landlord may terminate the tenancy without notice.

Article 699.

If the time limit for payment of the rent has not been determined in the contract, the rent shall be payable at the end of a customarily accepted payment period; and in the absence of such a custom, every half a year, at the end of that period.

Article 700.

If owing to the circumstances which the tenant is not liable for and which do not concern his person, the usual revenue from the tenancy's object has been subject to a substantial reduction, the tenant may demand a reduction of the rent due for a given economic period.

Article 701.

Things used to run a farm or an enterprise, where they are within the tenancy's object, shall also belong to the movable things covered by the statutory right of pledge vested in the landlord.

Article 702.

If it has been reserved in the contract that apart from the rent the tenant would be obliged to pay taxes and other burdens related to ownership or possession of the tenancy's object as well as to incur costs of insuring it, the statutory right of pledge to which the landlord is entitled shall also secure the latter's claim towards the tenant for reimbursement of sums that the landlord paid on the above-mentioned accounts.

Article 703.

If the tenant commits qualified delay in payment of the rent for at least two full payment periods and where the rent is payable on a yearly basis, if he commits qualified delay in payment for over three months, the landlord may terminate the tenancy without notice. However, the landlord should forewarn the tenant, setting him at the same time an additional period of three months to pay the outstanding rent.

Article 704.

In the absence of a contrary agreement, the tenancy of an agricultural land may be terminated by notice one year in advance at the end of a tenancy year, and the other tenancy six months in advance before the lapse of a tenancy year.

Article 705.

Upon the end of tenancy, the tenant, in the absence of an agreement to the contrary, shall be obliged to return the tenancy's object in such a state that it should be in accordance with the provisions on the exercise of tenancy.

Article 706.

If at the end of tenancy the tenant of an agricultural land leaves the sowing behind pursuant to his duties, he may demand reimbursement of the expenditure he made on the sowing insofar as he has not received, contrary to the requirements of careful management, appropriate sowing at the beginning of the tenancy.

Article 707.

If the tenancy ends prior to the lapse of a tenancy year, the tenant shall be obliged to pay the rent in such a ratio in which the profits which he collected or could have collected throughout that year are to the entire tenancy year's profits.

Article 708.

The provisions of the present section shall apply accordingly where a person who takes an agricultural land to use and to collect its profits is not obliged to pay the rent but only to incur taxes and other burdens related to ownership or possession of land.

Article 709.

The provisions on tenancy of things shall apply accordingly to tenancy of rights.

TITLE XVII¹

Contract of leasing

Article 709¹.

By the contract of leasing the financing party undertakes, within the scope of its enterprise's activity, to acquire a thing from a specified alienating party on conditions set out in this contract and give the thing to the leasing party to use it or to use it and collect its profits for a definite period of time, and the leasing party undertakes to pay the financing party in agreed instalments the pecuniary remuneration equalling at least the price or the remuneration on account of the thing's acquisition by the financing party.

Article 709².

The contract of leasing shall be concluded in writing on pain of invalidity.

Article 709³.

If the thing is not released to the leasing party within the time limit which had been set due to the circumstances which he is liable for, the time limits of instalments' payment agreed on shall remain unchanged.

Article 709⁴.

§ 1. The financing party should release the thing to the leasing party in such a state in which it was at the moment when it was released to the financing party by the alienating party.

§ 2. The financing party shall not be liable towards the leasing party for the thing's fitness for the agreed use.

§ 3. The financing party shall be obliged to release to the leasing party, along with the thing, a copy of the contract concluded with the alienating party or copies of other documents in its possession regarding that contract, in particular a copy of a document of quality guarantee, received from the alienating party or the producer.

Article 709⁵.

§ 1. If after the release of the thing to the leasing party the thing has been lost due to the circumstances which the financing party is not liable for, the contract of leasing shall expire.

§ 2. The leasing party shall notify the financing party immediately of the thing's loss.

§ 3. If the contract of leasing has expired due to the reasons set out in § 1, the financing party may demand from the leasing party an immediate payment of all the instalments, which had been provided in the contract and were not paid, reduced by the profits which the financing party has obtained due to their payment prior to the time limit agreed on and due to the expiry of the contract of leasing as well as on account of the thing's insurance, and it may also demand the redress of damage.

Article 709⁶.

If it has been reserved in the contract of leasing that the leasing party is obliged to incur the cost of the thing's insurance against its loss in the course of the leasing's duration, in the absence of a different contractual provision, these costs shall comprise an insurance premium on generally accepted conditions.

Article 709⁷.

§ 1. The leasing party shall be obliged to maintain the thing in an appropriate state, in particular to perform its conservation and repairs indispensable to preserve the thing in a non- deteriorated state, while taking into account its wear and tear due to appropriate use as well as to incur encumbrances connected with the thing's ownership or possession.

§ 2. If it has not been reserved in the contract of leasing that conservation and repairs shall be performed by a person with specified qualification, the leasing party should immediately notify the financing party of the necessity to perform any substantial repair of the thing.

§ 3. The leasing party shall be obliged to enable the financing party to examine the thing within the scope set out in § 1 and 2.

Article 709⁸.

§ 1. The financing party shall not be liable towards the leasing party for defects of the thing, unless these defects have arisen due to the circumstances which the financing party is held liable for. Contractual provisions less favourable to the leasing party shall be invalid.

§ 2. At the moment of conclusion of the contract by the financing party with the alienating party, entitlements on account of the defects of the thing to which the financing party shall be entitled towards the alienating party shall pass to the leasing party by virtue of the statute, except for the financing party's entitlement to renounce the contract with the alienating party.

§ 3. The exercise of the entitlements set out in § 2 by the leasing party shall not influence his duties resulting from the contract of leasing, unless the financing party renounces the contract with the alienating party due to the thing's defects.

§ 4. The leasing party may demand that the financing party renounces the contract with the alienating party due to the thing's defects, if the financing party's entitlement to renounce, results from the provisions of law or from the contract with the alienating party. The financing party may not renounce the contact with the alienating party due to the thing's defects if the leasing party fails to lodge a relevant request.

§ 5. Where the financing party renounces the contract with the alienating party due to the thing's defects, the contract of leasing shall expire. The financing party may demand from the leasing party an immediate payment of all the instalments which had been provided in the contract and were not paid, reduced by the profits which the financing party has obtained due to their payment prior to the time limit agreed on and due to the expiry of the contract of leasing as well as of the contract with the alienating party.

Article 709⁹.

The leasing party should use the thing and collect its profits in the manner specified in the contract of leasing, and where the contract does not specify it - in a manner corresponding to the characteristics and purpose of the thing.

Article 709¹⁰.

Without the consent of the financing party, the leasing party may not apply changes to the thing, unless they result from the purpose of the thing.

Article 709¹¹.

If despite the financing party's written warning, the leasing party infringes the duties set out in article 709⁷ § 1 or in article 709⁹ or where he fails to remove the changes applied to the thing in violation of article 709¹⁰, the financing party may terminate the contract of leasing without notice, unless the parties have agreed a time limit for the termination by notice.

Article 709¹².

§ 1. Without the financing party's consent the leasing party may not give the thing to a third party to use.

§ 2. In the case of violation of the duty set out in § 1, the financing party may terminate the contract of leasing without notice, unless the parties have agreed a time limit for the termination by notice.

Article 709¹³.

§ 1. The leasing party shall be obliged to pay instalments within the time limits agreed on.

§ 2. If the leasing party commits a qualified delay in payment of at least one instalment, the financing party should set to the leasing party in writing an appropriate additional time limit to pay the arrears along with a warning that where the set time limit lapses to no avail he may terminate the contract of leasing without notice, unless the parties have agreed a time limit for the termination by notice. Contractual provisions less favourable to the leasing party shall be invalid.

Article 709¹⁴.

§ 1. In the case of the thing's alienation by the financing party, the acquiring party shall enter into the leasing relation in place of the financing party.

§ 2. The financing party should notify the leasing party immediately of the alienation of the thing.

Article 709¹⁵.

In the case of the termination by notice of the contract of leasing by the financing party due to the circumstances which the leasing party is liable for, the financing party may demand from the leasing party an immediate payment of all the instalments, which had been provided in the contract and were not paid, reduced by the profits which the financing party has obtained due to the payment made prior to the time limit agreed on and due to the contract of leasing's termination.

Article 709¹⁶.

If the financing party has undertaken to transfer to the leasing party ownership of the thing after the lapse of the time of the leasing's duration specified in the contract without any additional performance to be made, the leasing party may demand the transfer of the thing's ownership within a month from the lapse of that period, unless the parties have agreed on a different time limit.

Article 709¹⁷.

The provisions on lease shall apply accordingly to the financing party's liability for the thing's defects which occurred due to the circumstances which the financing party is liable for, to entitlements and duties of the parties in the case where a third party pursues against the leasing party claims regarding the thing, to the leasing party and a third party's liability towards the financing party in the case of giving to the third party the thing for use by the leasing party, to secure the leasing instalments and additional performances of the leasing party, to the thing's return by the leasing party after the end of the leasing as well as to the thing's improvement by the leasing party. The provisions on sale by instalments shall apply accordingly to the payment of instalments by the leasing party prior to the payment time limit.

Article 709¹⁸.

The provisions of the present title shall apply accordingly to a contract by which one party undertakes to give the thing it owns to the other party to use and to collect profits, and the

other party undertakes to pay to the thing's owner pecuniary remuneration in instalments which are at least equal to the value of the thing at the moment of the contract's conclusion.

TITLE XVIII

Loan for use

Article 710.

By the contract of loan for use the lender for use undertakes to allow the borrower for use to gratuitously use the thing given to the latter for this purpose for a definite or an indefinite period of time.

Article 711.

If the thing lent for use has defects, the lender for use shall be obliged to redress the damage which is inflicted upon the borrower for use by not having notified the latter about the defects even though he knew of them. The above-mentioned provision shall not apply where the borrower for use might have noticed the defect with ease.

Article 712.

§ 1. If the contract does not set out the manner of the thing's use, the borrower for use may use the thing in a manner corresponding to its characteristics and purpose.

§ 2. Without the lender for use's consent the borrower for use may not give the thing lent for use to a third party to use.

Article 713.

The borrower for use shall bear the usual costs of maintenance of the thing lent for use. If he made other expenses or other expenditures on the thing, the provisions on benevolent intervention in another's affairs without a mandate shall apply accordingly.

Article 714.

The borrower for use shall be liable for accidental loss or damage to the thing if he uses it in a manner contrary to the contract or contrary to the characteristics or purpose of the thing or where, while neither having been authorized to it under the contract nor forced by the circumstances, he entrusts somebody else with the thing and the thing would not have been lost or damaged if he had used it in an appropriate manner or if he had kept it with himself.

Article 715.

If the contract of loan for use has been concluded for an indefinite period of time, the loan for use shall end when the borrower for use has made use of it corresponding to the contract's content or when the time in which he might have made that use elapsed.

Article 716.

If the borrower for use uses the thing in a manner contrary to the contract or to the

characteristics or purpose of the thing, if he entrusts somebody else with the thing while neither having been authorized to it under the contract nor forced by the circumstances, or if the thing becomes necessary to the lender for use for reasons not expected at the moment of the contract's conclusion, the lender for use may demand the return of the thing, even though the contract has been concluded for a definite period of time.

Article 717.

If several persons took the thing jointly for use, their liability shall be joint and several.

Article 718.

§ 1. After the end of the loan for use, the borrower for use shall be obliged to return the thing to the lender for use in a non-deteriorated state; however, the borrower for use shall not be liable for the thing's wear and tear resulting from its appropriate use.

§ 2. If the borrower for use has entrusted somebody else with the thing, the above duty shall rest with this person as well.

Article 719.

The lender's for use claim against the borrower for use to redress the damage for having damaged or deteriorated the thing, as well as the borrower's for use claims against the lender for use to reimburse expenditures on the thing as well as to redress the damage incurred due to the thing's defects, shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of the thing's return.

TITLE XIX

Loan

Article 720.

§ 1. By the contract of loan the lender undertakes to transfer to the borrower the ownership of a specified amount of money or of things specified as to their kind only, and the borrower undertakes to return the same amount of money or the same amount of things of the same kind and of the same quality.

§ 2. The contract of loan whose value exceeds one thousand zlotys (PLN) must be evidenced in the document form.

Article 721.

The lender may renounce the contract and refuse to release the object of the loan, if the return of the loan is dubious as a result of bad financial state of the other party. The lender shall not have this entitlement if at the moment of the contract's conclusion he knew of the bad financial state of the other party or he could have learned about it with ease.

Article 722.

The borrower's claim for release of the loan's object shall be subject to limitation upon the

lapse of six months from the moment when the object should have been released.

Article 723.

If the loan's return date has not been determined, the borrower shall be obliged to return the loan within six weeks after the termination by notice by the lender.

Article 724.

If the things received by the borrower have defects, the lender shall be obliged to redress the damage, which he inflicted upon the borrower by not having notified the latter about the defects even though he knew of them. The above provision shall not apply where the borrower might have noticed the defect with ease.

TITLE XX

Bank account contract

Article 725.

By the bank account contract, a bank undertakes towards a bank account holder, for a definite or indefinite period of time, to keep the latter's pecuniary means as well as, where the contract so provides, to perform settlements of accounts on his order.

Article 726.

The bank may temporarily conduct financial banking transactions with free pecuniary means amassed on the bank account with a duty to return them in full or in part upon any request, unless the contract makes the duty to return them contingent upon termination by notice.

Article 727.

The bank may refuse to perform the bank account holder's order only in the cases provided for in specific provisions.

Article 728.

§ 1. In the case of a contract concluded for an indefinite period of time the bank shall be obliged to inform the bank account holder in the manner set out in the contract of any change in the bank account balance.

§ 2. The bank shall be obliged to gratuitously send to the bank account holder a bank statement regarding the account at least once a month, containing information about the changes in the account's state and the establishment of a balance, unless the holder expressed his written consent to be informed about the changes and establishment of the account balance in a different manner.

§ 3. The bank account holder shall be obliged to notify the bank of inconsistencies in the changes in the account balance within fourteen days from the day of receiving the bank statement.

Article 729.

A holder of a personal bank account shall be obliged to notify the bank of each change of his domicile or seat.

Article 730.

Termination of the bank account contract concluded for an indefinite period of time may take place at all times as a result of a notice by either of the parties; however, the bank may terminate the contract by notice for important reasons only.

Article 731.

Claims resulting from the bank account relation shall be subject to limitation upon the lapse of two years. It shall not refer to claims for the return of savings deposits.

Article 732.

The provisions of the present title shall also apply accordingly to accounts kept by the savings and loan cooperative associations.

Article 733.

The provisions of the present title shall not prejudice the provisions on settlements of accounts.

TITLE XXI

Mandate

Article 734.

§ 1. By the contract of mandate the party accepting the mandate undertakes to perform a specific juridical act for the principal.

§ 2. In the absence of a different agreement the mandate shall comprise empowerment to carry out the juridical act on behalf of the principal. This provision shall not prejudice the provisions on the form of power of attorney.

Article 735.

§ 1. If neither from the contract nor from the circumstances it results that the party accepting the mandate has undertaken to perform it without remuneration, the remuneration shall be due for the performance of the mandate.

§ 2. If there is no scale of charges in operation and no agreements have been made as to the amount of remuneration, remuneration corresponding to the work performed shall be due.

Article 736.

A person who lives by handling affairs for the others on a professional basis should, if he does not want to accept the mandate, notify the principal of it immediately. The same duty shall lie with a person who has declared himself to the principal ready to perform acts of a

given kind.

Article 737.

The party accepting the mandate may without the previous consent of the principal abandon the manner of performing the mandate indicated by the latter where there exists no possibility of obtaining his consent and there are justified reasons to suppose that the principal would have agreed to the change if he had known of the present state of affairs.

Article 738.

§ 1. The party accepting the mandate may entrust a third party with the performance of the mandate only where it results from the contract, or from custom, or where he is forced to it by the circumstances. In such a case he is obliged to notify the principal immediately of the person and the domicile of his substitute and in the case of notification he shall only be liable for lack of due diligence in selecting the substitute.

§ 2. The substitute shall be liable for the performance of the mandate towards the principal as well. If the party accepting the mandate is held liable for acts of its substitute as for his own acts, their liability shall be joint and several.

Article 739.

In the case where the party accepting the mandate has entrusted somebody else with the performance of the mandate while not having been authorized to do so and the thing belonging to the principal has been lost or damaged while performing the mandate, the party accepting the mandate shall also be liable for accidental loss or damage, unless both of them would have occurred even if he had performed the mandate himself.

Article 740.

The party accepting the mandate should provide the principal with necessary information on the course of the affair, and after having performed the mandate or after earlier termination of the contract the former should submit a report to the latter. The party accepting the mandate should release to the principal everything that he obtained for him while performing the mandate, even if it was done in his own name.

Article 741.

The party accepting the mandate may not use his principal's things and money in his own interest. The former should pay the principal the statutory interest on pecuniary sums which he keeps beyond what is required for the performance of the mandate.

Article 742.

The principal should reimburse the party accepting the mandate for such expenses which the latter made for the purpose of performing the mandate adequately, along with the statutory interest, the former should also release the party accepting the mandate from obligations that the latter has assumed in his own name for the above-mentioned purpose.

Article 743.

If the performance of the mandate requires expenses, the principal should make to the party accepting the mandate an appropriate advance payment at the latter's request.

Article 744.

In the case of a non-gratuitous mandate, the party accepting the mandate shall be entitled to remuneration only after having performed the mandate, unless something else results from the contract or from specific provisions.

Article 745.

If several persons have given or have accepted the mandate jointly, their liability towards the other party shall be joint and several.

Article 746.

§ 1. The principal may terminate the mandate by notice at all times. He should, however, reimburse the party accepting the mandate for such expenses which the latter made for the purpose of performing the mandate properly; in the case of a non-gratuitous mandate the former shall be obliged to pay to the party accepting the mandate a part of the remuneration corresponding to the acts already performed by him, and where the termination by notice has occurred without an important reason, he should redress the damage as well.

§ 2. The party accepting the mandate may terminate it by notice at all times. However, where the mandate is a non-gratuitous one, and the termination by notice has occurred without an important reason, the party accepting the mandate shall be liable for the damage.

§ 3. One may not waive in advance an entitlement to terminate the mandate by notice for important reasons.

Article 747.

In the absence of a different agreement, the mandate shall not expire as a result of the principal's death or as a result of him losing the capacity for juridical acts. However, where pursuant to the contract, the mandate has expired, the party accepting the mandate should continue to manage the affairs, where damage might have resulted from an interruption of the acts entrusted to him, until an heir or the principal's statutory representative is able to order otherwise.

Article 748.

In the absence of a different agreement, the mandate shall expire as a result death of the party accepting the mandate or as a result of him losing the full capacity for juridical acts.

Article 749.

If the mandate has expired, it shall nonetheless be deemed existing for the benefit of the party accepting the mandate until the moment when he learned about the expiry of the mandate.

Article 750.

The provisions on mandate shall apply accordingly to contracts for services, which are not governed by other provisions.

Article 751.

The following shall be subject to limitation upon the lapse of two years:

1)  claims for remuneration for the acts performed and for reimbursement of expenses incurred, which are due to persons who live professionally by performing acts of such a kind on a permanent basis or within the scope of their enterprise's activity; the same shall apply to claims on account of advance payment granted to these persons;

2)  claims on account of maintenance, care-taking, upbringing or education, if they are due to persons who live by such acts on a professional basis or to persons who run establishments designed for that purpose.

TITLE XXII

Benevolent intervention in another's affairs without a mandate

Article 752.

Whoever intervenes in another's affair without a mandate should act to the benefit of the person whose affair he intervenes in and according to the probable intention of that person, and he shall be obliged to observe due diligence in intervening in the affair.

Article 753.

§ 1. A person intervenes in another's affair without a mandate should, whenever possible, notify the person whose affairs he intervenes in of it and according to the circumstances either await the latter's instructions or intervene in the affair until that very person is able to look after it himself.

§ 2. The person who intervenes in another's affair without a mandate should provide an account of it and release everything which he has obtained for the person whose affair he intervenes in while doing it. If he acted in conformity with his duties he may demand reimbursement of the justified costs and expenditures along with the statutory interest as well as to be released from obligations which he assumed while intervening in the affair.

Article 754.

A person who intervenes in another's affair in a manner contrary to the intention of the person whose affair he intervenes in known to him, may not demand reimbursement of the costs incurred and he shall be liable for the damage unless that person's intent is contrary to statute or to the principles of community coexistence.

Article 755.

If a person who intervenes in another's affair has made changes in the property of the person whose affair he intervenes in without any distinct need or that person's benefit or contrary to

the latter's intention known to him, he shall be obliged to restore the former state, and where it proved impossible, to redress the damage. He may take the expenditures back insofar as he is able to do it without damaging the thing.

Article 756.

A confirmation of the person whose affair has been intervened in shall endow the benevolent intervention with the effects of the mandate.

Article 757.

A person who saves somebody else's interest for the purpose of warding off this person from a peril he was threatened with may demand the reimbursement of justified expenses even though his actions produced no effect. The former shall only be liable for intentional fault or for gross negligence.

TITLE XXIII

Contract of agency

Article 758.

§ 1. By the contract of agency the party accepting the mandate (agent) undertakes, within the scope of his enterprise's activities, to act as an intermediary, against remuneration, at the conclusion of contracts with clients for the benefit of the entrepreneur acting as a principal, or to conclude them on his behalf.

§ 2. The agent shall be entitled to conclude contracts on behalf of the principal or to accept declarations for the latter only where he is empowered to it.

Article 758¹.

§ 1. If the manner of remuneration has not been specified in the contract, the agent shall be entitled to a commission.

§ 2. Commission shall be remuneration whose amount depends on the number or value of the contracts concluded.

§ 3. If the amount of the commission has not been specified in the contract, it shall be due in the amount customarily accepted in relations of a given kind, at the place where the agent conducts his activities and where it proves impossible to determine the commission in such a manner, the agent shall be entitled to a commission in an appropriate amount, which takes into account all the circumstances directly connected with performing acts for which he was given a mandate.

Article 758².

Either party may demand from the other one a written confirmation of the contract's content as well as of the provisions which amend it or supplement it. A waiver of such an entitlement shall be invalid.

Article 759.

In the case of doubt it shall be deemed that the agent shall be authorized to accept a payment for the benefit of the principal for performance that the former renders for the latter, as well as to accept performances for his benefit for which he pays, as well as to accept notifications on defects and declarations regarding the performance of the contract which he concluded on the principal's behalf.

Article 760.

Either of the parties shall be obliged to remain loyal to the other party.

Article 760¹.

§ 1. The agent shall in particular be obliged to transmit all information which matters to the principal and to observe the latter's instructions justified in the given circumstances as well as to perform, within the scope of the affair managed, acts required to protect the rights of the principal.

§ 2. Any contractual provisions contrary to the content of § 1 shall be invalid.

Article 760².

§ 1. The principal shall be obliged to hand over to the agent the documents and information required for an appropriate performance of the contract.

§ 2. The principal shall be obliged to notify the agent within a reasonable period of time of having accepted or having refused an offer to conclude a contract as well as of non- performance of the contract, at whose conclusion the agent acted as an intermediary or which he concluded on the principal's behalf.

§ 3. The principal shall be obliged to notify the agent within a reasonable period of time that a number of contracts whose conclusion he envisages or the value of their object will be significantly lower than the one which the agent might have expected in the ordinary course of matters.

§ 4. Contractual provisions contrary to the content of § 1-3 shall be invalid.

Article 760³.

Where the agent who concludes the contract on behalf of the principal does not have the empowerment to do so or where he exceeds its scope, the contract shall be deemed to have been confirmed if the principal immediately upon receiving information on the contract's conclusion does not declare to the client that he refuses to confirm the contract.

Article 761.

§ 1. The agent may demand the commission on contracts concluded during the term of the contract of agency, if they have been concluded as a result of his activities or if they have been concluded with clients formerly obtained by the agent for the contracts of the same kind.

§ 2. If the agent has been granted an exclusivity right with reference to a specified group of clients or a geographic area, and during the term of the contract of agency a contract with a

client from the very group or area has been concluded without the agent's participation, the agent may demand a commission on that contract. The principal shall be obliged to notify the agent within a reasonable period of time of the conclusion of such a contract.

Article 761¹.

§ 1. The agent may demand a commission on the contract concluded after the termination of the contract of agency if - provided that the premises of article 761 are fulfilled - an offer from a client to conclude the contract has been received by the principal or the agent prior to the termination of the contract of agency.

§ 2. The agent may also demand a commission on a contract concluded after the termination of the contract of agency where its conclusion has been attained predominantly due to his activity in the course of duration of the contract of agency and at the same time within a reasonable period of time from its termination.

Article 761².

The agent may not demand a commission referred to in article 761, if the provision is due pursuant to article 761¹ to the former agent, unless it stems from the circumstances that considerations of equity call for a division of the commission between the two agents.

Article 761³.

§ 1. In the absence of a different provision of the contract of agency, the agent shall acquire a right to commission upon the moment when the principal, pursuant to the contract, should have rendered the performance or when the latter has rendered it or when the client has rendered the proper performance. However, the parties may not agree that the agent shall acquire the right to the commission later than at the moment when the client has rendered the performance or when he should have rendered it, if the principal had rendered the performance.

§ 2. If the contract concluded between the principal and the client is to be performed in parts, the agent shall acquire the right to the commission as the contract is being performed.

§ 3. The claim for the commission's payment shall become mature upon the lapse of the last day of the month following the quarter of a year in which the agent acquired the right to the commission. A contractual provision less favourable to the agent shall be invalid.

Article 761⁴.

The agent may not demand the commission where it is obvious that the contract with the client will not be performed due to the circumstances which the principal is not liable for, and where the commission has already been paid to the agent it shall be subject to reimbursement. A provision of the contract of agency less favourable to the agent shall be invalid.

Article 761⁵.

§ 1. The principal shall be obliged to make a declaration to the agent containing information on the commission due to the latter not later than on the last day of the month following the quarter of a year in which the agent acquired the right to the commission. The declaration

should indicate all information providing the basis for the calculation of the amount of the commission due. A provision of the contract of agency less favourable to the agent shall be invalid.

§ 2. The agent may demand to be furnished information required to establish whether the amount of the commission due to him has been calculated correctly, in particular, he may demand excerpts from the principal's books of account or demand that access to and an excerpt from these books be made available to a chartered accountant chosen by the parties. A provision of the contract of agency less favourable to the agent shall be invalid.

§ 3. In the case of failure to furnish to the agent information referred to in § 2, the agent may demand to be furnished with it by way of a court action instituted within six months from the day of notifying the principal of the demand.

§ 4. Where the parties fail to reach an agreement as to the choice of a chartered accountant referred to in § 2, the agent may demand, by way of a court action filed within six months from the day of notifying the principal, that the chartered accountant indicated by the court of law be granted access and take an excerpt from the books.

Article 761⁶.

The provisions of articles 761-761⁵ shall apply where the commission constitutes the entire or a part of remuneration, unless the parties have agreed to apply these provisions to another kind of remuneration.

Article 761⁷.

§ 1. It may be reserved in the contract of agency concluded in writing that the agent, for the separate remuneration (del credere commission), within the scope agreed on, shall be liable for the client's performance of the obligation. Unless the contract provides otherwise, the agent shall be liable for the client's performance. In the case of a non-observance of the written form, the contract of agency shall be deemed to have been concluded without this reservation.

§ 2. The agent's liability may regard only a specified contract or contracts with a specified client, at which conclusion he has acted as an intermediary or which he has concluded on the principal's behalf.

Article 762.

In the absence of a different contractual provision the agent may demand the reimbursement of expenses connected with the performance of mandate insofar only as they have been justified and insofar as their amount exceeds the rate which is customary in the given relations.

Article 763.

In order to secure a claim for remuneration as well as for the reimbursement of expenses and advance payments made to the principal, the agent shall be entitled to the statutory right of pledge on the principal's things and securities, received in connection with the contract of agency until these objects are in his possession or are in a third party's possession who holds

them dependently on the agent's behalf or until the agent may dispose of them using documents.

Article 764.

A contract concluded for a definite period of time which performed by the parties after the lapse of the period it was concluded for, shall be construed to have been concluded for an indefinite period of time.

Article 764¹.

§ 1. The contract concluded for an indefinite period of time may be terminated by notice a month in advance during the first year of the contract's duration, two months in advance during the second year and three months in advance in the third and the following years of the contract's duration. The statutory time limits for termination by notice may not be shortened.

§ 2. The statutory time limits for termination by notice may be contractually prolonged, however, the time limit for the principal may not be shorter than the time limit set for the agent. The prolongation of the time limit for the agent shall cause the same prolongation for the principal.

§ 3. If the contract does not provide otherwise, a time limit for the termination by notice shall lapse upon the end of a calendar month.

§ 4. The provisions of § 1-3 shall apply to a contract concluded for a definite period of time, which on the strength of article 764 has been converted into a contract concluded for an indefinite period of time. The period that the contract for a definite period of time was concluded for, shall be taken into account while establishing the time limit for the termination by notice.

Article 764².

§ 1. The contract of agency, even though it has been concluded for a definite period of time, may be terminated by notice without notice as a result of non-performance of duties in their entirety or in part by one of the parties as well as where extraordinary circumstances occur.

§ 2. If the termination without notice has been performed due to the circumstances which the other party is liable for, the latter shall be obliged to redress the damage incurred by the party who terminates the contract by notice as a result of the termination of the contract.

Article 764³.

§ 1. After the termination of the contract of agency, the agent may demand from the principal compensatory remuneration, if during the term of the contract of agency the former solicited new clients or led to a substantial turnover growth with the already procured clients and the principal still derives significant profits from the contracts with these clients. The agent shall be entitled to the claim, if, taking all the circumstances into account, and particularly that the agent has lost his commission on the contracts concluded by the principal with these clients, the considerations of equity call for that.

§ 2. The compensatory remuneration may not exceed the amount of the agent's remuneration for one year, calculated on the basis of an average yearly remuneration, obtained in the course

of the last five years. If the contract of agency lasted less than five years, the remuneration shall be calculated while taking into account the average from the entire period of its duration.

§ 3. Having received the compensatory remuneration, shall not deprive the agent of the possibility to seek damages on general principles.

§ 4. In the case of the agent's death, his heirs may demand the compensatory remuneration, referred to in § 1.

§ 5. The possibility to seek the claim for the compensatory performance shall depend on lodging by the agent or by his heirs an appropriate demand towards the principal prior to the lapse of one year from the termination of the contract.

Article 764⁴.

The compensatory remuneration shall not be due to the agent if:

1)  the principal has terminated the contract without notice as a result of the circumstances which the agent had been liable for, justifying the termination of the contract,

2)  the agent has terminated the contract by notice, unless the termination by notice is justified by the circumstances which the principal is liable for or if it is justified by the agent's age, disability or disease and the considerations of equity do not permit to demand from him to continue to perform the acts of an agent,

3)  the agent at the principal's consent has transferred to somebody else his rights and duties resulting from the contract.

Article 764⁵.

Until the termination of the contract the parties may not agree in a manner less favourable to the agent than the provisions of article 764³ and 764⁴.

Article 764⁶.

§ 1. The parties may, in writing on pain of invalidity, limit the agent's activity of a competitive character during the period after the termination of the contract of agency (limitation of competitive activity). The limitation shall be valid if it regards a group of clients or a geographic area, comprised in the agent's activity as well as a kind of goods or services constituting the object of the contract.

§ 2. The limitation of competitive activity may not be reserved for a period longer than two years from the contract's termination.

§ 3. The principal shall be obliged to pay the agent an appropriate pecuniary sum for limiting his competitive activity in the course of the limitation's duration, unless something else results from the contract or unless the contract of agency has been terminated due to the circumstances which the agent shall be held liable for.

§ 4. If the amount of the sum referred to in § 3 has not been specified in the contract, a sum in the amount appropriate to the profits obtained by the principal as a result of the limitation of the agent's competitive activity and his earning possibilities lost for this reason shall be due.

Article 764⁷.

The principal may until the day of the contract's termination revoke the limitation of competitive activity with such an effect that after the lapse of six months from the moment of revocation he shall be exempt from the duty to pay the amount referred to in article 764⁶ § 3 and 4. The limitation of competitive activity's revocation shall require the written form on pain of invalidity.

Article 764⁸.

If the agent has terminated the contract due to the circumstances which the principal is liable for, the former may release himself from the duty to abide by the limitation of competitive activity by filing a written declaration before the lapse of a month from the day of the termination by notice with the principal.

Article 764⁹.

The provisions of the present title, excluding articles 761-761², article 761⁵ as well as articles 764³-764⁸, shall apply to a contract of the content set out in article 758 § 1 concluded with the agent by a person who is not an entrepreneur.

TITLE XXIV

Contract of consignment

Article 765.

By the contract of consignment the party accepting the mandate (the consigning agent) undertakes to buy or sell movable things within the scope of his enterprise's activity on the account of the principal (the consigning party), yet in his own name.

Article 766.

The consigning agent shall release to the consigning party everything that he has obtained for him at the performance of the mandate, in particular, he shall transfer to him the receivables which he has acquired on the latter's account. The above-mentioned entitlements of the consigning party shall be effective towards the consigning agent's creditors as well.

Article 767.

If the consigning agent has concluded a contract on conditions more favourable than these specified by the consigning party, the benefit acquired shall fall to the consigning agent.

Article 768.

§ 1. If the consigning agent has sold the thing given to him to be sold at a price lower than the price specified by the consigning party, he shall be obliged to pay the difference to the latter.

§ 2. If the consigning agent has acquired the thing at a price higher than the price specified by the consigning party, the latter may declare, immediately after having received a

notification of the performance of mandate, that he does not acknowledge the act as having been performed on his account; the lack of such a declaration shall be tantamount to having expressed consent to a higher price.

§ 3. The consigning party may neither demand to be paid the difference in price nor may he refuse to give consent to a higher price, if the mandate could not have been performed at the specified price and the conclusion of the contract has prevented the consigning party from incurring the damage.

Article 769.

§ 1. If the thing is perishable and one is not in a position to wait for the consigning party's order, the consigning agent shall be entitled, and if the consigning party's interest so requires - obliged to sell the thing while observing due diligence. He shall be obliged to notify the consigning party immediately of having performed the sale.

§ 2. If the consigning party has committed qualified delay in collecting the thing, the provisions on consequences of the buyer's qualified delay in collecting the thing sold shall apply accordingly.

Article 770.

§ 1. The consigning agent shall neither be held liable for latent physical defects of the thing nor for its legal defects, if prior to the conclusion of the contract he informed the buyer of them. However, the exclusion of liability shall not regard the thing's defects which the consigning party knew of or might have learned about with ease.

§ 2. The provision of § 1 shall not apply if the buyer is a consumer.

Article 770¹.

(repealed).

Article 771.

The consigning agent who granted a credit or an advance payment without the consigning party's authorization shall act at his own risk.

Article 772.

§ 1. The consigning agent shall acquire the claim for the commission's payment at the moment when the consigning party received the thing or the price. If the contract is to be performed in parts, the consigning agent shall acquire the right to the commission as the contract is being performed.

§ 2. The consigning agent may also demand the commission where the contract has not been performed for reasons regarding the consigning party.

Article 773.

§ 1. In order to secure claims for commission as well as claims for reimbursement of expenses and advance payments made to the consigning party, as well as to secure any other

dues resulting from consignment mandates, the consigning agent shall be entitled to the statutory right of pledge on things constituting the object of consignment, until these things are in his possession or are in somebody else's possession who holds them dependently on his behalf or until the consigning agent may dispose of them using documents.

§ 2. The above-mentioned dues may be satisfied from receivables acquired by the consigning agent on the consigning party's account, with priority over the consigning party's creditors.

§ 3. (repealed).

TITLE XXV

Contract of carriage

SECTION I

General provisions

Article 774.

By the contract of carriage the carrier undertakes to carry persons or things for remuneration within the scope of his enterprise's activity.

Article 775.

The provisions of the present title shall apply to carriage within the scope of respective kinds of transport only insofar as the given carriage is not governed by separate provisions.

SECTION II

Carriage of persons

Article 776.

The carrier shall be obliged to provide passengers with secure and hygienic conditions corresponding to the kind of transport as well as such amenities which on account of the kind of transport are deemed indispensable.

Article 777.

§ 1. The carrier shall be held liable for the luggage which the passenger carries with him only where the damage resulted from the carrier's intentional fault or gross negligence.

§ 2. The carrier shall be held liable for the luggage he has been entrusted with according to the principles envisaged for the carriage of things.

Article 778.

Claims arising from the contract of carriage shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of performing the carriage; and where the carriage has not been performed

- from the day when it was to be performed.

SECTION III

Carriage of things

Article 779.

The sending party should provide the carrier with his address and the receiving party's address, the destination, the specification of the parcel as to the kind, quantity and manner of packing as well as the value of particularly precious things.

Article 780.

§ 1. At the carrier's demand the sending party should issue a bill of lading containing the information enumerated in the preceding article, as well as all other important contractual provisions. The sending party shall bear the consequences of an inaccurate and false declaration.

§ 2. The sending party may demand from the carrier a copy of the bill of lading or other confirmation that the parcel has been accepted for carriage.

Article 781.

§ 1. If the parcel's external state or its packaging are not appropriate for the given kind of carriage, the carrier may demand that the sending party issue a written declaration on the state of the parcel, and in the case of glaring deficiencies, the carrier may refuse the carriage.

§ 2. If the carrier accepts the parcel without reservations, it shall be presumed that it has been in an appropriate state.

Article 782.

The sending party should provide the carrier with any do-cuments required on account of customs, tax and administrative provisions.

Article 783.

If commencement or performance of carriage is affected by a temporary obstacle as a result of the circumstances regarding the carrier, the sending party may renounce the contract; he should, however, provide the carrier with an appropriate remuneration for the performed part of the carriage within the limits of what the latter has saved up on carriage costs. It shall not exclude a claim for the redress of damage if the obstacle has resulted from the circumstances which the carrier has been liable for.

Article 784.

The carrier should immediately notify the receiving party of the arrival of the parcel at its destination.

Article 785.

After the arrival of the parcel at its destination, the receiving party may in his own name exercise any rights resulting from the contract of carriage, in particular, he may demand the release of the parcel and of the bill of lading provided that he exercises simultaneously his

obligations resulting from the contract.

Article 786.

By having accepted the parcel and the bill of lading the receiving party undertakes to pay the carrier's dues specified in the bill of lading.

Article 787.

§ 1. If the receiving party refuses to accept the parcel or if for other reasons it is impossible to deliver it to him, the carrier should immediately notify the sending party of it. If the sending party fails to send instructions within an appropriate period of time, the carrier should leave the thing for bailment or otherwise secure it, notifying the sending party and the receiving party of it.

§ 2. If the parcel is perishable or if its bailment requires expenses, which are not covered, the carrier may sell it while applying accordingly the provisions on the consequences of the buyer's qualified delay in collecting the thing sold.

Article 788.

§ 1. Damages for loss, decrease or damage to the parcel in the period from its acceptance for carriage until releasing it to the receiving party may not exceed the parcel's usual value unless the damage resulted from the carrier's intentional fault or gross negligence.

§ 2. The carrier shall not be held liable for a decrease not exceeding the limits specified by relevant provisions and in the absence of such provisions - customarily accepted limits (natural decrease).

§ 3. The carrier shall be held liable for loss, decrease or damage to money, valuables, securities or particularly precious things only where the parcel's characteristics have been indicated at the conclusion of the contract, unless the damage has resulted from the carrier's intentional fault or gross negligence.

Article 789.

§ 1. The carrier may leave the parcel to be carried by another carrier throughout the entire range of carriage or its part, however, he shall be held liable for acts of further carriers as for his own acts.

§ 2. Every carrier that accepts the parcel on the basis of the same bill of lading shall be held jointly and severally liable for the entire carriage according to the content of the bill of lading.

§ 3. The carrier that has paid damages on account of his joint and several liability for the entire carriage, shall be entitled to the right of recourse towards the carrier liable for the circumstances which the damage resulted from. However, if it is impossible to establish these circumstances, all carriers shall bear liability in proportion to the freight fee which they are entitled to. The carrier who proves that the damage has not occurred within the range in which he carried the thing shall be free from liability.

Article 790.

§ 1. In order to secure claims resulting from the contract of carriage, in particular from: the freight fee, storage fees, customs charges and other expenses as well as to secure such claims which the former forwarding agents and carriers are entitled to, the carrier shall be entitled to the statutory right of pledge on the parcel until the very parcel is in his possession or is in a third party's possession who holds it dependently on the carrier's behalf or until he may dispose of it using documents.

§ 2. (repealed).

Article 791.

§ 1. Once the carrier's charge has been paid and the parcel has been accepted with no reservations, all claims against the carrier under the contract of carriage shall expire. However, it shall not apply to claims on account of the parcel's latent damage if the receiving party notifies the carrier of the damage within a week from having accepted the parcel.

§ 2. The above-mentioned provision shall not apply where the damage has resulted from the carrier's intentional fault or gross negligence.

Article 792.

Claims arising from the contract of carriage of things shall be subject to limitation upon the lapse of a year from the day of the parcel's delivery, and in the case of a complete loss of the parcel or its delayed delivery - from the day when it was to be delivered.

Article 793.

Claims to which the carrier is entitled against other carriers who participated in the carriage of the parcel shall be subject to limitation upon the lapse of six months from the day when the carrier redressed the damage or from the day when a court action was instituted against him.

TITLE XXVI

Contract of forwarding

Article 794.

§ 1. By the contract of forwarding the forwarding agent undertakes for remuneration to send or to receive a parcel or to perform other services connected with its carriage within the scope of his enterprise's activity.

§ 2. The forwarding agent may act in his own name or on behalf of the principal.

Article 795.

The provisions of the present title shall apply to forwarding insofar as it is not governed by separate provisions.

Article 796.

If the provisions of the present title or specific provisions do not provide otherwise, the provisions on the contract of mandate shall apply accordingly.

Article 797.

The forwarding agent shall be obliged to perform acts required to obtain reimbursement of sums unduly collected on account of freight fees, customs fees and other dues connected with the parcel's carriage.

Article 798.

The forwarding agent shall be obliged to perform acts required to secure the rights of the principal or of the person indicated by him towards the carrier or other forwarding agent.

Article 799.

The forwarding agent shall be liable for carriers and for further forwarding agents that he uses at the performance of the mandate unless he has not been at fault in the appointment.

Article 800.

The forwarding agent may perform the carriage himself. In such a case the forwarding agent shall simultaneously have the rights and duties of a carrier.

Article 801.

§ 1. Damages for loss, decrease or damage to the parcel in the period from its acceptance until releasing it to the carrier, a further forwarding agent, the principal or the person indicated by him, may not exceed the parcel's ordinary value unless the damage resulted from the carrier's intentional fault or gross negligence.

§ 2. The carrier shall not be held liable for a decrease not exceeding the limits specified by relevant provisions and in the absence of such provisions - customarily accepted limits.

§ 3. The forwarding agent shall be held liable for loss, decrease or damage to money, valuables, securities or particularly precious things only where the parcel's characteristics have been indicated at the conclusion of the contract, unless the damage has resulted from the forwarding agent's intentional fault or gross negligence.

Article 802.

§ 1. In order to secure claims for the freight fee as well as claims for the commission, for reimbursement of expenses and other dues resulting from forwarding mandates, as well as to secure such claims which the former forwarding agents and carriers are entitled to, the forwarding agent shall be entitled to the statutory right of pledge on the parcel until the very parcel is in his possession or is in somebody else's possession who holds it dependently on the forwarding agent's behalf or until he may dispose of it using documents.

§ 2. (repealed).

Article 803.

§ 1. Claims arising from the contract of forwarding shall be subject to limitation upon the lapse of a year.

§ 2. The period of limitation shall commence to run: in the case of claims on account of the

parcel's damage or decrease - from the day of the parcel's delivery; in the case of a complete loss of the parcel or its delayed delivery - from the day when it was to be delivered; in all other cases - from the day of the mandate's performance.

Article 804.

Claims, to which the forwarding agent is entitled against carriers and the further forwarding agents that the former has used at the parcel's carriage, shall be subject to limitation upon the lapse of six months from the day when the forwarding agent redressed the damage or from the day when a court action was instituted against him. The provision shall apply accordingly to the above-mentioned claims between the persons that the forwarding agent has used at the parcel's carriage.

TITLE XXVII

Contract of insurance

SECTION I

General provisions

Article 805.

§ 1. By the contract of insurance the insurer undertakes within the scope of his enterprise's activity to render specified performance when an accident envisaged in the contract occurs and the insuring party undertakes to pay a premium.

§ 2. The insurer's performance shall involve in particular a payment:

1)  in the case of property insurance - of specified damages for the damage arising due to an accident envisaged in the contract;

2)  in the case of personal insurance - of a sum of money agreed on, a pension or other performance when an accident envisaged in the contract occurs in the life of the insured party.

§ 3. The provisions of the present Code on pension shall not apply to a pension arising under the contract of insurance.

§ 4. The provisions of articles 385¹-385³ shall apply accordingly if a natural person concluding a contract directly connected with his economic or professional activity is the insuring party.

Article 806.

§ 1. The contract of insurance shall be invalid if the occurrence of the accident envisaged in the contract is not possible.

§ 2. Covering by the insurance a period preceding the contract's conclusion shall be ineffective if at the moment of the contract's conclusion either of the parties knew or might have learned, if they had exercised due diligence, that the accident had occurred or that the possibility of its occurrence had no longer existed at that period.

Article 807.

§ 1. Provisions of general insurance terms or the insurance contract provisions contrary to the provisions of the present title shall be invalid, unless further provisions envisage exceptions.

§ 2. (repealed).

Article 808.

§ 1. The insuring party may conclude the contract of insurance on somebody else's account. The insured party may not be indicated personally in the contract unless it is necessary to specify the object of insurance.

§ 2. The insurer shall be entitled to a claim for payment of the premium only against the insuring party. The insurer may raise a defence influencing his liability against the insured party as well.

§ 3. The insured party shall be obliged to demand an appropriate performance directly from the insurer, unless the parties have agreed otherwise; however, such an arrangement may not be made if the accident has already occurred.

§ 4. The insured party may demand that the insurer provides him with information on the provisions of the contract concluded as well as on the general insurance terms within the scope in which they regard the insured party's rights and duties.

§ 5. If the contract of insurance does not directly involve a natural person's economic or professional activity, articles 385¹-385³ shall apply accordingly within the scope in which the contract concerns the insured party's rights and duties.

Article 809.

§ 1. The insurer shall be obliged to confirm the contract's conclusion by an insurance document.

§ 2. With the exception provided for by article 811, in the case of doubt, the contract shall be deemed to have been concluded at the moment of delivering the insurance document to the insuring party.

Article 810.

(repealed).

Article 811.

§ 1. If in response to an offer which has been made, the insurer delivers to the insuring party an insurance document containing provisions which differ to the latter's disadvantage from the content of the offer made by him, the insurer shall be obliged to draw the insuring party's attention to it in writing at the delivery of that document, setting him a period of at least seven days to raise an objection. In the case of failure to comply with this duty, the changes made to the insuring party's disadvantage shall not be effective and the contract has been concluded according to the offer's conditions.

§ 2. In the absence of an objection the contract shall be effective in accordance with the

content of the insurance document on the following day after the lapse of the time limit set to file the objection.

Article 812.

§ 1. (repealed).

§ 2. (repealed).

§ 3. (repealed).

§ 4. If the contract of insurance has been concluded for a period longer than six months, the insuring party shall be entitled to renounce the contract of insurance within 30 days, and where the insuring party is an entrepreneur, within 7 days from the contract's conclusion. If, upon the conclusion of the contract of insurance at the latest, the insurer fails to inform the insuring party who is a consumer about his right to renounce the contract, the thirty-day term runs from the day, when the insuring party who is a consumer learned about such a right.

Renouncing the contract of insurance shall not release the insuring party from the duty to pay the premium for the period throughout which the insurer provided insurance protection.

§ 5. If the contract has been concluded for a definite period of time, the insurer may renounce it only in the cases provided for in a statute, as well as for important reasons set out in the contract and in general insurance terms.

§ 6. (repealed).

§ 7. (repealed).

§ 8. The insurer shall be obliged to present to the insuring party in writing, prior to the contract conclusion, the difference between the content of the contract and the general insurance terms. In the case of failure to comply with that duty, the insurer may not invoke the difference disadvantageous to the insuring party. This provision shall not apply to contracts of insurance concluded by way of negotiations.

§ 9. Provisions § 5 and 8 shall apply accordingly in the case of change of general insurance terms in the course of the contractual relation. It shall not prejudice the use of the provision of article 384¹ in such a case.

Article 813.

§ 1. The premium shall be calculated for the duration of the insurer's liability. In the case of the insurance relation's expiry prior to the lapse of the period of time for which the contract has been concluded, the insuring party shall be entitled to the reimbursement of the premium for the period of the insurance protection which has not been used up.

§ 2. Unless it has been agreed otherwise, the premium should be paid simultaneously with the conclusion of the contract of insurance, and if the contract was effective prior to the insurance document's service - within fourteen days from its service.

Article 814.

§ 1. Unless it has been agreed otherwise, the insurer's liability shall commence on the day following the contract's conclusion, however, no sooner than on the day following the payment of the premium or its first instalment.

§ 2. If the insurer is liable even prior to the payment of the premium or its first instalment, and the premium or its first instalment has not been paid within the time limit, the insurer may terminate the contract by notice with an immediate effect and demand the payment of the premium for the period for which he bore liability. In the absence of termination by notice the contract shall expire upon the lapse of the period for which the unpaid premium was due.

§ 3. In the case of paying the premium in instalments, failure to pay the premium's next instalment may cause a cessation of the insurer's liability only where such a consequence was provided for by the contract or the general insurance terms and the insurer after the lapse of the time limit called upon the insuring party to pay it along with a warning that failure to pay within seven days from the day of receiving the request for payment would bring about the cessation of liability.

Article 815.

§ 1. The insuring party shall be obliged to provide the insurer with information on any circumstances known to him which the insurer asked for in the offer form or prior to the contract's conclusion in other letters. If the insuring party concludes the contract by a representative, such a duty shall burden the representative as well and it shall, moreover, comprise the circumstances known to him. Where the insuring party concludes the contract of insurance despite the lack of answer to the respective questions, the circumstances which have been omitted shall be presumed to be irrelevant.

§ 2. If it has been reserved in the contract of insurance that in the course of its duration one shall report changes of circumstances set out in the preceding paragraph, the insuring party shall be obliged to notify the insurer on these changes immediately after having received information of such changes. This provision shall not apply to life insurances.

§ 2¹. In the case of concluding the contract of insurance on somebody else's account the duties set out in the preceding paragraphs shall rest both on the insuring party and the insured party, unless the insured party has not known of the conclusion of the contract on his account.

§ 3. The insurer shall not be held liable for the consequences of the circumstances which have not been announced to him in violation of the preceding paragraphs. If the violation of the preceding paragraphs has been caused by intentional fault, in the case of doubt, it shall be deemed that an accident envisaged by the contract and its consequences are the results of the circumstances referred to in the preceding sentence.

Article 816.

In the case where a circumstance which entails a significant change in an accident's probability is being disclosed, either of the parties may demand an appropriate change of the premium's amount to commence from the moment when the circumstance occurred, however, no sooner than from the beginning of the current insurance period. If such a demand is lodged, the other party may terminate the contract without notice within 14 days. That provision shall not apply to life insurances.

Article 817.

§ 1. The insurer shall be obliged to render performance within thirty days, from the date of

having received notification on the accident.

§ 2. Where explaining the circumstances necessary for establishing the insurer's liability or calculating the performance's amount has proven impossible within the above-mentioned time limit, the performance should be rendered within 14 days from the day on which, while having observed due diligence, the explanation of these circumstances has become possible. However, the indisputable part of the performance shall be rendered by the insurer within the time limit provided for in § 1.

§ 3. The contract of insurance or general insurance terms may contain provisions which are more favourable to the entitled party than these set out in the preceding paragraphs.

Article 818.

§ 1. The contract of insurance or the general insurance terms may provide that the insuring party shall have a duty to notify the insurer of an accident within a specified time limit.

§ 2. In the case of concluding the contract of insurance on somebody else's account both the insuring party and the insured party may be encumbered with the duty set out in the preceding paragraph, unless the insured party does not know of the conclusion of the contract on his account.

§ 3. Where the duties set out in the preceding paragraphs have been violated by intentional fault or gross negligence, the insurer may reduce the performance appropriately, if the violation contributed to the increase in the damage or made it impossible for the insurer to establish the circumstances and consequences of the accident.

§ 4. The consequences of the failure to notify the insurer of an accident shall not come into being if the insurer, within a time limit set for notification, has received information on the circumstances which he was to be informed of.

Article 819.

§ 1. Claims arising from the contract of insurance are subject to limitation upon the lapse of three years.

§ 2. (repealed).

§ 3. In the case of civil liability insurance, the injured party's claim to the insurer for damages or compensation shall be subject to limitation upon the lapse of the time limit envisaged for such a claim in the provisions on liability for damage inflicted by way of delict or resulting from non-performance or improper performance of an obligation.

§ 4. The course of limitation of a claim to the insurer for performance shall also be interrupted by lodging this claim with the insurer or by lodging a notification of an event comprised by the insurance. The course of limitation shall commence anew from the day when the party lodging the claim or informing of the event received the insurer's declaration in writing on the award or refusal of performance.

Article 820.

The provisions of the present title shall not apply to marine insurances or to indirect insurances (reinsurance).

SECTION II

Property insurance

Article 821.

The object of property insurance may be any property-related interest which is not contrary to law and may be assessed in monetary terms.

Article 822.

§ 1. By the contract of civil liability insurance, the insurer undertakes to pay damages specified in the contract for the damage inflicted to third parties towards whom the insuring party or the insured party bears liability for the damage.

§ 2. Unless the parties have agreed otherwise, the contract of civil liability insurance shall comprise the damage referred to in § 1, which results from an accident envisaged by the contract, which occurred in the course of the insurance's duration.

§ 3. The parties may decide that the contract will comprise the damage arising, disclosed or submitted in the course of the insurance's duration.

§ 4. The person entitled to damages in relation to an accident comprised by the contract of civil liability insurance may pursue the claim directly from the insurer.

§ 5. The insurer may not raise against the person entitled to damages a defence concerning violation of the duties resulting from the contract or from the general insurance terms by the insuring party or by the insured party, if it occurred after the accident.

Article 823.

§ 1. In the case of alienation of the insurance's object, the rights arising from the contract of insurance may be transferred to the party acquiring the object of insurance. The transfer of these rights shall require consent of the insurer, unless the contract of insurance or the general insurance terms provide otherwise.

§ 2. In the case of the transfer of the rights, referred to in § 1, the duties which encumbered the alienating party shall pass to the party acquiring the object, unless the parties at the insurer's consent have otherwise agreed. Despite the passing of the duties, the alienating party shall be jointly and severally liable with the acquiring party for the payment of the premium due for the period from the passing of the insurance's object to the acquiring party.

§ 3. If the rights referred to in § 1 have not been transferred to the party acquiring the insurance's object, the insurance relation shall expire when the insurance's object passes to the acquiring party.

§ 4. The provisions of § 1-3 shall not apply to transferring receivables which arose or may arise as a result of the occurrence of the accident envisaged under the contract.

Article 824.

§ 1. Unless it has been agreed otherwise, the insurance sum set in the contract shall constitute an upper limit of the insurer's liability.

§ 2. If after the conclusion of the contract the value of the insured property has been reduced,

the insurer may demand an appropriate reduction in the insurance sum. The insurer may for the same reason unilaterally perform a reduction in the insurance sum, while simultaneously notifying the insuring party of it.

§ 3. A reduction in the insurance sum shall entail an appropriate reduction in the premium, to commence from the first day of that month in which the insurer demanded a reduction in the insurance sum or in which the insurer himself notified the insuring party of a unilateral reduction in that sum.

Article 824¹.

§ 1. Unless it has been agreed otherwise, a pecuniary sum paid out by the insurer on account of the insurance may not be higher than the damage sustained.

§ 2. If the same insurance's object is at the same time insured against the same risk with two or more insurers for sums which cumulatively exceed its insurance value, the insuring party may not demand performance exceeding the value of the damage. Between the insurers, each of them shall be liable in such proportion, in which the insurance sum accepted by the insuring party is to the aggregate sums resulting from a double or multiple insurance.

§ 3. If it has been agreed on in any of the contracts of insurance referred to in § 2 that the sum paid out by the insurer may be higher than the damage sustained, the insuring party may demand payment of the performance in its part exceeding the amount of the damage only from that insurer. In such a case, in order to establish the scope of liability between the insurers, it shall be presumed that in the insurance referred to in the present paragraph, the insurance sum equals the insurance value.

Article 825.

(repealed).

Article 826.

§ 1. When an accident occurs, the insuring party shall use the means available to him to rescue the object of insurance as well as to prevent the damage or to reduce its scope.

§ 2. The contract of insurance or the general insurance terms may provide that when the accident occurs, the insuring party shall be obliged to ensure the possibility to pursue compensatory claims towards persons liable for the damage.

§ 3. If the insuring party has intentionally or due to his gross negligence failed to use the means set out in § 1, the insurer shall be free from liability for the damage which arose for this reason.

§ 4. The insurer shall be obliged to, within the limits of the insurance's sum, reimburse the costs resulting from using the means stipulated in § 1, if these means were appropriate, even if they turned out to be ineffective. The contract or the general insurance terms may contain provisions more favourable for the insuring party.

§ 5. In the case of insurance on somebody else's account, the provisions of the preceding paragraphs shall apply to the insured party as well.

Article 827.

§ 1. The insurer shall be free from liability where the insuring party has inflicted the damage intentionally; in the case of gross negligence the damages shall not be due, unless the contract or the general insurance terms provide otherwise or the payment of the damages corresponds in the given circumstances to the considerations of equity.

§ 2. Other principles of the insurer's liability than the ones specified in § 1 may be set out in the civil liability contract.

§ 3. Unless it has been otherwise agreed, the insurer shall not be held liable for the damage inflicted intentionally by a person living with the insuring party in a joint household.

§ 4. In the case of concluding the contract of insurance on somebody else's account, the principles set out in the preceding paragraphs shall apply accordingly to the insured party.

Article 828.

§ 1. Unless it has been agreed otherwise, the claim of the insuring party against a third party liable for the damage shall pass to the insurer by operation of law, up to the amount of damages paid out on the damages' payment day. If the insurer has covered only a part of the damage, the insuring party shall be entitled to priority in satisfaction as to the remaining part of it before the insurer's claim.

§ 2. The insuring party's claim against the persons living with the insuring party in a joint household shall not pass to the insurer, unless the perpetrator has intentionally inflicted the damage.

§ 3. The principles resulting from the preceding paragraphs shall apply accordingly in the case of concluding the contract on somebody else's account.

SECTION III

Personal insurance

Article 829.

§ 1. Personal insurance may in particular refer to:

1)  at the life insurance - the insured party's death or him reaching a specified age;

2)  at the accident insurance - bodily harm, health disorder or death as a result of an unfortunate accident.

§ 2. In the contract of life insurance concluded on somebody else's account, the insurer's liability shall commence not earlier than on the day following the one when the insured person declared to the party indicated in the contract that he wished to use the reservation of the insurance protection made for him. The declaration should comprise the amount of the insurance sum. A change of the contract to the prejudice of the insured party or the person entitled to receive the insurance sum in the case of the insured party's death shall require the insured party's consent.

Article 830.

§ 1. At the personal insurance, the insuring party may terminate the contract by notice at all times while observing the time limit specified in the contract or in the general insurance terms; and in its absence - with an immediate effect.

§ 2. In the absence of a reservation to the contrary the contract shall be deemed to have been terminated by notice by the insuring party if the premium or its instalment has not been paid within the time limit specified in the contract or in the general insurance terms despite a previous request for payment within an additional time limit set out in the general insurance terms; the consequences of a failure to pay the premium should be announced to the insuring party in the request for payment.

§ 3. The insurer may terminate the contract of life insurance by notice only in the cases indicated in a statute.

§ 4. The provisions of § 3 and article 812 § 8 shall apply accordingly in the case of a change of the general terms of life insurance in the course of a contractual relation. In such a case it shall not prejudice the application of article 384¹.

Article 831.

§ 1. The insuring party may indicate one or more persons entitled to receive the insurance sum in the case of the insured party's death; the former may also conclude a bearer contract of insurance. The insuring party may change or revoke each of these reservations at all times.

§ 1¹. In the case of concluding the contract of insurance on somebody else's account, prior consent of the insured party shall be required to exercise entitlements referred to in the preceding paragraph; the contract or the general insurance terms may provide that the insured party may exercise these entitlements independently.

§ 2. If several entitled persons have been indicated to receive the insurance sum and no indications as to their shares have been made, their shares shall be equal.

§ 3. The insurance sum falling to the entitled person shall not be included in the insured person's inheritance.

Article 832.

§ 1. The indication of the person entitled to receive the insurance sum shall become ineffective if the entitled person died before the insured person's death or if the former intentionally contributed to the latter's death.

§ 2. If upon the insured person's death there is no person entitled to receive the insurance sum, the sum shall fall to the closest family of the insured person in an order specified in the general insurance terms, unless it has been otherwise agreed.

Article 833.

At the life insurance, the insured party's suicide shall not release the insurer from the duty to render performance if the suicide occurred after the lapse of two years from the conclusion of the contract of insurance. The contract or the general insurance terms may shorten this time limit, however, not more than up to 6 months.

Article 834.

If the accident occurred after the lapse of three years from the conclusion of the contract of life insurance, the insurer may not raise a defence that false information was provided at the conclusion of the contract, in particular, that the insured person's disease was concealed. The contract or the general insurance terms may shorten the above-mentioned time limit.

TITLE XXVIII

Bailment

Article 835.

By the contract of bailment the bailee undertakes to keep a movable thing which has been left to him in bailment in a non-deteriorated state.

Article 836.

If the amount of remuneration for bailment has not been specified in the contract or in a relevant scale of charges, the bailee shall be entitled to the remuneration accepted in the given relations, unless it results from the contract or from the circumstances that he undertook to keep the thing with no remuneration.

Article 837.

The bailee should keep the thing in the manner which he undertook and where there has been no contract in that regard, in a manner that results from the nature of the thing being kept and from the circumstances.

Article 838.

The bailee shall be entitled and even obliged to change the place and the manner of the thing's keeping specified in the contract if it proves to be necessary to protect it from loss or damage. If obtaining the bailor's consent beforehand is possible, the bailee shall obtain it prior to making the change.

Article 839.

The bailee may not use the thing without the bailor's consent, unless it is necessary to keep the thing in a non-deteriorated state.

Article 840.

§ 1. The bailee may not leave to somebody else the thing in bailment, unless he is forced to it by the circumstances. In such a case he shall be obliged to notify the bailor where and who he deposited the thing with, and in the case of making such notification he shall be liable merely for the lack of due diligence in selecting the substitute.

§ 2. The substitute shall also be liable towards the bailor. If the bailee is held liable for his substitute's acts as for his own acts, their liability shall be joint and several.

Article 841.

If the bailee uses the thing or changes the place or the manner in which it is kept or if he leaves the thing in bailment to somebody else, without the bailor's consent and with no such need, the bailee shall be liable for accidental loss or damage to the thing which would not have otherwise occurred.

Article 842.

The bailor shall reimburse the bailee for the expenses that the bailee has incurred to properly keep the thing along with the statutory interest and shall release the bailee from the obligations assumed by the latter for the above purpose in his own name.

Article 843.

If several persons have jointly accepted or left the thing in bailment, their liability towards the other party shall be joint and several.

Article 844.

§ 1. The bailor may at all times demand the return of the thing left in bailment.

§ 2. The bailee may demand that the thing be collected prior to the lapse of the time limit set in the contract if due to the circumstances that he might not have foreseen he may not be able to keep the thing in the manner to which he is obliged, without his own detriment or without posing a peril to the thing. If the period of bailment has not been specified or if the thing has been accepted for keeping without remuneration, the bailee may at all times demand that the thing be collected, as long as it is not returned at an inappropriate moment for the bailor.

§ 3. The return of the thing should happen at a place where it was to have been kept.

Article 845.

If it results from specific provisions or from the contract or the circumstances that the bailee may dispose of the money or other things specified only as to their kind which have been left in bailment, the provisions on loan shall apply accordingly (irregular deposit). The provisions on bailment shall specify the date and the place of the return of it.

TITLE XXIX

Liability, right of pledge and limitation of claims of persons who run hotels and similar establishments

Article 846.

§ 1. A person who gainfully runs a hotel or a similar establishment shall be liable for loss or damage to the things brought in by a person making use of the services of a hotel or a similar establishment, hereinafter referred to as 'a guest', unless the damage resulted from the nature of the thing brought in or due to force majeure or it resulted only from the fault of the injured party or a person who accompanied the latter, who was employed by him or who visited him.

§ 2. The thing brought in as defined by the provisions of the present title shall be a thing

which is in a hotel or in a similar establishment at the time when the guest made use of a hotel or a similar establishment or which is outside it and was entrusted to the person gainfully running the hotel or a similar establishment or with a person employed by the latter, or when the thing was put at a place indicated by them or designed for this purpose.

§ 3. A thing which for a short, customarily accepted period preceding or following the time when the guest made use of the services of the hotel or a similar establishment, was entrusted to the person gainfully running the hotel or a similar establishment or with a person employed by the latter or which has been put at a place indicated by them or designed for that purpose, shall also be defined as a thing brought in.

§ 4. Motor vehicles and things left in them or living animals shall not be regarded as things brought in. The person gainfully running a hotel or a similar establishment may be held liable for them as the depositing party if the contract of bailment has been concluded.

§ 5. Exclusion or limitation of liability referred to in § 1 by way of contract or an announcement shall not be legally effective.

Article 847.

A claim for the redress of the damage resulting from loss or damage to the things brought into a hotel or a similar establishment shall expire if the injured party after having learned of the damage failed to immediately notify of it the person running the establishment. The provision shall not apply where the damage has been inflicted by the person gainfully running the hotel or a similar establishment or where such a person accepted the thing in bailment.

Article 848.

Claims for the redress of the damage resulting from loss or damage to the things brought in to a hotel or a similar establishment shall expire upon the lapse of six months from the day on which the injured party learned of the damage and in any case upon the lapse of a year from the day when the injured party stopped using the services of the hotel or a similar establishment.

Article 849.

§ 1. In the case of loss or damage to the things brought in, the scope of the duty to redress the damage by a person gainfully running a hotel or a similar establishment shall be limited towards each one guest to a hundredfold of the amount due for the accommodation he was provided with, as charged for one day. However, liability for each thing may not exceed a fiftyfold of the amount due.

§ 2. The limitations in the scope of the duty to redress the damage shall not regard the case where the person gainfully running a hotel or a similar establishment has accepted the things in bailment or has refused to accept them despite having been obliged to do so, as well as the case where the damage resulted from an intentional fault or gross negligence of the latter or of a person employed by him.

§ 3. The person gainfully running a hotel or a similar establishment shall be obliged to accept money, securities and precious things, in particular, valuables and objects of scientific or artistic value, in bailment. He may refuse to accept these things only where they threaten the

security or if compared to the size or to the standard of the hotel or a similar establishment their value is too high or if they occupy too much space.

Article 850.

In order to secure payment of dues for accommodation, maintenance and services provided to the person making use of a hotel or a similar establishment, as well as to secure claims for the reimbursement of expenses incurred for this person, the person gainfully running a hotel or a similar establishment shall be entitled to the statutory right of pledge on the things brought in. The right shall be subject to the provisions on the lessor's statutory right of pledge.

Article 851.

Claims which have arisen within the scope of hotel enterprises' activities on account of dues for accommodation, maintenance and services provided, as well as on account of expenses incurred for persons who make use of such enterprises' services shall be subject to limitation upon the lapse of two years. This provision shall apply accordingly to catering enterprises.

Article 852.

The provisions on the liability and on the statutory right of pledge of the person gainfully running a hotel or a similar establishment shall apply accordingly to bathing establishments. However, when it comes to the objects which are not usually brought in by persons making use of these establishments' services, the liability of the person running the establishment shall be limited to the case where he has accepted such an object for bailment or where the damage has resulted from an intentional fault or gross negligence of himself or the person employed by him.

TITLE XXX

Contract of storage

Article 853.

§ 1. By the contract of storage the storage warehouse entrepreneur undertakes to keep movable things specified in the contract for remuneration.

§ 2. The storage warehouse entrepreneur shall be obliged to issue to the depositing party a receipt, which should list the kind, the amount, the specification and the manner of the thing's packing as well as other essential contractual provisions.

Article 854.

The provisions of the present title shall not apply in cases where the storage warehouse entrepreneur acquires ownership of the things stored in a warehouse and is obliged to return only the same amount of the things of the same kind and of the same quality.

Article 855.

§ 1. The storage warehouse entrepreneur shall be liable for the damage resulting from loss,

decrease or damage to the thing from its acceptance for storage to its release to the person entitled to collect it, unless the former proves that he could not have prevented the damage despite having exercised due diligence.

§ 2. The storage warehouse entrepreneur shall be entitled to carry out relevant maintenance activities. A contractual provision to the contrary shall be invalid.

§ 3. The storage warehouse entrepreneur shall not be held liable for a decrease not exceeding the limits specified by relevant provisions and in the absence of such provisions, customarily accepted limits.

§ 4. The damages may not exceed the ordinary value of the thing unless the damage results from the storing party's intentional fault or gross negligence.

Article 856.

The storage warehouse entrepreneur shall be obliged to insure the thing only if he was given such a mandate.

Article 857.

If the state of the things sent in to the storage warehouse entrepreneur raises a suspicion that a loss, decrease, decay or damage to the thing has occurred, the storage warehouse entrepreneur should perform acts indispensable to secure the property and the rights of the depositing party.

Article 858.

The storage warehouse entrepreneur should notify the depositing party of any events which are important given the protection of the depositing party's rights or which regard the state of the things left for storage, unless such notification is impossible.

Article 859.

If the thing is perishable and one may not wait for the depositing party's order, the storage warehouse entrepreneur shall have a right, and where the depositing party's interest requires so - also a duty - to sell the thing while exercising due diligence.

Article 859¹.

The storage warehouse entrepreneur shall enable the depositing party to examine the thing, to divide or to combine its parts, to take samples of it as well as to perform other acts to preserve the thing in an appropriate state.

Article 859².

§ 1. The storage warehouse entrepreneur may combine fungible things of the same kind and of the same quality, belonging to several depositing parties upon their consent in writing.

§ 2. Releasing to the depositing party a part of the things that he is entitled to combined in that manner shall not require the consent of the other depositing parties.

§ 3. Dividing and combining such things should be disclosed in the storing party's

documents.

Article 859³.

The storage warehouse entrepreneur in order to secure claims for storage fees and for accessory dues, for reimbursement of expenses and costs, in particular, the freight fees and customs fees, for reimbursement of advance payments made to the depositing party as well as any other dues resulting from the contract or contracts of storage, shall be entitled to the statutory right of pledge on the things left for storage, as long as they are in his possession or in the possession of a person who holds them dependently on his behalf or until the storage warehouse entrepreneur may dispose of them using documents.

Article 859⁴.

The contract of storage concluded for a definite period shall be presumed to have been prolonged for an indefinite period of time, if 14 days prior to the lapse of the time limit the storage warehouse entrepreneur failed to request, by means of a registered letter or at the address for electronic delivery referred to in article 2 point 1 of the Act of 18 November 2020 on electronic delivery, the thing to be collected within the time limit agreed on.

Article 859⁵.

The contract of storage concluded for an indefinite period may be terminated by a storage warehouse entrepreneur by means of a registered letter or at the address for electronic delivery referred to in article 2 point 1 of the Act of 18 November 2020 on electronic delivery, with a monthly deadline, but not earlier than 2 months after the item was deposited.

Article 859⁶.

If the depositing party fails to collect the thing despite the lapse of the time limit agreed on or the time limit of the notice of the contract's termination, the storage warehouse entrepreneur may leave the thing in bailment at the depositing party's expense and peril. The former may, however, execute this right only where he has forewarned the depositing party of the intention to exercise its right by means of a registered letter or at the address for electronic delivery referred to in article 2 point 1 of the Act of 18 November 2020 on electronic delivery, sent no later than 14 days prior to the lapse of the time limit agreed on.

Article 859⁷.

Despite having concluded the contract for a definite period of time, the storage warehouse entrepreneur may at all times for important reasons call upon the depositing party to collect the things, yet setting an appropriate time limit for their collection.

Article 859⁸.

§ 1. By collecting things without reservations as well as by paying all the dues of the storage warehouse entrepreneur all claims against the storage warehouse entrepreneur on account of the contract of storage shall expire, except for claims on account of the thing's latent damage, if the depositing party has notified the storage warehouse entrepreneur of it within seven days

from collection.

§ 2. The provision of § 1 shall not apply where the defect results from an intentional fault or gross negligence.

Article 859⁹.

Claims arising from the contract of storage shall be subject to limitation upon the lapse of a year.

TITLE XXXI

Civil law partnership

Article 860.

§ 1. By the contract of civil law partnership the partners undertake to strive to achieve a joint economic aim by acting in a specified manner, in particular, by making contributions.

§ 2. The contract of civil law partnership should be evidenced in writing.

Article 861.

§ 1. The partner's contribution may consist in contributing to the civil-law partnership ownership or other rights, or providing services.

§ 2. It shall be presumed that the contributions of partners have equal value.

Article 862.

If a partner undertook to contribute ownership of a thing to the civil-law partnership, the provisions on sale shall apply accordingly to performing that obligation as well as to liability on account of warranty for defects. If things are to be contributed for use only, the provisions on lease shall apply accordingly within the above-mentioned scope.

Article 863.

§ 1. The partner may neither dispose of his share in the partners' joint property nor of his share in the respective parts in this property.

§ 2. The partner may not demand a division of the partners' joint property in the course of the civil law partnership's duration.

§ 3. In the course of the civil law partnership's duration a partner's creditor may neither demand to be satisfied from the share in the partners' joint property nor from the share in the respective parts in this property.

Article 864.

The partners shall be jointly and severally liable for the civil law partnership's obligations.

Article 865.

§ 1. Each partner shall be entitled to and obliged to manage the civil law partnership's affairs.

§ 2. Each partner may, without a prior resolution of the partners, manage the civil-law

partnership's affairs which do not exceed the scope of the ordinary course of the partnership's business. However, if before completing such an affair, any other partner objects to managing it, the partners' resolution shall be required.

§ 3. Each partner may, without a prior resolution of the partners, perform an urgent act whose non-performance might cause irreparable losses to the civil law partnership.

Article 866.

In the absence of a contract to the contrary or the partners' resolution, each partner shall be empowered to represent the civil law partnership within such limits as he is entitled to manage its affairs.

Article 867.

§ 1. Each partner shall be entitled to an equal share in profits and shall participate in losses in the same proportion, regardless of the type and value of his contribution. The partners' share in profits and losses may be set differently in the contract of the civil law partnership. Some of the partners may even be released from a share in losses. The partner may not be, however, exempt from a share in the profits.

§ 2. The partner's share in the profits set out in the contract shall, in the case of doubt, also be equal to the share in the losses.

Article 868.

§ 1. The partner may demand a division and payment of profits only after the termination of the civil law partnership.

§ 2. However, where the civil law partnership has been established for a longer period of time, the partners may demand a division and payment of profits at the end of each financial year.

Article 869.

§ 1. If the civil law partnership has been established for an indefinite period of time, each partner may leave the partnership by terminating his share three months in advance at the end of the financial year.

§ 2. For important reasons a partner may terminate his share without observance of the notice periods, even if the civil law partnership was established for an indefinite period of time. Any reservation to the contrary shall be invalid.

Article 870.

If during the last six months the enforcement proceedings on the partner's movable things have proven ineffective, his personal creditor, who obtained an attachment of rights to which the partner would be entitled in the case of him leaving the civil law partnership or its termination, may terminate by notice the partner's share in the partnership three months in advance, even though the partnership was established for a definite period of time. If the contract of the civil law partnership provides for a shorter period of notice, the creditor may make use of this period.

Article 871.

§ 1. The things which the partner contributed to the civil law partnership for use shall be returned to the partner who leaves the partnership; he shall be also paid the value of his contribution specified in the contract of the civil law partnership in money, and in the absence of such a specification, the value of the contribution upon making it. The value of the contribution consisting in performance of services or in using things belonging to the partner by the partnership shall not be returned.

§ 2. Moreover, the partner leaving the civil law partnership shall be paid in money such a part of the joint property remaining after having deducted the value of all the partners' contributions which corresponds to the proportion in which the partner leaving the partnership has participated in its profits.

Article 872.

It may be reserved that the partner's heirs will enter into the civil law partnership in his place. In such a case they should indicate to the partnership one person who will exercise their powers. Until then, the remaining partners shall be able to undertake all acts within the scope of managing the partnership's affairs.

Article 873.

If despite the existence of reasons for termination of the civil law partnership provided for in the contract, the partnership continues its existence with all the partners' consent, it shall be construed as having been prolonged for an indefinite period of time.

Article 874.

§ 1. Each partner may demand to have the civil law partnership terminated for important reasons by a court of law.

§ 2. The partnership shall be terminated upon declaring a partner bankrupt.

Article 875.

§ 1. From the moment of the civil law partnership's termination the provisions on co- ownership in fractional parts shall apply accordingly to the partners' joint property without prejudice to the provisions below.

§ 2. The partners shall have their contributions reimbursed from the assets remaining after the payment of the partnership's debts. The provisions on reimbursement of contributions on the partner's leaving the partnership shall apply accordingly.

§ 3. The remaining surplus of the joint property shall be divided between the partners in such a proportion in which they participated in the partnership's profits.

TITLE XXXII

Suretyship

Article 876.

§ 1. By the contract of suretyship the surety undertakes towards the creditor to render performance, should the debtor fail to render the performance.

§ 2. The surety's declaration shall be made in writing on pain of invalidity.

Article 877.

In the case of providing a suretyship for the debt of a person who could not have contracted an obligation due to the lack of the capacity for juridical acts, the surety should render performance as a main debtor if at the moment of providing the suretyship he knew of that person's lack of capacity or might have learned with ease of it.

Article 878.

§ 1. One may provide a suretyship for a future debt up to the amount specified in advance.

§ 2. A suretyship unlimited in time for a future debt may be revoked at all times prior to the debt's arising.

Article 879.

§ 1. The scope of the debtor's obligation shall be decided each time by reference to the scope of the surety's obligation.

§ 2. However, a juridical act performed by the debtor with the creditor after granting suretyship may not increase the surety's obligation.

Article 880.

If the debtor delays in rendering performance, the creditor should notify the surety of it immediately.

Article 881.

In the absence of a different reservation the surety shall be liable as a joint and several co- debtor.

Article 882.

If a time limit for the debt's payment has not been set or if the debt's payment depends on termination by notice, the surety, after the lapse of six months from the date of granting the suretyship, and where he granted suretyship for a future debt - from the date when the debt arose, may demand that the creditor call upon the debtor to pay or that the creditor give notice at the earliest date. If the creditor fails to satisfy the above-mentioned request, the surety's obligation shall expire.

Article 883.

§ 1. The surety may raise against the creditor all such defences which the debtor is entitled to; in particular, the surety may set off a receivable which the debtor is entitled to towards the creditor.

§ 2. The surety shall not lose the above defences even if the debtor has waived them or acknowledged the creditor's claim.

§ 3. In the case of the debtor's death, the surety may not invoke the limitation of an heir's liability arising from the inheritance law provisions.

Article 884.

§ 1. The surety, who the creditor pursues a claim against, should notify the debtor immediately by calling upon him to take part in the court case.

§ 2. If the debtor fails to take part in the case, he may not raise against the surety such defences which he was entitled to towards the creditor and which the surety failed to raise for he had not know of them.

Article 885.

The surety should notify the debtor immediately that he paid the debt for which he granted suretyship. Should he fail to do so and should the debtor perform the obligation, he may not demand from the debtor reimbursement for what he himself has paid to the creditor, unless the debtor has acted in bad faith.

Article 886.

If suretyship has been granted with the debtor's consent, the debtor should notify the surety immediately on having performed the obligation. Should he fail to do so, the surety who has satisfied the creditor may demand from the debtor the reimbursement for what he himself has paid to the creditor, unless he acted in bad faith.

Article 887.

If the creditor has divested of the receivable's collateral or of the means of evidence, he shall be held liable towards the surety for the damage arising from it.

TITLE XXXIII

Donation

Article 888.

§ 1. By the contract of donation the donating party undertakes to render gratuitous performance for the benefiting party at the expense of his own property.

§ 2. (repealed).

Article 889.

The following gratuitous gains shall not constitute a donation:

1)  where the obligation to render gratuitous performance results from a contract governed by other provisions of the Code;

2)  where a person waives his right which he has not acquired yet or which he acquired in such a manner that in the case of the waiver it shall be regarded as not having been

acquired.

Article 890.

§ 1. A declaration of the donating party should be made in the notarial deed form. However, the contract of donation concluded without observance of the notarial form shall be valid if the promised performance has been rendered.

§ 2. The above provisions shall not prejudice the provisions which because of the donation's object shall require observance of the special form for the declarations of both parties.

Article 891.

§ 1. The donating party shall be obliged to redress the damage resulting from the non- performance or improper performance of the obligation if the damage has been inflicted intentionally or due to gross negligence.

§ 2. If the donating party delays in rendering pecuniary performance, the benefiting party may demand payment of the interest for the delay only from the day of instituting an action.

Article 892.

If the thing donated has defects, the donating party shall be obliged to redress the damage which he has inflicted upon the benefiting party by not having notified him in appropriate time of the defects, despite having known of them. The provision shall not apply where the benefiting party might have noticed the defect with ease.

Article 893.

The donating party may vest in the benefiting party a duty to perform a specified act or omission while not making any person a creditor (instruction).

Article 894.

§ 1. The donating party who performed the obligation resulting from the contract of donation may demand that the instruction be performed, unless its scope is only to benefit the benefiting party.

§ 2. After the donating party's death, heirs of the donating party may demand the performance of the instruction, and where the instruction takes into account the social interest

- also a competent state organ.

Article 895.

§ 1. The benefiting party may refuse to perform the instruction if it is justified due to a substantial change in the relations.

§ 2. If the donating party or his heirs demand the performance of the instruction, the benefiting party may release himself by releasing the object of donation in kind in such a state in which the object is at that time. The provision shall not apply where a competent state organ demands the performance of the instruction.

Article 896.

The donating party may revoke a donation which has not been performed yet if after the conclusion of the contract his financial position was subject to such a change that the donation's performance may not occur without prejudice to his own maintenance according to his justified needs or without prejudice to the statutory maintenance duties which encumber him.

Article 897.

If the donating party, after having performed the donation, has become impoverished, the benefiting party shall be obliged, within the limits of his still existing enrichment, to provide the donating party with the means which the latter lacks to maintain himself according to his justified needs or to perform statutory maintenance duties which encumber him. The benefiting party may, however, release himself from that duty by returning to the donating party the value of the enrichment.

Article 898.

§ 1. The donating party may revoke the donation which has already been performed if the benefiting party has shown gross ingratitude towards him.

§ 2. The reimbursement of the revoked donation's object should come into being pursuant to the provisions on unjust enrichment. From the moment of an event justifying the revocation, the benefiting party shall be held equally liable as an unjustly enriched person, who should take a duty of reimbursement into consideration.

Article 899.

§ 1. The donation may not be revoked due to ingratitude if the donating party has forgiven the benefiting party. If the donating party did not have the capacity for juridical acts at the moment of forgiving, the forgiveness shall be effective if it occurred with sufficient awareness.

§ 2. The donating party's heirs may revoke the donation on account of ingratitude only when the donating party at the moment of his death was entitled to revoke it or where the benefiting party has intentionally deprived the donating party of life or has intentionally brought about a health disorder whose consequence was the donating party's death.

§ 3. The donation may not be revoked after the lapse of a year from the day when the donating party learned about the benefiting party's ingratitude.

Article 900.

The donation's revocation shall come into being by a declaration made in writing to the benefiting party.

Article 901.

§ 1. A representative of an incapacitated person may demand the termination of the contract of donation made by that person prior to his incapacitation, if given the value of the performance and lack of justified incentives the donation is excessive.

§ 2. One may not demand the termination of the contract of donation after the lapse of two years from its performance.

Article 902.

The provisions on revocation of donation shall not apply where the donation satisfies the duty arising from the principles of community coexistence.

TITLE XXXIII¹

Immovable property transfer

Article 902¹.

§ 1. By the contract of immovable property transfer, the owner of immovable property undertakes to gratuitously transfer the ownership of immovable property to a municipality or the State Treasury.

§ 2. The State Treasury may conclude a contract of immovable property transfer, if the municipality where the entire or a part of the immovable property is situated fails to accept an invitation to conclude it within three months from the day of the invitation by the immovable property's owner.

Article 902².

Unless the parties have decided otherwise, the owner transferring the immovable property shall not be held liable for its defects.

TITLE XXXIV

Pension and life-annuity

SECTION I

Pension

Article 903.

By the contract of pension one of the parties undertakes towards the other one to render specified periodical performances in money or in things specified only as to their kind.

Article 903¹.

The contract of pension shall be evidenced in writing.

Article 904.

If time limits for the payment of a pension have not been set otherwise, a pecuniary pension shall be paid monthly in advance, and a pension consisting in things specified only as to their kind shall be payable within the time limits arising from the nature of the performance and the pension's aim.

Article 905.

If the entitled person has reached the day of payment of the pension payable in advance, he shall be entitled to the entire performance due for the given period. The pension payable in arrears should be paid for the period until the day when the duty has ceased to exist.

Article 906.

§ 1. The provisions on sale shall apply accordingly to the pension established for remuneration.

§ 2. The provisions on donation shall apply to the pension established with no remuneration.

Article 907.

§ 1. In the absence of specific provisions the provisions of the present section shall also apply in the case where a pension results from non-contractual sources.

§ 2. If the duty to pay the pension results from the statute, either of the parties in the case of the change of relations may demand a change of the pension's amount or the change of its duration, even if the amount of the pension and its duration were set in a court ruling or in a contract.

SECTION II

Life-annuity

Article 908.

§ 1. If in return for a transfer of ownership of immovable property the acquiring party has undertaken to provide the alienating party with lifelong maintenance (contract of life- annuity), he should, in the absence of a different contract, accept the alienating party as a member of his household, provide him with food, clothes, accommodation, electricity and fuel, provide him with an appropriate help and nursing during an illness and give him a funeral corresponding to the local customs at his expense.

§ 2. If in the contract of life-annuity the party acquiring immovable property undertook to encumber it for the alienating party's benefit with a usufruct whose exercise is limited to a part of the immovable property, with a servitude of dwelling or other personal servitude, or if the former undertook to render repeated performances in cash or in things specified as to their kind, the usufruct, the personal servitude and the entitlement to repeated performances shall belong to the content of the right of life-annuity.

§ 3. One may reserve life-annuity for a person close to the party alienating the immovable property as well.

Article 909.

(repealed).

Article 910.

§ 1. The transfer of immovable property's ownership on the basis of the contract of life-

annuity shall come into being along with a simultaneous encumbrance of the immovable property with a right to life-annuity. The provisions on limited proprietary rights shall apply accordingly to such an encumbrance.

§ 2. In the case of alienation of immovable property encumbered with a right to life-annuity, the alienating party shall be held personally liable for performances comprised by this right, unless they become mature when the immovable property was not owned by him. Personal liability of the co-owners shall be joint and several.

Article 911.

The right to life-annuity established for the benefit of several persons shall be subject to an appropriate reduction in the case of death of any of these persons.

Article 912.

The right to life-annuity shall be inalienable.

Article 913.

§ 1. If for any reasons whatsoever there should arise such relations between the life-annuitant and the obliged person that one may not require the parties to maintain a direct contact between them, a court of law at the request of either of them shall convert all or several entitlements comprised by the content of the right to life-annuity's into a lifelong pension corresponding to the value of these entitlements.

§ 2. In exceptional cases a court of law may terminate the contract of life-annuity at the request of the obliged person or of the life-annuitant if the latter is the party alienating the immovable property.

Article 914.

If the person obliged on account of the contract of life-annuity has alienated the immovable property which he received, the life-annuitant may demand the right to life-annuity to be converted into a lifelong pension corresponding to the value of this right.

Article 915.

The provisions of the two preceding articles shall apply accordingly to the contracts by means of which the party acquiring immovable property has undertaken to encumber the immovable property with a usufruct along with the limitation of its exercise to the immovable property's part in order to provide the alienating party with lifelong maintenance.

Article 916.

§ 1. A person towards whom the life-annuitant is encumbered with a statutory duty of maintenance may demand that the contract of life-annuity be considered ineffective towards the former if due to this contract the life-annuitant has become insolvent. This entitlement shall be due regardless of whether the life-annuitant acted while aware of the creditors' detriment as well as regardless of the date when the contact was concluded.

§ 2. One may not demand a contract of life-annuity to be considered ineffective after the

lapse of five years from the date of this contract.

TITLE XXXV

Settlement

Article 917.

By the contract of settlement the parties shall make reciprocal concessions within the scope of the legal relation existing between them for the purpose of setting aside uncertainty as to the claims arising from that relation or ensuring their performance or setting aside a dispute which exists or which might arise.

Article 918.

§ 1. Freeing oneself from the legal consequences of a settlement concluded when under the influence of an error shall be admissible only where the error regarded the state of facts which both of the parties considered undisputable according to the settlement's content, and the dispute or uncertainty would not have arisen had the parties known of the real state of affairs.

§ 2. One may not free himself from the legal consequences of a settlement due to having found evidence as to the claims which the settlement regards, unless it has been concluded in bad faith.

TITLE XXXVI

Public promise

Article 919.

§ 1. A person who by means of public promise has promised a reward for performing a specified act, shall be obliged to abide by this promise.

§ 2. If no time limit for performing the act has been set in the promise or if it had not been reserved that the promise was irrevocable, the promising party may revoke it. The revocation should take place by means of public declaration in the same manner as the one in which the promise was made. The revocation shall be ineffective towards the person who previously performed the act.

Article 920.

§ 1. If the act has been performed by several persons independently, each of them shall be entitled to a full reward, unless only one reward has been promised.

§ 2. If only one reward has been promised, a person who first comes forward shall receive it; and where several persons come forward at the same time - the person who first performed the act.

§ 3. If the act was jointly performed by several persons, in the case of a dispute a court of law shall divide the reward accordingly.

Article 921.

§ 1. Promising a reward publicly for the best specific work or for the best act shall be ineffective if no time limit, within which one may seek the reward, has been set.

§ 2. Unless otherwise reserved in the reward's promise, it shall be the promiser's decision whether any specific work or an act, and which one, deserves the reward.

§ 3. The party promising the reward shall acquire ownership of the specific work only where he reserved it in the promise. In such a case the acquisition of ownership shall take place upon the payment of the reward. The very provision shall apply to the acquisition of the author's rights or the inventor's rights.

TITLE XXXVII

Remittance and securities

SECTION I

Remittance

Article 921¹.

A person, who passes to the other (the party receiving the remittance) the performance of the third party (the remitted party), authorizes the party receiving the remittance to accept the performance and the remitted party to render the performance on the remitting party's account.

Article 921².

§ 1. If the remitted party has declared to the party receiving the remittance that he accepted the remittance, the former shall be obliged towards the latter to render the performance set out in the remittance.

§ 2. In such a case the remitted party may invoke only the defences resulting from the content of the remittance as well as the defences to which he is personally entitled towards the party receiving the remittance.

§ 3. Claims of the party receiving the remittance against the remitted party, arising from the remittance's acceptance, shall be subject to limitation upon the lapse of a year.

Article 921³.

The remitting party may revoke the remittance until the remitted party accepts it or renders performance.

Article 921⁴.

If the remitted party is the remitting party's debtor with regard to the remitted performance, the former shall be obliged towards the latter to satisfy the remittance.

Article 921⁵.

Where the remitting party is the debtor of the party receiving the remittance, the debt's

cancellation shall come into being only by means of rendering the performance, unless it has been agreed otherwise.

SECTION II

Securities

Article 921⁶.

If the obligation results from a security which has been issued, the debtor shall be entitled to perform against the return of the document or against making it available to the debtor in order to deprive it of its binding force in a manner which is customarily accepted.

Article 921⁷.

Having rendered performance to the hands of the possessor who is entitled by the security's content shall release the debtor, unless he acted in bad faith.

Article 921⁸.

Registered securities shall provide entitlement to a person whose name is indicated in the document's content. A transfer of rights shall take place by means of assignment combined with the release of the document.

Article 921⁹.

§ 1. Endorsable securities shall provide entitlement to a person set forth in the document as well as to anybody to whom the rights have been transferred by endorsement.

§ 2. A written declaration put on the endorsable security and containing at least the alienating party's signature denoting a transfer of rights to the other person shall be the endorsement.

§ 3. The release of the document as well as the existence of an uninterrupted sequence of endorsements shall be required for the transfer of rights arising from the document.

Article 921¹⁰.

§ 1. If a permit of a competent state organ is required to put a bearer security into circulation, the document issued without such a permit shall be invalid.

§ 2. The debtor's signature may be mechanically stamped, unless specific provisions provide otherwise.

Article 921¹¹.

§ 1. The debtor shall not have a duty to examine whether the bearer is the owner of the document. However, in the case of justified doubts whether the document's bearer is the creditor, the debtor should place the object of the performance at the court deposit.

§ 2. Where a competent state organ has issued a ban on the performance, the release from the obligation shall come into being by placing the object of the performance at the court deposit.

Article 921¹².

A transfer of rights under a bearer document shall require the release of the document.

Article 921¹³.

The debtor may invoke towards the creditor the defences which regard the document's validity or which result from its content or to which the former is entitled towards the creditor. The debtor may also invoke the defences which he is entitled to towards the former creditor if the party acquiring the document acted deliberately to the debtor's detriment.

Article 921¹⁴.

§ 1. Specific provisions shall govern the redemption of securities.

§ 2. If the security has been redeemed in a final manner, the debtor shall be obliged to release a new document to the person to whose benefit the redemption was performed, at that person's expense, and where the receivable is mature - the debtor shall be obliged to render the performance.

Article 921¹⁵.

§ 1. The provisions on securities shall apply accordingly to entitlement instruments confirming the duty to render performance.

§ 2. In the case of a loss of the entitlement instrument confirming in its content the duty to render performance at the creditor's request, the debtor may make the performance dependent on that the person making such a request proves his entitlement.

§ 3. The provisions on bearer securities shall apply accordingly to the entitlement instrument which does not specify the name of the entitled person, unless something else results from specific provisions.

Article 921¹⁶.

The provisions of the present section shall apply accordingly to securities which carry rights other than receivables.

BOOK FOUR SUCCESSION

TITLE I

General provisions

Article 922.

§ 1. The property rights and obligations of the deceased shall devolve upon his death on one or several persons pursuant to the provisions of this Book.

§ 2. The inheritance shall not involve the rights and obligations of the deceased which are closely connected with him as well as the rights which, upon his death, devolve onto designated persons regardless of whether they are his heirs.

§ 3. The estate debts shall also involve the expenses of the decedent's funeral to the extent

that the customs accepted within a given environment so require, the expenses of the inheritance proceeding, the obligation to satisfy claims for the reserved portion and the obligation to perform ordinary legacies and instructions, as well as other obligations envisaged by the provisions of this Book.

Article 923.

§ 1. The spouse and other persons in close relations to the decedent who had lived with him until his death, shall be entitled to enjoy, within three months from the opening of the inheritance, the dwelling and household equipment to the same extent as before. The disposition of the decedent which excludes or limits this entitlement shall be invalid.

§ 2. The above-mentioned provisions shall not limit the entitlement of the spouse and other persons in close relations to the decedent which arise from the lease of the premises or the right to premises of a cooperative member.

Article 924.

The inheritance shall be opened upon the death of the decedent.

Article 925.

An heir shall acquire the inheritance upon the opening of the inheritance.

Article 926.

§ 1. The inheritance entitlement shall result from the statute or a testament.

§ 2. Statutory succession of the entire estate shall come into being if the decedent has not appointed an heir or if none of the persons appointed by him to inherit wants to or may become an heir.

§ 3. With the exceptions provided for by the statute, the statutory succession of a part of the estate shall come into being if the decedent has not appointed an heir to this part or if any of the several persons appointed by him to inherit the entire estate does not want to or may not become an heir.

Article 927.

§ 1. A natural person who is not alive at the time of opening the inheritance as well as a legal person who does not exist at that time may not be an heir.

§ 2. However, a child already conceived at the time of opening the inheritance may be an heir provided that he is born alive.

§ 3. A foundation established by the decedent in his testament may be an heir provided that it is entered in the register within two years from the date of the announcement of the testament.

Article 928.

§ 1. An heir may be adjudged unworthy by a court of law if:

1)  he has intentionally committed a serious crime against the decedent;

2)  he has induced the decedent using deceit or threat to either draw up or to revoke the

testament or frustrated the carrying out of one of these acts in the same manner;

3)  he has intentionally concealed or destroyed the decedent's testament, counterfeited or altered the testament or has deliberately taken advantage of the testament counterfeited or altered by another person.

§ 2. An unworthy heir shall be excluded from succession as if he predeceased the opening of the inheritance.

Article 929.

Every person who has an interest in it may demand that an heir be adjudged unworthy. Such a demand may be lodged within a year from the day on which this person became aware of the reason for unworthiness, however, not later than before the lapse of three years from the opening of the inheritance.

Article 930.

§ 1. An heir may not be adjudged unworthy if the decedent has forgiven him.

§ 2. If, at the time of forgiveness, the decedent did not have capacity for juridical acts, the act of forgiveness shall be effective if it was made with sufficient awareness.

TITLE II

Statutory succession

Article 931.

§ 1. Under the statute, the children and spouse of the decedent shall be entitled to inherit first; they shall inherit in equal parts. However, the part of the spouse shall not be smaller than a quarter of the entire estate.

§ 2. If a child of the decedent predeceased the opening of the inheritance, the share in the estate which would fall to him shall fall to his children in equal parts. This provision shall be applicable to further descendants accordingly.

Article 932.

§ 1. In the absence of the descendants of the decedent, his spouse and parents shall be appointed to inherit by the statute.

§ 2. The share in the estate of each of the parents who inherit in concurrence with the spouse of the decedent shall amount to a quarter of the entire estate. If paternity of the parent has not been established, the share in the estate of the mother of the decedent who inherits in concurrence with the decedent's spouse shall amount to half of the estate.

§ 3. In the absence of the descendants and the spouse of the decedent, the entire estate shall fall to his parents in equal parts.

§ 4. If one of the decedent's parents predeceased the opening of the inheritance, the share in the estate which would fall to him shall fall to the siblings of the decedent in equal parts.

§ 5. If any of the decedent's siblings predeceased the opening of the inheritance while leaving

descendants, the share in the estate which would fall to him, shall fall to his descendants. The division of this share shall be made pursuant to the principles governing the division among further descendants of the decedent.

§ 6. If one of the parents predeceased the opening of the inheritance and there are no siblings of the decedent or their descendants, the share in the estate of a parent who inherits in concurrence with the spouse of the decedent shall amount to half of the estate.

Article 933.

§ 1. The share in the estate of the spouse who inherits in concurrence with the parents, siblings and descendants of the siblings of the decedent shall amount to half of the estate.

§ 2. In the absence of the descendants of the decedent, as well as his parents, siblings and their descendants, the entire estate shall fall to the decedent's spouse.

Article 934.

§ 1. In the absence of the descendants of the decedent, as well as of his spouse, parents, siblings and the siblings' descendants, the entire estate shall fall to the grandparents of the decedent; they shall inherit in equal parts.

§ 2. If any of the grandparents of the decedent predeceased the opening of the inheritance, the share in the estate, which would fall to him, shall fall to his descendants. The division of this share shall be made pursuant to the rules governing the division of the estate among the descendants of the decedent.

§ 3. In the absence of the descendants of the grandparent who predeceased the opening of the inheritance, the share in the estate, which would fall to him, shall fall to the remaining grandparents in equal parts.

Article 934¹.

In the absence of the decedent's spouse and relatives, appointed to succession by the statute, the estate shall fall in equal parts to these children of the decedent's spouse whose both parents predeceased the opening of the inheritance.

Article 935.

In the absence of the spouse of the decedent, as well as of his relatives and children of the decedent's spouse appointed to succession by the statute, the estate shall fall to the municipality of the last domicile of the decedent, as the statutory heir. If it is not possible to determine the last domicile of the decedent in the Republic of Poland or the last domicile of the decedent has been abroad, the estate shall fall to the State Treasury, as a statutory heir.

Article 935¹.

The provisions on the succession entitlement resulting from the statute shall not be applicable to the spouse of the decedent remaining in separation.

Article 936.

§ 1. The adopted party shall inherit from the adopting party and his relatives as if he were a child of the adopting party and the adopting party and his relatives shall inherit from the adopted party as if the adopting party were a parent of the adopted party.

§ 2. The adopted party shall not inherit from his natural ascendants and their relatives and these persons shall not inherit from him.

§ 3. Where one of the spouses has adopted a child of the other spouse, the provision of § 2 shall not be applicable to this spouse and his relatives, and if such adoption was made after the death of the other parent of the adopted party, also to the relatives of the deceased whose rights and obligations resulting from kinship were retained in the ruling on adoption.

Article 937.

If the consequences of adoption involve only the establishing the relation between the adopting party and the adopted party, the following provisions shall apply:

1)  the adopted party shall inherit from the adopting party equally with his children and the descendants of the adopted party shall inherit from the adopting party under the same rules as the further descendants of the decedent;

2)  the adopted party and his descendants shall not inherit from the relatives of the adopting party and the relatives of the adopting party shall not inherit from the adopted party and his descendants;

3)  the parents of the adopted party shall not inherit from the adopted party and it is the adopting party who inherits from the adopted party in their place; apart from this, the adoption shall not affect the succession entitlement resulting from kinship.

Article 938.

If grandparents of the decedent live in want and may not receive means of subsistence they are entitled to from persons who are encumbered with the statutory maintenance duty, they may demand from an heir who is not encumbered with such obligation duty the means of subsistence proportionate to their needs and to the value of his share in the estate. The heir may satisfy the claim by paying to the grandparents of the decedent a pecuniary sum equivalent to the value of a quarter of his share in the estate.

Article 939.

§ 1. The spouse who inherits by the statute in concurrence with other heirs, except for the descendants of the decedent who lived with him at the time of his death, may demand, beyond his share in the estate, the objects belonging to the household equipment, which he used together with the decedent or exclusively by himself when the decedent was alive. The provisions on ordinary legacy shall apply accordingly to these claims of the spouse.

§ 2. The spouse shall not be entitled as mentioned above if the cohabitation of the spouses ceased when the decedent was alive.

Article 940.

§ 1. The spouse shall be excluded from succession if the decedent filed for divorce or separation due to the spouse's fault and this demand was legitimate.

§ 2. The exclusion of the spouse from succession shall be subject to a court ruling. The exclusion may be demanded by any other statutory heir entitled to succession in concurrence with the spouse; the time limit for instituting an action shall amount to six months from the day when the heir learned of the opening of the inheritance, however, not later than one year after the opening of the inheritance.

TITLE III

Disposition in case of death

SECTION I

Testament

Chapter   I General provisions

Article 941.

A disposition of the property in the case of death may only be made by way of a testament.

Article 942.

A testament may include dispositions of only one decedent.

Article 943.

The decedent may at any time revoke both the entire testament and individual provisions of it.

Article 944.

§ 1. A testament may be drawn up and revoked only by a person having full capacity for juridical acts.

§ 2. A testament may not be drawn up and revoked by a representative.

Article 945.

§ 1. A testament shall be invalid if it was drawn up:

1)  in a state excluding conscious or free decision-making and expressing intent;

2)  under the influence of an error which justifies a conjecture that if the decedent had not acted under the influence of the error, he would not have drawn up the testament to that effect;

3)  under threat.

§ 2. The invalidity of the testament for the above-mentioned reasons may not be invoked after the lapse of three years from the day when the person who had an interest in doing so became aware of the reason for the invalidity and, in any case, after the lapse of ten years from the opening of the inheritance.

Article 946.

A testament may be revoked either by the decedent drawing up a new testament, or by him destroying it or depriving it of features on which its validity is contingent with an intent of revocation or by introducing amendments to the testament which indicate the intention of revoking its provisions.

Article 947.

If the decedent drew up a new testament without indicating that the previous one was revoked, only these provisions of the previous testament which are inconsistent with the content of the new testament shall be revoked.

Article 948.

§ 1. A testament shall be construed in a manner ensuring as complete fulfillment of the decedent's intent as possible.

§ 2. If a testament may be construed in differing manners, the interpretation which allows to maintain the decedent's dispositions in effect and to give them reasonable meaning shall be accepted.

Chapter II Form of testament

Subsection 1 Ordinary testaments

Article 949.

§ 1. The decedent may draw up a testament by writing it entirely by hand, signing it and affixing a date.

§ 2. However, the absence of the date shall not imply the invalidity of the hand-written testament if there is no doubt as far as the decedent's capability for drawing up the testament, the content of the testament or the reciprocal relation of several testaments are concerned.

Article 950.

A testament may be drawn up in the form of a notarial deed.

Article 951.

§ 1. The decedent may also draw up a testament by declaring, in the presence of two witnesses, his last will orally before the head of municipality (mayor, or president of a town), district chief executive, president of a province, secretary of a district or municipality or a registrar.

§ 2. The declaration of the decedent shall be made in the form of minutes with the date of drawing them up provided. The minutes shall be read out to the decedent in the presence of

the witnesses. The minutes shall be signed by the decedent, the person in whose presence the will has been declared, and by the witnesses. If the decedent may not sign the minutes, the reason for the lack of the signature shall be indicated in the minutes.

§ 3. Deaf and mute persons may not draw up a testament in the manner envisaged in this article.

Subsection 2 Extraordinary testaments

Article 952.

§ 1. If there is a risk of an imminent death of the decedent, or if due to extraordinary circumstances it is not possible or made very difficult to comply with the ordinary form of a testament, the decedent may declare his last will orally in the simultaneous presence of at least three witnesses.

§ 2. The content of the oral testament may be confirmed in such a way that one of the witnesses or a third party writes down the decedent's declaration not later than one year from making it, providing the place and date of the declaration and the place and date of drawing the document up, and the document being signed by the decedent and two witnesses or all the witnesses.

§ 3. If the content of the oral testament was not confirmed in the above-mentioned manner, it may be confirmed within six months from the day of opening the inheritance by way of concordant testimonies of the witnesses provided before a court of law. If it is not possible to hear one of the witnesses or there are obstacles difficult to overcome, a court of law may confine itself to the concordant testimonies of the two witnesses.

Article 953.

A testament may be drawn up during travel on a Polish seagoing vessel or aircraft before the commander of the vessel or aircraft or the deputy commander so that the decedent declares his intent to the commander or his deputy in the presence of two witnesses; the commander or his deputy shall write down the decedent's will providing its date, and this document shall be read out to the decedent in the presence of the witnesses after which the document shall be signed by the decedent, witnesses and the commander of the vessel or aircraft or the deputy commander. If the decedent may not sign the document, the reason for the lack of the decedent's signature shall be provided in the document. If it is not possible to comply with such a form, an oral testament may be drawn up.

Article 954.

The special form of military testaments shall be specified by a regulation of the Minister of National Defence issued in concert with the Minister of Justice.

Article 955.

An extraordinary testament shall expire after the lapse of six months from the cessation of the circumstances justifying the non-compliance with the form of an ordinary testament, unless

the decedent died before the lapse of this time limit. The course of the time limit shall be suspended for the time within which it is not possible for the decedent to draw up an ordinary testament.

Subsection 3

Common provisions for ordinary and extraordinary testaments

Article 956.

The following persons may not be witnesses at the drawing up of a testament:

1)  a person who does not have a full capacity for juridical acts;

2)  a person who is blind, deaf or mute;

3)  a person who is unable to read or write;

4)  a person who cannot speak a language used by the decedent to draw up his testament;

5)  a person convicted of false testimony by a final court sentence.

Article 957.

§ 1. A person who is envisaged in a testament as the beneficiary may not be a witness at the drawing up of the testament. The following persons may not be witnesses either: the spouse of this person, the relatives of this person up to the second degree of kinship or affinity as well as persons remaining with him in the relation of adoption.

§ 2. If one of the persons listed in the preceding paragraph was a witness, invalidity shall be applicable only to such a provision which brings benefits to that person, his spouse, relatives up to the second degree of kinship or affinity, or a person remaining with him in the relation of adoption. However, if the content of the testament or the circumstances imply that in the absence of the invalid provision the decedent would not have drawn up the testament of a given content, the entire testament shall be invalid.

Article 958.

A testament drawn up in breach of the provisions of this Chapter shall be invalid, unless these provisions provide otherwise.

SECTION II

Appointment of heir

Article 959.

The decedent may appoint one or several persons to the entire estate or to a part of it.

Article 960.

If the decedent appointed several heirs to the estate or to a specified part of the estate without determining their shares in the estate, they shall inherit in equal parts.

Article 961.

If the decedent has allocated to a person specified in the testament particular assets that exhaust almost the entire estate, such a person shall not in the case of doubt be deemed as a legatee, but as the heir appointed to the entire estate. If such a testamentary disposition was made for the benefit of several persons, such persons shall in the case of doubt be deemed as having been appointed to the entire estate in fractional parts equivalent to the proportion of the value of the assets allocated to them.

Article 962.

A reservation of a condition or a time limit made upon the entitlement of a testamentary heir shall be deemed non-existent. If, however, the content of the testament or the circumstances imply that without the reservation the heir would not have been entitled to inherit, the entitlement of the heir shall be invalid. These provisions shall not be applicable if the condition had been fulfilled or not fulfilled or the time limit had elapsed before the inheritance was opened.

Article 963.

A testamentary heir may be appointed to inherit in the case when another person entitled as a statutory or testamentary heir does not want to or may not be an heir (substitution).

Article 964.

A provision of the testament by which the decedent obliges an heir to keep the acquired estate and leave it to another person shall result only in that the other person shall be entitled to inherit in the case when the heir does not want to or may not be an heir. If, however, the content of the testament or the circumstances imply that without such a limitation the heir would not be appointed, the appointment of the heir shall be invalid.

Article 965.

If the decedent has appointed several testamentary heirs and one of them does not want to or may not be an heir, the share allocated to him shall fall to the remaining testamentary heirs in proportion to the shares falling to them (accrual), unless the decedent decides otherwise.

Article 966.

If, under the testament, the inheritance falls to an heir who is not encumbered with the statutory maintenance duty towards the grandparents of the decedent, the grandparents may demand from the heir means of subsistence corresponding to their needs and the value of his share in the estate if they live in want and may not receive any means of subsistence from the persons encumbered with the statutory maintenance duty. The heir may satisfy this claim by paying to the grandparents of the decedent an amount of money equivalent to the value of a quarter of his share in the estate.

Article 967.

§ 1. If a person entitled to be the testamentary heir does not want to or may not be an heir, a statutory heir who the share allocated to this person fell to shall be obliged to perform

ordinary legacies, instructions and other dispositions of the decedent which encumber this person, unless the decedent decides otherwise.

§ 2. The above-mentioned provision shall apply accordingly to the substituted heir and to the heir to whom the share in the estate falls on account of the accrual.

SECTION III

Legacy and instruction

Chapter I Ordinary legacy

Article 968.

§ 1. The decedent may, by way of a testamentary disposition, oblige a statutory or testamentary heir to render specific property-related performance for the benefit of the specified person (ordinary legacy).

§ 2. The decedent may also encumber a legatee with the ordinary legacy (sublegacy).

Article 969.

(repealed).

Article 970.

Unless the decedent decides otherwise, a legatee may demand the legacy to be performed immediately after the announcement of the testament. However, the legatee encumbered with the sublegacy may refrain from performing it until the heir performs the legacy.

Article 971.

If the inheritance falls to several heirs, the legacy encumbers them correspondingly to the value of their shares in the estate, unless the decedent has decided otherwise. This provision shall apply accordingly to the sublegacy.

Article 972.

The provisions on the appointment of an heir, the capacity to inherit and unworthiness shall be applicable accordingly to legacies.

Article 973.

If a person who is a beneficiary of the legacy does not want to or may not be a legatee, the person encumbered with the legacy shall be released from the obligation to perform it but shall, nevertheless, perform the sublegacies, unless the decedent decides otherwise.

Article 974.

The legatee encumbered with the obligation to perform the sublegacy may release himself from this obligation by transferring gratuitously for the benefit of the sublegatee the rights

vested in him under the legacy or by assigning the claim for the performance of the legacy.

Article 975.

The legacy may be made on condition or with the reservation of the time limit.

Article 976.

Unless the decedent decides otherwise, the legacy of a thing indicated as to its identity shall be ineffective if the thing bequeathed does not belong to the inheritance upon its opening or if the decedent was, upon his death, obliged to alienate the thing.

Article 977.

If the thing specified as to its identity is the object of legacy, the provisions on claims between an owner and an independent possessor of the thing shall be applicable accordingly to the claims of a legatee for remuneration for using the thing, for the return of profits or for payment of their value, as well as to the claims of a person encumbered with the legacy for the return of the expenditures on the thing.

Article 978.

If the thing specified as to its identity is the object of legacy, a person encumbered with the legacy shall be liable towards the legatee for the defects of the thing like a donating party.

Article 979.

If things specified only as to their kind are the object of the legacy, the encumbered person shall perform things of an average quality, taking into account the needs of the legatee.

Article 980.

If things specified only as to their kind are the object of legacy, the provisions on warranty at sale shall apply accordingly to the liability of the encumbered person towards the legatee for physical and legal defects of the things. However, the legatee may demand from the person encumbered with the legacy only damages for an improper performance of the legacy or a supply of things of the same kind free from defects in place of the defective things, as well as the redress of the damage caused by a delay.

Article 981.

A claim on account of legacy shall be subject to limitation with the lapse of five years from the day of the legacy's maturity.

Chapter II Specific bequest

Article 981¹.

§ 1. In a testament drawn up in the form of a notarial deed, the decedent may decide that a

specified person shall acquire the object of the bequest upon the opening of the inheritance (specific bequest).

§ 2. The following may be the object of the specific bequest:

1)  a thing specified as to its identity,

2)  an alienable property-related right,

3)  an enterprise or an agricultural farm,

4)  establishing usufruct or servitude for the benefit of a recipient of the specific bequest;

5)  all rights and obligations pertaining to a partner of a partnership.

Article 981².

A specific bequest shall be ineffective if upon the opening of the inheritance an object of the bequest does not belong to the decedent or the decedent was obliged to alienate it. If establishing usufruct or servitude for a recipient of the specific bequest has been the object of the bequest, the bequest shall be ineffective, where, upon the opening of the inheritance, a property-related object which was to have been encumbered by usufruct or by servitude does not belong to the inheritance or the decedent was obliged to alienate it.

Article 981³.

§ 1. A reservation of a condition or a time limit made upon the establishment of a specific bequest shall be deemed non-existent. If, however, the content of the testament or the circumstances imply that without the reservation the bequest would not have been made, the specific bequest shall be invalid. These provisions shall not be applicable if the condition had been fulfilled or not fulfilled or the time limit had elapsed before the inheritance was opened.

§ 2. A specific bequest invalid because of a reservation of a condition or a time limit shall produce the consequences of an ordinary legacy made on condition or with the reservation of a time limit, unless something else results from the content of a testament or from the circumstances.

Article 981⁴.

The decedent may encumber a person whose benefit he made a specific bequest for with an ordinary legacy.

Article 981⁵.

The provisions on the appointment of an heir, acceptance and rejection of inheritance, on the capacity to inherit and on unworthiness shall be applicable accordingly to specific bequests.

Article 981⁶.

In matters not governed by the provisions of the present chapter as well as in specific provisions, the provisions on ordinary legacy shall be applicable accordingly to specific bequest.

Chapter III

Instruction

Article 982.

The decedent may, in the testament, impose on an heir or a legatee the obligation of specific acting or refraining from acting without making anyone a creditor (instruction).

Article 983.

The legatee encumbered with the instruction may refrain from its performance until an heir performs the legacy. This provision shall apply accordingly in the case when the instruction encumbers a sublegatee.

Article 984.

If a person, for whose benefit the legacy with the obligation to perform the instruction has been made, does not want to or may not be a legatee, an heir free from the obligation to perform the legacy shall perform the instruction, unless the decedent decides otherwise. This provision shall apply accordingly in the case when the instruction encumbers a sublegatee.

Article 985.

Each heir, as well as the executor of the testament, may demand to execute the instruction, unless the only aim of the instruction involves the benefit of a person encumbered with the instruction. If the instruction pursues public interest, a competent state organ may also demand the performance of the instruction.

SECTION IV

Executor of testament

Article 986.

§ 1. The decedent may appoint the executor or the executors of the testament in the testament.

§ 2. A person who does not have a full capacity for juridical acts may not be the executor of a testament.

Article 986¹.

The decedent may appoint the executor of the testament to the management of the estate, of its organized part or of a specific part.

Article 987.

If a person appointed as the executor of a testament refuses to accept this duty, he may submit a declaration to this effect before a court of law or a notary.

Article 988.

§ 1. Unless the decedent has decided otherwise, the executor of the testament shall manage

the estate, pay off estate debts, in particular, perform ordinary legacies and instructions, and then release the estate to the heirs, pursuant to the intent of the decedent and the statute, and in any case immediately after performing the division of the estate.

§ 2. The executor of the testament may sue and be sued in cases resulting from the management of the estate, of its organized part or of a specific part. He may also sue in cases concerning the rights belonging to the estate and be sued in cases concerning the estate debts.

§ 3. The executor of the testament should release the object of a specific bequest to a person whose benefit the bequest was made for.

Article 989.

§ 1. The provisions on mandate for remuneration shall be applicable accordingly to the reciprocal claims between an heir and the executor of the testament resulting from the management of the estate, of its organized part or of a specific part.

§ 2. The costs borne for the management of the estate, of its organized part or of a specific part and the remuneration of the executor of the testament shall be included in the estate debts.

Article 990.

A court of law may release the executor of a testament for important reasons.

Article 990¹.

The decedent may appoint the executor of the testament to the management of the object of a specific bequest, until the moment, when a person whose benefit the specific bequest was made for becomes a holder of that object.

TITLE IV

Reserved portion

Article 991.

§ 1. The descendants, spouse and parents of the decedent who would be entitled to inheritance by the statute, shall be, if the entitled person is permanently unable to work or if the entitled descendant is a minor, entitled to two thirds of the value of a share in the estate which would fall to him at the statutory succession, and in other cases - half the value of this share (reserved portion).

§ 2. If the entitled person did not receive the reserved portion he is entitled to, either in the form of a donation made by the decedent, or in the form of inheritance appointment, or in the form of a legacy, he shall have a claim against an heir for payment of a pecuniary sum needed to cover the reserved portion or to supplement it.

Article 992.

When establishing the share in the estate which constitutes the basis for calculating the reserved portion, unworthy heirs and heirs who rejected the inheritance shall also be taken

into account, unlike the heirs who waived the inheritance or were disinherited.

Article 993.

When calculating the reserved portion, ordinary legacies and instructions shall not be taken into account, unlike the donations and specific bequests made by the decedent, which shall be added to the estate, pursuant to the below-mentioned provisions.

Article 994.

§ 1. When calculating the reserved portion, the estate shall not include minor donations which are customarily accepted in given relations or made more than ten years before the opening of the inheritance, as well as donations made for the benefit of persons who are not heirs or are not entitled to the reserved portion.

§ 2. Donations made by the decedent at the time when he had no descendants shall not be added to the estate when calculating the reserved portion to which the descendant is entitled. This, however, shall not apply if the donation was made within a period of less than three hundred days before the birth of the descendant.

§ 3. Donations made by the decedent before contracting marriage shall not be added to the estate when calculating the reserved portion to which the decedent's spouse is entitled.

Article 995.

§ 1. The value of the object of donation shall be calculated pursuant to its state as at the date of performing it and pursuant to the prices set as at the date of establishing the reserved portion.

§ 2. The value of the object of a specific bequest shall be calculated pursuant to its state as at the opening of the inheritance and pursuant to the prices set as at the date of establishing the reserved portion.

Article 996.

A specific bequest and a donation made by the decedent for the benefit of a person entitled to the reserved portion shall be included in the reserved portion the latter is entitled to. If a further descendant of the decedent is entitled to the reserved portion, a specific bequest as well as a donation made by the decedent for the benefit of the entitled person's ascendant shall also be included in the reserved portion such a further descendant is entitled to.

Article 997.

If the decedent's descendant is entitled to the reserved portion, the costs of bringing him up and providing comprehensive and vocational education to him borne by the decedent shall be included in the reserved portion the descendant is entitled to, insofar as the costs exceed the average amount accepted in the given environment.

Article 998.

§ 1. If a person entitled to the reserved portion is appointed to succession, he shall be liable for ordinary legacies and instructions only up to the amount of the surplus exceeding the

value of his share in the estate, which constitutes the basis for calculating the reserved portion he is entitled to.

§ 2. The above-mentioned provision shall apply accordingly in the case when an ordinary legacy for the benefit of the person entitled to the reserved portion was encumbered with a sublegacy or instruction or was made on condition or with the reservation of a time limit.

Article 999.

If an heir who is obliged to pay the reserved portion is himself entitled to the reserved portion, his liability shall be limited only up to the amount of the surplus exceeding his own reserved portion.

Article 999¹.

§ 1. If the entitled person may not receive from an heir the reserved portion he is entitled to, he may demand a pecuniary sum needed to supplement the reserved portion from a person whose benefit a specific bequest added to the estate was made for. However, that person shall be obliged to pay the above-mentioned sum only within the scope of the enrichment resulting from the specific bequest.

§ 2. If a person whose benefit a specific bequest was made for is himself entitled to the reserved portion, he shall be liable to other persons who are entitled to the reserved portion only up to the amount of the surplus exceeding his own reserved portion.

§ 3. A person whose benefit a specific bequest was made for may release himself from the duty to pay the sum needed to supplement the reserved portion by releasing the object of the bequest.

§ 4. If the decedent made specific bequests for the benefit of several persons, their liability towards a person entitled to the reserved portion shall be joint and several. If one of the persons whose benefit specific bequests were made for rendered performance to the person entitled to the reserved portion, he may demand from the remaining persons parts of the performance proportional to the value of the specific bequests received.

Article 1000.

§ 1. If the entitled person may not receive from an heir or from a person whose benefit a specific bequest was made for the reserved portion he is entitled to, he may demand a pecuniary sum needed to supplement the reserved portion from a person who received from the decedent a donation added to the estate. However, the benefiting party shall be obliged to pay the above-mentioned sum only within the scope of the enrichment resulting from the donation.

§ 2. If the benefiting party is himself entitled to the reserved portion, he shall be liable to other persons who are entitled to the reserved portion only up to the amount of the surplus exceeding his own reserved portion.

§ 3. The benefiting party may release himself from the duty to pay the amount of money needed to supplement the reserved portion by releasing the object of the donation.

Article 1001.

From several benefiting parties, the one who has received a donation earlier shall be liable pursuant to the provisions of the preceding article only in the case when the person entitled to the reserved portion may not have his reserved portion supplemented by the person who received the donation at a later date.

Article 1002.

A claim on account of the reserved portion shall devolve onto an heir of a person entitled to the reserved portion only in the case when the heir is among the persons who are entitled to the reserved portion from the first decedent.

Article 1003.

Heirs who are obliged to satisfy the claim on account of the reserved portion may demand a proportional reduction in ordinary legacies and instructions.

Article 1004.

§ 1. A reduction in ordinary legacies and instructions shall take place in proportion to their value, unless from the content of the testament there results a different intent of the decedent.

§ 2. In the case of a reduction in the ordinary legacy encumbered with a sublegacy or instruction, the sublegacy or instruction shall be proportionally reduced.

Article 1005.

§ 1. If an heir who is obliged to satisfy a claim on account of the reserved portion is himself entitled to the reserved portion, he may demand to have ordinary legacies and instructions reduced to the extent that he retains his own reserved portion.

§ 2. If a legatee is himself entitled to the reserved portion, an ordinary legacy made for his benefit shall be reduced only up to the amount of the surplus exceeding his own reserved portion.

Article 1006.

If an ordinary legacy, whose object may not be divided without an important alteration or a substantial reduction in its value, is reduced, a legatee may demand the full performance of the legacy by paying a relevant pecuniary sum.

Article 1007.

§ 1. The claims of a person entitled on account of the reserved portion and the claims of heirs for a reduction in ordinary legacies and instructions shall be subject to limitation upon the lapse of five years from the announcement of the testament.

§ 2. A claim against a person obliged to supplement the reserved portion on account of a specific bequest or a donation received from the decedent shall be subject to limitation upon the lapse of five years from the opening of the inheritance.

Article 1008.

The decedent may in the testament deprive his descendants, spouse and parents of the reserved portions (disinheritance), if the person entitled to the reserved portion:

1)  persists in violating the principles of community coexistence against the intent of the decedent;

2)  has committed an intentional crime against life, health or freedom towards the decedent or one of persons he is in the closest relations with or has grossly insulted their dignity;

3)  persistently fails to fulfill family obligations towards the decedent.

Article 1009.

The reason for disinheritance of a person entitled to the reserved portion shall result from the content of the testament.

Article 1010.

§ 1. The decedent shall not disinherit a person entitled to the reserved portion if he has forgiven him.

§ 2. If at the time of forgiveness, the decedent did not have capacity for juridical acts, the act of forgiveness shall be effective provided that it was made with sufficient awareness.

Article 1011.

The descendants of a disinherited descendant shall be entitled to the reserved portion, even if he has outlived the decedent.

TITLE V

Acceptance and rejection of inheritance

Article 1012.

An heir may either accept the inheritance without limitation of liability for debts (simple acceptance), or accept the inheritance with limitation of liability (acceptance with the benefit of inventory), or else reject the inheritance.

Article 1013.

(repealed).

Article 1014.

§ 1. Acceptance or rejection of a share in the estate which falls to an heir on account of substitution may take place irrespective of acceptance or rejection of the share in the estate which falls to the heir on account of another title.

§ 2. An heir may reject a share in the estate which falls to him on account of accrual and accept the share which falls to him as an appointed heir.

§ 3. Apart from the cases envisaged in the preceding paragraphs, an heir may not partially accept and partially reject the inheritance.

Article 1015.

§ 1. A declaration on the acceptance or rejection of the inheritance may be made within six months following the day when an heir became aware of the title of his inheritance entitlement.

§ 2. The absence of the heir’s declaration within the time limit set forth in § 1 shall be tantamount to acceptance of the inheritance with the benefit of inventory.

Article 1016.

(repealed).

Article 1017.

If, before the lapse of the time limit for making a declaration on the acceptance or rejection of the inheritance, an heir deceases without making the declaration, the declaration on the acceptance or rejection of the inheritance may be made by his heirs. The time limit for making the declaration shall not expire before the time limit for making the declaration with regard to the inheritance of the deceased heir.

Article 1018.

§ 1. A declaration on the acceptance or rejection of the inheritance made on condition or with the reservation of a time limit shall be invalid.

§ 2. A declaration on the acceptance or rejection of the inheritance may not be revoked.

§ 3. A declaration on the acceptance or rejection of the inheritance shall be made before a court of law or before a notary. It may be made orally or in writing with an officially certified signature. The power of attorney for making the declaration on the acceptance or rejection of the inheritance shall be made in writing and affixed with an officially certified signature.

Article 1019.

§ 1. If a declaration on the acceptance or rejection of the inheritance has been made under the influence of an error or a threat, the provisions on the defects in the declaration of intent shall apply with the following modifications:

1)  declaration on freeing oneself from the legal consequences of the declaration of intent shall be made before a court of law;

2)  an heir shall simultaneously declare whether and how he accepts or rejects the inheritance.

§ 2. An heir, who under the influence of an error or a threat failed to make any declaration within the time limit, may free himself from the legal consequences of non-compliance with the time limit in the above-mentioned manner.

§ 3. Freeing oneself from the legal consequences of the declaration on the acceptance or rejection of the inheritance shall require approval by a court of law.

Article 1020.

An heir, who rejected the inheritance, shall be excluded from succession as if he predeceased the opening of the inheritance.

Article 1021.

If an heir managed the inheritance and then rejected it, the provisions on benevolent intervention in another's affairs without a mandate shall apply accordingly to the relations between him and the heirs who have received the inheritance in his place.

Article 1022.

An heir entitled to the inheritance both under the testament and under the statute may reject the inheritance as a testamentary heir and accept the inheritance as a statutory heir.

Article 1023.

§ 1. Neither the State Treasury nor a municipality may reject the inheritance which fell to them by statute.

§ 2. Neither the State Treasury nor a municipality shall make a declaration on the acceptance of the inheritance, and the inheritance shall be deemed accepted with the benefit of inventory.

Article 1024.

§ 1. If an heir rejected the inheritance with a detriment to his creditors, each of the creditors whose receivable existed upon the rejection of the inheritance may demand that the rejection of the inheritance be found ineffective towards him pursuant to the provisions on the protection of creditors in the case of the debtor's insolvency.

§ 2. One may demand the rejection of the inheritance to be found ineffective within six months from the day of becoming aware of the rejection of the inheritance, however, not later than within three years from the rejection of the inheritance.

TITLE VI

Acknowledgement of inheritance acquisition or of the object of a specific bequest acquisition, certificate of inheritance and protection of heir

Article 1025.

§ 1. Upon application of a person having an interest in it, a court of law shall acknowledge the acquisition of the inheritance by an heir. A notary shall draw up a document certifying inheritance pursuant to the principles provided for in the separate provisions.

§ 2. It shall be presumed that a person who has obtained the acknowledgement of inheritance acquisition or the certificate of inheritance is an heir.

§ 3. The presumption resulting from the registered document certifying inheritance may not be invoked against the presumption resulting from the acknowledgement of inheritance acquisition.

Article 1026.

The acknowledgement of inheritance acquisition and the certificate of inheritance may not be made prior to the lapse of six months from the opening of the inheritance, unless all known heirs have already made their declarations on acceptance or rejection of the inheritance.

Article 1027.

An heir may prove his rights resulting from succession towards a third party, who has no claims to the inheritance under succession only by way of the acknowledgement of inheritance acquisition or the registered document certifying inheritance.

Article 1028.

If a person, who has obtained the acknowledgement of inheritance acquisition or the certificate of inheritance and is not an heir, disposes of a right belonging to the estate for the benefit of a third party, the person who is the beneficiary of the disposition shall acquire the right or shall be freed from the obligation, unless he acts in bad faith.

Article 1029.

§ 1. An heir may demand that the person who holds the estate as an heir but is not an heir release the estate to him. The same shall apply to particular assets belonging to the estate.

§ 2. The provisions on the claims between the owner and an autonomous possessor of the thing shall apply accordingly to the claims of an heir for remuneration for using the assets belonging to the estate, for the return of profits or payment of their value, as well as for the redress of the damage resulting from use, deterioration or loss of the assets and to the claims against the heir for the reimbursement of the expenditures.

§ 3. The above-mentioned provisions shall apply accordingly in the case when the release of his property is requested by a person with regard to whom the decision declaring him dead has been reversed.

Article 1029¹.

The provisions of the present title shall be applicable accordingly to acknowledgement of acquisition of the object of a specific bequest.

TITLE VII

Liability for estate debts

Article 1030.

Until the moment of the acceptance of the inheritance an heir shall be liable for estate debts only with the estate. Upon acceptance of the inheritance, he shall be liable for the estate debts with his entire property.

Article 1031.

§ 1. In the case of simple acceptance of the inheritance, an heir shall be liable for estate debts without limitation.

§ 2. Where the heir accepts the inheritance with the benefit of inventory, he shall be liable for the estate debts only up to the value specified in the register of inventory or in the list of the assets of succession. Such limitation of liability shall be unavailing, if the heir deceitfully omitted in the register of inventory or deceitfully failed to submit to the list of the assets of succession things belonging to the estate or the objects of specific bequests, or he deceitfully included in the register of inventory or deceitfully submitted to the list of the assets of succession non-existent debts.

Article 1031¹.

§ 1. An heir who accepts the inheritance with the benefit of inventory, a legatee of a specific bequest or an executor of a testament may submit in a court of law or before a notary a register of inventory. Such register of inventory submitted before a notary shall be recorded in the minutes.

§ 2. The register of inventory may be submitted jointly by more than one heir, legatee of a specific bequest or an executor of a testament.

§ 3. In the register of inventory shall be disclosed with due diligence the assets belonging to the estate and objects of specific bequests, together with their value according to their condition and price at the time of the opening of the inheritance, as well as the inheritance debts and their scope at the opening of the inheritance.

§ 4. Where it has been discovered after the submission of the register of inventory that any assets belonging to the estate, objects of specific bequests or estate debts have been omitted, the person submitting such register shall supplement it. The provisions on submission of the register of inventory shall apply to supplementing the register of inventory.

Article 1031².

§ 1. The register of inventory submitted in the court of law shall be drawn up according to a fixed template.

§ 2. The Minister of Justice shall set forth, by way of a regulation:

1)  template of a register of inventory comprising:

a)  data referred to in article 1031¹ § 3,

b)  first name and surname, PESEL number (Common Electronic System of Population Recording) if it has been generated, and the last address of the deceased,

c)  first name and surname, PESEL number or the number in the National Court Registry, and in its absence - a number in other appropriate register, record or tax identification number (NIP), if it has been allotted, and the address of the person submitting the register of inventory,

d)  notification for the person submitting the register of inventory of his duty to supplement it in cases set forth in article 1031¹ § 4

- having regard for inclusion of data necessary to establish the assets of succession and the need to standardize the data contained in the register;

2)  the manner of making available template forms for the register of inventory having regard for expediting the inheritance proceeding.

Article 1031³.

§ 1. An heir who submits a register of inventory shall settle estate debts pursuant to such submitted register. He may not, however, invoke his ignorance of the register of inventory submitted by another heir, legatee of a specific bequest or an executor of a testament.

§ 2. Once the list of the assets of succession has been drawn up, an heir shall settle the estate debts pursuant to such drawn up list.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 shall apply respectively to legatees of specific bequests and executors of a testament.

Article 1031⁴.

The creditor which requests the drawing up of the list of the assets of succession may not decline to accept performance due to him, even if the debt is not yet mature.

Article 1032.

§ 1. An heir, who has accepted the inheritance with the benefit of inventory and satisfied some inheritance debts but was unaware of and by exercising due diligence could not have learned about the existence of other estate debts, shall be liable for the outstanding debts only to the value of the difference between the value of the assets of succession and the value of the performances rendered in order to satisfy the estate debts, which he has satisfied.

§ 2. An heir, who has accepted the inheritance with the benefit of inventory and while satisfying some inheritance debts was aware of or by exercising due diligence could have learned about the existence of other estate debts, shall be liable for such debts above the value of the assets of succession, but only to such an extent to he would have been obliged had he been duly satisfying all the estate debts. This shall not apply to an heir without full capacity for juridical acts or an heir with a basis for his full incapacitation.

Article 1033.

The liability of an heir on account of ordinary legacies and instructions shall be limited to the value of the net assets of the estate.

Article 1034.

§ 1. Heirs shall be jointly and severally liable for estate debts before the division of the estate. If one of the heirs renders the performance, he may demand from the other heirs the reimbursement in parts corresponding to the size of their respective shares.

§ 2. The heirs shall be liable for estate debts with respect to the size of their shares from the moment of the division of the estate.

Article 1034¹.

§ 1. Persons whose benefit specific bequests were made for shall also, along with heirs, be jointly and severally liable for estate debts before the division of the estate.

§ 2. Settlements between the heirs and the persons whose benefit specific bequests were made for shall come into being in proportion to the value of the gains received by them. Heirs

shall have their share in the value established in a register of inventory or a list of the assets of succession accounted for.

Article 1034².

From the moment of the division of the estate, the heirs and the persons whose benefit specific bequests were made for shall be liable for estate debts in proportion to the value of the gains received by them.

Article 1034³.

The liability for estate debts of a person whose benefit a specific bequest was made for shall be limited to the value of the object of the specific bequest pursuant to its state and prices set as at the opening of the inheritance.

TITLE VIII

Community of estate and division of the estate

Article 1035.

If the inheritance falls to several heirs, the provisions on co-ownership in fractional parts, without prejudice to the provisions of this title, shall apply accordingly to the community of the estate and to the division of the estate.

Article 1036.

An heir may, with the consent of the remaining heirs, dispose of a share in the asset belonging to the estate. In the absence of the consent of any of the remaining heirs, the disposition shall be ineffective inasmuch as it would infringe the rights that the heir is entitled to pursuant to the provisions on the division of the estate.

Article 1037.

§ 1. The division of the estate shall come into being either by a contract concluded among all the heirs or by a court ruling upon demand of any of the heirs.

§ 2. If the estate includes immovable property, the contract on the division of the estate shall be concluded in the form of a notarial deed.

§ 3. If an enterprise is part of the estate, the contract on the division of the estate should be concluded in a written form, with the signatures certified by a notary. However, if a part of the enterprise consists of immovable property or the enterprise is under succession administration, the contract on the division of the estate should be concluded in the form of a notarial deed.

Article 1038.

§ 1. The division of the estate by a court of law shall cover the entire estate. However, it may be limited to a part of it for important reasons.

§ 2. The division of the estate by contract may cover the entire estate or be limited to a part

of it.

§ 3. The division of the estate by a court of law may occur, in particular, if an enterprise is a part of the estate.

Article 1038¹.

If an enterprise is part of the estate, the division of the estate shall include the enterprise into account the need to ensure a continuation of its business activity, unless an heir and the spouse of the decedent, who is eligible to participate in the enterprise, did not reach an agreement on the continuation of this business.

Article 1039.

§ 1. If, in the case of statutory succession, the division of the estate is made among the descendants or among the descendants and the spouse, the heirs shall be mutually obliged to include in the inherited share the donations and the specific bequests received from the decedent, unless the declaration of the decedent or the circumstances imply that the donation or the specific bequest were made with the release from the obligation to be included in the estate.

§ 2. The decedent may impose the obligation to include the donation or the specific bequest in the inherited share also on a statutory heir not specified in the preceding paragraph.

§ 3. Small donations which are customarily accepted in given relations shall not be included in the inherited share.

Article 1040.

If the value of the donation or of the specific bequest which are subject to the inclusion exceeds the value of the inherited share, an heir shall not be obliged to return the surplus. In this case neither the donation or the specific bequest nor an heir obliged to its inclusion shall be taken into account upon the division of the estate.

Article 1041.

A further descendant of the decedent shall be obliged to include in the inherited share the donation as well as the specific bequest made by a decedent for the benefit of his ascendant.

Article 1042.

§ 1. The inclusion in the inherited share shall be made in such a manner that the value of the donations or of the specific bequests which are subject to the inclusion shall be added to the estate or to a part of it which is divided among the heirs mutually obliged to the inclusion, after which the inherited share of each of the heirs shall be calculated and then the value of the donation or of the specific bequest which is subject to the inclusion shall be included in their inherited shares.

§ 2. The value of the object of donation shall be calculated pursuant to its condition as of the date when the donation was performed and pursuant to the prices set as of the date of the division of the estate.

§ 2¹. The value of the object of the specific bequest shall be calculated pursuant to its state as at the opening of the inheritance and pursuant to the prices set as of the date of the division of the estate.

§ 3. The profits from the object of donation or of the specific bequest shall not be taken into account upon the inclusion in the inherited share.

Article 1043.

The provisions on the inclusion of donations in the inherited share shall apply accordingly to the costs of bringing up and providing comprehensive and vocational education borne by the decedent for the benefit of the descendant inasmuch as the costs exceed the average amount accepted in the given environment.

Article 1044.

Upon demand of two or more heirs, a court of law may allot the inherited share to them in whole or in part by granting them a certain asset or certain assets belonging to the estate as co-ownership in specified fractional parts.

Article 1045.

Freeing oneself from of the legal consequences of the contract on the division of the estate concluded under the influence of an error shall be possible only when the error concerned the facts which the parties deemed undisputable.

Article 1046.

After the division of the estate is completed, the heirs shall be mutually obliged to provide warranty for physical and legal defects according to the provisions on the warranty upon sale. The warranty concerning the inherited receivables shall also cover the debtor's solvency.

TITLE IX

Contracts concerning inheritance

Article 1047.

With the exceptions provided for in this title, a contract concerning the inheritance from a person who is still alive shall be invalid.

Article 1048.

A statutory heir may, by way of a contract with a person from whom he might inherit in the future, waive the right to inherit from this person. Such a contract shall be concluded in the form of a notarial deed.

Article 1049.

§ 1. The waiver of inheritance shall be also effective towards the descendants of the waiving party, unless it was agreed otherwise.

§ 2. The waiving party and his descendants who are subject to the waiver of inheritance, shall be excluded from succession as if they predeceased the opening of the inheritance.

Article 1050.

The waiver of inheritance may be cancelled by a contract concluded between the person who has waived the inheritance and the person the inheritance from whom has been waived. The contract shall be concluded in the form of a notarial deed.

Article 1051.

An heir who has accepted the inheritance may alienate the entire estate or a part of it. The same shall apply to the alienation of a share in the estate.

Article 1052.

§ 1. A contract of sale, exchange, donation or other contract obligating to alienate the estate shall transfer the estate to the acquiring party, unless the parties decide otherwise.

§ 2. If the conclusion of the contract transferring the estate arises in the performance of the obligation resulting from the previously concluded contract obliging to alienate the estate, the validity of the contract transferring the estate shall depend on the existence of this obligation.

§ 3. The contract obliging to alienate the estate shall be concluded in the form of a notarial deed. The same shall apply to the contract transferring the estate which is concluded with the aim of performing the previously existing obligation to alienate the estate.

Article 1053.

The party that acquires the estate shall assume the rights and obligations of an heir.

Article 1054.

§ 1. The alienating party shall be obliged to release anything that, as a result of alienation, loss or damage of the assets belonging to the estate, was obtained in their place or as redress of the damage, and if the alienation of the estate was non-gratuitous one, he shall be also obliged to supplement for the decrease in the value resulting from the use or gratuitous disposition of the assets belonging to the estate.

§ 2. The alienating party may demand from the acquiring party the reimbursement of expenses and other expenditures made on the estate.

Article 1055.

§ 1. The acquiring party shall be liable for the estate debts to the same extent as the alienating party. Their liability towards the creditors shall be joint and several.

§ 2. In the absence of a different agreement, the acquiring party shall be liable towards the alienating party for the fact that the creditors will not demand rendering performances for the satisfaction of the estate debts from him.

Article 1056.

In the case of the alienation of the estate, an heir shall not be liable under the warranty for physical and legal defects of individual assets belonging to the estate.

Article 1057.

The profits and burdens connected with the assets belonging to the estate as well as the peril of their accidental loss or damage shall pass to the acquiring party upon conclusion of the contract upon the alienation of the estate, unless it was agreed otherwise.

TITLE X

Specific provisions on succession of agricultural farms

Article 1058.

The provisions of the preceding titles of this book with modifications resulting from the provisions below shall apply to the statutory succession of agricultural farms including agricultural land of an area exceeding 1 hectare.

Article 1059.

Heirs shall inherit an agricultural farm by statute if, upon the opening of the inheritance:

1)  they are directly and on a permanent basis engaged in agricultural production, or

2)  have vocational training to run the agricultural production, or

3)  are minors or undergo vocational training or attend education institutions, or

4)  are permanently unable to work.

Article 1060.

Within the limits provided for in article 931 § 2, the decedent's grandchildren who upon the opening of the inheritance meet the conditions envisaged in article 1059, points 1 and 2, shall inherit an agricultural farm also in the case when their father or mother may not inherit the farm due to non-compliance with the conditions envisaged in article 1059. This provision shall apply accordingly to further descendants.

Article 1061.

(repealed).

Article 1062.

§ 1. The siblings of the descendant who upon the opening of the inheritance meet the conditions envisaged in article 1059, points 1 and 2, shall inherit an agricultural farm also in the case when the descendants of the decedent may not inherit the farm due to non- compliance with the conditions envisaged in article 1059 or in article 1060.

§ 2. Within the limits provided for in article 934, the children of the decedent's siblings who upon the opening of the inheritance meet the conditions envisaged in article 1059, points 1 and 2, shall inherit an agricultural farm also in the case when their father or mother may not inherit the farm due to non-compliance with the conditions envisaged in article 1059 or in

paragraph 1 of this article. This provision shall apply accordingly to further descendants.

Article 1063.

If neither the spouse of the descendant nor any of his relatives entitled to the inheritance in accordance with the law meet the criteria necessary for inheriting agricultural farm, or if the persons entitled to inherit are, at the time of opening the inheritance, permenantly unable to work, agricultural farm shall be inherited by heirs on the basis of general principles.

Article 1064.

A regulation of the Council of Ministers shall determine what kind of vocational training shall be deemed appropriate to conduct agricultural production and it shall determine cases in which undergoing vocational training and attending education institutions shall entitle to the inheritance of an agricultural farm as well as the principles and the procedure of declaring permanent inability to work.

Article 1065.

(repealed).

Article 1066.

(repealed).

Article 1067.

§ 1. The provision of article 216 shall apply accordingly to a legacy whose object is a pecuniary performance.

§ 2. If the performance of legacy resulted in the division of an agricultural farm or land contribution to the agricultural production cooperative which is contrary to the principles of careful agricultural management, the heir obliged to perform the legacy may demand to have the object of the legacy replaced with a pecuniary performance.

Article 1068.

(repealed).

Article 1069.

(repealed).

Article 1070.

In the case of the division of an agricultural farm belonging to the estate, the provisions on the division of agricultural farms upon the severance of co-ownership shall apply accordingly.

Article 1070¹.

Where alienating an estate or part of an estate or a share in the estate comprising an

agricultural farm or an agricultural immovable property within the meaning of the act indicated in article 166 § 3, the provisions of said act on alienation of an agricultural immovable property shall apply.

Article 1071.

(repealed).

Article 1072.

(repealed).

Article 1073.

(repealed).

Article 1074.

(repealed).

Article 1075.

(repealed).

Article 1076.

(repealed).

Article 1077.

(repealed).

Article 1078.

(repealed).

Article 1079.

If, apart from an agricultural farm, the estate comprises other assets, the shares of the heirs in the agricultural farm shall be included in their respective shares in the entire estate.

Article 1080.

(repealed).

Article 1081.

The liability for estate debts connected with the running of an agricultural farm shall be borne, from the moment of the division of the estate, by the heir to whom the farm has fallen as well as heirs receiving repayment from him. Each of the heirs shall be liable with respect to the value of the received share. All the heirs shall be liable for other debts on general principles.

Article 1082.

If an agricultural farm belongs to the estate, the reserved portion shall be established with observance of the provisions of this title as well as to article 216 accordingly.

Article 1083.

(deleted).

Article 1084.

(repealed).

Article 1085.

(repealed).

Article 1086.

The provisions of this title shall apply accordingly in the case when land contribution to the agricultural production cooperative belongs to the estate, unless the provisions below provide otherwise.

Art. 1087¹.

§ 1. The land contribution to the agricultural production cooperative belonging to the estate shall be inherited by the heirs who upon the opening of the inheritance:

1)  are members of this cooperative, or

2)  are either minors or undergo vocational training or attend education institutions, or

3)  are permanently unable to work.

§ 2. In the absence of the heirs specified in the first point of the preceding paragraph, the contribution of land to the agricultural production cooperative shall also be inherited by the heirs who work on the agricultural farm of the cooperative or who will become members of the cooperative within six months from the opening of the inheritance.

§ 3. The provisions of the preceding paragraphs shall also apply to homestead adjacent land and residential agricultural land if they belong to the estate.

Article 1088.

(repealed).

1 This Act, to the extent provided for herein, shall transpose Directive 2000/31/EC of the European Parliament and of the Council of 8 June 2000 on certain legal aspects of information society services, in particular electronic commerce, in the Internal Market (Directive on electronic commerce) (Official Journal of the European Communities L 178, 17 July 2000, page 1; Official Journal special Polish edition, chapter 13, volume 25, page 399).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kodeks cywilny.

Dz.U.2020.1740 t.j. z dnia 2020.10.08

Status: Akt obowiązujący

Wersja od: 5 października 2021r. do: 29 czerwca 2022r.

Wejście w życie:

1 stycznia 1965 r.,

18 maja 1964 r.

zobacz:

Dz.U.1964.16.94;

art. I

USTAWA

z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Kodeks cywilny ¹

KSIĘGA PIERWSZA CZĘŚĆ OGÓLNA

TYTUŁ I

Przepisy wstępne

Art. 1. [Zakres regulacji]

Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi.

Art. 2.

(uchylony).

Art. 3. [Lex retro non agit]

Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

Art. 4.

(uchylony).

Art. 5. [Nadużycie prawa podmiotowego]

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Art. 6. [Onus probandi]

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Art. 7. [Domniemanie dobrej wiary]

Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.

TYTUŁ II

Osoby

DZIAŁ I

Osoby fizyczne

Rozdział I

Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Art. 8. [Zdolność prawna]

§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. (uchylony).

Art. 9. [Domniemanie urodzenia dziecka żywego]

W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

Art. 10. [Pełnoletność]

§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.

Art. 11. [Pełna zdolność do czynności prawnych]

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Art. 12. [Brak zdolności do czynności prawnych]

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Art. 13. [Ubezwłasnowolniony całkowicie]

§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on

jeszcze pod władzą rodzicielską.

Art. 14. [Zdolność do działań prawnych]

§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Art. 15. [Ograniczona zdolność do czynności prawnych]

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Art. 16. [Ubezwłasnowolniony częściowo]

§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Art. 17. [Zgoda na dokonanie czynności prawnej przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych]

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Art. 18. [Brak zgody na dokonanie czynności prawnej przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych]

§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Art. 19. [Jednostronna czynność prawna bez wymaganej zgody]

Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność

jest nieważna.

Art. 20. [Umowy w drobnych bieżących sprawach]

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Art. 21. [Rozporządzanie zarobkiem]

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Art. 22. [Przedmioty oddane do swobodnego użytku]

Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Art. 22¹. [Konsument]

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 23. [Dobra osobiste człowieka]

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 24. [Ochrona dóbr osobistych]

§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Rozdział II Miejsce zamieszkania

Art. 25. [Domicilium]

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26. [Domicilium dziecka]

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Art. 27. [Domicilium osoby pozostającej pod opieką]

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Art. 28. [Zasada jednego miejsca zamieszkania]

Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III Uznanie za zmarłego

Art. 29. [Uznanie za zmarłego]

§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Art. 30. [Uznanie za zmarłego w związku z katastrofą]

§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nieprzewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Art. 31. [Domniemanie chwili śmierci]

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Art. 32. [Domniemanie śmierci jednoczesnej]

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

DZIAŁ II

Osoby prawne

Art. 33. [Osoby prawne]

Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 33¹. [Jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi]

§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa w

§ 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Art. 34. [Podmiotowość Skarbu Państwa]

Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych.

Art. 35. [Przepisy ustrojowe]

Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Art. 36.

(uchylony).

Art. 37. [Chwila uzyskania osobowości prawnej]

§ 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Art. 38. [Reprezentacja]

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Art. 39. [Rzekomy organ osoby prawnej]

§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie prawnej, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę jako organ osoby prawnej, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana przez działającego jako organ osoby prawnej bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w imieniu osoby prawnej, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

§ 5. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy czynność prawna została dokonana w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Art. 40. [Odpowiedzialność za zobowiązania]

§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Art. 41. [Siedziba]

Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Art. 42. [Kurator osoby prawnej]

§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił.

§ 2. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu.

§ 3. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji.

§ 4. Pod rygorem nieważności kurator jest obowiązany uzyskać zezwolenie sądu rejestrowego na:

1)  nabycie i zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz na dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do czasowego korzystania;

2)  nabycie i zbycie oraz obciążanie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości.

Art. 42¹. [Okres, na jaki ustanawia się kuratora osoby prawnej; wniosek kuratora o rozwiązanie osoby prawnej]

§ 1. Kuratora ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można przedłużać ustanowienie kuratora na czas oznaczony, jeżeli czynności kuratora, o których mowa w art. 42 § 3, nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony.

§ 2. Jeżeli czynności podjęte przez kuratora nie doprowadziły do powołania lub uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania albo jej likwidacji, występuje on niezwłocznie z wnioskiem do sądu rejestrowego o rozwiązanie osoby prawnej. Nie narusza to uprawnień kuratora do wystąpienia z żądaniem rozwiązania osoby prawnej na podstawie odrębnych przepisów.

Art. 43. [Ochrona dóbr osobistych osób prawnych]

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

DZIAŁ III

Przedsiębiorcy i ich oznaczenia

Art. 43¹. [Przedsiębiorca]

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w

art. 33¹ § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Art. 43². [Firma]

§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 43³. [Czytelność firmy]

§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Art. 43⁴. [Firma osoby fizycznej]

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Art. 43⁵. [Firma osoby prawnej]

§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy.

Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci - zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 43² § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 43⁶. [Firma oddziału osoby prawnej]

Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie "oddział" ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Art. 43⁷. [Zmiana firmy]

Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Art. 43⁸. [Kontynuacja firmy]

§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci - za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 43⁹. [Zakaz zbywania]

§ 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Art. 43¹⁰. [Ochrona prawa do firmy]

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

TYTUŁ III

Mienie

Art. 44. [Pojęcie mienia]

Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

Art. 44¹. [Mienie państwowe]

§ 1. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.

§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

Art. 45. [Rzeczy]

Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.

Art. 46. [Nieruchomości]

§ 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.

Art. 46¹. [Nieruchomości rolne]

Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być

wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Art. 47. [Część składowa]

§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.

Art. 48. [Części składowe gruntu]

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Art. 49. [Urządzenia przesyłowe]

§ 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

Art. 50. [Prawa związane z własnością nieruchomości]

Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością.

Art. 51. [Przynależność]

§ 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nienależąca do właściciela rzeczy głównej.

§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego związku z rzeczą główną.

Art. 52. [Związek przynależności z rzeczą główną]

Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych.

Art. 53. [Pożytki rzeczy]

§ 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.

§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.

Art. 54. [Pożytki prawa]

Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno- gospodarczym przeznaczeniem.

Art. 55. [Uprawnienia do pobierania pożytków]

§ 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia, a pożytki cywilne - w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.

§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków, które przypadły innej osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości pożytków.

Art. 55¹. [Przedsiębiorstwo - definicja]

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

1)  oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2)  własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3)  prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4)  wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5)  koncesje, licencje i zezwolenia;

6)  patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7)  majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8)  tajemnice przedsiębiorstwa;

9)  księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Art. 55². [Czynność prawna obejmująca przedsiębiorstwo]

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Art. 55³. [Gospodarstwo rolne - definicja]

Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Art. 55⁴. [Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa]

Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

TYTUŁ IV

Czynności prawne

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 56. [Skutki czynności cywilnoprawnej]

Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Art. 57. [Nieograniczona rozporządzalność prawem zbywalnym]

§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.

§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem.

Art. 58. [Nieważność bezwzględna; Klauzula salwatoryjna]

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Art. 59. [Bezskuteczność względna umowy]

W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym

zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Art. 60. [Oświadczenie woli]

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Art. 61. [Chwila złożenia i skuteczność odwołania]

§ 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Art. 62. [Utrzymanie w mocy oświadczenia woli]

Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.

Art. 63. [Zgoda osoby trzeciej]

§ 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.

§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 64. [Konstytutywne orzeczenie sądu]

Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

Art. 65. [Wykładnia oświadczeń woli]

§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Art. 65¹. [Oświadczenia inne niż oświadczenia woli]

Przepisy o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych oświadczeń.

DZIAŁ II

Zawarcie umowy

Art. 66. [Oferta]

§ 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy.

§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Art. 66¹. [Oferta w handlu elektronicznym]

§ 1. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie.

§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

1)  czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

2)  skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

3)  zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;

4)  metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;

5)  językach, w których umowa może być zawarta;

6)  kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób.

§ 4. Przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Nie stosuje się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły.

Art. 66². [Odwołanie oferty między przedsiębiorcami]

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy, jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty.

§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub określono w niej

termin przyjęcia.

Art. 67. [Opóźnione oświadczenie oblata]

Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.

Art. 68. [Kontroferta]

Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.

Art. 68¹. [Modyfikujące przyjęcie oferty przez przedsiębiorcę]

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią.

§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.

Art. 68². [Milczące przyjęcie oferty przez przedsiębiorcę]

Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.

Art. 69. [Konkludentne przyjęcie oferty]

Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.

Art. 70. [Chwila i miejsce zawarcia umowy]

§ 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane - w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci

elektronicznej - w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

Art. 70¹. [Aukcja i przetarg]

§ 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.

§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu.

Art. 70². [Postępowanie aukcyjne]

§ 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.

§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Art. 70³. [Postępowanie przetargowe]

§ 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis art. 70² § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 70⁴. [Wadium]

§ 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

Art. 70⁵. [Roszczenie o unieważnienie umowy]

§ 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.

Art. 71. [Ogłoszenia, reklamy, cenniki]

Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.

Art. 72. [Negocjacje]

§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.

§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

Art. 72¹. [Tajemnica negocjacji]

§ 1. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.

§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o których mowa w § 1, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.

DZIAŁ III

Forma czynności prawnych

Art. 73. [Sankcje za niezachowanie przepisanej formy]

§ 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

Art. 74. [Forma ad probationem]

§ 1. Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu.

§ 3. Jeżeli forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna jest zastrzeżona dla oświadczenia jednej ze stron, w razie jej niezachowania dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania tej czynności jest dopuszczalny także na żądanie drugiej strony.

§ 4. Przepisów o skutkach niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami.

Art. 75.

(uchylony).

Art. 75¹. [Forma zbycia, wydzierżawienia, użytkowania przedsiębiorstwa]

§ 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.

§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości.

Art. 76. [Forma szczególna]

Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna między nimi ma być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, nie określając skutków niezachowania tej formy, w razie wątpliwości poczytuje się, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

Art. 77. [Forma umowy uzupełniającej lub zmieniającej]

§ 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub

strony przewidziały w celu jej zawarcia.

§ 2. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę.

§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Art. 77¹. [Pismo potwierdzające]

§ 1. W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej strony, a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.

§ 2. W przypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy dokumentowej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w dokumencie skierowanym do drugiej strony, a dokument ten zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej w dokumencie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła w dokumencie.

Art. 77². [Forma dokumentowa]

Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.

Art. 77³. [Dokument]

Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.

Art. 78. [Zwykła forma pisemna]

§ 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

§ 2. (uchylony).

Art. 78¹. [Forma elektroniczna]

§ 1. Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

§ 2. Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Art. 79. [Oświadczenie woli osoby niemogącej pisać]

Osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię i nazwisko oraz złoży swój podpis, albo w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej pisać.

Art. 80.

(uchylony).

Art. 81. [Data pewna]

§ 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nieuczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:

1)  w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od daty dokumentu urzędowego;

2)  w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza - od daty wzmianki;

3)  w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w postaci elektronicznej - od daty opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu.

§ 3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.

DZIAŁ IV

Wady oświadczenia woli

Art. 82. [Stan wyłączający świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli] Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Art. 83. [Pozorność oświadczenia woli]

§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Art. 84. [Błąd]

§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Art. 85. [Zniekształcenie oświadczenia woli przez posłańca]

Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Art. 86. [Podstęp]

§ 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.

Art. 87. [Groźba]

Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Art. 88. [Uchylenie się od skutków prawnych]

§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

DZIAŁ V

Warunek

Art. 89. [Czynności cywilnoprawne pod warunkiem]

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Art. 90. [Brak mocy wstecznej czynności cywilnoprawnych pod warunkiem]

Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 91. [Zakres uprawnień]

Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa.

Art. 92. [Czynności pendente condicione]

§ 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.

§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 93. [Fikcja nieziszczenia się warunku]

§ 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się ziścił.

§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się nie ziścił.

Art. 94. [Warunek zabroniony]

Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego pociąga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.

DZIAŁ VI

Przedstawicielstwo Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 95. [Istota przedstawicielstwa]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.

§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Art. 96. [Źródła umocowania]

Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

Art. 97. [Osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa]

Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Rozdział II Pełnomocnictwo

Art. 98. [Pełnomocnictwo ogólne]

Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

Art. 99. [Forma pełnomocnictwa]

§ 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.

Art. 100. [Pełnomocnik o ograniczonej zdolności do czynności prawnych] Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu mocodawcy.

Art. 101. [Odwołanie pełnomocnictwa]

§ 1. Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 102. [Obowiązek zwrotu dokumentu]

Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.

Art. 103. [Falsus procurator]

§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

Art. 104. [Nieważność jednostronnej czynności prawnej]

Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

Art. 105. [Osoba, której pełnomocnictwo wygasło]

Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.

Art. 106. [Pełnomocnictwo substytucyjne]

Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 107. [Działanie kilku pełnomocników]

Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania, każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.

Art. 108. [Pełnomocnik jako druga strona czynności prawnej]

Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że ze względu na treść

czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

Art. 109. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie woli ma być złożone przedstawicielowi.

Rozdział III Prokura

Art. 109¹. [Prokura]

§ 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 109². [Forma ustanowienia prokury; prokurent]

§ 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu art. 99 § 1 nie stosuje się.

§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Art. 109³. [Ograniczenie uprawnień prokurenta]

Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.

Art. 109⁴. [Prokura łączna, samoistna i mieszana]

§ 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.

§ 1¹. Prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie z członkiem organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej.

§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury.

Art. 109⁵. [Prokura oddziałowa]

Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).

Art. 109⁶. [Zakaz przenoszenia prokury]

Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do

poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności.

Art. 109⁷. [Odwołanie prokury i wygaśnięcie prokury]

§ 1. Prokura może być w każdym czasie odwołana.

§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

§ 3¹. Prokura wygasa wskutek ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1. W okresie kurateli prokura nie może być ustanowiona.

§ 4. Utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Art. 109⁸. [Zgłoszenie ustanowienia prokury i wygaśnięcia prokury do CEIDG lub KRS]

§ 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej oraz prokury, o której mowa w art. 109⁴ § 1¹, także sposób jej wykonywania.

Art. 109⁹.

(uchylony).

TYTUŁ V

Termin

Art. 110. [Sposób obliczania terminów]

Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.

Art. 111. [Termin w dniach]

§ 1. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.

§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Art. 112. [Termin w tygodniach, miesiącach, latach]

Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Art. 113. [Początek, środek, koniec miesiąca]

§ 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Art. 114. [Liczba dni w miesiącu i roku]

Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

Art. 115. [Dzień ustawowo wolny od pracy]

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Art. 116. [Odpowiednie stosowanie przepisów o warunku]

§ 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.

TYTUŁ VI

Przedawnienie roszczeń

Art. 117. [Przedawnienie roszczeń majątkowych]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

§ 2¹. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

§ 3. (uchylony).

Art. 117¹. [Nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia roszczenia wobec konsumentów]

§ 1. W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

§ 2. Korzystając z uprawnienia, o którym mowa w § 1, sąd powinien rozważyć w szczególności:

1)  długość terminu przedawnienia;

2)  długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;

3)  charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Art. 118. [Terminy przedawnienia]

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Art. 119. [Zakaz skracania i przedłużania]

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

Art. 120. [Początek biegu terminu przedawnienia]

§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Art. 121. [Zawieszenie biegu terminu przedawnienia]

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1)  co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2)  co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3)  co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;

4)  co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody.

Art. 122. [Przedawnienie względem osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych]

§ 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Art. 123. [Przerwanie biegu terminu przedawnienia]

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się:

1)  przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2)  przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3)  przez wszczęcie mediacji.

§ 2. (uchylony).

Art. 124. [Skutki przerwania przedawnienia]

§ 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Art. 125. [Przedawnienie roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem albo ugodą sądową]

§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.

§ 2. (uchylony).

KSIĘGA DRUGA WŁASNOŚĆ I INNE PRAWA RZECZOWE

TYTUŁ I

Własność

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 126.

(uchylony).

Art. 127.

(uchylony).

Art. 128.

(uchylony).

Art. 129.

(uchylony).

Art. 130.

(uchylony).

Art. 131.

(uchylony).

Art. 132.

(uchylony).

Art. 133.

(uchylony).

Art. 134.

(uchylony).

Art. 135.

(uchylony).

Art. 136.

(uchylony).

Art. 137.

(uchylony).

Art. 138.

(uchylony).

Art. 139.

(uchylony).

DZIAŁ II

Treść i wykonywanie własności

Art. 140. [Uprawnienia właściciela]

W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

Art. 141.

(uchylony).

Art. 142. [Odwrócenie grożącego niebezpieczeństwa]

§ 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.

Art. 143. [Granice własności gruntu]

W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.

Art. 144. [Zakaz immisji]

Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Art. 145. [Droga konieczna]

§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno- gospodarczy.

Art. 146. [Ustanowienie służebności osobistej]

Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.

Art. 147. [Zakaz prowadzenia robót grożących utratą oparcia]

Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia.

Art. 148. [Owoce opadłe na grunt sąsiedni]

Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.

Art. 149. [Wejście na grunt sąsiedni]

Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 150. [Korzenie, gałęzie, owoce]

Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

Art. 151. [Przekroczenie granicy przy wznoszeniu budynku]

Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.

Art. 152. [Współdziałanie przy rozgraniczeniu]

Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Art. 153. [Postępowanie rozgraniczeniowe]

Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie

można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.

Art. 154. [Mury, płoty, miedze, rowy]

§ 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.

§ 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.

DZIAŁ III

Nabycie i utrata własności

Rozdział I Przeniesienie własności

Art. 155. [Umowa przenosząca własność]

§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.

Art. 156. [Zasada przyczynowości]

Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 157. [Przeniesienie własności nieruchomości]

§ 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.

Art. 158. [Forma przeniesienia własności nieruchomości]

Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.

Art. 159. [Forma przeniesienia własności nieruchomości w przypadku gruntów wnoszonych do r.s.p.]

Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.

Art. 160.

(uchylony).

Art. 161.

(uchylony).

Art. 162.

(uchylony).

Art. 163.

(uchylony).

Art. 164.

(uchylony).

Art. 165.

(uchylony).

Art. 166. [Prawo pierwokupu]

§ 1. W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział we współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.

§ 2. (uchylony).

§ 3. Do sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1362 oraz z 2020 r. poz. 284) udziału we współwłasności lub części tego udziału stosuje się przepisy tej ustawy.

Art. 167.

(uchylony).

Art. 168.

(uchylony).

Art. 169. [Nabycie ruchomości od nieuprawnionego]

§ 1. Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.

§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu.

Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.

Art. 170. [Wygaśnięcie obciążeń]

§ 1. W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.

Art. 171.

(uchylony).

Rozdział II Zasiedzenie

Art. 172. [Przesłanki zasiedzenia]

§ 1. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

§ 3. Nabyć nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, przez zasiedzenie może jedynie rolnik indywidualny w rozumieniu przepisów tej ustawy, jeżeli - ustalona zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 i 3 tej ustawy - powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego własność nie przekroczy 300 ha użytków rolnych.

Art. 173. [Bieg zasiedzenia w stosunku do małoletniego]

Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.

Art. 174. [Zasiedzenie ruchomości]

§ 1. Posiadacz rzeczy ruchomej niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada w złej wierze.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.

Art. 175. [Odpowiednie stosowanie przepisów o przedawnieniu]

Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.

Art. 176. [Doliczenie posiadania poprzednika]

§ 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.

§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza.

Art. 177.

(uchylony).

Art. 178.

(uchylony).

Rozdział III

Inne wypadki nabycia i utraty własności

Art. 179.

(utracił moc).

Art. 180. [Porzucenie rzeczy]

Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci.

Art. 181. [Nabycie własności rzeczy niczyjej]

Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.

Art. 182. [Rój pszczół]

§ 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.

§ 2. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów.

§ 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Art. 183.

(uchylony).

Art. 184.

(uchylony).

Art. 185.

(uchylony).

Art. 186.

(uchylony).

Art. 187. [Przemilczenie]

§ 1. Rzecz znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną odebrana w ciągu roku od dnia doręczenia jej wezwania do odbioru, a w przypadku niemożności wezwania - w ciągu dwóch lat od dnia jej znalezienia, staje się własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom. Jeżeli jednak rzecz została oddana staroście, znalazca staje się jej właścicielem, jeżeli rzecz odebrał w wyznaczonym przez starostę terminie.

§ 2. Rzecz znaleziona będąca zabytkiem lub materiałem archiwalnym po upływie terminu do jej odebrania przez osobę uprawnioną staje się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy znalezione stają się własnością powiatu po upływie terminu do ich odbioru przez znalazcę.

§ 3. Z chwilą nabycia własności rzeczy przez znalazcę, powiat albo Skarb Państwa wygasają obciążające ją ograniczone prawa rzeczowe.

Art. 188.

(uchylony).

Art. 189. [Skarb]

Jeżeli rzecz znaleziono w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, staje się ona przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych znalazcy i właściciela nieruchomości, na której rzecz została znaleziona, jeżeli jednak rzecz

ta jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym, staje się ona własnością Skarbu Państwa, a znalazca jest obowiązany wydać ją niezwłocznie właściwemu staroście.

Art. 190. [Odłączenie pożytków naturalnych]

Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.

Art. 191. [Superficies solo cedit]

Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

Art. 192. [Przetworzenie]

§ 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.

§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela materiałów.

Art. 193. [Połączenie lub pomieszanie rzeczy]

§ 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.

§ 2. Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.

Art. 194. [Stosowanie innych przepisów]

Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym wzbogaceniu.

DZIAŁ IV

Współwłasność

Art. 195. [Współwłasność]

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Art. 196. [Rodzaje współwłasności]

§ 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Art. 197. [Domniemanie równych udziałów]

Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.

Art. 198. [Swoboda rozporządzania udziałem]

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Art. 199. [Rozporządzenie rzeczą wspólną]

Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Art. 200. [Obowiązek współdziałania]

Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Art. 201. [Czynności zwykłego zarządu]

Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Art. 202. [Czynność rażąco sprzeczna z zasadami prawidłowego zarządu]

Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Art. 203. [Wyznaczenie zarządcy przez sąd]

Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Art. 204. [Sposób obliczania większości]

Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Art. 205. [Wynagrodzenie sprawującego zarząd]

Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.

Art. 206. [Zakres współposiadania]

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do

korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Art. 207. [Udział w pożytkach i wydatkach]

Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Art. 208. [Rachunek z zarządu]

Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.

Art. 209. [Czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa]

Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Art. 210. [Żądanie zniesienia współwłasności]

§ 1. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

§ 2. Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 211. [Podział rzeczy wspólnej]

Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Art. 212. [Podział z wyrówaniem udziałów, spłatą lub dopłatą; Zniesienie współwłasności przez sprzedaż rzeczy wspólnej]

§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek

dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

Art. 213. [Zgodne zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego]

§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 214. [Brak zgody, podział cywilny]

§ 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.

Art. 215. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.

Art. 216. [Wysokość spłat i obniżenie dopłat]

§ 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1)  typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;

2)  sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia

współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Art. 217. [Wydanie korzyści]

Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Art. 218. [Uprawnienie do dalszego zamieszkiwania]

§ 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.

Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.

Art. 219.

(uchylony).

Art. 220. [Wyłączenie przedawnienia]

Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

Art. 221. [Skuteczność wobec nabywcy udziału]

Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.

DZIAŁ V

Ochrona własności

Art. 222. [Roszczenie windykacyjne; roszczenie negatoryjne]

§ 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie

właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

Art. 223. [Wyłączenie przedawnienia]

§ 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.

§ 2. (uchylony).

§ 3. (uchylony).

§ 4. Roszczenie właściciela, o którym mowa w art. 222 § 1, nie ulega przedawnieniu, jeżeli dotyczy rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.

Art. 224. [Odpowiedzialność posiadacza w dobrej wierze]

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.

§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

Art. 225. [Odpowiedzialność posiadacza w złej wierze]

Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Art. 226. [Zwrot nakładów koniecznych]

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.

Art. 227. [Przyłączone przedmioty]

§ 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.

§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.

Art. 228. [Posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej]

Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.

Art. 229. [Przedawnienie roszczeń przeciwko samoistnemu posiadaczowi]

§ 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz.

§ 2. (uchylony).

Art. 230. [Odpowiedzialność posiadacza zależnego]

Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.

Art. 231. [Budynek wzniesiony na cudzym gruncie]

§ 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 3. (uchylony).

TYTUŁ II

Użytkowanie wieczyste

Art. 232. [Użytkowanie wieczyste]

§ 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

§ 2. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.

Art. 233. [Uprawnienia użytkownika wieczystego]

W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.

Art. 234. [Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste]

Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Art. 235. [Własność budynków i innych urządzeń]

§ 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

§ 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

Art. 236. [Okres użytkowania wieczystego]

§ 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić

z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

§ 3. Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 237. [Przeniesienie użytkowania wieczystego]

Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Art. 238. [Opłata roczna]

Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.

Art. 239. [Umowa o sposobie korzystania z gruntu]

§ 1. Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.

§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:

1)  termin rozpoczęcia i zakończenia robót;

2)  rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie;

3)  warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w czasie trwania użytkowania wieczystego;

4)  wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.

Art. 240. [Rozwiązanie umowy]

Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Art. 241. [Skutki wygaśnięcia użytkowania wieczystego]

Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.

Art. 242.

(uchylony).

Art. 243. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z

niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty.

TYTUŁ III

Prawa rzeczowe ograniczone

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 244. [Katalog]

§ 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.

Art. 245. [Odpowiednie stosowanie]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.

§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.

Art. 245¹. [Przesłanki przeniesienia]

Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 246. [Oświadczenie o zrzeczeniu się]

§ 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.

§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej.

Art. 247. [Konfuzja]

Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.

Art. 248. [Zmiana treści prawa]

§ 1. Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi.

§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna jest zgoda tej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.

Art. 249. [Pierwszeństwo]

§ 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).

§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w sposób odmienny.

Art. 250. [Zmiana pierwszeństwa]

§ 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli prawo ustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo ustępującego prawa.

§ 2. Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a tym, czyje prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z tych praw jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi wieczystej.

§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z chwilą wygaśnięcia prawa, które ustąpiło pierwszeństwa.

Art. 251. [Ochrona ograniczonych praw rzeczowych]

Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

DZIAŁ II

Użytkowanie

Rozdział I Przepisy ogólne

Art. 252. [Użytkowanie rzeczy]

Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).

Art. 253. [Ograniczenie użytkowania]

§ 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.

§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.

Art. 254. [Niezbywalność]

Użytkowanie jest niezbywalne.

Art. 255. [Wygaśnięcie użytkowania]

Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

Art. 256. [Wymagania prawidłowej gospodarki]

Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

Art. 257. [Zespół środków produkcji]

§ 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków produkcji, użytkownik może w granicach prawidłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone w ten sposób składniki stają się własnością właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.

§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według oszacowania, użytkownik nabywa własność jego poszczególnych składników z chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić zespół tego samego rodzaju i tej samej wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 258. [Ciężary ponoszone przez użytkownika]

W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków rzeczy.

Art. 259. [Nakłady właściciela]

Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem. Jeżeli takie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 260. [Naprawy i inne nakłady]

§ 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót.

§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 261. [Zawiadomienie właściciela]

Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela.

Art. 262. [Stan rzeczy zwracanej właścicielowi]

Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi w takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu użytkowania.

Art. 263. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2. (uchylony).

Art. 264. [Użytkowanie nieprawidłowe]

Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).

Art. 265. [Użytkowanie praw]

§ 1. Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.

§ 2. Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu rzeczy.

§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa.

Rozdział II Użytkowanie przez osoby fizyczne

Art. 266. [Wygaśnięcie użytkowania]

Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią.

Art. 267. [Zachowanie substancji]

§ 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.

§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i górniczego.

§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w odpowiednim terminie zawiadomić właściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

Art. 268. [Nowe urządzenia]

Użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach jak najemca.

Art. 269. [Zabezpieczenie]

§ 1. Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego

terminu właściciel może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy.

§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.

Art. 270. [Zabezpieczenie w użytkowaniu nieprawidłowym]

Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.

Art. 270¹.

(uchylony).

Rozdział III

Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne

Art. 271. [Użytkowanie gruntu przez r.s.p.]

Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe. W każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni.

Art. 272. [Budynki i inne urządzenia wzniesione przez r.s.p.]

§ 1. Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innych urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.

§ 2. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają się stać własnością Skarbu Państwa.

§ 3. Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w paragrafach poprzedzających, jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.

Art. 273. [Skutki wygaśnięcia użytkowania przez r.s.p.]

Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane i stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia może żądać zapłaty wartości tych budynków i urządzeń w chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały wzniesione wbrew społeczno- gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.

Art. 274. [Drzewa i inne rośliny]

Przepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do drzew i innych roślin.

Art. 275. [Zmiana przeznaczenia gruntów]

Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.

Art. 276.

(uchylony).

Art. 277. [Nabycie użytkowania wkładów gruntowych]

§ 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z członkiem spółdzielni inaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.

§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.

Art. 278. [Postanowienia statutowe]

Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że - gdy wymaga tego prawidłowe wykonanie zadań spółdzielni - przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naruszenia ich substancji albo jedno z tych uprawnień.

Art. 279. [Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie stanowiącym wkład]

§ 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i innych roślin zasadzonych lub zasianych przez spółdzielnię.

§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się budynki lub urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia użytkowania. Drzewa i inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.

Art. 280.

(uchylony).

Art. 281.

(uchylony).

Art. 282.

(uchylony).

Rozdział IV

Inne wypadki użytkowania

Art. 283.

(uchylony).

Art. 284. [Inne wypadki użytkowania]

Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.

DZIAŁ III

Służebności

Rozdział I Służebności gruntowe

Art. 285. [Służebność gruntowa]

§ 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Art. 286. [Służebność na rzecz r.s.p.]

Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową bez względu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.

Art. 287. [Zakres i sposób wykonywania]

Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.

Art. 288. [Rozwinięcie]

Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Art. 289. [Obowiązek utrzymywania urządzeń]

§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie

tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 290. [Podział nieruchomości władnącej lub obciążonej]

§ 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozostałych.

§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności.

§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości obciążonej sposób wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.

Art. 291. [Zmiana treści lub sposobu wykonywania]

Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Art. 292. [Zasiedzenie służebności gruntowej]

Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

Art. 293. [Wygaśnięcie]

§ 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

Art. 294. [Zniesienie za wynagrodzeniem]

Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Art. 295. [Zniesienie bez wynagrodzenia]

Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.

Rozdział II Służebności osobiste

Art. 296. [Służebność osobista]

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Art. 297. [Odpowiednie stosowanie]

Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 298. [Zakres i sposób wykonywania]

Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Art. 299. [Wygaśnięcie]

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Art. 300. [Niezbywalność]

Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Art. 301. [Służebność mieszkania]

§ 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.

§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Art. 302. [Odpowiednie stosowanie przepisów o użytkowaniu]

§ 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku.

§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a właścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne.

Art. 303. [Zamiana służebności na rentę]

Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.

Art. 304. [Niedopuszczalność zasiedzenia]

Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Art. 305. [Zmiana sposobu wykonywania służebności na żądanie rolniczej spółdzielni produkcyjnej]

Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.

Rozdział III Służebność przesyłu

Art. 305¹. [Służebność przesyłu]

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Art. 305². [Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu]

§ 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Art. 305³. [Przejście na nabywcę; wygaśnięcie]

§ 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.

§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.

§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 305⁴. [Odpowiednie stosowanie]

Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

DZIAŁ IV

Zastaw

Rozdział I

Zastaw na rzeczach ruchomych

Art. 306. [Zastaw na rzeczy]

§ 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.

§ 2. Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.

Art. 307. [Ustanowienie zastawu]

§ 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.

§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza sama umowa.

§ 3. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o ustanowienie zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.

Art. 308. [Zastaw rejestrowy]

Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.

Art. 309. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy o nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania rzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia zastawu.

Art. 310. [Pierwszeństwo]

Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze.

Art. 311. [Nieważne zastrzeżenie niezbywalności]

Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.

Art. 312. [Zaspokojenie zastawnika]

Zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym

postępowaniu egzekucyjnym.

Art. 313. [Lex commissoria]

Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego organu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że w razie zwłoki z zapłatą długu przypadną one w odpowiednim stosunku zastawnikowi na własność zamiast zapłaty, według ceny z dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.

Art. 314. [Zakres zabezpieczenia]

Zastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału oraz inne roszczenia o świadczenia uboczne, w szczególności roszczenie o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.

Art. 315. [Zarzuty zastawcy niebędącego dłużnikiem]

Zastawca niebędący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu zastawu.

Art. 316. [Wyłączenie ograniczenia odpowiedzialności]

Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Art. 317. [Wyjątek od zasady akcesoryjności]

Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.

Art. 318. [Obowiązki zastawnika]

Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem stosownie do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.

Art. 319. [Pożytki rzeczy obciążonej]

Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w braku odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek.

Art. 320. [Nakłady zastawnika]

Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 321. [Depozyt rzeczy obciążonej]

§ 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.

§ 2. W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego.

Art. 322. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2. (uchylony).

Art. 323. [Przeniesienie wierzytelności]

§ 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie zastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem zastawu zastaw wygasa.

§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.

Art. 324. [Żądanie wydania rzeczy obciążonej]

Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania rzeczy obciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.

Art. 325. [Wygaśnięcie]

§ 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia przeciwne.

§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika na własność, jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.

Art. 326. [Zastaw ustawowy]

Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje z mocy ustawy.

Rozdział II Zastaw na prawach

Art. 327. [Zastaw na prawach]

Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.

Art. 328. [Odpowiednie stosowanie]

Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach ruchomych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 329. [Ustanowienie zastawu]

§ 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy.

§ 2. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.

Art. 330. [Uprawnienia zastawnika]

Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.

Art. 331. [Wypowiedzenie wierzytelności]

§ 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej.

§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.

Art. 332. [Przejście zastawu]

W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.

Art. 333. [Uprawnieni do odbioru świadczenia]

Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie. Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 334. [Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu]

Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 335. [Żądanie przeniesienia wierzytelności]

Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem przed częścią

przysługującą zastawcy.

TYTUŁ IV

Posiadanie

Art. 336. [Posiadacz samoistny; posiadacz zależny]

Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Art. 337. [Oddanie w posiadanie zależne]

Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Art. 338. [Dzierżyciel]

Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.

Art. 339. [Domniemanie posiadania samoistnego]

Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.

Art. 340. [Domniemanie ciągłości posiadania]

Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania.

Art. 341. [Domniemanie posiadania zgodnego z prawem]

Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Domniemanie to dotyczy również posiadania przez poprzedniego posiadacza.

Art. 342. [Zakaz samowolnego naruszania posiadania]

Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze.

Art. 343. [Obrona konieczna; dozwolona samopomoc]

§ 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.

§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.

Art. 343¹. [Ochrona władania lokalem]

Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie posiadania.

Art. 344. [Roszczenie posesoryjne]

§ 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.

§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Art. 345. [Domniemanie nieprzerwanego posiadania]

Posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Art. 346. [Ochrona współposiadania]

Roszczenie o ochronę posiadania nie przysługuje w stosunkach pomiędzy współposiadaczami tej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.

Art. 347. [Roszczenie o wstrzymanie budowy]

§ 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wstrzymanie budowy, jeżeli budowa mogłaby naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.

§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.

Art. 348. [Traditio longa manu]

Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.

Art. 349. [Constitutum possessorium]

Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.

Art. 350. [Umowa między stronami i zawiadomienie osoby trzeciej]

Jeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu osoby trzeciej, przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę między stronami i przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.

Art. 351. [Traditio brevi manu]

Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżyciela następuje na mocy samej umowy między stronami.

Art. 352. [Posiadanie służebności]

§ 1. Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.

§ 2. Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.

KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA

TYTUŁ I

Przepisy ogólne

Art. 353. [Zobowiązanie]

§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

§ 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Art. 353¹. [Zasada swobody umów]

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Art. 354. [Reguły wykonywania zobowiązań]

§ 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.

Art. 355. [Należyta staranność - definicja]

§ 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność).

§ 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Art. 356. [Osobiste świadczenie dłużnika]

§ 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia.

§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.

Art. 357. [Jakość rzeczy oznaczonych co do gatunku]

Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości.

Art. 357¹. [Rebus sic stantibus]

§ 1. Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

§ 2. (uchylony).

Art. 358. [Zasada walutowości]

§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.

§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.

§ 3. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonywana.

Art. 358¹. [Zasada nominalizmu; Waloryzacja sądowa]

§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.

§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.

§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

§ 5. Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i innych świadczeń

pieniężnych.

Art. 359. [Odsetki]

§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

§ 2¹. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).

§ 2². Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

§ 2³. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 3. (uchylony).

§ 4. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość odsetek ustawowych.

Art. 360. [Termin płatności odsetek]

W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne co roku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie z zapłatą tej sumy.

Art. 361. [Związek przyczynowy; Zakres obowiązku odszkodowawczego]

§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Art. 362. [Przyczynienie się poszkodowanego]

Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Art. 363. [Sposób naprawienia szkody]

§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego

ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Art. 364. [Sposoby zabezpieczenia]

§ 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie powinno nastąpić przez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

§ 2. Jednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny sposób.

Art. 365. [Zobowiązanie przemienne]

§ 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.

§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.

§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru przechodzi na stronę drugą.

Art. 365¹. [Wygaśnięcie zobowiązań bezterminowych ciągłych]

Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

TYTUŁ II

Wielość dłużników albo wierzycieli

DZIAŁ I

Zobowiązania solidarne

Art. 366. [Solidarność dłużników]

§ 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

Art. 367. [Solidarność wierzycieli]

§ 1. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe

świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli).

§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.

Art. 368. [Solidarność mimo odmienności świadczenia]

Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników był zobowiązany w sposób odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli.

Art. 369. [Źródło solidarności]

Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

Art. 370. [Wspólne mienie]

Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 371. [Niepogarszanie sytuacji współdłużników]

Działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.

Art. 372. [Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia]

Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Art. 373. [Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności]

Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Art. 374. [Nowacja a solidarność; Zwłoka wierzyciela]

§ 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.

§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników.

Art. 375. [Zarzuty dłużnika solidarnego]

§ 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście względem wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.

§ 2. Wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.

Art. 376. [Regres dłużników solidarnych]

§ 1. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.

§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.

Art. 377. [Zasada wzajemnej reprezentacji wierzycieli solidarnych]

Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.

Art. 378. [Regres wierzycieli solidarnych]

Jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach równych.

DZIAŁ II

Zobowiązania podzielne i niepodzielne

Art. 379. [Podzielność świadczenia]

§ 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego.

§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości.

Art. 380. [Odpowiedzialność dłużników]

§ 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za spełnienie świadczenia jak dłużnicy solidarni.

§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia podzielnego są odpowiedzialni za jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.

§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałych dłużników zwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad co dłużnik solidarny.

Art. 381. [Uprawnienia wierzycieli]

§ 1. Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia.

§ 2. Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu

sądowego.

Art. 382. [Ochrona wierzycieli]

§ 1. Zwolnienie dłużnika z długu przez jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego nie ma skutku względem pozostałych wierzycieli.

§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.

Art. 383. [Regres wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego]

Jeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie, jest on odpowiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.

TYTUŁ III

Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych

Art. 383¹. [Zakaz pobierania przez przedsiębiorcę od konsumenta opłat związanych z korzystaniem z określonych sposobów płatności w wysokości wyższej od kosztów ponoszonych z tego tytułu przez samego przedsiębiorcę]

Przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta opłaty za skorzystanie z określonego sposobu zapłaty przewyższającej poniesione przez przedsiębiorcę koszty w związku z tym sposobem zapłaty.

Art. 384. [Związanie wzorcem umowy]

§ 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.

§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

§ 3. (uchylony).

§ 4. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.

§ 5. (uchylony).

Art. 384¹. [Stosunek umowny o charakterze ciągłym]

Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.

Art. 385. [Sprzeczność umowy z wzorcem; Transparentność wzorca umowy]

§ 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową.

§ 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Art. 385¹. [Niedozwolone postanowienia umowne]

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Art. 385². [Chwila oceny]

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

Art. 385³. [Katalog klauzul niedozwolonych]

W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

1)  wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;

2)  wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania;

3)  wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony;

4)  przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy;

5)  zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta;

6)  uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w

przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju;

7)  uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie;

8)  uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta;

9)  przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy;

10)  uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie;

11)  przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową;

12)  wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania;

13)  przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy;

14)  pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;

15)  zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia;

16)  nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy;

17)  nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego;

18)  stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia;

19)  przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia;

20)  przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy;

21)  uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności;

22)  przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta;

23)  wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.

Art. 385⁴. [Zbieg wzorców umów]

§ 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne.

§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1.

Art. 385⁵. ² [Stosowanie przepisów dotyczących konsumenta do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą]

Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w art. 385¹-385³, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Art. 386.

(uchylony).

Art. 387. [Impossibilium nulla obligatio est]

§ 1. Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.

§ 2. Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.

Art. 387¹. [Nieważność zobowiązujących umów przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości mieszkalnej wykorzystywanej przez konsumenta]

Nieważna jest umowa, w której osoba fizyczna zobowiązuje się do przeniesienia własności nieruchomości służącej zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z tej lub innej umowy niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, w przypadku gdy:

1)  wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększonych o wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy lub

2)  wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest oznaczona, lub

3)  zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę.".

Art. 388. [Wyzysk]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy

przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.

§ 2. Uprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.

Art. 389. [Umowa przedwstępna]

§ 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

Art. 390. [Uchylenie się od zawarcia umowy przyrzeczonej]

§ 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.

§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

Art. 391. [Umowa o świadczenie przez osobę trzecią]

Jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.

Art. 392. [Umowa o zwolnienie dłużnika od obowiązku świadczenia]

Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

Art. 393. [Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej]

§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.

§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może być odwołane ani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z zastrzeżenia skorzystać.

§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.

Art. 394. [Zadatek]

§ 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Art. 395. [Umowne prawo odstąpienia]

§ 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.

§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.

Art. 396. [Odstępne]

Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

TYTUŁ IV

(uchylony).

Art. 397.

(uchylony).

Art. 398.

(uchylony).

Art. 399.

(uchylony).

Art. 400.

(uchylony).

Art. 401.

(uchylony).

Art. 402.

(uchylony).

Art. 403.

(uchylony).

Art. 404.

(uchylony).

TYTUŁ V

Bezpodstawne wzbogacenie

Art. 405. [Bezpodstawne wzbogacenie]

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Art. 406. [Obowiązek wydania korzyści]

Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.

Art. 407. [Przejście obowiązku na osobę trzecią]

Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.

Art. 408. [Rozliczenie nakładów]

§ 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.

§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.

§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.

Art. 409. [Wygaśnięcie obowiązku]

Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Art. 410. [Świadczenie nienależne]

§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Art. 411. [Wyłączenie zwrotu świadczenia]

Nie można żądać zwrotu świadczenia:

1)  jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej;

2)  jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;

3)  jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;

4)  jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.

Art. 412. [Przepadek na rzecz Skarbu Państwa]

Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.

Art. 413. [Świadczenie z gry lub zakładu]

§ 1. Kto spełnia świadczenie z gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że gra lub zakład były zakazane albo nierzetelne.

§ 2. Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego.

Art. 414. [Obowiązek naprawienia szkody]

Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody.

TYTUŁ VI

Czyny niedozwolone

Art. 415. [Odpowiedzialność na zasadzie winy ex delicto]

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Art. 416. [Odpowiedzialność na zasadzie winy osoby prawnej]

Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.

Art. 417. [Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej]

§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Art. 417¹. [Źródła odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej]

§ 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Art. 417². [Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej na zasadzie słuszności]

Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz

zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.

Art. 418.

(utracił moc).

Art. 419.

(uchylony).

Art. 420.

(uchylony).

Art. 420¹.

(uchylony).

Art. 420².

(uchylony).

Art. 421. [Pierwszeństwo lex specialis]

Przepisów art. 417, art. 417¹ i art. 417² nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych.

Art. 422. [Odpowiedzialność podżegacza, pomocnika, korzystającego ze szkody]

Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Art. 423. [Obrona konieczna]

Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

Art. 424. [Stan wyższej konieczności]

Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

Art. 425. [Niepoczytalność]

§ 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.

Art. 426. [Małoletni do lat trzynastu]

Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Art. 427. [Wina w nadzorze]

Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru.

Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.

Art. 428. [Odpowiedzialność w braku osób zobowiązanych do nadzoru]

Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Art. 429. [Wina w wyborze]

Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.

Art. 430. [Szkoda wyrządzona przez podwładnego]

Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Art. 431. [Szkoda wyrządzona przez zwierzęta]

§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też

zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Art. 432. [Samopomoc polegająca na zajęciu cudzego zwierzęcia]

§ 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla zabezpieczenia należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i utrzymania zwierzęcia.

§ 3. (uchylony).

Art. 433. [Wyrzucenie, wylanie, spadnięcie]

Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.

Art. 434. [Zawalenie się budynku]

Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.

Art. 435. [Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu]

§ 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów wytwarzających środki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.

Art. 436. [Samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji]

§ 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.

Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne,

odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.

§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.

Art. 437. [Zakaz wyłączenia odpowiedzialności]

Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach poprzedzających.

Art. 438. [Szkoda poniesiona w cudzym lub wspólnym interesie]

Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.

Art. 439. [Żądanie odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa]

Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególności wskutek braku należytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.

Art. 440. [Ograniczenie wysokości odszkodowania]

W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.

Art. 441. [Solidarność; regres]

§ 1. Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.

§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody.

§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.

Art. 442.

(uchylony).

Art. 442¹. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Art. 443. [Zbieg podstaw odpowiedzialności]

Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.

Art. 444. [Szkoda na osobie]

§ 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Art. 445. [Zadośćuczynienie]

§ 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

§ 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Art. 446. [Szkody majątkowe wynikające ze śmierci]

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Art. 446¹. [Odpowiedzialność za szkody doznane przez dziecko poczęte]

Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.

Art. 446². ³ [Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej]

W razie ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, skutkującego niemożnością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny poszkodowanego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Art. 447. [Kapitalizacja renty]

Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Art. 448. [Zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego]

W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się.

Art. 449. [Zbywalność roszczeń]

Roszczenia przewidziane w art. 444-448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.

TYTUŁ VI¹

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny

Art. 449¹. [Produkt niebezpieczny]

§ 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.

§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.

§ 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt ulepszony.

Art. 449². [Szkoda na mieniu]

Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i w taki przede wszystkim sposób korzystał z niej poszkodowany.

Art. 449³. [Wyłączenie odpowiedzialności]

§ 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jeżeli produktu nie wprowadził do obrotu albo gdy wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności gospodarczej.

§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne produktu ujawniły się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie. Nie odpowiada on także wtedy, gdy nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia produktu do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z zastosowania przepisów prawa.

Art. 449⁴. [Domniemanie]

Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta.

Art. 449⁵. [Osoby odpowiedzialne jak producent]

§ 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak jak producent, chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.

§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego podaje się za producenta, odpowiada jak producent. Tak samo odpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w

zakresie swojej działalności gospodarczej (importer).

§ 3. Producent oraz osoby wymienione w paragrafach poprzedzających odpowiadają solidarnie.

§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2, odpowiada ten, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie wskaże poszkodowanemu osobę i adres producenta lub osoby określonej w § 2 zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego

- osobę i adres importera.

§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób określonych w § 4, zwalnia go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.

Art. 449⁶. [Odpowiedzialność osób trzecich]

Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba trzecia, odpowiedzialność tej osoby i osób wymienionych w artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy art. 441 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 449⁷. [Ograniczenie zakresu odszkodowania]

§ 1. Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć w związku z jego używaniem.

§ 2. Odszkodowanie na podstawie art. 449¹ nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu nie przekracza kwoty będącej równowartością 500 euro.

Art. 449⁸. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu.

Art. 449⁹. [Reguła wykluczająca]

Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można wyłączyć ani ograniczyć.

Art. 449¹⁰. [Norma kolizyjna]

Przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie wyłączają odpowiedzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady i gwarancji jakości.

Art. 449¹¹.

(uchylony).

TYTUŁ VII

Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania

DZIAŁ I

Wykonanie zobowiązań

Art. 450. [Świadczenie częściowe]

Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała wierzytelność była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony interes.

Art. 451. [Sposób zaliczenia zapłaty]

§ 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu.

§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.

Art. 452. [Świadczenie do rąk osoby nieuprawnionej]

Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia, a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, który był niezdolny do jego przyjęcia.

Art. 453. [Datio in solutum]

Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.

Art. 454. [Miejsce spełnienia świadczenia]

§ 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów

przesłania.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.

Art. 454¹. [Miejsce spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę]

Jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Art. 455. [Termin spełnienia świadczenia]

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Art. 456. [Świadczenia częściowe bliżej nieokreślone]

Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie częściami w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych albo terminów, w których ma nastąpić spełnienie każdego z tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w czasie właściwym, ustalić zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i termin spełnienia każdego z nich, jednakże powinien uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.

Art. 457. [Zastrzeżenie terminu na korzyść dłużnika]

Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika.

Art. 458. [Natychmiastowa wymagalność wierzytelności]

Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin.

Art. 459. [Spis rzeczy lub przedmiotów]

§ 1. Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do udzielenia wiadomości o zbiorze rzeczy lub o masie majątkowej powinien przedstawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis przedmiotów wchodzących w skład masy majątkowej.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest rzetelny lub dokładny, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.

Art. 460. [Zestawienie wpływów i wydatków]

§ 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z zarządu powinien przedstawić wierzycielowi na

piśmie zestawienie wpływów i wydatków wraz z potrzebnymi dowodami.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie wpływów nie jest rzetelne lub dokładne, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej najlepszej wiedzy.

Art. 461. [Ius retentionis]

§ 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania).

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych.

§ 3. (uchylony).

Art. 462. [Pokwitowanie spełnienia świadczenia]

§ 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.

§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes.

§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 463. [Odmowa pokwitowania spełnienia świadczenia]

Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 464. [Świadczenie do rąk okazującego pokwitowanie spełnienia świadczenia] Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk własnych wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 465. [Zwrot dokumentu stwierdzającego zobowiązanie]

§ 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając świadczenie może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w zachowaniu dokumentu, w szczególności gdy świadczenie zostało spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.

§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.

§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego przedmiot do depozytu sądowego.

Art. 466. [Domniemanie z pokwitowania spełnienia świadczenia]

Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również

świadczenia okresowe wymagalne wcześniej.

Art. 467. [Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu]

Poza wypadkami przewidzianymi w innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego:

1)  jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie, kto jest wierzycielem, albo nie zna miejsca zamieszkania lub siedziby wierzyciela;

2)  jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świadczenia;

3)  jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;

4)  jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione.

Art. 468. [Zawiadomienie o depozycie]

§ 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić wierzyciela, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić na piśmie.

§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.

Art. 469. [Odebranie z depozytu]

§ 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z depozytu sądowego, dłużnik może przedmiot złożony odebrać.

§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z depozytu sądowego, złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.

Art. 470. [Skutki złożenia do depozytu]

Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.

DZIAŁ II

Skutki niewykonania zobowiązań

Art. 471. [Odpowiedzialność ex contractu]

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 472. [Odpowiedzialność dłużnika]

Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.

Art. 473. [Umowne modyfikacje odpowiedzialności]

§ 1. Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.

Art. 474. [Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania i zaniechania osób trzecich]

Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Przepis powyższy stosuje się także w wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.

Art. 475. [Następcza niemożliwość świadczenia]

§ 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.

Art. 476. [Zwłoka dłużnika]

Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 477. [Odpowiedzialność za szkodę spowodowaną zwłoką]

§ 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Art. 478. [Odpowiedzialność za rzeczy oznaczone co do tożsamości]

Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym.

Art. 479. [Odpowiedzialność za rzeczy oznaczone co do gatunku]

Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, wierzyciel może w razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samą ilość rzeczy

tego samego gatunku albo żądać od dłużnika zapłaty ich wartości, zachowując w obu wypadkach roszczenie o naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.

Art. 480. [Wykonanie zastępcze]

§ 1. W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.

§ 2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

§ 3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

Art. 481. [Odsetki za opóźnienie]

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 2¹. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).

§ 2². Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

§ 2³. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 2⁴. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.

§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Art. 482. [Zakaz anatocyzmu]

§ 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

§ 2. (uchylony).

Art. 483. [Kara umowna]

§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.

Art. 484. [Wysokość kary umownej a odszkodowanie]

§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Art. 485. [Odpowiednie stosowanie]

Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.

Art. 486. [Zwłoka wierzyciela]

§ 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.

DZIAŁ III

Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych

Art. 487. [Umowa wzajemna]

§ 1. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych podlegają przepisom działów poprzedzających niniejszego tytułu, o ile przepisy działu niniejszego nie stanowią inaczej.

§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

Art. 488. [Świadczenia wzajemne]

§ 1. Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana

jest do wcześniejszego świadczenia.

§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.

Art. 489.

(uchylony).

Art. 490. [Powstrzymanie się ze spełnieniem świadczenia]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.

§ 2. Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o złym stanie majątkowym drugiej strony.

§ 3. (uchylony).

Art. 491. [Skutki zwłoki]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 492. [Odstąpienie od umowy]

Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 492¹. [Skutki uchybienia obowiązkom w zakresie spełnienia świadczenia]

Jeżeli strona obowiązana do spełnienia świadczenia oświadczy, że świadczenia tego nie spełni, druga strona może odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego, także

przed nadejściem oznaczonego terminu spełnienia świadczenia.

Art. 493. [Niemożliwość świadczenia, za którą odpowiada zobowiązany]

§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.

§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Art. 494. [Skutki odstąpienia]

§ 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

§ 2. Zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie.

Art. 495. [Niemożliwość świadczenia, za którą nie odpowiada żadna strona]

§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Art. 496. [Prawo zatrzymania świadczenia]

Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

Art. 497. [Odpowiednie stosowanie]

Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej.

TYTUŁ VIII

Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu

Art. 498. [Potrącenie]

§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Art. 499. [Oświadczenie o potrąceniu]

Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Art. 500. [Uszczerbek]

Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń są różne, strona korzystająca z możności potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla niej uszczerbku.

Art. 501. [Odroczenie wykonania zobowiązania]

Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza potrącenia.

Art. 502. [Potrącenie wierzytelności przedawnionej]

Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Art. 503. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy o zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.

Art. 504. [Zajęcie wierzytelności]

Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.

Art. 505. [Wyłączenie potrącenia]

Nie mogą być umorzone przez potrącenie:

1)  wierzytelności nieulegające zajęciu;

2)  wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;

3)  wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych;

4)  wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

Art. 506. [Nowacja]

§ 1. Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).

§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.

Art. 507. [Nowacja a zabezpieczenie wierzytelności]

Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 508. [Zwolnienie z długu]

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

TYTUŁ IX

Zmiana wierzyciela lub dłużnika

DZIAŁ I

Zmiana wierzyciela

Art. 509. [Cesja]

§ 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

§ 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Art. 510. [Charakter prawny]

§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 511. [Forma]

Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być

również pismem stwierdzony.

Art. 512. [Spełnienie świadczenia do rąk cedenta]

Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.

Art. 513. [Zarzuty dłużnika przeciwko cesjonariuszowi]

§ 1. Dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.

§ 2. Dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

Art. 514. [Pactum de non cedendo]

Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział.

Art. 515. [Zarzuty cedenta przeciwko dłużnikowi]

Jeżeli dłużnik, który otrzymał o przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy, spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności, zbywca może powołać się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty wynikające z jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w chwili spełnienia świadczenia były one dłużnikowi wiadome. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a nabywcą wierzytelności.

Art. 516. [Odpowiedzialność cedenta]

Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął.

Art. 517. [Wyłączenie stosowania przepisów o cesji]

§ 1. Przepisów o przelewie nie stosuje się do wierzytelności związanych z dokumentem na okaziciela lub z dokumentem zbywalnym przez indos.

§ 2. Przeniesienie wierzytelności z dokumentu na okaziciela następuje przez przeniesienie własności dokumentu. Do przeniesienia własności dokumentu potrzebne jest jego wydanie.

Art. 518. [Wstąpienie w prawa wierzyciela]

§ 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:

1)  jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;

2)  jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;

3)  jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie;

4)  jeżeli to przewidują przepisy szczególne.

§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest już wymagalne.

§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części, przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.

DZIAŁ II

Zmiana dłużnika

Art. 519. [Przejęcie długu]

§ 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu).

§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:

1)  przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;

2)  przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Art. 520. [Termin do wyrażenia zgody]

Każda ze stron, które zawarły umowę o przejęcie długu, może wyznaczyć osobie, której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin do wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu jest jednoznaczny z odmówieniem zgody.

Art. 521. [Uzależnienie skuteczności od zgody dłużnika albo wierzyciela]

§ 1. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody dłużnika, a dłużnik zgody odmówił, umowę uważa się za niezawartą.

§ 2. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, a wierzyciel zgody odmówił, strona, która według umowy miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

Art. 522. [Forma]

Umowa o przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu.

Art. 523. [Zwolnienie z długów związanych z własnością nieruchomości]

Jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.

Art. 524. [Zarzuty przejmującego przeciwko wierzycielowi]

§ 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które miał dotychczasowy dłużnik, z wyjątkiem zarzutu potrącenia z wierzytelności dotychczasowego dłużnika.

§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty wynikające z istniejącego między przejmującym dług a dotychczasowym dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia długu; nie dotyczy to jednak zarzutów, o których wierzyciel wiedział.

Art. 525. [Wygaśnięcie zabezpieczeń]

Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą przejęcia długu, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 526.

(uchylony).

TYTUŁ X

Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika

Art. 527. [Actio pauliana]

§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 528. [Korzyść majątkowa uzyskana bezpłatnie]

Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 529. [Domniemanie]

Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Art. 530. [Działanie w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli]

Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

Art. 531. [Sposób wykonania prawa zaskarżenia]

§ 1. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.

§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.

Art. 532. [Pierwszeństwo zaspokojenia]

Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.

Art. 533. [Zwolnienie się od zadośćuczynienia]

Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.

Art. 534. [Termin zawity]

Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.

TYTUŁ XI

Sprzedaż

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 535. [Umowa sprzedaży]

§ 1. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

§ 2. (uchylony).

Art. 535¹.

(uchylony).

Art. 536. [Sposób określenia ceny]

§ 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.

§ 2. Jeżeli z okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą w stosunkach danego rodzaju, poczytuje się w razie wątpliwości, że chodziło o cenę w miejscu i czasie, w którym rzecz ma być kupującemu wydana.

Art. 537. [Cena sztywna]

§ 1. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku może być zapłacona jedynie cena ściśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże strony bez względu na to, jaką cenę w umowie ustaliły.

§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

§ 3. Kupujący, który według umowy miał zapłacić cenę niższą od ceny sztywnej, a rzecz zużył lub odprzedał po cenie obliczonej na podstawie ceny umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed zużyciem lub odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł ją znać przy zachowaniu należytej staranności. Kupujący, który rzeczy nie zużył ani nie odprzedał, może od umowy odstąpić.

Art. 538. [Cena maksymalna]

Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena wyższa od ceny

określonej (cena maksymalna), kupujący nie jest obowiązany do zapłaty ceny wyższej, a sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

Art. 539. [Cena minimalna]

Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena niższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który otrzymał cenę niższą, przysługuje roszczenie o dopłatę różnicy.

Art. 540. [Cena wynikowa]

§ 1. Jeżeli właściwy organ państwowy ustalił, w jaki sposób sprzedawca ma obliczyć cenę za rzeczy danego rodzaju lub gatunku (cena wynikowa), stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o cenie sztywnej, bądź przepisy o cenie maksymalnej.

§ 2. W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę ustali sąd.

Art. 541. [Przedawnienie roszczeń]

Wynikające z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej, minimalnej lub wynikowej roszczenie sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczenie kupującego o zwrot tej różnicy przedawnia się z upływem roku od dnia zapłaty.

Art. 542.

(uchylony).

Art. 543. [Oferta handlowa]

Wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem ceny uważa się za ofertę sprzedaży.

Art. 543¹. [Sprzedaż konsumencka]

§ 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie wydać rzecz kupującemu, nie później niż trzydzieści dni od dnia zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej.

§ 2. W razie opóźnienia sprzedawcy kupujący może wyznaczyć dodatkowy termin do wydania rzeczy, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić. Przepisy art. 492, art. 492¹ i art. 494 stosuje się.

Art. 544. [Sprzedaż na odległość]

§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.

§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejściu rzeczy na

miejsce przeznaczenia i po umożliwieniu mu zbadania rzeczy.

Art. 545. [Wydanie i odebranie rzeczy]

§ 1. Sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i nienaruszalność; w szczególności sposób opakowania i przewozu powinien odpowiadać właściwościom rzeczy.

§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika, kupujący obowiązany jest zbadać przesyłkę w czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju; jeżeli stwierdził, że w czasie przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika.

Art. 546. [Obowiązek informowania i załączenia instrukcji]

§ 1. Sprzedawca obowiązany jest przed zawarciem umowy udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych i faktycznych dotyczących rzeczy.

§ 2. Sprzedawca obowiązany jest wydać posiadane przez siebie dokumenty, które dotyczą rzeczy. Jeżeli treść takiego dokumentu dotyczy także innych rzeczy, sprzedawca obowiązany jest wydać uwierzytelniony wyciąg z dokumentu. Ponadto, jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem, sprzedawca obowiązany jest załączyć instrukcję i udzielić wyjaśnień dotyczących sposobu korzystania z rzeczy.

Art. 546¹. [Obowiązek informowania przy sprzedaży konsumenckiej]

§ 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca jest obowiązany udzielić mu przed zawarciem umowy jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających w błąd informacji w języku polskim, wystarczających do prawidłowego i pełnego korzystania z rzeczy sprzedanej. W szczególności należy podać: rodzaj rzeczy, określenie jej producenta lub importera, znak bezpieczeństwa i znak zgodności wymagane przez odrębne przepisy, informacje o dopuszczeniu do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej oraz, stosownie do rodzaju rzeczy, określenie jego energochłonności, a także inne dane wskazane w odrębnych przepisach.

§ 2. Jeżeli rzecz jest sprzedawana w opakowaniu jednostkowym lub w zestawie, informacje, o których mowa w § 1, powinny znajdować się na rzeczy sprzedanej lub być z nią trwale połączone. W pozostałych przypadkach sprzedawca jest obowiązany umieścić w miejscu sprzedaży informację, która może być ograniczona do rodzaju rzeczy, jej głównej cechy użytkowej oraz wskazania producenta lub importera rzeczy.

§ 3. Sprzedawca jest obowiązany zapewnić w miejscu sprzedaży odpowiednie warunki techniczno-organizacyjne umożliwiające dokonanie wyboru rzeczy sprzedanej i sprawdzenie jej jakości, kompletności oraz funkcjonowania głównych mechanizmów i podstawowych podzespołów.

§ 4. Na żądanie kupującego sprzedawca jest obowiązany wyjaśnić znaczenie poszczególnych postanowień umowy.

§ 5. Sprzedawca jest obowiązany wydać kupującemu wraz z rzeczą sprzedaną wszystkie elementy jej wyposażenia oraz sporządzone w języku polskim instrukcje obsługi, konserwacji i inne dokumenty wymagane przez odrębne przepisy.

Art. 547. [Koszty wydania i odebrania rzeczy]

§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z zarządzeń określających cenę nie wynika, kogo obciążają koszty wydania i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi koszty wydania, w szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania, ubezpieczenia za czas przewozu i koszty przesłania rzeczy, a koszty odebrania ponosi kupujący.

§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, koszty ubezpieczenia i przesłania ponosi kupujący.

§ 3. Koszty niewymienione w paragrafach poprzedzających ponoszą obie strony po połowie.

Art. 548. [Przejście korzyści i ciężarów]

§ 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.

§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilę przejścia korzyści i ciężarów, poczytuje się w razie wątpliwości, że niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z tą samą chwilą.

§ 3. Jeżeli rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę kupującemu będącemu konsumentem, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą jej wydania kupującemu. Za wydanie rzeczy uważa się jej powierzenie przez sprzedawcę przewoźnikowi, jeżeli sprzedawca nie miał wpływu na wybór przewoźnika przez kupującego. Postanowienia mniej korzystne dla kupującego są nieważne.

Art. 549. [Sprzedaż specyfikacyjna]

Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymiaru lub innych właściwości rzeczy albo terminu i miejsca wydania, a dopuszcza się zwłoki z dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:

1)  wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w razie zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego, albo

2)  dokonać sam oznaczenia i podać je do wiadomości kupującego wyznaczając mu odpowiedni termin do odmiennego oznaczenia; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje się dla kupującego wiążące.

Art. 550. [Wyłączność]

Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego wyłączność bądź w ten sposób, że sprzedawca nie będzie dostarczał rzeczy określonego rodzaju innym osobom, bądź też w ten sposób, że kupujący będzie jedynym odprzedawcą zakupionych rzeczy na oznaczonym obszarze, sprzedawca nie może w zakresie, w którym wyłączność została zastrzeżona, ani bezpośrednio, ani pośrednio zawierać umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność przysługującą kupującemu.

Art. 551. [Zwłoka w odbiorze]

§ 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy sprzedanej, sprzedawca może

oddać rzecz na przechowanie na koszt i niebezpieczeństwo kupującego.

§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego, powinien jednak uprzednio wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do odebrania, chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona na zepsucie, albo że z innych względów groziłaby szkoda. O dokonaniu sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić kupującego.

Art. 552. [Zwłoka w zapłacie części ceny]

Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z zapłatą ceny za dostarczoną część rzeczy sprzedanych albo jeżeli ze względu na jego stan majątkowy jest wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później, nastąpi w terminie, sprzedawca może powstrzymać się z dostarczeniem dalszych części rzeczy sprzedanych wyznaczając kupującemu odpowiedni termin do zabezpieczenia zapłaty, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może od umowy odstąpić.

Art. 553.

(uchylony).

Art. 554. [Skrócone przedawnienie roszczeń]

Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.

Art. 555. [Sprzedaż energii, praw oraz wody]

Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody.

Art. 555¹.

(uchylony).

DZIAŁ II

Rękojmia za wady

Art. 556. [Rękojmia]

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).

Art. 556¹. [Wada fizyczna przedmiotu sprzedaży]

§ 1. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

1)  nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

2)  nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;

3)  nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;

4)  została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, na równi z zapewnieniem sprzedawcy traktuje się publiczne zapewnienia producenta lub jego przedstawiciela, osoby, która wprowadza rzecz do obrotu w zakresie swojej działalności gospodarczej, oraz osoby, która przez umieszczenie na rzeczy sprzedanej swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego przedstawia się jako producent.

§ 3. Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną także w razie nieprawidłowego jej zamontowania i uruchomienia, jeżeli czynności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo przez kupującego, który postąpił według instrukcji otrzymanej od sprzedawcy.

Art. 556². [Domniemanie istnienia wady fizycznej w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego przy sprzedaży konsumenckiej]

Jeżeli kupującym jest konsument, a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

Art. 556³. [Wada prawna przedmiotu sprzedaży]

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu; w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie prawa (wada prawna).

Art. 556⁴. ⁴ [Stosowanie przepisów dotyczących konsumenta do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą]

Zawarte w niniejszym dziale przepisy dotyczące konsumenta, z wyjątkiem art. 558 § 1 zdanie drugie, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Art. 556⁵. ⁵ [Wyłączenie stosowania przepisów dotyczących kupującego w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą]

Przepisów art. 563 oraz art. 567 § 2 dotyczących kupującego nie stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego,

wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Art. 557. [Zwolnienie od odpowiedzialności]

§ 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku albo rzeczy mające powstać w przyszłości, sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili wydania rzeczy. Przepisu tego nie stosuje się, gdy kupującym jest konsument.

§ 3. Sprzedawca nie jest odpowiedzialny względem kupującego będącego konsumentem za to, że rzecz sprzedana nie ma właściwości wynikających z publicznych zapewnień, o których mowa w art. 556¹ § 2, jeżeli zapewnień tych nie znał ani, oceniając rozsądnie, nie mógł znać albo nie mogły one mieć wpływu na decyzję kupującego o zawarciu umowy sprzedaży, albo gdy ich treść została sprostowana przed zawarciem umowy sprzedaży.

Art. 558. [Modyfikacje odpowiedzialności]

§ 1. Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli kupującym jest konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych.

§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Art. 559. [Granice czasowe odpowiedzialności]

Sprzedawca jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili.

Art. 560. [Uprawnienia kupującego]

§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

§ 3. Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

§ 4. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.

Art. 561. [Wymiana rzeczy, usunięcie wady]

§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

§ 2. Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.

§ 3. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów. Jeżeli kupującym jest przedsiębiorca, sprzedawca może odmówić wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady także wtedy, gdy koszty zadośćuczynienia temu obowiązkowi przewyższają cenę rzeczy sprzedanej.

Art. 561¹. [Demontaż rzeczy]

§ 1. Jeżeli rzecz wadliwa została zamontowana, kupujący może żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania po dokonaniu wymiany na wolną od wad lub usunięciu wady. W razie niewykonania tego obowiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na koszt i niebezpieczeństwo sprzedawcy.

§ 2. Sprzedawca może odmówić demontażu i ponownego zamontowania, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę rzeczy sprzedanej.

§ 3. Jeżeli kupującym jest konsument, może on żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania, jest obowiązany jednak ponieść część związanych z tym kosztów przewyższających cenę rzeczy sprzedanej albo może żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.

Art. 561². [Obowiązek dostarczenia wadliwej rzeczy na koszt sprzedawcy do miejsca oznaczonego w umowie]

§ 1. Kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono w umowie - do miejsca, w którym rzecz została wydana kupującemu.

§ 2. Jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, kupujący obowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się do zwrotu rzeczy w razie odstąpienia od umowy i wymiany rzeczy na wolną od wad.

Art. 561³. [Koszty wymiany lub naprawy]

Z zastrzeżeniem art. 561¹ § 2 i 3 koszty wymiany lub naprawy ponosi sprzedawca. W szczególności obejmuje to koszty demontażu i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia.

Art. 561⁴. [Obowiązek sprzedawcy przyjęcia wadliwej rzeczy]

Sprzedawca obowiązany jest przyjąć od kupującego rzecz wadliwą w razie wymiany rzeczy na wolną od wad lub odstąpienia od umowy.

Art. 561⁵. [Żądanie przez kupującego będącego konsumentem wymiany rzeczy, usunięcia wady albo obniżenia ceny]

Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Art. 562. [Rezygnacja z następnych partii]

§ 1. Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częściami, a sprzedawca mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad, kupujący może od umowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później.

§ 2. (uchylony).

Art. 563. [Utrata uprawnień]

§ 1. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później - jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

§ 2. Do zachowania powyższego terminu wystarczy wysłanie przed jego upływem zawiadomienia o wadzie.

Art. 564. [Podstępne zatajenie wady]

W przypadkach przewidzianych w art. 563 utrata uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie następuje mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, jeżeli sprzedawca wiedział o wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.

Art. 565. [Ograniczenie prawa odstąpienia]

Jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dają się odłączyć od rzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.

Art. 566. [Żądanie naprawienia szkody]

§ 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów. Nie uchybia to przepisom o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej albo usunięcia wady przez sprzedawcę.

Art. 567. [Zwłoka sprzedawcy z odebraniem rzeczy]

§ 1. Jeżeli sprzedawca dopuszcza się zwłoki z odebraniem rzeczy, kupujący może odesłać rzecz na koszt i niebezpieczeństwo sprzedawcy.

§ 2. W przypadku sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący jest uprawniony, a gdy interes sprzedawcy tego wymaga - obowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia rzeczy. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien w miarę możliwości zawiadomić sprzedawcę, w każdym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży. Kupujący może również odesłać rzecz sprzedawcy na jego koszt i niebezpieczeństwo.

Art. 568. [Wygaśnięcie uprawnień z rękojmi za wady fizyczne. Przedawnienie roszczenia o usunięcie wady lub wymianę rzeczy]

§ 1. Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości - przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli kupującym jest konsument a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.

§ 2. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg terminu przedawnienia nie może zakończyć się przed upływem terminów określonych w § 1 zdanie pierwsze.

§ 3. W terminach określonych w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej. Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady.

§ 4. W razie dochodzenia przed sądem albo sądem polubownym jednego z uprawnień z tytułu rękojmi termin do wykonania innych uprawnień, przysługujących kupującemu z tego tytułu, ulega zawieszeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do postępowania mediacyjnego, przy czym termin do wykonania innych uprawnień z tytułu rękojmi, przysługujących kupującemu, zaczyna biec od dnia odmowy przez sąd zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem lub

bezskutecznego zakończenia mediacji.

§ 6. Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.

Art. 568¹. [Odpowiedzialność za wady rzeczy, których termin przydatności kończy się przed upływem dwóch lat]

Jeżeli określony przez sprzedawcę lub producenta termin przydatności rzeczy do użycia kończy się po upływie dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu, sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne tej rzeczy stwierdzone przed upływem tego terminu. Przepis art. 568 § 6 stosuje się.

Art. 569.

(uchylony).

Art. 570.

(uchylony).

Art. 571.

(uchylony).

Art. 572.

(uchylony).

Art. 572¹.

(uchylony).

Art. 573. [Obowiązki kupującego przy dochodzeniu roszczeń przez osoby trzecie] Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym sprzedawcę i wezwać go do wzięcia udziału w sprawie. Jeżeli tego zaniechał, a osoba trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wadę prawną o tyle, o ile jego udział w postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej były całkowicie lub częściowo bezzasadne.

Art. 574. [Żądanie naprawienia szkody]

§ 1. Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy, zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z nich korzyści, a nie otrzymał ich zwrotu od osoby trzeciej, oraz zwrotu

kosztów procesu. Nie uchybia to przepisom o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej.

Art. 575. [Uprawnienia kupującego przy wydaniu rzeczy osobie trzeciej]

Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest zmuszony wydać rzecz osobie trzeciej, umowne wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi nie zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny, chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo że nabył rzecz na własne niebezpieczeństwo.

Art. 575¹. [Upoważnienie przemienne sprzedawcy]

Jeżeli kupujący uniknął utraty w całości lub w części nabytej rzeczy, albo skutków jej obciążenia na korzyść osoby trzeciej przez zapłatę sumy pieniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość spełnionego świadczenia wraz z odsetkami i kosztami.

Art. 576. [Rękojmia za wady prawne]

Do wykonywania uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej stosuje się przepisy art. 568 § 2-5, z tym że bieg terminu, o którym mowa w art. 568 § 2, rozpoczyna się od dnia, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady, a jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej - od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne.

DZIAŁ II¹

Roszczenie sprzedawcy w związku z wadliwością rzeczy sprzedanej

Art. 576¹. [Roszczenie sprzedawcy o naprawienie szkody do poprzednich sprzedawców]

§ 1. Jeżeli rzecz nie miała właściwości, które powinna mieć zgodnie ze swoim przeznaczeniem lub zgodnie z publicznie składanymi zapewnieniami, o których mowa w art. 556¹ § 2, lub została wydana w stanie niezupełnym, sprzedawca, który poniósł koszty w wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy przez konsumenta, może żądać naprawienia poniesionej szkody od tego z poprzednich sprzedawców, wskutek którego działania lub zaniechania rzecz stała się wadliwa.

§ 2. Odpowiedzialność określoną w § 1 ponosi także poprzedni sprzedawca, który wiedząc o wadzie rzeczy, nie poinformował o niej kupującego lub sporządził instrukcję montażu i uruchomienia dołączoną do rzeczy, jeżeli wada powstała na skutek zamontowania i uruchomienia rzeczy przez konsumenta zgodnie z tą instrukcją.

§ 3. Odszkodowanie, o którym mowa w § 1, obejmuje zwrot wydatków niezbędnych w celu realizacji uprawnień konsumenta, w szczególności związanych z wymianą lub usunięciem wady rzeczy sprzedanej, jej demontażem, transportem i ponownym zamontowaniem, a

ponadto kwotę, o którą została obniżona cena rzeczy, oraz utracone korzyści.

Art. 576². [Przedawnienie roszczenia sprzedawcy]

§ 1. Roszczenie sprzedawcy przedawnia się z upływem sześciu miesięcy. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem poniesienia kosztów przez sprzedawcę w wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi przez konsumenta, nie później jednak niż w dniu, w którym sprzedawca powinien wykonać swoje obowiązki wobec konsumenta.

§ 2. Jeżeli sąd oddali powództwo o naprawienie szkody, stwierdzając, że strona pozwana nie była odpowiedzialna za powstanie wady rzeczy, bieg terminu przedawnienia w stosunku do wszystkich pozostałych sprzedawców nie może zakończyć się przed upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym orzeczenie oddalające powództwo stało się prawomocne.

Art. 576³. [Stosowanie przepisów o obowiązku naprawienia szkody]

Przepisy niniejszego działu nie uchybiają innym przepisom o obowiązku naprawienia szkody.

Art. 576⁴. [Zakaz wyłączenia oraz ograniczenia odpowiedzialności poprzednich sprzedawców]

Odpowiedzialności przewidzianej w niniejszym dziale nie można wyłączyć ani ograniczyć.

Art. 576⁵. ⁶ [Stosowanie przepisów dotyczących konsumenta do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą]

Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w niniejszym dziale, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

DZIAŁ III

Gwarancja przy sprzedaży

Art. 577. [Gwarancja]

§ 1. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w tym oświadczeniu. Oświadczenie gwarancyjne może zostać złożone w reklamie.

§ 2. Obowiązki gwaranta mogą w szczególności polegać na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy bądź jej naprawie oraz zapewnieniu innych usług.

§ 3. Jeżeli została udzielona gwarancja co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że gwarant jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, o ile wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w oświadczeniu gwarancyjnym.

§ 4. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.

Art. 577¹. [Oświadczenie gwarancyjne]

§ 1. Gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne w sposób jasny i zrozumiały, a gdy rodzaj informacji na to pozwala - w powszechnie zrozumiałej formie graficznej. Jeżeli rzecz jest wprowadzana do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej, oświadczenie gwarancyjne sporządza się w języku polskim. Wymagania używania języka polskiego nie stosuje się do nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej terminologii naukowej i technicznej.

§ 2. Oświadczenie gwarancyjne zawiera podstawowe informacje potrzebne do wykonywania uprawnień z gwarancji, w szczególności nazwę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasięg ochrony gwarancyjnej, uprawnienia przysługujące w razie stwierdzenia wady, a także stwierdzenie, że gwarancja nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej.

§ 3. Uchybienie wymaganiom określonym w § 1 i 2 nie wpływa na ważność oświadczenia gwarancyjnego i nie pozbawia wynikających z niego uprawnień.

Art. 577². [Dokument gwarancyjny]

Uprawniony z gwarancji może żądać od gwaranta wydania oświadczenia gwarancyjnego utrwalonego na papierze lub innym trwałym nośniku (dokument gwarancyjny).

Art. 577³. [Wydanie dokumentu gwarancyjnego]

Sprzedawca wydaje kupującemu wraz z rzeczą sprzedaną dokument gwarancyjny oraz sprawdza zgodność znajdujących się na rzeczy oznaczeń z danymi zawartymi w dokumencie gwarancyjnym oraz stan plomb i innych umieszczonych na rzeczy zabezpieczeń.

Art. 578. [Zakres odpowiedzialności]

Jeżeli w gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność z tytułu gwarancji obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących w sprzedanej rzeczy.

Art. 579. [Gwarancja a rękojmia]

§ 1. Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji.

§ 2. Wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi.

§ 3. Jednakże w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu z dniem zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.

Art. 580. [Obowiązki korzystającego i gwaranta]

§ 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady.

§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać swoje obowiązki w terminie określonym w treści oświadczenia gwarancyjnego, a gdy go nie określono - niezwłocznie, ale nie później niż w terminie czternastu dni, licząc od dnia dostarczenia rzeczy przez uprawnionego z gwarancji, oraz dostarczyć mu rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego w § 1.

§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w czasie od wydania jej gwarantowi do jej odebrania przez uprawnionego z gwarancji ponosi gwarant.

Art. 581. [Bieg terminu gwarancji]

§ 1. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, przepis powyższy stosuje się odpowiednio do części wymienionej.

§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać.

Art. 582.

(uchylony).

DZIAŁ IV

Szczególne rodzaje sprzedaży

Rozdział I Sprzedaż na raty

Art. 583. [Sprzedaż ratalna]

§ 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej osobie fizycznej za cenę płatną w określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed całkowitym zapłaceniem ceny.

§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie ceny kupna nie wyłącza stosowania przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 584. [Rękojmia przy sprzedaży ratalnej]

§ 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty może być przez umowę wyłączona lub ograniczona tylko w wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.

§ 2. Umowa nie może utrudnić kupującemu wykonania uprawnień z tytułu rękojmi.

Art. 585. [Zapłata przed terminem]

Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W razie przedterminowej zapłaty kupujący może odliczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredytów Narodowego Banku Polskiego.

Art. 586. [Zastrzeżenie wymagalności]

§ 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nieuiszczonej ceny na wypadek uchybienia terminom poszczególnych rat jest skuteczne tylko wtedy, gdy było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny.

§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z powodu niezapłacenia ceny tylko wtedy, gdy kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, a łączna suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W wypadku takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne. Zamiast nich stosuje się przepisy niniejszego artykułu.

Art. 587. [Wyłączenie stosowania]

Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa.

Art. 588. [Sprzedaż na kredyt]

§ 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy rzecz ruchoma zostaje sprzedana osobie fizycznej korzystającej z kredytu udzielonego w tym celu przez bank, jeżeli kredyt ten ma być spłacony ratami, a rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.

§ 2. Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje mu ustawowe prawo zastawu na rzeczy sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się u kupującego.

§ 3. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie sprzedawca.

Rozdział II

Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę

Art. 589. [Sprzedaż z zastrzeżeniem własności rzeczy sprzedanej]

Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

Art. 590. [Forma zastrzeżenia]

§ 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.

§ 2. (uchylony).

Art. 591. [Wynagrodzenie za zużycie lub uszkodzenie]

W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.

Art. 592. [Sprzedaż na próbę]

§ 1. Sprzedaż na próbę albo z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego poczytuje się w razie wątpliwości za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku oznaczenia w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.

§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i nie złożył oświadczenia przed upływem umówionego przez strony lub wyznaczonego przez sprzedawcę terminu, uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.

Rozdział III Prawo odkupu

Art. 593. [Prawo odkupu]

§ 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nieprzenoszący lat pięciu; termin dłuższy ulega skróceniu do lat pięciu.

§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży wymagało zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 594. [Skutki wykonania prawa odkupu]

§ 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest przenieść z powrotem na sprzedawcę własność kupionej rzeczy za zwrotem ceny i kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów, które nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w granicach istniejącego zwiększenia wartości rzeczy.

§ 2. Jeżeli określona w umowie sprzedaży cena odkupu przenosi cenę i koszty sprzedaży, sprzedawca może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości rzeczy w chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według paragrafu poprzedzającego.

Art. 595. [Niezbywalność i niepodzielność]

§ 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i niepodzielne.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wykonać w całości.

Rozdział   IV Prawo pierwokupu

Art. 596. [Prawo pierwokupu]

Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów szczególnych przepisy niniejszego rozdziału.

Art. 597. [Sprzedaż warunkowa]

§ 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona.

§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży rzeczy, której dotyczy prawo pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 598. [Obowiązek zawiadomienia uprawnionego]

§ 1. Zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią.

§ 2. Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w ciągu miesiąca, a co do innych rzeczy - w ciągu tygodnia od otrzymania zawiadomienia o sprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.

Art. 599. [Odpowiedzialność zobowiązanego]

§ 1. Jeżeli zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz osobie trzeciej bezwarunkowo albo jeżeli nie zawiadomił uprawnionego o sprzedaży lub podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży niezgodnie z rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

§ 2. Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.

Art. 600. [Wykorzystanie prawa pierwokupu]

§ 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a uprawnionym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże postanowienia umowy z osobą trzecią, mające na celu udaremnienie prawa pierwokupu, są względem uprawnionego bezskuteczne.

§ 2. Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z osobą trzecią przewiduje świadczenia dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on swe prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego z mocy ustawy, takie świadczenie

dodatkowe uważa się za niezastrzeżone.

Art. 601. [Zabezpieczenie zapłaty]

Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma być zapłacona w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.

Art. 602. [Niezbywalność i niepodzielność]

§ 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy szczególne zezwalają na częściowe wykonanie tego prawa.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a niektórzy z nich nie wykonywają prawa pierwokupu, pozostali mogą wykonać je w całości.

TYTUŁ XII

Zamiana

Art. 603. [Umowa zamiany]

Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.

Art. 604. [Odpowiednie stosowanie]

Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

TYTUŁ XIII

Dostawa

Art. 605. [Umowa dostawy]

Przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczania częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny.

Art. 605¹.

(uchylony).

Art. 606. [Forma]

Umowa dostawy powinna być stwierdzona pismem.

Art. 607. [Sprawdzanie jakości surowców]

Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu dostawy a dostarczane przez odbiorcę są nieprzydatne do prawidłowego wykonania przedmiotu dostawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym odbiorcę.

Art. 608. [Uprawnienia kontrolne odbiorcy]

§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić z surowców określonego gatunku lub pochodzenia, dostawca powinien zawiadomić odbiorcę o ich przygotowaniu do produkcji i jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie ich jakości.

§ 2. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić w określony sposób, dostawca jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie procesu produkcji.

Art. 609. [Rękojmia dostawcy]

Dostawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne dostarczonych rzeczy także w tym wypadku, gdy wytworzenie rzeczy nastąpiło w sposób określony przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego dokumentacji technologicznej, chyba że dostawca, mimo zachowania należytej staranności, nie mógł wykryć wadliwości sposobu produkcji lub dokumentacji technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na powyższe wadliwości, obstawał przy podanym przez siebie sposobie produkcji lub dokumentacji technologicznej.

Art. 610. [Odstąpienie od umowy]

Jeżeli dostawca opóźnia się z rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy lub poszczególnych jego części tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je dostarczyć w czasie umówionym, odbiorca może nie wyznaczając terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.

Art. 611. [Uprawnienie ingerowania]

Jeżeli w toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa ten przedmiot w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, odbiorca może wezwać dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dostawcy w tym celu odpowiedni termin, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpić.

Art. 612. [Odpowiednie stosowanie]

W przedmiotach nieuregulowanych przepisami niniejszego tytułu, do praw i obowiązków dostawcy i odbiorcy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

TYTUŁ XIV

Kontraktacja

Art. 613. [Umowa kontraktacji]

§ 1. Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują

obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

§ 2. Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według obszaru, z którego produkty te mają być zebrane.

§ 3. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

§ 4. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) lub ich związek.

Art. 614. [Solidarność kilku producentów]

Jeżeli przedmiot kontraktacji ma być wytworzony w gospodarstwie prowadzonym przez kilka osób wspólnie, odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego jest solidarna.

Art. 615. [Świadczenia dodatkowe]

Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być w szczególności:

1)  zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i uzyskania pomocy finansowej;

2)  pomoc agrotechniczna i zootechniczna;

3)  premie pieniężne;

4)  premie rzeczowe.

Art. 616. [Forma]

Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.

Art. 617. [Nadzór i kontrola]

Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez producenta.

Art. 618. [Miejsce spełnienia świadczenia]

Świadczenie producenta powinno być spełnione w miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, chyba że co innego wynika z umowy.

Art. 619.

(uchylony).

Art. 620. [Podzielność świadczenia]

Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 621. [Rękojmia producenta]

Do rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu kontraktacji oraz środków produkcji dostarczonych producentowi przez kontraktującego stosuje się odpowiednio przepisy o

rękojmi przy sprzedaży z tą zmianą, że prawo odstąpienia od umowy z powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje kontraktującemu tylko wtedy, gdy wady są istotne.

Art. 622. [Zwrot zaliczek i kredytów]

§ 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych.

§ 2. W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i kredytu korzystniejsze dla producenta.

Art. 623. [Obowiązki producenta przy niemożliwości świadczenia]

Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek zgłoszenia w określonym terminie niemożności dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczności, za które producent odpowiedzialności nie ponosi, niedopełnienie tego obowiązku z winy producenta wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy kontraktujący o powyższych okolicznościach wiedział albo gdy były one powszechnie znane.

Art. 624. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno było być spełnione.

§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.

Art. 625. [Rozszerzona skuteczność]

Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w posiadanie innej osoby, prawa i obowiązki z tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a nabywca nie wiedział i mimo zachowania należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu umowy kontraktacji.

Art. 626. [Wniesienie przez producenta gospodarstwa do r.s.p.]

§ 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł posiadane gospodarstwo jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia ta wstępuje w prawa i obowiązki producenta, chyba że stan wniesionego gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie.

§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w chwili jego przystąpienia do spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez spółdzielnię, umowa wygasa, a producent obowiązany jest zwrócić pobrane zaliczki i kredyty bankowe; inne korzyści wynikające z tej umowy obowiązany jest zwrócić w takim zakresie, w jakim ich nie zużył w celu wykonania umowy.

§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa indywidualnie sprzętu zakontraktowanych zbiorów, ponosi on wyłączną odpowiedzialność za wykonanie umowy

kontraktacji.

TYTUŁ XV

Umowa o dzieło

Art. 627. [Umowa o dzieło]

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Art. 627¹.

(uchylony).

Art. 628. [Określenie wynagrodzenia]

§ 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

Art. 629. [Wynagrodzenie kosztorysowe]

Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe), a w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.

Art. 630. [Podwyższenie wynagrodzenia]

§ 1. Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.

§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

Art. 631. [Znaczne podwyższenie wynagrodzenia]

Gdyby w wypadkach przewidzianych w dwóch artykułach poprzedzających zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to niezwłocznie i zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.

Art. 632. [Wynagrodzenie ryczałtowe]

§ 1. Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

§ 2. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.

Art. 633. [Rozliczenie materiałów]

Jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i zwrócić niezużytą część.

Art. 634. [Ocena materiałów]

Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego.

Art. 635. [Opóźnienie wykonawcy]

Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.

Art. 636. [Sposób wykonywania dzieła]

§ 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w razie odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie żądać zwrotu materiału i wydania rozpoczętego dzieła.

Art. 636¹. [Dzieło będące rzeczą ruchomą zamówione przez konsumenta]

Jeżeli konsument zamówił dzieło będące rzeczą ruchomą, stosuje się przepisy art. 543¹, art. 546¹ i art. 548.

Art. 637.

(uchylony).

Art. 638. [Rękojmia za wady dzieła]

§ 1. Do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez zamawiającego.

§ 2. Jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy o gwarancji przy sprzedaży stosuje się odpowiednio.

Art. 639. [Niewykonanie dzieła z przyczyn leżących po stronie zamawiającego] Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Art. 640. [Brak współdziałania zamawiającego]

Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

Art. 641. [Ryzyko utraty lub uszkodzenia materiału]

§ 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia materiału na wykonanie dzieła obciąża tego, kto materiału dostarczył.

§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości materiału dostarczonego przez zamawiającego albo wskutek wykonania dzieła według jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził zamawiającego o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła.

Art. 642. [Zapłata wynagrodzenia]

§ 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła.

§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.

Art. 643. [Odebranie dzieła]

Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.

Art. 644. [Odstąpienie przez zamawiającego]

Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Art. 645. [Śmierć lub niezdolność do pracy wykonawcy]

§ 1. Umowa o dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy.

§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a dzieło częściowo wykonane przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy wartość dla zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać, ażeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 646. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

TYTUŁ XVI

Umowa o roboty budowlane

Art. 647. [Umowa o roboty budowlane]

Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Art. 647¹. [Podwykonawcy w robotach budowlanych]

§ 1. Inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.

§ 2. Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę.

§ 3. Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których

szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w

§ 1 albo 2. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia jest ograniczona do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo 2.

§ 4. Zgłoszenie oraz sprzeciw, o których mowa w § 1, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

§ 5. Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.

§ 6. Postanowienia umowne sprzeczne z treścią § 1-5 są nieważne.

Art. 648. [Forma]

§ 1. Umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.

§ 2. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część składową umowy.

§ 3. (uchylony).

Art. 649. [Rozstrzygnięcie wątpliwości]

W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy.

Art. 649¹. [Gwarancja zapłaty]

§ 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej "gwarancją zapłaty", inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych.

§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora.

§ 3. Strony ponoszą w równych częściach udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności.

Art. 649². [Zakaz wyłączania lub ograniczania żądania gwarancji zapłaty]

§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.

§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.

Art. 649³. [Wysokość gwarancji zapłaty]

§ 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.

§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji zapłaty do

łącznej wysokości określonej w § 1.

Art. 649⁴. [Brak żądanej gwarancji zapłaty]

§ 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia.

§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.

§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych.

Art. 649⁵. [Dalsze stosowanie przepisów]

Przepisy art. 649¹-649⁴ stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) a dalszymi wykonawcami (podwykonawcami).

Art. 650.

(uchylony).

Art. 651. [Zawiadomienie o przeszkodach]

Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora.

Art. 652. [Przejęcie terenu budowy]

Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie.

Art. 653.

(uchylony).

Art. 654. [Odbiór częściowy]

W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 655. [Uprawnienia wykonawcy w razie szkód spowodowanych przez inwestora] Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek wykonania

robót według wskazówek inwestora, wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.

Art. 656. [Odpowiednie stosowanie]

§ 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło.

§ 2. (uchylony).

Art. 657. [Ograniczenie lub wyłączenie odstąpienia od umowy]

Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne.

Art. 658. [Umowa o remont]

Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu budynku lub budowli.

TYTUŁ XVII

Najem i dzierżawa

DZIAŁ I

Najem

Rozdział I Przepisy ogólne

Art. 659. [Umowa najmu]

§ 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

§ 2. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

Art. 660. [Forma]

Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony.

Art. 661. [Domniemanie najmu na czas nieoznaczony]

§ 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.

§ 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.

Art. 662. [Prawa i obowiązki stron]

§ 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu.

§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają najemcę.

§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z powodu okoliczności, za które wynajmujący odpowiedzialności nie ponosi, wynajmujący nie ma obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego.

Art. 663. [Naprawy konieczne]

Jeżeli w czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które obciążają wynajmującego, a bez których rzecz nie jest przydatna do umówionego użytku, najemca może wyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do wykonania napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca może dokonać koniecznych napraw na koszt wynajmującego.

Art. 664. [Wady rzeczy najętej]

§ 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad.

§ 2. Jeżeli w chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają przewidziane w umowie używanie rzeczy, albo jeżeli wady takie powstały później, a wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w czasie odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

§ 3. Roszczenie o obniżenie czynszu z powodu wad rzeczy najętej, jak również uprawnienie do niezwłocznego wypowiedzenia najmu nie przysługuje najemcy, jeżeli w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 665. [Roszczenia osób trzecich]

Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wynajmującego.

Art. 666. [Sposób używania rzeczy]

§ 1. Najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w sposób w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

§ 2. Jeżeli w czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które obciążają wynajmującego, najemca powinien zawiadomić go o tym niezwłocznie.

Art. 667. [Zmiany przeznaczenia rzeczy]

§ 1. Bez zgody wynajmującego najemca nie może czynić w rzeczy najętej zmian sprzecznych z umową lub z przeznaczeniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub z przeznaczeniem rzeczy i mimo upomnienia nie przestaje jej używać w taki sposób albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę lub uszkodzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 668. [Podnajem, bezpłatne używanie]

§ 1. Najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części osobie trzeciej do bezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania. W razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i osoba trzecia są odpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie używana zgodnie z obowiązkami wynikającymi z umowy najmu.

§ 2. Stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku najmu.

Art. 669. [Płatność czynszu]

§ 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym.

§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc - za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy umowa była zawarta na czas nieoznaczony - miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca.

Art. 670. [Ustawowe prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.

§ 2. (uchylony).

Art. 671. [Wygaśnięcie zastawu]

§ 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu wygasa, gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną z przedmiotu najmu usunięte.

§ 2. Wynajmujący może się sprzeciwić usunięciu rzeczy obciążonych zastawem i zatrzymać je na własne niebezpieczeństwo, dopóki zaległy czynsz nie będzie zapłacony lub zabezpieczony.

§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocy zarządzenia organu państwowego, wynajmujący zachowuje ustawowe prawo zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził usunięcie.

Art. 672. [Zwłoka z zapłatą czynszu]

Jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, wynajmujący może najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 673. [Terminy wypowiedzenia najmu]

§ 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku z zachowaniem terminów ustawowych.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest płatny w odstępach czasu dłuższych niż miesiąc, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny miesięcznie - na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny w krótszych odstępach czasu - na trzy dni naprzód; gdy najem jest dzienny - na jeden dzień naprzód.

§ 3. Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie.

Art. 674. [Domniemane przedłużenie najmu]

Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony.

Art. 675. [Zwrot rzeczy najętej]

§ 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.

§ 2. Jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w podnajem, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

§ 3. Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w stanie dobrym i przydatnym do umówionego użytku.

Art. 676. [Ulepszenia]

Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Art. 677. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Art. 678. [Zbycie rzeczy najętej]

§ 1. W razie zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.

§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje nabywcy, jeżeli umowa najmu była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem formy pisemnej i z datą pewną, a rzecz została najemcy wydana.

Art. 679. [Wypowiedzenie najmu przez nabywcę]

§ 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez nabywcę rzeczy najętej najemca jest zmuszony zwrócić rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobowiązany według umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.

§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o przedwczesnym wypowiedzeniu przez nabywcę; w przeciwnym razie przysługują zbywcy przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których najemca nie podniósł, a których podniesienie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia ze strony nabywcy.

Rozdział II Najem lokalu

Art. 680. [Odpowiednie stosowanie]

Do najmu lokalu stosuje się przepisy rozdziału poprzedzającego, z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 680¹. [Najem lokalu przez małżonków]

§ 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej.

§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa nie powoduje ustania wspólności najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy o ustanowieniu w wyroku rozdzielności majątkowej, może z ważnych powodów na żądanie jednego z małżonków znieść wspólność najmu lokalu.

Art. 681. [Nakłady obciążające najemcę lokalu]

Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w szczególności: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i odpływu wody.

Art. 682. [Wady lokalu zagrażające zdrowiu]

Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy lub jego domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 683. [Porządek domowy]

Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowego, o ile ten nie jest sprzeczny z uprawnieniami wynikającymi z umowy; powinien również liczyć się z potrzebami innych mieszkańców i sąsiadów.

Art. 684. [Urządzenia zakładane przez najemcę]

Najemca może założyć w najętym lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio i inne podobne urządzenia, chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu nieruchomości. Jeżeli do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się tego współdziałania za zwrotem wynikłych stąd kosztów.

Art. 685. [Wykroczenie przeciw porządkowi domowemu]

Jeżeli najemca lokalu wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali w budynku uciążliwym, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 685¹. [Podwyżka czynszu najmu lokalu]

Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego.

Art. 686. [Zastaw na wniesionych ruchomościach]

Ustawowe prawo zastawu wynajmującego lokal mieszkalny rozciąga się także na wniesione do lokalu ruchomości członków rodziny najemcy razem z nim mieszkających.

Art. 687. [Zwłoka z zapłatą czynszu]

Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a wynajmujący zamierza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić najemcę na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu.

Art. 688. [Wypowiedzenie najmu lokalu zawartego na czas nieoznaczony]

Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.

Art. 688¹. [Odpowiedzialność solidarna]

§ 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.

§ 2. Odpowiedzialność osób, o których mowa w § 1, ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania.

Art. 688². [Zgoda wynajmującego na podnajem lokalu]

Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym.

Art. 689.

(uchylony).

Art. 690. [Ochrona praw najemcy lokalu]

Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Art. 691. [Wstąpienie w stosunek najmu]

§ 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

§ 2. Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.

§ 3. W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.

§ 4. Osoby, które wstąpiły w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie § 1, mogą go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych, chociażby umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W razie wypowiedzenia stosunku najmu przez niektóre z tych osób stosunek ten wygasa względem osób, które go wypowiedziały.

§ 5. Przepisów § 1-4 nie stosuje się w razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego.

Art. 692. [Wyłączenie stosowania]

Przepisów o wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej nie stosuje się do najmu lokali mieszkalnych, chyba że najemca nie objął jeszcze lokalu.

DZIAŁ II

Dzierżawa

Art. 693. [Umowa dzierżawy; Czynsz dzierżawny]

§ 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca

zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.

Art. 694. [Odpowiednie stosowanie]

Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 695. [Domniemanie dzierżawy na czas nieoznaczony]

§ 1. Dzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawartą na czas nieoznaczony.

§ 2. (uchylony).

Art. 696. [Wykonywanie dzierżawy]

Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

Art. 697. [Naprawy niezbędne do zachowania przedmiotu dzierżawy]

Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym.

Art. 698. [Oddanie do używania lub poddzierżawy]

§ 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.

§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 699. [Płatność czynszu dzierżawnego]

Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie oznaczony, czynsz jest płatny z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a w braku takiego zwyczaju - półrocznie z dołu.

Art. 700. [Obniżenie czynszu dzierżawnego]

Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzierżawca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czynszu przypadającego za dany okres gospodarczy.

Art. 701. [Ustawowe prawo zastawu]

Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego należą także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w obrębie przedmiotu dzierżawy.

Art. 702. [Rozszerzenie zastawu]

Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub z posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego względem dzierżawcy o zwrot sum, które z powyższych tytułów zapłacił.

Art. 703. [Zwłoka z zapłatą czynszu]

Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.

Art. 704. [Wypowiedzenie dzierżawy gruntu rolnego]

W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.

Art. 705. [Zwrot rzeczy dzierżawionej]

Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.

Art. 706. [Zwrot nakładów na zasiewy]

Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom prawidłowej gospodarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.

Art. 707. [Stosunkowe rozliczenie czynszu dzierżawnego]

Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki, które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku dzierżawnego.

Art. 708. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy osoba biorąca nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie jest obowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i innych ciężarów związanych z własnością lub z posiadaniem gruntu.

Art. 709. [Dzierżawa praw]

Przepisy o dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy praw.

TYTUŁ XVII¹

Umowa leasingu

Art. 709¹. [Leasing operacyjny]

Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Art. 709². [Forma]

Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Art. 709³. [Niewydanie rzeczy a płatność rat]

Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat pozostają niezmienione.

Art. 709⁴. [Obowiązki finansującego]

§ 1. Finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę.

§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.

§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.

Art. 709⁵. [Utrata rzeczy leasingowanej]

§ 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa.

§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o utracie rzeczy.

§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z przyczyn określonych w § 1, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody.

Art. 709⁶. [Koszty ubezpieczenia]

Jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.

Art. 709⁷. [Obowiązki korzystającego]

§ 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy.

§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy w zakresie określonym w § 1 i 2.

Art. 709⁸. [Wady rzeczy leasingowanej]

§ 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność.

Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą.

§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych w § 2 nie wpływa na jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.

Art. 709⁹. [Sposób używania rzeczy]

Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

Art. 709¹⁰. [Zmiana przeznaczenia rzeczy]

Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy zmian, chyba że wynikają

one z przeznaczenia rzeczy.

Art. 709¹¹. [Wypowiedzenie umowy przez finansującego]

Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego korzystający narusza obowiązki określone w art. 709⁷ § 1 lub w art. 709⁹ albo nie usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 709¹⁰, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 709¹². [Oddanie rzeczy do używania osobie trzeciej]

§ 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej.

§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego w § 1, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 709¹³. [Zwłoka w płatności rat]

§ 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach umówionych.

§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

Art. 709¹⁴. [Zbycie rzeczy przez finansującego]

§ 1. W razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego.

§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu rzeczy.

Art. 709¹⁵. [ Żądanie natychmiastowego zapłacenia rat]

W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.

Art. 709¹⁶. [Leasing finansowy]

Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.

Art. 709¹⁷. [Odpowiedzialność za wady]

Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.

Art. 709¹⁸. [Odpowiednie stosowanie]

Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego tytułu.

TYTUŁ XVIII

Użyczenie

Art. 710. [Umowa użyczenia]

Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Art. 711. [Wady rzeczy użyczonej]

Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę z łatwością zauważyć.

Art. 712. [Sposób używania rzeczy]

§ 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu.

§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania.

Art. 713. [Koszty, wydatki, nakłady]

Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 714. [Odpowiedzialność za przypadkową utratę rzeczy lub jej uszkodzenie]

Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, jeżeli jej używa w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a rzecz nie byłaby uległa utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał w sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.

Art. 715. [Wygaśnięcie użyczenia]

Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić.

Art. 716. [Żądanie zwrotu przed terminem]

Jeżeli biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności, albo jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy, użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony.

Art. 717. [Odpowiedzialność solidarna]

Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 718. [Zwrot rzeczy użyczonej]

§ 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.

§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

Art. 719. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

TYTUŁ XIX

Pożyczka

Art. 720. [Umowa pożyczki]

§ 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Art. 721. [Odstąpienie od umowy przez dającego pożyczkę]

Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony.

Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 722. [Przedawnienie roszczenia o wydanie]

Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.

Art. 723. [Termin zwrotu pożyczki]

Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.

Art. 724. [Odpowiedzialność za wady]

Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się w wypadku, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.

TYTUŁ XX

Umowa rachunku bankowego

Art. 725. [Umowa rachunku bankowego]

Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.

Art. 726. [Uprawnienie do obrotu pieniędzmi]

Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub w części na każde żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia.

Art. 727. [Odmowa wykonania zlecenia]

Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku bankowego tylko w wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych.

Art. 728. [Wyciąg z rachunku; obowiązek informowania]

§ 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest obowiązany informować

posiadacza rachunku, w sposób określony w umowie, o każdej zmianie stanu rachunku bankowego.

§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda.

§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obowiązany zgłosić bankowi niezgodność zmian stanu rachunku lub salda w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania wyciągu z rachunku.

Art. 729. [Zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby]

Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby.

Art. 730. [Wypowiedzenie umowy]

Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić w każdym czasie wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko z ważnych powodów.

Art. 731. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych.

Art. 732. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

Art. 733. [Rozliczenia pieniężne]

Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o rozliczeniach pieniężnych.

TYTUŁ XXI

Zlecenie

Art. 734. [Umowa zlecenia]

§ 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa.

Art. 735. [Zasada odpłatności zlecenia]

§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie.

§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia,

należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.

Art. 736. [Odmowa przyjęcia zlecenia]

Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, jeżeli nie chce zlecenia przyjąć, zawiadomić o tym niezwłocznie dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie oświadczyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.

Art. 737. [Odstąpienie od wskazań dającego zlecenie]

Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy.

Art. 738. [Powierzenie zlecenia zastępcy]

§ 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 739. [Rozszerzenie odpowiedzialności]

W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.

Art. 740. [Obowiązek informowania zleceniodawcy]

Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy, a po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym.

Art. 741. [Zakaz używania rzeczy i pieniędzy zleceniodawcy]

Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie odsetki ustawowe.

Art. 742. [Zwrot wydatków; zwolnienie od zobowiązań]

Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym.

Art. 743. [Zaliczka]

Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki.

Art. 744. [Wymagalność wynagrodzenia]

W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.

Art. 745. [Odpowiedzialność solidarna]

Jeżeli kilka osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 746. [Wypowiedzenie umowy zlecenia]

§ 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.

§ 3. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Art. 747. [Następstwa śmierci zleceniodawcy]

W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty przez niego zdolności do czynności prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z umową, zlecenie wygasło, przyjmujący zlecenie powinien, gdyby z przerwania powierzonych mu czynności mogła wyniknąć szkoda, prowadzić te czynności nadal, dopóki spadkobierca albo przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.

Art. 748. [Następstwa śmierci przyjmującego zlecenie]

W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych.

Art. 749. [Skutki wygaśnięcia zlecenia]

Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na korzyść przyjmującego

zlecenie aż do chwili, kiedy dowiedział się o wygaśnięciu zlecenia.

Art. 750. [Umowy o świadczenie usług na warunkach zlecenia]

Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Art. 751. [Przedawnienie roszczeń]

Z upływem lat dwóch przedawniają się:

1)  roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;

2)  roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.

TYTUŁ XXII

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia

Art. 752. [Negotiorum gestio]

Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.

Art. 753. [Zawiadomienie osoby zastępowanej; rozliczenia]

§ 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w miarę możności zawiadomić o tym osobę, której sprawę prowadzi, i stosownie do okoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę dopóty, dopóki osoba ta nie będzie mogła sama się nią zająć.

§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.

Art. 754. [Skutki działania wbrew woli zainteresowanego]

Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków i odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.

Art. 755. [Przywrócenie stanu poprzedniego; naprawienie szkód]

Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest

przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.

Art. 756. [Potwierdzenie osoby zastępowanej]

Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje prowadzeniu sprawy skutki zlecenia.

Art. 757. [Ratowanie cudzego dobra]

Kto w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu ratuje jego dobro, może żądać od niego zwrotu uzasadnionych wydatków, chociażby jego działanie nie odniosło skutku, i jest odpowiedzialny tylko za winę umyślną lub rażące niedbalstwo.

TYTUŁ XXIII

Umowa agencyjna

Art. 758. [Umowa agencyjna]

§ 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.

§ 2. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.

Art. 758¹. [Prowizja agencyjna]

§ 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja.

§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów.

§ 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w umowie określona, należy się ona w wysokości zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju, w miejscu działalności prowadzonej przez agenta, a w razie niemożności ustalenia prowizji w ten sposób, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zleconych mu czynności.

Art. 758². [Żądanie pisemnego potwierdzenia]

Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy oraz postanowień ją zmieniających lub uzupełniających. Zrzeczenie się tego uprawnienia jest nieważne.

Art. 759. [Domniemane upoważnienie agenta]

W razie wątpliwości poczytuje się, że agent jest upoważniony do przyjmowania dla dającego zlecenie zapłaty za świadczenie, które spełnia za dającego zlecenie, oraz do przyjmowania

dla niego świadczeń, za które płaci, jak również do odbierania zawiadomień o wadach oraz oświadczeń dotyczących wykonania umowy, którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 760. [Zasada lojalności]

Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.

Art. 760¹. [Obowiązki agenta]

§ 1. Agent obowiązany jest w szczególności przekazywać wszelkie informacje mające znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegać jego wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmować, w zakresie prowadzonych spraw, czynności potrzebne do ochrony praw dającego zlecenie.

§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1 są nieważne.

Art. 760². [Obowiązki dającego zlecenie]

§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy.

§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w rozsądnym czasie agenta o tym, że liczba umów, których zawarcie przewiduje, lub wartość ich przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.

§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1-3 są nieważne.

Art. 760³. [Brak umocowania albo przekroczenie jego zakresu]

W razie gdy agent zawierający umowę w imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o zawarciu umowy nie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.

Art. 761. [Roszczenie o prowizję agencyjną]

§ 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju.

§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w odniesieniu do oznaczonej grupy klientów lub obszaru geograficznego, a w czasie trwania umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z klientem z tej grupy lub obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o zawarciu takiej umowy.

Art. 761¹. [Prowizja za umowy zawarte po rozwiązaniu stosunku agencyjnego]

§ 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej,

jeżeli - przy spełnieniu przesłanek z art. 761 - propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed rozwiązaniem umowy agencyjnej.

§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem w rozsądnym czasie od jej rozwiązania.

Art. 761². [Działanie kilku agentów]

Agent nie może żądać prowizji, o której mowa w art. 761, jeżeli prowizja ta należy się zgodnie z art. 761¹ poprzedniemu agentowi, chyba że z okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji między obu agentów.

Art. 761³. [Wymagalność prowizji]

§ 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.

§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy.

§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Art. 761⁴. [Utrata roszczenia o prowizję]

Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Art. 761⁵. [Zasady rozliczania prowizji]

§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające dane o należnej mu prowizji nie później niż w ostatnim dniu miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej prowizji. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do ustalenia, czy wysokość należnej mu prowizji została prawidłowo obliczona, w szczególności może domagać się wyciągów z ksiąg handlowych dającego zlecenie albo żądać, aby wgląd i wyciąg z tych ksiąg został zapewniony biegłemu rewidentowi wybranemu przez strony. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o których mowa w § 2, agent może domagać się ich udostępnienia w drodze powództwa wytoczonego w okresie sześciu

miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie.

§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłego rewidenta, o którym mowa w § 2, agent może domagać się, w drodze powództwa wytoczonego w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie, dokonania wglądu i wyciągu z ksiąg przez biegłego wskazanego przez sąd.

Art. 761⁶. [Zastrzeżenie wynagrodzenia w formie prowizji]

Przepisy art. 761-761⁵ stosuje się w razie gdy prowizja stanowi całość lub część wynagrodzenia, chyba że strony uzgodniły stosowanie tych przepisów do innego rodzaju wynagrodzenia.

Art. 761⁷. [Klauzula del credere]

§ 1. W umowie agencyjnej zawartej w formie pisemnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja del credere), w uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się umowę agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.

§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z oznaczonym klientem, przy których zawarciu pośredniczył albo które zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 762. [Roszczenie o zwrot wydatków]

W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych z wykonaniem zlecenia tylko o tyle, o ile były uzasadnione i o ile ich wysokość przekracza zwykłą w danych stosunkach miarę.

Art. 763. [Ustawowe prawo zastawu]

Dla zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie oraz o zwrot wydatków i zaliczek udzielonych dającemu zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach i papierach wartościowych dającego zlecenie, otrzymanych w związku z umową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 764. [Zmiana kwalifikacji umowy]

Umowę zawartą na czas oznaczony, a wykonywaną przez strony po upływie terminu, na jaki została zawarta, poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony.

Art. 764¹. [Termin wypowiedzenia]

§ 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z tym że termin

ustalony dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo przedłużenie dla dającego zlecenie.

§ 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa z końcem miesiąca kalendarzowego.

§ 4. Przepisy § 1-3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas oznaczony, a przekształconej z mocy art. 764 w umowę zawartą na czas nieoznaczony. Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia się przy ustalaniu terminu wypowiedzenia.

Art. 764². [Nadzwyczajne wypowiedzenie]

§ 1. Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w całości lub znacznej części, a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności.

§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność druga strona, jest ona zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez wypowiadającego w następstwie rozwiązania umowy.

Art. 764³. [Świadczenie wyrównawcze agenta]

§ 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.

§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.

§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.

§ 4. W razie śmierci agenta, świadczenia wyrównawczego, o którym mowa w § 1, mogą żądać jego spadkobiercy.

§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy.

Art. 764⁴. [Wyłączenie świadczenia wyrównawczego agenta]

Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:

1)  dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedliwiających wypowiedzenie umowy bez

zachowania terminów wypowiedzenia;

2)  agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a względy słuszności nie pozwalają domagać się od niego dalszego wykonywania czynności agenta;

3)  agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy.

Art. 764⁵. [Zakaz umawiania się na niekorzyść agenta]

Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w sposób odbiegający na niekorzyść agenta od postanowień art. 764³ i art. 764⁴.

Art. 764⁶. [Umowny zakaz konkurencji]

§ 1. Strony mogą, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, ograniczyć działalność agenta mającą charakter konkurencyjny na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej). Ograniczenie jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru geograficznego, objętych działalnością agenta, oraz rodzaju towarów lub usług stanowiących przedmiot umowy.

§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na okres dłuższy niż dwa lata od rozwiązania umowy.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy pieniężnej za ograniczenie działalności konkurencyjnej w czasie jego trwania, chyba że co innego wynika z umowy albo że umowa agencyjna została rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o której mowa w § 3, nie została w umowie określona, należy się suma w wysokości odpowiedniej do korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz utraconych z tego powodu możliwości zarobkowych agenta.

Art. 764⁷. [Odwołanie zakazu konkurencji]

Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać ograniczenie działalności konkurencyjnej z takim skutkiem, że po upływie sześciu miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z obowiązku wypłacania sumy, o której mowa w art. 764⁶ § 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 764⁸. [Zwolnienie się z zakazu konkurencji]

Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dający zlecenie, może on zwolnić się z obowiązku przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu zlecenie oświadczenia na piśmie przed upływem miesiąca od dnia wypowiedzenia.

Art. 764⁹. [Umowa z osobą niebędącą przedsiębiorcą]

Do umowy o treści określonej w art. 758 § 1, zawartej z agentem przez osobę niebędącą przedsiębiorcą, stosuje się przepisy niniejszego tytułu, z wyłączeniem art. 761-761², art. 761⁵ oraz art. 764³-764⁸.

TYTUŁ XXIV

Umowa komisu

Art. 765. [Umowa komisu]

Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym.

Art. 766. [Obowiązki komisanta]

Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, w szczególności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komitenta są skuteczne także względem wierzycieli komisanta.

Art. 767. [Zawarcie umowy na korzystniejszych warunkach]

Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od warunków oznaczonych przez komitenta, uzyskana korzyść należy się komitentowi.

Art. 768. [Cena komisowa]

§ 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę niższą od ceny oznaczonej przez komitenta, obowiązany jest zapłacić komitentowi różnicę.

§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez komitenta, komitent może niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje czynności za dokonaną na jego rachunek; brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z wyrażeniem zgody na wyższą cenę.

§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody na wyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło być wykonane po cenie oznaczonej, a zawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.

Art. 769. [Rzecz narażona na zepsucie; skutki zwłoki komitenta]

§ 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie komitenta, komisant jest uprawniony, a gdy tego interes komitenta wymaga - zobowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności. O dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.

§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy, stosuje się odpowiednio przepisy o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy sprzedanej.

Art. 770. [Odpowiedzialność komisanta]

§ 1. Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady fizyczne rzeczy, jak również za jej wady prawne, jeżeli przed zawarciem umowy podał to do wiadomości kupującego.

Jednakże wyłączenie odpowiedzialności nie dotyczy wad rzeczy, o których komisant wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kupującym jest konsument.

Art. 770¹.

(uchylony).

Art. 771. [Ryzyko komisanta]

Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie trzeciej kredytu lub zaliczki, działa na własne niebezpieczeństwo.

Art. 772. [Roszczenie o prowizję]

§ 1. Komisant nabywa roszczenie o zapłatę prowizji z chwilą, gdy komitent otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli umowa ma być wykonywana częściami, komisant nabywa roszczenie o prowizję w miarę wykonywania umowy.

§ 2. Komisant może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została wykonana z przyczyn dotyczących komitenta.

Art. 773. [Ustawowe prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o prowizję oraz roszczeń o zwrot wydatków i zaliczek udzielonych komitentowi, jak również dla zabezpieczenia wszelkich innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje komisantowi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot komisu, dopóki rzeczy te znajdują się u niego lub u osoby która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z wierzytelności nabytych przez komisanta na rachunek komitenta, z pierwszeństwem przed wierzycielami komitenta.

§ 3. (uchylony).

TYTUŁ XXV

Umowa przewozu

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 774. [Umowa przewozu]

Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.

Art. 775. [Pierwszeństwo lex specialis]

Przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami.

DZIAŁ II

Przewóz osób

Art. 776. [Obowiązki przewoźnika]

Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.

Art. 777. [Odpowiedzialność za bagaż]

§ 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Za bagaż powierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy.

Art. 778. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany.

DZIAŁ III

Przewóz rzeczy

Art. 779. [Obowiązki wysyłającego]

Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych.

Art. 780. [List przewozowy]

§ 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy zawierający dane wymienione w artykule poprzedzającym, a ponadto wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki niedokładnego lub nieprawdziwego oświadczenia.

§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu przewozowego albo innego poświadczenia przyjęcia przesyłki do przewozu.

Art. 781. [Stan przesyłki]

§ 1. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a w wypadku rażących braków odmówić przewozu.

§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, że znajdowała się w należytym stanie.

Art. 782. [Dokumenty towarzyszące]

Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty potrzebne ze względu na przepisy celne, podatkowe i administracyjne.

Art. 783. [Czasowa przeszkoda w przewozie]

Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek okoliczności dotyczącej przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za dokonaną część przewozu w granicach tego, co na kosztach przewozu oszczędził. Nie wyłącza to roszczenia o naprawienie szkody, jeżeli przeszkoda była następstwem okoliczności, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność.

Art. 784. [Zawiadomienie o nadejściu przesyłki]

Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia.

Art. 785. [Uprawnienia odbiorcy]

Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może w imieniu własnym wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu, w szczególności może żądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy.

Art. 786. [Przyjęcie przesyłki i listu przewozowego]

Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w liście przewozowym należności przewoźnika.

Art. 787. [Niemożność doręczenia przesyłki]

§ 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli z innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w odpowiednim czasie wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o tym wysyłającego i odbiorcę.

§ 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia, przewoźnik może ją sprzedać przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy sprzedanej.

Art. 788. [Granice odpowiedzialności przewoźnika]

§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych przewoźnik ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Art. 789. [Odpowiedzialność w przewozie zastępczym]

§ 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do przewozu innemu przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu lub jej część, jednakże ponosi odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne czynności.

§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozowego, ponosi solidarną odpowiedzialność za cały przewóz według treści listu.

§ 3. Przewoźnik, który z tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały przewóz zapłacił odszkodowanie, ma zwrotne roszczenie do przewoźnika ponoszącego odpowiedzialność za okoliczności, z których szkoda wynikła. Jeżeli okoliczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy przewoźnicy w stosunku do przypadającego im przewoźnego. Wolny od odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie powstała na przestrzeni, przez którą przewoził.

Art. 790. [Ustawowe prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w szczególności: przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. (uchylony).

Art. 791. [Roszczenia po przyjęciu przesyłki i zapłacie przewoźnego]

§ 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z umowy przewozu. Nie dotyczy to jednak roszczeń z tytułu niewidocznych uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca w ciągu tygodnia od chwili przyjęcia przesyłki zawiadomił o nich przewoźnika.

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Art. 792. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.

Art. 793. [Przedawnienie roszczeń między przewoźnikami]

Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia,

w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.

TYTUŁ XXVI

Umowa spedycji

Art. 794. [Umowa spedycji]

§ 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem.

§ 2. Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego zlecenie.

Art. 795. [Pierwszeństwo lex specialis]

Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o tyle, o ile nie jest ona uregulowana odrębnymi przepisami.

Art. 796. [Odpowiednie stosowanie]

Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie stanowią inaczej, do umowy spedycji stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia.

Art. 797. [Zwrot nienależnie pobranych należności]

Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych do uzyskania zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych należności związanych z przewozem przesyłki.

Art. 798. [Zabezpieczenie praw dającego zlecenie]

Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do zabezpieczenia praw dającego zlecenie lub osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika albo innego spedytora.

Art. 799. [Odpowiedzialność za winę w wyborze]

Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze.

Art. 800. [Spedytor wykonujący przewóz]

Spedytor może sam dokonać przewozu. W tym wypadku spedytor ma jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika.

Art. 801. [Granice odpowiedzialności spedytora]

§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia aż do wydania przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi, dającemu zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła

z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych spedytor ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

Art. 802. [Ustawowe prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. (uchylony).

Art. 803. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku.

§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w wypadku roszczeń z tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki - od dnia dostarczenia przesyłki; w wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, w którym przesyłka miała być dostarczona; we wszystkich innych wypadkach - od dnia wykonania zlecenia.

Art. 804. [Przedawnienie roszczeń między spedytorami i przewoźnikami] Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i dalszym spedytorom, którymi się posługiwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu

miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymienionych roszczeń między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki.

TYTUŁ XXVII

Umowa ubezpieczenia

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 805. [Umowa ubezpieczenia]

§ 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

§ 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

1)  przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą

wskutek przewidzianego w umowie wypadku;

2)  przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

§ 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o rencie.

§ 4. Przepisy art. 385¹-385³ stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 806. [Nieważność i bezskuteczność]

§ 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w umowie wypadku nie jest możliwe.

§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w chwili zawarcia umowy którakolwiek ze stron wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek zaszedł lub że odpadła możliwość jego zajścia w tym okresie.

Art. 807. [Ogólne warunki i postanowienia umów a Kodeks]

§ 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne z przepisami niniejszego tytułu są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki.

§ 2. (uchylony).

Art. 808. [Ubezpieczenie na cudzy rachunek]

§ 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.

§ 2. Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut mający wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.

§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.

§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o postanowieniach zawartej umowy oraz ogólnych warunków ubezpieczenia w zakresie, w jakim dotyczą praw i obowiązków ubezpieczonego.

§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową ubezpieczonej osoby fizycznej, art. 385¹-385³ stosuje się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków ubezpieczonego.

Art. 809. [Obowiązek wydania polisy]

§ 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia.

§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w art. 811, w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.

Art. 810.

(uchylony).

Art. 811. [Kontroferta ubezpieczyciela; sprzeciw ubezpieczającego]

§ 1. Jeżeli w odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza ubezpieczającemu dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia, które odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty, ubezpieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy doręczeniu tego dokumentu, wyznaczając mu co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W razie niewykonania tego obowiązku zmiany dokonane na niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a umowa jest zawarta zgodnie z warunkami oferty.

§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu.

Art. 812. [Ustanie umowy ubezpieczenia]

§ 1. (uchylony).

§ 2. (uchylony).

§ 3. (uchylony).

§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia w terminie 30 dni, a w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą - w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy. Jeżeli najpóźniej w chwili zawarcia umowy ubezpieczyciel nie poinformował ubezpieczającego będącego konsumentem o prawie odstąpienia od umowy, termin 30 dni biegnie od dnia, w którym ubezpieczający będący konsumentem dowiedział się o tym prawie. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.

§ 5. Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.

§ 6. (uchylony).

§ 7. (uchylony).

§ 8. Różnicę między treścią umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązany jest przedstawić ubezpieczającemu w formie pisemnej przed zawarciem umowy. W razie niedopełnienia tego obowiązku ubezpieczyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia zawieranych w drodze negocjacji.

§ 9. Przepisy § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych warunków

ubezpieczenia w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 384¹.

Art. 813. [Wysokość składki]

§ 1. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.

§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu czternastu dni od jego doręczenia.

Art. 814. [Początek odpowiedzialności ubezpieczyciela]

§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty.

§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, a składka lub jej pierwsza rata nie została zapłacona w terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W braku wypowiedzenia umowy wygasa ona z końcem okresu, za który przypadała niezapłacona składka.

§ 3. W razie opłacania składki w ratach niezapłacenie w terminie kolejnej raty składki może powodować ustanie odpowiedzialności ubezpieczyciela, tylko wtedy, gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia, a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności.

Art. 815. [Obowiązki ubezpieczającego]

§ 1. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach. Jeżeli ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży również na przedstawicielu i obejmuje ponadto okoliczności jemu znane. W razie zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.

§ 2. Jeżeli w umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w czasie jej trwania należy zgłaszać zmiany okoliczności wymienionych w paragrafie poprzedzającym, ubezpieczający obowiązany jest zawiadamiać o tych zmianach ubezpieczyciela niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.

§ 2¹. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki określone w paragrafach poprzedzających spoczywają zarówno na ubezpieczającym, jak i na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z

naruszeniem paragrafów poprzedzających nie zostały podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z winy umyślnej, w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidziany umową i jego następstwa są skutkiem okoliczności, o których mowa w zdaniu poprzedzającym.

Art. 816. [Żądanie zmiany wysokości składki]

W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wysokości składki, poczynając od chwili, w której zaszła ta okoliczność, nie wcześniej jednak niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia. W razie zgłoszenia takiego żądania druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.

Art. 817. [Termin spełnienia świadczenia]

§ 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.

§ 2. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1.

§ 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż określone w paragrafach poprzedzających.

Art. 818. [Obowiązek zawiadomienia o wypadku]

§ 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.

§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem określonym w paragrafie poprzedzającym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3. W razie naruszenia z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków określonych w paragrafach poprzedzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności i skutków wypadku.

§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.

Art. 819. [Przedawnienie roszczeń]

§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.

§ 2. (uchylony).

§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

§ 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Art. 820. [Wyłączenie stosowania]

Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich (reasekuracji).

DZIAŁ II

Ubezpieczenia majątkowe

Art. 821. [Przedmiot ubezpieczenia majątkowego]

Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu.

Art. 822. [Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej]

§ 1. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

§ 2. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia.

§ 3. Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia.

§ 4. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

§ 5. Ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutu naruszenia obowiązków wynikających z umowy lub ogólnych warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli nastąpiło ono po zajściu wypadku.

Art. 823. [Skutki zbycia przedmiotu ubezpieczenia]

§ 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z umowy ubezpieczenia mogą być przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych praw wymaga zgody

ubezpieczyciela, chyba że umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.

§ 2. W razie przeniesienia praw, o których mowa w § 1, na nabywcę przedmiotu przechodzą także obowiązki, które ciążyły na zbywcy, chyba że strony za zgodą ubezpieczyciela umówiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków zbywca odpowiada solidarnie z nabywcą za zapłatę składki przypadającej za czas do chwili przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

§ 3. Jeżeli prawa, o których mowa w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia, stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

§ 4. Przepisów § 1-3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie powstały lub mogą powstać wskutek zajścia przewidzianego w umowie wypadku.

Art. 824. [Granice odpowiedzialności ubezpieczyciela]

§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela.

§ 2. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, ubezpieczający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z tej samej przyczyny dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o tym jednocześnie ubezpieczającego.

§ 3. Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie zmniejszenie składki począwszy od dnia pierwszego tego miesiąca, w którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w którym ubezpieczyciel zawiadomił ubezpieczającego o jednostronnym zmniejszeniu tej sumy.

Art. 824¹. [Wysokość sumy ubezpieczenia]

§ 1. O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.

§ 2. Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w tym samym czasie jest ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli na sumy, które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między ubezpieczycielami każdy z nich odpowiada w takim stosunku, w jakim przyjęta przez niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających z podwójnego lub wielokrotnego ubezpieczenia.

§ 3. Jeżeli w którejkolwiek z umów ubezpieczenia, o jakich mowa w § 2, uzgodniono, że suma wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia może być wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w części przenoszącej wysokość szkody ubezpieczający może żądać tylko od tego ubezpieczyciela. W takim przypadku dla określenia odpowiedzialności między ubezpieczycielami należy przyjąć, że w ubezpieczeniu, o którym mowa w niniejszym paragrafie, suma ubezpieczenia równa jest wartości ubezpieczeniowej.

Art. 825.

(uchylony).

Art. 826. [Obowiązki ubezpieczającego w razie wypadku]

§ 1. W razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.

§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest zabezpieczyć możność dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec osób odpowiedzialnych za szkodę.

§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu.

§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa w § 1, jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.

§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się również do ubezpieczonego.

Art. 827. [Zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela]

§ 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności.

§ 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1.

§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie przez osobę, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w paragrafach poprzedzających stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.

Art. 828. [Regres ubezpieczeniowy]

§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.

§ 2. Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.

§ 3. Zasady wynikające z paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w razie zawarcia umowy na cudzy rachunek.

DZIAŁ III

Ubezpieczenia osobowe

Art. 829. [Zakres przedmiotowy ubezpieczeń osobowych]

§ 1. Ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć:

1)  przy ubezpieczeniu na życie - śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku;

2)  przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków - uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

§ 2. W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się nie wcześniej niż następnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w umowie, że chce skorzystać z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy ubezpieczenia. Zmiana umowy na niekorzyść ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci ubezpieczonego wymaga zgody tego ubezpieczonego.

Art. 830. [Wypowiedzenie umowy]

§ 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym.

§ 2. W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.

§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie.

§ 4. Przepisy § 3 oraz art. 812 § 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia na życie w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 384¹.

Art. 831. [Uposażenie]

§ 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w każdym czasie.

§ 1¹. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania uprawnień, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, konieczna jest uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodzielnie.

§ 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a nie

oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są równe.

§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.

Art. 832. [Bezskuteczność uposażenia; przejście uprawnień]

§ 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.

§ 2. Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 833. [Samobójstwo ubezpieczonego]

Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6 miesięcy.

Art. 834. [Ograniczenie zarzutu podania nieprawdziwych danych]

Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w szczególności że zatajona została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.

TYTUŁ XXVIII

Przechowanie

Art. 835. [Umowa przechowania]

Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.

Art. 836. [Wynagrodzenie za przechowanie]

Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia.

Art. 837. [Sposób przechowania]

Przechowawca powinien przechowywać rzecz w taki sposób, do jakiego się zobowiązał, a w braku umowy w tym względzie, w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności.

Art. 838. [Zmiana miejsca i sposobu przechowania]

Przechowawca jest uprawniony, a nawet obowiązany zmienić określone w umowie miejsce i sposób przechowania rzeczy, jeżeli okaże się to konieczne dla jej ochrony przed utratą lub uszkodzeniem. Jeżeli uprzednie uzyskanie zgody składającego jest możliwe, przechowawca powinien ją uzyskać przed dokonaniem zmiany.

Art. 839. [Zakaz używania rzeczy]

Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zachowania w stanie niepogorszonym.

Art. 840. [Oddanie rzeczy zastępcy]

§ 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie, chyba że jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i u kogo rzecz złożył, i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także względem składającego. Jeżeli przechowawca ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 841. [Odpowiedzialność przechowawcy]

Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i bez koniecznej potrzeby, używa rzeczy albo zmienia miejsce lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w przeciwnym razie nie nastąpiło.

Art. 842. [Rozliczenie między stronami]

Składający powinien zwrócić przechowawcy wydatki, które ten poniósł w celu należytego przechowania rzeczy, wraz z odsetkami ustawowymi oraz zwolnić przechowawcę od zobowiązań zaciągniętych przez niego w powyższym celu w imieniu własnym.

Art. 843. [Odpowiedzialność solidarna]

Jeżeli kilka osób wspólnie przyjęło lub oddało rzecz na przechowanie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 844. [Żądanie zwrotu i odebrania]

§ 1. Składający może w każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej na przechowanie.

§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem terminu oznaczonego w umowie, jeżeli wskutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagrożenia rzeczy przechowywać jej w taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas przechowania nie był oznaczony albo jeżeli rzecz była przyjęta na przechowanie bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebrania rzeczy w każdym czasie, byleby jej zwrot nie nastąpił w chwili nieodpowiedniej dla składającego.

§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w miejscu, gdzie miała być przechowywana.

Art. 845. [Depozyt nieprawidłowy]

Jeżeli z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu.

TYTUŁ XXIX

Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady

Art. 846. [Zakres odpowiedzialności hotelarzy]

§ 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez osobę korzystającą z usług hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej "gościem", chyba że szkoda wynikła z właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo że powstała wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby, która mu towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.

§ 2. Rzeczą wniesioną w rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz, która w czasie korzystania przez gościa z usług hotelu lub podobnego zakładu znajduje się w tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się poza nim, a została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.

§ 3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w krótkim, zwyczajowo przyjętym okresie poprzedzającym lub następującym po tym, kiedy gość korzystał z usług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.

§ 4. Pojazdów mechanicznych i rzeczy w nich pozostawionych oraz żywych zwierząt nie uważa się za rzeczy wniesione. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli została zawarta umowa przechowania.

§ 5. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności, o której mowa w § 1, przez umowę lub ogłoszenie nie ma skutku prawnego.

Art. 847. [Wygaśnięcie roszczeń]

Roszczenie o naprawienie szkody z powodu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu wygasa, jeżeli poszkodowany po otrzymaniu wiadomości o szkodzie nie zawiadomił o niej niezwłocznie utrzymującego zakład. Przepisu tego nie stosuje się, gdy szkodę wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład albo gdy przyjął rzecz na przechowanie.

Art. 848. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, w

którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie, a w każdym razie z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług hotelu lub podobnego zakładu.

Art. 849. [Granice obowiązku naprawienia szkody]

§ 1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład w wypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej należności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej wysokości tej należności.

§ 2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody nie dotyczą wypadku, gdy utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład przyjął rzeczy na przechowanie albo odmówił ich przyjęcia na przechowanie, mimo że obowiązany był je przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.

§ 3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany przyjąć na przechowanie pieniądze, papiery wartościowe i cenne przedmioty, w szczególności kosztowności i przedmioty mające wartość naukową lub artystyczną. Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli zagrażają one bezpieczeństwu albo jeżeli w stosunku do wielkości lub standardu hotelu albo podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy zajmują zbyt dużo miejsca.

Art. 850. [Ustawowe prawo zastawu]

Dla zabezpieczenia należności za mieszkanie, utrzymanie i usługi dostarczone osobie korzystającej z usług hotelu lub podobnego zakładu, jak również dla zabezpieczenia roszczenia o zwrot wydatków dla tej osoby poniesionych przysługuje utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. Prawo to podlega przepisom o ustawowym prawie zastawu wynajmującego.

Art. 851. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia powstałe w zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z tytułu należności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz z tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich przedsiębiorstw, przedawniają się z upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw gastronomicznych.

Art. 852. [Zakłady kąpielowe]

Przepisy o odpowiedzialności i ustawowym prawie zastawu utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład stosuje się odpowiednio do zakładów kąpielowych. Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie bywają wnoszone przez osoby korzystające z usług tych zakładów, odpowiedzialność prowadzącego zakład ogranicza się do wypadku, gdy przyjął taki przedmiot na przechowanie albo gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego albo osoby u niego zatrudnionej.

TYTUŁ XXX

Umowa składu

Art. 853. [Umowa składu]

§ 1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się do przechowania, za wynagrodzeniem, oznaczonych w umowie rzeczy ruchomych.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, ilość, oznaczenie oraz sposób opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.

Art. 854. [Wyłączenie stosowania]

Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się w przypadkach, gdy przedsiębiorca składowy nabywa własność złożonych rzeczy i jest obowiązany zwrócić tylko taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i takiej samej jakości.

Art. 855. [Odpowiedzialność i obowiązki przedsiębiorcy składowego]

§ 1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie od przyjęcia jej na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, że nie mógł zapobiec szkodzie, mimo dołożenia należytej staranności.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich czynności konserwacyjnych. Przeciwne postanowienie umowy jest nieważne.

§ 3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic określonych właściwymi przepisami, a w razie braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.

§ 4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba że szkoda wynika z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy składowego.

Art. 856. [Obowiązek ubezpieczenia rzeczy]

Przedsiębiorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy jedynie wtedy, gdy otrzymał takie zlecenie.

Art. 857. [Obowiązek ochrony interesów składającego]

Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa podejrzenie, że ma miejsce brak, ubytek, zepsucie albo uszkodzenie rzeczy, przedsiębiorca składowy powinien dokonać czynności niezbędnych do zabezpieczenia mienia i praw składającego.

Art. 858. [Zawiadomienie składającego]

Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego o zdarzeniach ważnych ze względu na ochronę praw składającego lub dotyczących stanu rzeczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.

Art. 859. [Rzecz narażona na zepsucie]

Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie składającego,

przedsiębiorca składowy ma prawo, a gdy wymaga tego interes składającego - także obowiązek, sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności.

Art. 859¹. [Uprawnienia składającego]

Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, pobieranie próbek oraz dokonywanie innych czynności w celu zachowania rzeczy w należytym stanie.

Art. 859². [Uprawnienie do łączenia rzeczy]

§ 1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego samego gatunku i tej samej jakości, należące do kilku składających, za ich pisemną zgodą.

§ 2. Wydanie składającemu przypadającej mu części rzeczy w ten sposób połączonych nie wymaga zgody pozostałych składających.

§ 3. Podział i połączenie rzeczy powinny być ujawnione w dokumentach przedsiębiorcy składowego.

Art. 859³. [Ustawowe prawo zastawu]

Przedsiębiorcy składowemu służy na zabezpieczenie roszczeń o składowe i należności uboczne, o zwrot wydatków i kosztów, w szczególności przewoźnego i opłat celnych, o zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz wszelkich innych należności powstałych z tytułu umowy lub umów składu, ustawowe prawo zastawu na rzeczach oddanych na skład, dopóki znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 859⁴. ⁷ [Przedłużenie umowy]

Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony, jeżeli na 14 dni przed upływem terminu przedsiębiorca składowy nie zażądał listem poleconym albo na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), odebrania rzeczy w umówionym terminie.

Art. 859⁵. ⁸ [Wypowiedzenie umowy]

Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca składowy może wypowiedzieć listem poleconym albo na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, z zachowaniem terminu miesięcznego, jednakże nie wcześniej niż po upływie 2 miesięcy od złożenia rzeczy.

Art. 859⁶. ⁹ [Skutki nieodebrania rzeczy]

Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego terminu lub terminu wypowiedzenia umowy, przedsiębiorca składowy może oddać rzecz na przechowanie na koszt i ryzyko składającego. Może on jednak wykonać to prawo tylko wtedy, jeżeli uprzedził składającego o zamiarze skorzystania z przysługującego mu prawa listem poleconym albo na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada

2020 r. o doręczeniach elektronicznych, wysłanym nie później niż na 14 dni przed upływem umówionego terminu.

Art. 859⁷. [Wezwanie do odebrania rzeczy]

Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca składowy może z ważnych przyczyn, w każdym czasie, wezwać składającego do odebrania rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.

Art. 859⁸. [Wygaśnięcie roszczeń składającego]

§ 1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich należności przedsiębiorcy składowego wygasają wszelkie roszczenia do przedsiębiorcy składowego z tytułu umowy składu, z wyjątkiem roszczeń z tytułu niewidocznych uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w ciągu siedmiu dni od odbioru, zawiadomił o nich przedsiębiorcę składowego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w przypadku, gdy powstanie uszkodzenia jest następstwem winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa.

Art. 859⁹. [Przedawnienie roszczeń]

Roszczenia z tytułu umowy składu przedawniają się z upływem roku.

TYTUŁ XXXI

Spółka

Art. 860. [Umowa spółki cywilnej]

§ 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.

§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.

Art. 861. [Wkład; domniemanie równych wkładów]

§ 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług.

§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.

Art. 862. [Odpowiednie stosowanie przepisów o sprzedaży i najmie]

Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki własność rzeczy, do wykonania tego zobowiązania, jak również do odpowiedzialności z tytułu rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub uszkodzenia rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do używania, stosuje się odpowiednio w powyższym zakresie przepisy o najmie.

Art. 863. [Udział wspólnika]

§ 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani

udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku.

§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników.

§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.

Art. 864. [Odpowiedzialność solidarna]

Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.

Art. 865. [Prowadzenie spraw spółki cywilnej]

§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.

§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.

§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty.

Art. 866. [Reprezentacja spółki cywilnej]

W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.

Art. 867. [Udział wspólnika w zyskach i w stratach]

§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach.

§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w razie wątpliwości także do udziału w stratach.

Art. 868. [Podział i wypłata zysków]

§ 1. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.

§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.

Art. 869. [Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej]

§ 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego.

§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Art. 870. [Wypowiedzenie udziałów przez wierzyciela osobistego]

Jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w spółce na trzy miesiące naprzód, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z tego terminu skorzystać.

Art. 871. [Rozliczenie ze wspólnikiem występującym]

§ 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia.

Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Art. 872. [Wejście spadkobierców do spółki cywilnej]

Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki.

Art. 873. [Domniemanie trwania spółki cywilnej]

Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas nieoznaczony.

Art. 874. [Rozwiązanie spółki cywilnej]

§ 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd.

§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

Art. 875. [Podział majątku]

§ 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów poniższych.

§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki.

§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.

TYTUŁ XXXII

Poręczenie

Art. 876. [Umowa poręczenia]

§ 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.

Art. 877. [Konwersja nieważnego poręczenia]

W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać z powodu braku zdolności do czynności prawnych, poręczyciel powinien spełnić świadczenie jako dłużnik główny, jeżeli w chwili poręczenia o braku zdolności tej osoby wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 878. [Poręczenie za przyszły dług]

§ 1. Można poręczyć za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej.

§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem długu odwołane w każdym czasie.

Art. 879. [Zakres zobowiązania poręczyciela]

§ 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika.

§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.

Art. 880. [Opóźnienie dłużnika]

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela.

Art. 881. [Odpowiedzialność solidarna]

W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.

Art. 882. [Wygaśnięcie zobowiązania poręczyciela]

Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność długu zależy od wypowiedzenia, poręczyciel może po upływie sześciu miesięcy od daty poręczenia, a jeżeli poręczył za dług przyszły - od daty powstania długu żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia. Jeżeli wierzyciel nie uczyni zadość powyższemu żądaniu, zobowiązanie poręczyciela wygasa.

Art. 883. [Zarzuty przysługujące poręczycielowi]

§ 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi; w szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.

§ 2. Poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

§ 3. W razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Art. 884. [Zawiadomienie dłużnika]

§ 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie dłużnika wzywając go do wzięcia udziału w sprawie.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w sprawie, nie może on podnieść przeciwko poręczycielowi zarzutów, które mu przysługiwały przeciwko wierzycielowi, a których poręczyciel nie podniósł z tego powodu, że o nich nie wiedział.

Art. 885. [Zawiadomienie o zapłacie długu]

Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 886. [Zawiadomienie o wykonaniu zobowiązania]

Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w złej wierze.

Art. 887. [Odpowiedzialność wierzyciela]

Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on względem poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

TYTUŁ XXXIII

Darowizna

Art. 888. [Umowa darowizny]

§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

§ 2. (uchylony).

Art. 889. [Bezpłatne przysporzenia niebędące darowizną]

Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

1)  gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;

2)  gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

Art. 890. [Forma]

§ 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.

Art. 891. [Odpowiedzialność darczyńcy]

§ 1. Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa.

Art. 892. [Odpowiedzialność za wady]

Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć.

Art. 893. [Polecenie darczyńcy]

Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Art. 894. [Wypełnienie polecenia]

§ 1. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego.

§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny - także właściwy organ państwowy.

Art. 895. [Odmowa wypełnienia polecenia]

§ 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków.

§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

Art. 896. [Odwołanie darowizny niewykonanej]

Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Art. 897. [Niedostatek darczyńcy]

Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Art. 898. [Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności]

§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Art. 899. [Przebaczenie obdarowanemu]

§ 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Art. 900. [Forma odwołania darowizny]

Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.

Art. 901. [Żądanie przedstawiciela ustawowego ubezwłasnowolnionego]

§ 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek jest nadmierna.

§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania.

Art. 902. [Wpływ zasad współżycia społecznego]

Przepisów o odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego.

TYTUŁ XXXIII¹

Przekazanie nieruchomości

Art. 902¹. [Umowa przekazania nieruchomości]

§ 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel zobowiązuje się nieodpłatnie przenieść na gminę albo na Skarb Państwa własność nieruchomości.

§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy gmina miejsca położenia całej albo części nieruchomości nie skorzystała z zaproszenia do jej zawarcia w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zaproszenia przez właściciela nieruchomości.

Art. 902². [Wyłączenie odpowiedzialności za wady]

Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący nieruchomość nie ponosi odpowiedzialności za jej wady.

TYTUŁ XXXIV

Renta i dożywocie

DZIAŁ I

Renta

Art. 903. [Umowa renty]

Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.

Art. 903¹. [Forma]

Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.

Art. 904. [Termin płatności]

Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów płatności renty, rentę pieniężną należy płacić miesięcznie z góry, a rentę polegającą na świadczeniach w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku należy uiszczać w terminach wynikających z właściwości świadczenia i celu renty.

Art. 905. [Skutki śmierci osoby uprawnionej]

Jeżeli uprawniony dożył dnia płatności renty płatnej z góry, należy mu się całe świadczenie przypadające za dany okres. Renta płatna z dołu powinna być zapłacona za czas do dnia, w którym obowiązek ustał.

Art. 906. [Odpowiednie stosowanie]

§ 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie.

Art. 907. [Zmiana wysokości renty]

§ 1. Przepisy działu niniejszego stosuje się w braku przepisów szczególnych także w wypadku, gdy renta wynika ze źródeł pozaumownych.

§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie.

DZIAŁ II

Dożywocie

Art. 908. [Umowa dożywocia]

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Art. 909.

(uchylony).

Art. 910. [Chwila przeniesienia własności nieruchomości]

§ 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

§ 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte, chyba że stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością. Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 911. [Śmierć jednego z dożywotników]

Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.

Art. 912. [Niezbywalność]

Prawo dożywocia jest niezbywalne.

Art. 913. [Zmiana dożywocia na rentę; rozwiązanie umowy]

§ 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Art. 914. [Skutki zbycia nieruchomości przez zobowiązanego]

Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.

Art. 915. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio do umów, przez które nabywca nieruchomości zobowiązał się, w celu zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytkowaniem z ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.

Art. 916. [Żądanie uznania umowy za bezskuteczną]

§ 1. Osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy.

§ 2. Uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej umowy.

TYTUŁ XXXV

Ugoda

Art. 917. [Ugoda]

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Art. 918. [Uchylenie się od skutków prawnych ugody]

§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy.

§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze.

TYTUŁ XXXVI

Przyrzeczenie publiczne

Art. 919. [Przyrzeczenie publiczne]

§ 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany jest przyrzeczenia dotrzymać.

§ 2. Jeżeli w przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności ani nie było zastrzeżenia, że przyrzeczenie jest nieodwołalne, przyrzekający może je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w taki sam sposób, w jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest bezskuteczne względem osoby, która wcześniej czynność wykonała.

Art. 920. [Zasady nagradzania]

§ 1. Jeżeli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie, każdej z nich należy się nagroda w pełnej wysokości, chyba że została przyrzeczona tylko jedna nagroda.

§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczesnego zgłoszenia się kilku osób - ta, która pierwsza czynność wykonała.

§ 3. Jeżeli czynność wykonało kilka osób wspólnie, w razie sporu sąd odpowiednio podzieli nagrodę.

Art. 921. [Nagroda konkursowa]

§ 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli nie został w nim oznaczony termin, w ciągu którego można ubiegać się o nagrodę.

§ 2. Ocena, czy i które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy do przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu nagrody inaczej zastrzeżono.

§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy, gdy to zastrzegł w przyrzeczeniu. W wypadku takim nabycie własności następuje z chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również do nabycia praw autorskich albo praw wynalazczych.

TYTUŁ XXXVII

Przekaz i papiery wartościowe

DZIAŁ I

Przekaz

Art. 921¹. [Przekazanie świadczenia]

Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.

Art. 921². [Przyjęcie przekazu; przedawnienie roszczeń]

§ 1. Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz przyjmuje, obowiązany jest względem odbiorcy do spełnienia świadczenia określonego w przekazie.

§ 2. W takim wypadku przekazany może powoływać się tylko na zarzuty wynikające z treści przekazu oraz na zarzuty, które przysługują mu osobiście względem odbiorcy.

§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z przyjęcia przekazu, przedawniają się z upływem roku.

Art. 921³. [Odwołanie przekazu]

Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie przyjął go albo nie spełnił świadczenia.

Art. 921⁴. [Przekaz w dług]

Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia, jest on obowiązany względem niego do zadośćuczynienia przekazowi.

Art. 921⁵. [Skutki w stosunku waluty]

Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie długu następuje dopiero przez spełnienie świadczenia, chyba że umówiono się inaczej.

DZIAŁ II

Papiery wartościowe

Art. 921⁶. [Definicja]

Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.

Art. 921⁷. [Zwolnienie z długu]

Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią papieru wartościowego zwalnia dłużnika, chyba że działał on w złej wierze.

Art. 921⁸. [Papiery wartościowe imienne]

Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną w treści dokumentu. Przeniesienie praw następuje przez przelew połączony z wydaniem dokumentu.

Art. 921⁹. [Papiery wartościowe na zlecenie; indos]

§ 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w dokumencie oraz każdego, na kogo prawa zostały przeniesione przez indos.

§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i zawierającym co najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.

§ 3. Do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.

Art. 921¹⁰. [Puszczenie w obieg dokumentu na okaziciela]

§ 1. Jeżeli do puszczenia w obieg dokumentu na okaziciela jest wymagane zezwolenie właściwego organu państwowego, dokument wystawiony bez takiego zezwolenia jest nieważny.

§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 921¹¹. [Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu]

§ 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest właścicielem dokumentu. Jednakże w razie uzasadnionych wątpliwości, czy okaziciel dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2. Jeżeli właściwy organ państwowy wydał zakaz świadczenia, zwolnienie z zobowiązania następuje przez złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 921¹². [Przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela]

Przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.

Art. 921¹³. [Zarzuty dłużnika]

Dłużnik może powołać się względem wierzyciela na zarzuty, które dotyczą ważności dokumentu lub wynikają z jego treści albo służą mu osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które mu służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu działał świadomie na szkodę dłużnika.

Art. 921¹⁴. [Umarzanie papierów wartościowych]

§ 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy szczególne.

§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest obowiązany wydać osobie, na której rzecz nastąpiło umorzenie, na jej koszt nowy dokument, a gdy wierzytelność jest wymagalna - spełnić świadczenie.

Art. 921¹⁵. [Znaki legitymacyjne]

§ 1. Przepisy o papierach wartościowych stosuje się odpowiednio do znaków legitymacyjnych stwierdzających obowiązek świadczenia.

§ 2. W razie utraty znaku legitymacyjnego stwierdzającego w swej treści obowiązek świadczenia na żądanie wierzyciela, dłużnik może uzależnić spełnienie świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą takie żądanie.

§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby uprawnionej, stosuje się odpowiednio przepisy o papierach wartościowych na okaziciela, chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych.

Art. 921¹⁶. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów wartościowych opiewających na prawa inne niż wierzytelności.

KSIĘGA CZWARTA SPADKI

TYTUŁ I

Przepisy ogólne

Art. 922. [Spadek]

§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Art. 923. [Uprawnienia małżonka i osób bliskich]

§ 1. Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne.

§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu.

Art. 924. [Chwila otwarcia spadku]

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Art. 925. [Nabycie spadku]

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Art. 926. [Źródła powołania do spadku]

§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Art. 927. [Zdolność do dziedziczenia; Zdolność do dziedziczenia przez dziecko poczęte]

§ 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.

§ 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.

§ 3. Fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.

Art. 928. [Niegodność dziedziczenia]

§ 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1)  dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2)  podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

3)  umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Art. 929. [Legitymacja czynna w procesie o niegodność dziedziczenia]

Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.

Art. 930. [Przebaczenie]

§ 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

TYTUŁ II

Dziedziczenie ustawowe

Art. 931. [Pierwsza grupa spadkobierców ustawowych]

§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 932. [Dziedziczenie w braku zstępnych spadkodawcy]

§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Art. 933. [Udział spadkowy małżonka]

§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

Art. 934. [Udział spadkowy dziadków]

§ 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy,

który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.

§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Art. 934¹. [Dziedziczenie pasierbów]

W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.

Art. 935. [Ostatni spadkobiercy ustawowi]

W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

Art. 935¹. [Wyłączenie małżonka pozostającego w separacji]

Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.

Art. 936. [Dziedziczenie w przypadku przysposobienia pełnego]

§ 1. Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jakby był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem przysposobionego.

§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.

§ 3. W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu

§ 2 nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców przysposobionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobieniu utrzymane.

Art. 937. [Dziedziczenie w przypadku przysposobienia niepełnego]

Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, stosuje się przepisy poniższe:

1)  przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;

2)  przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych;

3)  rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.

Art. 938. [Uprawnienia dziadków spadkodawcy]

Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nieobciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego.

Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.

Art. 939. [Zapis naddziałowy]

§ 1. Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy.

Art. 940. [Wyłączenie dziedziczenia ustawowego małżonka spadkodawcy]

§ 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

TYTUŁ III

Rozrządzenia na wypadek śmierci

DZIAŁ I

Testament

Rozdział I Przepisy ogólne

Art. 941. [Wyłączność testamentu]

Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.

Art. 942. [Wykluczenie testamentów wspólnych]

Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.

Art. 943. [Odwołanie testamentu]

Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.

Art. 944. [Zdolność testowania]

§ 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

§ 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.

Art. 945. [Przesłanki nieważności testamentu]

§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

1)  w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;

2)  pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;

3)  pod wpływem groźby.

§ 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku.

Art. 946. [Odwołanie testamentu]

Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Art. 947. [Skutki sporządzenia nowego testamentu]

Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.

Art. 948. [Wykładnia testamentu]

§ 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

§ 2. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.

Rozdział II

Forma testamentu

Oddział 1 Testamenty zwykłe

Art. 949. [Testament holograficzny]

§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.

§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Art. 950. [Testament notarialny]

Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Art. 951. [Testament allograficzny]

§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób przewidziany w artykule niniejszym.

Oddział 2 Testamenty szczególne

Art. 952. [Testament ustny]

§ 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania

świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

Art. 953. [Testament podróżny]

Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym można sporządzić testament przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.

Art. 954. [Testamenty wojskowe]

Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

Art. 955. [Utrata mocy testamentu szczególnego]

Testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

Oddział 3

Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych

Art. 956. [Bezwzględna niezdolność do bycia świadkiem testamentu]

Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

1)  kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;

2)  niewidomy, głuchy lub niemy;

3)  kto nie może czytać i pisać;

4)  kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;

5)  skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Art. 957. [Względna niezdolność do bycia świadkiem testamentu]

§ 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi,

krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

Art. 958. [Skutki naruszenia przepisów]

Testament sporządzony z naruszeniem przepisów rozdziału niniejszego jest nieważny, chyba że przepisy te stanowią inaczej.

DZIAŁ II

Powołanie spadkobiercy

Art. 959. [Powołanie testamentowe]

Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.

Art. 960. [Domniemanie równych udziałów]

Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w częściach równych.

Art. 961. [Rozrządzenie przedmiotami majątkowymi]

Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Art. 962. [Zakaz dołączania warunku i terminu]

Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.

Art. 963. [Podstawienie testamentowe zwykłe]

Można powołać spadkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby inna osoba powołana jako spadkobierca ustawowy lub testamentowy nie chciała lub nie mogła być spadkobiercą (podstawienie).

Art. 964. [Podstawienie testamentowe powiernicze]

Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do

zachowania nabytego spadku i do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, gdyby spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.

Art. 965. [Przyrost]

Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a jeden z nich nie chce lub nie może być spadkobiercą, przeznaczony dla niego udział, w braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadkobiercom testamentowym w stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).

Art. 966. [Uprawnienia dziadków testatora]

Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy nieobciążonemu ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym względem dziadków spadkodawcy, dziadkowie, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać środków utrzymania od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swego udziału spadkowego.

Art. 967. [Skuteczność zapisów i poleceń]

§ 1. Jeżeli osoba powołana jako spadkobierca testamentowy nie chce lub nie może być spadkobiercą, spadkobierca ustawowy, któremu przypadł przeznaczony dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w braku odmiennej woli spadkodawcy, wykonać obciążające tę osobę zapisy zwykłe, polecenia i inne rozrządzenia spadkodawcy.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy podstawionego oraz do spadkobiercy, któremu przypada udział spadkowy z tytułu przyrostu.

DZIAŁ III

Zapis i polecenie

Rozdział I Zapis zwykły

Art. 968. [Zapis i dalszy zapis]

§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis).

Art. 969.

(uchylony).

Art. 970. [Chwila wykonania zapisu]

W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.

Art. 971. [Zapis obciążający kilku spadkobierców]

Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.

Art. 972. [Zdolność do bycia zapisobiercą]

Przepisy o powołaniu spadkobiercy, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów.

Art. 973. [Zwolnienie od wykonania zapisu]

Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy.

Art. 974. [Zwolnienie od wykonania dalszego zapisu]

Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się od tego obowiązku także w ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu roszczenia o jego wykonanie.

Art. 975. [Zapis z warunkiem lub terminem]

Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

Art. 976. [Skuteczność zapisu rzeczy oznaczonej co do tożsamości]

W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci zobowiązany do zbycia tej rzeczy.

Art. 977. [Roszczenia o wynagrodzenie, pożytki, zapłatę, zwrot nakładów]

Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem o zwrot nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.

Art. 978. [Odpowiedzialność za wady rzeczy oznaczonych co do tożsamości]

Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darczyńca.

Art. 979. [Zapis rzeczy oznaczonych co do gatunku]

Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.

Art. 980. [Odpowiedzialność za wady rzeczy oznaczonych co do gatunku]

Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do odpowiedzialności obciążonego względem zapisobiercy za wady fizyczne i prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Jednakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie zapisu albo dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.

Art. 981. [Przedawnienie roszczeń z zapisu]

Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.

Rozdział II Zapis windykacyjny

Art. 981¹. [Zapis windykacyjny]

§ 1. W testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).

§ 2. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1)  rzecz oznaczona co do tożsamości;

2)  zbywalne prawo majątkowe;

3)  przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;

4)  ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności;

5)  ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej.

Art. 981². [Bezskuteczność zapisu windykacyjnego]

Zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

Art. 981³. [Zastrzeżenie warunku lub terminu]

§ 1. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny.

Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.

§ 2. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności.

Art. 981⁴. [Zapis zwykły a zapis windykacyjny]

Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny.

Art. 981⁵. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów windykacyjnych.

Art. 981⁶. [Odesłanie do przepisów o zapisie zwykłym]

W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale oraz w przepisach szczególnych do zapisu windykacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

Rozdział III Polecenie

Art. 982. [Polecenie testamentowe]

Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Art. 983. [Chwila wykonania polecenia]

Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 984. [Utrzymanie polecenia]

Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli spadkodawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 985. [Żądanie wykonania polecenia]

Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca

testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

DZIAŁ IV

Wykonawca testamentu

Art. 986. [Wykonawca testamentu]

§ 1. Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę lub wykonawców testamentu.

§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.

Art. 986¹. [Powołanie do zarządu majątkiem spadkowym]

Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem.

Art. 987. [Odmowa wykonawcy]

Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, składa odpowiednie oświadczenie przed sądem albo notariuszem.

Art. 988. [Obowiązki wykonawcy]

§ 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem spadkowym, spłacić długi spadkowe, w szczególności wykonać zapisy zwykłe i polecenia, a następnie wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą, a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem. Może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe.

§ 3. Wykonawca testamentu powinien wydać osobie, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, przedmiot tego zapisu.

Art. 989. [Roszczenia między spadkobiercą i wykonawcą]

§ 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a wykonawcą testamentu wynikających ze sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu za wynagrodzeniem.

§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem oraz wynagrodzenie wykonawcy testamentu należą do długów spadkowych.

Art. 990. [Zwolnienie wykonawcy testamentu z obowiązków]

Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.

Art. 990¹. [Powołanie do zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego]

Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego, do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny.

TYTUŁ IV

Zachowek

Art. 991. [Uprawnieni do zachowku]

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Art. 992. [Podstawa obliczenia zachowku]

Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Art. 993. [Ustalanie wysokości zachowku]

Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Art. 994. [Darowizny niepodlegające zaliczeniu]

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Art. 995. [Wartość przedmiotu darowizny]

§ 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Art. 996. [Darowizna na rzecz uprawnionego do zachowku]

Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Art. 997. [Koszty wychowania i wykształcenia]

Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 998. [Ograniczenie odpowiedzialności za zapisy i polecenia]

§ 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis zwykły na rzecz uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

Art. 999. [Ograniczenie odpowiedzialności uprawnionego do zachowku]

Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Art. 999¹. [Odpowiedzialność za zachowek zapisobiercy windykacyjnego]

§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny doliczony do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem zapisu windykacyjnego.

§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, sama jest uprawniona do zachowku, ponosi ona odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek.

§ 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu zapisu.

§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem uprawnionego do zachowku jest solidarna. Jeżeli jedna z osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełniła świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób części świadczenia proporcjonalnych do wartości otrzymanych zapisów windykacyjnych.

Art. 1000. [Odpowiedzialność za zachowek obdarowanego]

§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.

Art. 1001. [Odpowiedzialność obdarowanych]

Spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, która została obdarowana później.

Art. 1002. [Dziedziczenie roszczenia o zachowek]

Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.

Art. 1003. [Stosunkowe zmniejszenie zapisów i poleceń]

Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń.

Art. 1004. [Zakres zmniejszenia zapisów i poleceń]

§ 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.

§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.

Art. 1005. [Zmniejszenie zapisów i poleceń uprawnionego do zachowku]

§ 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny zachowek.

§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Art. 1006. [Żądanie całkowitego wykonania zapisu za zapłatą]

Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią sumę pieniężną.

Art. 1007. [Przedawnienie roszczeń z zachowku]

§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Art. 1008. [Wydziedziczenie]

Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1)  wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2)  dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3)  uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Art. 1009. [Przyczyna wydziedziczenia]

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Art. 1010. [Wpływ przebaczenia]

§ 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Art. 1011. [Zstępni wydziedziczonego]

Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

TYTUŁ V

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Art. 1012. [Przyjęcie wprost albo z dobrodziejstwem inwentarza, odrzucenie] Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Art. 1013.

(uchylony).

Art. 1014. [Przyjęcie albo odrzucenie spadku przypadającego z różnych tytułów]

§ 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego, który temu spadkobiercy przypada z innego tytułu.

§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z tytułu przyrostu, a przyjąć udział przypadający mu jako spadkobiercy powołanemu.

§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w paragrafach poprzedzających spadkobierca nie może spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić.

Art. 1015. [Termin do złożenia oświadczenia]

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1016.

(uchylony).

Art. 1017. [Transmisja]

Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.

Art. 1018. [Sposób złożenia i forma oświadczenia]

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.

§ 2. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane.

§ 3. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym.

Art. 1019. [Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia]

§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1)  uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2)  spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Art. 1020. [Skutki odrzucenia spadku]

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Art. 1021. [Stosunki między zarządzającym spadkiem a spadkobiercami]

Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a potem go odrzucił, do stosunków między nim a spadkobiercami, którzy zamiast niego doszli do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 1022. [Odrzucenie spadku z testamentu i przyjęcie z ustawy]

Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu, jak i z mocy ustawy może spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy, a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.

Art. 1023. [Dziedziczenie przez gminę lub Skarb Państwa]

§ 1. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy.

§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1024. [Uznanie odrzucenia spadku za bezskuteczne]

§ 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.

§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.

TYTUŁ VI

Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy

Art. 1025. [Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku; akt poświadczenia dziedziczenia]

§ 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1026. [Termin]

Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

Art. 1027. [Dowód praw wynikających z dziedziczenia]

Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1028. [Rozporządzenie prawem należącym do spadku przez nieuprawnionego] Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa w złej wierze.

Art. 1029. [Roszczenie o wydanie spadku]

§ 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.

§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotów należących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy żąda wydania swego majątku osoba, co do której zostało uchylone orzeczenie o uznaniu jej za zmarłą.

Art. 1029¹. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

TYTUŁ VII

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Art. 1030. [Chwila przyjęcia spadku a odpowiedzialność]

Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Art. 1031. [Sposób przyjęcia spadku a odpowiedzialność]

§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

Art. 1031¹. [Wykaz inwentarza]

§ 1. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu mogą złożyć w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany przed notariuszem zostaje objęty protokołem.

§ 2. Wykaz inwentarza może zostać złożony wspólnie przez więcej niż jednego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.

§ 3. W wykazie inwentarza z należytą starannością ujawnia się przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi spadkowe i ich wysokość według stanu z chwili otwarcia spadku.

§ 4. W razie ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów należących do spadku, przedmiotów zapisów windykacyjnych lub długów spadkowych pominiętych w wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go. Do uzupełnienia wykazu stosuje się przepisy dotyczące składania wykazu inwentarza.

Art. 1031². [Wzór wykazu inwentarza]

§ 1. Wykaz inwentarza składany w sądzie sporządza się według ustalonego wzoru.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1)  wzór wykazu inwentarza obejmujący:

a)  dane, o których mowa w art. 1031¹ § 3,

b)  imię i nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli został nadany, oraz ostatni adres spadkodawcy,

c)  imię i nazwisko, numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany, oraz adres składającego wykaz inwentarza,

d)  pouczenie składającego wykaz inwentarza co do obowiązku jego uzupełnienia, w przypadkach wskazanych w art. 1031¹ § 4

- mając na uwadze zamieszczenie danych koniecznych do ustalenia stanu czynnego spadku oraz standaryzację danych zawartych w wykazie;

2)  sposób udostępnienia druków wzoru wykazu inwentarza mając na uwadze przyspieszenie postępowania spadkowego.

Art. 1031³. [Spłata długów spadkowych]

§ 1. Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. Nie może jednak zasłaniać się brakiem znajomości wykazu inwentarza złożonego przez innego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.

§ 2. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zapisobierców windykacyjnych i wykonawców testamentu.

Art. 1031⁴. [Obowiązek przyjęcia należnego świadczenia]

Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie może odmówić przyjęcia należnego mu świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.

Art. 1032. [Długi spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza]

§ 1. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.

§ 2. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacając niektóre długi spadkowe, wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe. Nie dotyczy to spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.

Art. 1033. [Odpowiedzialność z tytułu zapisów i poleceń]

Odpowiedzialność spadkobiercy z tytułu zapisów zwykłych i poleceń ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku.

Art. 1034. [Odpowiedzialność solidarna]

§ 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów.

§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.

Art. 1034¹. [Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych do chwili działu spadku]

§ 1. Do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.

§ 2. Rozliczenia między spadkobiercami i osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, następują proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział w wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

Art. 1034². [Odpowiedzialność od chwili działu spadku]

Od chwili działu spadku spadkobiercy i osoby, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.

Art. 1034³. [Ograniczenie odpowiedzialności zapisobiercy windykacyjnego za długi spadkowe]

Odpowiedzialność osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny za długi spadkowe, jest ograniczona do wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego według stanu i cen z chwili otwarcia spadku.

TYTUŁ VIII

Wspólność majątku spadkowego i dział spadku

Art. 1035. [Odpowiednie stosowanie przepisów o współwłasności]

Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.

Art. 1036. [Rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku] Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych

spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.

Art. 1037. [Dział spadku]

§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

§ 3. Jeżeli do spadku należy przedsiębiorstwo, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli jednak w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość albo przedsiębiorstwo jest objęte zarządem sukcesyjnym, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1038. [Częściowy dział spadku]

§ 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.

§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.

§ 3. Sądowy częściowy dział spadku może nastąpić w szczególności z tego powodu, że w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo.

Art. 1038¹. [Dział spadku z przedsiębiorstwem]

W przypadku gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo, dział spadku obejmuje to przedsiębiorstwo z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia kontynuacji prowadzonej przy jego wykorzystaniu działalności gospodarczej, chyba że spadkobiercy oraz małżonek spadkodawcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, nie osiągnęli porozumienia co do kontynuacji tej działalności.

Art. 1039. [Zaliczenie darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę]

§ 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego niewymienionego w paragrafie poprzedzającym.

§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Art. 1040. [Darowizna lub zapis windykacyjny przewyższające wartość schedy] Jeżeli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegających zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W

wypadku takim nie uwzględnia się przy dziale spadku ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy zobowiązanego do ich zaliczenia.

Art. 1041. [Zaliczenie darowizny lub zapisu windykacyjnego uczynionych wstępnemu] Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny oraz zapisu windykacyjnego dokonanych przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Art. 1042. [Sposób zaliczenia na schedę spadkową]

§ 1. Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu.

§ 2. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku.

§ 2¹. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku.

§ 3. Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu darowizny lub zapisu windykacyjnego.

Art. 1043. [Koszty wychowania i wykształcenia]

Przepisy o zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 1044. [Przyznanie przedmiotu należącego do spadku na współwłasność]

Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w określonych częściach ułamkowych.

Art. 1045. [Uchylenie się od skutków umowy o dział spadku]

Uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem błędu może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.

Art. 1046. [Rękojmia]

Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i prawne według przepisów o rękojmi przy sprzedaży. Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłacalność dłużnika.

TYTUŁ IX

Umowy dotyczące spadku

Art. 1047. [Zakaz zawierania umów o spadek przyszły]

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tytule niniejszym umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna.

Art. 1048. [Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia]

Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1049. [Skutki umowy o zrzeczenie]

§ 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej.

§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Art. 1050. [Umowne uchylenie skutków zrzeczenia się]

Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1051. [Zbycie spadku]

Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Art. 1052. [Umowa zobowiązująca do zbycia spadku]

§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zobowiązania.

§ 3. Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.

Art. 1053. [Wstąpienie w ogół praw i obowiązków]

Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

Art. 1054. [Uprawnienia i obowiązki zbywcy]

§ 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co wskutek zbycia, utraty lub uszkodzenia przedmiotów należących do spadku zostało uzyskane w zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a jeżeli zbycie spadku było odpłatne, także do

wyrównania ubytku wartości powstałego przez zużycie lub rozporządzenie nieodpłatne przedmiotami należącymi do spadku.

§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i nakładów poczynionych na spadek.

Art. 1055. [Odpowiedzialność nabywcy spadku]

§ 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.

§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnienia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.

Art. 1056. [Wyłączenie odpowiedzialności zbywcy z rękojmi]

W razie zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.

Art. 1057. [Przejście na nabywcę korzyści i ciężarów]

Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z chwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że umówiono się inaczej.

TYTUŁ X

Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych

Art. 1058. [Dziedziczenie gospodarstw rolnych z ustawy]

Do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi niniejszej ze zmianami wynikającymi z przepisów poniższych.

Art. 1059. ¹⁰ [Spadkobiercy gospodarstwa rolnego]

Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:

1)  stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2)  mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3)  są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4)  są trwale niezdolni do pracy.

Art. 1060. ¹¹ [Zastępcze dziedziczenie gospodarstw rolnych z ustawy przez wnuki i dalszych zstępnych spadkodawcy]

W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się

odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1061.

(uchylony).

Art. 1062. ¹² [Zastępcze dziedziczenie gospodarstw rolnych z ustawy przez rodzeństwo spadkodawcy i dzieci rodzeństwa spadkodawcy]

§ 1. Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w art. 1060.

§ 2. W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1063. [Dziedziczenie gospodarstwa na zasadach ogólnych]

Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1064. ¹³ [Warunki dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych] Rozporządzenie Rady Ministrów określi, jakie przygotowanie zawodowe uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, a także wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.

Art. 1065.

(uchylony).

Art. 1066.

(uchylony).

Art. 1067. [Spadkobierca gospodarstwa obciążony zapisem]

§ 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne, stosuje się odpowiednio przepis art. 216.

§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego lub wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, sprzecznego z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do wykonania zapisu może żądać zamiany

przedmiotu zapisu na świadczenie pieniężne.

Art. 1068.

(uchylony).

Art. 1069.

(uchylony).

Art. 1070. [Podział gospodarstwa należącego do spadku]

W razie podziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o podziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.

Art. 1070¹. [Zbycie udziału w spadku obejmującym gospodarstwo]

Do zbycia spadku lub części spadku lub udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne lub nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące zbycia nieruchomości rolnej.

Art. 1071.

(uchylony).

Art. 1072.

(uchylony).

Art. 1073.

(uchylony).

Art. 1074.

(uchylony).

Art. 1075.

(uchylony).

Art. 1076.

(uchylony).

Art. 1077.

(uchylony).

Art. 1078.

(uchylony).

Art. 1079. [Zaliczenie udziałów w gospodarstwie]

Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów w całości spadku.

Art. 1080.

(uchylony).

Art. 1081. [Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa]

Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi od chwili działu spadku spadkobierca, któremu to gospodarstwo przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy z tych spadkobierców ponosi odpowiedzialność w stosunku do wartości otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne długi ponoszą wszyscy spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1082. [Ustalenie zachowku]

Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku następuje z uwzględnieniem przepisów niniejszego tytułu, a także odpowiednio art. 216.

Art. 1083.

(uchylony).

Art. 1084.

(uchylony).

Art. 1085.

(uchylony).

Art. 1086. [Wkład gruntowy w r.s.p.]

Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy do spadku należy wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o ile przepisy poniższe nie stanowią inaczej.

Art. 1087. ¹⁴ [Dziedziczenie wkładu gruntowego w r.s.p.]

§ 1. Należący do spadku wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą ci spośród spadkobierców, którzy w chwili otwarcia spadku:

1)  są członkami tej spółdzielni albo

2)  bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)  są trwale niezdolni do pracy.

§ 2. W braku spadkobierców określonych w punkcie pierwszym paragrafu poprzedzającego wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą również spadkobiercy, którzy pracują w gospodarstwie rolnym spółdzielni albo w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki przyzagrodowej i siedliskowej, jeżeli należą one do spadku.

Art. 1088.

(uchylony).

1 Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L 178 z 17.07.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, str. 399).

2 Art. 385⁵ dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1495) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2021 r.

3 Art. 446² dodany przez art. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U.2021.1509) zmieniającej nin. ustawę z dniem 19 września 2021 r.

4 Art. 556⁴ dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1495) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2021 r.

5 Art. 556⁵ dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1495) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2021 r.

6 Art. 576⁵ dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1495) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2021 r.

7 Art. 859⁴ zmieniony przez art. 62 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. (Dz.U.2020.2320) zmieniającej nin. ustawę z dniem 5 października 2021 r.

8 Art. 859⁵ zmieniony przez art. 62 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. (Dz.U.2020.2320) zmieniającej nin. ustawę z dniem 5 października 2021 r.

9 Art. 859⁶ zmieniony przez art. 62 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. (Dz.U.2020.2320) zmieniającej nin. ustawę z dniem 5 października 2021 r.

10 Art. 1059 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 26 października 1971 r. zmieniającą ustawę - Kodeks cywilny (Dz.U.1971.27.252) oraz w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321), został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

11 Art. 1060 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

12 Art. 1062 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

13 Art. 1064 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

14 Art. 1087 został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JERZY PIEŃKOS

(^POLSKO - ANGIELSKI^

SŁOWNIK

PRAWNICZY

KANTOR WYDAWNICZY

ZAKAMYCZE

ZAKAMYCZE 2002

abandon - abandonment, abandon

~ dokonanie abandonu -act of abandonment

~ osoba dokonująca abandonu -abandoner

~ osoba, na rzecz której dokonano abandonu - abandonee

~ zawiadomienie o abandonie -notice of abandonment

abandonatariusz - abandonee abandonujący - abandoner abandować - to abandon abdykacja - abdication abdykować - to abdicate

~ z tronu - to abdicate the throne aberracja - aberration abolicja - abolition, generał amnesty for certain offences

abonament - subscription, commutation ticket (USA)

abonent - subscriber

aborcja - abortion, miscarriage

~ z przyczyn socjalnych - abortion due to economic hardships

abordaż - boarding (for a ship as an act of war)

abrogacja - abrogation

abrogować - to abrogate

absencja - absence, absenteeism absolucja - absolution absolutn/y - absolute

~ odpowiedzialność - absolute liability

~ większość głosów - absolute majority of votes

absolutorium - approval

~ udzielić - to give a discharge, to exonerate the management

~ ukończenie studiów bez uzyskania dyplomu - completion of higher education without a diploma

~ władzom spółki - acknowledgement of fulfilment of duties

absolutyzm - absolutism

~ oświecony - enlightened absolutism, enlightened despotism

absolwent - graduate absorpcja - absorption

~ kar - concurrence of penalties abstrakcja - abstraction

abstrakcyjna norma - abstract norm adekwatność - adeąuacy, adeąuateness adekwatny - adeąuate

~ związek przyczynowy - adeqate causal nexus

adhezja - adhesion, contract of adhesion

adhezyjne postępowanie - adhesion proceedings

adhezyjny - adhesive

adiunkt - assistant professor, reader, lecturer (if holding a doctor’s degree)

administracja/i - administration, management (zarządzanie), administrative agency (organ)

~ centralna - central administration

~ domu - management of a house

~ finansowa - administration of finance

~ gospodarcza - economic administration

~ morska - marinę administration, marinę agency

~ gospodarką narodową -management of the national economy

~ organ - agency of State administration, branch of administration

~ organ o właściwości szczególnej -State administration agency vested with particular powers

~ państwowa - public administration, State administration; administration of State

~ pomocnicza ustanowiona w drodze pomocy prawnej - ancillary administration

~ publiczna - public service

~ samorządowa - administration on the self-govemment principle, local govemment administration

~ sądowa - courts of law administration

~ skarbowej funkcjonariusze-revenue officials

~ stopnia podstawowego organ terenowy - primary level agency of local State administration

~ terenowa - local administration, local authority, local govemment

- władcza - imperative administration

~ wojskowa - military administration

~ zawiadowcza - managing administration

~ zlecona - delegated functions of public administration

administracyjnie -administratively, in respect of administration

~ ukarać kogoś - to impose an administative penalty (on sb)

administracyjnoprawny -related to administrative law, conceming administrative law

administracyjn/y - administrative, of the administration, of the authorities

~ akt - administrative act, act of administration

~ aparat - administrative machinery, administrative apparatus

~ decyzja - administrative decision

~ grzywna - administative fine

~ kara - administrative penalty

~ Naczelny Sąd Administracyjny

(NSA) - the Supreme Administrative Court

~ opłaty - administrative charges

~ organ - administrative board

~ orzecznictwo - administrative jurisdiction

~ podział - administrative division

~ postępowania kodeks - the Codę of Administrative Procedurę

~ postępowanie - administrative procedurę

~ prawo - administrative law

~ procedura - administrative procedurę, administrative proceedings

~ procedura kontrolna - administrative supervision procedures

~ przepisy - administrative regulations

~ przestępstwo - administrative offence

~ sąd - administrative court, administrative tribunal, court of administrative

~ sprawa - administrative matter

~ sprawy - administrative affairs

~ władza - administrative authority, administrative power

~ w trybie - through administrative channels, through administrative power administrować - to administer, to manage, to direct

administrowanie majątkiem - asset management

adopcja - adoption

adopcyjn/y - adoptive

~ matka - adoptive mother

~ ojciec - adoptive father

adoptować - to adopt

~ dziecko - to adopt a child

adoptowanie - adoption

adoptowan/y - adopted, adoptive

~ brat - brother by adoption

~ córka - adopted daughter

~ dziecko - adopted child

~ osoba - adoptee

~ siostra - sister by adoption

~ syn - adopted son

adres - address

~ dla doręczeń - address for delivery

~ prywatny - home address, private address

adresat - addressee

~ normy - addressee of a norm

~ aktualny - present addressee of the norm

~ potencjalny -potential addressee of the norm

adwokacki - lawyer’s, attorney’s solicitor’s, barrister’s advocatory

~ adwokackie honorarium - barrister’s fee

~ adwokacki immunitet -advocate’s priviledge

~ adwokacka kancelaria -barrister’s office, lawyer’s office

~ adwokackie koszty -solicitor’s costs

~ adwokacka porada - legał advice, counsel’s opinion

~ adwokacka praktyka - law practice

~ adwokacki przymus -obligatory assistance of an advocate

~ adwokacka rada - Council of the Bar, Bar Council, General Council of the Bar

~ adwokacki zespół -solicitors’ offices, barristers’ offices

~ dopuszczenie do wykonywania praktyki adwokackiej - admission to the Bar

~ rachunek kosztów adwokackich - bill of solicitor costs

adwokat - (obrońca) advocate; (prawnik) barrister, solicitor, attomey at law, lawyer, attomey public, counsel,

counsel at law

~ adwokat obrony - Counsel for the Defence

~ adwokat oskarżonego - Counsel for the Prisoner

~ adwokat powoda - Counsel for the Plaintiff

~ aplikant adwokata - articled clerk, trainee solicitor

~ wystąpienie adwokata przed sądem -pleading

~ naradzać się ze swym adwokatem -to confer with one’s lawyer

~ oddać sprawę adwokatowi - to give a brief to advocate

~ powierzyć sprawę adwokatowi - to place a case in the hands of a lawyer, to trust a barrister, a lawyer with one’s affairs

~ pracować jako adwokat - to practice the law, to be a legał practitioner, to practice at the Bar

~ skreślić kogoś z listy adwokatów - to strike sb off the roli of lawyers

~ ustanowić adwokata - to assign

a counsel, to brief a counsel

~ wyznaczyć adwokata obrońcą

z urzędu - to appoint ex officio

a barrister as a counsel for the defence

~ zaangażować adwokata - to engage a counsel, to retain a counsel

~ zasięgnąć rady adwokata - to consult an attomey

~ zostać adwokatem - to be called to the Bar, to be a member of the Bar

~ zostać skreślonym z listy adwokatów

- to be struck off the rolls

~ Naczelna Rada Adwokacka - the

Central Board of Lawyers

adwokatura - the Bar, the legał profession, the law, advocacy

~ prawo o ustroju adwokatury - law on the structure of the Bar

~ ustrój adwokatury - structure of the Bar

afekt - emotion

~ działać w afekcie - to act under severe provocation

~ zbrodnia popełniona w afekcie -

crime passionnel

~ fizjologiczny -physiologically disturbed emotion

~ patologiczny - pathological emotional disturbance

afera - fraudulent affair, imposture, swindle

agencja/i - agency

~ celna - customs agency

~ frachtowa - freight agency

~ handlowa - commercial agency

~ konsularna - consular agency

~ morska - maritime agency

~ patentowa - patent agency

~ prasowa - news agency

~ reklamowa - advertising agency, publicity agency

~ turystyczna - tourist agency, travel agency

~ tworzenie - setting up of an agency

~ ubezpieczeniowa - insurance agency

~ Własności Rolnej Skarbu Państwa -

The Treasury State Agency for Agricultural Property

agencyjna umowa - contract of agency, agency contract

agent/a - agent, representative, broker factor

~ akwirujący - canvassing agent

~ armatora - agent to owner

~ celny - customs broker, clearing agent, customs agent

~ czarterującego - agent to charter

~ dyplomatyczny - diplomatic agent

~ eksportowy - export agent

~ finansowy - Financial agent

~ frachtowy - freight agent

~ handlowy - commercial agent, business agent

~ handlu nieruchomościami - real

estate agent

~ importowy - import agent

~ komisowy - consigning agent

~ konsularny - consular agent

~ likwidacyjny - settling agent

~ linii lotniczych -airline agent

~ miejscowy - agent on the spot

~ morski - shipping agent

~ obcego wywiadu - foreign agent

~ prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia - agent of necessity

~ reklamowy - advertising agent, publicity agent

~ tajny - secret agent, plain-clothes man

~ ubezpieczeniowy - insurance agent, underwriter’s agent

~ wyłączny - exclusive (sole) agent

~ wywiadu - intelligence agent

agio - agio, exchange premium

agitacja - propaganda

~ agitacja przestępcza -criminal propaganda

agitować - to agitate, to make propaganda aglomeracja - agglomeration

~ miejska-conurbation

agresja - aggression

~ akt agresji - act of aggression

~ dopuścić się - to commit aggression

~ odeprzeć - to repel aggression

~ pośrednia - indirect aggression

~ wojna agresywna - war of aggression

~ zbrojna -military aggression

agresor - aggressor

agresywność - aggressiveness, truculence

agresywny - aggressive, truculent, offensive

akademia - academy

~ instytucja - formal meeting

~ uroczystość - school academy

akcept/u - accepted bill, approve draft, acceptance

~ bankowa księga - acceptance ledger

~ bankowy - bank acceptance

~ domicylowany - domiciled acceptance

~ grzecznościowy - accomodation acceptance, acceptance for honour

~ handlowy - trade acceptance, commercial acceptance

~ in blanco - blank acceptance

~ krajowy - domestic acceptance

~ kupiecki - customer’s acceptance

~ nadający się do dyskonta - eligible

acceptance

~ odmówić - to refuse acceptance

~ płatny w dniu - acceptance due on

~ uzyskać - to obtain acceptance

~ warunkowy - ąualified acceptance, conditional acceptance

~ weksla - acceptance of a bill of exchange

~ weryfikacyjny -approved acceptance

~ wykupić - to answer acceptance, to

pay an acceptance

~ zabezpieczony dowodem składowym

- acceptance against stored goods akceptacja - acceptance, approval

~ za poręczeniem - collateral acceptance

~ przedstawienie do akceptacji -

presentation for acceptance

~ odmówić akceptacji - to decline acceptance

~ przedstawić do akceptacji - to present for acceptance

akceptant weksla - acceptor, taker of the bill

akceptant weksla zaprotestowanego -

acceptor supra protest

akceptować cenę - to accept the price akceptowany powszechnie -universally

accepted

akcesja - accession

akcesoryjność - accessoriness

akcesoryjność odpowiedzialności karnej

- accessorial criminal responsibility akcesyjna klauzula - accession clause akcesoryjny - accessory

~ wina akcesoryjna - accessory guilt akcja/i - (czynność) action, operation;

(kupon finansowy) share, stock;

(powództwo) civil action, claim, complaint, suit, lawsuit

~ bankowa - bank stock

~ dochód - share yield

~ dokument - share certificate

~ drugiej kategorii - second-rate shares

~ emisja - share issue

~ emisja akcji zwykłych - eąuities issue

~ emitować - to issue shares

~ imienna - registered share

~ nabywać - to take up shares, to buy shares

~ na okaziciela - shares payable to bearer, bearer’s shares

~ portfel - shares portfolio

~ posiadać - to hołd shares

~ promocyjna - promotion campaign

~ przejęcie - takeover of shares

~ przydział - allotment of shares

~ przydzielać - to allot shares

~ ratownicza - rescue operation

~ rodzaje - classes of shares

~ rynek - shares market

~ skupować - to buy up shares

~ spłacać - to pay up shares

~ subskrybować - to apply for shares

~ umorzyć akcje - to redeem shares

~ uprzywilejowana -preference share, preferential share

~ użytkowa - utility share

~ wycofać z obiegu - to take shares out of circulation

~ zapisywać się na akcje - to subscribe for shares

~ zbrojna - military action

~ zbywalna - transferable stock

~ z narosłą dywidendą - accumulated stock

~ zwykła - common share

akcji pakiet - błock of shares

~ zapisać się na akcje - to subscribe for shares

akcjonariusz - shareholder, stockholder

~ drobny - smali shareholder

~ główny - principal shareholder

~ posiadający akcje imienne -

registered shareholder

~ posiadający akcje uprzywilejowane

- preference shareholder

~ zwykły - ordinary shareholder akcyjn/y - share

~ fundusz - shareholders’ benefits

~ księga - share register, share ledger akcyza - excise, excise duty, inland duty

~ podlegać akcyzie - to be liable to

excise

akcyzow/y - excise

~ oplata - duty of excise; excise duty

~ podatek - excise tax

aklamacja - acclamation

akord - (płaca akordowa) piece-rate;

(praca akordowa) piece-work; job-work

akredytować - to accredit

akredytowany przedstawiciel -

accredited representative akredytywa/ę - letter of credit

~ bankowa - banker’s letter of credit

~ cofnąć - to cancel a letter of credit

~ czysta - clean letter of credit

~ długoterminowa - long-term letter of credit

~ dokumentowa - documentary letter of credit

~ eksportowa - export letter of credit

~ importowa - import letter of credit

~ in blanco - letter of credit in blank

~ krajowa - intemal letter of credit

~ nieodnawialna - non-renewable (non-revolving) letter of credit

~ nieodwołalna - irrevocable letter of credit

~ niepotwierdzona - unconfirmed letter of credit

~ nieprzenoszalna - non-assignable letter of credit

~ niezbywalna - non-transferable letter of credit

~ odnawialna - revolving letter of credit ~ odwołalna - revocable letter of credit

~ okrężna - circular letter of credit

~ otworzyć - to open a letter of credit

~ pieniężna - traveller’s letter of credit

~ potwierdzona - confirmed letter of credit

~ prosta - clean letter of credit

~ przenoszalna - transferable letter of credit

~ towarowa - commercial letter of credit ~ wystawić - to issue a letter of credit

akt - (czynność) act, deed, action;

(dokument) act; (urzędowy) legał instrument, document, proof in writing, deed

~ abolicji - act of abolition

~ administracyjny - administrative act, act of administration

~ agresji - act of aggression

~ cesji - cession, transfer

~ chrztu - certificate of baptism

~ darowizny - deed of donation

~ deklaratoryjny - declaratory act

~ dobrej woli - act of good will

~ dyspozycyjny - dispositive act

~ erekcyjny - charter <act> of foundation

~ finansowy - fmancial act

~ generalny - generał act

~ instrukcyjny - instructional act

~ kapitulacji - act of capitulation

~ konstytutywny - constitutive act

~ końcowy - finał act

~ kupna sprzedaży - deed of sale

~ łaski - act of pardon, act of mercy, act of clemency, act of grace

~ małżeństwa - marriage certificate

~ mortis causa - legał <juridical> act

<deed> in case of death

~ nadania - act of endowment, charter, grant, act of legał assignment

~ naturalizacji - act of naturalization

~ normatywny - normative act <norm settig>

~ notarialny - notarized deed, notarial

<authenticated> act

~ obowiązujący - authentic act, binding act, effective act

~ oskarżenia - crime sheet, criminal Information, charge sheet, indictment act, indictment, bill of indictment

~ odczytać - to read the indictment

~ wnieść - to file a charge sheet

~ piractwa - act of piracy

~ prawny - legał act

~ prawny z mocą ustawy - legał act with force of law

~ prawotwórczy - law-making act

~ przemocy - act of violence

~ przeniesienia własności - act of alienation

~ rządowy - govemmental act

~ sabotażu - act of sabotage

~ sądowy - judicial act

~ sprzedaży - act of sale

~ stanu cywilnego - certificate of personal status, vital record

~ staranności - act of diligence, act of care

~ ślubu - marriage certificate

~ terroru - act of terrorism

~ ułaskawienia - act of grace

~ urodzenia - birth certificate

~ urzędowy - public record

~ ustawodawczy - legislative act

~ władzy panującego - act of prince

~ woli - act of volition, act of will

~ wykonawczy - executive act

~ założycielski - founding act

~ wyciąg aktu urodzenia - excerpt from Entry of Birth

~ zawiadomienie o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu - notice about transferring the indictment to court

~ znajdujący się w aktach - on file akta - (dokumenty) records, files, dossier

~ dochodzenia - records of investigation (by police)

~ osobowe - personal file

~ personalne - sb’s personal records;

(pracownika) service record

~ rejestrowe -registration files

~ sądowe - court files, court records

~ sprawy - dossier of proceedings

~ ~ karnej - dossier of criminal proceedings, files of a criminal case

~ ~ sądowej - records of the proceedings in a case

~ stanu cywilnego - register of civilian status, civilian register, registry of birth; death and marriages

~ śledztwa - records of inąuiry by public prosecutor

~ dostępność akt - accessibility to the files

~ jawność akt - free access to records

~ odtworzenie akt - reconstruction of records

~ sygnatura akt - reference symbol of documents, reference symbol of files

~ udostępnienie akt sądowych stronom

- making the court files accessible to parties

~ załączenie dokumentu do akt sprawy

- enclosing a document in the dossier

~ odłożyć sprawę do akt - to shelve a matter

~ udostępniać akta sądowe stronom -

to make the court files accessible to parties

~ załączyć dokument do akt sprawy -

to enclose a document in the dossier

~ złożyć pismo do akt - to file a letter aktualizacja - bringing up to datę,

modemisation

aktualizować - to update, to bring up to datę, to modemise

aktualnie - currently, at present, now

aktualny - current, present, actual, up-to-date

aktuariusz - actuary

akty - acts

~ terroryzmu - acts of terrorism

~ wykonawcze - executory provisions

aktyw - active members of a political party or social organisation

aktywa - (stan czynny majątku) assets;

(w rachunkowości) assets, credit (side), holdings

~ bieżące - current assets

~ finansowe - Financial assets

~ gotówkowe - cash assets

~ i pasywa - assets and liabilities

~ łatwe do upłynnienia - fluid assets, quick assets, liquid assets

~ materialne - tangible assets

~ nie do upłynnienia - unmarketable assets

~ niematerialne - intangible assets

~ oszacowanie - assets valuation

~ spadku - assets of inheritance

~ ukryte - concealed assets, hidden assets

~ wątpliwe - doubtful assets

~ zamrożone - frozen assets aktywność - activity

~ zawodowa - vocational activity aktywn/y - active

akumulacja - accumulation

~ dochodu narodowego - accumulation of national income

~ kapitału - accumulation of Capital ~ kosztów - accumulation of charges ~ majątku - accumulation of wealth ~ pierwotna - primitive accumulation akwizycja - commission sale, personal selling, solicitation, commission business, soliciting agency

~ towarowa - solicitation for people’s custom

~ ubezpieczeniowa - insurance solicitation

akwizytor - soliciting <commission travelling> agent, canvasser

~ ogłoszeniowy - advertising canvasser ~ ubezpieczeniowy - insurance

canvasser

alarm pożarowy - fire alarm

alianci - allied States

alians - alliance

aliant - ally alibi - alibi

~ dowieść - to establish one’s alibi, to prove one’s alibi

~ mieć - to have an alibi

~ przedstawić - to produce an alibi

~ wykazać swoje alibi - to establish one’s alibi, to prove one’s alibi, to set up an alibi

alienacja - alienation

ałienować - to alienate

alimentacja - obligation to pay alimony (na rzecz eks-małżonka), maintenanc (na rzecz utrzymania dzieci), alimentation

alimentacyjn/y - of alimony, of maintenance

~ egzekucja należności alimentacyjny<

- execution of alimony dues, executior of maintenance dues

~ fundusz - alimony fund, maintenance

~ należność - maintenance allowance, alimony allowance

~ obowiązek - obligation to pay alimor obligation of maintenance

~ roszczenia - claim of alimony, claim maintenance

~ świadczenie - maintenance payment, alimony payment

~ uprawnienia - alimony rights, maintenance rights

~ uchylanie się od obowiązku - evadin the alimony obligation, evading the maintenance obligation

~ zaniedbać obowiązków - to fail to pe maintenance, to fail to pay alimony

alimenty - child support; (dla byłej żony' alimony; (dla innych) maintenance

~ płacić - to pay maintenance

~ powództwo o - claim for maintenance action for alimony

~ przyznanie - award of alimony, awan of maintenance

~ roszczenie o - claim for alimony, claii for maintenance

~ wyrok zasądzający alimenty -maintenance order, alimony order

~ zasądzenie alimentów - award of alimony, award of maintenance

~ płacić - to pay alimony, to pay maintenance

~ przyznać - to grant maintenance, to grant alimony

alkohol - alcohol

~ być pod wpływem - to be under the influence of alcohol

alkoholik - inebriate, alcoholic

alkoholizm - alcoholism

~ nałogowy - alcohol addiction, compulsive alcoholism

alkoholowych napojów zakaz sprzedaży

- the ban on the sale of alcoholic drinks, prohibition

alteracja - alteration (in a legał document) alternat - altemat, rotation in precedence alternatywa - altemative

alternatywn/y - altemative

~ świadczenie - altemative performance

~ zobowiązanie - altemative obligation

ambasada - embassy

ambasador - ambassador

~ nadzwyczajny i pełnomocny -

ambassador extraordinary and plenipotentiary

ambulans pocztowy - postał service van, mail van

amnestia/ą - amnesty, act of oblivion

~ częściowa - partial pardon, particular amnesty

~ ogólna (połączona z zatarciem skazania) - generał amnesty, generał pardon

~ powszechna - generał pardon

~ ustawa amnestyjna - act of grace

~ objęty amnestią - included in amnesty

~ zwolniony na mocy amnestii -

released under amnesty

~ ogłosić amnestię - to proclaim amnesty amnestionować - to amnesty, to grant

amnesty

amnestyjn/y - of amnesty, of oblivion, of pardon

~ ustawa - amnesty law, act of oblivion amoralność - amorality

amoralny - amoral, non-moral

amortyzacja - depreciation, amortization;

(niematerialne), redemption

~ budynku - depreciation on buildings

~ nieruchomości - depreciation of immovables

~ odpis - depreciation allowance, depreciation charge

~ środków trwałych - depreciation of fixed assets

amortyzacyjny odpis - deduction for depreciation

amortyzować - to depreciate, to redeem, to amortize

amunicja - ammunition, munitions

analiza - analysis

~ finansowa - finacial analysis

~ kosztów własnych - cost price analysis

~ rynku - market analysis, market research

analizować - to track, to analyse

analogia - analogy, parity

~ faktyczna - analogy of fact

~ z natury - analogy of fact

~ z prawa - analogy of law

~ z ustawy - analogia legis

~ przez - analogically

analogiczne zastosowanie - analogical

application

anarchia - anarchy, lawlessness

anarchizm - anarchism

anatocyzm - anatocism (compound

interest)

aneksja - annexation

~ terytorium - annexation of territory

angaria - angary

anomia - anomie

anonim - (list) anonymous letter

anonimowość - anonymity

~ zachować - to preserve one’s anonymity

anonimowy - anonymous, nameless

~ anonimowy charakter czegoś -

anonymity

antagonizm - antagonism

antecedencja - antecedence

antenat - ancestor, forefather, forbear antenatka - ancestress, forbear antycypować - to anticipate antydatować - to back datę, to antedate antyinflacyjne środki - counter-

inflationary measures

antymonopolowy - antimonopoly antynomia - antinomy

antypaństwowy - antinational, anti-state (activity), detrimental to the State

antywojenny - anti-war

anuitet - a«nuity

anulować - to annul, to nullify, to cancel, to render void, to repeal (a law), to abate (a writ), to overrule, to quash, to abolish, to repeal, to rescind

~ decyzję - to overrule a decision

~ dokument - to cancel a document

~ umowę - to cancel a contract, to void a contract

~ zamówienie - to cancel an order, to annul an order

anulowanie - annulment, nullification, rescission, cancellation, abatement, defeasance, abolition

aparat - apparatus, machinery

~ administracyjny - State administrative machinery

~ państwowy - State machinę, State apparatus, the Civil Service, the machinę of govemment

~ pojęciowy - set of concepts, notional apparatus

apatryda - stateless person

apelacja - (odwołanie) appeal, notice of appeal

~ od orzeczenia sądu - appeal against a court decision

~ od wyroku - appeal against judgment

~ od wyroku służy - the judgment is subject to appeal

~ wzajemna - cross-appeal, counter plaintiff

~ osoba apelująca - appellant

~ podstawa apelacji - grounds of appe;

~ prawo apelacji - the right of appeal

~ uzasadnienie - reasons of appeal

~ zapowiedź apelacji - notice of appea

~ dopuścić - to allow an appeal

~ odrzucić - to reject an appeal, to dismiss an appeal

~ wnieść - to take an appeal

~ złożyć apelację - to lodge an appeal, zob. wnieść apelację

apelacyjn/y -appelate (jurisdiction), of appeal, appellant

~ orzecznictwo - appellate jurisdiction

~ oskarżony w procesie - appellate

~ procedura - appellate procedurę

~ sąd - court of appeal, appelate court

~ skarga - appeal, instrument of appeal notice of appeal

~ sprawa - appeal case

apelant - appealer, appellant

apelować - to appeal

~ od wyroku - to appeal from the judgment

apelujący - appellor, appealer, appellant

aplikacja - (period of post-graduate practical) legał training, articles

aplikant - trainee (in the legał professior articled clerk, apprentice, tiro, novie

~ adwokacki -barrister’s <advocate’s, lawyer’s> trainee

~ prokuratorski -public prosecutor’s trainee

~ sądowy - judge’s trainee aplikantura - apprenticeship aport - non-cash contribution, non-cast

assets, assets in kind brought as a contribution into a partnership, company or community of property o spouses

aprecjacja - appreciation

aprobant - approving official

apteka - pharmacy, chemisfs

arbiter - arbiter, arbitrator, mediator, umpire

~ lista arbitrów - panel of arbitrators

~ orzeczenie arbitra - arbitrament, arbitrator’s award

~ wyznaczyć kogoś na arbita - to constitute sb an arbitrator

arbitralny - arbitrary, discretionary

arbitraż/u - arbitration, judgment of

a dispute by an arbiter

~ bezpośredni - direct arbitrage

~ giełdowy - arbitrage in stock, arbitrage in bills

~ gospodarczy - economic arbitration

~ handlowy - commercial arbitration

~ międzynarodowy - International arbitration

~ morski - maritime arbitration

~ prosty - direct arbitration, simple arbitrage

~ przymusowy - compulsory arbitrage

~ towarowy - arbitrage in goods

~ walutowo-dewizowy - foreign-exchange arbitration

~ walutowy - currency arbitrage

~ wekslowy - arbitrage of exchange

~ złożony - indirect arbitration, compound arbitrage

~ podlegający arbitrażowi - arbitrable

~ poddanie sporu pod arbitraż -

submission of a dispute to arbitration

~ załatwienie w drodze arbitrażu -

settlement by arbitrage

~ orzekać w drodze arbitrażu - to arbitrage

~ rozstrzygać w drodze arbitrażu - to

settle by arbitrage

arbitrażować - to arbitrate, to mediate arbitrażow/y - arbitral, of arbitration

~ droga - arbitration procedurę

~ izba - Arbitration Chamber

~ izba krajowa - National Arbitration Chamber

~ klauzula - arbitration clause

~ komisja - arbitration commission, arbitration board

~ opłata - arbitration fee

~ orzeczenie - arbitral decision, arbitrament, arbitration award, arbitration decision

~ orzeczenie wydać - to make an arbitral award

~ postępowanie - arbitral proceeding

~ roszczenie - arbitration claim

~ prawo - arbitration law

~ procedura - arbitration procedurę

~ sąd - court of arbitration, arbitral court ~ sędzia - arbitrator

~ trybunał - arbitration board, commission

~ warunki - terms of arbitration

~ zdolność arbitrażowa - capacity to be a party to arbitration proceedings

~ orzekać w postępowaniu - to arbitrate ~ rozpoznawać sprawę

w postępowaniu - to arbitrate a case architekt - architect

archiwa - archives

~ dyplomatyczne - diplomatic archives

~ konsularne - consular archives archiwum - (zbiór) archives, records, files; (instytucja) Record Office, registry, register office

~ państwowe - State archives arcybiskup - archbishop areał - acreage, area arena polityczna - political arena arenda - lease, tenancy arenga - zob. preambuła areszt/u -detention; (pomieszczenie) prison, gaol, lock-up house of detention; (pozbawienie wolności) arrest, custody, confinement

~ domowy - house arrest, open arrest

~ jako kara za wykroczenie - arrest as penalty for petty offence

~ obostrzony - close arrest

~ odosobniony - close confinement, solitary confinement

~ policyjny - police custody

~ pomieszczenie - detention house

~ prewencyjny (zapobiegawczy) -preventive detention, preventive custody, detention on suspicion, detention on awaiting trial, protective custody, preventive arrest

~ statku - arrest of vessel, detention of vessel

~ ścisły - close arrest

~ śledczy - detention on remand, detention in custody pending inąuiry

~ tymczasowy - preliminary custody, provisional custody, zob. aresztowanie tymczasowe

~ wojskowy -military custody

~ za długi - detention for debts

~ zapobiegawczy - protective arrest, protective custody

~ zwykły - open arrest

~ kara aresztu - penalty of arrest

~ kara aresztu domowego -house custody, house arrest

~ kara aresztu zastępczego - penalty of altemative arrest

~ przedłużyć areszt - extension of remain in custody

~ uchylenie aresztu tymczasowego -ąuashing the detention awaiting trial

~ zaliczenie aresztu tymczasowego na poczet kary - including the period of provisional custody into the term of penalty

~ zwolnienie z aresztu - release from custody

~ być doprowadzonym z aresztu - to appear on demand

~ nałożyć areszt na kogoś - to put sb under arrest

~ osadzić w areszcie - to arrest, to put sb in prison, to lock-up

~ skazać na miesiąc aresztu - to sentence to one month’s confinement

~ umieścić kogoś w areszcie - to place sb under confinement

~ uwolnić kogoś z aresztu - to release sb from custody

~ zamienić areszt na grzywnę - to convert imprisonment to fine

~ znajdować się w areszcie - to be in custody

aresztant - convict, prisoner

~ zbiegły - prison breaker

aresztować - (zatrzymać) to arrest, to apprehend, to take up, to take sb into custody; (uwięzić) to put into prison, tc commit to prison, to imprison, to put under arrest; (kłaść areszt na rzeczach) to seize, to distrain (coś - upon sth), to confiscate, to impound

~ aresztować kogoś - to take sb into custody

~ aresztować kogoś pod zarzutem kradzieży - to arrest sb on suspicion o theft

aresztowani/e - apprehension, detention, arrest, caption

~ bezprawne - wrongous arrest

~ dokonać - to effect an arrest, to place under arrest

~ nakaz - writ of arrest, capias, warrant of apprehension, arrest warrant, tipstafl

~ nakaz aresztowania wydany przez sąd z urzędu - bench warrant

~ obawa ucieczki jako podstawa tymczasowego aresztowania -apprehension of flight of the suspected person as grounds for pre-trial detention

~ odszkodowanie za bezpodstawne aresztowanie - indemnity for unjustified arrest

~ okres tymczasowego aresztowania -term of detention awaiting trial

~ tymczasowe - provisional detention, detention awaiting trial

~ wydać nakaz aresztowania - to send out a tipstaff

aresztowany - person arrested, arrested ~ być aresztowanym - to be under arres ~ tymczasowo - detainee awaiting trial

~ zwolnić aresztowanego za kaucją - to release a prisoner on bail

argument - argument, reason, plea, point, contention

~ a contrario - argumentum a contrario ~ a fortiori - argumentum a fortiori

~ nieistotny - an argument of little substance

~ nieodparty - irrefutable argument

~ odeprzeć - to invalidate an argument

~ popierać - to follow sb’s argument, to back up sb’s argument

~ poważny - valid argument

~ przekonywający - conclusive argument, stringent argument, convincing argument

~ nieprzekonywający-unconvincing argument, thin argument

~ uwzględnienie - allowing the point, taking the argument into consideration

~ ważki - weighty argument

~ wysunąć - to bring forward an argument

~ zbić - to knock the bottom out of an argument

argumentacja - (dowodzenie za pomocą argumentów) argumentation, reasons, reasoning

~ nieprzekonywająca-inconclusive reasoning

argumentować - to argue, to contend artykuł - (jednostka systematyki) article, section, item, commodity; (produkt) article of trade, produce; (w prasie) article in a paper

~ 2 punkt 3 - article 2 subparagraph 3

~ 2 ustęp 3 - article 2 item 3

~ skreślony - repealed article

artykuły - articles

~ formalnoprawne - articles referring to procedural law

~ gospodarstwa domowego - household articles

~ konsumpcji masowej - staple goods

~ materialnoprawne - articles referring to substantive law

~ obrotu towarowego - marketed commodities

~ pierwszej potrzeby - necessaries of life, necessities of life

~ powszechnego użytku - commodities of generał use

~ rolne - agricultural commodities

~ spożywcze - foodstuffs artysta - entertainer, artist artystyczne rzemiosło - artistic craft asekuracja - Insurance, security, safeguard asesor-assistantjudge, assessor, associate judge

asortyment - assortment, rangę of goods asortyment produkcji -manufacturing

rangę

asygnata - order of delivery, order of payment or delivery

asygnować - (przekazać) to assignate, to allocate, to assign, to allot; (polecać wypłatę) to issue an order of payment

asygnowanie - (w testamencie) bestowal;

(przekazanie) assignation, allocation asymilacja - assimilation asystent - assistant reader, instructor

~ starszy - senior assistant, senior instructor

atak - attack, assault

~ przypuścić - to launch an attack

~ terrorystyczny - terrorist attack atakujący - assailant

atest - certificate, attest, attestation attache - attache

~ handlowy - commercial attache

~ kulturalny - cultural attache

~ lotniczy - air force attache

~ morski - marinę attache, naval attache

~ prasowy - press attache

~ wojskowy - military attache audiencja - audience

audiencjonalny - audientional audyt - audit

audytor - auditor, judicial assessor, judge of a military court, military court judge

aukcja/i - auction, action sale

~ kupić na aukcji - to buy at auction

~ sprzedawać na - to sell at auction

~ wystawić na aukcję - to put up for auction

aukcjonator - auctioneer, auction dealer aukcjoner - auction dealer

aukcyjn/y - auction

~ cena - auction price

autentyczność/ci - genuineness, authenticity, identity

~ dowód - proof of authenticity, proof of identity

~ kwestionować - to question the authenticity

~ podpisu - authenticity of a signature autentyczn/y - (prawdziwy) genuine, real, true; (oryginalny) authentic, authenticated

~ dokument - genuine document, authentic document, original document

~ podpis - genuine signature

~ wykładnia - authentic interpretation autocasco - autocasco, comprehensive car Insurance

autokefaliczny - autocephalous autokracja - autocracy

automatycznie - automatically automatyczny - automatic automatyzacja - automation autonomia - autonomy, self-govemment

~ woli - freedom of will, freedom of the parties’ will

~ związkowa - confederal autonomy autonomiczny - autonomous, self-

goveming

autor - author

autorka - authoress

autorski/e - author’s

~ nadzór - author’s supervision

~ prawa majątkowe -royalties

~ prawa osobiste -author’s morał rights

~ prawo - copyright law

autorstwo - authorship

autorytaryzm - authoritarionism autorytet - authority

a vista (za okazaniem) - sight account, current account

awal - surety for payment, guarantee of a bill of exchange

awal wekslowy - guarantee, security, aval, backing of a bill

awaria/e - avarage, break down

~ mała - petty average

~ morska - average

~ poszczególna - particular <simple> average

~ wspólna - generał <gross> average awizacja wysyłki - forwarding advice awizo - advice, letter of advice, notification

~ przesyłki - arrival notę

~ wekslowe - advice of draft awizować - to advise, to notify awizowany - advised

azyl - asylum, refuge, retreat, sanctuary, harbour

~ dyplomatyczny-diplomatic asylum

~ polityczny - political asylum

~ prawo - right of asylum

~ prośba o azyl polityczny - reąuest for political asylum

~ prosić o azyl - to ask for political asylum

~ przyznanie - grant of asylum

~ skorzystać z prawa azylu - to take shelter, to seek shelter

~ udzielić komuś azylu - to take sb under one’s shelter, to give sb political asylum

babka - grandmother

badać - (dokładnie poznawać) to investigate, to study, to inspect, to do research work; (poddawać oględzinom lekarskim) to examine; (przesłuchiwać w śledztwie) to interrogate, to question, to inspect

~ badać sprawę - to inąuire into an affair

badania, badanie - (śledztwo) interrogation, ąuestioning, research study; (dociekanie) examination, inąuiry, study, search; (dokumentów) inspection

~ bilansu, jakości - audit

~ bilansu przez biegłego - auditing, audit of balance sheet

~ broni palnej - examination of fire arms ~ grupy krwi - blood group test

~ kasy - examination of cash assets

~ koniunktury - business trend research ~ lekarskie - (oskarżonego, pokrzywdzonego, świadka) medical examination (of the accused, the injured person, the witness)

~ poddać - to submit to medical examination

~ marketingowe - field research

~ naukowe - research, research work

~ opinii publicznej -public opinion survey <investigation>, poll

~ patentowe - examination <examining> of a patent application

~ popytu - demand research

~ psychiatryczne - psychiatrie examination

~ rynku - market research

~ symptomów kłamstwa - lie detection

~ ważności wyborów - investigation into the validity of elections, law provision for disputed elections

~ poddać badaniu - to examine, to investigate

bagażow/y - luggage

~ kwit - luggage receipt

~ wagon - luggage van

bagaż/u - baggage, luggage

~ kontrola - luggage examination

~ nadać - to register luggage

~ nadwaga - excess luggage

~ oddać na przechowanie - to deposit luggage

~ podręczny - hand luggage

~ przewóz - carriage of baggage

~ ręczny - hand baggage

~ ubezpieczenie - luggage insurance

balotaż - ballot

banda - (szajka) gang, band

~ chuliganów - hooligan band bandera/y - flag, banner, ensign

~ statek pod polską banderą - vessel flying the Polish flag

~ prawo - the law of the flag

~ wygodna - flag of convenience

bandycki - bandit’s, ruffianly

~ napad - robbery, act of brigandage

24

~ dokonać napadu bandyckiego - to

break into a house, to commit a robbery bandyta - bandit, robber, ruffian, brigand

~ uzbrojony - gunman

bandytyzm - robbery, banditism, banditry, housebreaking

banicja - (wygnanie) banishment, exile, proscription, deportation; (pozbawienie praw obywatelskich) outlawry

~ skazać na banicję - to banish, to proscribe, to outlaw, to deport

banicyjny - of outlawry, of exiłe, of deportation, of banishment

banita - outlaw, outcast, exile

bank - bank

~ centralny - central bank

~ depozytowy - deposit bank

~ dewizowy - foreign exchange bank, authorized bank

~ emisyjny - bank of issue, issuing bank

~ hipoteczny - mortgage bank

~ inwestycyjny - investment bank

~ komercyjny - commercial bank

~ korespondent - bank correspondent

~ narodowy - national bank

~ państwowy - State bank

~ prywatny - privately owned bank

~ rolny - land bank

~ spółdzielczy - cooperative societies bank

banknot - banknote

bankomat - cash dispenser, bank machinę, ATM (Automated Telling Machinę)

bankow/y - bank

~ przekaz - bank transfer

~ stopa procentowa - bank ratę

~ umowa kredytowa - bank credit agreement

bankructwo -bankruptcy, failure, insolvency

~ doprowadzić kogoś do bankructwa -to bankrupt sb, to break sb

~ ogłosić bankructwo - to declare oneself insolvent, to stop payment

bankrut - bankrupt, insolvent

bankrutować - to go bankrupt, to fail, become insolvent

bariera/y - barrier

~ celna - customs barrier

~ handlowa - trade barrier

barwy państwowe - State colours, national colours

baza - (miejsce stacjonowania) station, ąuarter; (podstawa) base

baza materialna - materiał facilities

baza wojskowa - military base beneficjarny - beneficient

~ spadkobierca - heir accepting succession with the beneficient of the investory

beneficjent - beneficiary, payee

~ majątku z testamentu -devisor

~ weksla - payee of a bill

bessa - slump, decline, depression

bestialski - bestial, brutish, brutal, inhuman

~ bestialskie czyny - atrocities

~ w bestialski sposób - brutally, inhumanely            .

bestialstwo - inhuman behaviour, bestiality, brutishness

bezapelacyjnie - (stwierdzić) peremptorily, authoritatively; (postnowić) decisively, irrevocably

bezapelacyjność - (stanowczość) authoritativeness; (nieodwołalność) irrevocable character, decisive character

bezapelacyjny - (stanowczy) peremptory, authoritative; (nieodwołalny) without appeal; (ostateczny) finał, decisive

bezbłędny - faułtless

bezbronnie - (bez obrony) without defence, without protection; (bezradnie helplessly

bezbronność - (brak obrony) łąck of defence, defencelessness; (bezradność) helplessness

~ stan bezbronności - State of defencelessness

bezbronny - (bez obrony) defenceless, unprotected; (bezradny) helpless

bezczeszczenie - profanation, violation, pollution

bezcześcić - to pollute, to profane, to defile, to desecrate

bezdomnie - without a roof above one’s head

bezdomność - homeless State, homelessness

bezdomny - homeless, houseless

bezdziedziczny - heirless

~ spadek bezdziedziczny - estate in abeyance, vacant legacy

bezdzietnie - without offspring, childless

~ umrzeć bezdzietnie - to die childless bezdzietność - lack of offspring, childlessness

bezdzietny - childless, without offspring ~ małżeństwo bezdzietne - childless

marriage

bezgotówkowy - cashless, by cheąue, by transfer

~ obrót - cashless payments bezkarnie - with impunity bezkarność - impunity, exemption from punishment

bezkarny - unpunished, unchastised, exempt from punishment

bezlitosność - (brak litości) ruthlessness, unmercifulness; (bezwzględność) inflexibility, relentlessness

bezodsetkowy - bearing no interest bez odwołania - without appeal bezpaństwowiec - a stateless person bezpaństwowość - statelessness bezpieczeństw/o - safety, security

~ granic - frontier security, safety of frontiers

~ i higiena pracy - occupational safety and health, safety and hygiene of working conditions

~ i pewność obrotu prawnego - security and certainty of legał transactions

~ narodowe - national security

~ obrotu - safety of commerce

~ osobiste - safety of person

~ państwa - State security, security of State

~ powszechne, publiczne - public safety, public security

~ pracy - safety of work

~ prawne - reliability of a legally established order

~ publiczne - public safety

~ regionalne - regional security

~ środki bezpieczeństwa - security measures, safety measures

~ w ruchu drogowym, wodnym, powietrznym - road, water, air traffic safety

~ zbiorowe - collective safety

~ żeglugi morskiej - safety of maritime navigation

bezpieczn/y - (niezagrożony) secure, safe; (strzeżony) protected, sheltered;

(niezagrażający) safe, harmless

~ być bezpiecznym - to be on the safe side

bezpłatn/y - free of charge, free of cost, gratuitous

~ próbka - free sample

~ służba zdrowia - free health service

~ świadczenie - gratuitous performance, no fee performance

~ używanie - gratuitous use

bezpłatnie - free of charge

~ używać - to use gratuitously

bezpodstawne wzbogacenie - unjust

enrichment

bezpodstawnie - without reason, without cause

~ skazać kogoś - to sentence sb without evidence

bezpodstawność - groundlessness, idleness

bezpodstawn/y - ill-founded, undue, groundless, baseless

~ oskarżenie - baseless accusation, unfounded accusation

~ podejrzenie - groundless suspicion

~ roszczenie - groundless claim

~ wzbogacenie - baseless enrichment

~ zarzut - charge without Foundation bezpośredni/e - instant, direct, immediate

~ groźba - direct threat

~ i bezprawny zamach - direct and lawless attempt

~ nadzór - direct supervision

~ niebezpieczeństwo - immediate danger

~ przymus (przy egzekucji) - direct coercion

~ zagrożenie życia - instant danger to life ~ zamiar - direct intent

bezpośrednio - directly, immediately

bezpośredniość - directness

~ wyborów - direct voting

bezpotomnie - without progeny, without offspring

~ umrzeć - to die without issue, to die childless

bezpotomny - childless, issueless, without progeny

bezprawie - lawlessness, illegality; (anarchia) lawlessness, anarchy, chaos;

(czyn sprzeczny z prawem) violation of the law, abuse of authority, illegal action

bezprawnie - (niezgodnie z prawem) unlawfully, illegally, forcibly, by force; (nielegalnie) illicitly; (karygodnie) lawlessly, wrongfully

bezprawność - illegality, illicitness, unlawfulness, lawlessness

~ postępowania - illegality <unlawfulness> of behavior (conduct), unlawfulness of conduct

~ świadomość bezprawności czynu -awareness of lawlessness

~ nieświadomość bezprawności czynu -ignorance of lawlessness of an act

bezprawn/y - (niezgodny z prawem) unlawful, illegal, forcible; (nielegalny) illicit; (karygodny) lawless, wrongful, unrighteous

~ aresztowanie - wrongous arrest

~ atak - illegal challenge

~ czyn - unlawful act, wrongful act

~ groźba - unlawful threat

~ posiadanie - adverse possession

~ pozbawienie wolności - false imprisonment

~ uwięzienie - unlawful custody, wrongful imprisonment

~ użytkownik - adverse user

~ zamach - lawless attempt bezprocentowy - interest-free bez „protestu” - protest waived bez prowizji - free of commission bezprzedmiotowy - irrelevant bez regresu - without recourse bezroboci/e - uriemployment

~ zmniejszyć - to reduce unemploymen bezrobotny - unemployed, redundant, jobless person

bezskutecznie - ineffectively, unsuccessfully, without result, without success, vainly

bezskuteczność - ineffectiveness, futility ~ czynności prawnej - ineffectiveness (

an act in law

~ wypowiedzenia - relative ineffectiveness of a notice to terminate (a contract)

~ względna - relative ineffectiveness, voidability

bezskuteczn/y - ineffective, without effec void, invalidated, inefficient, unavailing, nugatory

~ prawnie - legally ineffective

~ usiłowanie - ineffective attempt bezspornie - (niewątpliwie) clearly, admittedly; (niewywołujący sporu) beyond dispute, beyond controversy, unąuestionably, indisputably

bezsporność - indisputability, incontrovertibility

bezsporny - (o argumencie) indisputable, unanswerable; (o wniosku) unassailable, undebatable; (o prawie, pretensji) elear

~ fakt - indisputable fact

~ bezsporne prawa - indisputable rights

~ tytuł - unchallenged title bezsprzecznie - unąuestionably, undeniably, unadmittedly

bezsprzeczność - indisputability, incontestability

bezsprzeczny -undisputed, unąuestioned, unąuestionable, beyond dispute, irrefutable

bez stałego miejsca zamieszkania - of no fixed address

bezstronnie - impartially, fairly

~ postępować bezstronnie - to act fair bezstronność - faimess, impartiality, candour, detachment

bezstronny - fair, impartial, unprejudiced, independent, unbiased, without prejudice

~ opinia - unbiased opinion

~ sędzia - unprejudiced judge

~ świadek - independent witness, unbiased witness

~ nie być bezstronnym - to be partial, to be prejudiced

bezterminowy -sine die, without time limit, without day

~ poręczenie - sine die, guarantee bez uciekania się do - without recourse to bez uszczerbku dla - without detriment to bezwartościowy -worthless, valueless,

without value

bezwarunkowy - unconditional

bezwyznaniowość - lack of religious allegiance, non-denominational status

bezwyznaniowy - non-denominational bezwzględnie - absolutely

~ obowiązująca norma - absolutely binding norm, mandatory norm

~ obowiązujące przepisy prawne -mandatory legał provisions

bezwzględn/y - absolute

~ nieważność - absolute invalidity, complete invalidity

~ większość - absolute majority

~ większość głosów - an absolute majority of votes

bez względu na - irrespective of, notwithstanding sth, regardless of

bez zachowania - without observance bezzasadnie - without good reason bezzasadność - groundlessness, lack of foundation

~ powództwa - unfounded claim

~ rozwiązania stosunku pracy -unfounded termination of employment

~ wypowiedzenia - groundlessness of notice

~ zarzutu - unfounded charge, groundlessness of the charge, groundlessness of the notice

~ żądania - groundlessness of the claim bezzasadn/y - groundless, unfounded, unjustified

~ powództwo - unfounded claim

~ rozwiązanie stosunku pracy -unfounded termination of employment

~ wniosek - unfounded petition

~ zarzut - groundless demur

~ żądanie - unjustified demand

bezzwłoczne rozwiązanie stosunku pracy

- immediate termination of employment bezzwłocznie - forthwith, immediately,

without delay, at once

bezzwrotny - unretumable, unrepayable, non-refundable

bezźenność - celibacy, bachelorhood, singleness, the single State

bezżenny - single, unmarried

bić monety - to mint coins

biec od nowa (o terminie) - to run afresh, to run anew

bieda - indigence, poverty

biedny - indigent, poor

bieg - course, flow

~ przedawnienia - period of prescription, flow of time limitation

~ przedawnienia przerwać - to interrupt the operation of a time limit

~ przedawnienia roszczeń - running of limitation of claims, statute of limitations

~ terminu - running of a period, course of a time limit, flow of the time allowed for

~ wypowiedzenia - flow of time of a notice to terminate (a contract)

~ zasiedzenia - running of prescriptive acąuisition

biegły - expert, expert witness

~ księgowy - chartered accountant, auditor

~ opinia - expert opinion

~ przysięgły - swom expert

~ rewident - expert auditor, chartered accountant

~ sądowy - expert appointed by the court, court expert

~ zaprzysiężony - swom expert

~ lista biegłych - panel of experts

~ należność biegłego - expert’s fee

~ wyłączenie biegłego - challenge of an expert witness

~ wyłączyć biegłego - to challenge an expert witness, to exclude an expert witness

biern/y -passive

~ legitymacja -passive capacity to be a party in a lawsuit

~ pełnomocnictwo - passive power of attomey

~ prawo wyborcze - passive electoral right, eligibility

bieżąc/y - current, without delay

~ miesiąc - this month

~ numer - current number, consecutive number

bigamia - bigamy

~ winny bigamii -bigamous bigamicznie - bigamously bigamiczny - bigamous

~ małżeństwo bigamiczne - bigamous marriage, bigamy

bigamista - bigamist

bilans - balance sheet, financial statement

~ badać - to audit, to inspect

~ brutto - gross balance, rough balance

~ dochodów i wydatków - balance of incomes and expenditures

~ dochodu narodowego - balance of national income

~ dodatni - active balance

~ gospodarki narodowej - balance

<state> of the national economy

~ handlowy - balance of trade

~ handlu zagranicznego - foreign trade balance

~ korzystny - favourable balance

~ księgowy - book-keeping balance

~ likwidacyjny -winding-up balance

~ majątku trwałego - fixed assets balance

~ materiałowy - balance of stock, balance of materials

~ miesięczny - monthly balance

~ otwarcia - initial balance

~ płatniczy - balance of payments

~ roczny - annual statement, annual balance

~ rozrachunkowy - balance of settlements

~ sporządzać - to draw up a balance sheet

~ strat i zysków - profit and loss balanc> bilateralizm - bilateralism

bilateraln/y - bilateral

~ umowa - bilateral agreement

bilet - ticket

~ bankowy - banknote

~ lotniczy - air ticket

~ pasażerski - passenger ticket

bilon - coins, change

bimetalizm -bimetalism

biskup - bishop

biuletyn - bulletin

biuro - office, bureau

~ adresowe - address bureau

~ emigracyjne - emigration office

~ informacyjne - inąuiry office

~ matrymonialne - matrimonial agency ~ międzynarodowe - intemational

agency

~ okrętowe - shipping agency

~ orzecznictwa-judicial decisions bureau

~ podawcze - day-book office

~ podróży - travel office

~ pośrednictwa sprzedaży nieruchomości - estate agency

~ projektów - drawing office, design office

~ reklamy - publicity agency

~ sprzedaży - sales office

biurokracja - bureaucracy biurokratyczny - bureaucratic

biurokratyzm -bureaucratism;

officialism, red-tape, red-tapisme

biznesmen - businessman

blankiet czekowy - a cheque form, blank cheąue

blankietowa norma - blank norm

blankietowy paszport - passport issued on a form

bliski - (krewny) next of kin, „near person” (a person linked with the person concemed by kinship or a special relationship); (niedaleki) near

bliźni - fellow-creature

blok - (budynek) big building, błock of buildings, being the smallest administration unit in a town, błock of flats; (front) błoć

~ mieszkalny - błock of flats

~ wyborczy - ełection błock

blokada - blockade

~ ekonomiczna - economic blockade

~ handlowa - trade embargo, commercial blockade

~ morska - naval blockade

~ patentowa - patent blockade

~ pokojowa - pacific blockade

~ wojenna - war-time blockade

blokować - to błock, to obstruct

błąd - (pomyłka) mistake; (mylne mniemanie) error

~ co do faktu - error of fact

~ co do istoty - error in essentia

~ co do okoliczności - error as to circumstances of

~ co do osoby - error as to the person, mistaken identity

~ co do pobudki - error as to the motive

~ co do stanu faktycznego - error as to the fact (error fact)

~ dotyczący stanu faktycznego -mistake conceming the facts

~ faktyczny - error facti, mistake of fact

~ istotny - essential error, materiał error, Cardinal error, fundamental error

~ nautyczny - nautical error

~ nieistotny - irrelevant <immaterial> mistake (error)

~ niezawiniony - non-culpable error

~ pisarski - lapsus of the pen, lapsus calami

~ prawa - error of law (error iuris)

~ przedmiotu - error as to the thing <object>

~ prawny - error in law, mistake of law, error, miscarriage of justice

~ rachunkowy - accountancy <book-keeping> error

~ sztuki lekarskiej - error in the art of medicine

~ w treści oświadczenia - error in the contents of a decłaration

~ w ustaleniach faktycznych - error as to the established facts

~ ustawodawczy - legislative bungie

~ w błąd wprowadzić - to misłead

~ wywołany podstępnie - fraudulent misrepresentation, error deceitfully induced, mistake induced by crafty deception

~ popełnić błąd - to commit a mistake, to make a mistake

~ skorygować błąd - to correct a mistake

29

~ sprostować błąd - to rectify an error błędn/y - (omyłkowy) erroneous, incorrect; (fałszywy) false, mistaken; (niewłaściwy) improper; fallacious

~ identyfikacja-mistaken identification ~ koło - vicious circle

~ ocena okoliczności - erroneous appraisal of circumstances

~ opinia - mistaken opinion

~ przekonanie -misbelief, confusion

~ przypuszczenie - erroneous conjecture błędny - erroneous, incorrect; false, mistaken

błędy - errors, mistakes

~ i wypaczenia - errors and distortions

~ księgowe - book-keeping errors

~ literowe - spelling mistakes

~ oczywiste - obvious mistakes

~ rachunkowe - account errors

bodziec - incentive, inducement

~ materialnego zainteresowania -incentive involving financial interest

~ materialny - financial incentive, financial stimulant

bojkot-boycott

bomba atomowa - A-bomb

bon - ticket, coupon

~ premiowy - premium token

~ skarbowy - exchequer bill, treasury bond

bonifikata - deduction in price, rebate, discount, allowance, abatement

bosmanat portu - harbour boatswain Office

bójka - affray, assault, riot, violent, disorder

~ kwalifikowana - aggravated affray brać - to take

~ coś pod uwagę - to take account of sth

~ łapówkę - to take a bribe

~ nie brać pod uwagę - to take no account of sth

~ udział - to participate in, to take part in

~ udział w spisku - to take part in

a conspiracy

brak - (niedobór) shortage; (nieobecność nieistnienie czegoś) lack, want, absence, shortage; (wada, defekt) fauli defect, shortcoming, failure

~ alibi - no alibi

~ dowodów - lack of evidence

~ faktycznych podstaw oskarżenia -lack of factual foundations for prosecution

~ formalny - lack of form

~ jurysdykcji - lack of jurisdiction

~ kompetencji - lack of ability

~ kwalifikacji-ineligibility, lacking skills

~ mieszkań - housing shortage

~ podaży - shortage of supply

~ potomstwa - lack of issue

~ sprawiedliwości - failure of justice

~ staranności - lack of diligence

~ swobody - want of freedom

~ świadomości - want of consciousness

~ tytułu - failure of title

~ upoważnienia - absence of authority

~ w braku - in the absence of

~ w braku odmiennych postanowień -in absence of contrary provisions

~ w braku odpowiedzi - failing an answer

~ zdolności prawnej - lack of ability

~ zgody - failing agreement, absence of assent

~ znamion przestępstwa - lack of features of a criminal offence

braki - defects, deficiencies

~ formalne - defects of form, formal defects, shortages of form

~ ilościowe - deficiency in quantity

~ jakościowe - deficiency in quality, materiał deficiency

~ materialne - substantive shortages

~ postępowania - deficiencies of proceedings

~ usunąć - to rectify omissions

- uzupełnić braki formalne - to make good formal defects

branie udziału - participation

~ w organizacji - participation in an organization

~ w Spisku - participation in conspiracy branża - branch (of industry), linę of business, trade

branżowa norma - standard in

a particular trade

brat - brother, brother german

~ adoptowany - brother by adoption

~ bliźniaczy - twin brother

~ cioteczny - cousin, first cousin

~ przyrodni - stepbrother, consanguine brother (z innego ojca), uterine brother (z innej matki)

~ rodzony - brother german, blood brother, fuli brother

~ stryjeczny - first cousin

bratanek - second cousin, nephew

bratobójca - fratricide, murderer of one’s brother

bratobójczy - fratricidal

bratobójstwo - fratricide, murder of one’s brother

bronić - (działać obronnie) to defend;

(ochraniać) to protect, to guard;

(ujmować się za kimś) to plead, to maintain; (zabraniać) to forbid, to prohibit

~ czyichś interesów - to advocate sb’s interests

~ czyjejś sprawy w sądzie - to plead sb’s case in court

~ kogoś - to argue for sb, to defend sb, to argue in sb’s favour

~ kogoś w sądzie - to appear as an advocate in court

~ komuś prawa do czegoś - to deny sb the right to do sth

~ oskarżonego - to plead the defendanfs case

~ się przed sądem - to defend a lawsuit

~ sprawy (w sądzie) - to plead

~ swego stanowiska - to defend one’s positions

bronienie - (obrona) defence, protection;

(obrona w sądzie) vindication

broń - weapon, arms

~ atomowa - atomie weapon

~ bakteriologiczna - bacteriological weapon

~ bezprawne posiadanie broni - illegal possession of arms

~ jądrowa - nuclear weapon

~ nierozprzestrzenianie - non-proliferation of nuclear weapons

~ konwencjonalna - conventional weapon

~ masowej zagłady - weapon of mass destruction, mass annihilation weapons

~ mordercza - murderous weapon

~ rakietowa - rocket weapon

~ służbowa - arms for use in public service

~ wojskowa -military weapon

~ zakazana - forbidden weapons

~ groźba użycia broni - threat to use arms

~ identyfikacja broni - Identification of arms

~ rozbój z bronią w ręku - armed robbery

~ z bronią w ręku - by force of arms

~ użycie broni - use of arms

brutalnie - brutally, roughly, violently

~ brutalnie się z kimś obchodzić - to ill treat sb, to cause suffering

~ brutalnie kogoś potraktować - to lay violent hands on sb

brutalność - brutality, roughness, cruelty, crudity

~ z brutalnością - brutally, roughness brutaln/y - brutal, rough, cruel, tough;

(bezwzględny) ruthless

~ brutalne obchodzenie się z kimś -rough handling of sb

~ brutalna siła - brute force

brutto - gross

brutto za netto - gross for net

brygada - (robocza) crew, team of workers, gang

brygadzista - chargehand, gangman, foreman, overseer

brzmienie -wording, reading, tenor

~ ustawy - wording of an Act <statute, enactment>

~ w brzmieniu - in the wording

budowa - (budynek) building, edifice; (konstrukcja) structure, framework, construction

~ normy - structure of a norm

budowlane przedsiębiorstwo -construction company, building company

budowle - structures, constructions

budownictwo - building industry, construction

~ indywidualne - individual housebuilding

~ mieszkaniowe - housing construction, residential building, housebuilding

~ państwowe - State building <housing> activities

~ przemysłowe - (construction of) building for industrial purposes, industrial building

~ specjalne - (construction of) buildings for special purposes

~ spółdzielcze - building (housing) activities of cooperative societies

budowy teren - site

budynek - building, house

- gospodarczy - outhouse

~ sądu - court house, court building

~ wojskowy -military building, army building

budzić - (uczucia) to awaken, to arouse passions

~ w kimś podejrzenia - to arouse sb’s suspicions

budzić wątpliwości - to give rise to doubt budżet - budget

~ centralny - central budget

~ deficytowy - deficit budget

~ dodatkowy - supplementary budge

~ finansować - to produce revenue f the budget

~ inwestycyjny - Capital budget

~ komunalny - municipal budget

~ państwowy - national budget

~ projekt budżetu - the draft budget

~ roczny - annual budget

~ samorządowy - budget of a self-goveming body, local govemment budget

~ terenowy - local budget

~ wykonanie - implementation of the budget

budżetowa nota - budget notę bukowania nota - booking notę bukowanie - booking

bunt - (akcja) rebellion, mutiny, revolt riot; (protest) protest, dissent

~ akt - rebellious act

~ podnieść bunt - to rise in revolt, to

~ stłumić bunt - to stamp out a revol buntować - to instigate, to rouse, to in< to revolt

buntowanie - incitement to revolt buntownik - mutineer, rebel, rioter burżuazja - bourgeoisie, bourgeois cla middle class

być - to be

~ czasowo niezdolnym do pracy -tc temporarily incapable of work

~ niezdolnym do pracy - to be incap of work

~ notowanym - to have a police reco

~ notowanym na giełdzie - to be quc on the exchange

~ pociągniętym do odpowiedzialnoś to be held responsible

~ pod zarządem - to be administered

~ pozwanym do sądu - to be summo: to court

~ uznanym winnym - to be held guil to be deemed guilty

~ w posiadaniu - to be in possession

~ wymagalnym - to be maturę

~ w zwłoce - to be in default

~ zobowiązanym do przestrzegania tajemnicy - to abide by the secrecy of information

były - former, ex-, late, previous

~ minister - ex-minister

byt - existence

~ walka o byt - struggle for existence bytow/y - of living

~ sprawy - standard of living problems

~ warunki - living conditions

całkowicie - absolutely, fully, wholly, entirely, completely

~ nieuzasadniony - absolutely

unfounded

całkowity - absolute, overall, total,

complete, entire

całokształt - totality, entirety, the whole

~ okoliczności jako podstawa

orzeczenia - totality of circumstances

as grounds (foundation) for judgment

całość - the whole, the totality, the total

~ w całości - wholly, in fuli

cech - guild, craft

~ rzemieślniczy - craftsmen’s guild cecha - feature, characteristic, property, ąuality

~ państwa - State characteristic

~ prawa - law characteristic

~ probiercza - hallmark

~ wyróżniająca - distinctive feature, particularity

cedent (dokonujący przelewu) -

transferer <transferrer>, assignor

<assigner>

cedować - to cede, to make over, to

transfer, to assign

~ akcje na kogoś - to assign shares to sb

~ na kogoś swoje prawo - to make over one’s rights to sb

cedowanie - assignment, cession, transfer, release, relinąuishment

ceduła giełdowa - official ąuotation, list, stock exchange list

cel - goal, target, objective, object, end, purpose, intent, aim

~ bezpośredni - direct aim, immediate objective

~ dobroczynny - charity

~ przeznaczyć na - to allocate to a charity

~ dowodowy - purpose of evidence

~ gospodarczy - economic purpose, economic objective

~ kulturalny - cultural objective

~ niegodziwy - wrong <wicked> purpc <aim>; ignoble aim, wicked <ignoble purpose

~ niehandlowy - non commercial purpose

~ osiągnąć - to attain aim

~ państwowy - objective of State activ

~ podstawowy - the ultimate goal, primary objective, essential objective. chief objective

~ polityczny - political objective

~ pośredni - indirect aim

~ świadczenia - object <purpose> of performance

~ ustawy - object of a statute <of a law

~ w celu - with a view to

~ w celu zarobkowym - in order to gai profit

cela - (w więzieniu) celi, ward

~ śmierci - condemned celi, condemnei ward

celibat - (bezżeństwo) celibacy

~ człowiek żyjący w celibacie -

a celibate

celnik - customs officer

celna/y - customs

~ administracja-customs administration

~ bariera -tariff barrier, customs barrier

~ kontrola - customs control

~ odprawa - customs clearance

~ opłata - customs fees, customs duties

~ skład - bonded warehouse

~ urzędnik - customs officer

celowościowa norma - teleological norm celowościowy - zob. dyrektywa, norma celowość - expediency, advisability cena/y - price

~ brutto - gross price

~ cennikowa - list price, catalogue price

~ CIF - koszt, ubezpieczenie, przewóz

- CIF cost, insurance, freight price

~ czarnorynkowa - black market price

~ detaliczna - retail price

~ do uzgodnienia - negotiable price

~ dumpingowa - dumping price

~ eksportowa - export price

~ fabryczna - factory price

~ giełdowa - stock market price, ąuoted price

~ hurtowa - Wholesale price

~ jednolita - fiat price

~ komisowa - commission charged price, price charged by a commission shop

~ koszt, ubezpieczenie, przewóz - CIF price

~ maksymalna-maximum price

~ minimalna-minimum price

~ nabycia - purchase price

~ netto - net price

~ nominalna - nominał price

~ obniżenie - decrease in price

~ odpowiednia - reasonable prices

~ orientacyjna - guide price

~ oznakować - to attach the price

~ po cenie - at a price

~ po dogodnych - at favourable prices

~ podwyższenie - increase in price

~ progowa - threshold price

~ przystępna - advantageous price

~ regulowana - managed price

~ rynkowa - market price

~ skala - price rangę

~ sprzedażna - selling price

~ stała - fixed price

~ sztywna - stiff price, fixed price

~ średnia - average price

~ światowa - world price, world market price

~ towaru - commodity price

~ transakcyjna - transaction price

~ umiarkowana - reasonable, moderate price

~ wygórowana - exorbitant price, fancy price

~ wzrost - price inflation, increase in prices

~ zakupu - purchase price cennik - price-list, price-current centrala - head office, headąuarters

~ handlu zagranicznego - foreign trade centre, company for foreign trade

~ telefoniczna - telephone exchange centralizacja - centralization

centralizm - centralism

~ biurokratyczny - bureau centralism

~ demokratyczny - democratic centralism

centralizować - to centralize

centrałn/y - central

~ organ - central body, central agency

~ zarząd - central board

cenzor - censor

cenzura (kontrola) - censorship

~ prewencyjna -preventive censorship, pre-publication censorship

~ represyjna -repressive censorship, post-publication censorship

cenzurować (kontrolować) - to censor;

(usuwać coś z publikacji) to make excisions, to błock out

cenzus - ąualification, reąuirements

~ majątkowy - property ąualification

~ wieku - age ąualification

~ wyborczy - electoral ąualification <etiquette>

~ wykształcenia - educational ąualification

~ zamieszkania - residence ąualification cenzusowy - zob. prawo wyborcze

cenzusowe

ceremoniał dyplomatyczny - diplomatic

ceremoniał

ceremoniał morski - maritime ceremoniał certyfikat - (zaświadczenie) certificate, affidavit

~ bezpieczeństwa - certificate of safety

~ okrętowy - ship’s cercificate, ship’s certificate of registry

~ ubezpieczeniowy - insurance certificate

cesja - assignment, transfer

~ bezwarunkowa - absolute assignment, transfer

~ częściowa - partial assignment

~ długu - assignment of a debt, blank transfer

~ dobrowolna - voluntary assignment

~ in blanco - assignment in blank

~ odpłatna - remunerative assignment

~ prawa - assignment of a right

~ praw autorskich - assignment of copyright

~ roszczenia - assignment of claim

~ terytorialna - cession of territory

~ wierzytelności - assignment of claim

~ wzajemna - reciprocal assignment <assignment>

cesjonariusz - assignee, cessionary, assign, transferee

chałupnictwo - cottage industry, home industry, domestic industry

chałupnik - cottage worker, homeworker, outworker; person working under the domestic system

charakter - characteristics, character, naturę, type, kind

~ doradczy - advisory status

~ publiczny - public naturę

~ zobowiązania - naturę of obligation charakterystyka - characterization, characteristics

charge d’affaires - charge d’affaires

chęć - wish, desire, motive

~ osiągnięcia korzyści - gain in motivation

~ zysku - profit seeking

chłonność - absorptivity, absorptiveness power of absorption

~ rynku - absorptiveness of the market chłop - peasant

chorąży - ensign

choroba - disease, illness, sickness, ill— health

~ ciężka - grave illness

~ nieuleczalna - incurable disease

~ psychiczna - abalienation, mental illness

~ społeczna - social disease, social malacy

~ symulować - to feign illness

~ weneryczna - venereal disease

~ zakaźna - contagious disease

~ zawodowa - occupational disease

~ osoba ubezwłasnowolniona z powoi choroby umysłowej - certified lunat

~ umysłowo chory - mental patient

~ z powodu choroby - on account of sickness

chowanie zwłok - burial of a corpse chronić własność - to protect ownership chroniony przez prawo - protected by

law, legally protected

chrzcić - to baptize

chrzest - baptism, christening

~ imię nadane na chrzcie - baptismal

name

~ metryka - baptism certificate, baptismal certificate

~ rejestr chrztów - baptismal register

~ świadectwo chrztu - certificate of baptism

chuligan-hooligan, hoodlum, larrikin, ruffian, rowdy

~ drogowy - road-hog

~ banda chuliganów - hooligans band chuliganeria - (chuligani) hooligans, ruffians, rowdies; (cechy chuligańskie) hooliganism

chuliganić - to rough-house, to braw, to behave like a hooligan

chuligański - of hooligan naturę

~ czyn - act of hooliganism, act of vandalism

~ charakter przestępstwa -characteristics of an offence ąualified as hooliganism

~ występek o charakterze chuligańskim - misdemeanor of hooligan naturę, aggravated damage tained with hooliganism, aggravated assault tained with hooliganism, aggravated offence tained with hooliganism

chuligaństwo - hooliganism, rowdyism, ruffianly behaviour, ruffianly pranks

chwila - moment

~ z chwilą wpisu do właściwego rejestru - upon entry in the proper register

ciała uszkodzenie - bodily injury

~ ciężkie - grave bodily injury, grievous bodily harm

~ lekkie - slight bodily injury

ciało - body, corps, panel

~ dyplomatyczne - zob. korpus dyplomatyczny

~ kolegialne - collective body

~ konsularne-zob. korpus konsularny

~ ustawodawcze - legislature, legislative body

ciągłość - continuity

~ państwa - continuity of a State

~ posiadania - continuity of possession

~ pracy - continuity of employment ciąża - pregnancy

ciążyć na (o obowiązku) - to be incumbent on

ciążyć na wierzycielu - to rest with the creditor

cicha spółka - silent partnership

cichy wspólnik - silent partner

cielesna nienaruszalność - corporal

inviolability

cierpienie - suffering

~ fizyczne - physical suffering, bodily suffering

~ moralne - morał suffering

cieśnina - strait, narrows, sound

~ międzynarodowa - intemational strait

~ morska - sea strait

cięcia - cuts

~ budżetowe -budgetary cuts

ciężar - burden, charge

~ dowodu - burden of proof

~ obrony - burden of defence

~ odpowiedzialności - the burden of responsibility

~ publicznoprawny - duty imposed by public law

~ realny - real burden

~ zaliczać w ciężar kosztów - to

appropriate to costs

ciężarna kobieta - pregnant

ciężarówka - truck, lorry

ciężary - charges, incumbrance

ciężki/e - heavy

~ kara - heavy punishment

~ naruszenie - a serious violation, a flagrant violation

~ uszkodzenie ciała - grievous bodily harm

~ warunki - hard terms, heavy terms

~ zniewaga - great insult

cif - (c.i.f.) cost, insurance and freight

~ port przeznaczenia - port of destination

cło - customs duty, tariff

~ ochronne -protective tariffs

~ prohibicyjne - prohibitive tariff

~ przywozowe - import duty, customs duties on imports

~ retorsyjne, odwetowe - retaliatory tariff

~ umowne, konwencyjne - conventional duty

~ wwozowe - import duty

~ wywozowe - export duty, customs duties on exports

cmentarz - cemetery, graveyard, burial ground

~ komunalny - municipal cemetery

~ wyznaniowy - cemetery in charge of <administered by> a religious community

cofnąć - (odwołać) to withdraw, to retract, to revoke, to cali off

~ akredytywę - to cancel a letter of credit

~ akt oskarżenia - to withdraw the charge sheet, to drop the charges, to withdraw the indictment

~ decyzję administracyjną-to revoke an administrative decision

~ immunitet - to withdraw immunity

~ oświadczenie - to recant a declaration

~ pełnomocnictwo - to withdraw a proxy

~ powództwo - to withdraw a suit

~ przyrzeczenie - to go back on

a promise

~ zeznanie - to revoke testimony, to withdraw testimony

cofnięcie - (odwołanie) withdrawal, revocation, recall, retraction

~ agrement - withdrawal of agrement

~ aktu oskarżenia - withdrawal of the indictment

~ decyzji administracyjnej -revocation of an administrative decision

~ exequatur - revocation of exequatur

~ immunitetu - withdrawal of immunity

~ pełnomocnictwa - withdrawal of the power of attomey, revocation of power

~ poręczenia - withdrawal of guarantee

~ pozwu - withdrawal of a claim

~ rewizji - withdrawal of an appeal

~ sprzeciwu - withdrawal of an objection ~ środka odwoławczego - withdrawal of an appeal

~ wniosku - withdrawal of a motion

~ zarzutów - retraction of charges <of imputations>, retraction of testimony

~ złożonych zeznań - retraction of testimony

consensus - consensus

~ w drodze consensusu - by consensus cudz/y - another person ’s

~ korespondencję niszczyć - to destroy another person’s mail

~ mienie - property of another person cudzołożnica - adulteress

cudzołożnik - adulterer cudzołożny - adulterous

cudzołożny stosunek - adulterous

intercourse

cudzołożyć - to commit adultery cudzołóstwo - adultery, criminal connection, criminal conversation

~ dopuścić się - to commit adultery

~ obustronne - double adultery

~ współpozwany w sprawie

o cudzołóstwo - co-respondent cudzoziemiec - foreigner, alien

~ dewizowy - alien in terms of foreign currency regulations

~ naturalizowany -naturalised alien

~ niepożądany - undesirable alien

~ stale zamieszkały - alien resident

~ uciążliwy - burdensome alien

~ uprzywilejowany -privileged alien cudzoziemski - foreign, alien cybernetyka - cybemetics

~ prawnicza - legał cybemetics cyfra - figurę, number, digit cyfrowo - numerically cyfrowy - numerical, digital cytować - to quote, to cite, to adduce cywil - (jako osoba cywilna) civilian, lay

person, natural person

cywilista - civilian, practitioner of the civil law, civil law expert

cywilistyka - civil law

cywilnie — civilly

~ odpowiedzialny - civilly responsible, liable at law

~ dochodzony - civilly actionable

~ podlegający dochodzeniu w drodze cywilnej - civilly actionable

cywiln/y - civilian, civil

~ cywilnoprawna ochrona - civil law protection

~ cywilnoprawny obrót - conduct of civil law transactions

~ delikt - civil offence, tort

~ kodeks - civil codę

~ lista - civil list

~ ludność - civil population, civilians, civilian population

~ obowiązek - civilian duty

~ obrót - civil circulation

~ odpowiedzialność - civil liability, civil responsibility

~ orzecznictwo - civil jurisdiction

~ osoba - civilian

~ postępowanie - civil procedurę, civil proceedings

~ powództwo - civil action, civil suit

~ pożytki - civil fruits, proceeds arising from rights

~ pożytki z rzeczy - civil profits arising from a thing

~ prawo - civil law

~ prawo procesowe - law of civil procedurę

~ proces - civil process, civil suit

~ sąd - civil court, civil tribunal, civil law court

~ sądownictwo - civi 1 jurisdiction

~ sprawa - civil case, civil suit

~ stan - civil State, legał status, martial status

~ ślub - civil marriage, marriage by licence

~ śmierć - civil death

~ władze - civil authorities

~ powód cywilny w postępowaniu karnym - claimant in criminal proceedings, defendant in criminal proceedings

~ ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej - liability insurance, limitation of civil liability

- urząd stanu cywilnego - registry, registrar’s office

~ w drodze cywilnej - civilly

czarter - charter, charter-party

~ na czas - time charter, scheduled charter

~ na podróż - charter for voyage, voygage charter, charter-party for voyage, affreightment

~ ryczałtowy - lump charter czarterpartia - charter-party czarterujący - charterer

czas - time, period

~ nieokreślony - an indefinite period of time, unspecified period of time, unspecified time

~ ochronny - the close season

~ określony - a definite period of time, specified period of time, specified time

~ popełnienia przestępstwa - time of perpetration of crime

~ postoju statku w porcie - lay days

~ pracy nienormowany - unspecified working hours

~ pracy normalny - normal working hours

~ pracy przedłużony - extended working hours

~ pracy równoważny - equivalent working hours

~ pracy skrócony - shortened working hours

~ przestoju - period of work stoppage, staying idle, idle time, idle hours, work stoppage hours

~ trwania kontraktu - the currency of a contract

~ wolny - time off

40

czasokres - time period

czasowa niezdolność do pracy -

temporary inability to work

czasowy - temporary, interim

czci obraza - insult

czek - cheque, check

~ bankierski - banker’s draft, bank draft

~ bez pokrycia - uncovered <dud> cheque, kitę

~ in blanco - cheque in blanco, blanc cheque

~ krosowany - crossed cheque

~ podróżniczy - travelłers’ cheque

~ potwierdzony - certified cheque

~ rozrachunkowy - giro cheque

czekowe poręczenie - guarantee for

a cheque

czerpanie korzyści majątkowej z cudzego nierządu - profiting from sb’s prostitution, profiting by another person ’s prostitution

czerpanie zysku - taking profit, profitting

cześć - dignity; (honor, dobre imię) honour; (szacunek, poważanie) respect, regard, esteem

~ osoby - honour of a person

~ utrata czci - infamy

częściow/y - partial, split, part

~ ubezwłasnowolnienie - partial legał incapacitation

część - part, section

~ nierozporządzalna spadku - legitim

~ nieruchomości ułamkowa - fractional part of a real property

~ normy - part of a norm

~ odpowiednia - appropriate part

~ ogólna - generał part

~ ogólna kodeksu - generał part of

a codę

~ pierwsza - part I

~ rozporządzalna spadku - „dead’s” part

~ składowa - integral part, constituent element, part

~ składowa dzieli losy rzeczy głównej -accessio ceditprincipali

~ składowa rzeczy - integral part of thing

~ szczególna kodeksu - special part of

a codę

~ ułamkowa - fractional part

~ w części - in part

członek - member, affiliate

~ honorowy - honorary member

~ komitetu - member of a committee, committeeman

~ korespondent - corresponding member

~ pierwotny - original member

~ rady - member of a council, councillor

~ rodziny - family member

~ rzeczywisty - fuli member

~ stały - permanent member

~ stowarzyszony - associate member

~ tytularny - titular member

~ załogi statku - member of the ship’s crew

członkostwo - membership

członkowski - member, membership

~ kraj - member country

~ legitymacja - member card

~ państwo - member State

człowiek - man, a human being, individual

~ wyjęty spod prawa - lawless man człowieka prawa - human rights czuwać - to take care of, to look after, to

look out

~ nad należytym przestrzeganiem - to safeguard due observance

~ nad utrzymaniem porządku - to keep order

czyn/y - act, deed, action

~ bezprawny - unlawful act <deed>, illegal act, wrongful act

~ będący przedmiotem zaskarżenia -

act complained of

~ chuligański - act of hooliganism, act of vandalism

~ dozwolony - licit act, lawful act

~ dyskwalifikujący w opinii środowiska - deed which disąualifies in the opinion of one’s circle <milieu>

~ fakultatywny - act not at command

~ indyferentny - (obojętny prawnie) indifferent act

~ karalny - punishable act, wrong-doing

~ karygodny - crime

~ lubieżny - lascivious act, indenency, indecent assault

~ nakazany - act at command

~ następstwo - conseąuence of a deed

~ niedozwolony - illicit act, unlawful act, tort, civil wrong, wrong act, tortious act

~ nierządny - lewd act (in public)

~ nikczemny - base action

~ obojętny - indifferent act

~ okrutny - atrocious act

~ oszukańczy - fraudulent act

~ o znikomym społecznym niebezpieczeństwie - act of insignificant danger to the public, act of minimal social danger

~ pokrzywdzony czynem - injured by an act

~ przestępczy - criminal act, felonious act, punishable act

~ samowolny - arbitrary act

~ społecznie niebezpieczny - socially dangerous act

~ społeczny - (voluntary) work for public benefit

- sprzeczny z prawem - illegal act, illegal action, unlawful act

~ sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - act contrary to the principles of community life, act incompatible with the principles of social co-existence <of community life>

~ stanowiący przestępstwo - the act constituting the offence

~ tego samego rodzaju - act of the same kind

~ zabroniony - prohibited act

~ pod groźbą kary - act prohibited under penalty

~ zabroniony przez ustawę - act prohibited by law

~ zakazany - prohibited act

~ zarzucany - imputed act, act as charged

~ znikome społeczne niebezpieczeństwo

- act of minimal danger to the public

czynić - to act, to do, to make, to render

~ kogoś odpowiedzialnym - to hołd sb responsible

~ użytek z prawa - to avail oneself of a right

~ istota czynu przestępczego - essential factor that statutorily constitutes an offence

~ legalność czynu - legality of an act

~ następstwo bezprawnego czynu -conseąuence of a misdeed

~ następstwo czynu - conseąuence of a deed

~ niebezpieczeństwo czynu nieznaczne

- slight danger to the public weal

~ niemożność rozpoznania znaczenia czynu - inability to understand the significance of an act

~ nieświadomość bezprawności czynu -ignorance of unlawful act, diminished responsibility on inability, to recognize the act to be unlawful

~ nieświadomość społecznego niebezpieczeństwa czynu - ignorance of social danger

~ odpowiedzialność za cudze czyny -liability for the acts of another person

~ odpowiedzialność za czyny własne -responsibility for one’s own acts

~ odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym

- liability in tort

~ roszczenie z czynu niedozwolonego -tort claim

~ tożsamość - identity of act

~ zmiana kwalifikacji prawnej czynu -change of the legał qualification of an offence

~ dopuszczenie się czynu lubieżnego -commission of indecent assault

~ dopuszczenie się czynu nierządnego -commission of sexual offence

~ dopuszczenie się czynu przestępczego - commission of a criminal act

~ odstąpienie dobrowolne od czynu przestępczego - voluntary desisting from a criminal act

~ przypisanie czynu - imputation of

a deed

~ rozpoznanie znaczenia czynu -discemment of the naturę of the act

~ ułatwić popełnienie czynu zabronionego - to facilitate the commission of a prohibited act

~ zmienić kwalifikację prawną czynu -

to alter a change

czynnie - activity

~ znieważyć kogoś - to strike sb in the face, to commit an assault on sb

czynnik - (element) factor, element;

(osoba) participant

~ decydujący - determinative, determining factor

~ ekonomiczny - economic factor

~ ludzki - human factor

~ społeczny - social lay participant<s>, a representative of the community

~ zawodowy - professional element czynniki - factors

~ przestępczości - factors of criminality

~ środowiskowe - environmental factors czynności - acts, operations

~ narządu ciała naruszenie -impairment of the functioning of a bodily organ

~ poszczególne - particular acts

~ pozasądowe - extrajudicial acts

~ prawnej nieważność - invalidity of an act of law

~ psychicznej zakłócenie - mental disorder

~ sądowe - judicial acts, acts of court

~ wykonywać - to administer acts

~ zaniechanie - omission of an act

czynność - act, transaction, deed, action

~ administracyjna - act of administration

~ cywilnoprawna - civil law transaction

~ dochodzeniowa - inąuiry action

~ dochodźcza - act of investigation

~ dokonana pod przymusem - act performed under restraint

~ dokonana w drodze pomocy prawnej

- action under legał assistance, action under intercourt assistance

~ dwustronna - bilateral action

~ egzekucyjna - act in enforcement proceedings, act in executory proceeding, act of execution

~ handlowa - commercial transaction

~ kierownicza - managerial action

~ konserwacyjna-maintenance (operation)

~ kontrolna - inspection

~ likwidacyjna - liąuidation act

~ mająca na celu przerwanie biegu przedawnienia - act of interruption

~ niecierpiąca zwłoki - act of utmost urgency

~ nieodpłatna - gratuitous transaction

~ odpłatna - transaction for value

~ podlegająca unieważnieniu - voidable act

~ pozasądowa - extrajudicial act

~ prawna - act in the law, legał transaction, legał act, legał action, act of justice

~ ~ abstrakcyjna - causally irrelevant legał transaction involving increment of property

~ ~ bezskuteczna - ineffective legał transaction

~ ~ bezwzględnie nieważna - nuli and void legał transaction

~ ~ dokonana poza sądem -extrajudicial act

— dwustronna - bilateral legał transaction

— dwustronnie obowiązująca -bilaterally binding legał transaction

— fikcyjna - fictitious legał transaction

— jednostronna -unilateral legał transaction

— jednostronnie zobowiązująca -unilaterally binding legał transaction

— kauzalna (przyczynowa) - causally involved legał transaction, legał transaction causally involving increment of property

~ ~ konsensualna - consensual legał transaction (completed when the parties have declared their will)

~~ mająca na celu obejście ustawy -legał transaction designed to evade the law

~ ~ nieodpłatna - gratuitous legał transaction

— niezupełna - incompłete legał transaction

— odpłatna - legał transaction for a value consideration

— pod tytułem darmym - gratuitous act in law

— powiernicza - fiduciary transaction

— pozorna - apparent legał transaction, feigned legał transaction

~ ~ przysparzająca - legał transaction to the increment of assets, legał transaction involving increment of property

~ ~ realna - legał transaction exceeding mere declaration of will

— rozporządzająca - dispositive legał transaction (involving transfer, encumbrance or extinguishment of property rights)

— stwierdzona w dokumencie urzędowym - legał transaction as stated in an official document

~ ~ ukryta - disguised legał transaction

. ~ ~ wielostronna - multilateral legał transaction

~ - względnie nieważna - void legał transaction with validation admitted, void legał transaction admitting validation

— zdziałana w celu pokrzywdzenia wierzycieli - legał transaction intended to be detrimental to one’s creditor<s>

— zobowiązująca - legał act putting the party under obligation, obligation involving legał transaction

~ ~ procesowa - act in connection with legał proceedings, act of legał procedurę, act in court proceedings

— przekraczająca ramy zwykłego zarządu - act exceeding ordinary management

— przerywająca przedawnienie -act interrupting prescription

— przygotowawcza - preparatory measure, overt act, preparatory act

~ rzeczywista i efektywna - genuine and effective activity

~ sądowa -judicial act

~ sądu - act of the court

~ służbowa - act on duty, on-duty act

~ śledcza - investigative action, act of inąuiry (by the public prosecutor)

~ urzędowa - official act

~ usługowa - service act, servicing

~ wyborcza - electoral act

~ zawodowa - professional activity, Professional act

~ zaniechać - to omit an act, to leave undone

~ zdziałana ze szkodą wierzyciela - act in law prejudicial to creditors

~ zgodna z prawem - lawful act

~ zwykłego zarządu - act of ordinary management

~ bezskuteczność czynności procesowej

- ineffectiveness of the proceedings

~ błąd co do treści czynności procesowej - error as to the essence of a legał transaction

~ forma czynności prawnej - form of

a legał action at law

~ klasyfikacja czynności prawnej -classification of a legał action

~ konwalidacja czynności prawnej -validation of legał transaction

~ koszty czynności procesowej - costs oflegał proceedings

~ nieważność czynności dokonanej pod przymusem - invalidity of an act performed under restraint

~ nieważność czynności prawnej -invalidity of an action at law

~ niezdolność do czynności prawnej -incapacity to act

~ odmowa wykonania czynności biegłego - refusal to act as an expert

~ odpowiedzialność z tytułu powierzenia czynności - vicarious liability

~ podział czynności prawnych -

classification of legał transactions

~ przedmiot czynności prawnej -

subject matter of legał proceedings

~ przedmiot czynności wykonawczej -subject matter of an executory act

~ przesłanki ważności czynności prawnej - prereąuisites of the validity of a legał act

~ składnik czynności prawnej - element of a legał transaction

~ strona czynności prawnej - party to

a legał transaction

~ wadliwość czynności prawnej -

defectiveness of a legał transaction

~ ważność czynności prawnej - validity of a legał transaction

~ wskazówki co do czynności procesowych - directives conceming court proceedings

~ zakres czynności - scope of functions

~ zaskarżalność czynności prawnej -suability of a legał action

~ zdolność do czynności prawnych -capacity to act

~ unieważnienie czynności prawnej -annulment of a legał transaction, invalidation of a legał act

czynn/y - active

~ legitymacja - right of action

~ legitymacja procesowa - right of legał action

~ napaść - assault and battery

~ prawo wyborcze - active voting rights

~ zawodowo - professionally active

~ napaść przy użyciu broni -

aggravated assault

~ zniewaga - assault and battery

~ żal - active repentance

czynsz - rent

~ dzierżawny - land rent, lease rent, land annuity, rental ratę

~ najmu - rent

~ umiarkowany - reasonable rent

~ wysoki - heavy rent

~ za mieszkanie - residential rent

czysty - clean, elear, pure

~ dochód - net income

~ konosament - clean bill of lading

~ zysk - net profit

czystość patentowa - free and elear of patent infringement (USA), hołd harmless clause

czytanie - reading

~ projektu ustawy - reading of a bill czyteln/y - (łatwy do odczytania) readable, legible

~ pismo odręczne - legible handwriting

~ podpis czytelny - legible signature

dane - Information, evidence, particulars, data

~ bieżące - current data

~ brutto - gross figures

~ faktyczne - factual data

~ fałszywe - false data, false particulars

~ osobowe - personal data

~ podlegające zgłoszeniu - registrable particulars

~ rozpowszechniać - to release data

~ wiarygodne - reliable data

~ zbieranie danych - data acąuisition, data collection, compiling of data

danina - tribute

dar - gift

darczyńca - donor

darmo - free of charge, gratuitously

darmy (pod tytułem darmym) - gratuitous

darować - to cancel; (przebaczyć) to

pardon, to forgive, to condone;

(notarialnie) to donate, to demise, to sign away; (zrezygnować) to overlook

~ grzywnę - to cancel a fine

~ karę - to remit a penalty, to pardon

darowanie - remission, remittal, condonation

~ kary - remission of penalty darowizna/y - gift, donation, grant, demise; (umowa) deed of gift, legacy

~ akt darowizny - deed of gift, deed of donation

~ doliczalna do spadku - gift to be included in inheritance

~ mieszana - mixed donation (negotium mixtum cum donatione, non-uniform donation

~ między żyjącymi - donation inter vivos

~ na wypadek śmierci - gift mortis causa

~ odwołać darowiznę - to recall

a donation

~ podatek od darowizny - donation tax, gift tax, donation duty

~ przyjęcie darowizny - acceptance of

a gift

~ rękodajna - donation from hand to hand, gift from hand to hand

~ umowa darowizny - gift contract, contract of donation

~ unieważnienie darowizny - annulment of a donation, revocation of a donation

~ zaliczalna na zachowek - gift to be included in the compulsory portion of the inheritance

data - datę

~ krytyczna - crucial datę

~ odbioru dokumentu - datę of receipt of a document

~ odbioru pisma - datę of the receipt of a letter

~ pewna - certified datę

~ rozprawy - day of the trial

~ stempla pocztowego - datę of the postał mark, postmark datę, mailing datę

~ urodzin - datę of birth

~ ważności - datę of validity

~ wejścia w życie - effective datę

~ wpływu pisma - datę of entry of

a document, datę of receipt of a letter

~ wygaśnięcia - datę of expiry, expiry datę

~ wystawienia - datę of issue

~ weksla - datę of the bill

dawca (krwi, organu) - donor

dawność (długość trwania) - duration;

(odległość w czasie) prescription;

(przedawnienie) extinctive prescription, limitation

dawny - historical, remote, ancient

debata budżetowa - budget debate, debates on the budget

debata parlamentarna - parliamentary debate

debatować - to debate

debelacja - debellation

debet - debit

decentralizacja - decentralization, devolution

decentralizować - to decentralize

decydent - person who decides (in a given case), decision-maker

decydując/y - determinant, decisive, conclusive, fmal

~ czynnik - determining factor, determinant, deciding factor

~ dowód - decisive proof, conclusive proof

~ glos - fmal say, decisive voice, casting vote

~ głos mieć - to have the finał say

~ moment - decisive moment, the real issue

decyzja/i - decision, resolution; (sądu) ruling, judgment

~ administracyjna - administrative decision

~ anulować decyzję - to overrule

a decision, to quash a decision, to annul a decision

~ arbitralna - arbitrary decision

~ definitywna - definite decision, finał decision, decree absolute

~ główna - main decision

~ incydentalna - incidental decision

~ końcowa - finał decision

~ nieważna - nuli and void decision

~ odrzucić decyzję - to overrule

a decision, to reject verdict, to reject a decision

~ odwołać się od decyzji - to appeal from a decision, zob. uchylić decyzję

~ ostateczna - finał decision, conclusive decision

~ podejmowanie decyzji - decision-making

~ podjąć decyzję - to make a decision

~ podjęcie decyzji - adoption of

a decision

~ podstawa - grounds for a decision

~ faktyczna - factual grounds for

a decision

~ powziąć decyzję - to arrive at

a decision, to decide, to resolve, to come to a decision

~ rentowa - decision as to a person’s right to a pension

~ uchylić decyzję - to revoke a decision, to reverse a decision, zob. odwołać się od decyzji

~ utrzymać w mocy decyzję - to sustain a decision, to upheld a decision

~ uzasadniona -reasoned decision

~ wadliwa - defective decision

~ zaskarżyć do NSA - to appeal against

a decision to the Supreme Administrative Court

decyzyjny - decision-making

~ luz - margin of decision

~ proces - decision-making processes dedukować - to infer, to deduce, to imply deficyt - deficiency, deficit

~ budżetowy - budget deficit

definicja - defmition

~ analityczna - analytic defmition

~ ostensywna - ostensive definition

~ syntetyczna - synthetic definition

~ ustawowa - statutory definition

~ przestępstwa - definition of an offence deflacja - deflation

defraudacja - defraudation, defalcation, embezzlement, peculation

defraudant - embezzler, defalcator

defraudować - to embezzle, to defalcate, to peculate

~ pieniądze - to make away with money degradacja - degradation, ignominy, disgrace

~ społeczna - loss of social status

degresja - degression

~ podatkowa - tax decrease, degressive taxation

deklaracja - (druk, blankiet) form;

(oświadczenie) declaration, statement

~ celna - customs declaration

— przywozowa - import declaration

— wywozowa - export declaration

~ dewizowa - currency declaration

~ intencji - declaration of intent

~ niepodległości - declaration of independence

~ podatkowa - tax return

~ Praw Człowieka - the Declaration of Human Rights

~ przystąpienia - declaration of accession

~ wekslowa - promissory notę declaration

~ zasad - declaration of principles

~ złożyć deklarację - to make

a declaration

deklaratoryjny - declaratory

~ wyrok - declaratory judgment, declarative sentence

deklaratywny - declaratory, declarative

dekolonizacja - decolonisation

dekoncentracja - deconcentration, lack of concentration

~ resortowa - deconcentration of administrative function, within a ministry

~ terytorialna - deconcentration dekret - decree, statutory order

~ nominacyjny - deed of appointment, appointment decree

~ z mocą ustawy - decree with statutory validity, statutory decree, law-decree dekretacja - instruction on how to handle the matter, instruction for handling the case

~ pozwu - instruction for handling the plaintiffs suit

dekryminalizacja - decriminalisation delegacja - (misja osobowa) delegation of a person; (pismo) writ of delegation

~ sądu - delegation of a court

~ służbowa - document of service travel

~ ustawowa - delegacy of legislative power

delegalizacja - outlawing, banning

~ partii - outlawing <banning> of a party delegat - delegate, deputy

~ państwa lub rządu na konferencję międzynarodową - delegate of a State or govemment to an International conference

~ związkowy - delegate of a trade union delegować - to delegate

delegowanie - delegation

~ sędziego do innego sądu - delegation of a judge to another court

delibacyjne postępowanie - proceedings to recognize a foreign court’s decision

delibacyjny - zob. postępowanie

delikt - offence, tort, delict, transgression

~ oszustwa - tort of deceit

~ międzynarodowy - International tort <offence>

deliktowa odpowiedzialność - liability in tort

delikwent - delinąuent, culprit, offender delimitacja - delimitation

~ granicy - delimitation of frontiers

48

demarche - demarche

demarkacja - demarcation

~ granicy - demarcation of frontiers demarkacyjny - of demarcation

~ linia - linę of demarcation, demarcation linę

demencja - insanity, dementia

dementi - dementi, denial

dementować - to deny, to contradict

~ oświadczenie - to deny a declaration

~ twierdzenie - to give the lie to

a statement

demilitaryzacja - demilitarization demobilizacja - demobilization demokracja - democracy

~ bezpośrednia - direct democracy

~ burżuazyjna - bourgeois democracy

~ formalna - formal democracy

~ ludowa - people’s democracy, popular democracy

~ parlamentarna -parliamentary democracy

~ przedstawicielska - representative democracy

~ socjalistyczna - socialist democracy

~ społeczna (socjalna) - social democracy

demokratyczne społeczeństwo -democratic society

demokratyzacja - democratization

demoralizacja - (brak karności) demoralisation, laxity of discipline; (rozwiązłość) demoralisation, depravation, depravity

demoralizator - depravator, perverter

demoralizować - (podważać dyscyplinę) to undermine discipline; (szerzyć rozwiązłość) to corrupt, to demoralise, to deprave

demoralizująco -demoralisingly denazyfikacja - denazification denat - (zmarły) the deceased;

(samobójca) suicide

denaturalizować - to denaturalise deneutralizacja - deneutralization

denominacja pieniądza - denomination of currency

denuncjacja - denunciation, delation, information

denuncjator - denunciator, informer, denouncer

denuncjować - to denounce, to denunciate, to delate, to inform

denuklearyzacja - denuclearization departament - (jednostka podziału

administracyjnego) department (one of the districts into which a country is divided); (komórka organizacjna ministerstwa lub innej instytucji) division (one of the principal branches of a ministry or central administration office)

deponent - depositor

deponować - to deposit

depopulacja - depopulation

deportacja - deportation, transportation deportować - to transport, to deport

~ skazanego - to transport, to deport

a convict

depozyt - deposit

~ bankowy - bank deposit

~ gwarancyjny - guarantee deposit

~ na zabezpieczenie - deposit of security

~ nieprawidłowy - irregular deposit

~ pieniężny - cash deposit

~ sądowy - court deposit, deposit at the court

depozytariusz - depositary, bailee

~ umowy międzynarodowej -

depositary of an International treaty depozytow/y - depositary

~ bank - bank of deposit, deposit bank

~ certyfikat - depositary certificate

~ konto - deposit account

~ księga - deposit book

~ kwit - depositary receipt, deposit receipt, certificate of deposit

~ świadectwo - deposit receipt deprawacja - depravation, depravity,

corruption

deprawować - to depravate, to pervert, to debauch, to deprave, to corrupt

deprawowanie - depravation, perversion deprecjacja - depreciation

deputat - allowance in kind derelikcja - dereliction derogacja - derogation

~ przepisu - derogation from

a provision, derogation of a regulation <of an ordinance>

derogacyjn/y - derogatory

~ klauzula - derogatory clause despotyczny - despotic

despotyzm - despotism detal - retail, retail trade detektor kłamstwa - lie detector detektyw - detective, investigator

~ prywatny -private detective, sleuth determinizm -determinism dewaluacja/i - devaluation

~ pieniądza - currency devaluation

~ stopa - ratę of devaluation dewaluować - to devalue dewastacja - devastation dewastować - to devastate dewizow/y - foreign currency

~ bank - foreign exchange bank

~ obrót - foreign currency dealings

~ rezerwy państwa - foreign exchange reserves

~ zezwolenie - foreign exchange permit dewizy - foreign exchange <currency> dewolucja - devolution

~ kompetencji -devolution of competence

dewolutywność - down transference devolution

~ środka odwoławczego - down transference of an appeal

dezatomizacja - desatomization, denuclearization

dezercja - desertion

dezerter - deserter, defector, runaway dezorganizacja - lack of organisation, disorganization, dislocation

dezorganizować - to disorganise

dezyderat - desideratum

dieta - expense allowance, per diem

~ poselska - salary, emolument

~ służbowa - per diem, expense allowance

dług - debt, account payable

~ główny - principal debt

~ hipoteczny - mortgage debt

~ należny - pending debt, due debt

~ odbiorczy - debt to be collected, debt for the repayment of which the creditor is obliged to cali on the debtor

~ oddawczy - debt to be paid at the creditor’s premises, debt the repayment of which is to be brought to the creditor

~ osobisty - personal debt

~ państwowy - the national debt

~ podzielny - divisible debt

~ przejąć dług - to take over a debt, to take off a debt

~ przejęcie - taking over a debt

~ publiczny - public debt

~ solidarny - joint and several debt

~ spadkowy - inheritance debt

~ spłacić - to pay off debts

~ warunkowy - conditional debt

~ wekslowy - debt under a bill of exchange, debt under a promissory notę

~ wojenny - war debt

~ wygaśnięcie długu - extinguishing of a debt

~ wymagalny - enforceable debt, actionable claim

~ zaległy - outstanding <accumulated> arrear, debt in arrear

~ zwolnić z długu - to release from debt

~ zwolnienie z długu - release from debt dłużnicy (w rachunkowości) - (account)

receivables

dłużnik/a - debtor, obligor

~ główny - principal debtor

~ hipoteczny - mortgageor

~ niewypłacalność - insolvency of

a debtor

;              ~ niewypłacalny - insolvent debtor

~ ochrona - debtor protection, personally responsible debtor

~ odpowiedzialność osobista -personal liability of a debtor

~ osobisty - personal debtor

~ solidarny - joint and several debtor

~ wekslowy - debtor under a promissory notę, debtor under a bill of exchange, bill debtor

dniówka - (wynagrodzenie) daily wagę, day’s wagę, daily ratę

~ obrachunkowa - accounted standard daily wagę (on collective farms)

dno morskie - sea-bed

‘            dno mórz i oceanów - sea-bed and ocean

floor

!             doba - day

dobra - goods; (majątek) estate

•             ~ konsumpcyjne - consumer goods

~ kulturalne - cultural goods

~ obrona dóbr kulturalnych -preservation of cultural goods

:               ~ martwej ręki - mortmain estate

~ materialne - tangible assets

~ niematerialne - intangible assets

~ osobiste - morał rights

~ ochrona - protection of personal goods and chattels

~ użytkowe - daily use assets, goods of the first order

•                dobro - interest, benefit, goods, interest;

(majątek) property

~ chronione prawem - interest protected by law

~ gromadzkie - rural community

!                    property

⁷                ~ jednostki - interest of an individual

~ konsumpcyjne - consumer goods

.                ~ kulturalne - cultural goods

j               ~ małoletnich dzieci - interest of minor

children

,               ~ materialne - materiał interest

~ narodu - interest <welfare> of a nation

³               ~ niematerialne - non-material interest

~ osobiste - personal interest, personal rights

~ państwa - interest <welfare> of State

~ poświęcone - sacrificed goods

~ prawne - legał interest

~ ratować w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu - to salvage goods to avert danger threatening a person

~ społeczne - public interest, common goods, public wealth

~ wymiaru sprawiedliwości - the interests of the system of justice, interest of the administration of justice

dobrobyt - welfare

dobroczynność - charity dobroczynn/y - of charity

~ akcja - charity drive

~ aukcja na cele dobroczynne - charity auction

~ przeznaczyć na cel dobroczynny - to allocate to charity

dobrodziejstwo inwentarza - limited liability for inheritance debts, benefit of inventory

dobrowolnie - of one’s own accord, voluntarily

~ poddać się orzeczeniu - to honour an award voluntarily

dobrowolny - voluntary, free dobr/y - good

~ imię - credit, good reputation

~ obyczaje - decency, good customs

~ obyczaje kupieckie - good commercial practice

~ sąsiedztwo - good-neighbourly relations

~ usługi - good offices

~ wiara - good faith, good will

~ w dobrej wierze - in good faith, bona fide

dobrze poinformowane źródła -well informed sources

docelowe przeznaczenie - finał destination

docent - associate professor, assistant professor, reader

dochody - revenues

~ bieżące - current income

~ brutto - gross income

~ budżetowe - budgetary receipts

~ z kapitału - Capital gains

~ z rzeczy - gains from a thing

dochodzenie - (stadium procesu) investigation; (w postępowaniu przygotowawczym) investigation in preparatory proceedings; (śledztwo) inąuiry, enąuiry; (domaganie się) vindication

~ karne - criminal investigation, inąuiry

~ nadzorować - to supervise an inąuiry

~ ojcostwa - affiliation proceedings

~ policyjne -police investigation

~ praw - vindication of one’s rights

~ prawdy - truth investigation

~ prowadzić - to investigate, to conduct an inąuiry, to carry an investigation, to hołd an inąuiry, to prosecute an inąuiry

~ przeprowadzenie dochodzenia -investigating

~ przyczyny zgonu - inąuest

~ roszczeń - vindication of claims

~ sądowe - judicial investigation, inąuest, judicial inąuiry

~ stanu cywilnego - proceedings to establish (a person’s) civil (family) status, proceedings to establish martial status

~ umorzyć - to discontinue an inąuiry

~ wierzytelności - vindication of a claim ~ wstępne -preliminary investigation

~ zakończyć - to complete, to conclude an inąuiry

dochodzeniowa grupa - investigative team

dochodzić - (czegoś, domagać się na drodze prawnej) to vindicate, to investigate, to pursue, to claim, to reclaim

~ prawa - to assert one’s right

~ prawdy - to investigate the truth

~ przed sądem - to sue before court

~ roszczenia - to pursue a claim, vindication of a claim

~ roszczenia w postępowaniu cywilnym

- to sue for a claim in civil proceedings

~ roszczeń - to assert one’s claims, to lay claims

~ sądownie - to sue, to implead

~ roszczenia - to prosecute a claim in

a court

~ swoich praw - to vindicate one’s own rights

~ zaspokojenia - to seek satisfaction

~ zaspokojenia z rzeczy - to seek satisfaction from things

dochować staranności - to exercise

diligence

~ sumiennego kupca - to exercise the diligence of a conscientious trader

dochować terminu - to comply with

a time limit

dochód - income

~ budżetowy - budgetary income

~ krajowy brutto - gross domestic product (GDP)

~ narodowy - national income

~ narodowy brutto - gross national product (GNP)

~    niski - Iow income

~    podatkowy - income from taxes

~    po opodatkowaniu - income after tax

~    ze sprzedaży - return on sale

~    z nieruchomości - income from immovables

~    z podatków - income from taxes

~    z pracy - income from eamings, eamed income

dodatek - appendix; (uzupełnienie) supplement, addendum;

(wynagrodzenie) addition, benefit

~ funkcyjny - functional supplement

~ mieszkaniowy - housing allowance, allowance for rent

~ na dzieci - allowance for children

~ na sorty mundurowe - clothing allowance

~ rodzinny - family allowance

~ socjalny - supplementary benefit

~ wyrównawczy - compensatory allowance, sałaty differential

~ za godziny nadliczbowe - overtime bonus

~ za pracę w nadgodzinach -supplement for overtime

~ za wysługę lat - seniority allowance dodatkowo - in addition to, additionally dodatkow/y - accessory, additional, supplementary

~ klauzula - additional clause

~ koszty - accessory charges, additional costs

~ okoliczności - accessory circumstances

~ opłata - extra charge, additional charge, surcharge

~ porto - additional postage

~ roszczenia - accessory claims, supplementary claim

~ świadczenia - fringe benefits (praca)

~ termin - additional time-limit

~ umowa - accessory contract, supplementary contract

~ zabezpieczenie - ancillary attachment, collateral security

~ zapis - accumulative legacy, additional beąuest

~ zobowiązanie - accessory obligation dodawać - to add up, to sum

~ wartość dodana - added value dodawanie - addition, summation dogmatyczny - dogmatic dogmatyka - dogma, dogmatics

~ prawna - legał dogmatics dogmatyzm - dogmatism

~ prawniczy-lawyers’ dogmatism dojrzałość/ci - ripeness, maturity

~ egzamin - finał examination, secondary school fmals

~ świadectwo - secondary school certificate

~ wiek - age of majority, age of discretion, fuli age

dojrzały - maturę

dojść - to arrive

~ do porozumienia - to reach

a settłement, to come to an arrangement, to arrive at an understanding, to arrive at an agreement

~ do skutku - to take effect, to be realized

~ do wniosku - to arrive at a conclusion, to conclude

~ do władzy - to come to power dokładnie badać - to scrutinize sth dokładność - accuracy, exactness,

precision

dokładn/y - accurate, exact

~ badanie - scrutiny

dokonać - (spełnić) to execute, to perform, to act, to carry out

~ abandonu - to abandon

~ czynności prawnej - to perform an act in law

~ doręczenia - to effect service

~ napaści na - to assault sb, to make an assault on sb

~ niezbędnych czynności - to effect necessary actions

~ oszacowania - to make assessment

~ rozporządzenia prawem - to effect dispositions of a right

~ włamania - to break in, to commit a burglary

~ wpisu - to insert an entry, to make an entry

~ wpłaty - to make a payment

~ zajęcia - to levy an attachment on sth, to seize sth

~ zamachu - to make an attempt on sb’s life

~ zgłoszenia - to file an application, to report

dokonanie - performance, perpetration, accomplishment, execution, effectuation

~ czynności prawnej - performance of act in law

~ przestępstwa - commission of an offence, perpetration of an offence, commission of a criminal offence

~ wyboru na stanowisko - election to a post <an office>

~ zamachu - attempt on sb’s life, carrying an attempt into effect

dokonany fakt - accomplished fact dokształcanie - supplementary education doktor - doctor

~ habilitowany - reader (UK), associate professor (USA), doctor habilitatus

~ honorowy - honorary doctor

~ prawa, nauk prawnych - doctor of law, LLD

doktryna/y - doctrines, tenet, principle

~ prawa - doctrine of law

~ prawne - legał doctrines

~ prawnicza - juristic doctrine, juridical doctrine

dokument/u - (akt) document, deed; (dowód) document, record, instrument, act

~ anulować - to cancel a document

~ anulowanie dokumentu - cancellation of a document

~ autentyczny - original document, authentic document

~ fałszować - to tamper with a document

~ fałszywy - false document

~ na okaziciela - bearer document

~ na zlecenie - document to order

~ naturalizacji-naturalization document

~ nieważny - invalid document

~ nominacyjny - deed of appointment, appointment decree

~ o nadanie obywatelstwa -naturalisation document

~ obciążający - incriminating document

~ obiegowy - circular document

~ odnowić - to renew a document

~ odpis dokumentu - copy of

a document

~ odpis uwierzytelniony - attested copy, certified copy

~ opatrzony pieczęcią - sealed instrument

~ parafować - to initial a document

~ podrobiony - forged document

~ podróży - travel document

~ ważny - valid travel document

~ potwierdzić odbiór - to acknowledge service

~ prywatny - private document

~ przedłużenie - extension of

a document

~ przedłużyć - to extend a document

~ przedstawić - to tender document

~ przewozowy - zob. konosament

~ przystąpienia - (adhezji, akcesji) document of adhesion <of accession>

~ ratyfikacyjny - instrument of ratification

~ roboczy - working paper

~ sądowy - judicial act

~ składać - to file document

~ składowy - warehouse receipt

~ sporządzić - to execute a document

~ tajny - secret document

~ tożsamości - identity card

~ tracić - to lose a document

~ tracić ważność - to expire

~ utrata - loss of a document

~ utrata ważności - expiry

~ urzędowy - official document

~ ważność - validity of a document

~ ważny - valid document

~ wiarygodny - authoritative document

~ wiążący prawny - act and deed

~ wydać dokument - to issue

a document

~ wydanie dokumentu - issue of

a document

~ wypowiedzenia (umowy) - document of denunciation

~ załączony - accompanying document dokumentacja - files, documents, documentation; (dowody) records

53

~ inwestycyjna - investment documents

~ projektowa - documents of a project

~ techniczna - technological documentation

dokumentacyjny - of the records, relative to the records, documental, documentary

dokumentować - (udowadniać) to evidence, to attest, to testify;

(uzasadniać) to document

dokumentowanie - evidence, attestation, testification

dokumentalista - archivist

dokumenty - documents, instruments

~ administracyjne-administrative documents

~ autentyczne - authentic documents

~ dołączyć - to attach documents

~ fałszywe - false documents

~ gwarancyjne - guarantee papers

~ księgowe - accounting documents, records

~ na okaziciela - documents to bearer

~ na zlecenie - documents to order

~ nominacyjne - deeds of appointment

~ obiegowe - circular documents

~ podrobione - forged documents

~ podróżne - travel documents

~ prawne - legał instruments

~ prywatne - private documents

~ przystąpienia - instruments of accession

~ ratyfikacyjne - instruments of ratification

~ ratyfikacyjne składać - to deposit instruments of ratification

~ robocze - working papers

~ składowe - warehouse receipts

~ tajne - secret documents

~ tożsamości - identity cards, idencity papers

~ urzędowe - official documents

~ wysyłkowe - forwarding documents, shipping documents

dołączenie - enclosing, adding

~ dokumentu do akt sprawy wraz z odpisami - adding a document to the dossier (with copies annexed)

dołączony - enclosed

dołączonym być - to be attached

<enclosed> accompanied by

dołączyć - to attach, to enclose, to annex, to append

~ do akt - to append to files

~ dokumenty - to attach documents

~ do protokołu - to append to the minutes

dołożyć należytej staranności - to exercise due diligence, to use normal Professional skill and care

dom - (budynek przeznaczony na mieszkania, pomieszczenie instytucji itp.) house; (mieszkanie) house, dwelling, apartment, fiat, resiedence; (instytucja państwowa, społeczna, handlowa itp.) home, house; building

~ aukcyjny - auction house

~ bankowy - bank(ing) house

~ bliźniaczy - semi-detached house

~ czynszowy - apartment house, błock of flats

~ gry “ gaming house, gambling house

~ handlowy - business, commercial house

~ jednopiętrowy - one-storey house

~ jednorodzinny - detached house, single family house

~ mieszkalny - dwelling house

~ opieki społecznej - social welfare home

~ poprawczy - juvenile detention centre, home for troubled youth, bridewełl, house of correction

~ publiczny - brothel, house of ill famę

~ składowy - warehouse, bonded warehouse

~ starców - home for the aged, OAP’s home

~ szeregowy - terraced-house, house standing in a row

~ towarowy - store(s), generał store(s)

~ wielolokalowy - multi-apartment house

~ wielorodzinny - multi-family house domicyl - domicile, legał residence domicylant - paying agent

domicylować - to domicile, to domiciliate (a bill)

dominium - dominion

dominować - to dominate

dominuj ąc/y - dominant, predominant, prevailing

~ podmiot - dominant subject

~ pozycja - dominant position

~ nadużycie - abuse of dominant position

domniemać - to guess, to conjecture, to presume

domniemanie - implication, presumption, guess, conjecture

~ dobrej wiary - presumption of good faith

~ dopuszczające przeciwdowód -rebuttable presumption (praesumptio iuris)

~ dowód oparty na domniemaniu -proof by presumption

~ dowód oparty na domniemaniu faktycznym - prima facte evidence

~ faktu - factual presumption, presumption of fact

~ faktyczne - factual presumption, probable evidence, presumption of fact

- graniczące z pewnością - violent presumption

~ kompetencji - presumption of competence

~ nieusuwalne - irrebuttable presumption (praesumptio iuris)

~ niewinności - presumption of innocence

~ niewinności oskarżonego -presumption of the accused’s innocence

~ niewzruszalne - irrebuttable presumption

~ obalić - to destroy presumption, to rebut a presumption

~ obalenie domniemania - abolition of presumption

~ ojcostwa - presumption of patemity, presumption of fatherhood

~ podważalne - disputable presumption

~ powołać się na domniemanie - to raise presumptions

~ prawne - presumption of law, implication of law, artificial presumption, fiction of law, legał presumption

~ śmierci - presumption of death

~ przez domniemanie - by implication

~ ustawowe - statutory presumption

~ usuwalne - rebuttable presumption

~ w drodze domniemania - by implication

~ wiarygodne - probable presumption ~ współżycia - presumption of access ~ wzruszalne - rebuttable presumption ~ zaginięcia - presumption of absence domnieman/y - constructive, supposed, alleged, implied, presumptive, presumed

~ dowód - probable evidence, probable error

~ dziedzic - heir presumptive

~ małżeństwo - putative marriage

~ ojciec -putative father

~ pełnomocnictwo - implied power of attomey, apparent authority, constructive authority

~ powiernictwo - implied trust

~ przedstawicielstwo - implied agency

~ przestępca - alleged offender, putative offender

~ przestępstwo - alleged offence <crime>, constructive crime

~ spadkobierca - presumptive heir

~ winowajca - supposed delinąuent

~ zgoda - implied assent, constructive assent, constructive permission

~ zły zamiar - constructive malice, alleged malice

domniemywać - to presume domokrążn/y - house-to-house

~ akwizycja - door-to-door sales

domowego użytku przedmiot - object of household use

domownik - member of a household donacja - donative

donatariusz - donatory

donator - donator, donor

doniesienie - informing on, denunciation;

(donos) information, relation; (wiadomość) news, intelligence, report, denunciatory notę

~ o przestępstwie - Information on an offence

~ osoba składająca - relator

~ zrobić na kogoś - to inform against sb, to denounce sb

donieść na kogoś - to lay an information against

donos - denouncing letter, information, denunciation

donosiciel - common informer, informant, informer, repeater, denunciator

donosicielski - denunciatory

donosicielstwo - denunciatory, activities, spying

donosić - (zakomunikować) to inform, to notify; (zadenuncjować) to inform, to denounce

~ na kogoś - to inform against sb, to denounce sb

dopisek - annotation, additional notę, postscript

~ do protokołu - additional notę to the record

dopłata - additional payment, surcharge, extra charge

dopozwać - to sue an additional defendant, to sue additionally

dopozwanie - summons of additional defendant, additional convening (summons by a civil law court of a person hitherto not taking part in the proceedings who ought to participate in the litigation as defendant)

doprowadzenie - (do czegoś) bringing to, adducing; (osoby dokądś) bringing a person to, adducing a person to; bringing about

~ do poddania się czynowi nierządnemu - inducing sb to submission to a lewd act

~ do stanu nieprzytomności lub bezbronności - making sb unconscious or defenceless

~ przymusowe - enforced appearance, compulsory appearance, compulsory bringing (to court)

doprowadzić do - to bring to, to induce to; (kogoś do czegoś) to bring someone to, to adduce someone to; (osobę dokądś) to bring a person to, to adduce a person to

~ polubownego rozwiązania - to bring about an amicable resolution

~ wykonania czynu nierządnego -

adducing to performance of a lewd act doprowadzić się - to bring oneself to dopuszczać - (pozwalać) to allow, to

permit

~ apelację - to allow an appeal

~ się czynów - to resort to acts

~ się zbrodni - to perpetrate a crime dopuszczalność - admissibility

~ dowodu - admissibility of evidence

~ drogi sądowej - admissibility of court proceedings

~ środka odwoławczego - admissibility of appeal

~ wznowienia postępowania -admissibility of the reopening of proceedings, admissibility of instituting proceedings de novo

~ zażalenia - admissibiliry of complaint, admissibility of plaint

dopuszczaln/y - admissible

~ dowód - admissible evidence dopuszczenie - admission, allowing, commission, admittance

~ do pracy - admission to work

~ do ruchu pojazdu mechanicznego -licensing a motor vehicle for road traffic

~ do utraty broni służbowej - allowing arms for use in public service to get lost

~ dowodu - admission of evidence, reception of evidence

~ inwestycji - admission of investments

~ pojazdu do ruchu - licensing a motor vehicle for road traffic

dopuszczenie się - commission

~ aktu przemocy - commission of an act of violence

~ czynu lubieżnego - commission of lascivious act, commission of indecent assault

~ czynu nierządnego - commission of a lewd act (in public), commission of a sexual offence; (stosunki seksualne w rodzinie) commission of incest

~ przestępczego - commission of

a criminal act, commission of a criminal offence

~ przestępstwa - commission of an offence, commission of a criminal offence

~ zgwałcenia - commission of rape dopuścić - to admit, to allow

~ apelację - to allow an appeal

~ dowód - to admit evidence

~ odwołanie - to allow an appeal

~ pracownika do pracy - to allow

a worker to resume his work

dopuścić się - to commit (a crime)

~ aktu przemocy - to commit an act of violence

~ niewdzięczności - to be guilty of ingratitude

~ rażącego niedbalstwa - to commit gross negligence

doradca - adviser, advisor, counsellor, consultant

~ finansowy - Financial adviser

~ prawny - solicitor, legał adviser <counsellor>

~ techniczny - technical consultant

<adviser>, counsel, consulting barrister

doradczy - consultory, consultative, advisory

~ głos - consultative voice

~ komitet - advisory commission

~ opinia doradcza - consultory

response, consultative opinion

~ organ doradczy - advisory body, deliberative assembly

doraźnie - ad hoc

doraźn/y - (tymczasowy, dorywczy) immediate, summary, temporary, casual; (uproszczony) simplified, summary

~ postępowanie - summary proceedings, shortened proceedings

~ sąd - summary criminal court, court-martial

~ tryb - summary juridiction

~ zasądzenie w trybie doraźnym -summary conviction

doręczać - to serve, to deliver

~ komuś nakaz - to serve a writ on sb

~ komuś pozew - to serve summons on sb doręczenie - service, delivery, serving

(urzędowe)

~ adres dla doręczeń sądowych -address for service

- dokumentów - service of documents

~ nakazu - serving of a writ

~ orzeczenia - serving of a decision

~ pełnomocnik do doręczeń - agent for delivery

~ pisma procesowego w wypadkach niecierpiących zwłoki - serving of a pleading in cases of urgency

~ postanowienia - service of a decision

~ pozwu - serving of a suit <of summons>

~ przesyłek pocztowych - delivery of postał parcels etc.

~ w drodze pomocy prawnej - serving through legał assistance

~ właściwe - proper delivery

'               ~ zastępcze - substituted service,

:                 delivery to a vicarious person

doręczyć - to serve, to deliver

■              ~ drugiej stronie - to serve on the other

;                   party

’              ~ nakaz - to serve a writ

,             ~ pozew - to serve a suit <a summons>

.                   on sb

~ pozwanemu - to serve on a defendant

,             dorobek - attainment, accomplishment;

(mienie, majątek) property; (twórczość) output

~ kulturalny - cultural attainment

~ narodowy - national attainment

~ naukowy - scientiffic attainment

~ prawny (Wspólnot Europejskich) -

i               acquis communautaire

1             ~ wspólny małżonków - gained property

i                  of spouses

j             dorosły - grown up, adult

u              dorozumian/y - implied, implicit,

|                  constructive

~ być dorozumianym z - to be inferred from

~ pełnomocnictwo - implied power of attomey, agency of necessity

~ przyznanie się - implied confession

~ umowa - implied agreement

, |            ~ warunek - implied condition

~ wola stron - implied intentions of

I                  parties

~ w sposób dorozumiany - impliedly

~ zgoda - implied acceptance, implied consent

dorozumiewać - to imply

;            doskonalenie - perfecting, improving

~ prawa - perfectioning of law

,             ~ zawodowe - professional upgrading,

advanced vocational training, professional perfectioning

।            doskonalić - to perfect, to improve

i            dosłowne brzmienie - literał meaning

j j            dostarczać - to deliver, to supply

i             ~ dowody - to provide evidence, to

!                supply proof

~ informacji - to fumish or provide sb with Information

dostarczenie - supplying, providing

~ napojów alkoholowych - supplying alcoholic liąuor

~ podrobionych dokumentów -supplying forged documents

~ towaru - providing goods <awes>

~ wiadomości - supplying information dostawa - delivery, supply

~ krótkoterminowa - short-term delivery

~ obowiązkowa produktów rolnych -obligatory delivery of agricultural produce

~ produktów rolnych - delivery of agricultural products

dostawca - contractor, deliverer, supplier ~ towarów - provider <supplier>,

deliverer of goods

dostawienie - zob. sprowadzenie przymusowe na rozprawę

dostęp - access

~ do drogi publicznej - access to

a public road <highway>

~ do dzieci - access to children

~ do ksiąg publicznych - access to public records

~ do urzędu publicznego - access to a public office

~ powszechny - public access dostępność - accessibility, availability

~ akt - accessibility of files

~ prawa - accessibility of the law dostępny - available, accessible dostosować - to adapt, to adjust dostosować do - to bring into linę with, to

adapt for

dostosowalny - adaptable

dostosowanie - adaptation, adjustment, fitting

doświadczać kogoś - to afflict sb doświadczenie - experience, experiment

~ zawodowe - professional experience

~ życiowe - personal experience

dotacja/e - subsidy, subvention, grant, appropriations, endowment

~ bezzwrotna - non-repayable grant, gift aid

~ budżetowe - budgetary grants

~ celowa - grant for a designated purpose, earmarked subsidy, grant for designated tasks

~ państwowa - govemment grant, subsidies granted by the State

~ podmiotowa - grant defined as to grantee, appropriations defined as to grantee

~ przedmiotowa - appropriations defined as to objective

dotować - to subsidize, to allocate

(a grant-in-aid), to endow

dotrzymać - to keep

~ kroku - to keep pace with

~ terminu dostawy - to meet delivery dates

~ umowy - to abide by an agreement

dotychczasowy - hitherto

~ przepis - hitherto binding regulation dotyczący - with regard to, in respect of, pertinent, relative, concerning

dotyczyć czegoś - to pertain to, to refer to, to relate to, to concem sth

dowodow/y - evidential, probative, of evidence, probatory

~ materiał - evidence, means of evidence

~ moc - force of evidence, probatory <conclusive> force

~ moc protokołu - record’s force of evidence

~ postępowanie - hearing of evidence, proceedings to take evidence

~ wniosek - evidential motion

~ zasady postępowania dowodowego -rules of evidence

dowody/ów - evidence, proofs

~ na poparcie obrony - evidence in support of the defense

~ na poparcie oskarżenia - evidence in support of the accusation

~ nowe - fresh evidence

~ ocena swobodna - free appraisal of evidence

~ przeprowadzać - to take evidence

~ rzeczowe - materiał evidence

~ tożsamości - identity papers

~ wykazać - to demonstrate with evidence

~ zabezpieczyć przed stratą lub uszkodzeniem - to secure evidence against loss or distortion

~ zbierać - to gather evidence, to collect evidence

~ zebrane - assembled evidence

dowodzenie - (udowadnianie) proving, demonstrating, evidencing, establishing; (kierowanie) commanding

~ armią - army commanding

~ w procesie - production of evidence

dowodzić - (kierować) to command, to guide, to direct; (udowadniać) to prove, to demonstrate, to evidence, to establish, to test

~ prawdy - to prove true (a fact or hypothesis as true)

dowód/u - (środek dowodowy) proof, evidence; (kwit) receipt, warrant;

(świadectwo, legitymacja) certificate, identity card; (dokument) deed, paper, document, warrant

~ autentyczny - original evidence

~ brak - absence of evidence

~ ciężar dowodu - onus of proof, onus probandi, burden of proof

~ decydujący - decisive proof, conclusive proof

~ dodatkowy - collateral evidence

~ domnienany - probable evidence, probable error

~ dopuszczalność - admissibility of evidence

~ dopuszczenie - reception of evidence ~ dopuścić - to admit evidence

~ doręczenia - receipt

~ dostarczyć - to supply proof

~ fabrykować fałszywe dowody - to manufacture false evidence

~ fałszywy - false evidence

~ godny zaufania - trustworthy evidence

~ istotny - materiał evidence, substantive evidence, conclusive proof

~ kasowy - cash against documents, cash receipt

~ księgowy - accounting record

~ kwestionować - to impeach an evidence

~ na dowód - as proof of, proof against or proof in favour

~ na dowód czego - in proof whereof

~ na okoliczność negatywną - proof of the negative

~ na piśmie - written proof, evidence in writing

~ na podstawie nowych dowodów - on the grounds of fresh evidence

~ na poparcie roszczenia - reason in support of a claim

~ na potwierdzenie - affirmative proof

~ niebudzący wątpliwości - undeniable evidence

~ niebudzący zastrzeżeń - undeniable evidence

~ nie do odparcia - fuli proof, irrefutable

~ nie kwestionować - to leave the evidence unchallenged

~ niepotwierdzony - uncorroborated testimony

~ niedopuszczalny - incompetent evidence

~ niedostateczność - insufficiency of evidence

~ nieistotny - immaterial averment

~ niepodważalny - unexceptionable evidence, unimpeachable evidence

~ nieprzekonywający - inconclusive

evidence

~ niewątpliwy - absolute proof, elear proof

~ niezbędny - indispensable evidence

~ niezbity - elear proof, unchallengeable evidence, substantive proof, uncontrovertible proof

~ obalający zarzuty - rebutting evidence ~ obciążający - ineriminating evidence

~ ocena - consideration of evidence

~ ~ dowodów swobodna - free appraisal of evidence

~ oceniać - to examine the evidence

~ oczywisty - plain proof, ocular proof

~ odrzucić - to dismiss evidence

~ oparty na domniemaniu faktycznym

-prima facie evidence

~ osobisty - identity card

~ pewny - surę proof

~ pod ciężarem dowodów - under the weight of evidence

~ ponosić ciężar dowodu - to hołd the affirmative

~ poparty dowodami - supported by proof, supported by evidence

~ poprzeć oskarżenie dowodami - to substantiate a charge

~ pośredni - indirect evidence, mediate testimony

~ potwierdzający - corroborating evidence

~ pozytywny - positive evidence

~ prawdy - proof of truth

~ przeciwny - evidence to the contrary

~ przedmiot - subject matter to be proved

~ przedstawić - to present the evidence, to produce proof, to bring forward a proof, to tender evidence, to submit a proof, to fumish a proof

~ przekonywający - convincing proof, conclusive evidence, strong evidence, satisfactory evidence, convincing proof

~ przeprowadzenie - proving, examination of evidence

~ przeprowadzić - to take evidence, to show a proof

~ przestępstwa - corpus delicti

~ rozstrzygający - decisive evidence

~ rzeczowy - factual proof, materiał evidence, exhibit, demonstrative evidence, autoptical evidence

~ składać - to give proof

~ składowy - warehouse receipt

~ stanowić dowód - to prove sth, to bear witness to sth

~ stosowany - proper evidence

~ tożsamości - certificate of identification, identification card, identity card

~ ukrywać - to conceal evidence

~ uznać za nieudowodniony - to find to be unproven

~ uznać za udowodniony - to find to be proven

~ w dowód czegoś - in witness whereof, in proof of sth, in testimony of sth

~ w oparciu o dowód - on evidence

~ wątpliwy - doubtful proof, untrustworthy evidence

~ wiarygodny - reliable evidence

~ winy - proof of guilt

~ własności - title deed

~ właściwy - proper evidence

~ wpłacenia - payment receipt

~ wykazać - to give a proof

~ wystarczający - sufficient proof

~ zacierać - to obscure <to obliterate> evidence

~ zapłaty - disbursement voucher

~ z dokumentów - documentary proof

~ z domniemania - evidence by presumption

~ z eksperymentu - proof by experiment

~ z oględzin - evidence by inspection, proof by inspection

~ z opinii biegłego - expert evidence

~ z orzeczenia eksperta - expert evidence

~ z poszlak - circumstantial evidence

~ z przesłuchania (świadków) - orał evidence

~ zabezpieczenie - perpetuation of evidence

~ zbierać - to collect evidence

~ ze świadka - evidence by witness, witness testimony, proof by witness

~ ze świadków - evidence supplied by witnesses

~ zgłosić wniosek o dopuszczenie - to reąuest for evidence to be admitted

~ z przesłuchania stron - evidence by parties’ hearing, evidence obtained by hearing the parties

~ z przesłuchania świadka - evidence given by a witness

~ z taśmy magnetofonowej - evidence from recording tape

~ z urzędu - ex officio evidence dowódca - commander

~ garnizonu - garrison commander

~ jednostki - commander of a unit

~ naczelny sił zbrojnych - commander-in-chief

~ statku - commander of the vessel doznana krzywda - injury sustained doznawać - to meet with, to experience

~ czasowej przeszkody - to meet

a temporary obstacle

~ przeszkody w sprawowaniu urzędu -to meet a hindrance in official functions, to meet with a hindrance while exercising official functions

dozorca - caretaker (UK)

~ domu - janitor (USA), caretaker (UK) dozorować - to take care, to supervise dozorowany - zob. praca na cele

publiczne

dozór - supervision, care, inspection, watch

~ kuratora - probation officer’s supervision

~ nad nieletnim - supervision of a juvenile, surveillance over ajuvenile, guardian ad litem

~ nad warunkowo zwolnionym -surveillance over a conditionally released prisoner, surveillance over a released on bail

~ nad skazanym z warunkowym zawieszeniem kary - surveillance over a person sentenced with conditional stay of the carrying out of the punishment

~ nad podejrzanym - surveillance of a suspect

~ ochronny - probation

~ odpowiedzialny rodziców - parent’s resposible supervision

~ okres dozoru - probation period

~ poddać pod dozór sądowy lub nadzór ochronny - to place under probation

~ policji - surveillance by police

~ przełożonego - surveillance by

a superior

~ techniczny - technical supervision

~ wyznaczonej osoby, instytucji lub organizacji społecznej - surveillance by a designated person, institution or social organization

dozwolony - lawful, allowed, permitted, permissible

~ czyn - licit act, lawful act

~ przez prawo - permitted by law dożywocie/a - (dożywotnie użytkowanie) life usufruct; (renta) life rent, life pension, perpetuity, annuity; (kara) perpetuity; (majątek) life estate

~ kara - life sentence

~ prawo - right to a life-annuity

~ umowa dożywocia - contract of life-annuity

~ w dożywocie - for life dożywotn/ie - lifelong, life

~ ciężkie więzienie - penal servitude for life

~ dzierżawa - life lease

~ renta - annuity, perpetuity, pension

~ utrzymanie - up-keep for life, lifelong up-keep

~ użytkowanie - life usufruct

~ użytkowanie nieruchomości - life estate

~ użytkownik - life tenant

~ więzienia kara - life imprisonment, life sentence

~ więzień dożywotni - lifer

~ wyrok dożywotniego więzienia - life sentence, life imprisonment

doźywotnik - (posiadacz dożywocia) life annuitant, beneficiary of annuity

dożywotnio - lifelong, for life, in perpetuity

doźywotność - lifelong employment, zob.

dożywotnio

dół - hole

~ płatny z dołu - payable in arrears

~ z dołu - in arrears

drobn/y - slight

~ wykroczenia - petty crimes

~ wytwórczość - smali manufacture, smali manufacturing business

droga - (szlak, trasa) road, route, track; (tryb postępowania) course, modę, procedurę; way, court proceedings

~ administracyjna dochodzenia roszczeń - administrative course of claiming <vindicating> one’s rights, administrative proceedings

~ arbitrażowa - course of arbitration, arbitration procedurę

~ dyplomatyczna - diplomatic way

~ graniczna - frontier road

~ pas - frontier-line road

~ konieczna - way of necessity, right of access, necessary way

~ lokalna - local road

~ morska - maritime route, seaway

~ powietrzna - air route, airway

~ prawna - legał course, litigation

~ procesu cywilnego (karnego) - civil procedurę, criminal procedurę

~ prywatna - public road

~ publiczna - public road, highway

~ sądowa - recourse to the law, make subject of a lawsuit

~ niedopuszczalność - inadmissibility of suing, of legał proceedings

~ służbowa - official channels, proceedings through the intermediary of one’s superiors

~ szybkiego ruchu - fast traffic road

~ śródlądowa - inland waterway

~ urzędowa - official channels

~ wodna - waterway

~ zakładowa - road on the premises of a plant

~ w drodze powództwa - by way of legał action

~ w drodze sądowej - by means of an action of law, by means of litigation process

~ w drodze zarzutu - by way of a plea

~ zwrócić się na drogę prawną - to resort proces

druk - form, paper, print

~ sejmowy - parliamentary paper

~ urzędowy - official form, official printed matter

duch prawa - spirit of the law dumping - dumping

~ walutowy - currency dumping duplika - surrebutter, surrejoinder duplikat - duplicate, copy, counterpart dworzec kolejowy -railway station dworzec lotniczy - air terminal dwuinstancyjność - system of two

instances

dwuizbowość - bicameralism

dwuizbowy - bicamerał

dwukrotnie - twice, two times dwupartyjny - bipartisan, biparty, twoparty

dwustronna norma - bilateral norm dwustronny - bilateral

dwuznaczność - ambiguity dwużeństwo - bigamy dyferencjacja - differentiation

~ prawa pracy - differentiation of labour law

~ systemu prawa - differentiation of a law system

dyktator - dictator

dyktatorski system - authoritarian regime, dictatorial regime

dyktatura - dictatorship

~ proletariatu - dictatorship of the proletariat

dyktować - to dictate

dymisja - dismissal, resignation

dynamika - dynamics, dynamism, intensity

~ przestępczości - intensity of crime

~ rozwoju - intensity of development

~ rynku - market growth

dynastia - dynasty

dyplom - diploma, certificate

~ szkoły wyższej - university diploma, diploma of a university school

~ ukończenia studiów wyższych -higher education diploma, graduation certificate

~ uznania - certificate of recognition, diploma of acknowledgment of merits

dyplomacja - diplomacy

~ konferencyjna -conference diplomacy

~ tajna, jawna - secret, open diplomacy dyplomata - diplomat, diplomatist

dyplomatyczn/y - diplomatic

~ immunitet-diplomatic immunity

~ korpus - diplomatic corps

~ misja - diplomatic mission

~ nietykalność - diplomatic immunity

~ nota - diplomatic notę

~ obrót - diplomatic relations

~ ochrona - diplomatic protection

~ personel - diplomatic Staff

~ przedstawiciel - diplomatic agent

~ przedstawicielstwo - diplomatic mission

~ przywilej - diplomatic privilege

~ służba - diplomatic service

~ korzystać z - to enjoy a diplomatic privilege

dyplomowany - diplomed, licensed, certificated

dyrekcja - (organ) board of directors;

(zarządzanie) management

dyrektor/a - director, headmaster

~ generalny - chief executive officer

~ naczelny - managing director

~ szkoły - headmaster

~ przedsiębiorstwa - enterprise director

~ zastępca - deputy director

dyrektywa - directive, instruction, order

~ celowościowa - directive indicating the way of attaining a goal

~ dowodzenia - directive of proof

~ interpretacyjna - interpretative directive

~ językowa - linguistic directive (conditioned by the wording of several norms)

~ planowania - planned directive

~ wyboru konsekwencji - directive of the choice of conseąuences

~ wykładni - interpretation directive dyrektywny - directive-based

dyrektywy - guidelines

dyscyplina - (dział, gałąź) discipline, branch of; (karność, rygor) discipline

~ brak dyscypliny - unruliness

~ budżetowa - budget discipline

~ partyjna - party discipline

~ pracy - labour discipline, work discipline

~ wojskowa - military discipline dyscyplinarn/y - disciplinary

~ kara - disciplinary penalty

~ kara nagany - reprimand

~ kara pieniężna - fine

~ kara upomnienia - admonition

~ odpowiedzialność - disciplinary liability, disciplinary responsibility

~ postępowanie - disciplinary proceedings

~ postępowanie wszcząć - to initiate disciplinary proceedings

~ rzecznik - disciplinary commissioner <accuser>

~ środki - disciplinary measures dyskonto - discount

dyskontowa stopa - discount ratę dyskrecjonalny - discretionary dyskryminacja - discrimination

~ rasowa - racial discrimination

~ ukryta - hidden discrimination dyskryminacyjne praktyki -discriminatory practices

dyskryminować - to discriminate dyskusja - discussion, debate, controversy dyskwalifikacja - disąualification, incapacitation

dyspasza - average adjustment, account of average

dyspaszer - average adjuster <stater> dyspersja - dispersion

dysponent - disposer

~ kredytów budżetowych - person authorized to allocate budget credits dyspozycja - (rozporządzenie, zarządzenie, polecenie) disposal; (samopoczucie) disposition, feeling; (część normy) disposition (as that part of a legał norm which provides for the legał conseąuences of a State or things)

~ na wypadek śmierci - death arrangement, instruction in the event of sb’s death

~ opisowa - descriptive disposition (part of the legał norm containing only a description of the offence)

~ psychiczna - mental disposition dysproporcja rażąca - gross discrepancy dystrybucja - distribution

dystrybutor - distributor

dysydent - dissident, dissenter, non-conformist

dywersja - diversion dywidenda - dividend

~ uprzywilejowana -preferred dividend, preference dividend

~ zwykła - ordinary dividend dyżur - (being on) duty

~ na dyżurze - on duty dziadek - grandfather dział - (komórka organizacyjna instytucji) division, section, department, distribution; (podział) division

~ kierownik - head of department

~ kodeksu - section

~ księgowości - accounts department

~ majątku - distribution of an estate

~ spadku - distribution of estate, of inheri tance

~ pozasądowy - out-of-court distribution of an inheritance

~ pozaumowny - out-of-contract distribution of an inheritance

~ sądowy - judicial distribution of an inheritance

~ umowny - contractual distribution of an inheritance

~ wodny - watershed, water-parting

~ zbytu - sales department

działacz - activist

~ polityczny - politician, political activist

~ społeczny - social activist działać - to act, to be active

~ jako - to act as

~ na czyjąś rzecz - to act on sb’s behalf

~ na czyjąś szkodę - to act to the detriment of sb

~ na własną rękę - to act on one’s own initiative

~ na zlecenie - to act on order, <upon> mandate

~ na zwłokę - to temporise

~ nieumyślnie - to act unintentionally (i.e. recklessly or carelessly)

~ oficjalnie - to act officially

~ pod przymusem - to act under constraint

~ przez zastępcę - to act by deputy, to deputize

~ umyślnie - to act intentionally

~ w czyimś imieniu - to act for sb, to act in sb’s name

~ w dobrej wierze - to act in good faith

~ w imieniu - to act on behalf of, to act for sb, to act in sb’s name

~ w obronie - to act in defence

~ w przeświadczeniu - to act in belief that

~ wspólnie z - to act jointly with

~ wstecz - to have retroactive force

~ w złej wierze - to act in bad faith

~ w złym zamiarze - to act with malice działalność/ci - activity, work, action

~ artystyczna - artistic activity

~ budowlana -building activity

~ finansowa - financial activity

~ gałąź - branch of activity

~ gospodarcza - economic activity, activity of economic naturę

~ gospodarczą podjąć - to launch

a business

~ gospodarczą prowadzić - to carry on economic activity

~ gospodarczej prowadzenie - carrying on of economic activity

~ gospodarczej zaprzestanie -discontinuation of economic activity

~ handlowa - commercial activity, business activity, trade activity

~ jednoosobowa - one-man business, sole tradership

~ kulturalna - cultural activities

~ literacka - literary activity

~ naukowa - scientific activity

~ oświatowa - teaching activity

~ plan - business plan

~ podstawowa - core business

~ pole - field of activity

~ prawodawcza - legislative activity

~ prowadzić - to pursue an activity

~ rodzaj działalności - kind of activity

~ rzemieślnicza - the activities of craftsmen

~ socjalna - welfare activities

~ ubezpieczeniowa - Insurance activity

~ usługowa - service activity

~ w celu zarobkowym - activity to gain profit, profit orientated activity

~ zawodowa - professional activity działania, działanie - actions, act, acting;

(moc obowiązująca) application

~ bezprawne - a wrongful act

~ jawne - overt act

~ konieczne - necessary action

~ lub zaniechanie - act or ommission

~ naprawcze - corrective action

~ na rzecz obcego wywiadu - working for a foreign intelligence service

~ na szkodę - acting to the detriment of

~ nieoficjalne-unofficial action, inofficial action

~ o charakterze publicznym - act of

a public naturę

~ odwetowe - retaliation

~ podejmować - to take action

~ podstępne - fraudulent act

~ prawne - legał acting, acts in law, legał acts

~ niezdolność do działań prawnych -legał incapacity

~ zdolność do działań prawnych -capacity to perform acts in law

~ prewencyjne -preventive action

~ przestępcze - criminal act

~ publiczne - acting in public

~ w dobrej wierze - bona fide action, action in good faith

~ wojenne - hostilities

~ wrogie - hostile act, act of hostility

~ wspólne - common action, joint measures

~ wstecz z mocą ustawy - retroactive force, retroactivity

~ niezdolność do działań prawnych -legał incapacity

~ upoważniony do działania -authorised to act

~ zakres działania - sphere of activity

~ zdolność do działania -power to act działka - plot, lot, alłotment, parcel

~ budowlana - building plot, building lot

- leśna - forest plot

~ pracownicza - worker’s garden plot

~ przyzagrodowa - plot of land for individual cultivation by a State or collective farm labourer

~ siedliskowa - building plot <site>

~ zamienna - substituted lot <plot> dzieciobójca - infanticide, child-murderer dzieciobójczyni - infanticide, child-murderess

dzieciobójstwo - infanticide, child-murder dziecko/a - child

~ adoptować - to adopt a child

~ adoptowane - adopted child

~ nienarodzone - unbom child

- ochrona dziecka - child protection

~ odebranie dziecka - taking away of

a child

~ opiekun dziecka wyznaczony w testamencie - tutor nominate

~ płci męskiej - małe child, baby-boy

~ płci żeńskiej - female child, baby-girl

~ pochodzące z małżeństwa - legitimate child

~ poczęte - conceived child, child unbom (nasciturus)

~ podstawione - suppositious child

~ pogrobowiec - posthumous child

~ porwać - to kidnap a child

~ porwanie - kidnapping of a child

~ porzucić dziecko - to expose a child

~ porzucone - uncared-for child, abandoned child

~ pozamałżeńskie - natural child, child bom out of wedlock, illegitimate child

~ pozostające pod opieką - child in custody, child in guardianship

~ specjalnej troski - child reąuiring special care, special care child

66

~ testatora - testator’s child

~ uprowadzić - to abduct a child

~ urodzić - to be delivered of a child, to have given birth to a child

~ urodzone po śmierci ojca -posthumous child

~ uznać - to father a child

~ uznać dziecko za nieślubne - to bastardise

~ uznać dziecko za pochodzące z małżeństwa - to legitimate a child

~ uznanie dziecka za pochodzące

z małżeństwa - legitimation

~ wychowywać - to bring up a child

~ z małżeństwa - legitimate child dziedzic (zob. spadek) - (następca) successor; (spadkobierca) heir, inheritor, beneficiary, legatee dziedzictwo - heritage, inheritance, legacy, patrimony, devolution

~ wspólne - common heritage, coparcener, a joint heir

~ wspólne dziedzictwo ludzkości -common heritage of humanity dziedziczenie/a - inheriting, succession, inheritance, testamentary succession

~ boczne - collateral succession, person collaterally related to a decedent

~ gospodarstw rolnych - succession to agricultural farms

~ niegodność do - unworthiness to inherit

~ kolejność dziedziczenia - order of succession, rules of descent

~ lista osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego - list of claimants surviving the deceased

~ nabycie w drodze dziedziczenia -acąuirement way of inheritance

~ niegodność dziedziczenia -unworthiness to inherit

~ niezdolność do dziedziczenia -incapacity to inherit

~ ochrona - protection of the right to inheritance

~ pierwszeństwo - right of primogeniture

~ prawo - right of inheritance, hereditary right, inheritable right

~ skarbu państwa - inheritance by the Treasury, taking of bona vacantia

~ testamentowe - testacy, testate succession, succession by testamentary disposition, inheritance succession

~ ustawowe - statutory succession, intestacy, intestate succession, rules of intestacy

~ ustawowy porządek dziedziczenia -statutory of intestacy

~ z dobrodziejstwem inwentarza -inheriting with the benefit of inventory

~ w drodze dziedziczenia - by right of succession

~ w linii bocznej - collateral succession

~ w linii prostej - linear inheritance, in the direct linę inheritance, linear linę of ascent

~ z dobrodziejstwem inwentarza -inheriting limited to inheritance assets

~ z prawem dziedziczenia - with hereditary title to

~ zasady dziedziczenia - rules of succession

~ zrzec się - to renounce inheriting

~ zrzeczenie się - renunciation of inheritance

dziedzicznie - hereditorily, by inheritance, by right of succession

dziedziczność - heredity, succession

dziedziczny - patrimonial, hereditable succession, hereditary (choroba)

~ choroba - hereditary disease

~ dzierżawa - hereditable lease, inheritable lease

dziedziczyć - to inherit

~ majątek - to succeed to an estate

~ po ojcu - to succeed to one’s father’s fortunę

dziedzina - sphere, branch, field, domain

~ administracji państwowej -sphere of State administration

~ gospodarki - sphere of (national) economy

~ zmilitaryzowana - militarized sphere dziekan - dean

~ korpusu dyplomatycznego - dean of the diplomatic corps

~ konsularnego - dean of the consular corps

~ rady adwokackiej - dean of the Advocates’ Council

~ wydziału prawa - dean of the Law Faculty

dziekanat - deanery

dzielnica (jednostka podziału

administracyjnego) - ąuarter, district

~ handlowa - business ąuarter

~ mieszkaniowa - residential ąuarter

dzieło - (praca) work; (utwór) work, composition; (wynik) result

~ artystyczne - artistic work

~ audiowizualne - audiovisual work

~ choreograficzne - choreographic work

~ dramatyczne - dramatic work

~ filmowe - cinematographic work

~ fotograficzne - photografic work

~ literackie - literary work

~ naukowe - scientific work

~ muzyczne - musical work

~ radiowe - radiophonic work

~ sztuki - work of art

dziennik - (gazeta) gazette; (rejestr) diary, register daily

~ krajowy - domestic daily

~ okrętowy - ship’s log book

~ urzędowy - official gazette, gazette, official joumal

~ ogłaszać w dzienniku urzędowym - to gazette

~ Urzędowy Ministerstwa - Official Gazette of the Ministry

~ ustaw - the Joumal of Laws

~ ustaw RP - Joumal of Law of the Republic of Poland

~ zagraniczny - foreign daily

dzień - day, dies

~ dodatkowy, wolny od pracy -

additional free day, additional holiday

~ kalendarzowy - calendar day, civil day

~ otrzymania - the day of receipt

~ początkowy terminu - dies a quo

~ roboczy, powszedni - business day, working day, work-day

~ świąteczny - holiday, non-working day

~ upływu terminu - dies ad quem

~ wolny - day off, holiday

~ wolny od pracy - free day, holiday

~ uprzednio odpracowany - day off for work done previously

dzierźawa/y - letting tenancy, lease, leasing, leaseholds

~ dożywotnia - life leasehold; (osoba) a life tenant

~ oddać coś w dzierżawę - to put out sth on lease

~ okres dzierżawy - term of lease

~ prawa - lease of a right

~ prawo dzierżawy - leasehold interest, duties of Landlord and Tenant

~ przedsiębiorstwa - lease of an enterprise

~ rzeczy - lease of a thing

~ terytorium - lease of territory

~ umowa - contract of lease

~ warunki - terms of lease, covenants contained in a lease

~ wieczysta - perpetual lease, lease for life

~ wygaśnięcie - expiration of a lease

- wziąć coś w dzierżawę - to take sth on lease

dzierżawca - lessee, occupant, tenant

dzierżawiący - lessor

dzierżawić - to lease, to rent, to hire, to hołd on lease

dzierżawienie - lease

dzierżawny - of lease, rental

~ czynsz - rent for hire, rent, rental, rental ratę

dzierżenie - being hołd, holding ~ praw - holding of rights ~ rzeczy - holding of things

dzierżyciel - holder

dzierżyć w cudzym imieniu - to hołd in sb else’s name

edukacja - education

efektywność - effectiveness, efficiency

~ blokady - effectiveness of the blockade egalitaryzm - egalitarianism

egzamin - exam

~ poddać kogoś egzaminowi - to put sb through an examination

~ poddać się egzaminowi - to take an exam, to sit an exam

~ zdać - to pass an exam

egzaminacyjna komisja - examination board

egzaminator - examiner

egzaminować - to examine

egzekucja - (ściąganie należności) execution, enforcement, distraint, seizure; (stracenie skazanego) execution; (wykonanie kary cielesnej) infliction of corporal punishment, flogging; attachment, carrying out of sth

~ administracyjna - carrying out of an administrative decision, execution of an administrative decision

~ alimentów - enforcement (USA) of alimony dues, carrying out of an order to pay maintenance (UK)

~ podlegać egzekucji - to become enforceable

~ praw - enforcement of rights

~ prowadzić egzekucję - to carry out enforcement

~ przez zarząd przymusowy - execution by way of receivership

~ sądowa - execution of a court judgment

~ świadczeń alimentacyjnych -execution of alimony

~ świadczeń pieniężnych - enforcement of payments

~ umorzenie egzekucji -discontinuance of enforcement

~ umorzyć egzekucję - to discontinue enforecement

~ wyroku śmierci - execution

~ zawiesić egzekucję - to stay enforcement

~ zawieszenie egzekucji - stay of enforcement

~ z majątku wspólnego - enforcement against joint property, execution conceming joint property

~ z nieruchomości - enforcement against real property, execution conceming immovable property (good)

~ z rachunków bankowych -enforcement against bank deposits, execution against bank deposits

~ z ruchomości - enforcement against movable assets, execution against movables

~ z ułamkowej części nieruchomości -enforcement against a fractional part of a real estate, execution conceming a fractional part of a real estate

~ z użytkowania wieczystego -

enforcement against perpetual usufruct, execution concerning perpetual usufruct

~ z wierzytelności i praw majątkowych - enforcement against sums due and property rights, execution against sums due and property rights

~ z wynagrodzenia za pracę -enforcement against the proceeds from sb’s work, execution against the proceeds from one’s work

~ koszty egzekucji - costs of execution

~ ograniczenie egzekucji -limitation of execution

~ umorzenie egzekucji-discontinuance of executory proceedings

~ zawieszenie egzekucji - stay of execution

~ wnosić o zawieszenie egzekucji - to ask for a stay of execution

~ udzielić odroczenia egzekucji - to grant a stay of execution

~ wszczynać egzekucję - to levy an execution

egzekucyjn/y - enforcement, executory, executive; (dotyczący kary śmierci) of execution

~ nakaz - writ of execution, order of execution, warrant of execution, writ of fieri facias

~ organ - enforcement body

~ pluton - firing squad

~ postępowanie - enforcement procedurę, executive proceedings

~ procedura - enforcement procedurę

~ przepisy - enforcement provisions

~ sankcje - executive sanction

~ sprawa - executory case

~ tytuł - executory title <writ>

~ tytuł prawomocny - valid executory document

~ zajęcie-distraint, seizure, distress egzekut - person against whom execution was carried out

egzekutor - executor, enforcement officer, administrator, bailiff

~ podatkowy - tax collector

~ testamentu - executor of a will

egzekutywa - executive

~ dualistyczna - dualistic executive branch of a government

egzekwować - (wykonywać) to perform, to execute, to carry into effect; (wymagać wykonania) to exact, to enforce

~ należność - to exact payment

~ sumę pieniędzy - to collect a sum of money

~ z majątku - to enforce against assets, to seąuester assets

egzekwowanie - (wykonanie) execution, performance, enforcement, exaction

egzemplarz - copy

~ autorski - author’s copy

~ obowiązkowy (druku, książki) - duty copy, deposit copy

ekonomia - (nauka) economics, political economy; (oszczędność) economy

~ procesowa - (postępowania) procedural efficiency (condensation)

ekonomiczn/y - economic

~ doradca - economic adviser

~ potencjał - economic potential

~ prawo - economic law

~ rachunek - economic calculation, economic calculus

~ system - economic system

~ warunki - economic conditions

~ wojna - economic warfare

ekosystem - ecosystem

~ lądowy - terrestrial ecosystem

~ morski - marinę ecosystem

ekscepcja - exception plea, demurrer, legał plea

eksces - excess

~ ekstensywny - action excessive in scope

~ intensywny - action excessive in intensity

ekscesy - misbehaviour

71

ekshibicjonista - exhibitionist ekshibicjonizm - exhibitionism ekshumacja - exhumation, disinterment ekshumować - to exhume, to disinter eksmisja - eviction, ejectment, ejection

~ wystąpić o eksmisję - to sue for eviction

~ przeprowadzić - to evict eksmisyjny - of eviction eksmitować - to evict, to eject eksmitowanie - eviction, ejectment ekspansja - expansion ekspektatywa - expectancy ekspert - expert, specialist - zob. biegły

~ prawny - legał expert

~ przysięgły - swom expert

~ dowód z orzeczenia eksperta - expert evidence

~ opinia eksperta - expert report, expert’s advice

~ oszacowanie przez eksperta - expert appraisal

~ sądowy - legał expert

ekspertyza - expertise, expert appraisement <opinion>

~ graficzna - typographic examination

~ kryminalistyczna - criminalistic examination, expertise in crime detection, expertise by criminalistic methods

~ pisma - expert examination of handwriting, graphological examination

~ sądowo-lekarska - court-ordered medical examination, medical examination ordered by the court eksperyment - experiment, test, trial

~ lekarski - medical experiment

~ naukowy - scientific experiment

~ procesowy - reconstruction of the scene of crime in court proceedings, experimental reconstruction of the scene of crime ordered during the proceedings in court

~ śledczy - reconstruction of the scene of crime in police investigation, experimental reconstuction of the scene of crime arranged by the investigating police

eksploatacja - exploitation

eksploatować - to exploit eksport - export

~ towarów - export of goods eksportacja - funeral procession to the church for the burial service

ekspozytura - branch, agency, field office ekspulsja - expulsion

ekstensja - extension

~ terminu - extension of time limits, prolongation

eksterminacja - extermination ekstradować - to extradite

ekstradycja/i - extradition

~ osoba wydana w drodze ekstradycji -extradited person

~ nakaz - extradition warrant

~ postępowanie - extradition proceedings

~ przestępstwo uzasadniające - an extraditable offence

~ traktat o ekstradycji - extradition treaty

~ umowa - extradition treaty

~ zastosować ekstradycję - to extradite eksterytorialność - exterritoriałity eksterytorialny - exterritorial, extraterritorial

ekwiwalent - equivalent

~ pieniężny - financial equivalent

~ pieniężny za urlop - cash equivalent in lieu ofleave

elastyczność - flexibility

elastyczny - flexible

elekcja - election

elektor - elector

elektorat - electorate, body of electors element - (część składowa jakiejś całości)

element, component; (osoba, osobnik) person, individual

~ normy - element <component> of the norm

~ obcy (zagraniczny) - foreign element embargo - embargo emblemat - emblem

emeryt - retired pensioner, old age pensioner, retired employee

emerytalny - retirement, pensionary, of pensions

~ wiek - retirement age, pensionable age, age of retirement

emerytowany - retired, pensioned emerytura - old age pension, retirement

pension, pension

~ pobrać - to draw a pension

~ przejście na - retire

~ uprawniony do - eligible for retirement pension

emfiteuza - emphyteusis

emigracja-emigration, exile; (ogół emigrantów) immigrants

~ polityczna - political emigration emigracyjny - conceming emigration, emigre, conceming immigration, of immigration

~ rząd - govemment in exil emigrant - emigrant, emigre emigrować - to emigrate emigrowanie - emigration emisja/i-issue

~ akcji - issue of stocks

~ banknotów - issue of notes <of banknotes>

~ nowa - fresh issue

~ obligacji - issue of bonds

~ pieniądza - issue of banknotes <money>

emisyjny prospekt - issuing prospectus emitent - issuer

~ papierów wartościowych - issuer of securities

emitować - to issue, to emit

emocja - excitement, feeling, emotion, agitation, flutter

emocjonalnie - emotionally emocjonalność - emotional, affectional, sensible

emocjonalny - emotional encyklopedia - encyclopaedia

~ prawa - encyclopaedia of law energia jądrowa - nuclear energy enklawa - enclave

epidemia - epidemie

epilepsja - epilepsy

eskorta - escort, convoy, safeguard

~ pod eskortą - under guard eskortować - to escort, to convoy eskortowanie - escort, convoy etap - stage, phase etat - permanent status

etiologia - etiology

~ kryminalna - crime etiology, etiology of criminality

etyka zawodowa - proffessional conduct eutanazja - euthanasia, mercy killing ewakuacja - evacuation ewakuować - to evacuate ewidencja/i - registration, record

~ działalności gospodarczej - records of economic activity, recording of economic activity

~ gruntów i budynków - land and buildings registration <record>

~ księgowa - transaction recording

~ ludności - census

~ prowadzenie - keeping records

~ prowadzić - to keep records, entries

- wpis do ewidencji - entry in records ewidencyjn/y - recording

~ numer - file number

~ organ - recording authority

~ postępowanie - recording procedurę ewikcja - eviction exequatur - exequatur

expose - expose

~ rządowe - govemment statement

fabryka - factory, plant

fach - profession, trade, job

faks - fax

faksem - in a facsimile communication, in a fax, in a facsimile transmission

fakt - fact

~ bezsporny - undisputed fact

~ dokonany - accomplished fact, fact accompli, thing done

~ nieistotny - immaterial fact

~ nieudowodniony-unproven fact

~ niezaprzeczalny - uncontestable fact

~ nieznajomość - ignorance of fact

~ notoryczny - (powszechnie znany) notorious fact

~ poparty faktami - supported by facts

~ powszechnie znany - notorious fact, well-known fact

~ prawny - legally relevant fact,/uctum iuridicum

~ przyznany - acknowledged fact

~ udowodnić - to prove a fact

~ znany sądowi z urzędu - fact known

to the court ex officio

~ zataić - to supress facts

~ kwestia faktu - issue of fact

~ nieznajomość faktu - ignorance of fact

~ przytoczenie nowego faktu przez

obronę - special plea

~ przekręcać fakty - to strain the truth faktura - invoice

fakturować - to invoice

fakturzysta - invoicing agent, invoice clerk

faktyczn/y - factual, actual, real, intrinsic

~ dane - factual data

~ kontrola - actual control

~ ocena - appraisal of facts

~ okoliczności - factual circumstances

~ posiadanie - actual possession

~ stan sprawy - the facts of the case

~ władztwo nad rzeczą - factual control of the thing, actual control over the thing

fakultatywn/y - optional, facultative ~ klauzula - facultative clause

fala - wave

~ przestępczości - crime wave, wave of crime

falsyfikacja - falsification, forgery, counterfeit

falsyfikat - forgery, counterfeit, fake

falsyfikator - forger

falsyfikować - to forge, to fake

fałsz - forgery; (niezgodność z prawem) falseness, deceit, duplicity; (twierdzenie niezgodne z prawdą) falsehood, piece of deceit; (podrobienie) falsification, counterfeit

~ dokumentu - forgery of document

~ intelektualny-mental forgery (certification of a fact by a person knowing it not to be true), mental falsity, intellectual forgery

~ materialny - materiał forgery (counterfeiting a document or a seal)

~ popełnić fałsz - to take a false notę

fałszerstwo - forgery, counterfeit, fake, falisification, adulteration

~ banknotów - notę forgery

fałszerz - falisifier, forger, fabricator

~ pieniędzy - coiner

fałszować - to forge, to falsify, to counterfeit, to adulterate

~ czek - to forge a cheque

~ dokument - to forge a document, to tamper with a document

~ papiery wartościowe - to forge securities

~ pieniądze - to forge money

~ podpis - to forge a signature, to conterfeit a signature

~ rachunki - to falsify accounts

~ wyniki głosowania - to corrupt election retums

~ żywność - to adulterate food fałszowanie - falisification

fałszowanie księgowości - falsification of accounts

fałszywie - (nieprawdziwie, błędnie) falsely, wrong, wrongly

~ interpretować coś - to misconstrue sth

~ zeznawać - to give false testimony

fałszywość - (nieprawdziwość) falseness, spuriousness

fałszyw/y - (podrobiony) forged, false, counterfeit, faked; (niezgodny

z prawem) wrong, false, misleading, mistaken

~ banknoty - forged banknotes

~ dane - false data, false particulars

~ dokument-false document, forged document

~ dowód - fabricated evidence, false evidence

~ informacja - misleading Information

~ karalność za fałszywe zeznania -

criminal record for false testimony

~ nakłaniać do fałszywych zeznań - to induce sb to give false testimony

~ nazwisko - suppositious name

~ odpowiadać karnie za fałszywe zeznania - to be criminally liable for giving false testimony

~ oskarżenie - false accusation

~ oświadczenie - false statement

~ pieniądze - bogus <counterfeit> money

~ pełnomocnik - false attomey

~ przysięga - false oath

~ skazany prawomocnie za fałszywe zeznania - validly sentenced for giving false testimony

~ skromność - false modesty

~ świadek - false witness

~ w fałszywym świetle przedstawiać -to put false colours on sth

~ wypowiedź - misstatement

~ zeznanie - perjury, false testimony farmaceutyczne środki - pharmaceuticals faszysta - fascist

faszyzm - Fascism federacja - federation federalizm - federalism federalny - federal feminizm - feminism fenomen - phenomenon ferie parlamentarne - parliamentary

vacation period, parliamentary recess ferować - to pass

~ wyrok - to pronounce <pass> a sentence

feudalizm - feudalism feudalny - feudal fiasko - failure

~ ponieść - to fail figurant - man of straw fikcja - (wymysł) fiction; (złudzenie) iłlusion

~ prawna - legał fiction, fiction of law fikcyjnie - fictitiously fikcyjn/y - fictitious, imaginary

~ aktywa - fictitious assets

~ posiadanie - fictitious possession

~ powództwo - fictitious action

~ transakcja - fictitious transaction, feigned transaction

~ umowa - fictitious contract, feigned contract

filia/i - branch, daughter company, daughter agency, affiliate, subsidiary

~ banku - bank branch

finanse - finances

państwowe, publiczne - national, public finance,

finansować - to finance, to provide

finance

finansowanie - financing

~ bezzwrotne - nonrepayable financing, non-retumable financing

~ budownictwa mieszkaniowego -financing of housing

~ samofinansowanie - self-financing

~ zwrotne - repayable financing

finansowo - financially

finansow/y - financial

~ badanie - financial auditing

~ kontrola - financial inspection

~ limit - financial limit

~ nakład - expenditure, outlay

~ przepisy - financial provisions

~ rok - financial year (UK), fiscal year (USA)

~ sprawozdanie - financial accounts

~ środki - financial means, resources

~ trudności - financial difficulties

~ wynik - financial result

~ zobowiązania - financial commitments firma/y - company name;

(przedsiębiorstwo handlowe lub przemysłowe) firm; (urzędowa nazwa przedsiębiorstwa handlowego lub przemysłowego) firm, name of the firm

~ armatorska - shipping house

~ aukcyjna - auction company

~ bezprawnie używać - to use

a business name illegally

~ handlowa - merchant house, commercial <trading> firm

~ macierzysta - mother house, parent house, original house

~ nazwa - business name

~ wydawnicza - publishing house, publisher

fiskus - treasury office, fisc

fizyczn/y - physical

~ osoba - physical person

~ pracownik - blue-collar worker

~ wady - physical defects

flaga - flag

~ państwowa - State flag, national flag flota - fleet

~ handlowa - merchant marinę, merchant fleet

~ wojenna - navy fleet, war fleet folder - leaflet, folder, prospectus forma - (kształt, struktura) form; (sposób postępowania) form, formality, manners, behaviour

~ bezgotówkowa - cashless form

~ czynności prawnej - form of legał transaction

~ dla celów dowodowych - form reąuired for evidence purposes

~ gotówkowa - cash form

~ kontraktoryjna - contractural form

~ normy - form of the norm

~ notarialna - notarial deed, notarial form

~ ochrony sądowej - form of court protection

~ państwa - from of the State

~ pisemna - written form, in writing

~ podniesienia zarzutu - form of making an objection

~ pod rygorem nieważności - form reąuired under pain of invalidity, form reąuired for a transaction to be valid

~ podniesienia lub rozgłoszenia - form of making an objection

~ pod względem formy - in the form

~ popełnienia przestępstwa - form of offence

~ prawa - form of law

~ procesowa - procedural form, form of trial

~ rządu - fonu of govemment

~ szczególna - particular form

~ szczególna czynności prawnej -special form of a legał transaction

~ szczególna dla wywołania skutków prawnych - special form reąuired for a transaction to have legał effects, special from reąuired for a transaction to be valid

~ umowy - form of a contract

~ ustna - orał form

~ ustroju - form of a political system

~ własności - form of ownership

~ zawarcia małżeństwa - form of contracting marriage

formacja - formation

~ paramilitarna - paramilitary group

~ społeczno-ekonomiczna - socio-economic group

formałistyczny - formalistic

formalizm prawniczy - juristic formalism, legał formalism

formalno-dogmatyczny-zob. metoda formalnoprawny - zob. postanowienie formalnie - (pod względem formy)

structurally in form, in respect of form; (urzędowo) formally, officially, regularly; (zgodnie z przepisami) formally, in due form

formalnoprawn/y - procedural

~ postanowienie -provision of procedural law

formalność - (czynność) formality

formaln/y - (przepisowy) formal, official; (prawdziwy) positive, regular

~ braki - formal defects

~ usunąć - to remove formal defects

~ wezwanie do usunięcia - summons to remove formal defects

~ definicja przestępstwa - formal definition of an offence

~ dementi - formal denial

~ kwestia - point of order

~ prawo - adjective law

~ wypowiedzenie wojny - formal declaration of war

formuła - formula

~ handlowa - commercial formula

~ normy - formula of a norm

~ prawna - legał formula

formułować - to express

formy popełnienia przestępstwa (stadialne): przygotowanie, usiłowanie, dokonanie - from of offence, stage, preparation, attempt, perpetration; (zjawiskowe): sprawstwo, współautorstwo, podżeganie, pomocnictwo -participation, perpetration, co-perpetration, abetting, aiding

fotografia śledcza - photograph taken at investigation

fracht - freight

~ czarterowy - charter freight, chartered freight

~ dystansowy - distance freight

~ lotniczy - air freight

~ martwy - dead freight

~ morski - sea freight

~ powrotny - back carriage

~ ryczałtowy - lump freight

frachtowa umowa - contract of affreightment

frachtujący - freighter, shipper, affreighter frakcja - fraction

~ parlamentarna - paliamentary group franchising - franchising franco - free

~ granica - free at border

~ wagon - free on raił, free on waggon, free on board

~ zakład - free warehouse, delivered free at storę

frekwencja wyborcza -percentage of electorate voting

front - (linia walki) front linę;

(organizacja, blok) front, bloc

front wojenny - war front, fighting linę, combat zonę

fundacja-endowment, foundation

~ na cele dobroczynne - charitable foundation

fundamentalny - fundamental

fundator - founder, sponsor

fundusz/u - fund

~ alimentacyjny - alimony fund (USA), maintenance fund (UK)

~ amortyzacyjny - sinking fund

~ bodźców materialnego

zainteresowania - Financial incentives fund, money inducements fund

~ celowy - earmarked fund for a specified purpose

~ gminny - self-govemment fund, commune fund (destined to meet the local demands)

~ gromadzki - village community fund

~ inwestycyjno-remontowy -

investment and repair fund

~ inwestycyjny branży - branch investment fund

~ jednolity własności państwowej -

unified fund of State property

~ kościelny - Church fund

~ mieszkaniowy - housing fund

~ na cele dobroczynne - charitable fund

~ nagród - reward fund, fund for prizes and bonuses

~ organizacyjny - organizational fund

~ płac - wagę fund

~ bezosobowy - amount earmarked for fees

~ postępu technicznego

i ekonomicznego - fund for promoting technological and economic progress

~ powierniczy - trust fund

~ pozabudżetowy - extra-budgetary fund

~ prewencyjny - preventive fund

~ przydzielić - to allot funds

~ publiczny - public fund

~ regulamin - fund byelaws

~ reprezentacyjny - executive expense account for representation

~ rezerwowy - reserve fund, Capital reserve

~ rozwoju przedsiębiorstwa - fund for the development of an enterprise

~ rządowe - govemment funds

~ składniki - components of fund

~ socjalny - employee welfare fund, social fund

~ specjalny - special fund

~ spółdzielczy - co-operative fund

~ stan - condition of fund

~ statutowy - statutory fund

~ stypendialny - scholarship fund

~ ubezpieczeniowy - insurance fund

~ udziałowy - share Capital, fund consisting of members’ shares (in co-operative societies)

~ własny - private fund

~ zakładowy - enterprise fund

~ zapasowy - supplementary fund, stock fund

funkcja/i-(czynność) function;

(obowiązki) function, functions, duties ~ dyplomatyczna - diplomatic function ~ konsularna - consular function ~ normy - (bezpośrednia i pośrednia)

function of a norm (direct and indirect)

~ pełnić - to fulfil a function, to be in charge of a function, to perform functions

~ procesu cywilnego - function of civil proceedings

~ publiczna - government service, public function

~ religijna-religious function

~ społeczna - social function, public function

~ wypełniać - to exercise functions, to discharge functions

~ wypełnianie - exercise of the functions

~ związana ze szczególną odpowiedzialnością - function connected with particular responsibility funkcjonalizm - functionalism

~ prawniczy - functional theory of law funkcjonaln/y - functional

~ przepis normy - functional norm funkcjonariusz -functionary, official, officer

~ administracji skarbowej -revenue official

~ dyplomatyczny - diplomatic functionary

~ konsularny - consular functionary

~ międzynarodowy - intemational official

~ niskiego szczebla - minor functionary

~ organów władzy i administracji państwowej - functionary of agencies of State authority and administration

~ państwowy - public officer, State functionary, civil servant (UK), govemment employee

~ policji - police functionary

~ służby więziennej - prison officer

~ wymiaru sprawiedliwości - judicial officer

funkcjonować - to be in effect, to function, to be in operation

funkcjonowanie - functioning, working, operation, running

funkcyjn/y - functional

~ dodatek - functional supplement

~ obowiązek - functional duty

fuzja - merger, amalgamation, fusion

~ banków - bank merger

~ osób prawnych - amalgamation of legał entities <legal persons>, merger, consolidation

~ umowa fuzji - amalgamation agreement

gabinet - (pomieszczenie przeznaczone do pracy umysłowej) study, office; (rada ministrów, rząd) cabinet, council of ministers; (sekretariat) secretary’s office, secretariat

~ cieni - shadow govemment

~ ministra - minister ’s personal Staff gałąź - branch

~ przemysłu - branch of industry gangster - gangster, bandit, rowdy, ruffian gangsterski - gangster’s, bandifs,

ruffianly

gangsterstwo - gangsterism, banditism, racketeering

gang - ring

garnizon/u - garrison

~ dowódca - commander of garrison gastronomia - (dział usług) catering

entity; (sztuka kulinarna) gastronomy

gastronomiczny zakład - catering establishment

gatunek - kind, sort, grade, brand, class

~ towaru - grade of goods

genealogia - genealogy

generalny - (główny, naczelny) generał, chief, main, principal, supreme;

(ogólny, powszechny) generał, universal, public

geneza - genesis, origin

geografia - geography

~ kryminalna - geography of crime

~ wyborcza - gerrymandering

giełda - (budynek) stock exchange; (forma rynku) exchange; commodity exchange

~ papierów wartościowych, walorów -stock exchange, money market

~ towarowa - commodities exchange, commodity exchange

giełdow/y - stock exchange

~ arbitraż - arbitrage in bills

~ makler - exchange broker

~ notowania - stock exchange listing

~ sesja - stock exchange session

~ spekulant - stock exchange gambler, stock exchange speculator

ginąć - (umierać) to die, to perish, to fali;

(o rodzie) to die out

gilotyna - guillotine

~ stracić na - to guillotine

glejt - safe conduct

glosa - gloss

głodówka - (okres głodowania) hungry

days; (strajk) hunger strike

głodzenie - starvation, małnutrition

głosować - (opowiadać się) to vote; (brać udział w głosowaniu) to go to the pool

~ bez debaty - to vote without debate

~ imiennie - to vote by roli cali

~ jawnie - to vote openly

~ jednomyślnie - to vote unanimously

~ nad czymś - to vote on

~ na kogoś - to give one’s vote to sb

~ pisemnie - to vote in writing, to vote by correspondence

~ „przeciw” - to vote nay, to vote against

~ przeciw czemuś - to vote against sth

~ przeciwko komuś - to vote against sb

~ przez pełnomocnika - to vote by proxy

~ przez podniesienie rąk - to vote by show of hands

~ przez powstanie - to vote by sitting and standing

~ tajnie - to vote by ballot

~ ustnie - to vote viva-voice

~ „za” - to vote aye, to vote in favour

~ za czymś - to vote for sth

~ za kimś - to vote in favour of sb

głosowania/e - voting, vote

~ bezpośrednie - direct voting

~ imienne - voting by roll-call, roll-call vote

~ jawne - open voting, public voting

~ jednomyślne -unanimous vote

~ na listę - list voting

~ nad orzeczeniem - voting on decision

~ osobiste - voting in person

~ pisemne - voting in writing

~ powszechne - common voting, generał election, universal suffrage

~ prawo - suffrage, right to vote, voting power

~ procedura - voting procedurę

~ przez aklamację - voting by acclamation, voice vote

~ przez pełnomocnika - voting by proxy

~ przez podniesienie ręki - voting by show of hands

~ przez powstanie - voting by r-ising

~ sposób - manner of voting, method of voting

~ tajemnica - secrecy of voting

~ tajne - ballot, secret ballot, secret voting, voting by ballot, secret voice

~ uprawniony do - voter, elector, person entitled to vote

~ wyborcze - suffrage

-    kartka do głosowania - voting paper, ballot paper

~ pozbawienie prawa głosowania -execution from the poll

~ udział w głosowaniu - voting

~ oddać sprawę pod głosowanie - to put a ąuestion to the vote

~ odrzucić w głosowaniu - to vote down ~ przeprowadzić głosowanie - to take

a vote

~ przystąpić do głosowania - to proceed to a vote

~ wstrzymać się od głosowania - to abstain from voting

~ wybrać w głosowaniu - to vote in, to elect

głosujący - voter

głos/y - (prawo przemawiania, wypowiedź) address, to take the floor, leave to speak; (wyrażenie decyzji przy głosowaniu) voice, vote; (zdanie, sąd, opinia) opinion, comment, say, voice

~ decydujący - decisive voice, casting vote

~ dochodzić do głosu - (uzyskać możliwość mówienia) to be allowed to speak; (mieć możliwość decydowania) to come into prominence

-    dopuścić kogoś do głosu - to allow sb to speak

~ doradczy - advisory capacity

~ łiczyć głosy - to count the votes

~ liczenie - counting of votes

~ nieważny - nuli and void vote

~ oddać - to cast vote, to vote, to poll

~ odebrać komuś głos - to rule sb out of order

~ oddanie głosu - casting of a vote

~ odebranie głosu - depriving of the right to speak

~ prawo głosu - right to plead, franchise, suffrage

~ prawo głosu dawać - to carry a vote (o udziale)

~ prosić kogoś o głos - to reąuest leave to speak

~ przeciw - vote against, the nays

~ przewodniczącego rozstrzyga -chairman’s casting vote

~ rozstrzygający - finał say

~ rozstrzygający oddany przez przewodniczącego - casting vote

~ sprzeciwu - dissenting vote

~ stron - pleas of parties

~ ważny - valid vote

~ większością - by majority vote, by plurality of votes

~ większość - majority of votes

~ wstrzymać się od głosu - to abstain

~ wstrzymanie - abstention

~ za - affirmative vote, the ayes, votes in favour

~ zabrać - to take the floor, to address those present, to rise to speak

~ z głosem doradczym - in an advisory capacity

głowa - head

~ na głowę - per capita, per head, per person

~ państwa - the head of State główn/y - principal, major, main, chief, foremost

~ kara - Capital punishment

~ księgowy - chief accountant, main accountant, accountant generał

~ lokator - principal tenant

~ oskarżony - principal accused

~ rozprawa - main trial

~ rzecz - principal thing

~ świadek - principal witness

~ urząd - principal office

~ zakład - principal establishment

~ zasada - guiding principle

głuchota - deafness

głuchy - deaf

gmina - commune

gminny - communal, of a commune, local gnębić - (ciemiężyć) to oppress, to tread down; (dręczyć) to worry, to harass

gnębienie - (ciemiężenie) oppression;

(nękanie) worry, worries

godło - emblem

~ państwowe - national emblem godność - dignity

~ człowieka - dignity of the individual

~ osobista - self-respect, dignity

~ uchybić - to impair dignity

godzić - to strike

~ w coś - to strike sth, to aim at sth

~ w dobro - to be detrimental to the interests

~ w podstawy bezpieczeństwa lub obronności RP - undermining the foundations of security or of the defence capacity of the Republic of Poland

~ w powagę sądu - to be incompatible with the dignity of the court

godzina/y - hour

~ nadliczbowa - overtime hour

~ policyjna - curfew

~ pracy - regular business hours, working hours

~ przyjęć - office hours

~ szczytu - rush hour, peak hour

~ śmierci - hour of death, time of death

~ urzędowania - hours of attendance, working hours

godziw/y - fair, just

~ cena - fair price

~ warunki - fair terms

~ wynagrodzenie - fair remuneration gończy - warrant of arrest

~ list - warrant of caption

~ poszukiwanie listem gończym -seeking by the „wanted” notice

gorąc/y - hot

~ linia - hot linę

~ na gorącym uczynku - in flagranti delicto, in the commission of an offence

gorszący - (wywołujący zgorszenie) scandalous, shocking manner, shameful, objectionable; (wywierający zły wpływ) demoralising

gorszyciel - (człowiek wywierający zły wpływ) depraver; (człowiek wywołujący zgorszenie) scandałiser

83

gorszyć — (wywoływać zgorszenie) to scandalise, to shock; (deprawować) to corrupt, to demoralise, to deprave

gospodarcz/y - economic - zob.

ekonomiczny

~ blokada - economic blockade

~ budynek - outhouse

~ cel - economic purpose

~ działalność - economic activity

~ geografia - economic geography

~ integracja - economic integration

~ kontrola - economic inspection

~ kręgi - economic circles

~ kryzys - economic crisis

~ niezależność - economic independence

~ obrót - economic traffic, tumover, economic relations

~ odbudowa - economic reconstruction

~ osiągnięcie - economic achievement

~ ożywienie - economic recovery

~ planowanie - economic planning

~ podmiot - economic subject

~ polityka - economic policy

~ pomoc - economic aid, economic assistance

~ potencjał - economic potential, economic resources

~ potęga — economic power

~ prognoza - economic forecast

~ przeznaczenie - economic allocation

~ recesja - economic recession

~ rozwój - economic development <growth, progress>

~ równowaga - economic equilibrium <balance>

~ sankcje - economic sanctions

~ trudności - economic difficulties

~ wojna - economic war

~ wskaźnik - economic indicator

~ współpraca - economic co-operation

~ wywiad - economic intelligence

~ względy - economic considerations

~ zacofanie - economic backwardness

~ zasoby - economic resources, assets

~ życie - economic life

gospodarka/i - (gospodarowanie czymś) management, running; (gospodarstwo rolne) farm, holding; (narodowa) national economy; (organizacja produkcji) management

~ budżetowa - budget policy

~ gałąź - economic sector, branch of economy

~ komunalna-public Utilities

~ mieszkaniowa - housing management

~ nieuspołeczniona -non-socialized economy

~ narodowa - national economy

~ planowa - planned economy

~ przestrzenna - spacial layout

~ publiczna lokalami - (public) housing control

~ rabunkowa - pillage economy

~ uspołeczniona - socialized economy

~ wodna - water management, water resources and hydro-projects

~ wojenna - war administration

~ wolnorynkowa - free market economy

~ żywnościowa - food economy gospodarowanie - management

~ mieniem - management of property

~ prawidłowe - correct management gospodarstwo - (gospodarowanie) management, farming; (mienie, inwentarz gospodarki) property, estate, dead stock, livestock; (posiadłość wiejska) farm, household, holding

~ indywidualne - individual (private) farm

~ karłowate - dwarf farm, smali holding

~ leśne - forest farm, a forest as exploited for economic purposes

~ opuszczone - abandoned farm

~ państwowe - State farm

~ pomocnicze - auxiliary farmstead serving the purposes of the principal unit, auxiliary workshop serving the purpose of the principal

~ przyzagrodowe - private plot at a homestead held by a worker of a State or co-operative farm

~ rolne - agricultural farm

gospodarz - householder, farmer

gospodarzyć - to manage, to administer, to run sth

gość - guest

~ honorowy - guest of honour gotowość do pracy - readiness for work gotówka - cash

~ w gotówce - in cash

gotówkow/y - cash

~ obrót - cash payments

~ transakcje - cash transactions

góra - top

~ z góry - in advance, upfront górnictwo - mining, mining industry

~ węglowe - coal mining

gra - gamę

~ hazardowa - gambie, gambling

~ i zakład - gambling and betting

grabić - (rabować) to loot, to plunder, to pillage, to rob, to grób, to mug, to burgle

grabież - (rabunek) plunder, pillage, robbery, grab; (zrabowane mienie) plunder, loot, spoils, spoił

grabieżca - raider, plunderer, robber, mugger, burglar

grad - hail

grafolog - handwriting expert

grafologia - graphology, the study of handwriting

gra hazardowa i zakłady - gambling and betting

granica/ę - (linia graniczna) boundary, frontier; (zakres czegoś) limit, linę, bounds, border

~ celna - customs frontier, border

~ dolna kary - minimum penalty

~ górna kary -maximum penalty

~ gruntów - land boundaries

~ kompetencji - limit of competence

~ lądowa - land frontier, land border

~ morska - sea frontier

~ naturalna - natural frontier

<boundary>

~ obrona granic - protection of boundaries

~ państwa - State frontier <boundary>

~ państwowa - State border

~ przekroczyć - to cross the border

~ przez - across State border

~ sztuczna - artificial frontier

<boundary>

~ w granicach państwa - within State borders

~ wieku - age limit

~ zagrożenia karą - statutory minimum <maximum> penalty for a given offence

graniczący - adjacent, adjoining, bordering on

~ nieruchomość - adjoining property graniczn/y - bordering

~ pas - frontier zonę

~ strefa - frontier zonę, area

graniczyć z - to border on, to be adjacent to

grasować - (grabić) to prowal, to maraud, to overrun

gromada (jednostka podziału administracyjnego państwa) -administrative village, rural community

gromadzenie - accumulation, gathering, collecting, amassing

~ materiałów wybuchowych - amassing of explosive materials

~ środków pieniężnych - hoarding of cash

gromadzić na rachunku bankowym - to accumulate on a bank account

gromadzki - of rural community

grozić - (straszyć) to menace, to threaten; (zagrażać) to threaten, to endanger, to imperil, to be imminent, to impend

~ komuś - to threaten over sb, to impend over sb

grożąca szkoda - anticipated damage

85

groźba - (zapowiedź przykrych następstw) threat, menace; (niebezpieczeństwo) danger, imminence, liability

~ bezpośrednia - direct threat

~ bezprawna - illegal duress, unlawful threat (punishable threat as well as threatening a person to cause criminal proceedings against him)

~ grzywny - liability to a fine

~ karalna - punishable threat (threatening a person to commit an offence against him)

~ kary - liability to penalty, threat of punishment

~ morderstwa - threat of murder

~ pod groźbą - under the threat of

~ pod groźbą kary więzienia - under penalty of imprisonment

~ pośrednia - indirect threat

~ potencjalna -potential menace

~ uszkodzenia ciała - threat of futurę injury

~ użycia broni - threat to use arms

~ użycia natychmiastowego gwałtu na osobie - threat to immediately recourse to violence against a person

~ użycia przemocy - threat of violence, threat to use violence

~ użycia siły - threat of violence

~ wojny - threat of war

groźnie - (grożąc) menacingly, threateningly; (budząc lęk) grimly, formidably

groźny - (grożący) threatening, menacing; (budzący lęk) sinister, grim, ominous, formidable; (o niebezpieczeństwie) pressing, imminent; (o chorobie) grave, dangerous

grób - grave

grunt - ground, land

~ budynek stale z gruntem związany -building permanently attached to the ground

~ czynszowy - leased ground

~ leśny - afforested land, forest land

~ ochrona - conservation of land

~ oddać w użytkowanie wieczyste - to let land on perpetual usufruct

~ rolny - agricultural land

~ wspólny - commonly owned land gruntow/y - land

~ ciężar - land charge

~ księga - land register

~ służebność - praedial easement grupa - (klasa, warstwa społeczna, środowisko) group; (zespół ludzi wypełniających określone zadanie) occupation group, task force

~ dochodzeniowa - investigative team

~ inwalidztwa - disablement class

~ nacisku - pressure group, lobbyists

~ partyjna - party group

~ regionalna - regional group

~ robocza - working group, team, group of workers

~ społeczna - social group

~ ubezpieczeń - class of insurance

~ uposażenia - salary group

~ wieku - age group

~ wyborcza - electoral group, group of electors

~ zawodowa - occupational group

~ związkowa - trade union group (as the lowest organizational unit)

grupowe zwolnienie - group layoffs grzeczność - politeness, courtesy

~ międzynarodowa - International courtesy

grzecznościow/y - polite

~ poręczenie - accommodation endorsement <guarantee>

~ poręczyciel - accommodation maker <guarantor>

~ przyjęcie weksla - accommodation acceptance

~ weksel - accomodation draft, bill grzywna - fine, pecuniary penalty, mulet, amercement

~ administracyjna - administrative fine ~ kara - pecuniary penalty

~ karać - to mulet, to punish with a fine, to impose a fine

~ karalny - punishable with a fine, finable

~ nałożyć - to impose a fine, to inflict a fine - zob. karać grzywną

~ nałożenie grzywny - imposition of a fine, inflicting of a fine

~ nałożyć na kogoś grzywnę - to impose a fine upon sb, to levy a fine on sb

~ nieściągnięta - uncollected fine

~ obniżyć - to relax a fine, relaxation of a fine

~ odroczenie ściągnięcia grzywny -adjournment of a fine

~ podlegać grzywnie - to be liable to fine

~ sądowa - court fine

~ skarbowa - fiscal fine

~ ukarany wysoką grzywną - heavily fined

~ umorzyć grzywnę - to remit a fine

~ w celu przymuszenia - fine as a coercive measure

~ wysoka - heavy fine, fine with a fixed maximum

~ zamienić grzywnę na areszt - to convert fine to imprisonment

~ znaczna - heavy fine

~ zwolnienie - relief from a fine

gubernator - govemor

~ wojskowy - military govemor

gubić - (tracić) to lose; (doprowadzać do zguby) to ruin, to bring sb to ruin

gwałcenie - (popełnienie gwałtu) violation, rape; (przymus) compulsion, constraint, coercion; (naruszenie) violation, infringement

gwałciciel - violator, ravisher,

~ prawa - transgressor, law-breaker gwałcić - (dopuszczać się gwałtu) to violate, to rape, to ravish; (zmuszać) to compel, to force, to coerce; (naruszać) to violate, to transgress

~ czyjeś uprawnienia - to infringe upon sb’s rights

gwałt - (przemoc, bezprawie) (act of) violence, force, coercion, ravishment; (zgwałcenie) violation, rape;

(bezprawie) outrage, lawlessness, wrong, wrongdoing; (pogwałcenie) violation, infringement

~ na osobie - violence to a person, doing rape to a person, doing violent assault to a person

~ popełnić - to commit (a) rape

~ usiłowanie - indecent assault

~ zadać komuś - to force sb, to compel sb

~ zadany prawu - violation of law, infringement of law

~ zbiorowy - group rape, (wulgarnie) gang-bang

~ ze szczególnym okrucieństwem - rape with particular cruelty, rape with extraordinary cruelty

~ zgwałcenie - rape

gwarancja/i - (odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązanie dłużnika) guarantee; (poręczenie, zapewnienie, rękojmia) warranty, guarantee, guaranty, security

~ bankowa - bank guarantee <security>

~ jakości - guarantee as to the ąuality, ąuality guarantee

~ konstytucyjna-constitutional guarantee

~ okres - period of guarantee

~ państwowa - govemment guarantee, State guarantee

~ pod przysięgą - swom guarantee

~ praworządności - guarantee of legality

~ praw podmiotowych - guarantee of fundamental rights

~ procesowa - proceedings security

~ za kogoś dać - to stand security for sb gwarancyjn/y - guarantee

~ fundusz - guarantee fund

~ okres - guarantee period

~ prowizja - guarantee commission

~ świadectwo - guarantee certificate

~ umowa - guarantee contract

gwarant - guarantor, surety, warrantor, warranter, security

gwarantować - to grant warranty, to guarantee; (dawać gwarancję) to safeguard; (ręczyć) to warrant, to vouch; (zapewniać) to ensure

~ praworządność - to secure justice, to administer justice

~ zapłatę - to guarantee payment gwarantowany - guaranteed, secured, warranted

~ przez państwo - state-guaranteed, state-warranted

gwardia - guard, guards

habilitacja - postdoctoral academic title, habilitation

habilitowany doktor - reader, associate professor

hamować - to hołd back

~ rozwój - to slow down the development

handel - trade, trading, commerce business, traffic

~ bronią - arms trade

~ detaliczny - retail trading, retail sale, retail, retail business

~ hurtowy - Wholesale trading

~ krajowy - home trade

~ międzynarodowy - intemational trade

~ narkotykami - drug trafficking, drug dealing, drug traffic

~ niedozwolony - illicit trade

~ nielegalny - illicit <illegal> trade

~ niewolnikami - slave trade

~ obnośny - peddling, hawking <trade>, door-to-door selling

~ ograniczenia handlu - restrictions on trade, restrictions of trade

~ prywatny - private commerce

~ spółdzielczy - co-operative trade

~ towarami - trade in goods

~ usługami - trade in services

~ uspołeczniony - socialized trade

~ wewnętrzny - domestic <home> trade, internal trade

~ zagraniczny - foreign trade

~ żywym towarem - white slave trade

handlarz - salesman, dealer, merchant, trader

~ obnośny - pedlar

handlować - to trade, to deal, to traffic

~ czymś - to trade <to deal> in

~ walutą - currency dealer, money jobber

handlow/y - trade, commercial, mercantile ~ centrum - commercial centre

~ dom - bussiness <commercial> house

~ dzielnica - shopping district

~ izba - chamber of commerce

~ kodeks - the commercial codę

~ korespondencja-business correspondence

~ księgi - accounting ledgers

~ marża - trade margin

~ porozumienie - trade agreement

~ przedstawiciel - commission agent, sales representative

~ przedstawicielstwo - commercial agency

~ rynek - retail market

~ statek - merchantman, marchant vessel <ship>, trading vessel

~ stosunki - trade relations

haniebnie - (w sposób hańbiący) shamefully, disgracefully, scandalously; (niesławnie) ingloriously; (sromotnie) infamously

haniebność - shame, infamy, ignominy

haniebny

hipoteka

89

haniebny - (hańbiący) heinous, shameful, disgraceful, scandalous; (o czynie) dirty; (sromotny) infamous, ignoble, foul

~ czyn - disreputable act hańbiąc/y - disreputable, shameful, disgraceful, dishonourable

~ kara - dishonouring punishment

~ skazanie - infamous punishment hańbić - (okrywać hańbą) to bring shame, to dishonour, to disgrace; (bezcześcić) to dishonour, to defile, to sully

hańbienie - (okrywać hańbą) shame, disgrace; (bezczeszczenie) dishonour, defilement

harmonizacja -harmonization, approximation

~ prawa - harmonization of law harmonizować - to harmonize harmonogram - Schedule hasło - password, watchword, signal hazard - gambling, gambie' hazardowa gra i zakłady - gambling and betting

hazardzista - gambler hegemonia - hegemony herb - coat of arms herszt - ringleader, chieftain

~ bandy - leader of a gang

heteronomiczna norma -heteronomous

norm

hierarchia - hierarchy

~ aktów normatywnych - hierarchy of normative acts

~ norm prawnych, przepisów -hierarchy of legał norms, regulations

~ organów państwa - hierarchy of State agencies

~ służbowa - linę of authority

~ systemu prawa - hierarchy of the system of law

hierarchicznie - hierarchically hierarchiczny - hierarchical higiena - hygiene, sanitation

~ pracy - hygiene at work, health of working conditions

hipostaza - hypostasis

hipotecznie - by a mortgage

~ zabezpieczony - secured by

a mortgage

hipoteczn/y - pertaining to mortgage, of a mortgage, of mortgages

~ ciężar - mortgage charge

~ dług - debt on mortgage, mortgage debt

~ fundusz - mortgage fund

~ księga - land and mortgage register, register of mortgages, Charges Register

~ list - letter of mortgage

~ prawa - mortgage rights

~ prawo - mortgage law, law of land registry

~ wartość - mortgage value

~ wpis - mortgage entry

~ zabezpieczenie - mortgage security <collateral>

hipoteka - collateral, mortgage deed;

(instytucja) land registry; (oddział sądu) office of land registry; (kapitał zabezpieczony na nieruchomość) mortgage; (księga hipoteczna) register of morgages, record of land-ownership

~ czysta - unencumbered property

~ kaucyjna - real estate mortgage securing an existing or futurę claim

~ łączna - joint real estate mortgage, collective mortgage

~ morska - maritime hypothecation, mortgage on ships

~ na użytkowaniu wieczystym -

mortgage on perpetual usufruct

~ wierzytelności hipotecznej - mortgage upon a real estate mortgage

~ obciążyć czyjąś hipotekę - to set up a mortgage on sb’s property

~ prawna - statutory lien

~ przymusowa - compulsory real estate mortgage, compulsory acquisition of property

~ sądowa - court ordered real estate mortgage, real estate mortgage ordered by court

~ umowna - contractual real estace mortgage

~ ustanowić hipotekę - to establish mortgage

~ ustawowa - zob. hipoteka prawna

~ wejść komuś na hipotekę - to enter

a mortgage on sb’s property in the land registry

~ zabezpieczyć hipoteką - to secure by mortgage

~ zwykła - ordinary real estate mortgage hipotez/y - hypothesis, assumption; (część mowy) hypothesis (as that part of a legał norm which defines a State of things); assumption, supposition

~ robocza - working hypothesis

~ stawiać - to make a hypothesis

~ udowodnić - to prove a hypothesis

~ wysunąć - to advance a hypotesis historia - history

~ doktryn polityczno-prawnych - the history of legał doctrines

~ powszechna państwa i prawa - the world history of State and law historyczny - historical, historie historyzm - historicism

hodować - (o zwierzętach) to breed, to rear, to raise; (o roślinach) to grow, to cultivate

hodowca - breeder

hodowla - stockbreeding, animal husbandry

holding - holding

holograficzny testament -holographic will

hołd - homage, tribute

homeostaza - homeostasis

homoseksualista - homosexual homoseksualizm - homosexuality, homosexualism, homoerotism

homoseksualny - homosexual

honor - honour

~ obraza - attack on sb’s honour

honorarium-fee

~ autorskie - royalty

~ adwokackie -lawyer’s fee

honorowy - honorary, honourable

~ członek - honorary member

~ kodeks - law of honour, codę of honour

~ konsul - honorary consul

hospicjum - hospice

hotel - hotel

hotelowy - hotel

~ personel - hotel Staff

~ restauracja - hotel dining-room hotelarstwo - hotel trade

humanitarn/a - humane

~ pomoc - humanitarian aid humanizacja - humanization hurt-Wholesale

~ i detal - Wholesale and retail

hurtem - by the gross, in bulk, in

Wholesale

hurtownia - Wholesale business,

Wholesale warehouse

hurtownik-wholesaler, Wholesale

distributor

hurtow/y - Wholesale

~ cena - Wholesale price

~ handel - Wholesale trade, bulk business

~ kupiec - Wholesale dealer, wholesaler

~ rynek - Wholesale market

~ sprzedaż - Wholesale, selling in bulk

~ towary - Wholesale goods

hymn narodowy, państwowy - national

anthem

idea - idea, concept

idealizm - idealism

idealny - perfect, ideał

ideał - ideał

identyczność - identity

identyczny - identicał, the same

identyfikacja - identification, identifying

~ błędna - mistaken identification

~ broni - identification of arms

~ osób - identification of individuals, identification of persons

~ przestępcy - identification of a criminal

~ rzeczy - identification of things

~ zwłok - identification of corpses

identyfikować - (ustalić tożsamość) to identify

~ kogoś - to identify sb, to establish sb’s identity, to identify a person

~ zwłoki - to identify a corpse

ideolog - ideologist

ideologia - ideology

~ polityczna - political ideology

~ prawa - ideology of law

ideologiczny - ideological

ideowy - ideological

idiografizm - idiographic method

ignorancja - ignorance

ignorant - ignorant, layman

ilościowy - quantitive

ilość - quantity, amount, number

~ oczywiście niewspółmierna -

obviously incommensurate quantity

~ znaczna - considerable quantity imienn/y - personal

~ akcje - registered shares

~ głosowanie - personal voting

imię - forename, first name

~ dobre imię - credit, good reputation

~ w imieniu - on one’s behalf, in the name of, on behalf of

~ w swoim imieniu - in one’s name imigracja - immigration imigracyjny - to immigration, immigration, conceming immigration

~ przepisy - immigration regulations imigrant - immigrant, alien

imigrować - to immigrate

imigrowanie - immigrating

immisja - (wprowadzenie na urząd) immission <introduction> (to office); (szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni) immission

~ bezpośrednia - direct imission <introduction> (to office)

~ negatywna - negative immission <introduction> (to office)

~ pośrednia - indirect immission

<introduction> (to office)

immunitet - immunities, immunity, privilege

~ adwokacki - barrister’s <attorney’s> privilege, advocate’s privilege

~ dyplomatyczny - diplomatic immunity

~ egzekucyjny - immunity from enforcement, immunity from execution

~ formalny - formal immunity

~ funkcjonalny-functional immunity

~ jurysdykcyjny -jurisdictional immunity

~ konsularny - consular immunity

~ korespondencji - immunity of correspondence

~ lokalowy - immunity of the premises

~ materialny - materiał immunity

~ osobisty - personal immunity

~ państw obcych - foreign State ’s immunity

~ państwa - State ’s immunity

~ parlamentarny-parliamentary privilege

~ procesowy - immunity from being tried (without consent of the proper organ)

~ prokuratorski - the public prosecutor’s immunity (from private prosecution for the defamation he committed during his addressing the court)

~ rzeczowy - real immunity

~ sądowy - court immunity, jurisdictional immunity, judicial immunity

~ korzystać z - to be immune from legał proceedings

~ uchylić - to waive immunity

~ sędziowski -judge’s immunity immunitetowy - of immunity imperatyw - imperative

imperatywna norma - imperative norm imperialistyczny - imperialistic imperializm - imperialism imperium - empire

~ kolonialne - colonial empire implikacja - implication implikować - to imply import - importation, import, imports importer - importer, import trader importować - to import

impreza sportowa - sports event impuls - impulse

~ pod wpływem - on impulse imputować coś komuś - to allege sth to sb

imputowanie - allegation

inauguracja - inauguration, opening ceremony

incydent - incident

incydentalny - incidental

~ wniosek (w postępowaniu sądowym)

- interpleading

indeks - index

~ rzeczowy - subject index indemnizacja - indemnification indeterminizm - indeterminism indos - endorsement, indorsement

~ dowodu składowego - indorsement of warehouse warrant

~ w drodze indosu nabyć - to buy by endorsement

~ wekslowy - endorsement on a bill of exchange

~ zastawniczy - indorsement for pledge, pawn indorsement

~ zastępczy - restrictive indorsement indosant - indorser, endorser indosatariusz - indorsee, endorsee indosować - to endorse

~ czek - to endorse a cheąue

indosowanie - endorse

indywidualny - individual, personal

~ odpowiedzialność - several liabiliry infamia - infamy, outlawry

inflacja - inflation

~ galopująca - galloping inflation

~ pełzająca - creeping inflation

~ pieniądza - inflation of the currency

~ stopa - ratę of inflation

~ ukryta - hidden inflation

~ wywołać - to inflate

~ zahamować - to check inflation, to contain inflation

~ zwalczać - to combat inflation inflacyjn/y - inflationary

~ spirala - inflation spiral, inflationary spiral

informacja/i - information, news

~ biuro - information bureau

~ fałszywa - misleading information

~ nieoficjalna - information off the record, information from an unnamed

source

~ otrzymać - to get information

~ poufna - confidential information

~ punkt - information desk

~ szczegółowe - fuli particulars, detailed information

~ turystyczna - tourist information

~ udzielać - to fumish information

~ ujawniać - to disclose information, to reveal information

~ utajniona - classified information

~ wiarygodne - reliable information

~ zasięgnąć o kimś informacji - to take up sb’s reference

~ zbierać - to gather information

~ źródła - sources of information

informator - (osoba) repeater, informant; (informator) relator; (donosiciel) informer

informować - to inform, to give information

ingerencja - interference

ingerować - to interfere

inicjatywa - initiative

~ przejawiać - to display initiative

~ ustawodawcza - legislative initiative

~ z inicjatywy - initialled by

inkaso - encashment, collection (of payments)

~ bankowe - collection by the bank, bank encashment

~ bezakceptowe - non-acceptance encashment

~ dokumentowe-documentary collection, „cash against documents”, collection against documents

inkasować czek - to collect a cheąue, to cash a cheąue

inkasowanie - collection, encashment inkorporacja - incorporation

inkwizycja - inąuisition inkwizycyjny-inąuisitorial

inspekcja - (organ) inspectorate; (rodzaj kontroli) control, inspection

~ celna - customs examination

~ drogowa - road inspection, traffic control

~ handlowa - trade inspection

~ pracy - labour inspection

~ samochodowa - car inspection

~ sanitarna - sanitary inspection

~ społeczna pracy - social labour

inspection

inspektor - inspector

~ pracy - labour inspector

~ nakaz inspektora pracy - injunction of a labour inspector

~ sanitarny - health officer

~ społeczny - social welfare inspectory

inspektorat - inspection office

~ kontrolno-rewizyjny-financial inspection office

~ nadzoru budowlanego - building

inspection office

inspirować - to inspire

inspirowanie - inspiration

instancja - instance

~ administracyjna - administrative instance

~ apelacyjna - appeal instance

~ nadrzędna - superior instance, upper instance

~ najwyższa - the last resort

~ niższa - lower instance

~ odwoławcza - appeal instance

~ ostatnia - last instance

~ ostatnia w sprawie - the last instance, the last resort

~ pierwszej instancji sąd - court of first instance

~ sądowa - degree of jurisdiction

~ wyższa - higher instance

instancyjny - instance, of instance

instrukcja - (pismo) instruction;

(polecenie, wskazówka) instructions, directions

~ robocza - work instruction

instrukcyjna norma - instructional norm instrukcyjny - instructional

instruktaż - training, teaching, instruction instrument - instrument, implement, device

instytucja/e - (zbiór norm prawnych, zakład) institution, agency

~ badawcze - research bodies

~ państwowa - State agency, national agency, state-owned agency

~ prawna - legał institution, the institution of law, law institution

~ sądowa - institution in the court organisation

~ ubezpieczeniowa - Insurance institution

~ użyteczności publicznej - public utility institution

~ wyspecjalizowana - specialized institution <agency>

instytucjonalne uregulowania -

institutional arrangement

instytut - institute

~ naukowo-badawczy - research

institute, institute for scientific research

~ przemysłowy - industrial research institute

~ resortowy - research institute under

a govemment department

intabulacja - registration of a mortgage

intabulować - to register

integracja gospodarcza - economic

integration

integracja polityczna - political

integration

integracja wewnętrzna prawoznawstwa

- domestic integration of jurisprudence

integralność - integrity

~ ciała naruszyć - to infringe body integrity

~ fizyczna - physical integrity

~ terytorialna - territorial integrity

integrować - to integrate

intelektualna własność - intellectual

property

inteligencja - (warstwa społeczna) intelligentsia, intellectuals

~ pracująca - white-collar workers, professionals

~ techniczna - professionals with technological training <education>

~ zawodowa - professionals, Professional men

inteligent - intellectual, member of the intelligentsia

~ pracujący - white-collar worker inteligentny - intelligent, able-minded intencja - (zamiar) intention, intent; (cel)

purpose, purport, view

~ czyn popełniony w złej intencji -malicious act

~ mieć dobre intencje - to mean well

~ umowy, ustawy - intendment

<intention> of the contract, of the law

~ z intencją osiągnięcia czegoś - with

a view to obtaining sth, with intent, with purpose of

intensja - intension, intensification ~ terminu - intension of a term

intercesja - intercession

intensyfikować - to enhance, to intensify intensywny - intensive

intercyza - pre-nuptial agreement, marriage settlement, ante-nuptial agreement <settlement>

interes/y - (pożytek) interest; (sprawa) business, matter

~ bezpieczeństwa narodowego -national security interest

~ bieżące - current business

~ gospodarczy - economic interest

~ konkurencyjne - competitive business

~ konsumentów -consumers’ interest

~ ochrona - protection of consumers’ interest

~ majątkowy - Financial interest (relating to property)

~ naruszać - to violate interest

~ państwa - State interest

~ pokrzywdzonego - interest of the wronged person

~ prawny - legał interest

~ prawny usprawiedliwiony - justified legał interest

~ prowadzić - to run a business, to manage a business

~ publiczny - public interest

~ rozwinąć - to build up a business

~ służyć interesom - to further the interests, to serve the interests

~ społecznie uzasadniony - interest enjoying public justification

~ społeczno-gospodarczy - socio-economic interest

~ społeczny-public interest, social interest

~ umowy - interest of agreement

~ w interesie publicznym - in the public interest

~ wymiaru sprawiedliwości - intrest of the administration of justice, interest of judicial finding                        *

~ zagrażać - to prejudice the interest of, to threaten the interests

internować - to confine, to intern, to send to an intemment camp

internowania obóz - confmement camp internowanie - intemment

internowany - intemee

~ obóz dla internowanych - intemment camp

internuncjusz - intemuncio

interpelacja - interpellation

~ parlamentarna - parłiamentary question <interpellation>

~ prawo - right to interpellate

~ radnego - interpellation by a councillor

~ wnieść - to ask a ąuestion interpelant - interpellant, interpellator interpelować - to interpellate

interpretacja - (wykładnia) interpretation ~ błędna - misconstruction, wrong

interpretation, misinterpretation

~ dopuszczać możliwość kilku interpretacji - to admit of several interpretations

~ prawa - interpretation of the law, legał interpretation

interpretować - to construe, to interpret, to expound

~ błędnie - to misconstrue, to misinterpret

~ ograniczająco - to interpret restrictively

~ ściśle - to interpret narrowly

~ z mocą wiążącą - to interpret with obligatory force

interpretujący - interpretative

interpretator - (komentator) interpreter, commentator

interwencja - (ingerencja) intervention, interference; (uczestnictwo w procesie) intervention in litigation

~ główna - main intervention, in pleading summons, interpleading summons

~ pośrednia - indirect intervention

~ uboczna - secondary intervention, joinder of parties, collateral intervention in favour of one litigant party

~ w procesie - intervention in litigation

~ zbrojna - armed intervention, intervention of <by> the armed forces

~ związkowa - intervention madę by a trade union

interwencjonizm - interventionism interwencyjny - of intervention,

interventonist

interwenient - intervener, intervening party

~ główny - main intervener

~ uboczny - intervener in favour of one litigant party, intervening third party, outside intervener

interweniować - to intervene

intytułacja - intitulation

inwalida - disabled person, invalid, handicapped, crippled person

~ wojenny - disabled soldier, war victim

inwalidzk/i - disabled, of disabled persons, for crippled persons

~ grupa - disability group

~ renta - disability allowance, disability benefit

inwalidztwo - disability, disablement, invalidism, cripplehood

~ okresowe - periodic disability

~ stopień inwalidztwa - degree of disability

~ trwałe - permanent disability inwazja - invasion

inwentaryzacja -stock-taking, inventory making

~ w naturze - physical stock-taking inwentarz - inventory, stock account

~ martwy - dead stock

~ spadkowy - inheritance inventory

~ żywy - livestock

inwestor - employer, developer, investor inwestycja - (ulokowanie kapitału) investment, investing; (nakłady inwestycyjne) Capital expenditure;

(przedmiot wyposażenia technicznego) Capital goods

~ branżowa - branch investment

~ budowlana - construction investment, project

~ przedsiębiorstwa - investment madę by an enterprise

~ przemysłowe - industrial investments

~ wspólna -joint investment

~ realizować - to carry out a project, to implement a project

~ w toku - Capital work in progress inwestycyjn/y - of investment

~ nakłady - Capital expenditures inwestytura - investiture inwigilacja - surveillance, police surveillance

~ śledcza - investigation, (police) surveyance during investigation

inwigilować - to watch, to shadow, to keep under surveillance, to surveil

inwigilowany - person under surveillance

irracjonalizm - irrationalism

irracjonalny - irrational

istnieć - to exist

istniejący - existent

istnienie - existence, being, living

~ małżeństwa - existence of marriage

~ państwa - existence of State

~ prawa - existence of law

~ stosunku prawnego - existence of legał relation

istota - (osoba, stworzenie) creature, being, living thing; (zjawisko) essence, substance <of a phenomenon>

~ czynu przestępczego - essence of an offence, essential factors that statuorily constitute an offence

~ oskarżenia - gravemen

~ rzeczy - essence of the matter

~ sprawy - intrinsic naturę of a case, essence of a matter

istotność - materiality

istotn/y - essential, crucial, vital

~ być - to be expedient

~ fakty istotne zataić - to suppress materiał facts

~ kwestie - points of substance

~ naruszenie kontraktu - fundamental break of contract

~ postanowienia - essential provisions

~ wpływ na rozstrzygnięcie - vital

bearing upon resolution

irracjonalny - irrational

izba/y - (instytucja) chamber, house, station; (jednostka podziału sądu) division, chamber

~ administracyjna sądu powszechnego - administrative division of a common

court

~ Arbitrażowa Krajowa - the National Arbitration Chamber

~ chorych - infirmary

~ Cywilna Sądu Najwyższego - the Civil Law Division of the Supreme Court

~ Gmin - the House of Commons

~ handlowa - chamber of commerce

~ Karna Sądu Najwyższego - the

Criminal Law Division of the Supreme Court

~ Lekarska - the Physicians’ Chamber

~ Lordów - the House of Lords

~ morska - marinę chamber

~ Najwyższa Kontroli - the Supreme Control Chamber

~ niższa - the Lower Chamber

~ obrachunkowa - clearing house

~ parlamentarna - house of parliament

~ Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego - Labour Law and Social Insurance Division of the Supreme Court

~ przemysłowa - the Chamber of Industry

~ Przemysłowo-Handlowa - the Chamber of Industry and Commerce

~ przyjęć (w szpitalu) - admission room

~ Reprezentantów - the House of

Representatives

~ rolnicza - chamber of agriculture

~ Rzemieślnicza - the Chamber of

Crafts, trade Corporation

~ Ubezpieczeń - the Insurance Chamber

~ Wojskowa Sądu Najwyższego - the

Military Chamber of the Supreme Court ~ wytrzeźwień - emergency

detoxification centre, sobering chamber

~ Wyższa - the Upper Chamber

~ zatrzymań - detention home izolatka - (w więzieniu) separate celi, solitary confinement

~ szpitalna - isolation ward

izolować - (odosabniać) to isolate, to

seclude

izomorfia - isomorphism

~ wyrażeń - isomorphism of expressions

jakościow/y - qualitative, quality

~ norma - quality standard

~ odbiór - quality acceptance of delivered goods

jakość/i - quality

~ przedmiotu świadczenia - quality of the subject <matter> of performance

~ kontrola - quality control

~ znak - standard <quality> mark jawnie - (publicznie) to go public, in public, publicly, openly, overtly; (wyraźnie, oczywiście) manifestly, evidently, notoriously; (nie maskując się) professedly, admittedly

jawność -openness to public, publicness, patency, flagrancy

~ akt - (principle of) free access to records <dossier>

~ akt dla stron - (principle of) free access to records <dossier> for the parties

~ budżetu - publicly announced budget

~ ksiąg wieczystych - free access to land and mortgage registers

~ ogłoszenia wyroku - (principle of) public pronouncement of a sentence (in open court)

~ rejestru handlowego - free access to trade register

~ rejestru statków - free access to vessel register

~ rokowań - open negotiations

~ rozprawy - public naturę of a trial, openness of the trial, openess of the hearing

~ uchylić - to quash openness, quashing the oppeness of the proceedings, decision to proceed in camera

~ umów międzynarodowych - openness of International treaties

jawn/y - open to public, freely accessible; (nieukrywany) public, open, overt;

(wyraźny, oczywisty) manifest, evident, apparent, patent, flagrant

~ głosowanie - public vote, open ballot

~ obrady - public (open) session

~ posiedzenie - open session, public sitting

~ proces - open trial

~ rozprawa - trial held in open court jądrowy - nuclear

~ broń - nuclear arm(s)

~ energia - nuclear power <energy> jednobrzmiący - identical, of the same tenor

jednoczesny - simultaneous

jednocześnie - simultaneously

jednoczyć się - to unitę, to put together, to bring together, to join, to unify

jednogłośnie - unanimously

jednogłośny - unanimous

jednoinstancyjność - single-instance court system

jednoizbowość - unicameralism, unicameral system

jednoizbowy-unicameral, single chamber

~ system parlamentarny - single chamber <unicameral> system

jednolitość - (jednorodność) uniformity, homogeneity

~ orzecznictwa-uniformity ofjudicial decisions

~ rozumienia prawa - uniformity of understanding the law

~ stosowania prawa - uniformity of application of the law

jednolit/y - uniform

~ system prawny-unified system of law

~ tekst ustawy - unified text jednomyślnie - with one accord, unanimously, by common consent, with one assent

~ głosować - to vote unanimously

~ przyjąć uchwałę - to adopt

a resolution unanimously

~ uchwalić - to resolve unanimously jednomyśłność/i -unanimity, consensus

~ brak - failing unanimity

~ zgoda - unanimous assent, unanimous approval

jednomyślny - unanimous; (o głosowaniu) solid, unanimous; (o opinii) undivided, concerted

~ aprobata - unanimous approval

~ głosowanie - unanimous vote

~ przyjęcie - unanimous adoption jednoosobow/y - one-man, single, individual, sole

~ działalność - one-man business, sole trader

~ firma - private <individual> firm, one-man business

~ kierownictwo - one-person responsibility

~ spółka Skarbu Państwa - sole shareholder company of the State Treasury

jednorazowy - occurring only once, single, unreiterated

jednorodny - homogeneous

jednostka/i - (umowna, ściśle określona wielkość) measure, unit; (osoba, osobnik) individual; (wyodrębniona, jednolita całość organizacyjna) unit

~ budżetowa - budgetary unit

~ gospodarcza - business entity

~ gospodarki nieuspołecznionej - unit of non-socialized economy

~ gospodarki uspołecznionej - unit of socialized economy

~ kalkulacyjna kosztów -cost unit

~ monetarna - monetary unit

~ nadrzędna - higher-level unit

~ organizacyjna - organizational entity, organizational unit

~ państwowa - State unit

~ podporządkowana - subordinated unit

~ podziału administracyjnego -administrative unit

~ rozliczeniowa - unit of account

~ rozrachunkowa - clearance unit

~ samorządu terytorialnego - territorial self-govemment unit

~ terytorialna - political subdivision, territorial unit

~ wojskowa - military unit

~ zagraniczna - foreign unit

jednostkowy - unitary, per unit; (osobny) individual, singułar

jednostopniow/y - single-stage

~ wybory - direct elections, direct vote, direct voting

jednostronnie - ex-parte, one-sidedly, unilaterally

jednostronność - one-sidedness

jednostronny - unilateral, one-sided, ex-parte

~ zobowiązanie - unilateral enagement, unilateral obligation

jedność - (jednolitość) unity; (spójność, nierozerwalność) cohesion, unity, union, indissolubility

~ budżetu - unity of budget

~ przestępstwa - one act, one offence principle

~ robotnicza -workers’ unity

~ sojusznicza — allies’ unity jednowladztwo - autocracy jednoznaczny - elear out, unambiguous jedyn/y - sole, the only

~ podstawa - sole grounds, sole basis

~ żywiciel - sole support

jeniec - prisoner

~ wojenny - prisoner of war, war prisoner

jeńców wojennych obóz -prisoners’ of war camp, POW camp

jeśli - if, provided

~ ustawa nie stanowi inaczej - unless the law provides otherwise

jeżeli - if, provided

język - language, tongue, speech

~ dyplomatyczny - language of diplomacy

~ ekonomiczny - economic language, business language

~ etniczny - zob. język naturalny

~ handlowy - trade language, commercial language

~ kodowy - codę language

~ miarodajny - authoritative language

~ naturalny - natural (ethnic) language

~ naukowy - scholarly language

~ obcy - foreign language

~ ojczysty - mother tongue, native language

~ potoczny - informal language

~ pracy, roboczy - working language

~ prawniczy - lawyer’s language

~ prawny - legał language, law language, legał terminology

~ procesowy (procesu) - language of the trial

~ sądowy - language used in court, court language, language admitted in court

~ sztuczny - artificial language

~ szyfrowy - cipher language

~ techniczny - technical language

~ urzędowy - official language, formal language

jubilat (pracownik o długim stażu pracy)

- person who celebrates a special anniversary <a jubilee>

jubileuszowa nagroda -jubilee award

judykacyjny -judicatory (a judge’s term of office or body of judges)

~ nadzór-judicial supervision judykatura -judicature, judicial decisions, courts’ decisions

junta - junta

~ wojskowa - military junta

jurydyczny - juridical

jurysdykcja - jurisdiction

~ analityczna - analytic jurisdiction

~ bezsporna - indisputable jurisdiction

~ eksterytorialna - extraterritorial jurisdiction

~ fakultatywna - optional jurisdiction

~ konieczna -emergency jurisdiction

~ krajowa - domestic jurisdiction

~ miejscowa - local jurisdiction

~ nadzorcza - supervisory jurisdiction

~ osobowa - persona! jurisdiction

~ państwa obcego - foreign State’s jurisdiction

~ pełna -plenary jurisdiction

~ podlegać - to come within jurisdiction

~ podlegający-jurisdictional

~ podległy - justiciable

~ rzeczowa - jurisdiction ad rem, real jurisdiction

~ sądu pierwszej instancji-original jurisdiction, lower court jurisdiction

~ specjalna - special jurisdiction

~ terytorialna - territorial jurisdiction

~ w sprawach cywilnych - powers in ci vil cases

~ wyłączna - exclusive jurisdiction

~ zakrajowa - extraterritorial jurisdiction

~ podpadać pod jurysdykcję - to come within the jurisdiction, within jurisdiction

jurysdykcyjn/y -jurisdictional

~ immunitet-jurisdictional immunity

~ klauzula - jurisdictional clause, jurisdiction clause

~ nadzór - judicial supervision juryslingwistyka-jurislinguistics, linguistics of tha law

jurysprudencja -jurisprudence

~ analityczna -analytical jurisprudence

~ socjologiczna - sociological jurisprudence

kabel podmorski - submarine cable kabina wyborcza - voting booth

_       kabotaż - Coastal trade

kadencja - (czas urzędowania) term of office, tenure of office, term, duration

—           of office

kadr/y - (dział osobowy) personal division; (personel) staff; personnel

—         ~ kierownicza - managerial staff

~ dydaktyczna - teaching staff

kaduk - (spadek bezdziedziczny) escheat,

~           stray

~ prawem kaduka - illegally

kadukowy - of escheat

~ majątek-stray

kajdanki - handcuffs, manacles

__         ~ nakładać - to manacle, to handcuff

~ zakuć kogoś - to handcuff sb

kalectwo - disability

_        kalendarz - calendar; (terminarz) diary

kalkulacja - calculation

~ ceny - price calculation

—         ~ kosztów - calculation of costs

kampania/i - campaign

~ na rzecz - campaign for

—        ~ prasowa - press campaign

~ prowadzić - to conduct <carry> out

a campaign

~         ~ przeciwko - campaign against

~ reklamowa - publicity campaign, advertising campaign

~ uczestnik - campaigner

~ wojenna - war campaign

102

। ■ - ■ - - --------------- -------

~ wyborcza - election campaign, electoral campaign

kanał - canal, channel

~ dyplomatyczny - diplomatic channel

~ międzynarodowy - intemational canal

~ morski - inter-oceanic canal

kancelaria - chancellery; (biuro) office;

(dokumenty) registry, archives

~ adwokacka - lawyer’s office, lawyer’s chambers

~ kierownik - head of chancellery, chief clerk

~ prezydenta - the President’s Chancellery

kanclerz - chancellor

~ kanclerz związkowy - federal chancellor

kandydat - applicant, candidate

kandydować - to stand as a candidace, to be a candidate

kanon - canon

kanoniczny - canonical

~ prawo - canon law

kanton - canton

kantonalny - cantonal

kantor wymiany - exchange office

kaper - privateer

kaperstwo - privateering

kapitalista - capitalist

kapitalistyczny - capitalist kapitalizacja - capitalization

~ odsetek - capitalisation of interest

~ renty - capitalization of annuities

~ świadczenia okresowego -capitalization of periodic payments

kapitalizm - capitalism

~ monopolistyczny - monopolistic capitalism

~ wolnokonkurencyjny - free-competition capitalism, free market capitalism

~ wysoko rozwinięty - advanced capitalism

kapitał/u - Capital

~ akcyjny - share Capital, stock capital, eąuity capital, joint-stock

~ finansowy - financial capital stock, capital <finance>

~ gwarancyjny - guarantee capital

~ handlowy - commercial capital, trade <trading> capital

~ indywidualny - individual capital fund

~ lokata - capital investment

~ obcy - outside capital

~ obniżyć - to reduce capital

~ obrotowy - working <circulating> capital, trading assets, working <circulating> assets, tumover funds <capital>

~ netto - net working capital

~ państwowy - State capital

~ początkowy - starting capital, original capital

~ podwyższyć - to increase capital

~ rezerwowy - reserve capital

~ spółki akcyjnej - authorized capital, business capital

~ trwały - fixed assets

~ zagraniczny - foreign capital

~ zakładowy - opening <initial, original> capital, capital stock

~ zapasowy - supplementary capital, uncalled capital

kapitałow/y - capital

~ nadwyżka - surplus assets

~ wkłady - cash contributions <inputs> kapitan - captain

~ portu - harbour master

~ statku - sea shipmaster

~ żeglugi wielkiej - captain of merchant marinę, deep-sea captain

kapitanat portu - harbour master ’s office, harbour board

kapitulacja - capitulation

~ bezwarunkowa - unconditional surrender

kara/y - punishment, penalty, correction, retribution

~ absorbcja kar - concurrence of penalties

~ aresztu - short-term detention, penalty of arrest

~ aresztu domowego - house custody, house arrest

~ aresztu wojskowego - penalty of military arrest

~ cielesna - corporal punishment

~ ciężka - heavy penalty, heavy punishment

~ cywilna - civil penalty

~ czyn zabroniony pod groźbą kary -

act prohibited under penalty

~ darowanie kary - remission of penalty, pardon

~ degradacji - punishment by demotion

~ długoterminowa - long-term penalty

~ dodatkowa - additional penalty

~ dolna granica kary - minimum

penalty

~ doraźna - summary punishment

~ dotkliwa - harsh punishment

~ dożywocia - life imprisonment

~ dyscyplinarna - disciplinary penalty, disciplinary punishment

~ główna - capital punishment

~ górna granica - maximum penalty

~ groźba kary - threat of punishment

~ grzywny - penalty of fine, fine, pecuniary penalty

~ hańbiąca - disgraceful punishment, dishonoring punishment

~ karze pozbawienia wolności podlegać

- to be liable to imprisonment

~ konfiskaty mienia - penalty of confiscation of property, penalty of forteiture of property

~ krótkoterminowa - short-term penalty

~ kumulacja kar umownych -cumulation of stipulated damages

~ łagodna - light <mild> penalty

~ łagodniejszego rodzaju - penalty of milder naturę, penalty of milder kind

~ łączna - aggregate penalty, sentences to run concurrently, combined punishment, collective punishment

~ majątkowa - penalty affecting property

~ nadzwyczajne złagodzenie - penalty exceptionally commuted

~ nagany - reprimand

~ ~ z ostrzeżeniem - reprimand with waming

~ ~ z pozbawieniem prawa pełnienia funkcji kierowniczych - reprimand with a ban from managerial posts

~ nakładać - to impose a disciplinary penalty

~ nałożenie kary - imposition of a penalty

~ nałożyć - to impose a penalty, to mete out a penalty to sb

~ nałożyć karę na kogoś - to sentence sb

~ nałożyć karę pieniężną na kogoś - to fme sb, to sentence sb to a fine

~ nieoznaczona - indefinite penalty

~ niesprawiedliwa - unjust punishment

~ niewspółmiernie łagodna -

incommensurably mild penalty

~ niewspółmiernie surowa -

incommensurably severe penalty

~ niewspółmierność kary -

incommensurability of punishment

~ obniżenia stopnia wojskowego -penalty of military demotion <rank>

~ o charakterze majątkowym -Financial sanction

~ o charakterze wyjątkowym - penalty of an exceptional character

~ odbycie kary - serving of a sentence

~ odbyć karę - to serve a sentence

~ odbywać karę - to do a sentence, to serve a sentence

~ odbywać karę pozbawienia wolności

- to serve a term of imprisonment, to serve a sentence of imprisonment

~ odraczać karę - to postpone a penalty

~ odroczenie kary - postponement of a penalty

~ odroczenie wykonania kary -postponement of a penalty

~ odstąpić od wymierzenia kary - to renounce from inflicting a punishment

~ odroczyć - to postpone a penalty

~ ograniczenia wolności - penalty of restricted freedom, penalty of restriction of liberty

~ okoliczność łagodząca karę -mitigating circumstance

~ okoliczność wpływająca na zaostrzenie kary - circumstance conductive to aggravation of penalty

~ okoliczność wpływająca na złagodzenie kary - circumstance affecting the mitigation of punishment

~ okoliczność zaostrzająca karę -aggravating circumstance

~ orzeczona - penalty stated in the sentence

~ o wyjątkowym charakterze - penalty of exceptional naturę

~ pieniężna - cash penalty, financial penalty, pecuniary penalty

~ podania wyroku do publicznej wiadomości - penalty of having the sentence divulged to the public

~ poddanie się karze - submission to penalty, voluntary submission to penalty

~ pod karą - under penalty <pain> of, punishable by fine <prison>

— śmierci - on penalty, death, on death penalty

~ podlegać - to be liable to a penalty

~ podlegać karze - to amerce, to be subject to punishment, to be liable to penalty

~ podlegający karze - subject to penalty, under penalty, liable to penalty

~ ponieść karę - to bear penalty, to receive punishment

~ poniżej granicy ustawowego zagrożenia - penalty below the statutory minimum

~ poniżająca - degrading punishment

~ porządkowa - penalty for breach of order

~ pozbawienia praw publicznych -penalty of deprivation of civic rights, peantly of detention

~ pozbawienia praw rodzicielskich -penalty of deprivation of parental rights

~ pozbawienia wolności - penalty of imprisonment, penalty of deprivation of liberty

~ pozbawienia wolności długoterminowa - penalty of long-term confinement

~ pracy poprawczej - penalty of correctional labour

~ przepadku rzeczy - penalty by forfeiture of an item <a thing>

~ rażąca niewspółmierność kary -glaring incommensurability of punishment

~ rażąco niewspółmierna - strikingly disproportionate penalty

~ regulaminowa - penalty provided in the byelaws

~ samoistna - self-standing punishment, in contrast with additional penalty

~ sądowa - judicial penalty

~ skrócenie kary za dobre sprawowanie - remission for good behaviour

~ sprawiedliwa-just punishment

~ surowa - severe <heavy> punishment, heavy penalty

~ surowość - severity of a penalty

~ surowość kar - severity of the penalties, harshness of a punishment

~ śmierci - Capital punishment, death penalty, penalty of death

~ orzekać - to impose the death penalty

~ przywrócić - to restore the death penalty

~ zmienić na 25 lat pozbawienia wolności - to commute the death penalty to a twenty-five-year jail term

~ uchylić - to rescind a penalty

~ umowna - contractual indemnity, (bank) commitment charge, stipulated penalty, penalty fixed by contract

~ uniknąć - to escape punishment

~ upomnienia - admonition, waming

~ uwolnić od kary - to remit a penalty

~ więzienia - penalty of imprisonment

— długoterminowa - long-term confinement

— krótkoterminowa - short-term confinement

~ wydalenia z zawodu - ban from the profession

~ wymierzać - to inflict a penalty

~ wymierzać karę - to inflict a penalty, to award punishment

~ zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych - penalty of being banned from driving, penalty of interdiction to drive motor vehicles

~ zakazu wykonywania określonego zawodu - ban from exercising a profession (trade), penalty of interdiction of exercising a specified profession

~ zakazu wykonywania pracy -dismissal with a ban from working

~ zakazu zajmowania stanowisk - ban from holding a post, penalty of interdiction of holding specified posts

~ zamiana kary na inną - commutation of one penalty to another one

~ zaostrzona - increased penalty, principal <main> penalty

~ zasadnicza - principal penalty

~ zasługujący na karę - worthy of punishment, culpable of punishment

~ zastępcza - substitutive penalty

~ za zwłokę - penalty for default

~ zmiana kary (na łagodniejszą) -commutation of punishment

~ zmienić orzeczoną karę - to vary the sentence

~ zostać skazanym na karę śmierci - to be sentenced to death

karać - to punish, to penalize, to correct, to discipline

~ grzywną - to fine

~ kogoś śmiercią - to punish sb with death

~ kogoś za przestępstwo - to punish sb for an offence

~ sądownie - to penalize

karalność - punishability, penalty, amenability to punishment

~ uprzednia - criminal record

~ wyższa - increased punishability

karaln/y - punishable, liable to be punished

~ czyn - punishable act; penal offence

~ groźba - criminal threat, punishable threat

~ grzywną - punishable with a fine

~ przestępstwo - punishable offence, penal offence

~ usiłowanie karalne - punishable attempt

karanie - punishment, punishing

karany - person with criminal record, man with a criminal record, man already punished

~ niekarany - person with a clean record

~ uprzednio karany - previously convinced

karcić - (strofować) to scold, to rebuke, to reprimand, to reprehend, to censure; (karać) to correct, to castigate

karencja - waiting period

kariera - career

karnie - (w drodze karnej) by way of punishment, penally;

(zdyscyplinowanie) in disciplinary fashion, in perfect order

karność - discipline

karn/y - (dotyczący kary) penal, criminal, punitive, punitory; (zdyscyplinowany) well disciplined

~ karno-administracyjna odpowiedzialność - liability for administrative offence

~ kodeks - criminal law codę, penal codę

~ kolonia - penal colony <settlement>

~ mandat-fine

— za parkowanie - parking ticket

~ nakaz - penal order

~ norma - penal norm, norm of penal law

~ odpowiedzialność - liability, criminal responsibility

~ postępowanie - criminal <penal> proceedings

~ prawo - criminal law, penal law

— międzynarodowe - International penal law

— procesowe - law of criminal proceedings

~ procedura - penal law procedurę

~ proces - criminal proceedings, criminal trial

~ przestępstwo - criminal offence

~ rejestr - criminal record

~ sankcja-punitive sanction, penalties

~ sąd - criminal court

~ sądownictwo - penal justice, punitive justice

~ sprawa - criminal matter, criminal case

~ zakład - penitentiary (USA), prison (UK), convict prison, correctional institution

~ okoliczności wyłączające postępowanie karne - circumstance barring the prosecution

karta - (deklaracja, umowa międzynarodowa) charter, declaration, intemational agreement, card;

(dokument) charter, statute, licence

~ Atlantycka - the Atlantic Charter

~ Górnika - the Miner’s Charter

~ łowiecka - gamę licence

~ myśliwska - shooting licence

~ Narodów Zjednoczonych - the

Charter of the United Nations

~ Nauczyciela - the Teachers’ Charter

~ pływacka - swimming licence

~ podatkowa - lump sum taxation, tax account

~ praw - charter of rights

~ rybacka - fishing licence

~ rzemieślnicza -eraftman’s licence

~ tożsamości - identity card

~ wędkarska - angling licence

~ wzoru podpisów - specimen signature card

kartel - cartel

kartka - ticket, paper

~ wyborcza - ballot, voting paper, ticket used in voting

kartoteka - register, file, card index, card register

karygodnie - criminally, blameworthy karygodność - culpability, blameworthy karygodn/y - (zasługujący na karę) culpable, criminal; (naganny) blameworthy, reprehensible;

(skandaliczny) unpardonable, unlawful act

~ czyn - crime, offence, misdeed, punishable behaviour, punishable deed, punishable act

~ niedbalstwo - culpable negligence

~ zaniechanie - culpable omission karzący - vindicatory, avenging kasa/y - (instytucja dokonująca operacji pieniężnych) fund society; (miejsce) cash-desk, cash-box, cash office; (zawartość) cash-assets, petty cash

~ badać - to examine cash assets

~ bracka - miners’ mutual loan society

~ fiskalna - cash-register

~ kolejowa - booking office

~ kwit - cashier’s receipt

~ zapomogowa - charity fund

~ zapomogowo-pożyczkowa - workers’ mutual assistance and loan fund, employees’ loan and relief fund

kasacja - (uchylenie wyroku) cassation, last resort appeal; (zniesienie) annulment

~ założyć - to appeal to a court of cassation

kasacyjny - of cassation

~ sąd - court of cassation

kasjer - cashier, teller

~ bankowy - bank cashier, bank teller kasować - (unieważnić) to cancel, to annul, to abrogate; (znosić) to abolish; (likwidować) to dissolve

kasowanie - cancellation, annulment, abrogation, abolition, dissolution

kasta - caste

kastracja - castration

kat - hangman, executioner

katalog - catalogue

katalog praw obywatelskich - list of civil rights

kataster - cadastre, official govemment survey which values land and buildings

~ gruntowy - cadastral survey

~ wodny - water cadastre, official survey of waterways

katastrofa - catastrophe, disaster

~ statku - disaster to a vessel

~ w ruchu lądowym - multiple pile-up, large-scale road traffic accident

~ w ruchu lądowym, wodnym, powietrznym - catastrophe in the land, water, air traffic

katedra - (wyższej uczelni) chair, department

kategoria - category, class

~ pracowników - class <category> of employees

~ prawa jazdy -class of driving licence

~ w kategoriach - in terms of

kategorycznie - categorically, explicitly, defmitely

~ odmówić - to refuse

~ zaprzeczyć - to deny fiat kategoryczny - categorical, explicit, defmite, downright, fiat

katolicki - Catholic

~ kościół - the Catholic Church

katorga - transportation with hard labour, penal servitude, the galleys

kaucja/ę - security, deposit, bail, guarantee, recognizance

~ aktoryczna (na zabezpieczenie kosztów procesu) - plaintiffs deposit

~ gotówkowa - cash deposit as guaranty

~ gwarancyjna - guaranty deposit

~ hipoteczna - mortgage to cover futurę debts

~ mieszkaniowa - tenanfs deposit

~ wpłacić - to pay a deposit

~ wpłacić za kogoś - to bail sb

~ w postępowaniu cywilnym - deposit, bail

~ wyborcza - electoral deposit

~ założycielska - foundation security, founder’s security deposit

~ dać kaucję za kogoś - to bail sb, to stand surety for sb

~ wypuścić kogoś za kaucją - to let sb out on bail

~ wyznaczyć komuś kaucję - to hołd

a bail

~ za kaucją - on bail

~ złożyć - to deposit a security, to go bail for sb

~ zwolnić aresztowanego za kaucją - to release a prisoner a bail

~ zwolnić kogoś za kaucją - to release sb on bail, to admit sb to bail, to allow sb bail, to set free on bail, to let sb out on bail

kaucyjny - of a deposit

kauczukowa norma - flexible rule

kawaler - (nieżonaty) bachelor

kawalerstwo - (stan bezżenny) bachelorhood

kazirodca - incestuous person, person guilty of incest

kazirodczo - incestuously

kazirodczy - incestuous

kazirodztwo - incest, incestuousness, cognate offence

kazuistyka - casuistry

kazus - case

każd/y - each, every, any

~ w każdej chwili - at any time

~ stadium postępowania - any of consecutive stages of proceedings

kidnaper - kidnapper

kidnaperstwo, kidnaping -kidnapping

kierować - to manage, to administer, to direct, to control; (powodować się) to be guided, to be motivated, to be led

~ czymś - to manage sth, to handle sth, to direct sth

~ działalnością - to direct the activity

~ działalnością gospodarczą - to conduct a business

~ działalnością przestępczą - to manage a criminal activity

~ firmą - to manage a company •<business>

~ obradami - to preside over debates

~ oskarżenie - to bring an accusation

~ postępowaniem - to control one’s conduct

~ się czymś - to be guided by

~ skargi - to file claims

kierowanie - managing, guiding

~ działalnością - directing the activity of

~ obradami - presiding over a debate

~ sprawami publicznymi - conduct of public affairs

~ swoim postępowaniem - controlling one’s own conduct

~ wykonaniem czynu zabronionego -guiding the execution of an unlawful act kierowca - driver

■L

kierownictwo - (organ) management, board, administration; (zarządzanie) management, administration, direction

~ jednoosobowe - one-person management

~ firmy - company management

~ zakładu pracy - management of

a workplace

~ pod (nowym) kierownictwem - under (new) management, direction

~ pracować pod kierownictwem - to

work under sb’s leadership

kierownicze stanowiska zajmować - to

hołd managerial posts

kierowniczy - managerial

~ stanowisko - managerial post kierownik/a - chief, manager, headmaster

~ działu - head of department, head of

a section, head of a division, head of

a branch, supervisor

~ kadr - personnel manager

~ kancelarii - chief clerk, head of an office, head of a chancellary, secretariat

~ katedry - head of a university department, holder of a university chair

~ urzędu - head of the office

~ stanu cywilnego -Registrar (General), head of a registry office (for births, marriages and deaths)

~ zakładu pracy - manager, director

~ zastępca - deputy manager

klarowność - transparency

klarowny - transparent, elear

klasa - class, group, category

~ robotnicza - working class

~ rządząca - ruling class

~ społeczna - social class

klasowy - class

~ społeczeństwo - class society

~ walka - class struggle

klasyfikacja - classification, sorting, ordination

~ budżetowa - budget classification

~ czynności prawnych - classification of legał transactions

~ gruntów - classification of soils

~ norm postępowania - classification of procedural <proceedings> norms

~ prawna czynu - legał classification of an act

~ więźniów - classification of prisoners

~ zapasów - classification of stocks klasyfikować - to classify, to sort klasyfikowanie - classification, ordination klauzula/e - clause, formula, proviso, stipulation, provision, reservation

~ akcesyjna - accession clause

~ arbitrażowa - arbitration clause

~ derogacyjna - derogatory clause

~ dodatkowa - additional clause

~ dotycząca kary umownej - penalty clause

~ egzekucyjna - judiciał authorisation to execute a judgment

~ fakultatywna - facultative <optional> clause

~ generalna - generał clause

~ gwarancyjna - warranty clause

~ indeksowa - index clause

~ jurysdykcyjna - jurisdiction clause, jurisdictional clause

~ kolonialna - colonial clause

~ kompromisarska-compromise clause, arbitration clause

~ koncyliacyjna - conciliation clause

~ końcowa - fmishing clause

~ największego uprzywilejowania -most favoured nation clause

~ natychmiastowej wykonalności -immediate enforcement formula, immediate execution clause

~ negocjacyjna-negotiations clause

~ odwoławcza - revocatory clause, appeal formula

~ opcjonalna - optional clause

~ o przelewie praw - assignment clause

~ o stosowaniu terytorialnym -territorial application clause

~ parytetowa - parity clasue

~ porządku publicznego - public order clause

~ powszechnego uczestnictwa - all-participation clause, si omnes clause

~ prolongacyjna - prolongation clause

~ przystąpienia (adhezyjna, akcesyjna)

- adhesion <accession> clause, clause of accession <of adhesion>

~ ratyfikacyjna - ratification clause

~ rebus sic stantibus - rebus sic stantibus clause

~ rejestracyjna - registration clause

~ rewizji cen - revision of price clause

~ rewizyjna - revision clause

~ sądowa - judicial clause

~ szczególna - particular covenant

~ testamentowa - clause of a will, testamentary clause

~ ubezpieczeniowa - insuring clause

~ waloryzacyjna - valorization clause

~ walutowa - currency clause

~ wekslowa - bill of exchange clause, promissory notę clause

~ wykonalności - executory formula (fieri facias clause)

~ wykonalności wyroku - enforcement clause, fieri facias clause, order for enforcement

~ wypowiedzenia (denuncjacyjna) -denunciatory clause

~ nadać - to indorse an enforcement formula, to append an enforcement clause

~ wyłączająca - exclusion clause

~ wypowiedzenia - denunciatory clause

~ wzajemności - reciprocity clause

~ zatwierdzenia - approval clause

~ złota - gold clause

~ z warunkiem rozwiązującym -avoidance clause

~ zwyczajowa - customary clause kleptoman - kleptomaniac

kleptomania - kleptomania kler - clergy

klęska żywiołowa - natural calamity, disaster

klient - customer (sklepu); client (prawnika)

klika - caucus, cliąue

klimat - climate

klub/y - club, party

~ polityczny - political club

~ poselski - parliamentary club, deputies’ to the Diet club

~ radnych - councillors’ group

kluczowa sprawa, kluczowy problem -key issue, key <crucial> issue

kłam - falsehood

~ zadać kłam komuś/czemuś - to give the lie to sb <sth>

kłamać - to lie, to tell lies

kłamanie - lies

kłamca - deceiver, liar

kłamliwie - falsely, untruthfully, mendaciously, deceitfully

kłamliwość - falseness, deceitfulness, mendacity, mendaciousness

kłamliwy - (skłonny do kłamstwa) deceitful, lying; (nieprawdziwy) false, untruthful

kłamstwo - lie, falsehood

~ badanie symptomów kłamstwa - lie detection

~ wykrywacz kłamstw - lie detector

kłótnia - argument, ąuarrel

kłusować - to poach

kłusownictwo - poaching

kłusownik - poacher

knebel - gag

kneblować - to gag

koalicja - coalition

~ rządowa - govemment coalition

koasekuracja - co-insurance

kobieta - woman

~ ciężarna - pregnant woman

kobiece zawody - female occupations

kod - codę

~ genetyczny - genetic codę

~ pocztowy - post codę (UK), zip codę (USA)

~ rozszyfrować (odcyfrować) - to decipher a codę

~ szyfrowy - cipher codę, secret codę

~ telegraficzny - cable <telegraphic> codę

~ złamać - to break a codę <cipher> kodeks - codę

~ cywilny - civil codę

~ drogowy - highway codę, traffic regulations

~ etyki lekarskiej - medical ethics codę

~ handlowy - commercial codę, codę of commerce

~ honorowy - law of honour, codę of honour

~ karny - penal codę

~ karny wojskowy -military penal codę

~ karny wykonawczy - executive penal codę

~ moralny - morał codę

~ morski - maritime codę

~ postępowania - codę of practice, codę of rules

~ postępowania administracyjnego -codę of administrative procedurę

~ postępowania cywilnego - codę of civil procedurę

~ postępowania karnego - codę of penal <criminal> procedurę

~ postępowania nieprocesowego - codę of non-litigious procedurę

~ pracy - labour codę

~ rodzinny i opiekuńczy - family and guardianship codę

~ wojskowy - military penal codę

~ wykonawczy - punishment execution codę

~ wykroczeń - codę of petty offences

~ zobowiązań - codę of obligations

kodycyl - codicil

kodycylowy - codicillary

kodyfikacja - codification
~ prawa międzynarodowego -

codification of international law

kodyfikacyjny - codification

kodyfikator - codifier

kodyfikatorski - codifier’s, codifying

kodyfikować - to codify

koegzystencja - zob. współistnienie

kolaboracja - collaboration (with the

enemy)

kolaborant - collaborationist kolaborować - to collaborate kolegialność - (principle of) collective

decision-making

kolegialny - collective

kolegium - (organ) board of senior

officials and experts; (zespół ludzi)

collective body

~ doradcze - advisory board

~ do spraw wykroczeń - misdemeanor board, board trying transgressions, board judging petty offences

~ karno-administracyjne-penal

administrative board

~ orzekające - board handling minor offences, adjudicative board

koleje-railways

~ użytku niepublicznego - railways for not public use

~ użytku publicznego - railways for

public use

kolejność - order, seąuence, succession

~ alfabetyczna - alphabetical order

~ zaspokojenia -priority of satisfaction

(of claims)

kolej ow/y - railway, raid

~ bilet - railway ticket

~ dworzec - railway station

~ linia - railway linę

~ połączenie - raił connection

~ ruch - railway traffic

~ transport - raił <railway> carriage kolektyw - collective body, group

~ pracowniczy-workers’ collective body ~ żołnierski - body of soldiers

kolektywizacja - collectivization kolektywnie - collectively kolektywny - collective

kolidować - to collide, to be in conflict with, to be in contradiction with, to be in collision, to clash

~ z prawem - to collide with the law

kolidujący-conflicting

koligacja - affinity, relationship by marriage

kolizja - conflict, collision

~ interesów - conflict of interests, collision of interests

~ jurysdykcji - conflict over jurisdiction, conflict over legał power

~ międzyczasowa (intertemporalna) -intertemporal conflict

~ na morzu - collision at sea

~ norm - conflict of norms

~ powietrzna - mid-air collision

~ praw podmiotowych - conflict of rights

~ systemów prawnych - conflict of legał systems

~ traktatów - conflict of treaties

~ ustaw - conflict of laws <statutes>

~ z prawem - breach of the law, infringement of the law

~ wejść w kolizję - to clash

~ wejść w kolizję z prawem - to enter into conflict with the law, to infringe the law

kolizyjn/y - conflicting (regulation, norm) ~ norma - norm of competence

~ norma jednostronna - unilateral norm of competence

~ norma niezupełna - incomplete norm of competence

~ norma wielostronna - multilateral norm of competence

~ norma zupełna - complete norm competence

kołokacja - cołlocation

kolonia - colony

kolonialny - colonial

kolonializm - colonialism

kolportaż - distribution of prints, hawking, peddłing

~ przestępny - unlawful distribution (of prints)

kolumna - column

koluzja - collusion

koło - circle, club, section (a from of social activity or organization)

~ poselskie - group of deputies to the Diet

komandytariusz - limited partner, sleeping partner, silent partner

komandytowa - commandite

~ spółka - limited partnership

~ suma - limited partner share, commandite sum

komasacja - integration, regrouping, consolidation

~ gruntów - integration <regrouping> of agricultural land <holdings>, consolidation of parcels

kombatant wojenny - war veteran kombinat - grouping of works, grouping of plants

~ przemysłowy - industrial grouping of factories

komenda policji - police headąuarters komentarz - comments, commentary;

(przypis) annotation, gloss

komentować - to comment, to make comments on

komercjalizacja - commercialization komercjalizm - commercialism

komis - (umowa) commission contract;

(sklep) commission shop, junk shop

~ oddawać towar w komis - to consign goods, to give goods on commission komisant - commission agent, consignee komisariat - police station (UK), police

precinct (USA)

komisarz - commissioner, commissary, commissar

~ policji - police inspector, superintendent

~ rządowy - govemment commissioner

~ spółki wodnej - commissioner of

a water works company

komisja/i - committee, commission

~ ad hoc - ad hoc committee

~ arbitrażowa - arbitration commission, arbitration board, arbitration committee

~ członek - arbitrator

~ budżetowa - budget committee <commission>

~ dochodzeniowa - fact-finding committee, commission of inąuiry, committee of enquiry

~ doradcza - advisory commission

~ doraźna - ad hoc committee

~ do spraw - commission on <for>

~ dyscyplinarna - disciplinary proceedings commission

~ egzaminacyjna - board of examiners, examination board

~ Europejska - the European Commission

~ górnicza - mining committee

~ kodyfikacyjna - codification commission

~ łowiecka - hunting committee

~ mandatowa - credentials committee, committee on credentials, mandate commission

~ matka - short-listing committe, committee establishing the list of candidates, nominations committee

~ międzynarodowa - joint committee

~ nadzorcza - commision of control, control board

~ nadzwyczajna - extraordinary commission

~ niestała - ad hoc <special> committee

~ odwoławcza - commission of appeal

~ planowania - planning committee

~ plenarna -plenary commission <committee>

~ poborowa - recruiting board, draft board

~ podatkowa - tax appraisal <assessment> committee

~ pojednawcza - conciliation commission, commission of conciliation

~ polubowna - arbitration committee

~ Prawa Międzynarodowego - the

International Law Commission

~ prawna - commitee on legał ąuestions

~ redakcyjna - draft committee

~ rewizyjna - board of auditors, audit commission, audit committee

~ rozjemcza - grievance committee, arbitration commission

~ sejmowa - parliamentary committee

~ skrutacyjna - tellers, ballot counting committee

~ specjalna - special committee, ad hoc committee

~ społeczno-lekarska - medical examination committee including public representatives

~ stała - standing committee

<commission>, permanent committee

~ szacunkowa - appraisal committee

~ śledcza - investigation commission, fact-finding commission; (wojsk.) court of inąuiry

~ uczestniczyć w komisji - to sit in a committee

~ wspólna - joint committee, joint commission

~ wyborcza - electoral commission

~ okręgowa, obwodowa - electoral district commission, local retuming board

~ wynalazczości - committee for the promotion of inventions

~ posiedzenie komisji - sitting of

a committee, committee meeting

komisowa opłata - commission fee

komisyjnie - collectively, by commitee, corporately

komisyjny - corporate, collective

komitent - commissioning party, committer, principal, consignor

komitet - committee

~ blokowy - tenants’ committee (of a błock of houses)

~ Centralny - central committee

~ domowy - tenants committee (of one house)               '

~ doradczy - advisory committee, consultative committee

~ doraźny - ad hoc committee

~ Ekonomiczny Rady Ministrów - the

Economic Committee of the Gabinet

~ Ministrów - Committee of Ministers

~ Ministrów Rady Europy - Committee of Ministers of the Council of Europę

~ organizacyjny -organizing committee

~ osiedlowy - settlement committee, inhabitants committee in a housing district

~ redakcyjny - editorial committee <board>, drafting committee

~ specjalny - special committee, ad hoc committee

~ stały - standing committee

~ strajkowy - strike committee

~ uliczny - Street committee

~ utworzyć - to set up a committee

~ wykonawczy - executive committee, steering committee

~ zasiadać w - to sit in a committee

komiwojażer - travelling agent, commercial traveller

komora gazowa - gas chamber

komorne - rent, rental

komornik - court enforcement

<executive> officer

~ sądowy - law <court> enforcement officer, court executive officer

komórka partyjna - party celi komparatystyka - comparative law komparycja - comparition, introduction kompensacja - compensation, indemnity,

amends, eąualization

~ przewinień - compensation of torts

~ szkody - compensation for damage

~ wzajemnych roszczeń -offsetting of claims

kompensacyjny - compensatory, compensative, compensating

~ należności - compensatory payments

~ kompensacja przewinień -

compensation of torts

kompensować - (wyrównywać należności, wynagradzać) to compensate

~ stratę - to make up for a loss

~ komuś coś - to recompense, to compensate for

kompensowanie - compensation

kompetencja - the powers, competence, authority, cognizance

~ być w kompetencji sądu - to be within the competence of a court

~ nie wchodzić w zakres kompetencji -to be beyond competence

~ przekroczyć - to overstep one’s powers, to exceed one’s powers

~ sądu - competence of a court

~ wyłączna - exclusive <sole> juridiction

~ wchodzić w zakres kompetencji - to be within one’s competence, to fali within competence

~ władcza - imperium, competence of power

kompetencje kontrolne - supervisory

powers

kompetencyjna norma - norm of

competence

kompetentnie - competently, with competence

kompetentny - competent, cognisant, ąualified

~ władze - competent authorities

kompilacja - compilation

kompromis - (ugoda) settlement, accomodation; (odstępstwo od zasad) trade off, compromise, mid-course

~ pójść na kompromis - to compromise on sth, to split the difference

kompromisowo - by way of compromise, by compromise

kompromisowy - compromising ~ kompromisowe załatwienie -

settlement by compromise

komunaln/y - municipal

~ gospodarka - public Utilities komunikacja - traffic, transport, communication

~ kolejowa - railway transport

~ lądowa - land transport

~ lotnicza - air transport, aircraft service

~ miejska - public transport

~ międzynarodowa - intemational traffic

~ samochodowa - road transport

~ telefoniczna - telephone communication

~ wodna - water transport komunikacyjn/y - communication

~ satelita - communication satellite

~ węzeł - traffic junction

komunikat/y - communiąue, bulletin

~ rządowy - govemment communiąue

~ urzędowe - official communiąues, official announcements

komunikatywny - intelligible, elear komunikować (się) - to communicate komunista - communist

komunistyczn/y - communist

~ partia - communist party

~ reżim - communist regime

~ rząd - communist govemment

komunizm - communism

koncentracja - concentration, accumulation

~ materiału procesowego -concentration of evidence, bulk of evidence

~ przemysłu - concentration of industry

~ świadczenia - concentration of performance

koncentracyjny obóz - concentration

camp

koncentrować się - to concentrate ~ na czymś - to concentrate on sth

koncern - concem, pool

koncesja/i - (terytorialna) concession; (ustępstwo) concession; (zezwolenie) licence, permit

~ cofnięcie koncesji - withdrawal of concession

~ odmowa udzielenia koncesji - refusal of concession

~ otrzymać - to receive a licence

~ udzielenie - granting of concession

~ wyłączna - exclusive licence koncyliacja - conciliation kondemnacja - condemnation

~ statków morskich - condemnation of vessels (as unseaworthy)

kondemnata łupu morskiego -condemnation as prize

kondominium - condominium

konfabulacja - confabulation (med. describing - because of memory troubles - the course of events at variance with facts)

konfederacja - (związek państw) confederacy, <confederation, federation> of States; (związek, stowarzyszenie) confederacy

~ utworzyć - to form a confederation konfederat - confederate

konferencja - conference

~ generalna - the generał conference

~ dyplomatyczna - diplomatic conference

~ międzynarodowa - intemational conference

~ międzyrządowa - intergovemmental conference

~ ministrów - ministerial conference

~ na szczycie - summit conference

~ naukowa - scientific conference

~ okrągłego stołu - round-table conference

~ pełnomocników - negotiating conference

~ pokojowa - peace conference ~ prasowa - press conference

1

1

1

1

I

1

I

1

I

1

1

I i

~ rozbrojeniowa - disarmament conference

~ samorządu robotniczego - workers’ managerial co-operation conference

~ żeglugowa - conference on navigation, shipping conference

konfident - informer

konfiskata - confiscation, seizure, seąuester

~ mienia - forfeiture, confiscation of property

~ kara konfiskaty mienia - penalty of forfeiture of property

konfiskować - to confiscate, to forfeit, to impound, to seize

konfiskowanie - confiscation

konflikt - (kolizja) collision; (spór) conflict

~ międzynarodowy - International conflict

~ norm - conflict of norms, conflict of standards

~ popaść w konflikt - to come into conflict, to get into a conflict

~ wejść w konflikt z prawem - to violate law

~ zbrojny - armed conflict

konfliktowość - conflicting character of norms

konformizm - conformity

konfrontacja - confrontation, collation, comparison

~ świadków - cross-examination of witnesses, confrontation of witnesses konfrontować - to confront, to bring face

to face

~ oskarżonego ze świadkami - to confront the accused with the witnesses konfrontowanie - confrontation

konfuzja - confusion

kongres - congress

koniec - end

konieczn/y - necessary

~ nakłady - necessary outlays

~ obrona - self-defence

~ urojona - imaginary self-defence konieczność - exigent circumstance, necessity, emergency

~ nagląca - emergency

~ nagła - extreme urgency

~ wojenna - necessity of war

~ wojskowa - military necessity

~ w razie - in cases of extreme urgency

~ wyższa - State of necessity, of emergency

~ stan wyższej konieczności - State of emergency

koniunktura - economic situation, circumstances

konklawe - conclave

konkordat - concordat

konkubent - common-law husband

konkubina - common-law wife, concubine

konkubinat - Iascivious cohabitation, left-handed marriage, common-law marriage, concubinage

konkurencja - competition

~ nieuczciwa - unfair competition, unfair competitive practices

~ ograniczona - restricted competition

~ reguły - rules on competition

~ roszczeń - competition of claims

~ sądów właściwych - concurrence of competent courts

~ uczciwa - fair competition

~ ustaw - competition of statutes konkurencyjność - competitiveness konkurencyjny - competitive konkurować - to compete konkurs - competition

konkursow/y - competitive, competitory

~ sąd-jury

~ masa-bankrupt’s asset, insolvent’s asset

konosament - bill of lading

~ bezpośredni - through bill of lading

~ czysty - clean bill of lading

~ imienny - straight bill of lading, an order bill of lading

~ na okaziciela - bill of lading to bearer, bearer form bill of lading, bill of lading indorsed in blank

~ zapisany - registered bill of lading, „dirty” bill of lading

~ zbywalny przez indos - negotiable bill of lading, bill of lading capable of being transferred by indorsement

konsekwencja - (wynik) consequence, effect, result, outcome

~ ponosić konsekwencje czegoś - to

take the consequences of sth, to bear the consequences of sth

~ wyciągnąć konsekwencje z czegoś -

to leam from sth, to profit by sth

~ wyciągnąć konsekwencje z czegoś w stosunku do kogoś - to make sb responsible for sth

konsekwencje - implications, after-effects ~ finansowe - financial implications ~ społeczne - social implications

konsekwentnie - consequently, constantly konsekwentny - consistent, consequent konserwacja - maintenance (naprawa);

conservation (zabytków)

konserwator - keeper, custodin, conservator

~ przyrody - conservator of naturę

~ zabytków - conservator of historical monuments

konserwatysta - conservative konserwatywny - conservative konserwatyzm - conservatism konsolidacja - consolidation

~ długu - consolidation of debts

~ pożyczek państwowych -

consolidation of State <public> loans konsorcjum - consortium

konspiracja - conspiracy, underground konspirator - underground activist,

conspirator

konstrukcja - construction

~ pojęciowa - notional construction

~ prawnicza - jurisprudential construction, legał structure

konstruktywny - constructive konstytucja - constitution, enactment

~ giętka - flexible conistitution

~ niepisana - unwritten constitution

~ niezgodny z konstytucją -

incompatible with the constitution, unconstitutional

~ ochrona konstytucji - protection of the constitution

~ pisana - written constitution

~ sprzeczny z konstytucją -contradictory to the constitution, anticonstitutional

~ sztywna - rigid <fixed> constitution konstytucjonalista - constitutionalist konstytucjonalny - constitutional konstytucjonalizm - constitutionalism konstytucyjnie - constitutionally konstytucyjność - constitutionality konstytucyjn/y - constitutional

~ odpowiedzialność - constitutional responsibility

konstytutować - to constitute konstytutywny - constitutive konsul - consul

~ generalny - consul generał

~ honorowy - honorary consul

~ zawodowy - career consul, professional consul

konsularny - consular

~ immunitet - consular immunities

~ korzystać z - to enjoy consular privilege

~ obrót - consular relations

~ ochrona - consular protection

~ opłata - consular fee

~ przedstawicielstwo - consular agency

~ przywilej - consular privilege

~ służba - consular service

~ urząd - consular office

~ urzędnik - consular officer

konsulat - (budynek) consulate; (godność) consulate

~ generalny - consulate generał

~ honorowy - honorary consulate

~ morski - maritime consulate

konsultacja - consultation, advice

~ prawna - legał advice

konsultacyjny - advisory, consulative

~ firma - consulting firm

konsultant - consultant

konsultatywny - consultative konsulting - consultancy, consulting konsultować - to consult

konsument - consumer

konsygnacja - consignment

konsygnacyjn/y - consignment

~ skład, magazyn - consignment warehouse

konsygnatariusz - consignee, consignatary

konsygnator - consignor

konsygnować - to consign

kontakt - contact

kontekst - context

kontener - Container

konto/a - account

~ depozytowe - deposit account

~ depozytów - custody account, holding account

~ numer konta - account number

~ obciążyć - to charge an account, to debit an account

~ odpisać z konta - to charge off an account

~ otwierać - to open an account

~ prowadzić - to keep, to carry an account

~ prywatne-private account

~ przekroczyć - to overdraw an account

~ rozliczyć - to settle an account

~ uznać, zapisać na dobro - to credit an account

~ właściciel - account holder

~ wyciąg z - account abstract, statement of account

~ zablokować - to błock an account

~ zablokowane - blocked account

~ założyć - to open an account

~ zamknąć - to close an account

kontra - versus, vs.

kontrabanda - contraband

~ wojenna - war booty, contraband of war

kontradyktoryjność - (principle of) adversary trial system

kontrahent - contracting party, party of contract

kontrakt - contract

~ odstąpić od - to renounce a contract

~ typowy - standard contract

~ zawrzeć - to conclude a contract

kontraktacja - system of contract deliveries

~ produktów rolnych - system of contract deliveries of agricultural produce, contract purchasing of agricultural produce

kontrargument - counter-argument kontrasygnata - counter-signature

kontrola - screening, control, supervision, auditing, inspection, audit

~ administracyjna - administrative supervision

~ bieżąca - running <current> inspection, current control

~ celna - customs control

~ dewizowa - exchange control, currency control

~ dokumentów - identity check

~ fachowa - expert inspection, financial control

~ faktyczna - actual <current> inspection

~ finansowa - financial inspection

~ gospodarcza - economic inspection

~ graniczna - border <frontier> control

~ instancyjna - inspection by a higher instance

~ jakości - ąuality control

~ międzynarodowa - intemational control

~ nad czymś - contro! of sth

~ na miejscu - on-the-spot inspection

~ ograniczona - limited supervision

~ ostateczna i badania jakości - fmal inspection and test

~ państwowa - State control

~ paszportowa - passport control

~ prokuratorska przestrzegania prawa

- prosecutor’s supervision of the observance of law

~ sanitarna - sanitary inspection

~ sądowa -judicial review

~ sądowa administracji - judicial control <supervision> over the administration

~ społeczna - social <public> supervision

~ urodzeń - birth control

~ wewnętrzna - intemal audit

~ wstępna -preliminary control

~ wzajemna -mutual inspection

~ zawodowa - professional control, supervision

~ zewnętrzna - extemal audit

~ związkowa - trade union supervision kontroler - inspector, supervisor, checker kantroln/y - control

~ badanie lekarskie - check-up

~ spis - check list

kontrolować - to control, to supervise, to audit

~ wykonanie - to check the performance kontrolowana spółka - controlled

company

kontrowersja - controversy kontrowersyjny - controversial kontrrewolucja - counter-revolution kontrwywiad - counter-intelligence

service

kontrybucja - contribution

~ wojenna - war contribution kontyngent - quota, contingent

~ bezcłowy - duty free quota

~ celny - customs quota

~ globalny - global quota

kontynuować - to go on doing, to continue, to carry on

~ działalność - to carry on <to continue> activity

konwalidacja - validation

~ czynności prawnej - validation of a legał transaction

~ małżeństwa - validation of a marriage ~ przesłanki procesowej - validation of a prerequisite for court proceedings

konwencja - (kongres partyjny w USA) party convention; (umowa międzynarodowa) intemational convention; (zwyczaj tradycyjny) convention

~ przystąpić do - to accede to a convention

~ konsularna - consular convention

~ lotnicza - air agreement

~ międzynarodowa - intemational convention

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - the Convention for the Protection of Humań Rights and Fundamental Freedoms

Konwencja Paryska o Ochronie Własności Przemysłowej -Paris Convention for the Protection of Industrial Property

Konwencje Haskie - the Hague Conventions

konwencji strony - parties to a convention konwersja - conversion

~ pożyczki państwowej - conversion of a govemment loan

konwent - council

~ partii - party convention konwojent - escort konwojować - to escort, to convoy konwój - convoy

końcow/y - fmal, closing, concluding, terminal

~ klauzula - finishing clause

~ protokół - fmal protocol

~ przemówienie obrony - fmal address of the defence

~ przemówienie oskarżyciela - finał address for the prosecution

~ przepis - finał regułation, concluding disposition

~ uwagi - concluding remarks

~ zaznajomienie podejrzanego z materiałami śledztwa - making accessible the materials of the case to the suspect

kooperacja - co-operation

kooperatyzm - co-operative movement kooptacja - co-option

koordynacja - co-ordination

~ działania - concerted actions

~ gospodarcza - economic co-ordination

~ międzyresortowa - interdepartmental co-ordination

~ planu - co-ordination of planning koordynacyjny - of co-ordination koordynator - co-ordinator

kopalina - extracted minerał

kopia - copy, transcript, duplicate, double

~ sporządzić kopię czegoś - to make a copy of sth

~ uwierzytelniona - certified true copy kopiować - (sporządzić kopię) to make

a copy, to copy, to transcribe, to reproduce

kordon policyjny - police cordon kordon sanitarny - sanitary curtain,

cordon sanitaire

koprodukcja - co-production korespondencja urzędowa - official

correspondence

koroner - coroner

~ sąd koronera - coroner’s court

~ urząd koronera - coronership korporacja - Corporation, corporate body korporacjonizm - Corporation doctrine korpus - corps, trunk

~ dyplomatyczny - diplomatic corps

- konsularny - consular corps

~ piechoty - infantry corps korroboracja - corroboration korroborować - to corroborate

korsarstwo - privateering

korsarz - privateer

korumpować - (demoralizować) to corrupt, to deprave; (przekupywać) to bribe

korumpowanie - (demoralizacja) corruption; (przekupstwo) bribery

korupcja - (przekupstwo) venality, bribery; (demoralizacja) corruption

korupcyjny - corrupt

korytarz powietrzny - air corridor

korzystać - to take advantage of, to avail oneself of

~ na czymś <z czegoś> - to benefit from <by sth>, to use sth

~ ze specjalnych uprawnień - to enjoy privileges

~ z obrońcy - to avail oneself of a defense counsel

~ z ochrony - to enjoy protection

~ z prawa - to enjoy a right, to exercise a right

~ z rzeczy - to utilize a thing korzystanie - use, exploitation

~ z rzeczy - use of a thing

~ z wód - exploitation of waters

~ z wszelkich praw - enjoyment of all rights

~ nie podlega ograniczeniom - no restrictions shall be placed on the exercise of these rights

korzystn/y - beneficial, advantageous ~ położenie - advantageous position ~ rozstrzygnięcie - favourable decision ~ transakcja - advantageous business ~ warunki - favourable terms

korzyści - benefits, gains

~ ciągnąć z - to reap profit from

~ czerpać z prostytucji - to live off the proceeds of prostitution

~ czerpać z przestępstwa - to live off the proceeds of an offence

~ i ciężary związane z rzeczą - benefits and burdens connected with a thing

~ majątkowej obietnica-promise of

fmancial profit

~ przynosić - to be of advantage, to advantage, to be beneficial to (sb)

~ przysporzyć korzyści - to gain benefits

~ socjalne - social advantages

~ szczególne - special benefits

~ wzajemne - mutual benefits

~ z czegoś czerpać - to derive advantages from sth

korzyść - benefit, advantage, profit, gain

~ majątkowa - fmancial benefit, materiał profit

~ materialna - fmancial gain

~ na czyjąś korzyść - for sb’s benefit <gain>

~ osobista - personal gain

~ uzyskać - to gain an advantage, to get (a) benefit

~ w celu osiągnięcia korzyści majątkowej - in order to gain a fmancial benefit

~ wzajemna - mutual advantage

~ z pożytków - gains on fruit, profit margin on fruit

~ z rzeczy - benefit from an object

<item>

kosmiczny - cosmic

~ pojazd - spacecraft, space vehicle

~ przestrzeń - outer space, cosmos

kosmonauta - astronaut

kostnica - dead-house, chamel-house, ossuary, mortuary, funeral house, burial rites

koszt - cost, expense - zob. koszty

~ inwestycji - cost of a project

~ robocizny - cost of labour

kosztorys - cost estimate

~ wstępny - preliminary estimate

~ wykonawczy - working estimate

kosztowności - valuables

koszty - costs, price

~ adwokackie - solicitor’s fee

~ dodatkowe - additional charges

~ egzekucji - costs of enforcement, costs of execution

~ eksploatacji - operating costs

~ leczenia - medical costs

~ na koszt firmy - on the house

~ obciążyć kosztami sądowymi - to charge with court costs

~ obniżka kosztów utrzymania - fali in the cost of the upkeep <maintenance>

~ odebrania - costs of collection

~ ogólne - overheads

~ organizacyjne - organizational expenses

~ podróży - travelling expenses, travelling costs

~ pogrzebu - funeral expenses, burial costs

~ poniesione - expenses incurred

~ ponosić - to bear costs

~ postępowania egzekucyjnego - costs of executive proceedings

~ postępowania karnego - costs of penal proceedings

~ postępowania nieprocesowego - costs of non-litigious proceedings

~ postępowania sądowego - costs of court proceedings

~ postępowania zabezpieczającego -costs of proceedings to secure claim

~ pracownicze - labour costs

~ procesu - costs of the proceedings at law - zob. koszty postępowania sądowego

~ produkcji - costs of production

~ przechowania - costs of storage

~ przesyłki ponieść - to bear costs of shipping

~ przewozu - costs of shipment

~ reprezentacji - entertainment

~ sądowe - court fees, law expenses, law costs, court costs, costs of action

~ skazania - costs of the conviction

~ społeczne wymiaru sprawiedliwości -burden of administration of justice incumbent on the society

~ ubezpieczenia ponieść - to bear costs of insurance

~ ustalenie kosztów sądowych -taxation of costs

~ utrzymania - costs of living

~ własne - prime costs

~ zarządzania - executive expenses

~ zmienne - variable costs

~ zostać obciążonym kosztami sądowymi - to be ordered to pay the costs, to be encumbered with court fees

~ zryczałtowane - lump sum costs, global costs of proceedings

~ związane z porodem - childbirth expenses, costs of giving birth

~ zwolnienie od kosztów sądowych -exemption from court costs

kościół - church

~ państwowy - State Church

kółko rolnicze - agricultural set, farmers’ co-operating group, circle

kradzież - theft, larceny, stealing, robbing, thievery, robbery

~ drobna-petty larceny

~ drzewa wyrąbanego lub powalonego

- theft of felled or fallen trees

~ kieszonkowa - pocket-picking

~ kwalifikowana - ąualified theft

~ lub jej usiłowanie - theft or an attempt thereat

~ mienia społecznego - theft of public property

~ na dużą kwotę - grand larceny

~ pod zarzutem - under suspicion of theft

~ pracownicza - theft by an employee

~ rozbójnicza - aggravated larceny, using violence to keep the thing immediately after its theft, robbing with violence

~ samochodów - car theft

~ sklepowa - shop lifting, shop theft

~ sprawca - perpetrator of theft

~ szczególnie zuchwała - particularly audacious larceny

~ wyrobów jubilerskich -pennyweight

~ z włamaniem - housebreaking, burglary

~ zuchwała - aggravated larceny

~ zwykła - simple larceny

~ popełnianie drobnych kradzieży -picking and stealing

~ ryzyko kradzieży - theft risk

~ sprawca kradzieży - perpetrator of

a theft

~ usiłowanie kradzieży - attempted theft

~ aresztować kogoś pod zarzutem kradzieży - to arrest sb under suspicion of theft

~ dokonywać drobnych kradzieży - to pilfer

~ nakłaniać kogoś do kradzieży - to tempt sb to stealing

~ popełniać kradzież - to commit theft kraj/e - country, State

~ pochodzenia - country of origin, native country

~ przyjmujący - host country

~ zapraszający - inviting country

krajan - countryman, compatriot

krajobrazu ochrona - conservation of

landscape

krajowiec - national, native, aboriginal

~ dewizowy - resident in terms of foreign currency regulations

krajow/y - domestic, national, native, home, inland

~ osoby - domestic persons

~ osoby fizyczne - domestic natural persons

~ osoby prawne - domestic legał persons kraść - to rob, to steal; (uprawiać złodziejstwo) to thieve

~ kraść komuś coś - to steal sb of sth krata - grating, grill

- kraty więzienne - iron bars

~ pójść za kraty - to go behind iron bars

~ siedzieć za kratami - to be behind iron bars

kredyt - loan, credit

~ antycypacyjny - anticipatory credit

~ bankowy - bank credit

~ budżetowy - budgetary credit

~ długoterminowy - long-term loan

~ hipoteczny - mortgage-secured loan, real estate mortgage credit

~ inwestycyjny - investment credit

~ krótkoterminowy - short-term credit

~ kupować na - to buy on credit

~ łatwo dostępny - easily accessible loan

~ normatywny - standard credit

~ obrotowy - tumover credit

~ państwowy - credit granted by the State

~ płatniczy - payment credit

~ ratalny - instalments credit

~ zaciągnąć - to incur a loan

~ zagraniczny - foreign credit

~ zaufania - confidence, trust

~ zdolność kredytowa - creditworthiness

~ zdolny do zaciągania - creditworthy

kredytobiorca - borrower, debtor, credited party

kredytodawca - creditor, lender, grantor of credit

kredytować - to credit, to give a credit

kredytow/y - credit

~ bank - credit bank

~ polityka - credit policy

kremacja/i -cremation, incineration

~ poddać - to cremate

krematorium - crematory

krewna - kinswoman, connection, blood-relation

krewni - relatives, kinsfolk

krewny - kin, kindred, relative, related by blood, kinsman, consanguine

~ bliski - close relative

~ daleki - distant relative, distantly related

~ najbliższy - next of kin

~ w linii bocznej - lateral relative, related collaterally

~ w linii prostej - relative in direct linę, direct linear

~ ze strony ojca - agnate

krętactwo - monkey business (pot.), cheating

kroki - steps; (posunięcie, działanie) measure

~ podjąć - to take steps

~ podjąć kroki prawne przeciwko komuś - to take legał steps against sb

~ podjąć niezbędne kroki - to take necessary steps

~ prawne - proceedings, legał steps

~ prawne podjąć - to take legał action, to go to law

~ sądowe - legał measures

~ wojenne - military measures <action>

~ wstępne - initial steps

~ wszcząć kroki sądowe - to proceed, to commence an action

~ wszcząć sądowe przeciwko komuś -to initiate court action against sb, to proceed against a person

~ zapobiegawcze - preventive steps

~ zaradcze - preventive measures

krótkoterminow/y - short-term

~ dług - short-term debt

~ inwestycja - short-term investment

~ kredyt - short-term credit

~ pożyczka - short-term loan

~ zobowiązanie - short-term obligations krótkowzroczn/y - short-sighted

~ polityka - short-sighted policy

krwi pobranie - blood analysis

kryminalista - (przestępca) criminal, felon; (specjalista prawa karnego) criminologist

kryminalistyczn/y - criminalistic

~ ekspertyza - criminalistic examination, expertise by criminalistic methods

~ wiedza - forensic science

kryminalistyka - criminalistics, crime detection

kryminalnie - criminally

kryminalny - criminal, felonious kryminał - (więzienie) prison, jail, gaol;

(zbrodnia) crime, felony

kryminolog - criminologist kryminologia - criminology kryminologiczny - criminological kryteria - criteria

~ podmiotowe - subjective criteria

~ ustalić - to lay down criteria

~ wyboru - criteria for eligibility

kryterium - criterion

krytyczn/y - (dotyczący krytyki) critical;

(oceniający ujemnie) critical, censorious; (przełomowy) critical, crucial, decisive; (trudny) critical

~ data - crucial datę

~ moment - critical <decisive> moment

~ opinia - critical opinion

~ stan - critical condition

~ sytuacja - critical situation

~ wiek - critical period

krytyka/ę - critiąue, criticism

~ niekaralna - criticism not subject to sanction, non-punishable criticism

~ poddawać - to express criticism of sth krytykować - to criticise

kryzys - crisis

kryzys ekonomiczny - economic depression

~ światowy - world depression

krzesło elektryczne - hot seat, electric chair

krzywda/y - (szkoda fizyczna) injury; (szkoda moralna, materialna) wrong, detriment, harm

~ dochodzić - to seek redress for

a wrong

~ doznana - injury sustained

~ moralna - morał injury;

(niesprawiedliwość) wrong, injury, unfair treatment, injustice

~ prawna - legał injury

~ dochodzić swej krzywdy - to seek redress of a wrong

~ naprawić krzywdę - to redress

a wrong

~ odszkodowanie za krzywdę moralną

-    indemnity for morał injury

~ poczucie krzywdy - sense of wrong

~ ponieść krzywdę - to suffer a wrong, to suffer an injury

~ wyrządzić krzywdę - to do sb

a wrong, to harm sb, to do sb an injure, to injure sb

krzywdzący - (niesprawiedliwy) inofficious, unfair, unjust; (wyrządzający krzywdę) wrongful, injurious, prejudicial

krzywdzenie - wrongs, harm

krzywdziciel - wrong-doer

krzywdzić - (wyrządzić krzywdę) to wrong, to harm, to damage, to prejudice; (być niesprawiedliwym) to be unfair

krzywoprzysięgać - to perjure oneself, to commit perjury, to forswear oneself

krzywoprzysięganie - perjury krzywoprzysięstwo - perjury

~ winny krzywoprzysięstwa - perjured

~ popełnić krzywoprzysięstwo - to

commit perjury

~ skłonić kogoś do krzywoprzysięstwa

-    to subom sb to commit perjury

krzywoprzysiężca - perjurer krzywoprzysiężny - perjurious ksiądz - priest, pastor, minister książeczka - booklet, book

~ czekowa - cheque book

~ oszczędnościowa - bank savings book

~ wojskowa - military ID

~ żeglarska - seaman’s book

książka życzeń i zażaleń - claims book, book of complaints

księga/i - book

~ akcyjna -shareholders’ register

~ główna - ledger, generał ledger

~ górnicza - mining rights register

~ gruntowa - land register

~ handlowa - book of account, commercial <business> book

~ hipoteczna - land and mortgage register

~ rewizja - audit

125

~ sądowa - court’s register

~ prowadzić - to run the register, to keep the law register

~ sprawdzać - to audit the books

~ stanu cywilnego - birth, marriage and death register

~ udziałów (akcyjna) - a register of shares

~ prowadzić księgę - to keep a register of shares

~ wieczysta - land and mortgage register, perpetual register

~ dla lokalu stanowiącego odrębną własność - land and mortgage register for an apartment treated as a separte real estate

~ ujawnić w księdze wieczystej - to publish in the land and mortgage register

~ wpis do księgi wieczystej - entry in the mortgage register

~ wodna - water rights register

~ wzorów podpisów - autograph book

~ zasad prawnych - rules of law register księgi sądowe -courts’ register księgować - to enter in the books księgowe dowody - accounting records księgowość/i - (dział rachunkowości) bookkeeping; (zajęcie, dziedzina, nauka) accountancy

~ podwójna - double-entry bookkeeping

~ pojedyncza - single-entry bookkeeping

~ prowadzić w sposób niezgodny

z prawdą - to practice false accounting ~ system - accounting system

księgowy - (z uprawnieniami) accountant, (zwykły) book-keeper

~ biegły - chartered accountant

~ dyplomowany - chartered accountant

~ główny - chief accountant, main accountant

~ rewident - chartered accountant

kształcenie podyplomowe - postgraduate training

kształtować - to set up, to shape, to form, to fashion

~ prawo - to establish a new legał status

~ stosunek prawny - to establish a legał relationship, to shape a legał relation

~ zasady etyki zawodowej - to form professional ethics

kształtowanie - shaping

~ stosunków - shaping of relations

~ świadomości społecznej - promotion of public awareness

~ właściwego stosunku do pracy -shaping the proper attitude towards working

kumulacja -cumulation, accumulation

~ głosów - accumulated votes

~ kar umownych - accumulation of stipulated damages

~ podatkowa - tax accumulation

~ roszczeń - accumulated claims, cumulation of claims

~ wniosków - accumulation of motions kumulacyjny - accumulative, cumulative kumulatywny - cumulative

kumulować - (gromadzić) to accumulate, to cumulate; (łączyć) to fuse, to merge

kumulowanie - cumulation, accumulation kupić - to buy

~ detalicznie - to buy retail

~ hurtowo - to buy Wholesale

~ na kredyt - to buy on credit

~ na licytacji - to buy at auction

~ na raty - to buy on instalments

~ za gotówkę - to buy for cash kupiec - trader, merchant, buyer

~ jednoosobowy - sole trader

~ rejestrowy - registered trader, registered merchant

~ sumienny - honest trader kuplerstwo - pandering kupno - purchase, buying, emption kupon - coupon

~ dywidendowy - dividend coupon

kupujący - buyer, purchaser

kuratela - (opieka prawna) ad hoc guardianship, tutelage, wardship

~ nadzór na kuratelą - supervision over a guardianship

~ okres kurateli - tutelage

~ osoba znajdująca się pod kuratelą -ward, trut

~ sprawy związane ze sprawowaniem kurateli - cases relating to wardship

~ uchylenie kurateli - abatement of guardianship

~ być pod kuratelą - to be in tutelage

~ mieć kogoś pod kuratelą - to have the wardship of a person

kurator - (opiekun prawny) guardian, tutor; (osoba nadzorująca instytucję) custiodian, curator, keeper trustee, probation officer, administrator

~ dla częściowo ubezwłasnowolnionego

- guardian of a partly (incompetent), <incapacited> person

~ dla doręczeń - curator of documents, curator as to the service of documents

~ dla dziecka poczętego - guardian to an unbom child

~ dla nieobecnego - guardian for an absent person

~ dla osoby prawnej - ad hoc guardian, guardian for an artificial <legal> person

~ dla osoby ułomnej - guardian of a disabled person

~ dozór kuratora - supervision by a probation officer

~ karny - probation officer

~ majątku-trustee, conservator

~ masy upadłości - receiver in bankruptcy

~ nieletniego - guardian of a minor, tutor

~ oddać pod nadzór kuratora - to put on probation, probation officer

~ procesowy - guardian ad litem ~ sądowy - court-appointed custodian, probation officer

~ skazanego - curator for the condemned person

~ spadku - trustee, curator of the estate, conservator, executor administrator

~ szczególny - special guardian

~ szkolny - superintendent of schools

~ ustanowić - to appoint a trustee, a probation officer

~ ustanowienie - appointment of

a trustee <a probation officer>, act of curatory

~ warunkowo zwolnionego - probation officer, curator for the conditionally released person

~ z wyboru - guardian by election kuratorka - tutoress, administratrix kuratorstwo - (opieka) guardianship,

trusteeship

kuria - curia

~ biskupia - diocesan curia

~ rzymska - papai curia

~ wyborcza - electoral group based on social distinctions

kurier dyplomatyczny - diplomatic courier

kurs/u - ratę, ąuotation, course

~ dzienny (giełdowy) - ąuotation of the day

~ giełdowy - stock exchange price

~ specjalistyczny - specialized training

~ szkoleniowy - training course

~ średni - average ratę

~ walutowy - exchange ratę, ratę of exchange

~ wieczorowy - evening classes

kurtuazja międzynarodowa -

intemational courtesy

kustosz - custodian, guardian, keeper kuzyn - cousin, relative

kuzynostwo - (pokrewieństwo) cousinhood, cousinship

kwalifikacja - ąualification, skills, estimation, appraisal, evaluation

~ autonomiczna - autonomous ąualification

~ do prowadzenia gospodarstwa rolnego - farming ąualification

~ instytucji prawnych -evaluation of law institutions

~ kumulatywna przestępstw -accumulative ąualification of offences

~ pojęć prawnych - classification of legał notions

~ prawna - legał ąualification

~ stanu faktycznego - legał ąualification of a factual State

~ systematyczna -systematic classification

~ wstępna - preąualification kwalifikacje - ąualifications

~ i doświadczenie zawodowe -ąualifications and experience

~ wymagane - reąuisite skills

~ zawodowe -professional ąualifications kwalifikowan/y - ąualified

~ norma - ąualified norm

~ przestępstwo - graded offence kwarantanna - ąuarantine kwaterowanie - (żołnierzy) billeting kwaterunek - zob. urząd kwaterunkowy kwestia/e - (zagadnienie, problem) matter, issue, problem, ąuestion, point

~ faktu - issue of fact, ąuaestio facti

~ formalna - point of order

~ istotne - points of substance

~ końcowa - finał ąuestion

~ merytoryczne -matters of substance

~ otwarta - open ąuestion

~ podniesiona przez obronę - matter raised by the defence

~ prawna - issue of law, point of law, legał issue, quaestio iuris, legał ąuestion, ąuestion of law

~ prawna o nadzwyczajnej złożoności -a point of law of exceptional difficulty

~ prejudycjalna -prejudicial ąuestion

~ proceduralna - matter of procedurę

~ rasowa - racial ąuestion

~ sporna - contentious issue, point at issue

~ sumienia - point of conscience

~ wpadkowa - incidental ąuestion

~ wstępna - preliminary ąuestion

~ zasadnicze - matters of substance

~ zaufania - matters of confidence, ąuestion of confidence

kwestionować - (poddać w wątpliwość) to impugn, to impeach, to ąuestion, to challenge, to cali in ąuestion, to deny, to refuse; (zaprzeczać) to contest, to gainsay, to argue, to dispute

~ autentyczność - to ąuestion the authenticity

~ czyjeś prawo - to deny sb’s right, to dispute sb’s right

~ czyjeś prawo własności - to dispute sb’s title

~ dowód - to challenge an evidence, to impeach an evidence

~ prawdomówność świadka - to challenge a witness, to impeach a witness

~ roszczenie - to dispute a claim, to contest a claim

~ skład sądu - to challenge the constitution of the court

- ważność dokumentu - to challenge the validity of a document

~ ważność małżeństwa - to contest a marriage

~ ważność testamentu - to dispute the vałidity of a will, to contest a will

~ wiarygodność świadka - to challenge a witness

~ zeznanie świadka - to impugn

a testimony

kwestionowanie - (podanie w wątpliwość) the calling in ąuestion; (zaprzeczenie) contestation

kwestor - ąuaestor, bursar

kwit - receipt

~ bagażowy - luggage receipt

~ depozytowy - depositary receipt

~ holowniczy - towing receipt

~ powierniczy - letter of lien

~ składowy - warehouse receipt, housing notę

~ sternika - mate’s receipt, helmsman’s receipt

kwitowanie władz spółki -

acknowledgement of the fiilfilment of duties to the company bodies

kworum - ąuorum

kwota - amount - (zob. suma)

~ brutto - gross sum

~ czekowa - amount of cheque

~ długu - amount of a debt

~ łączna - aggregate amount, total amount

~ nieznaczna - negligible sum

~ odszkodowania - amount of damages, of compensation

~ pieniężna - amount of money

~ poważna - large sum

~ pozostała - after sum

~ przybliżona - estimated amount

~ roczna - annual amount

~ ryczałtowa - lump sum

~ rzeczywista - actual amount

~ straty - amount of loss

~ ważona - weighted sum

~ wniesiona - amount brought in

~ wydatków - amount of expenses

~ zainwestowana - invested amount

~ zaokrąglić - to round off a sum

~ zapisać w ciężar czyjegoś rachunku -to charge an amount to sb’s account

~ zaskarżona - amount sued for

129

laicki - lay

laicyzacja - laicization, throwing open to laymen, secularisation

laik - layman, lay person

lansować - to promote, to launch

~ wyrób - to launch a product lansowanie - launching las - forest

laska marszałkowska - speaker’s staff (in parliament)

lasów ochrona - conservation of forests lądowy obszar - land territory leasing/u - lease, leasing

~ finansowy - finance leasing, Financial lease <leasing>

~ okres - lease period, leasing period

~ operacyjny - operation lease, operating leasing

~ pracowniczy-workers’ lease

~ zwrotny - lease sale and lease back leasingobiorca - leaseholder leasingodawca - leaser leczniczy - medicinal, therapeutic legacja - (zapis testamentowy) legacy,

beąuest

legalista - legalist

legalizacja - (nadanie mocy prawnej) legalization, legitimation;

(uwierzytelnienie) authentication, attestation, certification

~ legalizacja podpisu - legalisation of a signature

legalizm - legalism

legalizować - (nadawać moc prawną) to legalize; (uwierzytelniać) to authenticate, to attest, to certify

legalizowanie - legalisation

legalnie - legally, lawfully, legitimately

- postępować - to proceed legally legalność - legality, legitimacy, lawfulness, sufficiency in law

~ czynu - legality of an act

~ zasada legalności - principle of legality

legalny - legał, lawful, legitimate ~ posiadacz - legał possessor ~ spadkobierca - legał heir, true heir ~ środki - legał means ~ władza - lawful authorities ~ właściciel - legał owner

legat - (delegat papieża) papai legate, nuncio; (zapis testamentowy) legacy, legate, beąuest

legatariusz - legatee

legator - łegator

legislacja - legislation

legislacyjny - legislative legislator - legislator legislatywa - legislature (legislative body) legitymacja - (dowód tożsamości) identity card; (dowód przynależności do organizacji) membership card;

(uprawnienie) authorisation, warrant; (akt nadający prawa dziecka ślubnego) legitimation

bierna - passive capacity to be a party

in a lawsuit or in criminal proceedings,

capacity to be sued

~ czynna - right of action, right <power>

to sue

~ grupowa - capacity to sue in a group, group legitimiation

~ łączna - joint legitimation, capacity to sue <to be sued> jointly

~ materialna - substantive capacity

~ procesowa - title to appear before court

~ służbowa - company <professional> identity card, professional ID, service (identity) card

~ studencka - student’s card

~ ubezpieczeniowa - insurance identification card, insurance card

legitymista - legitimist

legitymizm - legitimism

legitymować - to legitimate; (sprawdzać dowody) to check sb’s identity papers, to identify; (wykazać się posiadaniem czegoś) to possess testimonials

~ się - to show ID, to prove one’s identity legitymowanie - (sprawdzanie tożsamości) verification of identity papers; (upoważnienie) authorisation; (nadanie dziecku praw dziecka ślubnego) legitimisation

lekarskie badania - medical examination lekarz - medical practitioner, physician, doctor

~ domowy - generał practitioner (GP)

~ prywatny - private practitioner

~ sądowy - physician approved by court of law

lekceważąco - disrespectfully

~ traktować kogoś - to treat sb with disrespect

lekceważący - disrespectful

lekceważenie - disrespect, disregard

~ kogoś/czegoś - disregard of somebody <something>

~ okazywać - to show (a) disregard

lekceważyć - to disregard

~ polecenia - to disregard orders lekkomyślnie -recklessly lekkomyślność - recklessness

~ rażąca - gross carelessness lekkomyśln/y - reckless

~ czyn - impulsive act

~ zachowanie - inconsiderate behaviour leninizm - Leninism

leśnictwo - forestry

lewica - the left (in politics), the left-wing parties

lewicowiec - leftist, left-winger lewicowość - leftism, radicalism lewicow/y - leftist, left-wing

~ partia - leftist <left-wing> party

lewy - left

leżeć - to lie

~ leżący u podstaw cel - underlying purpose

~ u podstaw czegoś - to underlie sth

~ w interesie wymiaru sprawiedliwości

- to promote the ends of justice

liberalizacja - liberalization

~ zakres - degree of liberalization liberalizm - liberalism

liberalizować - to liberalize

liberaln/y - liberał

~ partia - the Liberał Party

liberał - liberał

licencja/i - licence

~ eksportowa - export licence

~ importowa - import licence

~ niewyłączna - non-exclusive licence

~ patentowa - patent licence

~ pilota -pilot’s licence, aviator’s licence

~ posiadacz - licencee, licence holder

~ przymusowa - compulsory licence (in patent law)

~ przyznać - to grant a licence

~ ubiegający się o - applicant for

a licence

~ udzielenie - granting of a licence

~ wyłączna - exclusive licence

licencjobiorca - licensee

licencjodawca - licensor

licencjonować - to license

licencjonowanie importu - import

licensing procedures

liceum ogólnokształcące - secondary school, grammar school (UK), high school (USA)

liceum pedagogiczne - teacher training school

lichwa - usury, a usurious charge of interest

lichwiarz - usurer

licytacja - auction

~ przymusowa - compulsory auction

~ publiczna - public auction, auction sale

~ sądowa - public judicial auction, auction by order of the court

~ sprzedać na licytacji - to sell at <by> auction

~ wystawić na licytację - to put up for auction

licytacyjn/y - auction

~ nabywca - the highest bidder, auction sale buyer

~ przybicie - adjudication (to the highest bidder)

~ sala - auction mart

licytant - bidder

licytator - auctioneer

licytować - to auction, to bid liczba - number, figurę, numeral

~ arabska - Arabie numeral

~ bezwzględna - absolute number

~ dziennika - letter number

~ nieparzysta - odd number

~ okrągła - round number

~ parzysta - even number

~ rzymska - Roman numeral

~ wymagana - reąuisite number liczbow/y - numerical

~ dane - numerical data

~ kod - numerical codę

~ loteria - number lottery

liczenie - count, numbering, calculation, computing

liczyć - to count, to calculate, to number, to compute

lider opozycji - opposition leader

likwidacja - (zwinięcie) liąuidation, winding up; (zniesienie) suppression, abolition

~ depozytu - escheat of deposit

~ dobrowolna - voluntary liąuidation

~ jednostki organizacyjnej - liąuidation

<winding-up> of an organizational unit

~ otworzyć - to open a liąuidation

~ osoby prawnej - liąuidation of a legał person, liąuidation of an artificial

person

~ przedsiębiorstw - liąuidation of enterprises

~ przeprowadzić - to conduct liąuidation

~ przymusowa - compulsory liąuidation

~ spadku - liąuidation of an inheritance

~ spółdzielni - liąuidation of

a co-operative society

~ spółki - liąuidation of a partnership <company>

~ szkód - liąuidation of damages

likwidacyjne postępowanie - liąuidation proceedings

likwidator - liąuidator, receiver

~ osoby prawnej - liąuidator of an artificial person

~ spółki - liąuidator of a partnership

~ szkód - loss adjuster, liąuidator of damages

~ ustanowiony sądownie - provisional liąuidator

likwidować - (zwinąć) to liąuidate, to wind up, to close down; (znieść) to suppress, to abolish, to do away with; (unicestwić) to put to death, to do away

~ osobę prawną - to liąuidate an artificial person

~ spółkę - to liąuidate a partnership <company>

likwidowanie - liąuidation; (zniesienie) suppression, abolition

limit - limit

~ finansowy - financial limit

lincz - lynching, lynch

~ prawo linczu - lynch law, lynch right

linczować - to lynch

linia/e - linę

~ demarkacyjna - demarcation linę

~ głównego nurtu - midchannel of the river

~ graniczna - border, frontier linę

~ lotnicza - air linę

~ najdalszego odpływu - ebb-line

~ papilarne - finger lines, papillary lines list/y - (dokument) document;

(korespondencja) letter, notę

~ bodmeryjny - letter of bottomry

~ ekspresowy - express letter

~ gończy - wanted notice, hue and ery, arrest warrant, warrant of caption

~ gratulacyjny - letter of congratulation

~ gwarancyjny - letter of guarantee, indemnity letter

~ handlowy - business letter

~ hipoteczny - letter of mortgage

~ intencyjny - letter of intent

~ kaperski - letter of marąue

~ kondolencyjny - letter of condolence, letter of sympathy

~ konsygnacyjny - letter of consignment

~ kredytowy - letter of credit

~ lotniczy - airmail letter, air letter

~ monitujący - follow-up letter, reminder

~ na poste restante - letter to be called for, poste restante letter

~ niedoręczalny - dead letter

~ niedoręczony - retumed letter

~ nieodebrany - unclaimed letter

~ odwołujący - letter of recall

~ opłacony z góry - prepaid letter

~ polecający - letter of recommendation, letter of introduction, commendatory letter, reference

~ polecony - registered letter

~ prowizyjny - letter of commission <brokerage>

~ przewodni - accompanying letter, covering letter, letter of transmittal

~ przewozowy - bill of lading, letter of conveyance

~ wystawić - to make up a bill of lading

~ przewozowy lotniczy - air consignment notę, air waybill

~ reklamacyjny - letter of complaint

~ upominający - monitory

~ uwierzytelniające - credentials, letters of credence

~ wartościowy - insured letter

~ własnoręczny - handwritten letter

~ wprowadzający - letter of introduction

~ wyjaśniający - letter of apology

~ zastawny - mortgage bond, debenture; bond, letter of charge

~ żelazny - safe conduct, guarantee of safe passage

lista/y - (spis) list; (wykaz) roli, register, panel

~ adwokatów - roli of lawyers

~ alfabetyczna - alphabetical list

~ arbitrów - panel of arbitrators

~ biegłych - panel of experts

~ cywilna - civil list

~ „czarna” - black list

~ kandydatów - list of candidates

~ komisyjne - commission letters

<letters of provision>

~ ładunkowa - freight list

~ ławników - panel of lay people who assist the judge, panel

~ maklerów - register of brokers

~ mówców - list of speakers

~ obecności - list of attendance, list of participants, attendance list, time-sheet, attendance record

~ oczekujących - waiting list

~ odwołujące - letters of recall

~ płac - payroll, pay sheet

~ przysięgłych - array

133

~ sędziów przysięgłych - panel

~ skreślić kogoś z listy - to strike sb off the list

~ skreślić kogoś z listy adwokatów - to strike sb off the roli of lawyers

~ spraw (wokanda) - court calendar

~ subskrypcyjna -application list

~ towarowa - list of commodities

~ uwierzytelniające-credentials

~ wciągnąć na listę - to record on the list

~ wprowadzające - letters of introduction

~ wyborcza - electoral roli <register>

~ załogi - crew list

~ zostać skreślonym z list adwokatów -to be struck off the roli of lawyers

listonosz - postman (UK), mailman (LTS) listownie - by letter litera - letter

~ prawa - letter of the law

~ trzymać się litery prawa - to be letter-bound

literatura - literaturę

~ prawnicza - legał literaturę litispendencja - State of lis pendens lojalność-loyalty lojalnie - (uczciwie) loyally, straightforwardly; (wiernie) loyally, staunchly, stanchly

lojalność - (prawomyślność) loyalty, uprightness; (uczciwość) straightforwardness

lojalny - (prawomyśny) law-abiding, loyal; (uczciwy, prawy) loyal, true, staunch, stanch

lokacja - locatio civitatis, location, civic rights, foundation

lokal/e - lodgings, quarters, premises, rooms

~ biurowy - office, business premises

~ eksterytorialny - extra-territorial premises

~ mieszkalny - living ąuarters, dwelling, apartment

~ podlegający przydziałowi - apartment subject to public housing administration

~ publiczny - public State

~ sklepowy - shop premises

~ spółdzielczy - fiat (or other premises) in a housing co-operatively owned building

~ stanowiący odrębną nieruchomość -apartment classed as a separate realty, apartment treated as a separate real estate

~ urzędowy - business premises

~ użytkowy - business ąuarters, premises for business activity

- wyborczy - polling station <place>

~ zajmować na „dziko” - to sąuat

~ zastępczy - substitutional premises

lokalizacja - locality, location, localization, assignment of a building site

~ inwestycji - assignment of investment, localization of an investment project

~ ogólna - assignment of an approximate building site

~ szczegółowa - assignment of a precise building site

lokalizować - to locate, to situate, to localize

lokaln/y - local

~ opłaty - local charges

~ podatki - local taxes

~ wizja - inspection at the scene of crime, visite to the scene

~ władza - local authority

~ zwyczaj - local custom

lokata - deposit, investment, place

~ bankowa - bank deposit

~ długoterminowa - long-term investment

~ kapitału - Capital investment

~ krótkoterminowa - short-term investment, deposit at short notice

~ na określony termin - deposit for a fixed period

> ■ f

lokator                                            .

—

~ nażądanie - demand deposit, deposit atfcall

- oszczędnościowa - savings-bank dtposit

~ pieniężna - deposit

~ realna - primary deposit

~ terminowa - term investment, time deposit, term deposit, fixed deposit

~ w akcjach - investment in eąuities

~ w papierach wartościowych -investment in securities

~ za okazaniem - sight deposit

~ zwrotna za wypowiedzeniem -

deposit at notice

lokator - lodger, tenanl, occupant

~ dziki - sąuatter

~ główny — principal tenant

~ ochrana lokatorów - protection of tenants

lokaty budżetowe - budget investment lokować - to invest, to locate, to place

~ kapitał - to invest Capital

~ pieniądze w banku - to deposit money in a bank

los - lot, fate, destiny

~ ciągnąć - to draw lots

~ loteryjny - lottery ticket

losować - to draw lots, to cast lots losowanie - drawing lots, the drawing of

lots

~ w drodze losowania - by lots

~ wybierać - to choose <select> by lots losowo - at random

lot - flight

~ bezpośredni - direct flight

~ czarterowy - charter flight

~ kosmiczny - space flight            '

~ rejsowy - schedułecffligW

loteria - lottery

~ państwowa - State lottery

lotnictwo - aviation

~ cywilne - civil aviation

~ wojskowe - air force

lotnicza komunikacja - air transport

lubieżny - lustful, lewd, lascivious, ' voluptuous

~ czyn - lascivious act, lewd conduct ludność - population

~ cywilna - civilian population

~ państwa - population of State

~ świata - population of the world, world’s population

— zawodowo czynna - professionally active population, gainfully employed population

ludobójca - genocide

ludobójczy - genocidal

ludobójstwo - genocide, mass murder, extermination of a race or community

~ popełnić - to commit genocide

ludowładztwo - zob. demokracja

ladow/y - popular, national, people’s

~ republika -people’s republic

~ sztuka - folk-art

ludzki/e - human, humane

~ aspect - human interest

~ istota - human being

~ natura - human naturę

~ po ludzku ‘-humanly, in a human way, humanely

~ postęp óWac - to behave <act> humanely

~ traktować kogoś - to treat sb with humanity

~ zasoby - human resources

~ życie— human life

ludzkość - humanity, mankind, humankind, human race

~ zbrodnia przeciwko ludzkości -crime

x .against humanity.

lifca - lacuna, gap

'^&ontra legem - loophole agai law <contra legem>

~ deflacyjna - deflationary gap

~ inflacyjna - inflationary gap

~ intra legem - loophole in the law, lacuna in the law

~ podatkowa -tax loophole

~ praeter legem - loophole praeter legem, lacuna praeter legem

~ technologiczna - technological gap

~ w kodeksie - loophole in a codę, lacuna in a codę

~ w prawie - gap in the law, lacuna in the law, loophole

~ w ustawie - gap in a statute, gap in a statute

~ wypełnić lukę - to fili in a gap lukratywn/y - lucrative

~ działalność - lucrative business

luksus - luxury

~ podatek od luksusu - luxury tax, tax

on luxuries

luksusow/y - luxurious

~ artykuł - luxurious article

~ hotel - luxury hotel

~ mieszkanie - luxury fiat (UK), apartment (USA)

~ model - luxurious model

~ towary - fancy articles

~ warunki - luxurious surroundings luksusowo - luxuriously

lustracja - (kontrola) inspection, examination

~ ksiąg - auditing of accounts

luz decyzyjny - margin of decision, elbow room

lżenie - insult, outrage, indignity

lżyć - to insult, to abuse, to outrage, to revile

ład - order, orderliness, tidiness

~ ekonomiczny - economic order

~ i porządek - law and order

~ przywrócić - to restore <bring> back law and order

~ utrzymywać - to maintain law and order

~ zaprowadzić - to establish law and order

~ nowy - new order

~ społeczny - social order

ładować - to load

ładownia - cargo hołd

ładunek-cargo, load, shipment, freight

~ lotniczy - air load

~ powrotny - home cargo, return load

~ przewóz - carriage of cargo, haulage of (USA)

łagier - labour camp

łagodniejszy - milder, morę lenient

~ przepis - morę lenient provision

~ środek - milder measure

łagodn/y - mild, lenient, gentle

~ kara - mild punishment

~ prawo - lenient law

~ sędzia - lenient judge

~ sposób - gentle manner

~ środek - palliative

~ wyrok - lenient sentence

łagodząc/y - palliative, soothing, attenuating; (uspokajający) pacificatory, soothing; (zmniejszający siłę) remissive

~ okoliczności - attenuating circumstances, extenuating circumstances

łagodzenie - appeasement

łagodzić - (czynić mniej srogim) to temper, to soothe, to milden; (czynić mniej łagodnym) to mitigate, to subdue

~ łagodzić spór - to compose a dispute łamać - to break

~ obietnicę - to break a promise

~ prawo - to break the law, to violate the law

~ przepisy - to infract regulations, to break the rules

~ przyrzeczenie - to break one’s promise

~ przysięgę - to infringe an oath

~ strajk - to break a strike '

~ układ - to break an agreement

~ umowę - to break a contract

~ warunki - to break the conditions

~ zakazy - to break bans <prohibitions>

~ zasady - to break the principles

<rules>

łamanie - breach

~ obietnicy - breach of promise

~ prawa - law breaking

~ przepisów - infringement of regulations, breach of regulations łamistrajk-strike-breaker, scab, blackleg łapownictwo - bribery, corruption,

venality

~ oskarżyć kogoś o - to accuse sb of bribery

~ uprawiać - to practice bribery łapowniczy - corrupt

~ afera łapownicza - case of bribery łapownik - bribetaker, person open to

bribery

łapówka - backhander, bribe, gratification ~ brać łapówkę - to accept a bribe, to

take a bribe

~ dać komuś łapówkę - to give a bribe to sb, to bribe sb

~ osoba biorąca łapówkę - bribetaker

~ osoba dająca łapówkę - briber

~ proponować łapówkę - to offer

a bribe

~ przyjąć łapówkę - to accept <take>

a bribe

łapówkarstwo - bribery łapówkarz - briber

łaska - mercy, compassion, favour, good graces; (ułaskawienie) pardon, reprieve, clemency

~ akt łaski - act of mercy, act of clemency, act of pardon, act of grace

~ skorzystać z prawa łaski - to be granted clemency

~ zastosować prawo łaski - to grant clemency

~ okazać łaskę - to have mercy on, to show mercy on

~ podanie o łaskę - petition for pardon

~ prawo łaski - the right of clemency <pardon, mercy>, power of pardon

~ prosić o łaskę - to ask for pardon, to petition for mercy

~ prośba o łaskę - plea for clemency

~ odmówić prawa łaski - to deny clemency <pardon, mercy>

~ zwrócić się o prawo łaski - to appeal for clemency

łatwość - ease, easiness

~ z łatwością - easily, with ease łatwowiernie - gullibly, credulously łatwowierność - gullibility, credulousness łatwowierny - gullible, credulous łatwy - easy

ława - bench
~ na ławie oskarżonych - in the dock

~ opozycji - opposition bench(es)

~ oskarżonych - the accused’s box, the dock, the accused’s <prisoner’s> stand

~ przysięgłych - jury, assize

~ rządowa - govemment bench(es)

~ zwołać ławę przysięgłych - to

summon a jury

ławnik - lay judge, lay person assisting the judge, lay magistrate, assessor

~ ludowy -people’s lay-judge

~ lista ławników - panel

łączenie - conjuction, joining, union junction

~ funkcji - accumulation of positions

~ osób prywatnych - conjuction of artificial <legal> persons

~ rodzin - family reunion

~ roszczeń - conjunction of claims

~ się (spółek) - merger

~ się przedsiębiorstw - merger of enterprises

łącznie - jointly, in total, together, all in

łącznik (element normy kolizyjnej) -connecting factor, point of contact, jurisdictional bassis, link; (osobą) liaison officer

łączność - (kontakt, komunikacja) communication; (związek, współzależność) conjuction

~ spraw - conjunction of cases

łączh/y-total, joint, global, inclusive

~ kara pozbawienia wolności - total period <length, term> of imprisonment

~ legitymacja -capacity to sue jointly

~ liczba - total figurę, total number

~ pełnomocnictwo - joint power of attomey

~ suma - total amount

~ wartość - total value

łączyć - to join, to unitę, to merge, to connect

~ się - to merge

łowieck/i - hunting

~ karta - gamę licence

~ obwód - hunting district, shooting district

~ prawo - gamę law(s)

~ sezon - hunting-season

~ tereny - hunting <shooting> grounds łowiectwo - hunting, shooting łowisko - fishery, fishing ground łoże - bed

~ małżeńskie - nuptial bed

~ śmierci - death bed

~ separacja od stołu i łoża - legał separation

~ na łożu śmierci - on one’s death-bed, in the article of death

~ z nieprawego łoża - illegitimate, bom out of wedlock

~ z prawego łoża - legitimate, bom in wedlock

łódź - boat, vessel

~ podwodna - submarine

~ ratunkowa - life boat

~ rybacka - fishing-boat

łupić - to loot, to pillage, to plunder łupieżca - looter, pillager, płunderer

lup wojenny - war booty, spoils of war, prize

machina - machinę, machinery

~ państwowa - State machinę

~ partyjna - party machinę

~ rządowa - machinery of govemment

~ wojenna - war machinę, war machinery

machinacja - machination

macierzyński/e - matemal, motherly, matemity

~ obowiązki - matemal duties

~ urlop - matemity leave

~ zasiłek - matemity allowance <benefit>

macierzyństwo - matemity, motherhood ~ świadome - matemity birth control

macierzyst/y - home, mother, parent

~ kraj - mother country

~ port - home port

macocha - stepmother

mafia (organizacja przestępcza) - mafia

magazyn - warehouse, storę, storehouse

~ celny - bonded warehouse (UK), appraiser’s storę (USA)

~ materiałów wybuchowych/ wojskowych - magazine magazynować - to storę, to warehouse magazynowanie - warehousing, storage

~ broni jądrowej - stockpiling of atomie weapons

magazynowy - of a storę

magister - Master

~ prawa - Master of Laws, M.L.

majątek/tku - estate, assets, Capital, property, substance (zob: mienie)

~ dorobkowy małżonków-property jointly gained by spouses, gained property of spouses

~ dziedziczny - ancestral estate, inheritance

~ dziedziczyć - to succeed an estate, to inherit

~ dzielić - to portion out real property into severalty, to divide real property into severalty

~ egzekucja z majątku wspólnego -execution conceming joint property

~ egzekucja z - enforcement against property

~ konfiskata - forfeiture of property

~ konfiskować - to forfeit property

~ kurator - trustee, conservator

~ małżonków odrębny - separate property of spouses

~ małżonków wspólny - joint property of spouses

~ masa czynna majątku - assets of the estate

~ nabycie majątku - acąuisition of property

~ nabyć - to acąuire property

~ niepodzielny - undivided property

~ nieruchomy - immovables, immovable estate property, real estate

~ odrębny - separate property, separate estate

~ odziedziczyć - to inherit property

~ odzyskać - to reclaim <recover> property

~ opuszczony - abandoned property

~ osobisty - personal property estate, physical assets, individual property, private fortunę, personality

~ osoby prawnej - property of an artificial <a legal> person

~ państwowy - State property

~ piecza nad majątkiem - care of property

~ podatek od majątku - property tax

~ podział - distribution of assets, partition of real property into severalty, division of real property into severalty

~ wspólnego - partition of joint property

~ porzucony - abandoned property

~ poszczególne składniki majątku -particular parts of property

~ powierniczy - trust property

~ prywatny - private property

~ przekazać komuś majątek-to convey interest in land or real estate

~ przepadek majątku - forfeiture of estate

~ publiczny - public property

~ rodowy - family estate

~ rozporządzanie - disposition of assets

~ roztrwonić - to spend one’s fortunę, to waste one’s substance

~ ruchomy - movables, goods and chattels

~ rzeczowy - tangible assets, tangibles

~ spadkowego dział - distribution of estate

~ spadkowy - inherited assets, estate inheritance, succession, estate of the deceased

~ spółki-partnership’s estate, company’s assets

~ trwały - fixed assets, plant and eąuipment, durable property, real estate

wspólny - joint property, property co-ownership

~ małżonków - joint property of spouses

~ zakładowy - assets used in the business

~ zarządzać - to administer assets

~ zarządzanie - administration of assets

~ zbycie - transfer of property title

~ zbyć - to transfer property title

majątkow/y - proprietary, property, relating to property

~ cenzus - property ąualification

~ egzekucja praw - execution conceming property rights

~ kara - penalty affecting property

~ korzyść - substantial benefit, pecuniary advantage

~ masa - property assets, volume of an estate, total property

~ odpowiedzialność - Financial liability

~ poręczenie - Financial guarantee

~ prawa - proprietary rights

~ prawo - property law, the Law of Property

~ roszczenia - pecuniary claims

~ roszczenie - claim ensuing form property rights

~ rzeczoznawca - appraiser

~ stan - Financial standing, Financial position, Financial situation

~ stosunki - property relations

~ szkoda - damage to property

~ umowa małżeńska - nuptial settlement, post-nuptial settlement

~ umowa przedmałżeńska -pre-nuptial settlement

~ wspólnota - co-ownership

majorat - (sposób dziedziczenia) right of primogeniture; (majątek) entail, ententailed estate

majster - master, foreman

makler/a - broker

- frachtujący - freight-broker

~ giełdowy - exchange broker, stockbroker

~ przysięgły - licensed broker, certified broker

~ klarujący - clearing agent

~ licytacyjny - auction broker

~ morski - shipbroker

~ okrętowy - shipbroker, navy agent

~ pozagiełdowy, nieoficjalny - outside broker, unlicensed broker

~ przysięgły - accredited broker, swom broker

~ towarowy - commodity broker, produce broker

~ ubezpieczeniowy - Insurance broker

~ wekslowy - billbroker maklerska/i - of a broker

~ działalność - activity of brokers, brokerage

~ firma - brokerage firm

~ opłata -broker’s fee, brokerage

~ prowizja - brokerage charges

~ przedsiębiorstwo - brokerage enterprise

maklerstwo - brokerage, broking, broker’s business

maksimum - maximum

maksymalny - maximum

maltretować - to maltreat, to abuse, to ill— treat

maltretowanie - maltreatment, illtreatement, abuse

~ dzieci - child abuse

~ seksualne - sexual abuse

malwersacja - corrupt behaviour, embezzlement, peculation, fraudulent conversion of funds, improper conversion of funds

~ popełnić malwersację - to embezzle money, to peculate

malwersant - peculator, embezzler

małoletni - minor (under 18 years), infant, juvenile, under age

~ opieka nad - guardianship of a minor

~ osoba - impubes, minor

~ porzucenie małoletniego -abandonment of a minor

~ porzucić małoletniego - to abandon a minor

małoletniość - minority (under 18 years), nonage, pupilage

małżeńskie-zob. umowa małżeńska majątkowa

małżeński/e -matrimonial, conjugal, marital, connubial, nuptial, bridal

~ dziecko - a child bom in wedlock, legitimate child

~ niewierność - conjugal infidelity, adultery, unfaithfulness

~ obowiązek - conjugal duty, nuptial rite

~ powinność - conjugal rite, nuptial rite

~ pozamałżeńskie dziecko - child bom out of wedlock

~ pozostawać w związku - while in bonds of marriage

~ pożycie - wedded life, matrimonial cohabitation, conjugal life, married life, marital intercourse, marital cohabitation

~ prawa - conjugal rights

~ prawo małżeńskie - matrimonial law

~ prawo małżeńskie majątkowe -matrimonial property law

~ prawo małżeńskie osobowe -matrimonial personal law

~ przeszkoda małżeńska tamująca -impediment to marriage

~ przeszkoda małżeńska zrywająca -detriment impediment to a marriage

~ przeszkoda w zawarciu związku małżeńskiego - impediment

~ przywrócić pożycie - to restore the conjugal community

~ stan - marriage, married State, matrimony, wedlock, conjugal State

~ stosunki majątkowe - marriage property relations

~ stosunki małżeńskie-matrimonial property relations, sexual intercourses

~ umowa majątkowa - marriage settlement, post-nuptial settlement

~ umowa małżeńska - marriage contract

~ ustrój majątkowy -contractual system of property rights in marriage

~ ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej - unit system

~ ustrój rozdzielności majątkowej -system of separated property rights in marriage

~ ustawowy - statutory system of separated property rights in marriage

~ w trakcie trwania związku małżeńskiego - during coverture

~ węzeł - marriage knot

~ wierność - conjugal faith

~ więzy - the bonds of wedlock

~ wspólnota - conjugal community

~ współżycie - matrimonial cohabitation

~ zdrada - zob. niewierność

~ zgoda na zawarcie związku małżeńskiego - marital consent

~ związek małżeński - matrimony, wedlock, married State

~ wstąpić w związek małżeński - to join in marriage

~ zerwać pożycie - to dissolve marriage małżeństw/o (związek prawny) - marriage, matrimony; (stan małżeński) the married State, wedlock

~ akt zawarcia małżeństwa - marriage certificate

~ bigamiczne - bigamous marriage

~ ceremonia zawarcia - solemnization of marriage, celebration of a marriage

~ charakter świecki - lay naturę of the matrimony, marriage under certificate

~ dojrzałość do małżeństwa - nubility

- dokonać aktu spełnienia - to consumate marriage

~ domniemane -putative marriage

~ dziecko pochodzące z małżeństwa -legitimate child

~ faktyczne (bez ślubu) - common law marriage

~ fikcyjne - sham marriage

~ forma zawarcia - form of contracting marriage

~ konwalidacja - validation of a marriage

~ konwalidować - to validate a marriage

~ kwestionować ważność - to contest marriage

~ istnienie - existance of marriage

~ małżeństwo uległo całkowitemu rozkładowi - the marriage has broken down irretrievably

~ mieszane - outmarriage, mixed marriage, intermarriage

~ monogamiczne-monogamous marriage

~ morganatyczne - morganatic marriage, left-handed marriage

~ nielegalne - illegal marriage

~ nieważność - nullity of marriage, voidance of marriage

~ pełnomocnictwo do zawarcia - proxy to contract marriage

~ pochodzenie dziecka z małżeństwa -legitimacy of a child

~ poligamiczne - polygamous marriage

~ ponowne - remarriage

~ ponownie wstąpić w związek - to remarry

~ pomiędzy krewnymi - intermarriage

~ powtórne - digamy (po śmierci małżonka); second marriage

~ przesłanki ważności - essential conditions for the validity of marriage

~ przeszkoda uniemożliwiająca -impediment to marriage

~ rozkład pożycia - break-down of marriage

~ rozwiązać - to dissolve a marriage

~ rozwiązanie - dissolution of

a marriage

~ skonsumować małżeństwo - to

consumate a marriage

~ spełnione - consumated marriage

~ świadectwo zawarcia związku małżeńskiego - certificate of marriage

~ umowa - marriage contract

~ umowa majątkowa - marriage settlement

~ unieważnić - to annul a marriage

143

~ unieważnienie - annulment of a marriage, nullification of a marriage

~ unieważnione - invalidated marriage, invalidated matrimony, voidable marriage

~ urodzony w małżeństwie - bom in wedlock

~ wiek uprawniający do zawarcia małżeństwa - age of consent

~ wiek zdolności do zawarcia małżeństwa - marriageable age

~ więzy - marriage bonds, matrimonial bonds

~ wyrok rozwiązujący małżeństwo -decree for dissolution of a marriage

~ zawarcie małżeństwa - contracting of marriage

~ przez pełnomocnika - contracting marriage by proxy, marriage by proxy

~ zawarte na łożu śmierci - death-bed marriage

~ zawierać - to celebrate marriage, to contract marriage, to solemnise marriage

~ zawrzeć - to contract marriage

~ przez pełnomocnika - to contract marriage by proxy

~ zawrzeć małżeństwo w urzędzie stanu cywilnego - to get married at the registry

~ zezwolenie na zawarcie małżeństwa -marriage licence

~ z konieczności - marriage of necessity ~ z miłości - love-match

~ z rozsądku - marriage of convenience

~ z wyrachowania - mercenary marriage, marriage of convenience

małżonek - husband, spouse

~ brać za małżonka - to take in marriage ~ który przeżył - surviving spouse

~ prawowity - lawful spouse, lawful husband

małżonka - wife, spouse

~ prawowita - lawful wife

małżonkowie - married couple, husband and wife, spouses

małżonk/ów - spouses

~ miejsce zamieszkania - conjugal residence

~ postanowienie sądu o separacji -separation order

~ separacja między małżonkami -separation between the spouses

~ wspólność dorobku - property jointly attained by spouses

~ wspólnota majątkowa - co-ownership of spouses

~ wspólny majątek - joint property of spouses

mandat - (nakaz kamy, grzywna) fine, ticket, tenure of office, period of office, term of office; (pełnomocnictwo) mandate

~ imperatywny - imperative mandate

~ kara - ticket, fine

~ karny policyjny - police order to pay fine

~ Ligi Narodów - mandate of the League ofNations

~ nałożyć - to impose a fine

~ międzynarodowy - International mandate

~ odnowić - to renew appointment

- poselski - seat in Parliament

~ przedstawicielski - mandate to represent

~ ukarać kogoś mandatem - to fine sb

~ za nieprawidłowe parkowanie -parking fine

~ zapłacić - to pay a fine

~ zrzec się mandatu poselskiego - to resign <to vacate> one’s seat in parliament

mandatariusz - mandatary

mania - (chorobliwy stan psychiczny) mania

~ prześladowcza - persecution mania, persecution complex

~ samobójcza - suicidal mania

manifest - (dokument, certyfikat) manifest; (odezwa) manifesto

~ okrętowy - ship’s (cargo) manifest manifestacja - manifestation, demonstration

manipulacja - (sposób postępowania) procedurę, handling, manipulation

manipulacyjny - of manipulation manipulant - manipulator manipulować - to manipulate manipulowanie - (sposób postępowania)

procedurę, handling a matter

manko - deficit, shortage

~ kasowe - cash shortage

margines - margin

~ błędu - margin of error

~ zysku - margin of profit

marketing - marketing

~ dział marketingu - marketing department

~ koszty marketingu - costs of marketing, marketing expenses

~ organizacja marketingu - marketing organization

marketingow/y - marketing, of a market, marketable

~ agencja - marketing agency

~ badanie - marketing research, market research

~ czynności - marketing operations

~ doradztwo - marketing consultancy

~ polityka - marketing policy

~ strategia - marketing strategy

marksistowski - marxist

marksizm - Marxism

marnotrawca - squanderer, waster marnotrawić - to sąuander, to waste

~ pieniądze - to waste money

~ wysiłki - to waste efforts

marnotrawn/y - wasteful

~ córka - prodigal daughter

~ syn - prodigal son

marnotrawstwo - waste, wastage, wastefulness, thriftlessness, prodigality marszałek - (przewodniczący) chairman;

(stopień wojskowy) marshal

marszałek sejmu - Speaker of the Lower House of the Polish Parliament, Speaker of the Diet

marszałek senatu - senate speaker marszałek senior - senior deputy acting as

Speaker at the first meeting of the Lower House, senior deputy acting as the chairman at the first meeting of the Diet

marsz głodowy - hunger march martwy - (nieżywy) dead, lifeless, inanimate

~ noworodek - stillbom baby, stillbom fetus

~ płód - lifeless fetus

marynarka - marinę

~ handlowa - merchant marinę

~ oficer marynarki wojennej -naval officer

~ wojenna -navy marynarz - sailor, seaman marża - margin

~ handlowa - trade margin, margin of trade profit

~ zysku - profit margin, margin of profit masa - (aktywa, mienie pozostałe po zmarłym lub masa upadłościowa) assets, inheritance, bankrupt’s estate, mass, estate

~ czynna majątku - assets of an estate

~ czynna spadku - assets of a succession

<an inheritance>

~ kurator masy upadłościowej -receiver in bankruptcy, liąuidator, insolvency practitioner

~ majątkowa - estate, assets of an estate, volume of an estate

~ spadkowa - assets of inheritance, estate, collation

~ towarowa - mass of commodities

~ upadłości - bankruptcy estate, bankruptcy assets, assets and debts of an insolvent person <company>, estate in bankruptcy

masowo - in masses, in bulk, in large quantities

masow/y - mass, massive

~ bezrobocie - mass unemployment

~ edukacja - mass education

~ konsumpcja - mass consumption

~ produkcja - mass production

~ zagłada - holocaust, total extermination <annihilation>

~ broń masowej zagłady - mass-killing weapons

~ obóz masowej zagłady - extermination camp

matactwo - criminal collusion, machinations, obstruction of justice

~ obawa przed matactwem - fear of criminal collusion

matematyka - mathematics

~ ubezpieczeniowa - Insurance mathematics

materia - substance, matter

materialista - materialist, materialistic

person

materialistycznie - materialistically materialistyczn/y - materialistic

~ teoria - materialistic theory materializacja -materialization materializm - materialism

~ dialektyczny - dialectical materialism

~ historyczny - historical materialism materializować - to materialize materialn/y - (majątkowy) materiał, materiał goods; (pieniężny) materiał, finacial; (rzeczowy, nieformalny) substantial (not formal); tangible, substantive

~ definicja przestępstwa - materia! definition of an offence

~ dobra - tangible assets, materiał comforts, materiał goods

~ dowody - materiał evidence

~ dowód - tangible proof

~ odpowiedzialność - pecuniary responsibility

~ prawo - substantive law

~ składnik - materiał component

~ szkoda - materiał damage

materiał - (dane) materiał, fabric

~ dowodowy - evidence

~ faktyczny - factual materiał

~ koncentracja materiału procesowego - concentration of evidence

~ obciążający - aggravating circumstances

~ sprawy - materials of a ease

~ wybuchowy - explosive materials materiały - materials

~ budowlane - building materials

~ promocyjne -promotional materials

~ reklamowe - advertising materials

~ rozszczepialne - fissionable materials

~ wybuchowe - explosives matka - mother

~ chrzestna - godmother

~ macocha (druga matka) - stepmother

~ niezamężna - unmarried

~ przybrana - foster mother matkobójca - matricide matkobójstwo -matricide matriarchaln/y - matriarchal

~ społeczeństwo - matriarchal society matriarchat - matriarchy matrymonialn/y - matrimonial, marital

~ biuro - matrimonial agency, marriage bureau

~ pośrednik - marriage agent

matura - (egzamin) finał examination (in a European secondary school);

(świadectwo) generał certificate of education

~ egzamin - finał examination

~ próbna - mock finał examination

maturaln/y - finał

~ egzamin - finał examination, high school finals

~ świadectwo - General Certificate of Education, Secondary School Graduation Certificate, high school diploma

mąż - husband, man

~ stanu - statesman

~ wyjść za mąż - to marry, to get married ~ zaufania - person of trust

mecenas - (tytuł adwokata) way of addressing lawyers, title given to lawyers, lawyer, solicitor; (protector) sponsor, maecenas

mechanicznie - mechanically mechaniczny -mechanical mechanizm - mechanism mechanizować - to mechanize mechanoskopia - mechanoscopy (method of identifying the instrument of crime by examining the traces left by it)

medal - medal

media - the media

mediacja - mediation

mediacyjny - mediatory mediana - median linę mediator - mediator medycyna/y - medicine

~ sądowa - forensic medicine

~ społeczna - socialized medicine, State medicine

medyczn/y - medical

~ nauki - medical science

~ opieka - medical care <attention> meldować - to report, to register, to notify

~ coś - to report <notify> sth

~ o czymś - to report <notify about> of sth

~ się - to report, to register

~ się na policji - to report at the police, to register with the police

meldunek - (sprawdzenie) report; (zawiadomienie) report, dispatch, message, notification; (zgłoszenie miejsca zamieszkania) report as to the whereabouts; (zapis w księdze meldunkowej) registration

~ oficjalny - official report meldunkow/y - registration

~ biuro - registration office

~ karta - registration card

~ książka - registration book

~ obowiązek - duty to register one’s address

melina - (schronienie) hide-out, den ~ złodziejska - resort of thieves

melioracja - drainage, amelioration, improvement

~ gruntu - land reclamation memorandum - aide-memoire, memorandum

memoriał - memoriał, memoriał State

paper

mennica-mint

~ państwowa - the State Mint

meritum - the substance, essence, merit (l.mn. merits)

~ sprawy - the substance of a case, merit of the case

merytorycznie - essentially, on the merits of a case, in essence

~ osądzić sprawę - to judge a case on its merits

merytoryczn/y - substantial, essential

~ strona - the merits

metoda/y - method

~ celowościowa <teleologiczna> -teleological method

~ dialektyczna - dialectic method

~ formalno-dogmatyczna - formal-dogmatic method

~ historyczna - historical method

~ komparatystyczna - zob. metoda porównawcza

~ logiczno-językowa - method of logical and linguistic analysis

~ nauczania - training method

~ naukowa - scientific method

~ niezawodna - infallible method

~ nowa - new method

~ nowoczesna - modem method

~ pewna - surę method

147

~ porównawcza - comparative method

~ prawno-empiryczna - method of an empirical approach to law

~ przestarzała - outdated method

~ psychologiczna - psychological method

~ socjologiczna - sociological method

~ teleologiczna - zob. celowościowa metodologia - methodology metodologicznie - methodologically metodologiczny - methodological metody i środki oddziaływania

wychowawczego - methods and measures of ingraining good habits metodycznie - methodically,

systematically

metodyczn/y - methodical, systematic metryka - (wyciąg z księgi) birth

certificate; (księga stanu cywilnego) the public register, Excerpt from Entry of Birth, Marriage or Death

~ chrztu - baptism certificate, baptismal certificate

~ książki - printer’s imprint

~ pełna urodzenia - fuli birth certificate

~ skrócona urodzenia - shortened birth certificate

~ ślubu - marriage certificate

~ urodzenia - birth certificate

~ zgonu - death certificate metrykalny - of a register

~ księgi - the public Register of Births, Marriages and Deathes

~ urząd - register office

~ wyciąg - birth certificate, Excerpt from Entry of Birth

mężatka - married woman

męźobójstwo - murder of one’s husband mężowski-husband’s; (o obowiązkach) marital

mianować - to appoint, to nominate mianowanie -nomination, appointing

~ na stanowisko - nomination to a post miarkowanie - moderation

miarkowanie wysokości odszkodowania - moderation of the amount of indemnity

miarodajn/y - authoritative, reliable, competent

~ czynniki - competent circles

~ informacja - authoritative Information

~ opinia - authoritative opinion

~ świadek - reliable witness

~ źródło - authoritative <reliable> source miasto - town, city, borough

~ bliźniacze - twin-city, partner community

~ powiatowe - district town, capital of a district

~ stanowiące samodzielny powiat -town with the status of a district

~ stołeczne - capital city

~ wojewódzkie - capital of a province

~ wolne - free city

~ wydzielone - city administratively independent of the provincial govemment

~ wyłączone z województwa - city with the status of a province

mieć - to have

~ dostęp do - to have access to

~ dowody przeciwko - to have evidence against

~ pierwszeństwo - to have priority

~ prawo - to be vested with a right, to have the power to

~ wpływ na - to affect sth, to have influence on

miedza - balk, boundary

miejsce/u - seat, place

~ dostawy - place of delivery

~ mieć miejsce - to take place, to happen, to occur, to have a seat <place>

~ na miejscu - in site, on the spot, in place

~ odbywania kary - place of serving a sentence

~ płatności - place of payment

~ pobytu - place of temporary residence

~ popełnienia przestępstwa - locus delicti, scene of crime

~ pracy - place of work <business>

~ przeznaczenia - place of destination

~ spełnienia świadczenia - place of performance of obligation

~ sporządzenia czynności prawnej -place of carrying on a legał transaction, place of drawing a legał document

~ stałego zamieszkania - place of permanent residence

~ świadczenia - place of performance

~ urodzenia -birthplace

- w miejsce (czegoś/kogoś) - in place of sth <sb>

~ w parlamencie - seat in Parliament

~ w radzie nadzorczej - seat in the supervisory board

~ wydarzenia - place of an event <happening>

~ wykonania umowy - place of execution of a contract, place of fulfilment of a contract

~ wypadku - place of accident

~ wystawienia - place of issue, issued at, place of exhibition

~ zamieszkania - domicile, place of residence <abode>

~ bez stałego miejsca zamieszkania - of no fixed address <abode>

~ dla celów podatkowych - fiscal domicile

~ ostatnie znane - the last known

address

~ stałe - place of permanent residence, permanent address

~ zatrudnienia - place of employment

~ zawarcia umowy - place of conclusion of contract

~ zbrodni - crime scene

miejscowo - locally

miejscowość - place, town, village, locałity

~ uzdrowiskowa - health resort

miejscow/y - local

~ agent - agent on the spot

~ bank - local bank

~ cena - local price

~ czas - local time

~ oddział - local branch

~ władze - local authorities

~ zwyczaj - local custom

miejsk/ie - urban, municipal

~ gmina - municipality

~ komunikacja - municipal transport system

~ ludność - urban population

~ obszar - urban area

~ oddział - city branch

~ zarząd - municipality

mienie - property, possessions, belongings, estate - zob. majątek

~ cudze - another person’s property, sb else’s property

~ dorobkowe małżonków-jointly attained property of spouses

~ dysponować mieniem - to dispose of property

~ gromadzkie - property of a rural community

~ indywidualne - individual property (of smali producers)

~ konfiskata - forfeiture of property, confiscation of property

~ konfiskować - to confiscate <to forfeit> prdperty

~ kradzione - stolen property

~ kulturalne - property of cultural value

~ nabywać - to acąuire property

~ nieruchome - immovable property

~ ochrona mienia społecznego - public property protection

~ ogólnonarodowe - national property

~ opuszczone - abandoned property

~ osobiste - personal property, property for personal use

~ państwowe - national <govemment, state> property

~ podzielić - to distribute <divide> property

149

~ porzucone - abandoned property

~ posiadać - to possess property

~ powierzone - entrusted property

~ instytucji państwowej lub społecznej

- property entrusted to the care of a State or social institution

~ powierzyć - to entrust property

~ prywatne - private property

~ ruchome - movable property

~ rozporządzać - to have property at one’s disposal

~ skonfiskować - to confiscate <to forfeit> property

~ skradzione odzyskać - to recover <to reclaim> stolen property

~ służbowe - company’s property, service property

~ socjalistyczne - socialist property

~ społeczne - social property, public property, community property, common property

~ spółdzielcze - co-operative property

~ szkoda powstała w mieniu - damage occurring to property

~ wielkiej wartości - property of great value, property of big <great> value

~ wojskowe - military property

~ wspólna odpowiedzialność za mienie

-joint materiał liability for property

~ wspólne - common <joint> shared property

~ małżonków - joint property of spouses

~ wyliczyć się z mienia powierzonego -to account for entrusted property

~ zabezpieczone - secured property

~ zabezpieczyć - to safeguard property

~ zagarnąć - to misappropriate property

~ zagarnięcie - misappropriation of property

~ zagarnięte - misappropriated property

~ zająć - to seize property

~ zajęcie - seizure <forfeiture> of property

~ zajęte - seized property

~ zastępcze - substitutive property

~ znacznej wartości - property of considerable value

~ zniszczone - destroyed <damaged> property

miernik - standard, criterion, measure ~ staranności - standard of due care

~ użyteczności - measure of utility

~ wartości - standard of value miesięczn/y - monthly

~ dochód - monthly income

~ opłata - monthly payment

~ pismo - monthly

mieszkać - to inhabit, to live, to reside

mieszkalnictwo - housing

mieszkanie - fiat (UK), apartment (USA), dwelling, lodging, accomodation

~ i utrzymanie - board and lodging

~ i wyżywienie - board and lodging, bed and board

~ kwaterunkowe - ąuartered accommodation

~ reprezentacyjne - apartment for representational purpose

~ służbowe - tied dwelling, tied lodgings, service lodgings, service ąuarters

~ własnościowe - fiat owned by the occupant

mieszkaniec - inhabitant, dweller, occupant, resident

mieszkaniow/y - housing

~ budownictwo - residential construction

~ dodatek - housing allowance

~ głód - house shortage

~ osiedle - hausing estate

~ polityka - housing policy

~ spółdzielnia - building society <co-operative>

~ warunki - housing conditions

międzybankow/y - interbank

~ rozliczenia - interbank clearing

~ transakcje - interbank transactions

międzygiełdowy - interbourse międzykontynentalny - intercontinental międzyludzki - interpersonal

międzymiastow/y - inter-city, interurban ~ rozmowa - long-distance cali, toll-cali

międzynarodow/y - International

~ Czerwony Krzyż - the International Red Cross

~ komunikacja - International traffic

~ konferencja - International conference

~ konwencja - intemational convention

~ norma - intemational norm

~ obrót - intemational traffic, intemational relations

~ porozumienie - intemational agreement

~ dwustronne - intemational bilateral agreement

~ wielostronne - intemational multilateral agreement

~ prawo - intemational law, law of nations

~ prawo jazdy - intemational driving licence

~ prawo morskie - intemational maritime law

~ prawo wojny morskiej - intemational law of naval warfare

~ system powiernictwa - intemational trusteeship system

~ traktat - intemational treaty

~ Trybunał Sprawiedliwości - the

Intemational Court of Justice

~ umowa - intemational agreement

~ umowa dwustronna - intemational bilateral agreement

~ umowa wielostronna - intemational multilateral agreement

~ zwyczaje - intemational customs międzypaństwowy - inter-state międzyresortowy - inter-departamental międzyrządowy - inter-govemmental międzysojuszniczy - inter-allied migracja - migration

migrant - migrant

migrować - to migrate

mikroskopow/y - microscopic

~ badanie - microscopic examination

~ śladów krwi - microscopic examination of traces of blood mikroślady - micro-traces, microbiotic

traces

milcząco - tacitly, in silence

milczący - tacit milczenie - silence

~ zachować milczenie - to keep silent

~ zmusić do milczenia - to silence sb milicja-militia, constabulatory milicjant-militiaman, constable milicj antka - constabless milicyjny - of the constabulary militaryzacja - militarization

~ dziedzin administacji państwowej -militarization of State administration

~ gospodarki - militarization of economic management <economy>

minimalizować - to minimalize

~ niebezpieczeństwo - to minimalize danger

~ ryzyko - to minimalize risk

~ skutki - to minimalize effects minimaln/y - minimum

~ dawka - minimum dose

~ opłata - minimum fee

~ płaca - minimum remuneration

~ stawka - minimum ratę

minimum - minimum minister - minister minister bez teki - minister without

portfolio

minister budownictwa - the Housing Minister

minister edukacji narodowej - the

Minister of National Education

minister finansów - the Minister of Finances

minister gospodarki - the Minister of Economy

minister gospodarki i administracji - the

Minister of Economy and Administration

minister gospodarki przestrzennej
i budownictwa - the Minister for

Spacial Layout and Construction minister handlu wewnętrznego - the

Minister of Intemal Commerce minister handlu wewnętrznego i usług -the Minister of Intemal Trade and Services

minister kultury i sztuki - the Minister of

Culture and Art

minister łączności - the Minister of

Communications

minister obrony narodowej - the

Minister of National Defence

minister ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa - The

Minister of Environment Protection,

Natural Resources and Forestry

minister pełnomocny - minister plenipotentiary

minister pracy i polityki socjalnej - the

Minister of Labour and Social Policy minister pracy, płacy i spraw socjalnych

- the Minister of Labour, Wages and Social Affairs

minister przekształceń własnościowych -the Minister of Ownership Changes/ Transformation

minister przemysłu i handlu - the

Minister of Industry and Trade

minister resortowy - minister heading

a ministry

minister rezydent - resident minister

minister rolnictwa i gospodarki

żywnościowej - the Minister of

Agriculture and Food Economy minister rynku wewnętrznego - the

Minister of Domestic Market minister skarbu - the Minister of Treasury minister sprawiedliwości - the Minister

of Justice

minister spraw wewnętrznych - the

Minister of Intemal Affairs

młodocian/y - young person, under aged person, juvenile, adolescent; (małoletni) youthful

~ przestępca - juvenile offender, young offender, delinąuent juvenile

~ przestępczość - juvenile deliąuency, young adult offender (under the age of21)

mniejszościowy - minority

~ akcjonariusz - minority shareholder <stockholder>

~ rząd - minority government

~ udział - minority share <interest> mniej szość/ci - minority

~ etniczna - ethnic minority

~ językowa - linguistic minority

~ narodowa - national minority

~ ochrona - protection of minorities

~ rasowa - racial minority

mniejszy - smaller, lesser

~ zło - the lesser evil

~ znaczenie - minor importance mnogość - multitude, multiplicity, great

number

~ podstaw powództwa - multiple grounds for a suit

mobilizacja - mobilization

~ powszechna - generał mobilization moc - (władza, władanie, panowanie, uprawnienie) force, power, authority, capacity; (możność, zdolność) ability, capacity; (prawomocność, ważność) virtue, validity

~ być w mocy - to be in force

~ dowodowa - force of evidence, probatory force

~ mający dowodową moc -having probative power, probative

~ mający moc prawną - valid in law

~ nabrać mocy - to take effect, to become valid

~ nabrać mocy prawnej - to take legał effect, to obtain legał force

~ nadawać moc prawną - to make valid, to validate

~ na mocy - by virtue of

~ na mocy prawa - by operation of law

~ na mocy ustawy - pursuant to the law, on the strength of the law

~ na mocy zarządzenia - on the strength of a decision

~ obowiązująca - binding force, binding effect

~ obowiązująca prawa - binding force of law

~ obronna - defence power

~ osłabienie mocy obronnej -impairement of defence power

~ pozostawać w mocy - to remain in force, to stay valid, to hołd open

~ aż do odwołania - to remain valid until cancelled, to remain good until revoked

~ pozostawić w mocy - to continue in force

~ prawna - force of law, legał validity, power of the law, statutory effect, sufficiency in law, vigour

~ produkcyjna - production capacity, productive power

~ sprawy osądzonej - res judicata, matter adjudicated

~ tracić - to be vacated

~ uzyskać - to become valid

~ wiążąca - binding force

~ nie mieć mocy - to have no binding force

~ wiążąca orzeczenia innego sądu -binding effect of another court’s decision, binding force of another court’s decision

~ wiążąca wyroku - binding force of the sentence

~ mieć w mocy - to be valid

~ w mocy utrzymać orzeczenie - to uphold award as valid

~ wsteczna - retroactive force, retroactivity

~ wsteczna oświadczenia woli -

retroactive force of a declaration of will

~ z mocą obowiązującą od - with effect from

~ z mocy orzeczenia sądu -sanctioned by court order

~ z mocy prawa - under the laws, by virtue of the law, by operation of law mocarstwo - power, Great Power

~ obce - foreign power

mocn/y - strong

~ waluta - hard currency mocodawca - principal, mandatory, constituent

model - model

~ idealny - ideał model

~ realny - real model

~ semantyczny - semantic model

~ systemu prawa - model of a legał system

~ ustroju - model of a political system modernizacja -upgrading, refurbishing, modemization

molestować - to importune, to pester, to worry, to harass

molestowanie - harrassment

~ seksualne - sexual harassment moment - moment

~ krytyczny - critical moment monarchia - monarchy

~ absolutna - absolute monarchy

~ dziedziczna - hereditary monarchy

~ elekcyjna - elective monarchy

~ konstytucyjna-constitutional monarchy

~ parlamentarna-parliamentary monarchy

~ stanowa - monarchy with the estate structure

moneta - coin

monetarny - monetary

monit - reminder, letter of reminder

~ pisemny - monitory, monitory letter monometalizm - monometallism

monopol - monopoly

~ handlu zagranicznego - monopoly of foreign trade

~ loteryjny - lottery monopoly

~ walutowy - currency monopoly

~ zbytu - distributing monopoly, sales monopoly

~ złamać - to break up monopoly monopolistyczn/y - monopolistic

~ kapitał - monopoly Capital

~ konkurencja - monopoly competition

~ pozycja - a monopoly position

~ praktyki - monopolistic practices

~ przeciwdziałać monopolistycznym praktykom - to counteract monopolistic practices

~ zdobycie pozycji - acąuisition of a monopoly position

moralnie - morally

~ być moralnie zobowiązanym do zrobienia czegoś - to be morally bound to do sth

~ odpowiedzialny - morally responisble

~ szkodliwy - morally wrong

moralność - morality, morals, moralities

~ obraza publicznej - public act of indecency, public indecency

~ obraza - outrage against morals, act of indecency

~ publiczna - public morality

~ świadectwo - good conduct certificate

~ zasady - morał principles

moraln/y - morał; (etyczny) ethical

~ krzywda - morał damages

~ norma - morał standard, morał norm

~ obowiązek - morał duty <obligation>

~ ocena - morał appraisal (assessment, evaluation)

~ odpowiedzialność - morał responsibility

~ prawo - morał law, morał rules

~ problem - morał dilemna <problem, question>

~ sankcja - morał sanction

~ upadek - morał decline, morał decay

~ wymiar - morał dimension

~ względy - morał consideration

moratorium - moratorium, respite

~ hipoteczne - mortgage moratorium

~ płatnicze - payment moratorium

~ wekslowe - bill of exchange moratorium

mord - murder

~ masowy - mass murder

~ rabunkowy - murder with intent to rob

~ popełnić mord - to commit murder morderca - murderer, assassin, slayer, killer

~ wielokrotny - mass murderer

~ zawodowy - hit man, hired killer morderczyni - murderess

morderstwo - murder, assassination, manslaughter

~ być oskarżonym o - to be accused of murder

~ być winnym - to be guilty of murder

~ masowe - zob. mord masowy

~ planować morderstwo - to compass murder

~ podejrzewać kogoś o - to suspect sb of murder

~ popełnić - to commit murder

~ rabunkowe - zob. mord rabunkowy

~ rytualne - ritual murder

~ sądowe (wydany zgodnie z prawem, lecz niesprawiedliwy wyrok sądowy) -judicial miscarriage of justice, judicial murder

~ skazać kogoś za - to convict sb of murder

~ uznać kogoś winnym - to fmd sb guilty of murder

~ z premedytacją - first degree murder, deliberate murder, cold-blooded murder, premeditated murder, murder with malice, murder with mens rea

mordować - to murder, to slay, to assassinate, to kill

~ masowo - to slaughter

mordowanie - murder, assassination morganatycznie - morganatically

morganatyczn/y - morganatic, left— handed

~ małżeństwo - morganatic marriage, left-handed marriage

morsk/ie - marinę, maritime, sea

~ bezpieczeństwo morskiej żeglugi - the safety of maritime navigation

~ dno - sea-bed

~ handel - sea trade

~ izba - marinę chamber

~ list przewozowy - sea waybill

~ obszar - sea space

~ pas przyległy (wód) - contiguous zonę

~ protest - sea protest

~ ratownictwo - maritime salvage

~ sąd - maritime <naval> court

~ statek handlowy - sea merchant vessel, merchant sea-going vessel

~ transport - sea transport

~ urząd - marinę office

~ wody wewnętrzne - internal waters

~ żegluga - maritime navigation

morze - sea

~ pełne (otwarte) - high sea, open sea

~ terytorialne - territorial sea, territorial waters

~ zamknięte, wewnętrzne - land-locked sea, closed sea, marę liberum, inland

sea

most powietrzny - airlift

motywacja - (podanie motywów) statement of reasons, statement of grounds; (uzasadnienie) justification, warrant

motywować - (ukazać motywy) to give reasons, to account; (uzasadniać) to justify, to warrant, to explain

motywowanie - motivation

motywy - (pobudka) reasons; (powód) motives

~ celowościowe - purpose-oriented motives

~ decydujące - last impulsive cause

~ główne - lead motives

~ interesowne - selfish motives of behaviour

~ orzeczenia sądu - reasons for the court’s decisions

~ popełnienia przestępstwa - motives of a crime

~ postępowania bezinteresowne -unselfish motives of behaviour

~ zasadnicze - principle-based motives

~ ukryte - hidden motives, ulterior ends

~ wyroku - reasons of judgment

~ zasadnicze postępowania - principle-based motives

mowa - speech, address, discourse (przemówienie); language (język)

~ obrończa - the defence

~ prokuratora - public prosecutor’s discourse

~ oskarżycielska - public prosecutor’s discourse

~ wygłosić - to make a speech, to deliver a speech, to address people

możliwość/ci - possibility

możliwy - possible

~ do uniknięcia - avoidable

mówić - to say, to tell

~ prawdę - to tell the truth

mówienia prawdy obowiązek - obligation to tell the truth

nabycie - (zdobycie) acąuirement, acąuisition; (zakupienie) purchase, obtention

~ gospodarstwa rolnego - acąuisition of a farm

~ majątku w dobrej wierze -acąuisition of property in good faith

~ na skutek śmierci - acąuirement mortis causa, acąuisition mortis causa

~ nieruchomości - acąuisition of real estate

~ obywatelstwa - acąuisition of citizenship <nationality>

~ osobowości prawnej - obtaining of legał personality

~ pełnej zdolności do czynności prawnych - becoming capable of entering into legał transactions

~ prawa - acąuisition of a right

~ od osoby nieuprawnionej do rozporządzenia - acąuisition of a right from a person not entitled to dispose of it

~ pierwotne - original acąuisition of a right

~ pochodne - derivative acąuisition of a right, derivative modę of acąuisition

~ translatywne - transferable acąuisition of a right

~ praw emerytalnych - becoming ąualified for a retirement pension

~ przedsiębiorstwa - acąuisition of a business, company

~ przez podbój - acąuisition by conąuest

~ przez zasiedzenie - acąuisition by prescription

~ spadku - acąuisition of inheritance

~ sprzedaż i likwidacja środków -acąuisition, sale and retirement of assets

~ środków technicznych - acąuisition of technical means

~ terytorium - acąuisition of territory

~ pierwotne - original acąuisition of territory, original modę of acąuisition of a territory

~ pochodne - derivative acąuisition of a territory, derivative modę of acąuisition of a territory

~ wartości dewizowych - purchase of foreign currency, acąuisition of foreign exchange assets

~ w dobrej wierze - acąuisition in good faith, acąuirement in good faith

~ w drodze dziedziczenia - acąuirement by way of inheritance

~ wierzytelności - acąuisition of a claim <assets>

~ własności - acąuisition of a title, acąuirement a title of property

~ własności pożytków naturalnych -acąuisition of ownership of natural proceeds

~ własności pożytków naturalnych ruchomości niczyjej - acąuisition of ownership of natural proceeds from a movable res nullius

~ własności ruchomości niczyjej -acąuisition of ownership of a movable res nullius

~ za życia - acąuirement inter vivos

~ zdolności do czynności prawnych -attainment of legał capacity

nabyć - to acąuire

~ obywatelstwo - to acąuire nationality

~ osobowość prawną - to acąuire legał personality

~ pełną zdolność do czynności prawnych - to acąuire fuli capacity to enter into legał transactions

~ prawo - to acąuire a right

~ przez zasiedzenie - to acąuire by acquisitive prescripcion

nabyte prawo - acąuired right

nabytek - (nabyta własność) acąuest

nabyty - acąuired                 k

~ nabyte prawa - vested interests nabywca - acąuiring person, vendee, transferee, purchaser, buyer, acąuirer

~ długu - assignee of a debt

~ licytacyjny - highest bidder

~ praw majątkowych - acąuirer of property rights

~ przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego - acąuirer of an enterprise or a farm, purchaser of an enterprise or a farm

~ spadku - acąuirer <purchaser> of the deceased’s estate

~ w dobrej wierze - acąuirer <purchaser> in good faith, bona fide acąuirer <purchaser>

~ w złej wierze - mała fide acąuirer nacjonalizacja - nationałization nacjonalizować - to nationalize naczelnik - head, leader, chief

~ dzielnicy - head of a borough

<a district> in a city

~ gminy - head of a commune

~ miasta - mayor

~ wydziału - head of a division

naczeln/y - supreme

~ dowództwo - supreme <high> command

~ organ - supreme agency

~ organ administracji - supreme agency of administration

~ prokurator wojskowy - chief military prosecutor

~ Naczelna Rada Adwokacka - the

Central Board of Lawyers

~ Sąd Administracyjny - the Supreme Administrative Court

nadać, nadawać - to grant, to bestow, to give, to conter

~ dalszy bieg - to make the matter take its course, to carry on an action

~ gospodarstwo rolne - to assign a farm

~ klauzulę wykonalności - to append an enforcement clause

~ obywatelstwo - to grant citizenship

~ odznaczenie komuś - to bestow

a decoration on sb

~ pisma - to dispatch writs

~ prawo - to grant a right

~ przez radio - to broadcast by radio

~ się do egzekucji - to be enforceable

~ statut - to bestow articles

~ tytuł - to grant a title

— doktora habilitowanego - to

award a title of assistant professor

— doktora honoris causa - to award

a title of doctor honoris causa

— magistra - to award a master’s degree

- urząd - to confer an office on, to promote to an office

nadający się do egzekucji - enforceable

nadanie, nadawanie - assignment

~ działki - assignment of a plot

~ gospodarstwa rolnego - assignment of a farm

~ klauzuli - the grant of a formula

~ klauzuli wykonalności - granting the enforcement formula

~ obywatelstwa - grant of citizenship, naturalization

~ programów radiowych - broadcast of radio programmes

~ przesyłki w urzędzie pocztowym -registering a postał matter

~ się do egzekucji - enforceability

~ tytułu - grant of a title of honour

nadbrzeżny pas - maritime belt

nadbudowa - (konstrukcja dodatkowa) superstructure; (pojęcie ideologiczne) (ideological) superstructure

nadgodziny - overtime

na dowód czego - in witness whereof nadpłata - overpayment, excess payment nadrzędność - superiority, superior

authority, precedence

nadrzędny - superior, precedent, primary nadużycie - abuse, misuse

~ alkoholu - abuse of alcohol

~ dokonać nadużyć - to commit abuses

~ kompetencji - abuse of powers, abuse of competence

~ prawa - abuse of right, misuse of authority

~ prawa podmiotowego - abuse of right

~ praw procesowych - abuse of rules of procedurę, abuse of process

~ stanowiska lub zawodu - abuse of the opportunities of one’s post or profession

~ stosunku zależności - abuse of another person’s subordinate status

~ środków odurzających -drug abuse

~ uprawnień - abuse of rights, misuse of powers

~ władzy - abuse of authority, abuse of power, misuse of powers, misuse of authority, excess of power, use of undue authority

~ wolności sumienia i wyznania - abuse of freedom of conscience and religion

~ zasady swobodnej oceny dowodów -abuse of discretion at evaluation of evidence

~ zaufania - abuse of confidence <trust>, misuse of confidence, breach of confidence

nadużywać - to misuse, to misemploy, to abuse

~ prawa - to pervert the course of law

~ osoba nadużywająca prawa -misuser nadwyżka - surplus

~ akumulowana - accumulated surplus

~ bilansowa - balance surplus (balance in hand)

~ budżetowa - budgetary surplus

~ finansowa - surplus money

~ kapitałowa - surplus assets

nadział - allotment

nadzorca sądowy - court supervisor nadzorcza rada - supervisory board

nadzorczy - supervisory

nadzorować - to superintend, to supervise ~ dochodzenie - to supervise an inąuiry

nadzorujący - supervisor

nadzór - supervision, surveillance, inspection

~ administracyjny - administrative supervision <surveillance>

~ autorski -author’s supervision

~ bezpośredni - direct supervision

~ budowlany - building inspection

~ być pod nadzorem policji - to be in police custody

~ być zobowiązanym do nadzoru - to be obliged to exercise supervision

~ inwestorski - supervision by the institution which finances the investment, supervision by a financing institution

~ judykacyjny - judicial supervision

~ kuratora sądowego - supervision by

a court-appointed guardian

~ nad kuratelą - supervision over a guardianship <tutelage>

~ nad osobą - supervision over a person

~ nad ruchem przedsiębiorstwa -supervision over the functioning of an enterprise

~ nad sądami niższymi - supervision of inferior courts

~ nad sprawowaniem opieki -supervision over guardianship

~ nad warunkowo zwolnionym -probation

~ nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej - supervision over exercise of parental authority

~ ochronny - protective supervision (over recidivist released from prison), protective care

~ ogólny prokuratury - generał supervision by the public prosecutor’s office

~ osoba znajdująca się pod nadzorem -probationer

~ państwowy - Govemment control

~ penitencjarny-penitentiary supervision

~ poddać pod nadzór ochronny - to place under probation

~ pod nadzorem - under surveillance

~ pod ścisłym nadzorem - in close confinement

~ policyjny - surveillance

~ pośredni - indirect supervision

~ prokuratorski - supervision by the public prosecutor

~ roztaczać ścisły nadzór - to keep strict watch

~ Sądu Najwyższego nad orzecznictwem - supervisory role of the Supreme Court over judicature

~ sprawować - to exercise supervision, to control, to govem, to supervise

~ sprawujący nadzór nad warunkowo zwolnionym - probation officer

~ staranne wykonywanie nadzoru -diligent exercise of supervision

~ ścisły - close watch

~ umieścić pod nadzorem - to place under supervision

~ weryfikacyjny - verifying supervision ~ wykonywać - to exercise supervision

~ znajdować się pod nadzorem

ochronnym - to be on probation

~ zwierzchni - supervision by higher authority, supervision by the highest authority

nadzwyczaj n/y - extraordinary, unusual ~ okoliczności - unusual circumstances ~ rewizja - extraordinary appeal ~ złagodzenie kary - extraordinary

mitigation of penalty

nagana - reprimand, reproof, rebuke

~ surowa - sharp rebuke

~ kara - reprimand

~ udzielić komuś nagany - to

reprimand, to reprove, to rebuke

naganność - blameworthiness, reprehensibility

naganny - (karygodny) blameworthy, censurable, reprehensible; (ganiący) reproachful

nagląc/y - imperious, urgent, instant, pressing

~ konieczność - imperious necessity

~ potrzeba - emergency

nagłość - urgency

nagłówek - heading, caption

~ gazet - headlines

~ listu, pisma - letter heading

nagl/y - urgent

~ konieczność - extreme urgency

~ w razie - in cases of extreme urgency

~ wypadek - a case of urgency, emergency

nagminność - commonness

nagroda/y - award, reward, prize ~ jubileuszowa - anniversary award, jubilee award

~ pieniężna - cash reward, financial award

~ przyznać - to grant reward, to grant an award

najbliższy

nakazać

najbliższy (krewny w linii wstępnej lub zstępnej, rodzeństwo, małżonek oraz rodzice, rodzeństwo i dzieci małżonka) - nearest relative (covering next-of-kin, spouse and his <her> next-of-kin)

najem - (nieruchomości) leasing, lease letting, renting; (ruchomości) hire

~ oddać w najem - to rent, to lease

~ ~ nieruchomości - lease, renting

~ oddać w najem - to lease, to rent, to hire

~ ~ ruchomości - to hire

~ oddający w - lessor

~ wziąć w najem - to rent, to lease, to take on lease

najemca - lessee, hirer, tenant

~ główny - tenant

~ lokator - lodger

najęta rzecz - leased thing najmobiorca - tenant, lessee najmodawca - lessor

najstarszy stażem sędzia - most senior judge

najwyższ/y - highest

~ organ - supreme agency, highest agency

nakaz - writ, order, command, mandate, warrant, decree

~ aresztowania - warrant of arrest, an order for arrest, order of arrest, writ of apprehension, writ of arrest

~ wydać - to issue a warrant of arrest

~ wydany przez sąd z urzędu - breach warrant

~ egzekucyjny - writ of execution, order of execution

~ ekstradycji - extradiction warrant

~ inspektora pracy - injunction of

a labour inspector

~ karny - penal order (for petty offences) ~ ograniczający - restrictive injunction

~ określonego zachowania się - order to behave in a defined manner

~ płatniczy - payment demand

~ podjęcia określonych działań przez sąd niższy - mandamus

~ polecający - mandatory injunction

~ pracy - assignment to a work place

~ przekazania sprawy sądowi niższemu do ponownego rozpatrzenia -

certiorari

~ przeszukania - search warrant

~ rewizji - search warrant

~ rewizji wydać - to issue a warrant

~ sądowy - injunction, prerogative order

~ stawiennictwa - summons

~ stawienia się w sądzie - writ of attachment

~ tymczasowy - interim injunction, preliminary injunction

~ ustawowy - statutory enactment

~ wydalenia - deportation order

~ zajęcia - attachment order, order of attachment, writ of attachment, warrant of seizure

~ zajęcia majątku - writ of attachment, distress warrant

~ zajęcia wydać - to issue an order of attachment

~ zapłaty - order for payment

~ zatrzymania - arrest warrant

~ zwolnienia - order of release

~ zwolnienia osoby uwięzionej - writ of habeas corpus

~ sądowy nakaz zajęcia - attachment order

~ wydać nakaz - to allow an injunction, to issue a warrant

~ wydać nakaz aresztowania - to send out a tipstaff

~ z nakazu sądowego - by warrant of the court

nakazać - (zarządzić) to prescribe, to order, to command, to demand;

(o prawie) to reąuire

~ komuś milczenie - to tie up sb’s tongue, to enjoin silence

~ stawiennictwo - to summon

~ stawiennictwo w sądzie - to summon sb to court

nakazanie - order, command, injunction nakazany - ordered

~ czyn - act at command

~ prawem - prescribed by law

nakazowe postępowanie - proceedings aimed at issuing an order

nakazowy - of the naturę of a command nakazujące -peremptorily, imperatively nakazujący - imperious, compelling, peremptory, imperative

nakazywanie - the giving of orders nakazany - prescribed

~ prawem - prescribed by law nakład - (ilość egzemplarzy) impression, edition, issue, circulation; (ilość środków finansowych, pracy) outlay, expenditure, cost, expense

~ jednorazowy - single impression

~ podstawowy - basie impression

~ pracy - labour input, expenditure of work, amount of work put into something

nakładać grzywnę - to impose a fine nakładca - (wydawca) publisher;

(w chałupnictwie) entrepreneur in cottage industry

nakłady - outlays, expenses, outlays, expenditures

~ drobne - minor expenditures

~ finansowe - financial outlays

~ inwestycyjne - capital outlays, capital expenditure

~ konieczne - necessary outlays <expenditures>

~ na rzecz - expenditures on a thing

~ na spadek - outlays on inheritance

~ użyteczne - useful expenditure, useful outlays

nakłaniać, nakłonić - to induce, to incite, to persuade

~ do działania na szkodę - to induce sb to act to the detriment of sb or sth

~ do fałszywych zeznań - to induce sb to give false testimony

~ do używania środka odurzającego -to induce sb to use an intoxicant

~ inną osobę do wyrządzenia szkody -to incite another person to cause damage

~ kogoś do popełnienia przestępstwa -to instigate sb to commit an offence

~ kogoś do wyrządzenia szkody - to incite to cause damage

nakłanianie - inducement, incitement, persuasion

~ do fałszywych zeznań - subomation of witnesses

~ do przestępstwa - inducement into a crime

~ do uprawiania nierządu - inciting to prostitution

na korzyść - for the benefit of, to the advantage of

na koszt - at the expense of

~ i niebezpieczeństwo kupującego - at the expense and risk of the buyer, caveat emptor

należeć - to belong

~ do właściwości sądu powszechnego -to fali under the jurisdiction of a civilian court

należności - money duties, fees, payments, debts, dues, claims, receivables

~ alimentacyjne -maintenance payments

~ biegłego - expert’s fee

~ bieżące - current liabilities

~ emerytalne - retirement dues

~ importowe - import duties

~ licencyjne - royalties

~ nieściągalne - bad debts

~ pieniężne - receivables

~ uboczne - incidental dues

~ wymagalność - maturity of receivables

~ zaspokojenie - satisfaction of claims należność - mony due, dues, amount due, charge, fee

~ alimentacyjna-maintenance allowance, alimony allowance

~ biegłego - expert’s fee, solicitor’s fee

~ emerytalna - retirement dues

~ nieściągalna - bad debt

~ państwowa - dues to the State

~ pracownika - employee’s dues

~ ściągać - to collect one’s dues

~ ściągnąć - to collect due amount

~ za pracę - dues for work done

~ za pracę zatrudnionych -

remuneration

~ pracowników fizycznych - wages

~ pracowników umysłowych - salary

~ za prowadzenie sprawy -lawyer’s fee

należn/y - outstanding; (dłużny) due, maturę; (należyty, właściwy) suitable, proper, adeąuate, appropriate

~ dług - pending debt, a debt now due

~ prawnie - rightful

~ wynagrodzenie - due fee, due remuneration

należycie - duły

~ umocowany, upełnomocniony -being duły authorized

należyt/y - appropriate

~ staranność - due diligence, normal Professional skill and care

nałożenie - imposition

~ grzywny - imposition of a fine

~ kary - imposition of a penalty

~ obowiązku - imposition of an obligation

~ podatku - imposition of a tax

nałożyć - to impose, to inflict

~ embargo na - to lay an embargo on sth

~ grzywnę - to impose a fine, to inflict

a fine

~ karę - to impose a penalty <of punishment>

~ na kogoś grzywnę - to impose a fine upon sb, to levy a fine on sth

~ obowiązek - to impose an obligation nałóg - addiction, bad habit

namawiać - (nakłaniać) to induce, to incline, to prompt, to urge, to persuade; (zachęcać) to incite, to instigate

~ do popełnienia przestępstwa inną osobę - to abet sb in the commission of an offence

namawianie - inducement, encouragement, persuasion; (do złego) incitement, instigation

namowa - abetment, instigation

nansenowski paszport - Nansen passport

naocznie - (na własne oczy) with one’s own eyes, personally, in person;

(w sposób widzialny) visually;

(w sposób przekonujący) elearly, distinctly

naoczny - (taki, który sam widział) ocular; (oczywisty) evident

~ świadek - eye-witness, bystander napad - assault, act of brigandage

~ bandycki - hold-up, robbery

~ rabunkowy - robbery

~ zbrojny - armed attack

~ z bronią w ręku - aggravated assault, armed robbery

~ z pobiciem - assault and battery

~ z uprowadzeniem pojazdu -

hijacking, highjacking

~ z włamaniem -burglary, housebreaking

~ dokonać napadu bandyckiego - to

break into a house, to commit a robbery

napadać - (występować zaczepnie) to assail; (atakować w celach rabunkowych) to raid, to rob

napastnik - assailant, attacker, mugger

napastować - (zwalczać) to assail, to beset, to persecute; (nagabywać) to importune, to molest, to trust, to plaąue; (zaczepiać w nieprzyjaznych zamiarach) to assail

napastowanie - (zwalczanie) assault, persecution; (nagabywanie) molestation

napaść - (napadnięcie rabunkowe) attack, raid, hold-up; (napadnięcie w celu pobicia) attack, assault, onslaught

~ czynna - attack, assault, assault and battery

~ przy użyciu broni - aggravated assault

~ na funkcjonariusza - attempt on

a functionary

~ z zamiarem dokonania gwałtu -assault with intent to commit rape

~ z zamiarem pobicia - assault

napływ - influx

~ kapitału - influx of Capital, inflow of Capital

napięcie złej woli - intensity of ill-will

na podstawie - on the grounds of

napoje - drinks, beverages

~ alkoholowe - alcoholic drinks

~ zakaz sprzedaży - ban on the sale of alcoholic drinks

~ bezalkoholowe - soft drinks

napominać - (zwracać uwagę) to admonish, to exhort; (strofować) to reprimand, to rebuke

~ kogoś, aby mówił prawdę - to admonish sb to tell the truth

napominanie - (zwracanie uwagi) admonition, exhortation; (strofowanie) reprimand, rebuke

naprawiać, naprawić - to repair, to redress, to compensate

~ błąd - to right an error, to put an error right

~ szkodę - to redress a damage, to redress a loss, to redress an injury, to make amends for harm caused, to right damage, to repair damage

naprawienie szkody - relief damages

~ obowiązek - duty to redress damage caused

~ żądać - to seek damages

naprawy - repairs

~ lokatorskie - repairs payable by the tenant

na przechowanie oddać rzecz - to put an object into safe-keeping

na przykład - for example, for instance, exempli gratia, e.g.

narada - conference, debates, meeting, deliberation

~ produkcyjna - Staff conference on production matters

~ sądu, sędziów - deliberation of judges

~ po naradzie - at the conclusion of deliberations

~ tajemnica - secrecy of deliberation

~ odbyć naradę - to hołd a meeting

~ zwołać naradę - to cali a meeting together, to convene a meeting naradzać się - to deliberate, to consult, to

confer, to hołd a council

narażać, narazić - to jeopardize, to endanger, to expose, to run the risk

~ na niebezpieczeństwo - to endanger, to expose to danger, to imperil, jeopardize

~ na ryzyko - to expose to risk <perils>

~ na szkodę - to expose to damage

~ na utratę - to expose to loss of something

~ na utratę dobrego imienia - to expose sb to a loss of face, to inflict infamy on sb

~ na zarażenie chorobą - to expose sb to infection

~ się - to run a risk

— na niebezpieczeństwo osobiste -

to expose oneself to danger

narażenie - exposure

~ na niebezpieczeństwo - exposure to danger

~ narażony na - vulnerable, exposed to

~ ~ utratę lub szkodę - exposed to loss or damage

narkoanaliza - narcoanalysis, drugs test narkoman - drug addict

narkomania - drug addiction, the drug habit

narkotycznie - narcotically

narkotyczny - narcotic

narkotyki/ów - narcotics, drugs, opiate, dope (pot.)

~ być pod wpływem - to be under the influence of drugs

~ handel - drug traffic

~ nadużywanie - drug abuse

~ sprzedawać - to sell drugs

~ zażywać - to indulge in drugs, to take dope

narkotyzować się - to indulge in drugs, to take dope, to be addicted in the drug habit, to be a drug addict

narodowościowy - nationalistic, of nationality

narodowość - nationality

narodowy - national

Narodowy Bank Polski - the National

Bank of Poland

narody cywilizowane (wyrażenie przestarzałe) - civilised nations

Narody Zjednoczone - the United Nations ~ organy - organs of the United Nations

narosł/y - accrued

~ odsetki - interest accrued

~ podatki - accrued taxes

naród - nation

na równi - on a par

narracja (część wstępu do umowy międzynarodowej) - narrative

naruszać/naruszyć - to violate, to fail, to comply with, to break, to infringe, to breach, to encroach

~ czyjeś prawa - to prejudice sb’s rights, to infringe sb’s rights

~ godność ludzką - to impair human dignity

~ integralność ciała - to infringe sb’s bodily integrity

~ interes - to violate an interest

~ mir domowy - to infringe upon sb’s privacy

~ obowiązek - to break a duty

~ obowiązki służbowe - to transgress against professional <company> duties

~ porządek - to break the established order

~ posiadanie - to infringe <to trespass> the property

~ prawa - to impair the rights

~ prawa wierzycieli - to prejudice the rights of creditors

~ prawo - to infringe upon the law, to break the law

~ przepis - to violate a regulation, to infringe a regulation

~ przepisy - to infringe regulations <provisions>

~ tajemnicę państwową - to violate

a State secret

~ umowę - to violate, to trangress a contract

~ wyłączność - to infringe upon the exclusiveness

~ zasadę - to transgress a rule

~ zaufanie - to undermine the confidence

~ osoba naruszająca prawo -

delinąuent

naruszenie - infringement, violation, breach, encroachment, impairment, disturbance, malfeasance, trespass

~ bez naruszenia artykułu 6 - without

prejudice to article 6

~ ciężkie obowiązków pracowniczych -serious violation of worker’s duties

~ czyichś praw - infringement upon sb’s rights

~ czynności narządu ciała - impaired functioning of the body, impairment of the functioning of a bodily organ

~ dyscypliny pracy - breach of labour discipline

~ godności posła - violation of envoy’s dignity

~ integralności ciała - harm to sb’s bodily integrity

~ interesów - infringement of interests

~ istotne umowy - fundamental breach of contract

~ miru domowego - infringement of sb’s privacy

~ obowiązków - breach of duties

~ obowiązków służbowych -

Professional wrong-doing, malfeasance in office

~ obyczajności - breach of decency

~ podstawowych obowiązków pracowniczych - infringement of basie employee’s obligations <duties>

~ porządku - breach of established order, disturbance of public order

~ porządku obrad - breach of order of deliberative assembly

~ posiadania - trespass upon property, infringement of possession

~ prawa - breach of the law, infringement of the law, transgression of the law, delict, departure from the law, defiance of the law, violation of the law

~ prawa materialnego - breach of substantive law

~ prawa podmiotowego - infringement of a right

~ praw autorskich - infringement of copyright

~ praw patentowych - infringement of patent rights

~ praw pracownika - infringement of an employee’s right

~ przepisów - breach of provisions, violation of regulations, defiance of regulations

~ rażące - flagrant violation

~ rażące porządku prawnego - gross breach of legał order

~ samowolne posiadania - willful infringement of possession

~ sprawności psychofizycznych -impairment of health, impairment of psycho-physical ability

~ suwerenności - infringement of sovereignty

~ tajemnicy korespondencji - violation of the secrecy of correspondence

~ tajemnicy państwowej - violation of the State secret

~ tajemnicy służbowej - violation of the work <company> secret, violation of a public service secret

~ umowy - infringement of contract

~ zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, wodnym, powietrznym -violation of the principles of safety in road, water and air traffic

~ zasad bhp - safety violation

~ poważne naruszenie (prawa) - gross violation

~ rozmyślne naruszenie prawa -deliberate violation of the law

naruszyciel - violator, disturber

naruszyć - to infringe, to breach, to violate ~ czyjeś prawa - to prejudice sb’s rights ~ interes - to violate interest

~ obowiązki służbowe - to transgress against Professional duties

~ posiadanie samowolnie - to infringe willfully possession

~ wyłączność - to infringe upon exclusiveness

~ zasadę - to transgress against a rule narzeczona - fiancee

narzeczony - flance

narzędzi/e - tools, implements, instrument ~ niebezpieczne - dangerous implements ~ przestępstwa - implements of crime

narzucić komuś warunki - to impose terms on sb

narzut - surcharge, margin

nasciturus - child conceived <unbom>, nasciturus

następca - successor, heir

~ prawny - successor to the rights, successor in title, legał successor

~ procesowy - successor in civil law proceedings

~ prawowity następca - legitimate successor, rightful successor

następczyni

naukowy

następczyni - successor, heiress następny - subseąuent, following, next, posterior

~ posiadacz - subseąuent holder następstwo - (kolejność) succession, order, seąuence; (rezultat, skutek, konsekwencja) conseąuence, result, effect

~ bezprawnego czynu - conseąuence of a misdeed

~ czynu - conseąuence of an action <deed>

~ prawne ogólne - generał legał succession

~ prawne szczególne -particular legał succession

~ procesowe -new litigant replacing the former one, succession of a new litigant in the place of a former one

~ w następstwie przestępstwa - in the aftermath of an offence

następujący - following; (kolejny) consecutive, successive

nasz numer - our reference

natarczywie - importunately, insistentły, pressingly, urgently, obtrusively

natarczywość - importunity, insistence, pressure, urgency

natarczywy - insistent, importunate, pressing, urgent

~ natarczywe żądanie - insistent demand

natężenie - intensity

~ złej woli - intensity of ill-will

natura - naturę

~ w naturze - in kind naturalizacja -naturalization, denization ~ zbiorowa - collective naturalisation ~ dokumenty naturalizacji -

naturalisation papers

~ świadectwo naturalizacji -naturalisation certificate

~ zaświadczenie o naturalizacji -certificate of naturalisation

~ ubiegać się o naturalizację - to apply for naturalisation

naturalizować - to naturalise

naturalizowany - naturalised

~ cudzoziemiec - naturalised alien

~ obywatel - naturalised Citizen

naturaln/y - natural

~ bieg rzeczy - natural course of events

~ spadkobierca - natural heir

~ śmierć - natural death ~ środowisko - natural environment

natychmiastow/y - forthwith

~ klauzula natychmiastowej wykonalności - immediate enforcement formuła

nauczanie - education, teaching, instruction, tuition            .

~ system - educational system

nauczyciel akademicki - academic teacher

nauka - (ogół wiedzy ludzkiej) knowledge, science; (teoria, doktryna) theory, doctrine

~ administracji - theory of administration

~ normatywna - normative science

~ pomocnicza - auxilliary discipline

~ panująca - dominant theory

~ prawa międzynarodowego - science of International law

~ zawodu - apprenticeship

nauki - the Sciences (tylko ścisłe)

~ humanistyczne - the humanities

~ podstawowe - pure Sciences

~ przyrodnicze - natural science, the natural Sciences

~ społeczne - social science, the social Sciences

~ stosowane - the applied Sciences

~ techniczne - the technological Sciences naukowiec - scientist, scholar

naukow/y - scientific

~ praca - scientific work; (o dziale) dissertation, scientific work

~ pracownik - scientific worker, scientist

166

~ stopień - academic <university> degree

~ zakład - scientific institute, institution nawiązać - to establish

~ stosunki dyplomatyczne - to establish diplomatic relations

~ stosunki konsularne - to establish consular relations

nawiązanie - establishment

~ stosunków dyplomatycznych -establishment of diplomatic relations

~ stosunków konsularnych -establishment of consular relations

~ nawiązka - sanction imposing

a payment to the injured or to the public purse, specific supplementary penal measure ordering a payment to the injured person or for a public purpose

nawiązka za ból - smart money

na wniosek - on application, at the reąuest nawicert - navicert

na wolności - at large

nawoływanie - incitement

~ publiczne do nieposłuszeństwa -public incitement to disobedience

~ publiczne do popełnienia przestępstwa - public incitement to commit a crime

~ publiczne do waśni na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych - public incitement to national, ethnic, racial, religious conflict, public incitement to ąuarrels based on national, ethnic, racial, religious differences

na zasadzie słuszności - on the basis of eąuity

na zlecenie i rachunek - by order and for account

nazwa - name, designation, term

~ handlowa firmy - trade name, firm name, name of the firm

nazwisko - sumame, family name, last name, name

~ fałszywe - false name

~ imię i nazwisko - fuli name

~ panieńskie - maiden name

~ rodowe - family name

~ zmiana - change of name negacja - negation

negatoryjne powództwo -negatory action negatywnie - negatively negatywny - negative

~ odpowiedź - negative answer negocjacje - negotiations negocjator - negotiator negocjować - to negotiate neoliberałizm - neo-liberalizm neutralizacja - neutralisation neutralizować - to neutralize neutralność - neutrality

~ trwała <wieczysta> - permanent neutrality, perpetual neutrality

~ zbrojna - armed neutrality

~ życzliwa - friendly <benevolent> neutrality

neutralny - neutral

nękanie - pinch

nieagresja - non-agression

~ pakt o - non-agression pact niebezpieczeństw/o - danger, jeopardy, peril

~ bezpośrednie - immediate danger, imminent danger <peril>

~ czynu nieznaczne - slight danger to the public weal

~ dla życia - danger to life

~ epidemii - danger of an epidemie

~ grożące bezpośrednio - danger directly threatening

~ grożące bezpośrednio dobrom osobistym osoby - danger directly threatening the personal interests of a person

~ majątkowe - danger to property

~ morza - perils of the sea, sea perils <risks>

~ odeprzeć - to repulse danger

~ odparcie niebezpieczeństwa - repulse of a danger

~ osobiste - personal danger

~ pogorszenia rzeczy - danger of deterioration of a thing

~ poważne dla porządku prawnego -serious danger to the public order

~ powszechne - public danger

~ społeczne - social danger

~ społeczne czynu znikome - minimal danger to the public weal

~ społeczne nieznaczne - slight danger to the public weal

~ śmierci - danger of death

~ zbiorowe - collective danger

~ nieświadomość społecznego niebezpieczeństwa czynu - ignorance of social danger of an act

~ narażać kogoś na niebezpieczeństwo

- to expose sb to danger

~ stanowić niebezpieczeństwo - to be danger to

~ w niebezpieczeństwie - in danger

~ w niebezpieczeństwie życia - in danger of one’s life

niebezpiecznie - dangerously, perilously, hazardously

niebezpieczn/y - dangerous, perilous, unsafe, risky, hazardous

~ czyn społecznie niebezpieczny -socially dangerous act

~ działania - dangerous acts

~ ładunek - hazardous cargo

~ towary - hazardous goods

nieboszczyk - (zmarły niedawno) the decedent, the deceased

niebyły - nuli and void

niecierpiący zwłoki - not amenable to delay, urgent, of utmost urgency, exigent

nieczynienie - not doing, omission

nieczytelnie - illegibly

nieczytelny - illegible, crabbed

~ pismo - a scibble

~ podpis - illegible signature

niedająca się pokonać przeszkoda -

unsurmountable obstacle

niedbale - (nie dbając) carelessly, heedlessly, neglectfully; (niestarannie) negligently

niedbalstwo - (brak dbałości) neglect, negligence, carelessness, slackness; (niestaranność) slapdash execution

~ karalne - actionable negligence

~ przez niedbalstwo - by negligence

~ rażące - gross negligence

~ rażące popełnić - to commit gross negligence, to commit apparent negligence

niedobór - deficit, shortage

~ kasowy - cash shortage <deficit>

~ na rachunku bankowym - overdraft

~ pokryć - to cover a deficit

niedogodność - inconvenience, nuisance, discomfort

niedojście do skutku - failure to take effect

nie dojść do skutku - to fail to come into existence

niedokładność - inaccuracy, inexactness, incorrectness

niedokładny - inexact

nie dokonać zgłoszenia - to fail to report

nie dopełniać uporczywie obowiązków rodzinnych - to fail persistently to fulfil family duties

nie dopełnić obowiązków - to fail to fulfil one’s obligations

niedopełnienie -non-fulfilment, non performance, omission

~ obowiązków - default of duties

~ obowiązku - non-fulfillment of duty niedopuszczalność - inadmissibility

~ drogi sądowej - inadmissibility of judicial proceedings, inadmissibility of sueing or prosecuting

~ warunku - inadmissibility of condition niedopuszczalny - inadmissible, impermissible

~ dowód - incompetent evidence

~ z mocy ustawy - inadmissible by law

niedorozwój umysłowy-mental

retardation, mental deficiency niedostatek - (ubóstwo) impoverishment,

poverty, indigence; (brak czegoś) lack, want, deficiency, penury, shortage

~ popaść w - to become impoverished

niedostosowanie społeczne - social

maladjustment

niedoświadczenie - inexperience

nie dotrzymać obietnicy - to fail to keep

one’s promise

nie dotrzymać warunków - to fail to

fulfil conditions

niedotrzymanie - failure to keep ~ terminu - exceeding the time limit,

failure to keep deadline

~ umowy - breach of contract

~ warunku - failure to comply with the condition

niedozwołon/y - forbidden, prohibited, illicit, unlawful

~ czyn - illicit act, unlawful law

niedziela lub święta - Sunday or public

holidays

nieformalnie - (niezgodnie z przepisami) informally, against the rules, against the regulations; (nielegalnie) illegally

nieformalność - irregularity, informality nieformalny - (niezgodny z przepisami)

irregular, informal; (nielegalny) illegal niegodność - unworthiness

~ dziedziczenia - unworthiness to inherit niegodny - unworthy, undeserving

~ spadkobierca - unworthy heir niegodziwość - (cecha) wickedness,

vileness, baseness, meanness;

(postępek) foul deed, shabbiness,

roguery

niegodziwy - vile, base, mean, ignoble;

(o czynie) foul, wicked, dishonourable, shameful

niegospodarność -mismanagement

niehumanitarny - inhumane nieistniejący - non-existent nieistnienie - non-existence

~ stosunku prawnego - non-existence of legał relationship

nieistotny - immaterial, unsubstantial, irrelevant, inessential

~ argument - an argument of little substance

~ dla sprawy - irrelevant to the subject

~ dowód - irrelevant averment, irrelevant evidence

~ fakty - immaterial facts

~ pomyłka - irrelevant error

~ zarzut - immaterial objection

niejasność - vagueness, dimness, ambiguity

~ opinii biegłego - vagueness of expert’s opinion

niejasny - (niezrozumiały) ąuestionable, abstruse, ambiguous, unclear, obscure, vague

niejawnie - secretly

niejawn/y - closed, secret

~ głosowanie - secret ballot

~ obrady - closed session

~ posiedzenie - closed session, session in camera

~ na niejawnym posiedzeniu - at

chamber

niejawność - secrecy, lack of public disclosure

~ głosowania - secrecy of ballots

~ obrad - closed-door deliberations

~ posiadania - secrecy of possession, secret possession, undisclosed possession

~ posiedzenia - closed-door session, session in camera

~ postępowania - proceedings in closed session <camera>

niekaralność - unpunishability

niekaralny - not liable to penalty, unpunishable

niekarany - person without criminal record, not convicted

niekarnie - insubordinate with disregard of discipline, insubordinately

niekarność - disregard of discipline, indiscipline, insubordination

niekarny - undisciplined, insubordinate, unruly

niekompetencja - (brak kompetencji) incompetence, incompetency; (brak kwalifikacji) lack of ąualifications

niekompetentny - incompetent, unskilled, unąualified

niekonsekwencja - inconsistency niekonsekwentnie - inconsistently,

unconseąuently, inconseąuentially niekonsekwentny -unconsistent,

inconseąuent, inconseąuential niekonsty tucyj ny - unconstitutional niekorzystn/y - disadvantageous, adverse

~ orzeczenie - adverse judgment niekorzyść - disadvantage

~ na niekorzyść - to somebody’s disadvantage

nielegalnie - i 1 legally, illicitly, unlawfully nielegalność - illegality, illicitness, unlawfulness

nielegaln/y - illegal, unlawful, illicit, hot

~ działalność - illegal business

~ operacja - illegal operation

~ zatrudnienie - clandestine work, black market work

~ zgromadzenie - unlawful assembly

~ związek - illicit relationship

nieletni - minor, juvenile (under 17 years), under age

~ dozór nad nieletnim - surveillance over a juvenile

~ dozór nad nieletnim warunkowo zwolnionym - surveillance over a conditionally released prisoner

~ kurator dla nieletniego - guardian of

a minor

~ przestępca - juvenile offender

~ przestępczość nieletnich - juvenile delinąuency

~ sąd dla nieletnich - juvenile court

~ schronisko dla nieletnich - juvenile detention centre, home for detained juveniles

~ sprawca wykroczenia -juvenile delinąuent

nieletniość - minority, non-age nielojalność - infidelity, disloyalty nieludzki/e - (nieludzki) inhuman;

(bezlitosny) ruthless

~ traktowanie - inhuman treatment nieludzko - (okrutnie) inhumanly, barbariously, atrociously; (bezlitośnie) ruthlessly

nieludzkość - (okrucieństwo) ruthlessness; (czyn) atrocity

niemajątkow/y - non-fmancial, unrelated to property

~ prawo - non-proprietary right niematerialn/y - immaterial, incorporeal, intangible

~ dobra - intangible assets

~ prawo - incorporeal right

niemoralność - (nieobyczajność) immorality; (zepsucie) depravation; (nieuczciwy) dishonest

niemoraln/y - (nieetyczny) immoral;

(gorszący) depraved; (nieuczciwy) dishonest

~ czyn - immoral deed, immoral act

~ postępowanie - immoral practices

~ prowadzenie się - immoral conduct

~ wpływ - immoral influence

~ zachowanie - immoral behaviour niemota - dumbness

niemożliwość - impossibility

niemożność - inability, impossibility

~ działania - inability to act

~ pokierowania postępowaniem -

inability to govem one’s own conduct

~ rozpoznania znaczenia czynu -inability to understand the significance of an act

~ świadczenia pierwotna - original impossibility of performance

~ świadczenia podmiotowa, przedmiotowa - subjective, objective impossibility of performance

~ świadczenia pracy - inability to work

~ świadczenia wtórna - conseąuential impossibility of performance

niemy - dumb

nienależny - undue

nienależyt/y - improper

~ wykonywanie obowiązków -improper performance of duties

~ wykonywanie zobowiązań - improper performance of obligations

nienaruszalnie - inviolably, infrangibly, sacredly

nienaruszalność - inviolability, sacredness, infrangibility

~ cielesna - corporeal inviolability, inviolability of the body

~ granic - inviolability of the State border

~ korespondencji - inviolability of correspondence

~ mieszkania - inviolability of one’s home

~ terytorium - inviolability of territory nienaruszalny - inviolable, indefeasible, sacred, infrangible

nienaruszony - intact

nienaukowy - unscientific

nienawiść - hatred, detestation, abomination

~ rasowa - racial hatred nienormalność -abnormality nienormalny - abnormal, irregular nieobecność/ci - absence, non-attendance,

non-appearance

~ usprawiedliwienie - reasons for <excuse> of absence

~ usprawiedliwiona - justified/excused absence

~ usprawiedliwiona w pracy - excused absence from work, exculpated absence from work

nieobecny - absentee

~ być nieobecnym - to be absent from

~ czasowo nieobecny - temporary absentee

~ kurator dla nieobecnego - guardian for an absent person

~ służbowo - absent on business

~ w nieobecności pozwanego - absente reo

~ w pracy - absent from work nieobliczalnie - (niepoczytalnie)

irresponsibly

nieobliczalność - (niepoczytalność) irresponsibility

nieobliczalny - (niepoczytalny) irresponsible, unpredictable

nieodłączny - inherent

nieodparty argument - irrefutable

argument

nieodpłatn/y - gratuitous, free of charge ~ czynność prawna - gratuitous act in law

nieodpowiedni - unfit

nieodpowiedzialność - irresponsibility

nieodwołalnie - irrevocably nieodwołalność - irrevocability nieodwołalny - (nie mogący być

odwołanym) irrevocable, irreversible;

(ostateczny) finał, peremptory

nieodwracalnie - irreversibly nieodwracalny - irreversible nieodzowna podstawa - indispensable

basis

nieoficjalnie - off the record

nieoficjalny -unofficial, informal, inofficial, non-official

nieograniczona odpowiedzialność -

unlimited liability

nieokreślony - indefinite, indeterminate ~ czas - indefinite period of time ~ na czas nieokreślony - indefinitely

nieopłacony - unpaid for nieoprocentowany - interest-free nieostrożność - imprudence, lack of

caution, carelessness

nieoznaczony - unspecified, indefinite

~ czas - unspecified time

~ termin - unspecified period of time

niepaństwowa osoba prawna - non-state legał person

niepełnoletni - minor (under 17), infant, under age

~ majątek osób niepełnoletnich podlegający ograniczeniom w obrocie

- minor interests

niepelnoletność - non-age, infancy, monority

niepewność - uncertainty

niepisan/y - imperscriptible, unwritten

~ niepisane prawo - imperscriptible law niepoczytalnie - insanely, irresponsibly niepoczytalność - non-accountability, insanity, lunacy, irresponsibleness

~ obrona oparta na zarzucie niepoczytalności pozwanego -defence of insanity

~ stan niepoczytalności - lack of accountability

niepoczytalny - non-compass, insane, lunatic, irresponsible

niepodobieństwo - impossibility

~ ojcostwa - unlikelihood of being

a father <of patemity>

niepodzielnie - indivisibly

niepodzielność - indivisibility

~ gospodarstwa rolnego - indivisibility of a farm

~ prawa - indivisibility of a right niepodzielny - indivisible, non-divisible, joint

niepokój - unrest

~ publiczny - public unrest

niepołączalność - incompatibility

~ urzędów - incompatibility of offices

nieposzanowanie prawa - disregard of the law

nieposzlakowany - irreproachable, unimpeachable, spotless, unspotted

niepowetowan/y - irreparable

~ straty - irreparable losses

~ szkoda - irreparable damage niepowodzenie - fiasco

~ rokowań - failure of negotiations niepozbywalność - inalienability niepozbywalny - inalienable nieprawda - untruth, lie nieprawdopodobny - improbable nieprawdziwy - untrue nieprawidłowość - irregularity,

abnormality

~ ujawnić - to reveal irregularities nieprawidłow/y - anomalous, irregular, incorreet, abnormal

~ depozyt - irregular deposit

~ dokument - irregular document nieprawnie -unlawfully, illegally nieprawny-unlawful, illegal nieprawomocność - lack of force of law nieprawomocny - not valid, lacking force of law, invalid

nieprawomyślność - disloyalty nieprawość - misdeed; (wykroczenie)

infringement of the law; (nielegalność) illegality

nieprawowierność - non-conformity, unorthodox

nieprawowierny - non-conformist, unorthodox

nieprawowity - illegal, unlawful niepraw/y - illegal, illicit, unlawful

~ dziecko z nieprawego łoża -illegitimate child, child bom out of wedlock

nieprocesowe postępowanie - non-litigious proceedings

nieprzedawnialność - non-limitation, imprescriptibility

~ niepodleganie przedawnieniu -imprescriptibility

~ nieulegający przedawnieniu -imprescriptible

~ roszczeń - imprescriptibility of claims ~ zbrodni hitlerowskich - non-

limitation of prosecution of the Nazi crimes

172

173

~ zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości - non-Iimitation of prosecution of war crimes and crimes against humanity

nieprzedawnialny - imprescriptible nieprzekonując/y - inconclusive

~ dowód - inconclusive evidence

~ zarzut - unconvincing objection <plea>

nieprzekupność - incorruptibility nieprzekupny - incorruptible

~ sędzia - incorruptible judge nieprzenośny - non-transferable, unnegotiable

nieprzerwanie - uninterruptedly nieprzerwany - uninterrupted, continuous, unbroken

nie przestrzegać - to fail to comply

~ dyscypliny - to fail to comply with discipline

~ prawa - to fail to comply with the law ~ przepisów - to fail to comply with the provisions

nieprzestrzeganie - non-observance, disregard

~ prawa - disregard of law nieprzydatność - uselessness nieprzyjaciel - enemy, foe nieprzyjacielski - enemy’s, hostile nieprzyzwoitość - indecency nieprzyzwoity - indecent nieretroakcja - non-retroaction nierozprzestrzenianie - non-proliferation

- broni jądrowej - non-proliferation of nuclear weapons

nierówność - ineąuality

~ społeczna - social ineąuality

~ traktowania - ineąuality of treatment nieruchomości, nieruchomość -immovables, real estate, realty

~ dobrowolny podział nieruchomości -voluntary partition of real estate

~ egzekucja z nieruchomości -enforceiment against immovables

~ egzekucja z ułamkowej części nieruchomości - enforcement against fractional part of a real estate

~ obciążona - burdened real estate, real property under charges

~ podział - partition of immovable property

~ rolna - agricultural real property

~ rolnymi nieruchomościami obrót -conveyance of agricultural holdings

~ służebna - servient tenement

~ ułamkowa - fractional tenement

~ umowa sprzedaży - estate contract

~ władnąca - dominant tenement, dominant real estate

~ włościańska - (rustykalna) peasant real property

~ zająć - to seize real property

~ zajęcie natychmiastowe - instant seizure of real property

nierząd - (prostytucja) prostitution, halotry, debauchery, immorality

~ dom nierządu - bawdy-house

~ nakłanianie do uprawiania - inciting to prostitution

~ przeciw naturze - prostitution against naturę

~ uprawiać nierząd - to walk the streets ~ zawodowy - Professional prostitution nierządny czyn - lewd act, indecent act nierzetelnie - unconscientiously, dishonestly

nierzetelny - unreliable niesądowy - non-judicial niesłuszność - wrongfulness, unfaimess

~ oczywista orzeczenia - evident wrongfulness, obvious unfaimess of judgment, evident wrongfulness of judgment

niesłuszn/y-unjust, wrong, unfair, unjustified, ineąuitable

~ wzbogacenie -unjust enrichment, unjust <unjustified> gain <benefit>

~ zarzut - undeserved charge

nie spełnić czegoś - to fail to do sth

niespełnienie - non-performance

~ świadczenia - non-performance

~ wymagań - failure to comply with the reąuirements

niesporny - non-contentious, non-litigious, not in litigation

~ postępowanie niesporne -non-

litigious, non-contentions procedurę niesprawiedliwie - ineąuitably, unjustly,

wrongly

niesprawiedliwość - ineąuity, unjustice, unfaimess

~ krzywdząca - rank unjustice, crying unjustice

~ rażąca - iniąuity, blatant unjustice, gross unjustice

~ wyrządzić komuś niesprawiedliwość

-    to do sb an unjustice, to wrong sb niesprawiedliwy - inofficious, unjust, ineąuitable, wrongful, unfair

~ oczywiście - manifestly unjust

~ rażąco - gross unjust

niesprzeciwianie się - non-resistance

nie stawić się - to fail to appear

~ do pracy - to fail to report for work

~ w sądzie - to default

niestawiennictwo, niestawienie się -

absence, default (of appearance), non-appearance, failure to appear, contempt of court, contumacy

~ na sprawie - default at trial

~ nieusprawiedliwione -unjustified non-appearance

~ świadka - non-appearance of witness

~ usprawiedliwić - to excuse non-appearance

~ usprawiedliwione - justified non-appearance

~ w pracy - failure to report at work

~ w sądzie - contumacy

~ osoba winna niestawiennictwa -defaulter

~ w wypadku niestawiennictwa - in case of absence

niestosowanie - non-application

~ prawa wstecz - non-retroactivity of law

niesubordynacja - insubordination

niesumienny - unconscientious nieszkodliwy - harmless, innocent

~ przepływ przez wody terytorialne -innocent passage

nieściągalność - uncollectability, irrecoverability

~ wierzytelności - irrecoverable debt, bad debt

nieściągalny - unrecoverable, incollectible, irrecoverable

nieścisłość - inaccuracy, imprecision, inexactitude

~ protokołu - inaccuracy of the minutes, inaccuracy of the record

~ roszczeń - imprecision of claims nieślubny - illegitimate, bom out of wedlock, adulterate

~ nieślubne dziecko - illegitimate child, natural child, bastard

nieświadomość - ignorance, unawareness, unacąuaintance

~ bezprawności czynu - ignorance

<unawareness> of lawlessness of an act

~ okoliczności stanowiących znamię przestępstwa - ignorance of circumstances which constitute features of a criminal offence

~ praw własnych - ignorance of one’s own rights

~ prawa - ignorance of the law

~ prawa nie usprawiedliwia -

ignorantia iuris non excusat -ignorance of the law is no excuse

~ prawa szkodzi - ignorantia iuris nocet, ignorance of the law is harmful

~ społecznego niebezpieczeństwa czynu

-    ignorance of public danger of a crime, ignorance of social danger of an act

nieświadomy - unaware of

nietolerancja - intolerance nietolerancyjnie - intolerantly

nietołerancyjność - intolerance

nietolerancyjny - intolerant

nietrzeźwość - insobriety, intoxication nietrzeźwy - (odurzony alkoholem) (pot.)

tipsy, in drink, intoxicated, unsober nietykalność - inviolability, immunity

~ cielesna - bodily inviolability

~ dyplomatyczna - diplomatic immunity

~ mieszkania - freedom from search of the dwelling, immunity of residence

~ naruszenie nietykalności cielesnej -battery

~ naruszyć - to infringe sb’s immunity

~ osobista -personal inviolability

~ poselska - parliamentary privilege

<immunity>

nietykalny-enjoying immunity, immune, inviolable

nieuczciwa konkurencja -unfair

competition

nieuczciwie - (oszukańczo) dishonestly, fraudulently, by fraud; (niegodziwie) basely, meanly

~ postąpić wobec kogoś - to cheat sb, to play sb foul

nieuczciwość - (brak uczciwości) dishonesty, fraud; (nieuczciwy postępek) piece of dishonesty

nieuczciwy - crooked, dishonest, foul ~ nieuczciwa konkurencja - unfair

competition

nieudolność - inaptitude

~ usiłowania -ineffective attempt nieudoln/y - inefficient, clumsy

~ kierownictwo - inefficient

management, mismanagement nieuiszczenie - failure to pay nie uiścić - to fail to pay nieumyślnie - unintentionally nieumyślność - unintentional character of

an offence (recklessness or negligence) nieumyśln/y - accidental, unintentional,

inadvertent, involuntary

~ bankructwo - involuntary bankruptcy ~ czyn - unintentional act

~ paserstwo - unintentional dealing in stolen property

~ przestępstwo - unintentional offence

~ spowodowanie śmierci - accidental killing

~ uszkodzenie ciała - involuntarily caused injury

~ zabójstwo -manslaughter, accidental killing, involuntary manslaughter, homicide

~ zaniechanie - unintentional comission nieuniknion/y - inevitable

~ zwłoka - inherent delay, inevitable delay

nieuprawniona osoba - unauthorized

person

nieusprawiedliwion/y - inexcused

~ niestawiennictwo - inexcusable failure

to appear

nieusuwalność (sędziego, urzędnika) -

irremovability

nieusuwalny - irremovable, non-removable

nieuzasadniony - unjustified, unfounded, unreasonable, groundless

~ obawy - groundless fears

~ podejrzenia - groundless suspicions

~ roszczenie - unreasonable claim

~ zwłoka - unreasonable delay

nieuzbrojony - unarmed

nieużytek - barren <waste> land, barren

nieużywanie - desusetude

nieważność - (brak znaczenia wobec prawa) invalidity, nullity

~ bezwzględna - absolute invalidity

~ czynności prawnej - invalidity of

a legał transaction, invalidity of an act in the law

~ czynności procesowej - invalidity of an act in court proceedings

~ decyzji - invalidity of decision

~ małżeństwa - nullity of marriage

~ oświadczenia woli - invalidity of a declaration of will <of intention>, invalidity of a will

~ postępowania - nullity of legał proceedings

~ rygor nieważności - pain of nullity

~ pod rygorem - under pain of nullity

~ testamentu - invalidity of a will

~ umowy - invalidity of a contract

~ wyroku - invalidity of a judgment

~ względna - invalidity with validation admitted, relative invalidity

~ zgłoszenia listy kandydatów -invalidity of submission of a list of candidates

~ z mocy prawa - nullity by operation of law

nieważn/y - (mało ważny, nieistotny wobec prawa) unimportant, unessential; (nieobowiązujący) nuli, void, invalid, nuli and void

~ czynność prawna - void legał trans action

~ bezwzględnie - absolutely void legał transaction

~ względnie - void legał transaction with validation admitted

~ głos oddać - to cast a nuli and void vote

~ głosowanie - nuli and void vote

~ małżeństwo - void marriage

~ roszczenie - invalid claim

~ testament - invalid will

~ wobec, w świetle prawa - invalid at law, legally ineffective

~ z mocy prawa - nuli and void by operation of law

~ uznać za nieważne - to declare invalid niewdzięczność - ingratitude

~ obdarowanego - ingratitude of the recipient

~ rażąca - gross ingratitude, fłagrant ingratitude

niewiarygodny - incredible, unbelievable

niewidomy - blind

niewierność-unfaithfulness; (brak lojalności) disloyalty; (wiarołomstwo) infidelity, faithlessness

niewierny - (wiarołomny) disloyal, unfaithful; (niezgodny z prawdą) inaccurate, unfaithful

niewinnie - (bez winy) innocently, guiltlessly; (bez złych następstw) harmlessly, inoffensively

niewinność/i - (brak winy) innocence

~ domniemanie niewinności -presumption of innocence

~ oskarżonego - presumption of innocence of the accused

~ dowieść - to prove not to be guilty

~ dowód - evidence of being not guilty

~ kwestia - issue of innocence

~ przedstawiać dowody - to produce proofs of being not guilty

~ udowodnić niewinność - to prove sb not guilty                --

~ dowieść swej niewinności - to prove one’s innocence

~ wykazać niewinność - to produce innocence

niewinny - (który nie zawinił) innocent, blameless, not guilty, guiltłess, chaste

~ uznać niewinnym - to acąuit, to declare not guilty

niewłaściwość - (niestosowność) inappropriateness, unsuitableness, incompetence, incompetent

~ sądu - lack of competence of a court, incompetency of a court

niewłaściw/y - improper, unsuitable, inapproriate, wrong

~ postępowanie - malpractice

~ sąd - incompetent court

niewola - (brak wolności, zależność od przemocy) slavery, bondage, captivity; (odosobnienie w obozie wojskowym w okresie wojny) captivity

niewolnictwo - slavery

niewolniczy - slavish, servile

niewolnik - slave

niewspółmiernie - incommensurably

~ łagodny - incommensurably mild

~ surowy - incommensurably severe

niewspółmierność - incommensurability

~ kary - incommensurability of punishment

~ rażąca kary - glaring

incommensurabilityof punishment

niewspółmierny - disproportionate

~ do - incommensurable with

~ rażąco - strikingly disproportionate niewybaczalny - unpardonable, inexcusable

niewydajność - inefficiency

niewydanie - failure to issue

~ opinii - failure to issue a certificate

~ świadectwa pracy - failure to issue

a certificate of employment

nie wykonać czegoś - to default on sth

niewykonane zobowiązania - non-

performed obligation

niewykonanie - default, non-performance, non-fulfilment, failure to perform, non-accomplishment

~ rozkazu - non-fulfilment of a command

~ umowy - non-fulfilment of a contract

~ zobowiązania - non-performance of an obligation, default, non-fulfilment of an obligation

~ zobowiązań - non-performance of obligations

niewykryty - non-detected

~ niewykryte przestępstwo - non-

detected delinąuency

niewymagalny - not due

niewypełnienie obowiązków - non

fulfilment of duties

niewypłacalność - insolvency, non-solvency

~ dłużnika - insolvency of the debtor

~ ogłoszenie niewypłacalności -

declaration of insolvency

~ być niewypłacalnym - to be insolvent company, to be unable to pay

niewypłacalny - insolvent

~ dłużnik - insolvent debtor

niewyraźny - obscure, indistinct, unclear

niewzruszalny - indefeasible, irreversible

niezachowanie należytej staranności -

failure to observe due diligence niezaczepialny - incontestable, unimpeachable, non-voidable

niezakłócone korzystanie z - peaceful enjoyment of

niezależnie - independently

niezależność - independence

~ materialna - self-sufficiency niezaleźn/y - independent

~ opinia - detached opinion niezamężna - unmarried, single

~ kobieta - single woman niezaprzeczalnie - undeniably, incontestably, incontrovertibly, undisputably

niezaprzeczaln/y - incontestable

~ dowód - undeniable proof

~ fakty - incontestable facts

~ prawa - incontestable rights

niezarobkowe (przedsiębiorstwo) -non-profit (enterprise)

niezasadność - groundlessness niezasadny - baseless, groundless niezaskarżalny - non-actionable, not-claimable, unactionable; (w trybie apelacji) unappealable

niezastosowanie się do czegoś - failure to comply with

niezawiniony - non-culpable, faultless

~ błąd - non-culpable error

niezawisłość - independence, complete independence

~ biegłego - independence of an expert

~ sądu - independence of a court of law

~ sędziowska - independence of the judiciary

niezawisły - independent, self-dependent niezbędny - indispensable, essential, necessary

niezbity (dowód, argument) - irrefutable, uncontrovertible, undeniable

niezbywalność - inalienability

niezbywaln/y - not <non>-transferable, inalienable

~ prawa - inalienable rights niezdolność - incapacity, inability, unfitness, ineligibility, disąualification

~ czasowa do pracy - temporary inability to work

~ do czynności prawnej - incapacity to act

~ do działań prawnych - legał incapcity ~ do dziedziczenia - incapacity to inherit ~ do odpowiadania za własne czyny -

unaccountability

~ do pracy - unfitness to work, inability to work

~ do pracy wskutek choroby -

incapacity for work as a result of sickness

~ trwała do pracy - permanent inability to work

niezdolny - incapacitated, disąualified, ineligible; (nie mogący podołać) unable, incapable (of doing sth);

(niezdatny) incapable

~ do popełnienia jakiegoś czynu -

incapable of committing an act

~ do pracy - incapacitated for work, unfit for work

~ czasowo - temporarily incapacitated for work

~ do służby wojskowej - unfit for military service

~ do wykonywania pracy - unfit for

ajob

niezgoda - disagreement, dissention niezgodnie - discordantly,

disharmoniously, incompatibly niezgodnie z - inconsistently with

~ traktatem - contrary to the treaty

~ umową - contrary to the agreement

niezgodność - (błędność) incorrectness, faultiness; (sprzeczność) discrepancy, inconsistency, non-conformance, non-compliance; (brak zgody) disagreement, discordance; (brak odpowiedniości) inconformity

~ poglądów - clash of opinions

~ usposobień - incompatibility of temper

~ z prawdą - departure from the truth

~ z prawem -unlawfulness

niezgodny z - incompatible with, inconsistent with, contrary to

~ prawem - unlawful, illegal

~ z traktatem - contrary to the treaty nieziszczenie się - unrealizability

~ warunku - unrealizability of a condition

nieznaczny - insignificant

nieznajomość - (brak znajomości czegoś) unacąuaintance with sth;

(nieświadomość) unawareness of sth, ignorance

~ faktu - ignorance of a fact

~ prawa - ignorance of the law

~ zasad współżycia społecznego -ignorance of the principles of community life

~ zawiniona nieznajomość -culpable ignorance, guilty ignorance

~ zasłaniać się nieznajomością - to plead ignorance

niezwłoczne wypowiedzenie - immediate notice of termination

niezwłocznie - immediately, at once nieżonaty - unmarried, single

nieżyjący - the late, the dead, the deceased nihilista-nihilist

nihilistyczny - nihilistic nihilizm-nihilism

~ prawny - legał nihilism

nikczemnie-basely, meanly, abjectly, shabbily

nikczemność - (czyn) baseness, meanness, villainy, (pot.) shabby trick; (cecha) baseness, infamy, sordidness

nikczemny - (niski moralnie) malicious, dishonourable, despicable;

(niegodziwy) base, mean, sordid

~ czyn - assault

niniejszy - this, hereby

niska szkodliwość społeczna czynu - Iow degree of damage to the society

niski dochód - Iow income

niszczyciel (kontrtorpedowiec) -

destroyer

niszczyć - to destroy

~ cudzą korespondencję - to destroy another person’s mail

~ mienie - to destroy property

niższej instancji sąd - inferior court, court of lower instance

niższość/i - inferiority

~ kompleks - inferiority complex

niższy - inferior

~ sąd niższej instancji-court of lower instance

nocleg - accomodation

nocna pora - night time

nominacja/i - appointment, nomination

~ dokument - letter of appointment

~ dożywotnia - appointment for life

nominalizm -nominalism nonkonformizm - non-conformity norma - (ilość czegoś) standard, norm;

(zasada, reguła) norm, rule

~ abstrakcyjna - abstract norm

~ autonomiczna - autonomous norm

~ bezwzględnie obowiązująca

(imperatywna) - strictly binding norm, absolutely binding norm

~ blankietowa - blank rule

~ branżowa - rule in a particular trade

~ celowościowa - teleological norm

~ dwustronna - bilateral norm

~ dyspozytywna - discretionary rule

~ generalna - generał norm

~ heteronomiczna - heteronomous norm

~ hierarchicznie niższa, hierarchicznie wyższa - lower norm, superior norm

~ imperatywna - imperative norm

~ indywidualna - individual norm

~ instrukcyjna - instructional norm, recommendation

~ jakościowa - ąuality standard

~ jednostkowa - singular norm

~ karna - norm of penal law

~ kauczukowa - flexible rule

~ kolizyjna - norm of competence

~ kolizyjna jednostronna -unilateral norm of competence

~ kolizyjna niezupełna - incomplete norm of competence

~ kolizyjna wielostronna - multilateral norm of competence

~ kolizyjna zupełna - complete norm of competence

~ kompetencyjna - norm of competence

~ konflikt - conflict of norms

~ konkretna - specific norm

~ krajowa - national standard

~ kurtuazyjna - courtesy norm

~ kwalifikowana - ąualified norm

~ merytoryczna - norm based on the merit

~ międzynarodowa - intemational norm <standard>

~ moralna - morał standard, morał norm

~ obowiązująca - binding norm

~ obszarowa - territorial norm

~ odsyłająca - reference norm

~ ogólna - generał norm

~ państwowa - (norma ustalona przez państwo) govemment standard, norm set by the State; (wzór) national standard

~ parametryczna -parametrical norm

~ pierwotna - primary norm, original norm

~ planowa - plan norm

~ podstawowa - basie norm, fundamental norm

~ polska - Polish norm

~ powszechna - universal norm, generał norm

~ pracy - norm, <production quota> set for a worker

~ pracy zakładowa - factory standard

~ prawa międzynarodowego - rule of the International law

~ prawna - legał norm, proposition of law, rule of law

~ prawna bezwzględnie obowiązująca

- absolutely binding legał norm (ius cogens)

~ prawna względnie obowiązująca -relatively binding legał norm (ius dispositivum)

~ sankcjonująca - sanctioning norm

~ skuteczna - effective norm

~ specjalna - special norm

~ społeczna - standard of conduct, social standard

~ techniczna - technical norm, norm of technical character, technological standard

~ umowna - contracturał norm

~ ustawowa - statutory norm

~ współżycia społecznego - standard of society

~ wydajności - standard of efficiency

~ zasadnicza - fundamental norm, essential norm

~ zwyczajowa - customary norm

~ hierarchia norm prawnych -hierarchy of legał norms

~ kolizja norm - conflict of norms

~ ogólnie przyjęte normy postępowania

- habit and repute, common rules, social rules

normalizacja - (standaryzacja) standarization; (uregulowanie) normalization

~ stosunków - normalization of relations normaln/y - normal

~ tok czynności - the normal run of things

normatyw - standard, quota, ratę (official or technical)

~ środków obrotowych - fixed amount of working means, fixed amount of tumover means, norm of working Capital

normatywizm - normativism normodawca - norm giver normować - (regulować) to regulate;

(standaryzować) to standardize normowanie - (regulowanie) regulation

~ standaryzowanie - norm-setting, standardization

~ zużycia - regulation of wear and tear nosiciel HIV - HIV carrier nostryfikacja - validation of a foreign diploma, confirmation of a diploma issued in a foreign country

nostryfikować - to validate a foreign diploma, to confirm a diploma issued in a foreign country

nośniki - carriers

nośnik utworu - carrier of a work nota - (dokument) notę; (pismo dyplomatyczne) diplomatic notę

~ budżetowa - budget notę

~ bukowania - booking notę

~ dyplomatyczna - diplomatic notę

~ gotowości - notice of readiness

~ obciążająca - debit notę

~ okólna - circular notę

~ osobista - personal notę

~ pisemna - written notę

~ podpisana - signed notę

- pokrycia - covering notę

~ poufna - confidential notę

~ słowna (werbalna) - verbal notę

~ uznaniowa - credit notę

~ zbiorowa - collective notę

~ wymiana not - exchange of notes notarialnie - before a notary, by deed

~ poświadczony notarialnie -authenticated by a notary

notarialn/y - notarial

~ akt - notarial deed

~ biuro - notarial office, notary’s office

~ forma - notarial form

~ kancelaria - notarial office

~ opłata - notary’s fee, notarial fee

~ pełnomocnictwo - notarized power of attomey, notarial power of attomey

~ potwierdzenie podpisu - notarized signature

~ testament - will drawn up by a notary

~ umowa - contract drawn up by a notary

~ ~ spółki - notarial deed founding

a company

notariat - notarial services, institution of notary public, notaries public (as a professional group)

notariusz - notary public

notorycznie - notoriously

notoryczność - notoriety, notoriousness notoryczny - habitual; (łajdak) notorious;

(zbrodniarz) flagrant

~ pijak - habitual drunkard

~ przestępca - habitual criminal notoryjny - notorious

notować na giełdzie - to quote on the stock exchange, to list at the stock exchange

notowanie - listing, ąuotation, ąuoting

~ akcji - share ąuotation

~ giełdowe - exchange ąuotation notowanym być - to have a police record notyfikacja - notification, intimation, announcement

notyfikować - to notify, to intimate sth to sb

notyfikowanie - notification, announcement, intimation

nowacja - novation

~ długu - novation of debt

~ zobowiązania - novation of an obligation

nowela - (poprawka) amendment (to

a statute)

~ do poprawki - amendment to an amendment

nowelizacja - amending of a law, amendments

nowelizator - amender

nowelizować - to amend

nowe okoliczności faktyczne - new

factual circumstances

noworodek - new-bom child

NSA/Naczelny Sąd Administracyjny -the Supreme Administrative Court nuklearny - nuclear

~ katastrofa - nuclear catastrophe numer - number, digit

~ bieżący - current number

~ identyfikacyjny podatnika (NIP) -taxpayer’s Identification number

~ konta - account codę

~ porządkowy - serial number

~ sprawy - file number, reference

~ sygnatury - file number

numeracja - numbering, numeration

numerować kolejno - to number

consecutively

nuncjatura - nunciature

nuncjusz papieski - (apostolic) nuncio;

(papai) nuncio

obalenie - (unieważnienie) reversal (of a judgment); (uzasadnienie błędności) refutation; (doprowadzenie do upadku) overthrow, subversion; (zniesienie) abolition, disproval

~ argumentu - refutation of an argument

~ domniemania - refutation of presumption, disproval of an allegation, abolition of presumption

~ rządu - overthrow of the govemment

~ ustroju - subversion of a political system

obalić - (uzasadnić błędność) to refute, to explode; (znieść) to overthrow, to abolish

~ domniemanie - to refute (to knock down) a presumption

~ rząd - to overthrow a govemment

~ testament - to revise a will

obarczać - (obciążyć) to burden, to charge, to encumber (zob. obciążyć); (zlecić coś komuś) to saddle; (uczynić odpowiedzialnym) to burden

~ kogoś obowiązkiem - to burden sb with a duty

~ kogoś odpowiedzialnością za coś - to hołd sb responsible for sth, to burden sb with a responsibility

obawa - (niepokój) apprehension, anxiety, (l.m.) misgivings; (lęk) fear

~ matactwa - fear of criminal conspiracy, apprehension of criminal collusion

~ stronniczości - misgivings about partiality

~ ucieczki jako podstawa tymczasowego aresztowania -apprehension of flight of the suspected person as grounds for pre-trial detention

~ w obawie o własne życie - in fear of one’s life

~ w obawie przed czymś - for fear of sth

~ z obawy przed czymś - for fear of sth obawiać się - (odczuwać obawę) to stand

in awe (of sb), to dread (sb); (lękać się) to be afraid of (sb), to fear, to apprehend (sth)

~ o czyjeś bezpieczeństwo - to be apprehensive for sb’s safety

~ o kogoś - to be concemed about sb, to fear for sb

obchodzić - to walk around

~ prawo - to circumvent the law, to evade the law

~ przepisy - to defeat <to circumvent> the law

obciążać, obciążyć - to charge, to burden, to encumber, to make responsible

~ hipoteką - to mortgage sth, to mortgage a property, to encumber sth with a mortgage

~ kogoś obowiązkiem - to burden sb with a duty

~ kogoś zarzutami - to lay a charge on sb

182

183

~ konto - to charge an account, to debit an account

~ kosztami - to charge expenses to sb

~ mienie - to burden a property, to encumber a property

~ nieruchomość użytkowaniem na rzecz - to charge real estate with usufruct for the benefit of

~ odpowiedzialnością - to make sb responsible (spowodować), to hołd sb responsible (uważać), to incriminate

(o dowodach)

~ podatkiem - to impose a tax on

~ rachunek - to charge an account

~ zapisem - to charge with a legacy

obciążaj ąc/y - aggravating, burdensome, damning, incriminating

~ dokumenty - incriminating documents

~ dowód - incriminating evidence

~ okoliczności - aggravating circumstances, incriminating circumstances

obciążenie - liabilities, encumbrance, burden

~ długami - indebtedness, burdening with debts

~ mienia - burdening of the property

~ nadmierne - excessive encumbrance

~ podatkowe - tax burden, burden of taxation

obciążłiwy - against consideration

~ pod tytułem obciążliwym - against consideration

obciążon/y - encumbered, burdened

~ być czymś - to be encumbered with

~ długami - burdened with debts, indebted, in debt

~ hipotecznie - encumbered with mortgages

~ podatkami - burdened with taxes

~ zapisem - charged with a legacy

obcokrajowiec - alien, foreigner

obcowanie - relations, social intercourse, intercourse

~ płciowe - sexual intercourse

obc/y - foreign, strange, stranger

~ język - foreign language

~ kapitał - borrowed capital

~ obywatel obcego państwa - Citizen of a foreign State

~ państwo - foreign State

~ waluta - foreign currency, foreign exchange

obdarowany - donee, grantee, recipient

~ niewdzięczność obdarowanego -

ingratitude of the recipient

obdukcja - forensic examination, obduction, autopsy

~ zwłok - post mortem examination

obecnie - at present, currently, now, for the present

obecność/ci - presence, attendance

~ lista - list of attendance, list of participants, attendance list, list of those present

~ obowiązkowa - obligatory attendance, mandatory attendance

~ sprawdzać - to take the roli cali obecny - present, attending, attendant, actual

~ być - to attend, to assist

obejmować, objąć - to include, to take over, to embrace, to cover

~ kierownictwo - to take charge

~ kogoś testamentem - to include sb in one’s will

~ obowiązki - to take up one’s duties

~ prawo - to include the right

~ ryzyko - to cover the risk

~ służbę - to take up one’s duties

~ stanowisko - to take over an office

<a post>

~ ubezpieczeniem - to cover by insurance

~ udział - to take hołd of a share, to hołd a share, to take over

~ urząd - to accede to an office, to take office, to assume an office

obejście prawa - circumvention of the law obejść - to circumvent, to evade

~ prawo - to evade the law

~ przepisy - to evade the rules

obelga - insult, affront, invective; (obelga na piśmie) libel; (obelga ustna) slander, (l.mn.) abuse, abusive language

~ ciężka - gross abuse, gross defamation

obelżywie - insultingly, abusively, opprobriously

obelźywość - abusiveness

obelżyw/y - insulting, abusive, opprobrious

~ język - abusive language

~ słowa - abusive language

~ zachowanie - insulting behaviour

obieg - circulation, tumover

~ banknotów - notę circulation, notes in circulation

~ być w obiegu - to be in circulation

~ informacji - circulation of information

~ pieniądza - currency circulation, money <monetary> circulation

~ puścić w obieg - to put into circulation

~ wycofać z obiegu - to withdraw from circulation

obiekt/y - objects; (przedmiot, temat) subject, topie; (przedmiot, rzecz) object, thing; (urządzenie) structure, premises

~ budownictwa powszechnego -

building for generał housing purposes

~ specjalnego - building for non-housing purposes

~ cywilny - civilian objective

~ i roboty budowlane - structures and construction work

~ latające - airbome objects

~ pływające - floating objects

obiektywizm - objectivism

obiektywnie - objectively

~ osądzać - to judge objectively obiektywny - objective, impartial obietnica - promise

~ korzyści majątkowej lub osobistej -promise of fmancial or personal profit

objaśniać - to explain, to make elear, to interpret

objawy choroby zawodowej - symptoms of occupational disease

objąć - (podjąć się czegoś) to take over, to assume; (zawierać) to comprise, to contain, to include

~ obowiązki - to take up one’s duties

~ urząd - to succeed to an office, to take over an office

objęcie - taking over, entering, assumption, accession

~ majątku - accession to an estate

~ oskarżenia przez prokuratora

w sprawach prywatno-skarbowych -the public prosecutor’s taking over prosecution started on a private accusation

~ spadku - coming into inheritance

~ stanowiska - accession to office

~ tronu - accession to the throne

~ ubezpieczeniem - coverage by insurance

~ udziału - taking hołd of a share

~ władzy - accession to power, assumption of power

~ w posiadanie - coming into possession, entering into possession, taking possession

obliczać - to calcułate, to count, to assess

~ okres - to calcułate <work out>

a period of time

~ pieniądze - to count money

~ sumę - to calcułate a sum

~ w przybliżeniu - to estimate

obliczanie - calculation, evaluation, computation

~ głosów - counting of the votes

~ strat - loss assessment

~ terminów - calculation of statutory time

~ terminu - calculation of a term

~ wyników głosowania - computation of votes

oblicze - face

oŁ

~ stanąć w obliczu - to stand face to face with

~ stanąć w obliczu niebezpieczeństwa -to face danger

~ w obliczu prawa - in the eye of the law

~ w obliczu trudności - in the face of difficulty

obligacja - (pożyczki państwowej) bond (of a State’s loan), debenture

~ emitować obligacje - to issue bonds

~ imienna - registered bond

~ na okaziciela - bearer bond, bond to bearer

~ państwowa - State bond, govemment bond

obligacyjn/y - liability, obligatory, binding ~ dług - liability

~ prawo - law of contract

~ zapis - bond

obligatoryjność - obligatoriness, obligatory naturę of sth

obligatoryjny - obligatory, mandatory obligo wekslowe - liability on bills of exchange, bills payable

obława - combing up operation; (policyjna) raid, round-up

~ policyjna -police raid

~ przeprowadzić - to make a raid obłąkanie - (obłęd) insanity, madness obłąkany - mad, insane, crazy, demented

~ zakład dla obłąkanych - asylum obłęd - madness, insanity, lunacy

~ obłęd opilczy - delirium tremens obłożyć - to impose, to cover

~ kogoś podatkiem - to impose a tax on sb .

~ towar cłem - to put <to impose> dues on a commodity

obniżać, obniżyć - to depress, to decrease, to lower, to reduce

~ ceny - to depress prices, to reduce the prices

~ jakość - to lower quality

~ kapitał - to reduce Capital

obniżenie - lowering, reduction, abatement

~ ceny - decrease <fall> in price

~ długów - abatement of debts

~ kapitału - reduction of Capital

~ podatków - abatement of taxes

~ stawek celnych - lowering of duties

~ stopnia wojskowego - lowering of

a military rank <degree>

~ wynagrodzenia - reduction in the ratę of remuneration, decrease in salary <wages>, reduction in salary <wages>

obniżka - reduction, allowance, mark down

~ ceł - reduction of duties

~ ceny - price cut, price reduction, diminution of price

obopóln/y - mutual, reciprocal

~ korzyść - mutual advantage

~ zgoda - mutual consent

~ za obopólną zgodą - by mutual

consent

obostrzać - to make stricter

~ dyscyplinę - to increase the rigour of discipline

~ karę - to augment a penalty

~ przepisy - to tighten provisions of law obostrzenie - stringency, aggravation, tightening, making stricter

~ kary - aggravation of penalty

obowiązany - an obligated party, a party obliged to, obliged, bound

~ być do zrobienia czegoś - to be under an obligation to do sth

~ do - obliged to, obligated to, under an obligation to

obowiązek - duty, obligation, liability

~ alimentacyjny - (na dzieci) obligation of maintenance; (na żonę) obligation of alimony

~ ciążyć na kimś - to weigh (a duty) on sb

~ cywilny - civilian duty

~ działania - obligation of performance

~ meldunkowy - duty to register one’s arrival, duty to report one’s place of residence

~ moralny - morał duły, morał obligation

~ mówienia prawdy - obligation to tell the truth

~ nałożenie - imposition of an obligation

~ nałożony przez sąd - duty imposed by the court

~ nałożyć - to impose an obligation

~ na kogoś obowiązek - to lay sb under an obligation, to impose an obligation

~ naprawienia szkody - duty to redress the damage

~ naruszenie obowiązku - breach of

a duty

~ naruszyć - to infringe <to break> a duty

~ obywatelski - one’s duty as a Citizen

~ osobisty - personal obligation <duty>

~    pełniący obowiązki dyrektora -

acting manager, manager in charge

~    pełnienia służby - liability to serve

~    podatkowy - tax-paying liability

~    pouczenia stron o przysługujących im prawach - duty to inform the parties about their rights

~    pracowniczy - obligation resulting from employment

~    prawny - legał duty

~    rodzinny - family obligation

~    służbowy - service duty, official duty

~    spełnić - to do one’s duty

~    stawienia się na wezwanie sądu -duty to appear on court’s summons

~    szkolny - compulsory education

~    udzielenia pomocy - obligation to give assistance

~    ustawowy - statutory <legal> obligation

~    wojskowy powszechny - compulsory generał military service, national service (UK), generał compulsory military service

~    wydania czegoś - duty to hand sth over

~ wydania (korespondencji, przesyłek, rzeczy) - duty to hand over (correspondence, postał, matters, things)

~    wynikający ze stanowiska - an obligation arising from a post

~    zachowania staranności - duty of care

~    zawarcia umowy - duty to conclude a contract, responsibility to conclude a contract

~    złożenia zeznań - duty to depose in court, obligation to make a deposition (USA) in court, obligation to give testimony in court (UK)

~    zwolnić kogoś z obowiązku - to exempt sb from an obligation

obowiązki - duties

~    rodzinne - family duties

~    służbowe pełnić - to be in charge of duties at work

~    zaniedbanie - neglect of duty, failure to carry out one’s duties

obowiązkowo - (zgodnie z poczuciem obowiązku) dutifully, conscientiously; (przymusowo) obligatorily

obowiązkowy - (obowiązujący) obligatory, mandatory, compulsory; (sumienny) dutiful, conscientious

~    służba wojskowa - compulsory military service

obowiązuj ąc/y - effective, binding, in force, valid, obligatory, compulsory; (prawo) in force

~    moc - binding force, validity force

~    norma - binding norm <standard>

~    prawnie - binding at law

~    przepisy - provisions in force

~    mieć moc obowiązującą - to be binding

obowiązywać - to be in force, to bind, to obłige, to be operative

obowiązywanie - binding force

~ prawa - binding force of the law

~ ustawy karnej w czasie - binding force of penal law in time, binding force of penal statute in time

~ ustawy karnej w przestrzeni -binding force of penal law in space, binding force of penal statute in space obóz - (organizacja polityczna) camp (as political organization); (miejsce zesłania) detention camp

~ dla uchodźców - refugee camp

~ internowanych - intemment camp, detention camp

~ jeńców wojennych, jeniecki -prisoners of war camp

~ karny - disciplinary camp

~ koncentracyjny - concentration camp

~ polityczny - political camp

~ pracy - labour camp

~ przejściowy - transit camp

~ zagłady - extermination camp

obracać - to tum

~ kapitałem - to put capital to profit obradować - to debate, to deliberate, to hołd debates, to confer

~ przy drzwiach zamkniętych - to sit <to meet> in camera

obrady - debates, sessions, deliberations, conference

~ jawne - public <open> sessions

~ niejawne - closed sessions, not open to the public sessions

~ kierować obradami - to preside over debates

~ odroczenie obrad na późniejszy termin - adjoumment

~ parlamentu - parliamentary debate

~ porządek obrad - agenda of

a meeting, order of the day, agenda

~ sala obrad - conference room

~ wnieść pod obrady komitetu - to submit to a committee for its consideration

~ zakończyć obrady - to close the debate, to adjoum

~ zamknięcie obrad - closing of a session

obraza - (naruszenie, niezachowanie czegoś) infringement; (wykroczenie) transgression, outrage, offence;

(ubliżenie, zniewaga) insult, offence, affront

~ czci - insult, offence to honour

~ czyjejś czci - offence to sb’s honour

~ czynna - assault

~ godności osobistej -indignity; unworthy treatment, defamation; (ustnie) slander; (w piśmie) libel

~ honoru - attack on sb’s honour

~ majestatu - lese-majeste, high treason ~ moralności - act of indecency, outrage against morals

~ moralności publicznej - outrage against public morals, public act of indecency

~ prawa - offence against the law

~ przepisów postępowania - violation of procedural provisions, misapplication of the rules of procedurę

~ przepisów prawa - infringement of the law, breaking of the law, offence against the law

~ przepisów prawa materialnego -violation of provisions of substantive law

~ sądu - contempt of court, judicial abuse

~ osoba dopuszczająca się obrazy sądu - contemner, contemnor

~ słowna - slander

~ uczuć religijnych - insult to religious feelings, affront to religious feelings obrazić - (naruszyć, nie zachować czegoś) to violate, to break, to fail to keep or observe; (znieważyć, ubliżyć) to offend, to affront, to insult; (wykroczyć przeciw) to offend, to transgress

~ kogoś - to hurt sb’s feelings

~ przepis prawny - to break a legał regulation

obrażenia - (uszkodzenia ciała) injuries, bodily harm

~ obrażenia cielesne - leision, bodily injury

~ odnieść obrażenia - to receive injuries, to sustain injuries

~ w wyniku obrażeń (odniesionych) -as a result of sustained injuries

obrażenie - injury

obraźliwie - offensively, insultingly, abusive

obraźliwy - (obrażający) offensive, insulting, abusive

obrona/y - (odpieranie napaści, bronienie kogoś) defence; (ochrona) protection;

(obrona, adwokat) defence, counsel for the defense

~ cywilna - civil defence

~ przed sądem - pleading

~ sprawy - pleading in support of

a cause

~ w procesie - defence

~ z urzędu - dock brief

~ akt obrony - act of defence

~ adwokat obrony - counsel for the defence

~ ciężar obrony - burden of defence

~ koszty obrony - costs of defence in court

~ pozbawienie obrony - deprivation of defence

~ prawo do korzystania z pomocy obrońcy - right to a counsel for the defence

~ działać w obronie - to act in defence

~ linia obrony - linę of defence

~ podjąć się obrony - to assume the defence

~ podjąć się czyjejś obrony - to accept a brief on behalf of sb

~ wystąpić w czyjejś obronie - to intervene in sb’s defence

~ w obronie własnej - in self-defence, in private defence

~ granic - protection of boundaries

~ konieczna - necessary defence, self-defence, necessary lawful defence — urojona - imaginary self-defence

~ pozbawienie - deprivation of defence

~ przekonująca - convincing defence

~ społecznie uzasadnionego interesu -

defence of a socially justified interest

~ sprawy - advocate of a cause

~ stawać w obronie czegoś - to rise to the defence of sth

~ świadek - witness for the defence

~ w obronie własnej - in self-defence

~ w procesie karnym - defence in criminal cases

obronić - (ująć się) to defend

~ kogoś w sądzie - to win sb’s case in court, to prove sb’s innocence

~ oskarżonego - to obtain the defendant’s release

obronny - (broniący) defensive, protective

~ pakt - defensive alliance

~ wojna - defensive war

obrońca - (adwokat) counsel for the defence, defender, defence counsel, pleader

~ niezbędny - indispensable counsel

~ z urzędu - counsel for the defence appointed by the court, court-appointed defender, public defender,

~ z wyboru - counsel chosen by the defendant

~ występować w sprawie jako obrońca

-    to advocate

~ odwołać obrońcę - to revoke a counsel

~ powołać, ustanowić obrońcę - to

appoint a counsel

obrończy - of the defence

~ mowa obrończa - plea, pleading obronność - (gotowość do obrony) defence readiness <capability>

obrotowy - current, tumover

~ kapitał - circulating Capital, working Capital

~ podatek - tumover tax

obrót/oty - (stosunki) transactions, traffic, circulation; (wymiana handlowa) circulation of goods; business relations, tumover, commercial traffic, tum

~ bezgotówkowy - cashless payments, non-cash tumover

~ bezpieczeństwo i pewność obrotu prawnego - security and certainty of legał transactions

~ cywilnoprawny - conduct of civil law transactions

~ dewizowy - foreign exchange dealings, foreign currency dealings, foreign-exchange tumover

~ dyplomatyczny - diplomatic relations

~ gospodarczy - economic relations

~ gotówkowy - cash payments

~ handlowe - trade, tumover

~ zwiększać - to increase trade

~ kapitału - tumover of assets

~ konsularny - consular relations

~ międzynarodowy - International traffic, International relations

~ morski - maritime traffic

~ ~ międzynarodowy - intemational shipping trade

~ nieformalny ziemią - informal sales of land, informal conveyance of land

~ nieoczekiwany przybrać - to take an unexpected tum

~ nieruchomościami - real estate business

— rolnymi - conveyance of agricultural holdings

~ nieuspołeczniony - private commerce

~ papierami wartościowymi - trading in securities

~ pieniędzmi i walorami zagranicznymi

-    foreign money and securities circulation, trading in foreign exchange and securities

~ pieniężny - cash tumover, monetary tumover

~ płatniczy - financial transactions, payments, tumover of payment

~ pocztowy - postał traffic

~ prawny - conduct of legał transactions, legał relations

~ przybrać korzystny obrót - to take a favourable tum

~ przedmiot - object of tumover

~ publiczny - public circulation <tumover>

~ publiczny obrót papierami wartościowymi - public trading in securities, buying and selling of securities

~ roczny - annual tumover

~ towarowy - trade, circulation of goods, commodity tumover

~ uczciwy - just trading

~ uspołeczniony - public commerce, socialized commerce

~ wekslowy - bill tumover

~ wolnymi środkami na rachunku bankowym - tumover of free means on a bank account

~ z zagranicą towarami - extemal goods traffic

obsada - staff, appointment

~ sądu - members of the court

obsadzać, obsadzić - to appoint, to fili

(a post)

~ stanowisko - to fili a post

~ kimś - to appoint sb to a post obserwacja - observation

~ oskarżonego w zakładzie leczniczym

-    surveillance of the accused in

a medical facility, observation of the accused in a medical institution

obserwator - (świadek) witness; (człowiek obserwujący) observer

obsesja - obsession

obsesyjny - obsessional, obsessive

obsługa - services, handling, attendance, staff

~ długu państwowego - service of govemment debt

~ klientów - service of customers

~ prasowa - press service

~ prawna - lawyers’ services

~ rent i emerytur zagranicznych -handling of foreign pensions for the disabled and retired

~ wydatki na obsługę prawną - legał expenses

obsługiwać - to operate, to attend, to serve ~ klienta - to attend to a customer

obstawać - to persist, to insist, to adhere

~ przy swych zeznaniach - to stick to one’s testimony

obstrukcja parlamentarna -

parliamentary obstruction, filibustering

obszarnik - landowner

obszar - area, territory, zonę, rangę

~ celny - customs area, customs territory

~ działań wojennych - combat area

~ górniczy - mining area

~ lądowy - land territory

~ morski - sea space, maritime territory

~ nadbrzeżny - Coastal area

~ objęty klęską żywiołową - area subjected to a natural disaster

~ państwa, państwowy - State territory

~ powierniczy - trust territory, trusteeship territory

~ powietrzny - air space, air domaire space

~ wiejski - rural area

~ wolnocłowy - duty-free zonę

~ zabudowany - built-up area

~ zacofany - under-developed area

obwieszczać, obwieścić - co announce, to proclaim

obwieszczenie - announcement, notice, proclamation

~ o licytacji - public notice of an auction

~ publiczne - public notice

obwieścić - to proclaim, to announce, to make known

obwiniać - to blame, to accuse, to inculpate, to charge, to impeach

~ kogoś o coś - to accuse sb of sth, to hołd sb responsible for, to blame sb for

~ kogoś o morderstwo - to accuse sb of murder

obwinienie - incrimination, inculpation, accusation, charge, imputation

obwiniony - defendant, alleged offender, accused

obwód - district

~ łowiecki - hunting district, hunting area

~ okręg - district

~ rybacki - fishing <angling> district

~ wyborczy - constituency

obyczaj - custom, mores

obyczajność - decency

~ naruszenie obyczajności -breach of decency

~ wykroczenie przeciwko obyczajności

-    indecency act, indecent act

~ kobieta lekkich obyczajów - a woman of easy virtue

obyczaj ow/y - morał

~ policja - vice squad, police supervision of public morality

obywatel - Citizen, national; (stały mieszkaniec) inhabitant

~ honorowy - honorary citizen

~ naturalizowany - naturalised citizen

~ obcego państwa - citizen of a foreign State

~ państwa wrogiego - alien enemy obywatelski/e - civic, civil

~ obowiązki - civic duties

~ prawa - civic rights

~ prawa i obowiązki - civics

~ pozbawienie praw obywatelskich -civic degradation

~ swobody - civic liberties

obywatelstwo/a - citizenship, nationality

~ bez względu na - without distinction on grounds of nationality

~ honorowe - honorary citizenship

~ nabycie - acqusition of citizenship

~ nabyte - acquired nationality

~ nadać komuś - to bestow citizenship on sb

~ nadanie - grant of citizenship

~ obce - foreign nationality, foreign citizenghip

~ podwójne - dual nationality, dual citizenship

~ pozbawienie - deprivation of citizenship

~ przywrócenie - reinstatment of citizenship

~ świadectwo - certificate of citizenship

~ więcej niż jednego państwa - plural citizenship

~ utrata obywatelstwa - loss of nationality

~ wyrzeczenie się obywatelstwa -renunciation of nationality

~ przyjąć obywatelstwo - to become nationalised

~ pozbawić kogoś obywatelstwa - to deprive sb of citizenship

~ ubiegać się o nadanie obywatelstwa -to apply for a naturalisation

ocena - assessment, appraisal, evaluation, consideration, appreciation

~ dowodów - consideration of evidence, considering the evidence

~ dowodów swobodna - free appraisal of evidence

~ faktyczna - appraisal of facts

~ moralna - morał appraisal

~ niezrelatywizowana - absolute appraisal

~ okoliczności faktycznych - appraisal

<consideration> of factual circumstances

~ pracownika - assessment of a worker, appraisal of an employee

~ prakseologiczna-praxiological appraisal

~ prawna - legał appraisal

~ przez eksperta - expert appraisal

~ rynku - market appraisal

~ sędziowska - judge’s appraisal

~ strat - estimate of losses

~ szkody - appraisal <assessment> of damage

~ szkolna - mark (UK), grade (USA)

~ zrelatywizowana (instrumentalnie, systemowo) - relative appraisal

oceniać - to judge, to appraise, to appreciate, to evaluate

~ na kwotę - to estimate an amount

~ pracowników - to assess workers

~ wyniki pracy - to assess the results of work

~ zbyt nisko - to underestimate

~ zbyt wysoko - to overestimate ochotnicz/y - volunteer, voluntary ochotnik - volunteer

ochraniać - to protect, to guard

-    kogoś przed czymś - to protect <guard sb against> from sth

ochrona - safeguarding, protection, preservation

~ cywilnoprawna - civil law protection

~ dłużnika - protection of the debtor

~ dóbr kulturalnych - preservation of cultural goods

~ dóbr osobistych - protection of personal goods and chattels

~ dyplomatyczna - diplomatic protection

~ dziecka - child protection

~ dziedziczenia - protection of inheritance

~ gleby i wody gruntowej - soil and ground water protection

~ granic - frontier guard

~ graniczna - frontier <boundary> protection

~ gruntów leśnych - conserwation of forests

~ gruntów rolnych - protection of cultivable land

~ konstytucji - protection of the constitution

~ konsularna - consular protection

~ krajobrazu - conservation of the landscape

~ lasów - conservation of forests, forest protection

~ lokatorów - protection of tenants

~ mienia społecznego - protection of social <collective> property

~ mniejszości (narodowych) -protection of minorities

~ moralności - protection of morals

~ ofiar wojny - protection of victims of war

~ osobista - bodyguard

~ patentowa - protection by patent

~ petytoryjna - protection of ownership of real estate

~ podlegać ochronie prawnej - to be under legał protection

~ porządku i bezpieczeństwa publicznego - safeguarding of order and public security, protection of order and public security

~ posesoryjna - protection of possession rights

~ powietrzna - air protection (against pollution)

~ pracy - labour protection

~ pracy kobiet - protection of women’s work

~ pracy młodocianych - protection of minors’ labour

~ praw - preservation of rights

~ prawa - protection of law

~ prawna - legał protection, protection by law

~ praw najemcy lokalu - protection of the rights of a tenant of premises

~ praworządności - protection of the rule of law, protection of legality

~ praw podmiotowych - protection of rights

~ prywatności - protection of privacy

~ przeciwpożarowa - fire protection

~ przyrody - conservation <preservation> of naturę, protection of naturę

~ spadkobiercy - protection of a heir

~ społeczna - social protection

~ system ochrony zdrowia - health protection system

~ środowiska - environmental protection

~ środowiska morskiego przed zanieczyszczeniem - protection of marinę environment against pollution

~ środowiska naturalnego -conservation <protection> of the natural environment

~ trwałości stosunku pracy -

safeguarding of employment, protection of the durability of employment

~ wierzyciela - protection of the creditor

~ wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika - creditor protection in the event of insolvency of debtor, protection of the creditor in case of insolvency of the debtor

~ własności prywatnej - protection of personal property

~ własności społecznej - protection of public property

~ wód - protection of waters

~ wynalazków - protection of inventions

~ wzorów i znaków towarowych -protection of industrial designs and trade marks

~ zabytków - protection of historical monuments

~ zakłóconego posiadania -safeguarding against disruption of possession, protection against disturbance of possession

~ zdrowia - protection of health, public health protection

~ z ochrony korzystać - to enjoy protection

~ zwierzę pod ochroną - a protected species

~ życia ludzkiego -protection of human life

ochroniarz - bodygard

ochronn/y - protective, protecting, preservative

~ cło - protective tariff

~ czas - close time (w łowiectwie)

~ nadzór - protective supervision

~ odzież - protective clothing

~ okres - close season

~ środki - protective measures

~ znak - trademark

oclić - to elear

~ towary - to elear goods

oczekiwać - to await, to expect

oczyścić, oczyszczać - (uwolnić od czegoś obciążającego) to elear, to purify;

(usprawiedliwić) to justify

~ oczyścić kogoś z zarzutu - to elear sb of a charge

~ oczyścić kogoś z zarzutów - to elear sb of charges

~ oczyścić się z zarzutu - to be exculpated from blame, to acąuit oneself of charges

oczyszczalnia ścieków - waste water treatment plant, sewage treatment plant

oczywistość - obviousness

oczywisty - manifest, obvious, apparent, evident

~ błąd - apparent error

~ dowód - obvious evidence

~ kłamstwo - outright lie

~ konieczność - apparent necessity

~ pomyłka pisarska - manifest error in writing

~ pomyłka rachunkowa - manifest error in calculation

~ prawo - apparent right

oczywiście - obviously, certainly

~ nieprawdziwy - manifestly untrue <false>

~ niesprawiedliwy - manifestly unjust odbierać - to collect, to take back, to pick up (zob. odebrać)

~ prawo do czegoś - to deprive sb of a right

~ przemocą - to seize, to confiscate

~ przyrzeczenie - to hear an affirmation (an oath), to administer an affirmation odbiorca - recipient, receiver, customer,

consignee

~ pisma - recipient of a writ

~ przesyłki - addressee

~ usług - person for whom service is intended, recipient of services

odbiorczy - receiving, recipient odbiór - reception, receipt, acceptance, collection

~ przesyłki pocztowej - receipt of a postał delivery, collecting postał delivery

odbycie kary - serving of a sentence, serving the sentence

odbyć/odbywać - to take place, to serve

~ karę - to have served <to serve> a sentence

~ orzeczoną karę - to have served one’s sentence

~ posiedzenie - to hołd a meeting

~ posiedzenia przy drzwiach zamkniętych - to meet in camera

~ praktykę - to serve one’s apprenticeship

~ służbę wojskową - to serve odchodzić, odejść - to leave, to depart

~ na emeryturę - to retire

~ ze stanowiska - to leave office

~ z pracy - to leave

odcisk - (odbicie) impress, impression, imprint, stamp

~ palców - fmgerprints, finger-marks

~ pozostawić - to leave fmgerprints

~ pobrać - to take fmgerprints

~ stóp - footprints

odczyt (wykład) - lecture

odczytać - to read out

~ wyrok - to pronounce a sentence odczytanie - reading out

~ aktu oskarżenia - reading of the indictment

oddać, oddawać - to give back, to return, to restore

~ głos - to cast a vote

— na kogoś - to cast one’s vote for sb

~ kogoś w ręce policji - to tum sb over to the police

~ kogoś w ręce sprawiedliwości - to hand sb over to justice

~ na przechowanie - to give sth for custody, to put into safe-keeping, to deposit, to consign

~ się w ręce sprawiedliwości - to yield oneself to justice

~ sprawę do sądu - to bring a case to court

~ w komis - to consign, to give on commission

~ w najem - to let <to let out> on hire

~ w użytkowanie wieczyste - to

perpetually lease, to let on perpetual usufruct, to give for perpetual usufruct

oddalać, oddalić - to dismiss, to reject, to overrule

~ apelację - to dismiss an appeal

~ kasację - to dismiss a cassation

~ powództwo - to dismiss an action

<a claim>

~ pozew - to dismiss a suit

~ rewizję - to dismiss an appeal

~ roszczenie - to dismiss a claim, to dismiss the appeal

~ skargę - to dismiss a complaint

~ wniosek - to reject an application, to dismiss a petition, to refuse a motion

oddalenie - dismissal, rejection

~ apelacji - dismissal of an appeal

~ kasacji - dismissal of a cassation

~ powództwa - dismissal of an action, dismissal of the claim

~ rewizji - dismissal of an appeal

~ się samowolne - lawless withdrawal

~ się z miejsca przestępstwa -

withdrawal from the locus delicti

~ skargi - dismissal of a complaint

~ środka odwoławczego - dismissal of an appeal

~ wniosku - dismissal of a motion, dismissal of the motion or application

oddalenie się - withdrawal, retirement

~ samowolne z jednostki - lawless withdrawal from the military unit oddanie - retuming, restitution, devotion, giving back

~ długu - repayment of debt

~ głosu - casting a vote

~ pod dozór osoby, instytucji lub organizacji społecznej - tuming over a condemned person to a person for supervision, institution or social organization for supervision

~ pod dozór warunkowo zwolnionego -probation for a person released on parole

~ pod sąd - committal for trial

oddawać - to give <to hand> back, to return

oddelegowywać kogoś do - to send sb to, to assign sb to

oddział/u - (grupa, zespół) detachment, squad, party; (wydział) division, department, section, branch

~ banku - branch bank

~ główny - main branch

~ miejski - city branch

~ szpitalny - ward

~ tworzenie - setting up of a branch

~ zakładu - branch, daughter company oddziaływać - to act, to affect, to influence

~ na coś - to affect sth, to act on sth

~ niekorzystnie - to affect adversely

~ wzajemnie - to interact

oddziaływanie - influence, impact, acting upon

~ jednostronne - one-sided influence

~ penitencjarne - penitentiary treatment

~ resocjalizacyjne-resocializing treatment

~ społeczne kary - social influence of penalty

~ wzajemne - interaction, reciprocal influence

oddzielać - to dissociate, to separate, to detach, to isolate

oddzielny - separate

~ akta - separate file

~ konto - separate account oddzielnie - separately, severally odebrać - to deprive (zob. odbierać)

~ głos obrońcy na rozprawie - to deprive defence counsel of the right to speak

~ przyrzeczenie - to hear an oath odebranie - taking away, withdrawal, depriving, collecting

~ dziecka - taking away a child

~ głosu - depriving of the right to speak

~ korespondencji, przedmiotów, przesyłek (doręczonych) - receipt of correspondence, postał matters, etc.

~ osoby - taking away a person

~ przysięgi - hearing of an oath

~ rzeczy - taking over a thing

odejście - departure, leaving

~ ze stanowiska - departure from the position

odeprzeć - to refute, to rebut, to retort, to answer (zob. odpierać)

~ argument - to refute an argument

~ atak - to repel <to repulse> an attack

~ zarzut - to refute <rebut> a charge oderwanie - detachment, separation, tearing off

~ części terytorium - tearing off of

a part of a territory

~ się części budowli - detachment of

a part of a construction

oderwisko - avulsion

odesłanie - tuming over, transmission, renvoy

~ częściowe - partial renvoy

~ dalsze - transmission

~ do komisji - tuming over to the committee

~ do prawa obcego - renvoy

~ do prawa trzeciego - zob. odesłanie dalsze

~ projektu do komisji - tuming over a draft to a committee

~ złożone - complex transmission

~ zwrotne - remittal, remission

odezwa - manifesto, proclamation, appeal, address

odgraniczać, odgraniczyć - to separate, to delimit, to demarcate

odgraniczenie - separation, demarcation

odgrażać się - to threaten

~ komuś - to threaten sb

odizolować - (odseparować) to isolate, to detach, to keep apart

odizolowanie - (odosobnienie) isolation odkup - (odkupienie) repurchase, redemption

~ prawo odkupu - right of repurchase, option of repurchase, of redemption

odkupić - (kupić od poprzedniego nabywcy) to buy back, to redeem;

(odzyskać) to repurchase

odkupienie - redemption

odległość - distance, remoteness

odległ/y - distant, far away

odliczać - to count down, to deduct, to allow

~ od podatku - to deduct from taxes odliczalny od podatku - tax deductible odliczenie - deduction

~ od czegoś - deduction from sth odłączać - to detach

odłączenie - severance

~ nakładów - severance of outlays odmawiać, odmówić - to refuse, to deny, to decline, to tum down, to dismiss, to reject

~ komuś prawa do czegoś - to dispute sb’s right to sth

~ posłuszeństwa - to refuse to obey, to contest, to refuse obedience

~ przyjęcia - to refuse acceptance

~ przyjęcia pisma - to decline to accept a writ

~ wnioskowi - to refuse a motion, to tum down a motion, to dismiss a motion, to reject a motion

~ zaspokojenia - to refuse to satisfy

~ zeznań - to refuse to testify, to refuse to make a deposition (USA), to refuse to give testimony (UK), to refuse the deposition, to refuse testimony

~ zezwolenia - to refuse permission

~ zgody - to refuse one’s consent/ acceptance/permission

~ żądaniu - to deny a reąuest odmowa - refusal, denial

~ posłuszeństwa - refusal to obey, refusal of obedience

~ przyjęcia środka odwoławczego -refusal to give course to an appeal

~ przyjęcia świadczenia - refusal to accept a performance

~ przywrócenia terminu - refusal to reinstate a time limit, refusal to restitute a time limit

~ składania zeznań - refusal to testify

~ spotkać się z odmową - to meet with refusal

~ sprostowania pisma - refusal to rectify a writ

~ ścigania - refusal to prosecute

~ wszczęcia postępowania - refusal to start proceedings

~ wydania (ekstradycji) - refusal of extradition

~ wydania osoby ściganej lub skazanej - refusal to extradite a prosecuted or sentenced person

~ wykonania rozkazu - refusal to carry out a command

~ wymiaru sprawiedliwości - denial of justice

~ zapłaty - default in payment, refused payment

~ zgody - refusal to approve

~ złożenia wyjaśnień - refusal to make a statement, refusal of the defendant to make a statement

~ złożenia zeznań - refusal to give evidence, refusal to depose

odmownie - negatively

~ odpowiedzieć - to answer in the negative

~ odpowiedzieć na podanie - to tum down sb’s reąuest

~ odpowiedź-negative answer

~ załatwić prośbę - to reject a reąuest

odmowny - negative

odmówienie - refusal, denial

odnająć - to rent

odnajęcie - sub-letting

odnawiać, odnowić - to renew

~ umowę - to renew an agreement

odnawianie, odnowienie - renewal

~ ważności - renewal of validity odniesienie - reference

~ niewielkiej korzyści - making a smali profit

~ w odniesieniu do - with reference to odnosić - to relate

~ się do - to relate to, to refer to

~ skutek - to affect sth

odnośnie do - with regard to, in relation to, with reference to

odnośny - relevant, relative, pertinent, respective

odnowienie - novation, renewal, restoration

odosobnić - (oddzielić) to separate, to seclude; (odizolować) to isolate, to seąester

odosobnienie - isolation, seclusion, retirement

~ ze względu na chorobę zakaźną -

. isolation due to infectious disease

~ zostać umieszczonym w - to be placed in isolation

odosobniony - (leżący daleko od innych) isolated, secluded, outlying

i

197

£

~ odosobniony areszt - close confinement, solitary confinement

odpady - wastes

~ radioaktywne - radioactive waste odparcie - repulse, confutation, disproof, refiitation, rebutment

~ argumentu - confutation of an argument

~ niebezpieczeństwa -warding off of a peril, repulse of a danger

~ nie do odparcia - irrefutable

~ dowód - irrefutable proof

~ samowolnego naruszenia posiadania

- repellence of lawless infringement of possession

~ zamachu - repulse of an attempt <attack>

~ zarzutów - refutation of charges odpierać - (obalić) to confute, to disprove

~ argument - to invalidate an argument

~ roszczenia - to meet claims

~ zarzuty - to meet claims, to refuse charges

odpierać bezpośredni i bezprawny zamach na dobro - to repel a direct and lawless attempt against some interest — zob. odeprzeć

odpis - (kopia duplikat) copy; (potrącenie) deduction; transcript, write-off (księgowość)

~ amortyzacyjny - depreciation expense, depreciation deduction

~ dla strony przeciwnej - copy for the opposing party

~ dokumentu - copy of a document

~ z akt - copy from records

~ poświadczony - certified copy

~ protokołu sądowego - transcript of record

~ uwierzytelniony - attested copy, certified copy

~ wyroku - duplicate of a sentence

~ sporządzić odpis - to make out a copy odpisać - to write off (ze stanu); to take

down (zanotować)

odpłatnie - for a consideration, for value, against payment

odpłatność - payment

odpłatny - for value, for a consideration, to be paid for, non-gratuitous

odporność - resilience, resistance, immunity

odpowiadać - (być odpowiedzialnym) to answer; be responsible for, to account for, to be liable, to reply, to respond

~ całym majątkiem - to be subject to unlimited personal liability

~ celowi - to suit the purpose, to answer the purpose

~ czemuś - to correspond to

~ na zarzuty - to respond to accusations

~ odwrotną pocztą - to answer by return post

~ opisowi - to answer to a description

~ przed prawem - to answer in the law, to be brought to trial

~ przed sądem - to be brought to trial

~ solidarnie - to be jointly and severally liable

~ wymaganiom - to suit the reąuirements, to meet the reąuirements

~ za coś - to be responsible <to account> for sth

~ za coś wobec kogoś - to be accountable to sb for sth

~ za kogoś - to answer for sb

~ za szkody - to be liable for the injury

~ za zbrodnię - to answer for a crime odpowiadający - corresponding

~ potrzebom - suited to the needs odpowiedni/e - appropriate, corresponding, suitable, respective, relevant

~ do kwalifikacji zawodowych -corresponding to vocational skills

~ kandydat - right candidate

~ kwalifikacje - adequate skills, reąuired ąualifications

~ władze - competent authorities

~ w odpowiednim czasie - in due time, in good time

~ wzmianka wpisana - a relevant notę madę

~ zachowanie - proper conduct odpowiednik - counterpart, equivalent

~ być odpowiednikiem - to correspond to odpowiednio - appropriate, appropriately, accordingly, correspondingly, mutatis mutandis, respectively, in proportion

~ do okoliczności - in accordance with circumstances

~ się stosuje - applies respectively, mutatis mutandis

~ stosuje się przepis - appropriately applied provision, appropriately applied

odpowiedzialność/cią - responsibility, liability, accountability

~ absolutna - absolute liability

~ armatora - ship operator’s liability, liability of the ship operator

~ brać na siebie za coś - to take responsibility for

~ cywilna - civil liability, civil responsibility

~ deliktowa - liability in tort, tortious liability

~ deliktowa za szkodę - liability in tort for damage

~ deliktowa za szkodę spowodowaną czynem niedozwolonym - liability in tort

~ do wysokości udziału - single liability

~ dyscyplinarna - disciplinary liability, disciplinary responsibility

~ finansowa - fmancial responsability

~ karna - criminal prosecution, criminal liability, criminal responsibility

~ karno-administracyjna -

responsibility before penal-administrative authorities

~ konstytucyjna-responsibility arising from the constitution

~ kontraktowa - contractual liability

~ łączna - joint responsibility

~ majątkowa-fmancial liability

~ materialna - fmancial responsibility, pecuniary responsibility

~ międzynarodowa - International responsibility

~ moralna - morał responsibility

~ na własną odpowiedzialność - on

one’s own responsibility

~ na zasadzie ryzyka - responsibility based on risk

~ na zasadzie winy - responsibility based on being guilty, responsibility on guilt basis

~ nieograniczona - unlimited liability

~ niepoczytalnego - responsibility of a person of unsound mind

~ obarczać kogoś za coś - to hołd sb responsible for sth

~ obciążyć kogoś - to hołd sb responsible, to make sb responsible

~ obiektywna - without fault liability, liability without fault

~ odszkodowawcza - liability for damages

~ ograniczona - limited liability, diminished <restricted> responsibility

~ spółka z - limited liability company

~ osobista - personal liability

~ dłużnika - personal liability of a debtor

~ osoby trzeciej - third-party liability

~ państwa - liability of the State

~ państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy - liability of the State for detrimental acts of officials

~ parlamentarna - parliamentary responsibility

~ pełna - absolute liability

~ pociągnąć kogoś za coś do odpowiedzialności - to cali sb to account for sth

~ polityczna - political responsibility

~ ponosić - to bear liability, to be liable

~ porządkowa - responsibility for keeping to order

~ pozaumowna — extra—contractual liability

~ pracodawcy-employer’s liability

~ prawna - legał responsibility

~ przekazać komuś - to delegate responsibility to

~ przewoźnika -carrier ’s liability

~ przewoźnika w transporcie lotniczym

- air liability

~ przyjąć - to incur liability

~ regulaminowa - regulations liability, responsibility according to regulations

~ rzeczowa - liability for debts secured on real or personal property

~ sądowa - amenability to the law

~ służbowa - responsibility for acts committed when on duty

~ solidarna -joint and several liability

~ spadkobierców - liability of heirs

~ subsydiarna - subsidiary liability

~ ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej - liability insurance

~ ubezpieczyciela-insurer’s liability

~ uchylać się od odpowiedzialności - to decline responsibility

~ uniknąć - to escape liability

~ urzędowa - public responsibility, official responsibility

~ ustawowa - statutory liability, legał liability

~ warunkowa - contingent liability

~ wekslowa - liability for a bill of exchange, liability for a promissory notę

~ właściciela za szkody wyrządzone przez zwierzę - liability for animals

~ wobec prawa - amenability to the law

~ wyparcie się odpowiedzialności -

dental of responsibility

~ wziąć na siebie - to incur liability

~ w związku z przewozem lotniczym -air liability

~ za cudze czyny - liability for the acts of another person

~ za cudze działanie - vicarious liability

~ za czyjąś winę - imputed negligence

~ za czyny własne - liability

<responsibility> for one’s acts

~ za długi - liability for debts

~ za długi spadkowe - liability for debts of inheritance, liability for inherited debts

~ za długi zabezpieczone nieruchomością lub majątkiem osobistym - liability for debts secured on real or personal property

~ za działania legalne - responsibility for a legał action

~ za zaniechanie działania - liability for failing to act

~ zagrożenie sądową odpowiedzialnością -punishability by law

~ zagrożony sądową odpowiedzialnością

-punishable by ław

~ za szkodę - liability for damage

~ zawodowa - professional liability

~ za wykroczenie - responsibility for a petty offence

~ za wyrządzenie szkody - liability for causing damage

~ za zaniechanie działania - liability for failing to act

~ za zbrodnie wojenne - liability for war crimes

~ za zwłokę - liability for late performance

~ zbiorowa - collective responsibility

~ z tytułu gwarancji - liability <responsibility> deriving from a guarantee <supervision>, liability on a guarantee

~ z tytułu nadzoru - liability deriving from supervision

~ z tytułu nadzoru powierzenia czynności - vicarious liability (for damage caused by an agent)

~ z tytułu rękojmi - liability under warranty, liability deriving from a warranty

~ ograniczenie - limitation of liability for warranty

~ ograniczyć - to limit liability for warranty

~ rozszerzyć - to extend liability for warranty

~ wyłączenie - exclusion of liability for warranty

~ wyłączyć - to exclude liability for warranty

~ z tytułu rękojmi za wady prawne -liability for warranty of title

~ zwolnienie od odpowiedzialności -exemption from liability

~ zwolnić kogoś od odpowiedzialności -to exempt <relieve> sb from liability, to absolve sb from a liability

~ brak odpowiedzialności osobistej -absence of a personal responsibility

~ obciążać odpowiedzialnością - to

make sb responsible

~ pociągnąć do odpowiedzialności - to make accountable

~ pociągnąć kogoś do

odpowiedzialności - to bring sb to justice

~ pod odpowiedzialnością - under penalty of

~ podlegać odpowiedzialności karnej -to be liable to criminal proceedings

~ przyjąć odpowiedzialność - to take on responsibility

~ brak odpowiedzialności osobistej -absence of personal responsibility

~ pod odpowiedzialnością - under penalty of

~ przyjąć odpowiedzialność - to take on responsibility

~ wyłączyć czyjąś odpowiedzialność -to exempt sb from a liability

~ na własną odpowiedzialność - on one’s own responsibility

~ zrzucić na kogoś odpowiedzialność -to throw the responsibility on sb

odpowiedzialny - (odpowiadający za kogoś lub coś) responsible, liable

~ bezpośrednio - directly liable

~ całkowicie - wholly responsible

~ cywilnie - liable at law, civilly responsible

~ częściowo - partly responsible

~ czynić kogoś odpowiedzialnym - to

make <hold> sb responsible

~ moralnie - morally responsible

~ osobiście - personally liable

~ prawnie - legally liable

~ przed prawem - amenable to the law

~ solidarnie - jointly and severally liable

~ stanowisko - responsible post

~ za szkodę - liable for damage

~ z deliktu - liable in tort

~ spowodowaną czynem niedozwolonym - liable in tort

~ za szkody - liable for losses

~ z mocy ustawy - legally liable odpowiedź - answer, reply, response

~ definitywna - conclusive answer

~ na pozew - reply to a statement of claim, answer to an action, statement of defence

~ na rewizję - reply to an appeal

~ na zażalenie - reply to a complaint

~ negatywna - negative answer

~ niezwłoczna - prompt reply

~ odmowna - reply in the negative, refusal

~ odmówić odpowiedzi - to refuse to answer

~ pozytywna - favourable answer, affirmative answer

~ przecząca, odmowna - negative answer

~ twierdząca - affirmative answer

~ udzielić - to give an answer

~ w odpowiedzi na - in response to, in answer to

odprawa - (formalność) clearance;

(świadczenie) severance pay, discharge money; (służbowa) briefing

~ celna - customs clearance

~ dla nauczyciela -teacher’s discharge money

- pasażerów - check-in

~ paszportowa - passport control

~ pośmiertna - death grants, allowance paid to the family of the deceased, death payment

~ warunkowa - admission temporaire odprawić - to send away

~ celnie towary - to elear goods odprowadzenie do granicy - tuming back

(of aliens) to/at the border

odraczać - (zob. odroczyć)

odrębność - separateness, individuality, distinctive naturę

odrębn/y - separate, distinct

~ zdanie - dissenting opinion

odręczny - holographic

~ testament - holographic will odroczenie - indulgence, delay, postponement, adjoumment, deferment, prorogation, stay, respite

~ odwołanie odroczenia wykonania wyroku - recall of the stay of punishment

~ ogłoszenia orzeczenia - judgment reserved, adjoumment of pronouncing a verdict

~ płatności - deferment of payments

~ udzielić - to grant a deferment of payment

~ posiedzenia - adjoumment of a meeting <session>

~ rozprawy - adjoumment

<postponement of> a trial <hearing>

~ sądowej - postponement of a trial

~ sesji parlamentarnej - adjoumment <prorogation> of the parliamentary session

~ służby wojskowej - deferment of military service

~ terminu - adjoumed term

~ udzielić odroczenia egzekucji - to grant a stay of execution

~ wydania wyroku - adjoumment of passing the judgment

~ wykonania kary - respite of a penalty, postponement of a penalty

~ wykonania wyroku - a reprieve

~ wykonania zobowiązania -

postponement of performance

odroczyć - to postpone, to defer, to put off, to adjoum, to delay, to prorogate, to reprieve, to remit

~ bezterminowo - to adjoum sine die

~ debatę - to adjoum a debate

~ karę - to postpone a penalty

~ ogłoszenie wyroku - to defer

a judgment

~ posiedzenie - to adjoum a meeting

~ posiedzenie sądu - to adjoum the court

~ przesłuchanie - to adjoum a hearing

~ rozprawę - to adjoum a trial

~ skazanemu wykonanie kary - to

reprieve an offender

~ służbę wojskową - to defer military service, to defer the basie military service

~ sprawę - to adjoum a case

~ do określonego terminu - to remit

a matter till a certain datę

~ termin - to defer <to postpone> delay

~ wydanie wyroku - to adjoum the rendering of judgment

~ wykonanie wyroku - to respite

<reprieve>

odroczenie - adjoumment, postponement, deferment, prorogation, stay respite

~ ogłoszenia orzeczenia - judgment reserved

~ rozprawy - adjoumment of a trial, postponement of a trial

~ wydania wyroku - adjoumment of passing the judgment

~ wykonania kary - postponement of

a penalty

odróżniający - differentiating, distinguishing

odrzucać, odrzucić - to tum down, to repudiate, to reject, to refuse, to dismiss, to decline, to abjudge, to abjudicate, to ignore,

~ apelację - to reject an appeal, to dismiss an appeal

~ odwołanie - to dismiss an appeal, to reject an appeal

~ ofertę - to reject an offer

~ pozew - to reject <to dismiss> a suit, to dismiss a statement of claim

<a petition>

~ projekt ustawy - to reject <to vote down> a bill

~ propozycję - to reject a proposal

~ rewizję - to dismiss an appeal

~ sprzeciw - to reject <to dismiss, to overrule, to ignore> an objection

~ wniosek - to dismiss a petition, to vote down a motion, to reject a motion, to overrule a motion

~ zarzut - to set an objection aside

~ zażalenie - to dismiss a complaint odrzucenie - rejection, refusal, dismissal, repudiation

~ apelacji - dismissal of an appeal

~ odwołania - dismissal of a removal

~ oferty - refusal of an offer

~ powództwa - defence of an action

~ pozwu - dismissal of a suit

<a statement of claim>

~ pozwu o rozwód - dismissal of

a petition for divorce

~ rewizji - dismissal of an appeal

~ skargi - dismissal of a complaint

~ spadku - rejection of inheritance, disclaimer of inheritance

~ środka odwoławczego - dismissal of an appeal

~ wniosku - dismissal of a motion

~ zażalenia - dismissal of a complaint odsetki - interest

~ bankowe - bank interest

~ bieżące - running interest

~ dodatkowe - additional interest

~ dopisać - to credit with interest

~ maksymalne - maximum interest

~ należne - interest due

~ narosłe - interests accrued

~ od odsetek - compound interest

~ półroczne - semi-annual interest

~ proste, zwykłe - simple interest

~ roczne - annual interest

~ umowne - contractual interest, stipulatory interest

~ ustawowe - statutory interest, legał interest

~ zaległe - interest in arrears

~ za zwłokę - default interest, penal interest

~ złożone - compound interest

odsiadywać wyrok - to serve a sentence odsprzedawca - retailer

odsprzedaż - resale

odstąpić - (zrzec się, zrezygnować) to cede, to assign, to desist, to abandon, to depart, to relinąuish, to withdraw;

(zrobić wyjątek) to denounce, to renounce, to waive

~ od dochodzenia roszczenia - to renounce a claim, nolle prosequi

~ od popełnienia przestępstwa - to desist from committing a crime

~ od reguły - to depart from a rule

~ od ścigania - to desist from prosecuting

~ od umowy - to renounce a contract, to withdraw from a contract

~ od wymierzenia kary - to refrain from imposing a penalty, to renounce from inflicting a punishment

odstąpienie - (zrzeczenie się, rezygnacja) cession, departure, abandonment, assignment, desistance, relinąuishment, withdrawal, renouncement; (zrobienie wyjątku) departure from, renouncement

~ dobrowolne od czynu przestępczego

- voluntary desisting from a criminal act ~ od powództwa - abandonment of an

action

~ dobrowolne od udziału w związku przestępczym - desistance from participation in a criminal group <band>

~ od karnego ścigania - compounding a penal action

~ od umowy - withdrawal from a contract, termination of a contract, renouncing a contract

~ od usiłowania - desistance from an attempt to <at>

~ od wymierzenia kary - renouncement of punishment, renouncement of inflicting a punishment

odstępne - compensation for loss of contract

odstępować - zob. odstąpić

odstępstwo - (zrzeczenie się, sprzeniewierzenie) departure, deviation, repudiation; (zrobienie wyjątku, sprzeniewierzenie się) exception, deviation

~ od reguły - deviation <divergence> from a rule

~ od zasady - deviation <divergence> from a principle

odsyłacz - reference mark, mark of reference, foot-note

odsyłająca norma - reference norm

odszkodowanie - compensation, indemnity, liquidated damages, indemnification

~ być uprawnionym do - to be entitled to an indemnity

~ jednorazowe - lump sum indemnity, single indemnity

~ międzynarodowe - intemational indemnity

~ pieniężne - pecuniary <cash> indemnity

~ rekompensacyjne-compensation damages

~ rzeczywiste - real damages

~ stosowne - appropriate indemnity

~ ubezpieczeniowe - insurance sum, insurance indemnification <compensation>

~ umowne - contractual indemnity, contractual damages, liąuidated damages

~ w naturze - compensation in kind

~ wojenne - war reparations, war damages

~ za bezpodstawne aresztowanie -indemnity for unjustified arrest

~ za krzywdę moralną - indemnity for morał injury

~ za niesłuszne skazanie - compensation for unjustifiable sentencing, indemnity for unjustified sentence

~ za straty moralne - exemplary damages, punitive damages

~ za niesłuszne zatrzymanie -compensation for unjustifiable detention

~ za niewykonanie - damages for non-performance/non-fulfilment

~ zapłacić odszkodowanie - to

indeminify, to pay the damages

~ zasądzić - to adjudge damages

~ za uszkodzenie - indemnity for damage

~ za utratę - indemnity for a loss

~ za wywłaszczenie - compensation for expropriation

~ za zakłócenie posiadania -disturbance compensation

~ za zwłokę - demages for delay

~ powództwo o odszkodowanie -damage suit, suit for damages, claim suit

~ pozew o odszkodowanie - claim

~ prawo do odszkodowania - right to recovery

~ proces o odszkodowanie - action for damages

~ przyznać odszkodowanie - to admit a claim, to adjudge damages, to award damages

~ prawo do odszkodowania - right to compensation, right of compensation

~ roszczenie o odszkodownie - claim for indemnification, claim for compensation

~ tytułem odszkodowania - by way of indemnification

~ upoważniony do odszkodowania -entitled to indemnification

~ dochodzić odszkodowania sądownie

- to sue for damages

~ uzyskać odszkodowanie - to recover damages

~ wszcząć postępowanie

o odszkodowanie - to bring an action for damages

~ żądać odszkodowania - to claim damages, to claim compensation

odszkodowawczy - compensating, compensative

~ postępowanie - compensation proceedings

~ roszczenie - claim for damages

odtwarzać, odtworzyć - to replicate, to

reconstruct, to reproduce, to reconstitute

~ przebieg zbrodni - to re-enact a crime

~ przebieg zdarzeń - to reconstruct the course of events

odtworzenie - reconstruction (tworzenie na nowo)

~ akt - reconstruction of records <files>

~ aktu zgonu - issuing of a duplicate death certificate, reconstruction of a death certificate

~ dokumentu - reconstruction of a document

~ dyplomu lub świadectwa -reconstruction of a diploma or certificate

~ zaginionych akt - reconstruction of lost files

~ zaginionych lub zniszczonych ksiąg stanu cywilnego - reconstruction of lost or destroyed public registers

~ zagubionych dokumentów -reconstruction of lost documents

~ zeznań - reconstruction of depositions odwet - retribution, revenge, retaliation, reprisal

odwetowy - retaliatory

~ cla - retaliatory tariff

~ kroki - rataliatory measures, reprisals odwołać, odwoływać - (z funkcji, ze stanowiska) to dismiss, to remove, to recall, to revoke; (coś) to recall, to revoke, to withdraw; (odnieść się) to appeal (to sth); (unieważnić) to cancel, to cali off, to repeal, to revoke

~ członka - to dismiss a member

~ delegata - to recall a deputy

~ dyrektora - to dismiss a director

~ kogoś - to remove sb

~ pełnomocnictwo - to revoke a power

~ prokurę - to withdraw the right of commercial representation <proxy>

~ przedstawiciela dyplomatycznego -to recall a diplomatic agent

~ sankcje - to lift sanctions

~ się - to seek review, to appeal

— do - to appeal to

— do wyższej instancji - to appeal to a higher instance <tribunal>

— od decyzji - to appeal against decisions

— od zarządzenia - to appeal against an order <a decree>

~ zamówienie - to cancel an order

~ zebranie - to cancel, to cali off

a meeting

~ ze stanowiska - to remove from a post, to recall from a post

odwołanie - (z funkcji, ze stanowiska) review, revocation, appeal, dismissal, removal, recall; (czegoś) instrument of appeal, withdrawal, retraction; (unieważnienie) cancellation, revocation, abrogation

~ członka - dismissal of a member

~ darowizny - revocation of a donation, cancellation of a donation

~ dopuścić - to allow an appeal

~ na skutek odwołania - in response to an appeal measure

~ odroczenia wykonania kary - recall of the stay of punishment, rescinding of a stay of punishment

~ odrzucić - to dismiss an appeal, to reject an appeal

~ od decyzji - appeal against a decision

~ od wyroku - appeal against a sentence

~ oferty - withdrawal of an offer

~ oświadczenia - withdrawal

<retraction> of a declaration

~ oświadczenia woli - withdrawal

<recall> of a declaration of will

i            <intention>

l        ~ pełnomocnictwa - revocation

I          <withdrawal> of the power of attomey

J         ~ poręczenia - withdrawal of a guarantee

l         ~ posła - recall of a member of

I            a legislative body

I         ~ pracownika z urlopu - recall of an

I           employee from leave

~ się do sądu - appeal to court

~ polubownego - appeal to arbitration

~ się na drodze sądowej - recourse to a judicial remedy

~ testamentu - revocation of a will

~ wniesienie odwołania - the referral of

a case to a higher instance

~ wnieść - to lodge an appeal, to make an appeal, to file an appeal

~ ze stanowiska - removal from a post

~ zeznań - revocation <recall> of the witness’ deposition

~ podstawa odwołania - ground for appeal

odwołalny - (o rozporządzeniu) revokable; (o wyroku) reversible

odwoławcz/y - appeal, revocatory

~ postępowanie - appeal proceedings

~ rozprawa - appeal trial

~ sąd - court of appeal, appellate court

~ środki - means of review <of recourse, of appeal>

odwołujące listy - letters of recall

odwołujący się - the appealing party, appellant

odwrócenie grożącego

niebezpieczeństwa - warding off an

imminent danger

odwrócić - to tum away

~ niebezpieczeństwo - to avert the danger

odziedziczony - (o cechach, chorobie) congenital; (o majątku) patrimonial, hereditary

odziedziczyć - (dostać w spadku) to inherit (sth from sb); (przejąć po przodkach) to succeed, to inherit

~ odziedziczyć majątek - to come into an estate

odzież - clothing, clothes, garment

~ ochronna - protective clothes

<clothing>

~ robocza - working clothes <dothing>

odznaczać, odznaczyć - to decorate, to distinguish, to award

odznaczenie - decoration, distinction, award

odznaka - decoration, distinction, award ~ urzędowa - official insignia, insignium

odzyskać - to regain, to recover

~ mienie w drodze sądowej - eviction

odzyskanie - recovery

~ prawa własności - recovery of title of ownership

oferent - bidder, offerer, tenderer

oferować - to offer, to bid, to tender, to make an offer

oferta - offer, tender, bid

~ cenowa - ąuotation

~ do osoby nieoznaczonej - tender

<offer> to person unspecified

~ fikcyjna - feigned bid

~ krzyżowa - counter-offer

~ między nieobecnymi - offer <tender> between absent parties

~ między obecnymi - tender <offer> between persons present

~ nabycia - bid

~ niewiążąca - offer without engagement, open offer

~ przetargowa - bid, tender

~ składać ofertę - to bid

~ sprzedaży - offer of sale

~ wiążąca - firm offer

~ wyższa - higher bid

~ w zalakowanej kopercie - sealed bid

~ związany ofertą - bound by an offer

ofertow/y - bidding

~ dokumenty - bidding documents

~ zapytanie - enąuiry

ofiara - victim

~ przemocy - subject to force

~ wojny - victim of war

~ ochrona ofiar wojny - protection of victims of war

~ wypadku - victim of an accident

~ paść ofiarą czegoś - to fali a victim to sth

oficer - officer

~ oficer w służbie czynnej - officer on the active list

~ oficer w stanie spoczynku - retired officer

~ zawodowy - career officer

oficjalny - official

~ komunikat - official statement

~ kurs (walut) - official ratę of exchange

oficjalnie - officially

oględziny - viewing, view, inspection, examination, survey

~ ciała - inspection of the body

~ miejsca - inspection of locus in quo <scene>

~ osoby - viewing a person

~ przy udziale obu stron - joint survey

~ poddać oględzinom - to submit to view

~ przeprowadzić oględziny - to conduct a view

~ rzeczy - inspection of a thing

~ zewnętrzne ciała - extemal examination of the body

~ zwłok - autopsy, extemal inspection of a corpse, post mortem examination

~ dowód z oględzin - evidence by inspection, proof by inspection

~ protokół oględzin - survey report

~ dokonać oględzin - to hołd an examination, to hołd a post mortem

ogłaszać, ogłosić - (podać do publicznej wiadomości) to publish, to make sth public, to announce, to notify, to declare, to proclaim

~ blokadę - to declare the blockade

~ przetarg - to advertise for tenders, to invite tenders

~ stan wojenny - to proclaim martial law ~ strajk - to cali a strike

~ ustnie - to announce verbally

~ wyrok - to announce a verdict <sentence> judgement, to render a verdict

ogłoszenie - (afisz, anons, obwieszczenie) notice, announcement; (opublikowanie, podanie do wiadomości) publication, promulgation, proclamation, declaration, pronouncement, advertisement

~ aktu prawnego - publication of a legał act, promulgation

~ jednorazowe - a single announcement ~ obwieszczenia - announcement of

a public notice

~ o rozesłaniu listów gończych -advertisement of a warrant of caption <„wanted” notice>

~ orzeczenia - pronouncement of a judicial decision

~ sądowe (wymagane przez prawo) -advertisement reąuired by law

~ testamentu - publication of a will, announcement of a will

~ upadłości - declaration of bankrupcy

~ ustawy - promulgation

~ w prasie - press advertisement

~ wyników głosowania - declaration of the poll

~ wyroku - delivering the judgment

~ wyroku w prasie — announcement of the judgment in the press

~ z dniem ogłoszenia ustawy - on the day of promulgation

ogólnie - generally, in generał, universally ogólnoeuropejski - all-European ogólnokrajowy - nation-wide, national ogólnonarodowy - nation-wide, national ogólnopolski - nation-wide, all-Polish ogólność - generał character ogólnoświatowy - world-wide, universal, global

ogóln/y - (łączny, zbiorowy) joint, collective, global, aggregate; (obejmujący całokształt czegoś) generał, global, comprehensive; (powszechny, publiczny) generał, public

~ dobro - public welfare

~ norma - generał norm

~ pełnomocnictwo - generał power (of attomey)

~ ustawa - generał law

~ warunki sprzedaży - generał conditions of sale

~ warunki ubezpieczenia - generał Insurance provisions

~ zasady - generał principles

~ zasady prawa uznane przez narody cywilizowane - generał principles of law recognized by civilized nations ogół - the totality, the whole, the aggregate, the entirety

~ praw - totality of rights ograbienie - spoliation

~ zwłok - spoliation <despoliation> of corpse

ograniczać, ograniczyć - (stanowić granicę) to delimit, to bound, to border; (zacieśniać zakres) to limit, to restrict, to confine, to impose restrictions, to restrain

ograniczenia/u - restriction, limitation, diminishment

~ egzekucji - limitation of enforcement/ execution

~ ilościowe - quota restrictions

~ odpowiedzialności cywilnej -limitation of civil liability

~ poczytalności - diminished accountability

~ podlegać - to be subjected to restrictions

~ prawa do obrony oskarżonego -restriction of the accused’s right to defend himself

~ władzy rodzicielskiej - limitation of patemal authority

~ wolności - restriction of freedom, restricted freedom, restriction of liberty

~ wolności zgromadzeń - restriction of the right to assemble

~ w rozporządzaniu - limitations of power in disposing of, restriction in the power of one’s disposal

~ wysokości odszkodowania - upper limit of damages

~ zbrojeń - arms limitation

~ zdolności do działań prawnych -limitation of capacity to perform acts in law

~ zdolności pokierowania postępowaniem - limited ability to control one’s conduct

~ zdolności rozpoznania znaczenia czynu - limited ability to comprehend one’s own act, limited ability to comprehend the meaning of one’s act

~ z zastrzeżeniem ograniczeń - subject to restrictions

~ żądania - limiting a claim ograniczon/y - limited, restricted

~ odpowiedzialność - limited liability

~ odpowiedzialność cywilna - limited civil liability

~ poczytalność - diminished accountability

~ prawo rzeczowe - limited right in property, restricted property rights

~ władzy rodzicielskiej - restricted parental authority

~ wolność - restricted liberty

~ wysokość odszkodowania -upper limit of insuring clause

~ zdolność - limited capacity

~ zdolność do rozpoznawania znaczenia czynu - limited ability to realize one’s own conduct

~ zdolność do pokierowania swoim zachowaniem - limited ability to control one’s conduct

ogródek działkowy pracowniczy -

employee’s garden plot

o ile ustawa nie stanowi inaczej -unless the law provides otherwise

ojciec - father

~ domniemany ojciec -reputed father

~ przybrany ojciec - adoptive father

ojcobójca - parricide

ojcobójczy - parricidal

ojcobójstwo - parricide, patricide

ojcostwo - fatherhood, patemity, parentage ~ domniemane - refuted fatherhood ~ nieznane - patemity unknown

~ badanie krwi mające na celu wykluczenie ojcostwa - patemity test

~ dochodzenie ojcostwa - affiliation proceedings

~ domniemanie ojcostwa -presumption of patemity, presumption of fatherhood

~ powództwo o zaprzeczenie ojcostwa

-    bastardy case

~ sprawa o ustalenie ojcostwa -

patemity case

-    ustalić sądownie ojcostwo dziecka -

to affiliate a child to a putative father

~ uznać ojcostwo - to admit patemity, to recognise the fatherhood

ojcowizna - patrimony, inheritance, heritage

ojczym - stepfather

okaleczenie -mayhem, lameness;

(zranienie) multilation, injury, wound ~ rozmyślne okaleczenie - mayhem

okaleczyć - (zrobić kaleką) to cripple, to lamę, to maim; (zranić) to injure, to wound, to maim, to mutilate

okazać - to show, to exhibit

~ podejrzanego innym w celach rozpoznawczych - to exhibit a suspect for others to recognize him

okazanie - (przedstawienie czegoś) presentation, identification; (wyrażenie, objawienie czegoś) expression, showing, manifestation, disclosure

~ po okazaniu - a vista

~ rażącego lekceważenia - showing gross disregard

~ w celach rozpoznawczych -presentation for identification

~ za okazaniem - at sight

okaziciel - bearer, presenter; (posiadacz) holder

~ akcja na okaziciela - bearer’s share

~ czek na okaziciela - cheąue to bearer, bearer cheąue

okazja - opportunity, occasion, chance

okoliczności - circumstances

~ całokształt okoliczności jako podstawa orzeczenia - totality of the circumstances as foundation of the judgment

~ dodatkowe - collateral circumstances

~ do udowodnienia -factum

probandum, circumstances to be proved

~ dziwny zbieg okoliczności - strange coincidence

~ faktyczne - factual circumstances, facts of the case

~ istotne - essential facts

~ łagodzące - mitigating <attenuating, extenuating> circumstances

~ mające istotne znaczenie dla sprawy

-    circumstances of vital bearing <of special relevance> for the case

~ obciążające - aggravating circumstances

~ popełnienia przestępstwa -circumstances of the offence

~ przemawiające na korzyść -circumstances to the accused’s advantage

~ przemawiające na niekorzyść -circumstances to the accused’s prejudice

~ przestępstwa - circumstances of an offence

~ sporne - disputable circumstances

~ sprawy - facts of the case, circumstances of the case

~ stanowiące znamię przestępstwa -circumstances with features of an offence

~ stosownie do okoliczności - as circumstances reąuire, according to circumstances            ’

~ uboczne - accidental circumstances

~ uchylające odpowiedzialność karną -circumstances eliminating criminal responsibility

~ w podejrzanych okolicznościach -under suspicious circumstances

~ w sprzyjających okolicznościach -under favourable circumstances

~ wyjątkowe - particular circumstances

~ wyłączające odpowiedzialność karną

-    circumstances excluding criminal responsibility

~ zbieg okoliczności - coincidence okoliczność - fact, circumstance, occasion

~ istotna - essential circumstance

~ mająca znaczenie dla służby -circumstance significant to the service

~ mogąca mieć znaczenie prawne -circumstance with possible legał significance

~ nie mogąca mieć wpływu -circumstance with no impact, circumstance without possible influence

~ towarzysząca - attendant circumstance

~ wpływająca na zaostrzenie kary -

circumstance prone to affect the severity of punishment, circumstance conducive to aggravation of penalty

~ wpływająca na złagodzenie kary -circumstance prone to affect the mitigation of punishment, circumstance affecting the mitigation of punishment

~ wyłączająca postępowanie -

circumstance precluding proceedings

~ wyłączająca postępowanie karne -circumstance barring the prosecution

~ wyłączająca ściganie - circumstance excluding prosecution

okólnik - circular letter, circular

okóln/y - circular

~ nota - circular notę

okradać - to rob, to steal

okradzenie - robbery

okrągły stół (konferencja) - round-table conference

okres - (czas trwania czegoś) period, time, term; (faza, stadium) datę, time

~ koncepcyjny - conception period

~ najdłuższy zatrzymania - maximum term of detention in custody

~ obserwacji w zakładzie leczniczym -observation period in a medical institution

~ obserwacji oskarżonego w zakładzie leczniczym - term of the accused’s examination in a medical institution

~ pobierania zasiłku chorobowego -sickness allowance period, period of drawing sickness benefit

~ porodu - puerperal period

~ próbny (umowa o pracę) - trial period, probation period

~ próbny (prawo karne) - probationary period, probation

~ próby - test period, probation period

~ przejściowy - transition period

~ przepracowany - working period

~ przygotowawczy - preparatory period

~ rozliczeniowy - clearing of accounts period

~ sprawozdawczy - reporting period, period under reviev

~ tymczasowego aresztowania - pretrial detention period, term of detention awaiting trial

~ urzędowania (kadencja) - term of office

~ ważności - validity period, period of validity

~ wstępny - preliminary period

~ wymagany do zatarcia skazania -period reąuired for the conviction to be erased, length of time for a criminal record to lapse, period reąuired for the erasion of the entry in the register of convictions

~ wypowiedzenia - period of notice, term of notice, specified time of notice, statutory term of notice

~ zatrudnienia - period of employment określać, określić - to set forth, to define, to State, to describe, to denominate

~ datę - to fix a datę

~ prawa i obowiązki - to define the rights and duties

~ ąuorum - to determine the quorum

~ środki - to formulate measures

~ termin - to define the time

~ w ustawie - to specify in statutory law określenie - (wyznaczenie, wskazanie) term, definition, determination, denomination, designation

~ pochodzenia - designation of origin

~ świadczenia - determination of

a performance

określon/y - defined, specified, definite, determined

~ czas - definite period of time okręg - district, region, area

~ konsularny - consular discrict, consular area

~ sądowy - judicial district, court district ~ wojskowy - military district

~ wyborczy - electoral district, constituency

~ jednomandatowy - single-member electoral district

~ wielomandatowy - multi-member electoral district, two or morę electoral district

okręgowy - regional

~ sąd - district court

okręt - ship, vessel

~ liniowy - battleship

~ podwodny - submarine

~ wojenny-warship, man-of-war, battleship

okrętowy - ship’s, shipping

~ agencja - shipping agency

~ linia - shipping linę

~ makler - shipbroker

okrucieństwo - atrocity, cruelty, excesses, atrocities (pl)

~ w stosunku do dzieci - cruelty to children

~ w stosunku do zwierząt - cruelty to animals

~ akt okrucieństwa - act of cruelty

~ gwałt ze szczególnym okrucieństwem

-    rape with extraordinary cruelty

~ dopuszczać się okrucieństwa - to

commit atrocities, to commit excesses

~ ze szczególnym okrucieństwem - with particular cruelty

oktrojowanie konstytucji -granting

(imposing, forcing) of a constitution (by the executive power)

okup - ransom, amends

~ porwać kogoś dla okupu - to kidnap sb for ransom

~ przetrzymywać kogoś celem wymuszenia okupu - to hołd sb for ransom

~ wymuszenie - forcing ransom

~ zapłacić - to pay ransom

~ żądać okupu - to demand a ransom okupacja - occupancy, occupation

~ pierwotna (terytorium) - original occupation

~ pokojowa -peaceful occupation

~ wojenna - war occupation

okupacyjny - of occupation

~ władze okupacyjne -authorities in occupation

~ strajk okupacyjny - stay-in-strike okupant - occupying power, invader, occupant

okupować - to occupy, to invade

~ kraj - to occupy a country

oligarchia - oligarchy

~ finansowa - finacial <finance> oligarchy

omawiać - to discuss

~ problem - to discuss a problem ombudsman - ombudsman

omówienie - (np. poprawki

w dokumencie) description of corrections and <or> additions (madę in a document)

omylność - (możliwość popełnienia błędu) falliability; (błędność) erroneousness

~ omylność świadka - inaccuracy of

a witness

omyłka - mistake, error

~ oczywista - obvious mistake

~ pisarska-misprint

~ sądowa - court error

omyłkowo - mistakenly, wrongly, by mistake, by error

onus probandi - burden of proof opakowanie - packaging, packing,

package, wrapping, wrapper

opatentowanie - patenting

~ wynalazku - patenting an invention opcja - option

operacja/e - operation, transaction, business, dealing

~ bankowe - banking operations

~ finansowe - fmancial transactions

~ giełdowe - exchange operations

~ gotówkowe - cash transactions

operat katastralny - cadastral survey opieczętować - to seal, to put the seals, to

place under seal

~ dokument - to seal a document

~ kopertę - to seal an envelope

~ korespondencję - to seal correspondence

opieczętowanie - sealing

opieka - (troszczenie się) custody, care, protection; (opiekunowie) guardians, trustees, curators; (nadzór prawny) guardianship, trusteeship; (kuraleta) wardship, tutelage

~ dyplomatyczna - diplomatic protection

~ lekarska - medical care

~ bezpłatna - free medical care

~ nad całkowicie

ubezwłasnowolnionym - guardianship of the incapacitated, guardianship of a legally fully incapacitated person

- nad dzieckiem - care of a child

~ nad matką i dzieckiem - matemity and infant services

~ nad małoletnim - guardianship of a minor

~ postpenitencjarna - prisoners’ after-care

~ prawna - protection of the law

~ przyznać komuś opiekę - to give custody rights to sb

~ rodzicielska - parental care

~ społeczna - social assistance, public relief, public assistance, social welfare

~ sprawować opiekę - to exercise custody

~ sprawowanie opieki zdrowotnej -provision of health care

~ szpitalna - hospital care

~ ustanowić opiekę - to establish guardianship

opiekować - to care for sb, to have charge of sb, to look after sb

~ się kimś - to take care of sb opiekowanie - care, protection opiekun - (osoba opiekująca się) guardian, protector, warde; (osoba mająca opiekuna) curator, administrator, tutor; (kurator) curator custodian; keeper, patron

~ dziecka wyznaczony w testamencie -tutor nominate

~ jedyny - sole guardian

~ społeczny - social worker, guardian of persons in need of public assistance

~ ustawowy - statutory guardian opiekuńcz/y - custodian

~ państwo - nanny State

~ sąd - custodian court, guardianship court

~ władza - tutelary authority opiekuństwo - guardianship, patronage opierać się, oprzeć się - (komuś) to resist, to oppose, to withstand; (na czymś) to base, to found, to ground, to rely on

~ komuś, czemuś - to resist <to withstand, to oppose sb> sth

~ na czymś - to be grounded <to be based, to found, to rely> on sth

~ na dowodach - to rely on evidence

~ na faktach - to ground on facts

~ na przepisach prawnych - to rely on legałrules

~ na założeniu - to be based on assumptions

~ na zeznaniach - to rely on depositions, to rely on testimony

opinia - testimonial, opinion, view, reputation, report

~ biegłego - expert’s opinion

~ doradcza - advisory <consultative> opinion, consultory opinion

~ eksperta - expert report

~ negatywna - adverse opinion, unfavourable opinion

~ odrębna - separate opinion, dissenting opinion

~ ogólnie przyjęta - accredited opinion

~ oparta na podstawie - based on the grounds of

~ o pracowniku - opinion about an employee

~ o pracy - opinion on performance of work

~ panująca <powszechnie przyjęta> -prevailing opinion

~ podstawa opinii - grounds for an opinion

~ pozytywna - favourable opinion

~ prawna - legał opinion

~ projekt opinii - draft opinion

~ opracować - to prepare a draft opinion

~ publiczna - public opinion

~ rady zakładowej - opinion of the shop stewards’ council

~ sporządzić - to draw up an opinion

~ tajna - secret opinion

~ wiążąca - binding opinion

~ wyrazić jednomyślną opinię - to express the unanimous opinion

~ wystawić opinię - to issue an opinion

~ zakładu karnego o skazanym -prison authority’s opinion on a prisoner

~ zakładu naukowo-badawczego -research institute’s opinion

~ zakładu pracy oskarżonego -employer’s opinion on the accused, employing institution’s opinion about the accused

~ zasięgać czyjejś opinii - to consult sb

~ zgodna - concurring opinion opiniodawca - adviser, consultee opiniodawczy - advisory, consultative

~ ciało opiniodawcze - consultative

opiniować - to express <to give, to pronounce> an opinion, to pass judgment

opiniowanie - pronouncing <giving, expressing, formulating> an opinion

~ pracowników - giving <formulating> opinions on employees

opis - description; (relacja) version, account

opisać - to describe

opłacalność - remunerativeness, profitability, profitableness

~ eksportu - export profitability opłacaln/y - remunerative, profitable

~ inwestycja - profitable investment

~ transakcja - remunerative business, profitable deal, profitable business opłata/y - fee, charge, due, toll, duty, payment

~ administracyjna - administrative charge/fee

~ celna - customs duty

~ drogowa - toll

~ komisowa - commission fee

~ konsularna - consular fee, consulage

~ licencyjna - licence fee, licence payment

~ manipulacyjna -handling fee

~ notarialna - notarial <notary’s> fee

~ paszportowa - passport fee

~ patentowa - patent fee

~ pobierać - to collect a fee

~ pobieranie - collecting fees

~ pobrać - to charge a fee

~ pocztowa - postage, postage fee, postał charge

~ portowa - pierage, pier dues, anchorage dues, docking fees

~ rejestracyjna - registration fee

~ roczna - yearly fee, annuity

~ sądowa - court fee, law charges

~ skarbowa - stamp duty

~ targowiskowa - market-place fee

~ za czynność notarialną - fee for a notarial act/service

~ za doręczenie - delivery fee

~ za inkaso - collection fee

~ za licencję - licence fee

~ za przejazd - farę

~ za rejestrację patentu - filing fee

~ za rezerwację - booking fee

~ za składowanie - storage fee

opłaty - charges

~ celne - customs fees

~ sądowe - court fees

~ skarbowe - fiscal charges opodatkować - to tax

opodatkowanie - imposition of taxes, taxation, assessment

~ niepodlegający opodatkowaniu - tax-free

~ podlegający opodatkowaniu - taxable oponent - adversary, opponent, objector oponować - to oppose, to contradict

opozycja - opposition

~ być w opozycji - to be in opposition

~ parlamentarna - parliamentary opposition

~ przeciwegzekucyjna - opposition against enforcement

opór - resistance

~ stawiać opór - to resist, to oppose

~ policji - to resist the police

~ władzy - resistance to (police) authorities

~ bierny - passive resistance to (police) authorities

~ czynny - active resistance to (police) authorities

~ zbrojny - armed resistance

opóźnienie - (zwłoka) delay, retardation, tardiness

~ dłużnika - delay by a debtor, debtor’s delay

~ nieuzasadnione - unreasonable delay

~ w spełnieniu świadczenia - delay in performance

opóźniony - late, tardy, behind time, behind Schedule

opracować, opracowywać - to devise, to shape, to work out

~ plan - to work out a plan

opracowanie - presentation, study, paper, treatise

oprawca - (ten kto męczy) torturer;

(masowy morderca) butcher, slaughter;

(kat) executioner, hangman

opresja - oppression

oprocentowanie - interest, ratę of interest

~ papierów wartościowych - yield on securities

~ rachunku <konta> - interest on the account

~ stałe - fixed interest

~ środków trwałych - interest <rate> of interest on Capital assets

~ wkładów - interest on deposits oprotestować - to raise a protest (against sth)

opróżniać, opróżnić - to empty, to elear, to evacuate, to unload, to vacate

~ lokal - to elear an apartment

~ stanowisko - to vacate a post opróżnienie - vacation, evacuation

~ lokalu - vacation of an apartment

~ pomieszczenia - evacuation of

a lodging <premises>

~ stanowiska - vacation of a post opróżniony - vacant, empty, cleared opuszczenie - abandonment, omitment, desertion, lowering, reduction

~ pracy bez usprawiedliwienia -unexcused absence from work

~ samowolne - wanton abandonment

~ jednostki wojskowej - wanton abandonment of a military unit, desertion

~ stanowiska - wanton abandonment of

a post

~ wyznaczonego miejsca - wanton abandonment of the assigned place

~ zajęć szkolnych - missing school, truancy

order - order, decoration

ordynacja - entailed estate, regulations

~ podatkowa - fiscal law

~ wyborcza - electoral regulations, electoral law

orędzie - message, proclamation, manifesto

organ - body, authority, organ, agency

~ administracji-State administrative body, administrative departments

~ administracji państwowej - State administrative agency

~ centralny - central body, central organ, central agency

~ decydujący - deciding agency, deciding authority

~ doradczy - advisory body

~ do spraw - office for

~ egzekucyjny - enforcement officer, executive officer

~ finansowy - financial agency

~ jednoosobowy - single person agency

~ kolegialny - collective agency

~ koncesyjny - concessionary authority

~ kontroli - inspection agency

— finansowej - financial inspection agency

— państwowej - State inspection authority

— społecznej - social inspection authority

~ międzynarodowy - intemational agency

~ naczelny - supreme authority, main <supreme> organ <agency>, chief agency

~ nadrzędny - higher level agency

~ nadzoru - supervisory agency

~ najwyższy - supreme authority, supreme agency <organ>

~ ochrony prawnej - agency of legał protection

~ odwoławczy - appeal <appellate> agency

~ opieki społecznej lub organizacji społecznej - agency of social welfare or a social organization

~ państwa - State agency

~ podatkowy - tax authority

~ pomocniczy - auxiliary agency, auxiliary body

~ powołany do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego -agency entrusted with the protection of order and public security

~ powołany do ścigania przestępstw -official entitled to prosecute, agency responsible for penal prosecution

~ prowadzący postępowanie karne -authority conducting criminal proceedings

~ przedstawicielski - representation

~ rejestracyjny - registration office

~ samorządowy - self-govemment agency

~ spółki - body of a company

~ ścigania karnego - penal prosecution agency

~ terenowy - local agency

~ władzy administracyjnej -

administrative agency

~ władzy państwowej - local State authority agency

~ wojskowy - military agency

~ wybieralny - elective body

~ wykonawczo-zarządzający -

executive and administrative agency

~ wykonujący orzeczenie - agency carrying out a decision

~ wyższego stopnia - higher level agency

~ wzywający - agency which summons sb

~ założycielski - founding body

~ zarządzający - managing body <agency>, management

organizacja - (organizm) organism, system, constitution; (organizowanie) organization, system, agency

~ charytatywna - charitable <charity> organization

~ dobra - good organization

~ gospodarcza - economic organization

~ handlowa - trading organization

~ międzynarodowa - International organization

~ międzyrządowa - inter-govemmental agency

~ Narodów Zjednoczonych - the United Nations Organization

~ nie mająca osobowości prawnej -organization without the status of a legał person

~ państwowa - State organization

~ partyjna podstawowa - basie party organization

~ polityczna - political organization

~ ponadnarodowa - supranational organization

~ ponadpaństwowa - suprastate organization

~ pozarządowa - extra-govemmental organization, non-govemmental organization

~ pracy - organization of labour, labour organization

~ przestępcza - criminal organisation

~ rozwiązać organizację - to dissolve

<to disband> an organization

~ samorządowa - local govemment organization

~ społeczna - social <civil> organization

— o znaczeniu ogólnopaństwowym -social organization of nation-wide importance

~ spółdzielcza - co-operative organization

~ utworzyć organizację - to form <to establish> an organization

~ wymiaru sprawiedliwości -

administration of justice, structure of courts

~ wyspecjalizowana - specialized agency

~ zagraniczna - foreign organization

~ zła - bad organization

~ związkowa - trade union organization, union’s organization

~ żeglugowa - navigational organization organizacyjn/y - organizational

~ jednostka - organizational unit

~ komitet - organizing committee

~ komórka - organizational entity organizator - organizer, promoter organizować - to organize, to set up, to

arrange

~ się - to be in the process of organization, to unitę, to combine

organy - agencies

~ administracyjne - administrative authorities

~ inspekcji i kontroli państwowej -

agencies of State inspection and control

~ kontroli i rewizji finansowej -agencies of financial control and inspection

~ krajowe - national authorities

- międzynarodowe - intemational authorities

~ międzyrządowe - inter-govemmental bodies

~ osoby prawnej - bodies of a legał person

~ pomocnicze - subsidiary bodies

~ pozarządowe - non-govemmental agencies

~ rządowe - govemment departments

~ sądowe - judicial authorities

~ uprawnione - competent authorities

~ wymiaru sprawiedliwości - bodies of administration of justice

oryginał - original

~ w oryginale - in original

~ za zgodność z oryginałem - certified true copy

~ zgodny z oryginałem - corresponding to the original

orzeczenie/a - (wyrok) judicial decision, decision; (sąd) verdict, opinion, statement, decree, judgment, pronouncement

~ arbitra - arbitrator’s award, arbitration

~ arbitrażowe - arbitration award, arbitration decision

~ biegłego - expert evidence, expertise

~ doręczenie orzeczenia - serving of

a decision

~ dyscyplinarne - disciplinary decision

~ głosowanie nad orzeczeniem - voting on decision

~ karne - sentence conviction

~ kończące postępowanie - decisions concluding proceedings

~ w sprawie - decision ending the proceedings

~ korzystne - favourable decision

~ lekarskie - medical report <opinion>

~ merytoryczne - decision as to the merits

~ motywy orzeczenia - reasons for the court’s decision

~ odroczenie ogłoszenia orzeczenia -

judgment reserved

~ ogłaszać orzeczenie - to pronounce a judgment

~ ogłoszenie orzeczenia -

pronouncement of the judicial decision

~ organ wykonujący orzeczenie -

agency carrying out a decision

~ ostateczne - finał decision, decisive judgment

~ o ukaraniu w sprawie o wykroczenie

-judicial decision inflicting punishment in the ease of a petty offence

~ oparte na normach prawa zwyczajowego - common-law judgment

~ podlegające zaskarżeniu - decision subject to review

~ prawomocne - valid decision, valid adjudication

~ sądowe - adjudgment, adjudication, judgement of court <tribunal, verdict>, decree, decision of the court

~ wykonanie orzeczenia sądowego -

enforcement of judgement of court tribunal

~ sądowe deklaratoryjne - declaratory judgment <judgement> of court <tribunal> verdict

~ sądowe konstytutywne - constitutive judgment

~ sądu międzynarodowego - decision of an intemational court

~ sądu polubownego - award, decision of a court of arbitration whose awards have the force of State court decisions

~ sądu zagranicznego - decision of a foreign court

~ sentencja - conclusion of a decision

Ol

~ tymczasowe - interlocutory decree

~ treść orzeczenia - contents of

a decision

~ uchylenie orzeczenia - reversal of

a decision

~ uchylić - to reverse a decision

~ utrzymać w mocy orzeczenie sądowe - to sustain a decision

~ wpadkowe - interlocutory decision

। ~ wstępne - preliminary ruling

~ wydać - to adjudge, to adjudicate, to give the ruling, to award judgment, to issue a decree, to bring out a verdict

~ zagranicznego orzeczenia uznanie -recognition of a foreign decision

~ zagraniczne uznać - to recognize

a foreign decision

~ zaskarżone orzeczenie - decision subjected to review

~ zaskarżyć - to attack a judgment, to appeal against a decision

~ zmiana orzeczenia - amendment of

a decision

~ zmienić - to amend a decision orzecznictwo - judicial decisions, jurisdiction

~ apelacyjne - appellate jurisdiction

~ arbitrażowe - arbitration awards

~ cywilne - civil jurisdiction

~ jednolitość orzecznictwa - uniformity of judicial decision

~ karne - penal jurisdiction

~ międzynarodowe - International judicial decisions

— arbitrażowe - International arbitration awards

— sądowe - intemational courts’ judicial decisions

~ sądów powszechnych - law courts’ decisions

orzekać, orzec - to decide, to decree, to rule, to adjudicate, to adjudge

~ na niekorzyść oskarżonego - to render a decision adverse to the accused

~ o czyjejś winie - to find sb guilty
~ przepadek przedmiotów

przestępstwa - to decree the forfeiture of the tools of a crime

~ przepadek mienia - to predicate forfeiture of property

~ utratę urzędu - to decide on the deprivation of office <post>

- w formie postanowienia - to adjudicate by making a decision

~ w postępowaniu arbitrażowym - to arbitrate

~ w trybie karno-administracyjnym -to adjudicate pursuant to criminal-administrative procedurę, to adjudicate summarily

orzekanie - deciding by a sentence, judgment; (wyrokowanie) adjudgment

~ o winie - deciding about guilt

~ ponad żądanie - adjudication beyond and above a claim

~ z urzędu - deciding ex officio

osadnictwo - (kolonizacja) settling (of a territory), colonization; (zaludnienie, osiedlenie) population, settlement

~ rolne - settling of a territory with farmers

~ wojskowe - settling of a territory with ex-soldiers

osadnik - settler, colonist

~ wojskowy - ex-soldier settler

osąd - judgment, opinion, verdict

osądzać - (rozpatrywać) to jude;

(wydawać wyrok) to pronounce, to prejudge; (skazywać) to sentence;

(wydawać opinię) to pass judgment, to give one’s verdict

~ skazywać kogoś na karę - to sentence sb to a punishment

osądzenie - judgment

~ podlegający osądzeniu - triable

~ stan rzeczy osądzonej - State of a sentenced affair

osiągać, osiągnąć - to attain, to achieve, to obtain, to gain, to accomplish, to reach,

to acąuire

~ cel - to accomplish <to attain, to achieve> one’s aim

~ dojrzałość - to arrive at maturity

~ porozumienie - to reach <to achieve> an agreement

~ wiek - to attain, to reach <to attain> to come to the age of

~ ~ emerytalny - to acąuire pensionable age

~ wyniki w pracy - to obtain good results at work

osiągnięcie - achievement, accomplishment, attainment

~ celu - attainment of an object <an aim>

~ porozumienia - reaching an agreement, coming to an agreement

~ rezultatu - obtaining a result

~ wieku - reaching a certain age, attaining the age of

osiedlać - to settle

osiedlać się, osiedlić się - to settle

osiedle - settlement

~ mieszkaniowe - housing district, housing estate

osiedlenie - act of settling, settlement

osierocić - (uczynić sierotą) to orphan, to leave sb desolate

osierocieć - (zostać sierotą) to be orphaned, to be parentless

osierocony - parentless, orphan

oskarżać, oskarżyć - to accuse, to prosecute, to impeach, to inculpate, to indict (for sth), to charge

~ kogoś - to level an accusation against sb

~ o popełnienie przestępstwa - to accuse sb of an offence

~ o współudział w przestępstwie - to accuse sb of complicity, to charge sb with complicity

~ niewinnego - to accuse sb not guilty of the charge, to accuse an innocent person

oskarżający - accuser, denunciator (letter) ~ strona oskarżająca - the prosecution

oskarżenie - (czynność) charge, accusation, allegation (nieudowodnione); (akt oskarżenia) indictment, incrimination, inculpation, Information; (instytucja oskarżająca) prosecution

~ akt oskarżenia - charge sheet, indictment, accusation (against sb), bill of indictment, criminal information, indictment act

~ wnieść akt oskarżenia - to bring an accusation, to bring indictment

~ bezpodstawne - groundless accusation, unfounded accusation, baseless charge, baseless accusation

~ być oskarżonym o - to be under an accusation of

~ fałszywe - false accusation

~ niepoparte dowodami - unsupported allegation

~ niesłuszne - wrongful charge, wrongful accusation

~ o popełnienie oszustwa - charge of firaud

~ o popełnienie zbrodni zagrożonej karą śmierci - capital charge

~ o zabójstwo (nieumyślne) - charge of manslaughter

~ podlegający oskarżeniu publicznemu - indictable

~ popierać oskarżenie - to support an accusation

~ poprzeć oskarżenie dowodami - to substitute a charge

~ postawienie w stan oskarżenia -committal for trial

~ postawić kogoś w stan oskarżenia -to indict sb, to impeach, to commit for trial

~ przestępstwo podlegające oskarżeniu publicznemu - indictable offence

~ prywatne - private accusation

~ publiczne - indictment

~ uzasadnione - substantive charge

~ wnieść oskarżenie - to make a charge

~ wnieść oskarżenie o coś przeciwko komuś - to bring charge of sth against sb

~ wycofać oskarżenie - to drop the charges

~ z urzędu - information ex officio oskarżony - the accused, defendant, culprit, indicted, prisoner at the bar, partly accused, charged

~ być oskarżonym o - to be charged with, to be accused of

~ o coś - to lie under a charge

~ bronić oskarżonego - to plead the defendant’s case

~ główny oskarżony - principal accused

~ ława oskarżonych - bar, prisoner ’s dock, the accused’s stand

~ na ławie oskarżonych - in the dock, prisoner at the bar

~ o współudział - indicted

~ o zabójstwo - indicted for murder

~ odmawiający składnia zeznań -mute

~ obserwacja oskarżonego w zakładzie leczniczym - observation of the accussed in a medical institution

~ poddać oskarżonego badaniom lekarskim - to submit the accused to medical examination, to have the accused medically examined

~ pozostający na wolności - accused person who is not detained

~ prawo oskarżonego do obrony -benefit of counsel

~ przed sądem apelacyjnym -appellee

~ przesłuchanie oskarżonego -interrogatory of the accused

~ w procesie apelacyjnym - appellate

~ zasiąść na ławie oskarżonych - to find oneself in the dock

oskarżyciel - prosecutor, accuser, prosecuting lawyer, incriminator; (ten, kto wnosi skargę) plaintiff

~ końcowe przemówienie oskarżyciela

- finał address by the prosecution

~ posiłkowy - subsidiary prosecutor, auxiliary prosecutor

~ prywatny - private prosecutor

~ publiczny - public prosecutor, prosecuting attomey

~ uprawniony - legally entitled prosecutor(accuser)

oskarźycielski - accusational, accusing

osnowa - tenor, essentials, mainline, body

~ decyzji administracyjnej - essentials of an administrative decision

~ dokumentu - essentials of a document

~ ugody - essentials of a compromise

~ wpisu - tenor of entry

osoba - person

~ adoptowana - adoptee

~ adoptująca - adopter

~ analfabeta - illiterate (person)

~ apelująca - appellant

~ bez stałego miejsca zamieszkania -

a person of no fixed abode

~ chora - ailing person

~ umysłowo - person of unsound mind, person mentally deficient <defective>

~ cywilna - civilian

~ fizyczna - natural person, physical person, individual

~ godna zaufania - trustworthy person

~ identyfikacja osoby - Identification of

a person

~ korzystająca z ochrony - person enjoying protection of

~ krajowa - domestic person

~ małoletnia (chłopiec poniżej 14, a dziewczynka poniżej 12 lat) - minor

~ na czyimś utrzymaniu -sb’s dependant

~ nadzór nad osobą - supervision over

a person

~ najbliższa dla oskarżonego - person nearest/closest to the accused

~ należąca do personelu

dyplomatycznego - person belonging to diplomatic Staff

~ naruszająca cudze prawo -trespasser, invader

~ niedołężna - disabled person, infirm person

~ nie mogąca być świadkiem -incompetent witness in court

~ nieodpowiadająca za swe czyny -person irresponsible for his acts

~ niespokrewniona - stranger in blood, not related person

~ niepożądana - persona non grata

~ nieuprawniona - unauthorized person

~ niewinna - innocent <not guilty> person

~ obcego pochodzenia - person of foreign descent, person not being related by blood, foreigner

~ obwiniona o przestępstwo - person charged with an offence or a crime

~ ogólnie znana - public figurę

~ ograniczona w zdolności do czynności prawnych - person limited in his (her) capacity to effect legał transactions

~ pełniąca funkcje związane ze szczególną odpowiedzialnością -person fulfiling a function involving particular responsibility

~ pełnoletnia - person who has attained majority, adult person

- podejrzana - suspect, suspected person

~ o popełnienie przestępstwa - a person suspected to have committed an offence

~ pokrzywdzona - the injured

~ postronna - outsider

~ powołana do opieki lub nadzoru -person charged with care or supervision

~ powołana do pełnienia służby wojskowej - person called up for military service, draftee, conscript

~ pozbawiona wolności - person under detention, person deprived of liberty

~ pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu - person factually in cohabitation

~ pozostająca pod nadzorem sądowym

- person on probation

~ pozostająca w stosunku przysposobienia - adoptee

~ pozwana - defendant

~ w sprawie rozwodowej - respondent

~ pożądana - persona grata

~ prawa osoby prawnej - corporate franchise

~ prawa publicznego - public body

~ prawna - artificial person, legał person, legał entity, juristic person, juridical person, body corporate, Corporation

~ międzynarodowa - intemational legał person

~ państwowa - State agency with the status of a legał person

~ prawa prywatnego - private Corporation

~ prawa publicznego - public Corporation

~ ułomna - imperfect artificial

~ zbiorowa - Corporation aggregat

~ przesiedlona - displaced

<transplanted> person

~ prywatna - private individual, private person

~ przeciwko której toczy się postępowanie - person proceeded against

~ przybrana funkcjonariuszowi publicznemu do pomocy - person called to assist a public functionary

~ publicznego zaufania - person of public trust

~ skazana - person under sentence

~ szczególnie odpowiedzialna za ochronę mienia społecznego - person vested with special responsibility for public property

~ szczególnie odpowiedzialna za ochronę porządku lub bezpieczeństwa publicznego - person particularly responsible for public order and security

~ trzecia - third party

~ ubezwłasnowolniona - incapacitated person

~ uczestnicząca w przestępstwie - party to the commission of a crime

~ ułomna - cripple, imperfect, artificial person

~ upośledzona - handicapped person

~ fizycznie - disabled person, physically handicapped person

~ umysłowo - mentally handicapped person, person of weak mind

~ upoważniona - authorized person

— do wystawiania dokumentów -person authorized to issue documents

~ upoważniona należycie - duły authorized person

~ uprawniona-person entitled, beneficiary

~ uprawniona do głosowania - legał voter

~ urzędowa - official

~ wydana w drodze ekstradycji -extradited person

~ zaginiona - missing person

~ zainteresowana - person concemed, party concemed, person having an interest in something

~ zaufania - trustworthy person

~ zobowiązana - person bound, a person with commitments

~ zwolniona warunkowo - person on conditional discharge

osobistość -personage

~ polityczna - political personage

osobisty - corporal, personal, private

~ doręczenie wezwania sądowego -

personel service

~ dowód - identity card

~ gwarancja - personal security

~ immunitet - personel immunity

~ majątek-personel estate, private fortunę, personalty

~ niebezpieczeństwo - personal danger

~ nietykalność - personal immunity, personal inviolability

~ nota - personal notę

~ obowiązek - personal obligation

~ odpowiedzialność - personal liability

~ odpowiedzialność dłużnika - personal liability of a debtor

~ prawa - personal rights

~ przywilej - personal immunity, peculiar

~ rewizja - search of a person

~ rzeczy - personal effects, personal belongings

~ stawiennictwo - corporal appearance

~ użytek - personal use, personal purpose

~ wolność - personal liberty, personal freedom

~ zobowiązanie - personal obligation osobiście - personally, in person

~ i solidarnie - jointly and severałly osobnik - individual

osobowe akta - personal file

osobowość - individuality, personality

~ oskarżonego - personality of the accused

~ prawna - the status of artificial person, status of a legał person <legal personality, of legał entity, of body corporate>

~ sprawcy - personality of the perpetrator <agent>

~ mający osobowość prawną -

incorporated

osoby - individuals, persons

~ fizyczne - individuals

~ trzecie, nieuprawnione - unauthorized persons

ostateczn/y - finał, ultimate, decisive, definitive

~ rozstrzygnięcie - finał determination

~ termin - finał term

~ wyrok - finał <absolute> judgment

ostatnia wola - last will

~ wyrażać ustnie ostatnią wolę - to noncupate

ostemplować - to stamp; (stemplem pocztowym) to postmark

ostrzeżenie - waming, caution, monition

oszacować - to estimate, to evaluate, to appraise

~ własność - to assess a property oszacowanie - evaluation, estimation, estimate

~ dokonać oszacowania - to make an assessment

~ szkód - assessment of damages, estimation of damages

oszczerca - slanderer, libeller, defamer

oszczercz/y - slanderous, libelłous, poisonpen, backbiting

~ słowa - slanderous words

oszczerstwo - calumny; (na piśmie) slander; (ustnie) libeł, criminal libel, aspersion, defamation

~ rzucać na kogoś oszczerstwo - to

slander sb, to throw aspersions on sb

oszukać - to deceive, to cheat, to swindle

oszukanie - beąuilement, deceit, cheating, deception, imposition

oszukańczy - fraudulent, deceitful, sham

oszukiwać - to deceive, to cheat, to hoax, to swindle, to defraud

oszukiwanie - cheating, deceiving

oszust - cheat, fake, fraud, swindler, humbug, impostor, beąuiler, deceiver, roque, trickster

~ matrymonialny - matrimonial deceiver, marital impostor

oszustwo - humbug, fraud, hoax, swindle, imposture, cheat, deceit, trickery, obtaining benefit by false pretences

~ usiłowanie oszustwa - attempt to defraud

~ paść ofiarą oszustwa - to fali into deceit

~ podatkowe - tax fraud

~ wyborcze - electoral fraud

ośrodek - centre (USA, center), branch

~ diagnostyczno-selekcyjny przy zakładzie poprawczym - diagnosis and parole centre at a house of correction

~ pracy - penal labour centre

~ poprawczy (dla nieletnich) -correction centre

~ przystosowania społecznego - social adjustment centre

~ wypoczynkowy - recreation centre

~ zamiejscowy sądu - extemal branch of a court

ośrodek interesów życiowych - centre of vital interests

oświadczać - to declare, to State; (występować z propozycją małżeństwa) to propose

oświadczenie/a - declaration, statement, pronouncement, affirmation

~ co do twierdzeń strony przeciwnej -declaration conceming the statement of the opposite party

~ do protokołu - declaration recorded in official minutes, affidavit, affidavit (statement madę on oath)

~ dodatkowe - supplementary declaration

~ fałszywe - false statement, misleading statement

~ jednostronne - unilateral statement

~ kłamliwe - false statement

~ końcowe - finał declaration

~ na piśmie - written declaration, written acknowledgement

~ oficjalne - formal declaration, official statement

~ o gotowości prowadzenia gospodarstwa rolnego - declartion conceming one’s readiness to manage a farm

~ o gwarancji - declaration of suretyship, statement of warranty

~ o niekaralności - statement of clean criminal record

~ o nieważności - declaration of nullity, statement of nullity

~ o przyjęciu lub odrzuceniu spadku -declaration conceming acceptance or disclaimer of inheritance

~ o wykonaniu prawa pierwokupu -declaration of readiness for the right of pre-emption

~ oskarżonego - statement of the accused

~ pisemne -written statement, written acknowledgement

~ pod przysięgą - declaration upon oath, affidavit, swom statement

~ pozorność oświadczenia woli -appearance of a declaration of will

~ urzędowo poświadczone - legalised statement

~ ustne - orał statement, parol declaration

~ uwierzytelnione - certified statement, legalised statement

~ wady - defects of a declaration of will

~ wiążące - binding statement, binding declaration

~ woli - declaration of will <of intention>

~ domniemane-presumptive declaration of will <of intention>

~ dorozumiane - declaration of will <of intention>, implied declaration of will

~ wadliwe - defective declaration of will <of intention>

~ wyraźne - explicit declaration of will <of intention>

~ zniekształcone - deformed declaration of will <of intention>

~ złożone dla pozoru - declaration of will madę for appearance ’s sake

~ złożone dla ukrycia innej czynności -declaration madę to camouflage a transaction

~ złożone do protokołu - declaration filed on the record

~ złożone pod wpływem błędu wywołanego podstępem łub wykorzystaniem nieświadomości -declaration madę under the influence of an error caused by deceit or unawareness

~ nieważność oświadczenia woli -invalidity of a will

~ zdementować oświadczenie - to contradict a statement

~ złożyć - to make a statement oświadczyć - to make a statement, to

declare

oświata - education, instruction

~ pozaszkolna - extramural <non-school> instruction

~ publiczna - public education oświatowy - educational instructional

~ film - educational film

otrucie - poisoning

otruć - to poison

otwarcie, otworzenie - (rozpoczęcie) opening, beginning, inauguration;

(odpieczętowanie) unsealing

~ korespondencji - opening of the mail

~ kredytu - opening of the credit

~ posiedzenia - opening of a meeting <of a conference>

~ postępowania upadłościowego -opening of the bankruptcy proceedings

~ przesyłki - opening of a parcel post

~ przewodu sądowego - opening of the court proceedings

~ rachunku (konta) - opening of an account

~ spadku - opening of an inheritance

~ testamentu - reading of the will

otworzyć - (odpieczętować) to unseal;

(rozpocząć) to open, to begin

~ konto w banku - to open an account at a bank

owdowieć - (o kobiecie) to become a widów, to lose one’s husband;

(o mężczyźnie) to become a widower, to lose one’s wife

oznaczać, oznaczyć - to indicate, to designate, to denote, to stand for, to mean, to mark

oznaczenie - indication, designation, denotation, mark

~ organu - identify of the agency

~ pochodzenia - indication of origin

~ przesyłki - labelling of shipment

~ terminu - fixing of a datę

~ wartości przedmiotu sporu -fixing of the value of the contested item

oznaczon/y - identified

~ czas - specified time

~ termin - specified period, a definite datę

oznaczyć (wycenić) - to evaluate

oznajmiać - to announce

oznaka - sign, mark, badge

ożywienie - animation revival

~ gospodarcze - economic boom

~ na giełdzie - stock exchange boom

~ stosunków handlowych - revival of

trade

225

pacyfista - pacifist pacyfikacja - pacification pacyfikować - to pacify pacyfistyczny - pacifist pakt - pact, covenant, treaty

~ o nieagresji - non-agression pact

~ bezpieczeństwa - security pact panieński - (dotyczący panny) girl’s,

young lady’s; (dziewiczy) maidenly, maidenlike

panieńskie nazwisko - maiden name, nameat birth

panować - (władać, królować) to reign, to rule, to control; (przeważać, dominować) to dominate, to predominate, to prevail

państwo - (jednostka polityczna) State, nation

~ bandery - flag country

~ bez dostępu do morza - landlocked state

~ buforowe - buffer state

~ członkowskie - member state

~ demokracji ludowej - state of people’s democracy

~ demokratyczne - democratic state

~ dobrobytu - welfare state

~ federalne (związkowe) - federal state, federation

~ feudalne - feudal State

~ gospodarz - host country

~ karłowate, miniaturowe - dwarf state ~ korporacyjne - corporate state

~ marionetkowe - puppet State

~ militarne - military State

~ monarchiczne - monarchy

~ nadbrzeżne - littoral <coastal> State, riparian State

~ narodowe - national State

~ neutralne - neutral State

~ nieprzyjacielskie - enemy State

~ obce - foreign country

~ ościenne - neighbouring <border> State

~ pochodzenia - state of origin

~ policyjne - police State

~ prawa - State of law

~ praworządne - law-observing State

~ przyjmujące (przedstawiciela

dyplomatycznego) - receiving State

~ prowadzące wojnę - belligerent state

~ rozwijające się - developing country

~ rozwinięte - developed country

~ satelickie - satellite state

~ sąsiednie - neighbouring country

~ składowe (w państwie związkowym)

- component state of a confederation, constituent State of a confederation

~ socjalistyczne - socialist state

~ socjalne - welfare state, social state

~ sprzymierzone - allied state

~ sukcesor - successor state

~ suwerenne - sovereign state

~ sygnatariusz - signatory state

~ śródlądowe - inland state, land-locked state

~ świeckie - secular state

~ totalitarne - totalitarian State

~ trzeciego świata - third-world country

~ układające się, umawiające się -

contracting State

~ unitarne, jednolite - unitary State

~ wielonarodowe - multinational State

~ wysyłające (przedstawiciela

dyplomatycznego) - sending State

~ zależne - dependent State

~ złożone - composite State

~ związkowe - federal State, State composed of

państwowo - nationally, as a State, as a nation

państwowość - statehood

państwowotwórczy - (tworzący państwo) state-building

państwow/y - civil, state, national

~ administracja - state administration

~ aparat - state apparatus

~ barwy - state colours

~ dług - national debt

~ dotacja - govemment grant

~ flaga - national flag

~ granica - state boundary

~ hymn - national anthem

~ majątek - state property, public domain

~ mienie - national property

~ norma - national standard

~ obszar - state territory

~ osoby prawne - state-owned legał persons

~ pożyczka - govemment <public> loan

~ prawo - state law

~ przedsiębiorstwo - state-owned

<govemment-owned> enterprise

~ służba - civil service

~ sprawy - affairs of state

~ urzędnik - civil servant

pańszczyzna - villeinage, corvee,

<feudal> serfdom

papiery/ów - papers, documents

~ imienne - inscribed papers

~ na okaziciela - bearer papers

~ przenoszone przez indos - papers transferred by endorsement

~ pupilarne - gilt-edged securities

~ wartościowe/ymi - securities, stocks and bonds

— emitent - issuer of securities

~ ~ fałszować - to forge securities

~ ~ komisja - securities commission

— obrót - physical transfers of securities

papieski - papai papiestwo - papacy papież - Pope papilarne linie - frnger prints parafa - initial parafować - to initial, to paragraph ~ dokument - to initial a document ~ umowę - to initial a contract, an agreement

parafowanie - initialling

~ umowy - initialling a contract, an agreement

paragraf - (część ustawy) paragraph, clause, item; (fragment tekstu) section

parcela - plot, lot, allotment

~ budowlana - building plot

parcelacja - division into lots, parcellation parcelować - to divide into lots park narodowy - national park parlament/u - parliament

~ członek - member of parliament

~ kadłubowy - rump parliament

Parlament Europejski - the European Parliament

parlamentariusz - bearer of a flag of truce parlamentarn/y - parliamentary

~ debata - parliamentary debate

~ posiedzenie - parliamentary session <sitting>

~ procedura - parliamentary procedurę parlamentaryzm - parliamentary system parlamentarzysta - parliamentarian partia - (polityczna) party; (towaru, ładunku) lat, part lot, parcel (of goods)

~ konserwatywna - the conservative party

227

~ opozycyjna - opposition party

~ polityczna - political party

~ rządząca - ruling <govemment> party

~ towarów - batch of goods

partner - partner

partnerstwo - partnership

partyjny - party

~ dyscyplina - party discipline

~ komórka - party celi

~ zebranie - party meeting <rally> partyzant - partisan, guerilla partyzantka - guerilla, warfare parytet - parity, standard

~ pieniądza - parity of currency parytetowy - of parity

pas (strefa) - belt, zonę

~ drogi granicznej - frontier-line road, boundary road

~ graniczny - frontier zonę

~ nadbrzeżny (morski) -maritime belt

~ przybrzeżny - Coastal waters, Coastal belt

~ przyległy - adjacent belt

~ wyłączonego rybołówstwa - zonę of exclusive fishery

pasażer - passenger

paser - dealer in stolen property, receiver of stolen goods <property>, accessory after the fact, fence

paserski - receiver’s

paserstwo - the offence of dealing in stolen goods, receiving of stolen property

~ kwalifikowane - dealing in stolen property under aggravating circumstances, receiving of stolen property under aggravating circumstances

~ nieumyślne - unintentional dealing in stolen property, unintentional receiving of stolen property

~ umyślne - intentional dealing in stolen property, intentional receiving of stolen property

pasierb - stepson, stepchild

pasierbica - stepdaughter, stepchild pasożyt - (o człowieku) sponger, parasite pasożytnictwo - parasitism

~ społeczne -parasitical way of life pasożytować - (żyć cudzym kosztem) to

sponge (on sb)

pastwić się - to be cruel to sb, to exert one’s cruelty on sb, to torment, to maltreat

pastwienie się - being cruel to sb, maltreatment

pasywa - (długi, zadłużenia) liabilities;

(w rachunkowości) liabilities, debit side <items>

~ spadku - liabilities of an inheritance paszport - passport

~ blankietowy - passport <drawn up> issued on a form (not as a booklet)

~ dyplomatyczny - diplomatic passport

~ emigracyjny - emigration passport

~ konsularny - consular passport

~ nansenowski - Nansen passport

~ służbowy - official passport

~ zbiorowy - collective passport patent/u - (dyplom, świadectwo) patent, licence, letter patent; (wynalazczy) patent of invention

~ ochrona -protection by patent

~ konsularny - consular patent

~ retmański -raftman’s licence

~ tymczasowy - temporary letter patent, temporary licence

~ wynalazczy - patent of invention

~ zależny - dependent patent

~ zgłoszenia patentowe - patent applications

~ żeglarski - sailor’s licence

patentowy - patent

~ opłata - royalty, patent charge <fee>

~ prawo - patent law <legislation>

~ rzecznik - patent agent <councel>

~ urząd - patent office

patologia - pathology patriarchat - patriarchy patriotyczny - patriotic

patriotyzm - patriotism

patrolować - to police

~ patronat - patronage

~ pod - under the auspices pauperyzacja - pauperisation

" pedofil - paedophile

pedofilia - paedophilia

_ pełn/y - fuli, entiry, complete

~ morze - high sea, open sea

~ zdolność do czynności prawnych -

_ fuli capacity to perform acts in law pełnić - to fulfil, to perform, to be in

charge, to act (as)

-     ~ czynności - to administer acts

~ funkcje kierownicze - to hołd managerial positions

'     ~ funkcję - to be in charge of a function

~ obowiązki - to discharge duties

— służbowe - to be in charge, to be in

’            charge of service duties

~ pełniący obowiązki dyrektora -acting manager

~ służbę - to be on duty

pełnoletni - adult, of age <full legał age>

~ być - to be of age

~ nie być - to be under age

~ stać się - to come of age, to become major, to attain one’s majority

pełnoletność - fuli age, majority, fuli legał age, lawful age, legał age

~ osiągnąć - to come of age, to attain one’s majority

pełnomocnictwo - authority, power of attomey, warrant, proxy warrant, fuli powers, legał powers, letter of authority, procuracy

~ bierne - passive power of attomey (restricted to receiving declarations of will)

~ czynne - active power of attomey

~ cofnięcie pełnomocnictwa -

revocation of power, withdrawal of the power of attomey

~ do dokonania czynności - proxy granted in order to act

~ dorozumiane (domniemane) - implied power of attomey, agency of necessity

~ do zawarcia małżeństwa - proxy to contract marriage

~ generalne - plenary power, generał power (of attomey), generał proxy

~ jawne - open power of attomey

~ kolektywne - joint procuration

~ łączne - joint powers of attomey, joint procuration

~ na piśmie - letter of authority

~ nieograniczone - unlimited authority

~ notarialne - notarial power of attomey

~ odwołać pełnomocnictwo - to revoke

(the) power of attomey, to canceł a power of attomey

~ odwołanie pełnomocnictwa -revocation of the power of attomey, withdrawal of the power of attomey

~ ogólne - generał powers of attomey, fuli powers of attomey, generał proxy, generał power

~ pisemne - letter of attomey

~ procesowe - power of attomey ad litem, warrant, warrant of attomey

~ przedstawić, okazać pełnomocnictwo

- to produce one’s proxy

~ przekazać pełnomocnictwo - to delegate authority

~ specjalne - special proxy

~ stałe - permanent power of attomey

~ substytucyjne - substitutive power of attomey, substitute power

~ szczególne - special power of attomey, specific power of attomey, special authority

~ udzielić pełnomocnictwa - grant

a proxy, appoint an agent, to accord

a power

~ udzielić komuś pełnomocnictwa - to invest sb with a power of attomey, to delegate one’s authority to sb

~ ustawowe - authority by law

~ z prawem substytucji - power of attomey and substitution

P'

229

~ zbiorowe - collective power of attomey

- zlecone - mandatory powers pełnomocnik - attomey, agent, holder of

a proxy, attomey in fact, plenipotentiary, representative, legał agent, law agent

~ dla doręczeń - agent for delivery

~ fałszywy - false attomey, falsus procurator

~ głosowanie przez pełnomocnika -voting by a proxy

~ głosować przez pełnomocnika - to vote by proxy

~ handlowy - commercial representative

~ pracownika - plenipotentiary of an employee

~ pozasądowy - private attomey

~ procesowy - agent for litigation, attorney ad litem, legał agent, trial councel

~ przez pełnomocnika - by proxy

~ strony - attorney

~ szczególny - special agent

~ ustanowić kogoś swym pełnomocnikiem - to constitute, to appoint sb one’s attomey

pełnomocny - endowed with fuli powers to act, plenipotentiary

~ minister - minister plenipotentiary pełnoprawny - enjoying fuli rights penalizacja - system of penalties, penalization

penitencjariusz - penitentiary penitencjarn/y - penitentiary

~ nadzór - penitentiary supervision

~ polityka - penitentiary policy

~ prawo - penitentiary law

~ system - penitentiary system

~ środki - penitentiary measures penologia -penology

performatyw (performatyczna

wypowiedź) - performative statement periodyczność - periodicity periodyczny - periodic, periodical

permanencja (przy obradach) -permanence (at sessions)

permanentny -permanent personalia - personal data

~ osoby przesłuchiwanej - personal data of an interrogated person

personalny - personal staff, personnel

~ dane - personal details

~ sprawy - staff matters

~ biuro - personnel <staff> department personalizm -personalism

personel/u - staff, personnel

~ administracyjny - administrative staff

~ biurowy - clerical staff, office personnel

~ dydaktyczny - teaching staff

~ dyplomatyczny - diplomatic staff

~ dyplomatyczny przedstawicielstw państw obcych - diplomatic personnel of foreign missions

~ techniczny - technical staff perswadować - to argue, to persuade perswazja-persuasion, arguments pertraktacje - negotiations, parley(s) pertraktować - to negotiate, to parley, to

treat

perwersja -perversity, perverseness perwersyjność - perversity

perwersyjny - perverse

~ osobnik perwersyjny -pervert petycja - petition

~ wnieść petycję do władz - to petition the authorities, to submit a petition to authorities

petycyjny - petitionary

petytoryjna ochrona - protection of ownership of real estate

petytoryjny - petitory

pewn/y - certain, certified

~ data - certified datę

pewnik - axiom, certainty

pewność - security, reliability, certainty, certitude

~ obrotu prawnego - security of legał transactions

~ prawa - zob. bezpieczeństwo prawne

~ stosowania prawa - dependability of application of law, reliability of law application

piastować - to hołd, to bear

~ urząd - to hołd, to bear an office piecza - custody, care, charge, supervision

~ administracyjna-administrative supervision

~ nad majątkiem - care of property

~ nad osobą - care of a person

~ pozostawać pod pieczą - to be in

custody

pieczątka - stamp

pieczęć - seal, stamp

~ dokument opatrzony pieczęcią -

sealed instrument

~ opatrzyć dokument pieczęcią - to seal an instrument

~ opatrzyć pieczęcią - to affix a seal

~ przybić pieczęć na czymś - to affix

a seal to sth, to seal sth, to stamp sth

pieczętować - to seal, to stamp, to affix

a stamp to sth

pieniacz - frivolous and vexatotous litigant

pieniactwo - barratry

pieniądz - money, currency

~ fałszować - to forge money

~ fałszywe - counterfeit money

~ legalny - legał tender

~ obieg - currency circulation

~ papierowe - fiat money

pieniężn/y - monetary, pecuniary, fmancial, money

~ jednostka - monetary unit

~ obrót - monetary tumover, money tumover

~ przekaz - money <pecuniary> remittance

~ zobowiązania - pecuniary obligations pierwokup - pre-emptive purchase, preemption

~ prawo - right of preemption pierworództwo - priority of birth, primogeniture

~ prawo pierworództwa - right of primogeniture

pierwotn/y - original, primary, primitive

~ członek - original member

~ nabycie - original acąuisition

~ norma - primary norm

pierwsz/y - the first

~ instancja - first instance, prime, premier

~ prezes Sądu Najwyższego - first President of the Supreme Court

~ sekretarz - first secretary pierwszeństwo - (przywilej) precedence;

(w czasie) priority rights, precedence;

(w przestrzeni) priority

~ mieć - to prevail

~ prawo - precedence, priority right

~ przed wierzycielem - priority over the creditor

~ przejazdu - right of way

~ szczególne z mocy ustawy -extraordinary precedence by virtue of law

~ zaspokojenia - priority of satisfaction pijaństwo - (nałóg) drink, drunkenness, intemperance; (pijatyka) drinking-bout, drunken party; (nietrzeźwość) inebriation

piln/y - urgent

~ potrzeba - urgent need

~ sprawa - matter of urgency

pilot - pilot

~ lotniczy - air pilot

~ morski - sea pilot

piractwo - piracy, freebooting

~ drogowe - road hogging pirat - pirate, freebooter

~ drogowy - road-hog

~ powietrzny - air pirate, skyjacker, hijacker

pisemn/y - written

~ dowody - evidence in writing

~ nota - written notę

~ notyfikacja - written notification

~ poprawka - written amendment

~ upomnienie - written admonition

~ zgoda - written consent

pismo - (dokument urzędowy) letter, notę, document, writing; (czasopismo, gazeta) newspaper, periodical, joumal, magazine; (pisanie, charakter pisma) handwriting

~ ekspertyza pisma - graphological examination

~ nominacyjne - letter of appointment

~ odwołujące - recalling document

~ okólne - circular letter

~ procesowe - procedural writ, written statement of claim or defence in a court action, pleading

~ przygotowawcze - preparatory writ before pleading, writing preparatory to pleading

~ sądowe - judicial writ

~ służące za dowód - probative letter

~ stenograficzne - shorthand writing

~ na piśmie - in writing, written

~ dowód na piśmie - written proof

~ oświadczenie na piśmie - written statement

plac - yard, ground

~ budowy - building site <ground>

~ składowy - storage ground <yard>

placówka - station, post, mission, institution

~ dyplomatyczna - diplomatic mission

~ konsularna - consular mission

~ oświatowo-wychowawcza -

instructional and educational institution

~ stała - fixed base

plagiat/u - plagiarism, plagiary, infringment of copyright

~ popełnić - to plagiarise, to perpetrate plagiarism, to plagiarize

plagiator - plagiarist, plagiery plagiatorski-plagiarising plagiatorstwo - plagiarising plagiatowy - plagiaristic

plan - (szkic, projekt) plan, forecast, project, scheme, design, programme;

(zamiar) design, intention

~ analityczny - analytic plan

~ długoterminowy - long-term plan

~ działalności - business plan

~ finansowy - financial forecast, financial plan

~ gospodarczy - economic plan

~ kasowy - cash flow plan, cash rotation plan, cash plan

~ kont - chart of accounts

~ kredytowy - credit forecast, credit plan

~ krótkoterminowy - short-term forecast

~ narodowy - national plan

~ opracowanie planu - development of

a plan

~ perspektywiczny - long-range plan, perspective plan

~ pięcioletni - five-year plan

~ produkcji - business plan, production plan

~ przekroczyć - to overfulfil a plan

~ regionalny - regional plan

~ roczny - annual plan, year’s plan

~ rozwoju społeczno-gospodarczego -socio-economic development plan

~ urlopów - plan of holiday leaves

~ wykonać - to implement a plan

~ wykonanie - execution of a plan

~ zagospodarowania przestrzennego -spatial plan, spatial layout, town and country development

planować - to plan, to project, to scheme, to Schedule, to programme, to design, to intend, to make plans, to map out

planowanie - planning, programming, intention

~ finansowe - financial forecasting, financial planning

~ gospodarcze - economic forecasting, economic planning

~ jakości - quality planning

~ przestrzenne - spatial planning, town and country development, town and country planning, planning of territorial development

~ rodziny - family planning

planowany - planned

planow/y - plan

~ gospodarka - planned economy plebiscyt - plebiscite

plenarn/y - plenary

~ posiedzenie - plenary session plenipotencja - plenipotentiary powers, fuli powers

plenipotent - (pełnomocnik) plenipotentiary

plenum - plenum, fuli assembly, plenary session, plenary meeting

pluralizm -pluralism

~ poglądów - pluralism of opinions

~ wyborczy - plurality system of voting plutokracja - plutocracy

placa/y - pay, wages, salary, remuneration

~ fundusz - payroll

~ lista - payroll

~ minimalna - minimum pay, minimum wages, minimum salary

~ netto - take-home pay

~ nominalna - nominał pay, nominał wages, nominał salary

~ obniżka - pay reduction

~ podstawowa - basie pay, basie salary <wages>

~ podwyżka - inerease in pay

~ realna - real pay, real wages, real salary

~ siatka - scalę of salaries

~ skala ruchoma - sliding scalę of wages

~ system - wagę system

~ średnia - average pay, average wages, average salary

~ zasadnicza - fiat pay, basie wagę, ratę of pay

płacić - to pay, to effect <to make> payment

~ czekiem - to pay by cheque

~ gotówką - to pay in cash

~ miesięcznie z dołu - to pay monthly in arrears

~ miesięcznie z góry - to pay monthly in advance

płaszczyzna - surface, area, level

~ badawcza psychologiczna -

psychological level of research

~ badawcza socjologiczna - sociological level of research

~ dyskusji - piane of discussion

płatna protekcja -paid protection

płatnicz/y - payment

~ bilans - balance of payments

~ moratorium-payment moratorium

~ nakaz - payment order, summons to pay

~ obieg - financial transactions

~ środek - instrument of payment

płatnik (podmiot podatku) - taxpayer płatnik - payer

~ podatków - tax collector, tax payer, tax bearer

płatności - payments

~ bieżące - current payments

~ roczne - annuities

~ wymagalne - maturities

płatność - (zapadłość) maturity (of a bill etc.), payability, payment

płatny - payabłe, to be paid

~ czekiem - payable by cheque

~ gotówką - payable in cash

~ na zlecenie - payable to order

~ urlop - holiday with pay, full-pay leave

~ w ratach - payable by instalments

~ z dołu - payable in arrears

~ z góry - payable in advance <upfront> płciow/y - sexual

~ akt - sex act, sexual intercourse

~ obcowanie - sexual intercourse

~ organ - sex organ

płeć - sex

~ męska - małe sex

~ żeńska - female sex

płody rolne - farm produce, agricultural products

płód - embryo, foetus

płynn/y - liquid, fluid, fluent

~ aktywa - liquid assets

~ środki - liquid resources

płynność - liquidity, fluidity, fluency, fluctuation, instability

~ kadr - fluctuation <instability> of personnel

pobicie - battery, beating, defeat

~ brutalne - brutal beating

~ ciężkie - severe beating

~ napad z pobiciem - assault and battery

~ ze skutkiem śmiertelnym -battery with deadly effect

pobierać, pobrać - to collect, to receive, to draw, to take, to charge

~ dywidendę - to draw a dividend

~ odsetki - to collect interest

~ pieniądze z banku - to draw money from the bank

~ podatki - to impose taxes, to collect taxes

~ prowizję - to charge a commission

~ zasiłek - to be in receipt of an allowance <benefit>

~ z góry - to take in advance

pobieranie, pobranie - collecting, receiving, drawing, taking

~ krwi - taking blood for testing, drawing of blood samples

~ opłat - collecting fees <payments, fares>

~ próbek - drawing of samples, taking samples, sampling

~ uposażenia - receiving a salary, drawing one’s pay

~ za pobraniem - collect on delivery, cash on delivery

~ zasiłku/zapomogi - receipt of an allowance <relief>, drawing a benefit <allowance>

poborca - receiver, collector

~ celny - collector of customs

~ podatkowy - tax-collector

pobory - emoluments, remuneration, eamings

pobór - collection (of taxes etc.), conscription, recruitment, draft

~ podatków - collection, levy pobudka/i - inducement, motive, incentive, stimulant, impulse

~ działać z pobudek osobistych - to act from persona! motives

~ niskie - base motives, Iow motives

~ osobiste - personal motives

pobudzać, pobudzić - to actuate, to prompt, to incite, to induce

pobyt - stay, sojoum

~ stały - permanent residence

~ tymczasowy - temporary residence pochodny - derivative, secondary pochodzenie - (miejsce pochodzenia

osoby) place of origin, extraction, ancestry, descent; (osoby rodowe, klasowe) provenance, parentage, background, ancestry, family background, extraction; (towaru) origin, source, derivation, provenance

~ świadectwo pochodzenia - certificate of origin

~ z linii bocznej - collateral descent

pochwalenie (publiczne) przestępstwa -

(public) praising of a crime

pochwała - commendation, praise, approval, eulogy

~ pisemna - written commendation

~ publiczna - public commendation

pociąg - train

~ ekspresowy - fast <express> train

~ osobowy - passanger train

~ specjalny - special train

pociągać, pociągnąć - to puli, to draw, to bring to, to carry; (pozwać) to summon, to cali

~ do odpowiedzialności - to bring to justice, to prosecute

~ kogoś do odpowiedzialności - to hołd sb responsible

~ karnej - to cali sb to penal responsibility

~ sądowej - to bring sb to justice, to prosecute sb, to bring sb to trial

~ za sobą - to involve, to entail, to result in

~ koszty - to entail costs

~ następstwa - to have conseąuences

~ ryzyko - to involve risk

pociągnięcie - pulling, drawing, bringing to, carrying

~ kogoś do odpowiedzialności - holding sb responsible

~ cywilnej - holding sb responsible

~ karnej - bringing sb to justice in a criminal case

początek - beginning, commencement, start, opening, outset

~ biegu przedawnienia - the moment from which (negative) prescription runs

~ biegu terminu - the moment from which a time-limit is computed/ imputed

~ dowodu - beginning of proof

~ dowodu na piśmie - commencement of a written proof

~ misji dyplomatycznej -

commencement of a diplomatic mission

~ misji konsularnej - commencement of a consular mission

poczęte dziecko - conceived child, nasciturus

poczta - (instytucja) post, mail; (urząd) post office; (korespondencja) mail

~ elektroniczna - e-mail

~ lotnicza - air mail, air post

~ pocztą odwrotną - by return post pocztowy - postał, post, mail

~ obrót - postał traffic

~ opłata - postał <mail> charge, postage

~ przekaz - postał <mail> order

~ skrzynka - mail <letter> box

~ stempel - mail stamp, post mark

~ taryfa - postał rates, mail tariff

~ urząd - post office, post

poczucie - consciousness, sense

~ praworządności - sense of legality

~ słuszności - sense of eąuity

~ winy - guilty mind, sense of guilt

poczynić - to make

~ uzgodnienia - to make arrangements poczytalność - sanity, soundness of mind, accountability

~ ograniczona - diminished responsibility, unsound mind

~ w znacznym stopniu - greatly diminished accountability

~ ograniczona <zmniejszona> w znacznym stopniu - severely diminished accountability, greatly diminished accountability

poczytalny - sane, accountable, able in body and mind

poczytywać - to consider

~ coś za zbrodnię - to consider sth to be a crime

podać, podawać - to give, to hand, to pass, to State

~ do wiadomości publicznej - to make public, to announce

~ rysopis przestępcy - to describe

a criminal

podane - said, mentioned

podanie - (prośba, wniosek) application, petition, claim; (rozpowszechnienie) publication

~ do wiadomości -making known, Information, announcement

~ odrzucenie podania -rejection of an application

~ przyczyna odrzucenia podania -reason for rejection

~ odrzucić podanie - to reject <to decline> an application

~ o rejestrację - application for registration

~ o urlop - application for leave

~ o wniesienie rewizji nadzwyczajnej -petition for filing an extraordinary appeal against a valid judgment <sentence>

~ o zatrudnienie - application for employment

~ składać podanie - to apply

~ składający podanie - applicant

~ uwzględnić podanie - to grant an application

~ wnieść podanie - to submit a petition <an application>, to present petition, to make an application

~ wyroku do publicznej wiadomości -making a sentence publicly known

~ złożyć podanie - to submit an application, to apply

podatek - tax, duty

~ bezpośredni - direct tax

~ dochodowy - income tax

~ od osób fizycznych - personal income tax

~ od osób prawnych - corporate income tax, company profit tax

~ drogowy - motor vehicles duty

~ gruntowy - land tax, tax on land

~ kawalerski - bachelor tax

~ komunalny - rates, local tax

~ konsumpcyjny - tax on restaurant bills, consumption tax, tax on commodities and services

~ lokalny - local tax, rates

~ od działalności gospodarczej - local business tax

~ lokalowy - tax on premises

~ majątkowy - property tax

~ miejski - rates, municipal tax, city tax

~ należny od - tax levied on, tax chargeable

~ obciążyć kogoś podatkiem - to impose a tax on sb

~ obrotowy - tumover tax

~ nakładać - to levy a tumover tax

~ od darowizn - donation tax, gift tax

~ od lokali - tenant’s rates

~ od majątku - tax on Capital

~ nieruchomego - property tax

~ od nabycia praw majątkowych -tax on acąuisition of property rights, purchase tax

~ od nieruchomości - real property tax

~ od obrotu niezawodowego -tumover tax on non-professional business activities

~ od operacji nietowarowych - tax on non-commodity transactions

~ od osób fizycznych - tax on natural persons

~ od osób prawnych - tax on judicial persons, tax on persons of law, tax on artificial persons

~ od posiadania psów - dog tax

~ od przychodów - income tax

~ od przyrostu majątku -tax on Capital increment

~ od spadków - inheritance tax, death-duties

~ od wartości - ad valorem tax

— dodanej (VAT) - value added tax

(VAT)

~ od własności - net-worth tax

— ziemi - tax on landed property

~ od wynagrodzeń - tax on wages

<salaries, fees, royalties>

~ od wzbogacenia wojennego - war excess profits tax

~ osobisty - personal tax

~ państwowy - central budget tax

~ pobierać podatek - to levy a tax

~ pobrany ze źródła - tax withheld at source

~ pogłówny - poll tax

~ pośredni - indirect tax

~ przerzucalny - tax liable to be shifted

~ rolny - agricultural tax

~ ryczałtowy - lump tax

~ rzeczowy - property tax, tax on specified items of property

~ samorządowy - ratę

~ spadkowy - inheritance tax

~ terenowy - local tax

~ unikanie płacenia podatków - fiscal evasion, tax evasion

~ w naturze - tax in kind

~ wolny od podatku - tax-free

~ wymierzyć - to charge a tax

~ wyrównawczy - surtax

podatkow/y - of taxation, tax

~ domiar - surtax, additional tax

~ obowiązek - liability to pay taxes

~ poborca - tax collector

~ rok - taxable year, tax year

~ stopa - ratę of taxation

~ ulga - tax relief <allowance> podatnik - taxpayer, tax bearer

podaż - supply

~ podaż i popyt - supply and demand pod banderą - flying the flag podbój - conąuest, subjugation podawać, podać - to give, to hand, to

pass, to State

~ do publicznej wiadomości - to make public, to announce publicly

poddać, poddawać - (uzależnić) to submit, to put, to surrender; (wystawić na działanie) to subject, to expose;

(podporządkować) to submit

~ badaniom - to examine, to investigate

~ coś, kogoś badaniu - to subject sth

<sb> to an examination

~ kogoś przesłuchaniu - to put sb through an interrogatory

~ kogoś torturom - to subject sb to torturę, to put sb to the torturę

~ pod dozór sądowy - to place on probation

~ pod głosowanie - to put to the vote

~ się - to submit, to surrender, to yield, to give in

— leczeniu - to undergo medical treatment

~ sprawę sądowi polubownemu - to submit a case to arbitration

~ szczegółowej analizie - to dissect

~ torturom - to subject to torturę

poddani (w monarchii) - subjects poddanie - surrender, subjection, putting

~ kogoś obserwacji - subjecting sb to observation

— szpitalnej, klinicznej - subjecting sb to hospital <clinical> observation

— w zakładzie opieki zdrowotnej -subjecting sb to observation in a health service institution

~ się - submission, surrender, subjection — bezwarunkowe - unconditional surrender

— karze - submission to penalty, voluntary submission to penalty

~ ~ dobrowolne przed organami finansowymi - voluntary submission to penalty in proceedings before fmancial agencies

— leczeniu - submission to medical treatment, submitting to medical treatment

~ ~ orzeczeniu - acceptance of a judgment <a verdict> poddzierżawa - sublease, subtenancy, underlease

~ oddający w poddzierżawę - sublessor poddzierżawca - sub-lessee, sub-tenant poddzierżawić - to underlease, to

sublease, to sublet

podejmować, podjąć - (pobierać, przyjmować) to receive, to collect;

(wszczynać) to take up, to assume, to institute, to open, to undertake

~ decyzję - to make <to take> a decision

~ działalność - to take up activity

~ gospodarczą - to launch a business

~ działania - to undertake activities, to take actions

~ kroki - to take steps <measures, an action>

~ na nowo postępowanie - to reinstate proceedings

~ pieniądze - to draw cash <money>

~ z konta - to draw money from an account

~ pracę - to take up a job

~ rozmowy - to resume talks

~ starania o coś - to endeavour, to obtain sth

~ środki - to take measures

— zapobiegawcze - to take precautionary measures

~ uchwałę - to pass a resolution podejmowanie -undertaking

~ decyzji - decision making <taking>

~ działalności - taking up activity

— na własny rachunek - taking up activity as self-employed person

~ działań - undertaking of activities

~ pieniędzy - drawing of cash <money> podejrzanie - suspiciously

~ wyglądać podejrzanie - to look suspiciously

podejrzan/y - (osoba) suspect, suspicious, suspected offender, suspected

~ być podejrzanym - to be under suspicion

~ być podejrzanym o coś - to be under suspicion of sth

~ osoba - suspicious character, a suspect person

~ przeszukanie podejrzanego -

suspecfs search

~ uważać kogoś za podejrzanego - to

hołd sb in suspicion

podejrzenie - (posądzenie) suspicion ~ nieuzasadnione -baseless suspicion,

groundless suspicion

~ oczyścić kogoś od podejrzenia - to

screen sb from suspicion

~ podstawa podejrzenia - ground for suspicion

~ poza podejrzeniem -above suspicion ~ szpiegostwa - spying allegations

~ usprawiedliwione - well-founded

suspicion

~ uzasadnione - reasonable suspicion

~ uzasadnione powziąć - to have well-founded grounds to suspect

~ w pełni uzasadnione - well-founded suspicion

~ wzbudzać podejrzenie - to arouse suspicion, to excite suspicion

~ żywić podejrzenie - to harbour suspicions

podejrzewać - to suspect, to have a suspicion, to suspect sb of sth

~ kogoś o kradzież - to suspect sb of theft

podeszły wiek - old age

podinspektor - subinspector

podjęcie - (pobieranie, przyjmowanie) receiving, collecting; (wszczęcie) taking up, assuming, instituting, opening, undertaking

~ decyzji odroczyć - to defer a decision

~ postępowania umorzonego warunkowo - reopening of conditionally discontinued proceedings

~ się pośrednictwa - undertaking intermediation

~ się zadania - undertaking a task

~ umorzonego postępowania przygotowawczego - reopening of discontinued preparatory proceedings

~ warunkowo zawieszonego postępowania - reinstatement of conditionally discontinued proceedings podjęte czynności - the action taken podjudzać - to incite, to instigate podjudzanie - incitement, instigation,

stirring passions

podkomisja - sub-commission podkomitet - sub-committee

podkreślić - to highlight, to emphasize, to underline, to stress, to enhance

podlegać - (czemuś) to be subject, to be liable to, to fali under sth; (komuś) to be subordinate to sb; to undergo, to be amenable, to be subordinated, to be submitted, to be <to come> under

~ czemuś - to be subject to sth, to be govemed by sth, to be liable to sth, to fali under sth

~ egzekucji - to be liable to enforcement <attachment>, to become enforceable

~ jurysdykcji - to fali within jurisdiction

~ karze - to be liable to a penalty, to face a penalty

~ grzywny - to be liable to a fine

~ komuś - to be subordinated to sb

~ obowiązkowi wpisu do rejestru - to be subject to being entered into a regisetr

~ ochronie - to be under protection

~ ocleniu - to be liable to duty

~ odpowiedzialności cywilnej - to be liable under civil law

~ odpowiedzialności karnej - to be liable under criminal law

~ ograniczeniom - to be subject to restrictions, to be subject to limitations

~ opłacie - to be liable to a fee

~ skarbowej - to be liable to stamp duty

~ opodatkowaniu - to be liable to taxes

~ oprocentowaniu - to bear interest

~ przedawnieniu - to be liable to negative prescription

~ przepisom - to be subject to the provisions

~ ratyfikacji - to be subject to ratification

~ rejestracji - to be registrable

~ rewizji - to be subject to appeal

~ służbie wojskowej - to be liable to military service

~ ściganiu - to be liable to prosecution

~ uwzględnieniu z urzędu - to be subject to consideration ex officio

~ właściwości - to fali under the competence of

~ wpisowi - to be registrable

~ zajęciu - to be liable to attachment

~ zaskarżeniu - to be subject to review

~ zatwierdzeniu - to be subject to approval <confirmation>, to be confirmed

~ zażaleniu - to be subject to appeal podlegający, podległy - subordinate, submitted, subject (sth), liable, amenable

~ cywilnej odpowiedzialności - liable to civil proceedings

~ karze - liable to penalty, subject to penalty

~ kompetencji sądu - amendable to a court

~ odpowiedzialności karnej - liable to criminal responsibility

~ opodatkowaniu - subject to taxation, taxable

~ przedawnieniu - prescriptive, subject to prescription

~ ściganiu karnemu - criminally actionable, liable to prosecution

~ zajęciu - subject to attachment

~ zaskarżeniu - subject to appeal

~ zatwierdzeniu - subject to approval <confirmation>

~ zgłoszeniu - registrable, notifiable podległość - subordination, subjection

~ służbowa - subordination in service podległy - (podlegający) liable, subject, amendable, subordinate

~ podlegający karze - liable to a penalty

~ podlegający prawu - amendable to the law

~ urząd - subordinate office

podmiot - subject, party, person

~ dominujący - dominant subject

~ gospodarczy - economic subject

~ obowiązku - subject to an obligation

~ prawa - person (natural or artificial) endowed with a right, subject of rights, carrier of rights

~ międzynarodowego - subject of intemational law

~ praw i obowiązków - subject of rights and duties

~ procesu - party to proceedings at law

~ stosunku cywilnoprawnego - party to a civil law relation

~ stosunku pracy - party to an employment contract

~ stosunku prawnego - party to a legał relation

~ zagraniczny - foreign subject

~ zależny - dependent subject

podmiotowość - being a carrier of rights, subjectivity, to be a carrier of

~ administracyjnoprawna-being

a carrier of administrative rights

~ prawna - being a carrier of rights, legał capacity

~ najszerszy zakres podmiotowości prawnej - most extensive legał capacity

~ prawnomiędzynarodowa-being

a carrier of intemational rights

podnająć - to sublet, to underlet, to underlease

podnajem - subletting, underletting, sublease, underlease, subtenancy

podnajemca - subtenant, sublesee, underletter

podnajmować, podnająć - to sublet, to underlet, to sublease, to underlease

podnieść, podnosić - to raise, to increase, to ascend, to lift, to elevate, to hoist

~ banderę polską - to fly the Polish flag

~ kwestię - to raise an issue <a question>

~ sprzeciw - to make <to raise> an objection

~ zarzut - to raise an objection

podnoszenie, podniesienie -raising, increasing, ascending

~ kwalifikacji zawodowych - improving occupational qualifications, self-improvement

~ zarzutu - raising an objection podobieństwo - resemblance, likeness, similarity, similitude

~ przestępstw - similitude of offences podoficer - non-commissioned officer

(NCO)

podopieczny - person under somebody’s care <ward, charge>

podpadać pod ustawę - to fali under

a law

podpalacz - fire-raiser

podpalenie - arson, fire-raising

~ dokonać podpalenia - to commit arson podpis - (nazwisko) signature, caption

~ autentyczny - original signature, authentic signature

~ być opatrzonym podpisem - to bear

a signature

~ czytelny - legible signature

~ in blanco - blank signature

~ nieczytelny - illegible signature, indecipherable signature

~ podrobiony - forged signature

~ poświadczyć podpis - to authenticate

a signature, to attest a signature

~ potwierdzony przez notariusza -

signature certified by a notary

~ sfałszowany - forged signature, counterfeited signature

~ uwierzytelniony - certified signature, authenticated signature

~ własnoręczny - sign manuał

~ złożyć - to affix a signature

~ bez podpisu - unsigned

~ legalizacja podpisu - legalisation of

a signature

~ poświadczenie podpisu - attestation of a signature

~ prawo podpisu - proxy

~ wzór podpisu - specimen signature

podpisać, podpisywać - to sign, to

undersign, to subscribe, to put

a signature, to set one’s name

~ in blanco - to sign in blank

~ z upoważnienia - to sign by proxy, to sign on authorisation

podpisanie - signing, signature

~ ad referendum - signing ad

referendum

~ pisma - signing of a letter

~ porozumienia - signature of an

agreement

'I______

~ protokołu - signing of a protocol, signing of an official record

~ umowy - signing of a contract, of the agreement

podpisany - signed

~ niżej podpisany - the undersigned podporządkować - to conform, to submit, to subordinate

~ coś czemuś - to subordinate sth to sth

~ się - to submit to

— decyzji - to submit to a decision

~ ~ prawu - to conform to the law

— przepisom - to conform to the rules

podporządkowanie - subordination

~ bezpośrednie - direct subordination

~ hierarchiczne - hierarchical subordination

~ podwójne - double <dual> subordination

~ się - submission

— służbowe - service subordination

podprokurator - assistant public prosecutor

podpunkt - subparagraph

podrabiać, podrobić - (sfałszować) to forge, to falsify, to counterfeit, to imitate

~ banknoty - to forge <to counterfeit> bank notes

~ czek - to forge a cheąue

~ dokument - to forge a document

~ podpis - to forge <to courterfeit> a signature

~ testament - to counterfeit <to forge>

a will

podrabianie, podrobienie - counterfeit, imitation, forgery, falsification

~ dokumentu -zob. fałsz dokumentu

~ oszukańcze czeków - fraudulent alteration of cheąues

~ pieniądza - zob. fałszować pieniądze

~ podpisu - falsification of a signature podrobiony - colourable, forged, false, falsified

~ dokument - forged document

~ podpis - falsified signature

pod rygorem nieważności - not to be

void, otherwise being nuli and void podrzędność - inferiority, subordination podrzędny - secondary, subordinate,

inferior

podsądność - the State of being an accused podsądny - accused, culprit, defendant podsekretarz stanu - under-secretary of

State, deputy minister

podstawa/y - ground, basis, base foundation, cause

~ aktu oskarżenia - grounds for an indictment

~ decyzji - ground for a decision

~ faktyczna decyzji - factual ground for decision

~ kompetencyjna decyzji -

jurisdictional ground for a decision

~ do apelacji - grounds for appeal

~ do rozwodu - grounds for divorce

~ ekonomiczna - economic basis

~ faktyczna - factual ground

~ funkcjonowania - principles of

operation

~ na podstawie - on the ground(s) of

~ odwołania - grounds for appeal

~ opodatkowania - tax assessment basis, tax base <basis>

~ pełnomocnictwa - grounds for the power of attomey

~ podejrzenia - ground for suspicion

~ powództwa - cause of action, grounds for action

~ prawna - legał basis, legał grounds, causa

~ rewizji (wyroku) - grounds for appeal

~ roszczenia - cause of claim

~ rozwodu - grounds for divorce

~ skargi - grounds for complaint

~ własności - title to ownership

~ wyłączenia sędziego - grounds to

challenge the judge

~ wymiaru - assessment basis

~ ~ podatku - tax assessment basis

241

— renty - pension assessment basis

~ zwolnienia - grounds for dismissal

~ fałszywa podstawa prawna - causa falsa

~ mnogość podstaw powództwa -

multiple grounds for a suit podstawienie - substitution, subrogation

~ pospolite - substitution of an heir

~ powiernicze - substitution of an heir on trust

~ procesowe - substitution of a party (to an action)

~ umowne - conventional subrogation

~ ustawowe - legał subrogation

~ w prawa wierzyciela - subrogation in the rights of the creditor

podstawow/y - basie, fundamental, elementary

~ prawa i wolności - fundamental rights and freedoms

~ wykształcenie - primary education

~ zadania - basie tasks

~ znaczenie - vital <crucial> importance podstęp - deceit, artifice, trick, ruse, piece of deceit

~ za pomocą postępu - by deceit

~ wojenny - ruse of war

podstępnie - deceitfully

~ zataić wadę - to conceal a defect deceitfully

podstępny - deceitful

podsumować - to summarise, to round up podsumowanie - round up, recapitulation, resumption, summarizing

podświadomie - subconsciously podświadomość - subconsciousness, the subconscious

podświadomy - subconscious podtrzymać decyzję - to uphold

a decision

podtrzymanie - sustainment, support

~ oskarżenia - sustaining of the indictment

podtytuł - subheading

pod tytułem obciążliwym <odpłatnym> -against consideration for value

pod tytułem nieodpłatnym -gratuitously free of charge

pod warunkiem - subject to a provision, on condition, subject to a condition

podważać, podważyć - to challenge, to dispute

~ roszczenie - to dispute a claim

~ skuteczność - to undermine efficiency

~ testament - to fight a will, to contest a will

~ wiarygodność - to question reliability podważenie jurysdykcji sądu - challenge to the jurisdiction of the court podwładny - subordinate, junior podwój n/y - dual, double

~ agent (wywiadu) - double agent

~ obywatelstwo - dual nationality podwykonawca - subcontractor podwyżka - inerease

~ cen - inerease in prices

~ płac - pay rise, inerease in wages podwyższenie ceny - inerease in price podwyższyć - to raise, to inerease

~ cenę - to raise a price

~ kapitał - to raise Capital pod względem formy - in the form pod względem treści - in the contents podyplomowy - post-graduate podział - division, classification, partition, separation, distribution

~ administracyjny-administrative division

~ czynności (w urzędzie) - division of competences <duties> (in an office)

~ fizyczny rzeczy - physical division of a thing

~ kompetencji - distribution of powers

~ kosztów (między stronami) - sharing of costs

~ majątku - division of property, the distribution of assets

— wspólnego - division of joint property, partition of joint property

~ nieruchomości - division of immovable property, partition of immovąble property

~ państwa terytorialny - territorial division of the State

~ przedsiębiorstwa - division of enterprise

~ ryzyka - distribution of risks

~ spadku - distribution of inheritance

~ terytorialny kraju - territorial division of the country

~ władzy - separation of powers

~ zysku - distribution of profit, partition of profit, division of profit

podzielić majątek-to distribute assets podzieln/y - divisible

~ zobowiązanie - severable liability podżegacz - (ten, kto podjudza) inciter, instigator; (ten, kto namawia do przestępstwa) abetter, abettor, accessory

~ do nienawiści - incitement to hatred

~ do przestępstwa - inciter to crime

~ wojenny - war-monger

podżegać - (podburzać) to incite, to instigate, to foment; (namawiać do przestępstwa) to abet

podżeganie - (podburzanie) incitement, instigation, fomentation; (namawianie do przestępstwa) abetment

~ do przestępstwa - abetting to an offence, incitement <abetment> to crime

~ do wojny - war mongering

pogarda (lekceważenie) - contempt

~ sądu - contempt of court

pogarszać się - to deteriorate pogląd - opinion, mind

~ na świat - outlook upon life

~ prawny - legał opinion

~ rozbieżność poglądów - difference of opinion

poglądy najbardziej uznanych przedstawicieli nauki prawa międzynarodowego - teaching of the most highly ąualified writers on law

pogłówne - poll-tax, head-tax, head poll, capitation tax

pogodzenie się - reconciliation, reconcilement, accord

~ stron procesowych - reconciliation between parties to litigation

pogodzić - to reconcile

~ się - to reach an agreement pogorszenie - worsening

~ rzeczy - deterioration of a thing

~ ulec pogorszeniu - to be prejudiced, to get worsened

pogotowie ratunkowe - medical emergency

pogróżka - threat

~ list z pogróżkami - threatening letter

~ spełnić pogróżkę - to carry out a threat

~ wypowiadać pogróżki - to utter

threats

pogrzeb - funeral

~ państwowy - State <national> funeral pogwałcenie - violation, outrage, transgression, breach, infraction

~ ciężkie - flagrant violation

~ konstytucji - violation of the constitution

~ neutralności - violation of neutrality

~ prawa - violation of the law, infringement of the law

~ czyjegoś prawa - infringement of sb’s right

~ rażące pogwałcenie prawa - flagrant violation of law

pogwałcić - to violate, to transgress, to infringe

pojazd - vehicle, conveyance

~ konny - horse-drawn vehicle

~ kosmiczny - spacecraft, space vehicle <ship>

~ mechaniczny - motor vehicle

243

~ uprzywilejowany w ruchu -vehicle privileged in traffic

pojednać - to reconcile

pojednanie - reconciliation

~ doprowadzić do pojednania - to bring about a reconciliation

pojednanie się stron - reconciliation of the parties

pojednawca - conciliator

pojednawczo - conciliatorily, in

a conciliatory spirit

pojednawczość - conciliatory spirit pojednawcz/y - conciliatory, conciliative

~ komisja-conciliatory commission

~ postępowanie - conciliation, proceedings

~ sąd pojednawczy - conciliatory meeting

pojednawstwo - conciliation

pojedynek-duel

pojedynczo - severally

pojedynczy - several, single, individual, sole

pojemnik - Container

pojęcie - notion, idea, conception

~ prawne - legał notion

~ kwalifikacja pojęć prawnych -classification of legał terms

pojmać - to hunt down, to capture, to take prisoner

~ przestępcę - to land a criminal

~ zbiegłego więźnia - to run down an escaped convict

pojmanie -prehension, seizure, apprehension

pojmować - to apprehend, to realize pokątny handel - clandestine trade pokład - board

~ na pokładzie statku - on board ship pokojowy - peaceful, pacific, peaceable

~ konferencja -peace conference

~ traktat - peace treaty

~ współistnienie - peaceful co-existance

~ załatwianie sporów międzynarodowych - peaceful settlement of intemational disputes pokój - (spokój, niepozostawanie w stanie wojny) peace; (część mieszkania) room

~ separatystyczny - separate peace

~ w celu utrzymania pokoju - in the purpose of keeping peace

~ zachować i umocnić pokój - to preserve and strengthen peace

~ zawrzeć - make peace

~ zbrojny - armed peace pokrewieństwo - blood relation, cognation, consanguinity, kinship, family relations, cousinshood, cousinship, natural cognation, kindred

~ w linii bocznej - collateral consanguinity, colateral relationship

~ w linii prostej - lineal consanguinity

~ ze strony ojca - agnation

~ niedopuszczalny stopień pokrewieństwa (przy zawieraniu małżeństwa) - prohibited degree of consanguinity

~ więzy pokrewieństwa - ties of consanguinity

pokrycie (zabezpieczenie finansowe) -coverage

~ czek bez pokrycia - uncovered cheąue ~ strat - coverage of losses

~ ubezpieczeniowe - insurance coverage pokryć - to cover

~ niedobór - to cover the deficit

~ stratę - to cover a loss

~ szkodę - to cover damage pokrzywdzenie - injury, injuring, injustice, wrong, harm

~ dłużnika - wrong done to the debtor

~ osób trzecich - wrong done to third persons

~ rażące - gross lesion (laesio enormiś) ~ wierzyciela - creditor’s detriment

~ powodować pokrzywdzenie wierzyciela - to act to creditor’s detriment

pokrzywdzić - to injury, to harm, to do harm, to do injustice

pokrzywdzony - injured party; (osoba) wronged person, injured person, harmed person, grieved

pokwitowanie - receipt

~ kwit - receipt

~ podpisać - to sign a receipt

~ spełnienia obowiązków (skwitowanie) - acknowledgement of fulfilment of duties

~ uchwalić organom spółki - to vote acknowledgement of fulfilment of duties to the bodies of a company

~ zwrotne - retumable receipt

~ żądać - to demand receipt

polecać, polecić - to order, to direct, to command, to instruct, to recommend

polecenie - (zlecenie) commission, warrant; (rozporządzenie, rozkaz) order, command, decree, instruction; (rekomendacja) recommendation, reference

~ kogoś/czegoś - recommendation

~ obciążające obdarowanego -

commission at the charge of the donee

~ pobrania - order of collection

~ przelewu - remittance order, order of transfer <release>

~ przełożonego - order <instruction> of a superior

~ przeszukania - search warrant

~ rozkaz - order

~ sądu ustanowienia dozoru lub nadzoru ochronnego - probation order

~ służbowe - service instruction <command, order>

~ testamentowe - testamentary instruction

~ wypłaty - payment order, order to pay polecony list - registered letter

policja -police

~ administracyjna - administrative police

~ cudzoziemców - alien department (of the police)

~ drogowa - traffic and road police

~ graniczna - frontier <border> police

~ inspektor policji-police inspector

~ komenda policji - police headąuarters, police office, police station

~ posterunek policji - police station (LK), police precinct (USA)

~ sesyjna - courtroom order rules, judicial police

~ śledcza - investigation police policjant - policeman

policjantka - policewoman

policyjnie - by police regulations, through the police

policyjny - police

~ dochodzenie policyjne - police investigation

~ dozór policyjny - police supervision

~ eskorta policyjna - police escort

~ godzina policyjna - curfew

~ państwo policyjne - police State

~ protokół policyjny - police charge-sheet, police report

~ siły policyjne - police force

~ nadużycie władzy policyjnej - police abuse

poligamia - polygamy

poligamiczny - polygamous polisa/y -policy

~ bieżąca - open policy

~ generalna - floating policy, generał policy of insurance, open policy

~ imienna - straight policy, named policy

~ morska - marinę insurance

~ na okaziciela - policy to bearer

~ na zlecenie - policy to order, order policy

~ obrotowa - floating insurance policy, błock <blanket> policy

~ od ognia - fire insurance policy

~ od sprzeniewierzenia pracowników -fidelity insurance

~ od wszelkiego ryzyka - all-risks policy

~ od wypadków - accident policy

~ posiadacz polisy - policy holder

~ ubezpieczenia na życie - life insurance ~ ubezpieczeniowa - insurance policy

~ wystawić polisę - to draw up a policy politechnika - technical university, engineering college, higher technical school

polityczny - political

~ partia - political party

~ prawa - political rights

~ przestępstwo - political offence polityka - politics, policy

~ administracyjna -administrative policy

~ agrarna - agrarian policy

~ apartheidu - apartheid policy

~ faktów dokonanych - policy of the accomplished facts

~ finansowa - financial policy

~ gospodarcza - economic policy

~ karania - sentencing policy

~ kryminalna - policy of crime fighting by penal measures, policy of combating criminality by penal measures

~ międzynarodowa - intemational politics

~ monetarna - monetary policy

~ penitencjarna -penitentiary policy

~ płac - wagę policy

~ pokojowa -peace policy

~ rolna - agricultural policy

~ społeczna - social policy

~ stosowania prawa - policy of law application

~ tworzenia prawa - policy of law making

~ ustawodawcza - legislative policy

~ wewnętrzna - domestic <home> policy

~ zagraniczna - foreign policy polować - to hunt, to shoot

polska norma - Polish norm <standard>

polubownie - amicably, by compromise

~ załatwić spór polubownie - to settle

a dispute out of court

polubowność - conciliatories

polubown/y - peaceful, amicable, conciliatory

~ postępowanie - arbitration

~ rozstrzygnięcie - amicable settlement

~ sąd - court of arbitration, arbitration court

~ sędzia - arbitrator

~ układ - amicable composition <settlement>

~ załatwienie sporu - amicable adjustment

połączenie - connection, junction, amalgamation, connection, fusion, combination

~ kolejowe - raił connection <junction>

~ majątku - fusion of assets

~ przedsiębiorstw - amalgamation

~ rzeczy ruchomych - combination of movable things

~ spółek - merger

~ telefoniczne - telephone communication

połączyć - to join

połów - fishing

położnictwo - obstetrics

położnik - obstetrician

pomagać - to help, to assist, to aid

~ w przestępstwie - to be an accomplice pomawiać - (przypisywać) to impute (sth, to sb); (oskarżać) to accuse (sb of sth); (posądzać) to suspect (sb of sth)

pomieszanie - confusion, entanglement

~ rzeczy ruchomych - confusion of movable things

pomieszczenia - premises, accommodation, ąuarters, room

~ biurowe - office premises, business premises

~ gospodarcze - business premises

~ mieszkalne - housing premises

pomnik - monument

~ przyrody - monument of naturę

pomoc - aid, help, assistance

~ do zbycia lub ukrycia - aid in disposing of or hiding sth

~ fachowa - expert assistance

~ finansowa - financial assistance

~ udzielić pomocy finansowej - to

provide financial assistance

~ gospodarcza - economic aid

<assistance>

~ konieczna - obligatory help

~ lecznicza - medical assistance <aid>

~ lekarska - medical aid

~ międzynarodowa - intemational assistance in legał matters

~ na rzecz rozwoju - development aid

~ pierwsza - first aid

~ postpenitencjarna -postpenitentiary assistance

~ prawna - legał assistance, legał aid, judicial assistance

~ przestępcy udzielić - to support

a criminal

~ przyznać pomoc prawną - to grant legał aid

~ sądowa - judicial assistance, law court’s aid, rogatory letters

~ sąsiedzka - neighbour help

~ społeczna - social assistance, public assistance, relief

~ świadczyć pomoc prawną - to provide legał assistance

~ techniczna - technical assistance

~ udzielać pomocy przestępcy - to comfort a criminal

~ urzędowa - official help <assistance>

~ w dokonaniu przestępstwa - aiding and abetting

~ wojskowa - military assistance

~ wołać o pomoc - to ery for help

~ wzajemna-mutual assistance

~ wzywać pomocy - to ery for help

~ zagraniczna - foreign aid pomocnictwo - aiding and abetting

~ fizyczne - physical aiding and abetting

~ psychiczne - morał aiding and abetting

~ w przestępstwie - aiding to commit an offence

pomocnicz/y - auxiliary, subsidiary, ancillary

~ organ - auxiliary body

~ służba - auxiliary service

pomocnik - helper, aider, aider and abettor

~ w przestępstwie - accomplice, aider and abettor

pomówienie - imputation, aspersion;

(pisemne) slander; (ustne) libel

pomyłka - (błąd nieistotny) mistake, error, miscarriage

~ sądowa - miscarriage of justice, misconduct of justice

~ pisarska - error in writing, misprint

~ rachunkowa - error in calculation

ponadgraniczny - transfrontier

ponadnarodowy - transnational, supranational

poniechać - to give up, to desist from, to abandon, to abstain

poniechanie - giving up, desisting from, abandoning, abstaining

ponieść, ponosić - to bear

~ ciężary - to bear burdens

~ koszty - to bear costs

~ nakłady - to incur expenditures

~ odpowiedzialność - to bear liability

<to respond>

~ ryzyko - to run a risk, to bear a risk, to incur a risk

~ stratę - to sustain a loss

~ szkodę - to suffer damage, to suffer an injury, to incur a damage

poniżać, poniżyć - to abase, to humiliate, to degrade, to lower

~ ustrój (państwa) - to abase the socio-political system

poniżające traktowanie - degrading

treatment

poniżający - humiliating, degrading

poniżanie, poniżenie - humiliation, abasement, degradation, indignity

ponoszenie - bearing

~ ciężarów - bearing of burdens

~ kosztów - bearing of costs

~ strat - loss experience

~ szkód - damage experience

popaść - to fali

~ w zwłokę - to get into arrears, to fali into arrears

popełniać, popełnić - to commit, to perpetrate

~ błąd - to commit a mistake, to make

a mistake

~ cudzołóstwo - to commit adultery

~ kradzież - to commit a theft

~ krzywoprzysięstwo - to commit perjury

~ przestępstwo - to commit an offence, to perpetrate a crime

~ samobójstwo - to commit suicide

~ zbrodnię - to commit a crime

~ ~ przeciwko pokojowi - co commit a crime against peace

popełnienie - commission, perpetration

~ przestępstwa - commission

<perpetration> of a criminal offence

~ ponowne - relapse into crime, recidivism, recidive

popierać - to promote, to support, to

forward

~ argument - to follow sb’s argument, to back up sb’s argument

~ oskarżenie - to support accusation

~ powództwo - to maintain an action

~ wniosek - to back up a proposal, to support a motion

popieranie - support, promotion

~ inwestycji - promotion of investment

~ nauki - promotion of science

poplecznictwo - criminal support, support

adherence

poplecznik - accessory

poprawczy - penitentiary, reformative, corrective

~ dom - juveniie delinąuent centre, juvenile detention center, borstal

~ zakład - reformatory

poprawiać, poprawić - to revise, to correct

~ jakość - to improve the ąuality

~ ustawę - to amend an act

poprawianie, poprawienie - correction, errata, rectification

~ błędnej kwalifikacji prawnej czynu -rectification of an erroneous legał ąualification of an act, rectification of the legał ąualification of an act

poprawka/i - review, amendment, revision, correction

~ przyjąć - to accept an amendment

~ wprowadzić poprawki - to introduce amendments

~ zgłoszona - proposed amendment poprzedni - previous, preceding, former, precedent

~ właściciel - previous owner poprzednik - predecessor

~ prawny - legał predecessor, predecessor in title

poprzestanie - contentment, satisfaction

~ na orzeczeniu kary dodatkowej -limiting the sentence to an additional penalty, contentment of the court with an additional penalty

populacja - population

popularyzacja - popularization,

familiarization, dissemination, diffusion ~ prawa - dissemination <diffusion> of

legał knowledge

popularyzować - to popularize, to familiarize, to diffuse

popyt - demand, reąuest pora - time, hour, season

~ nocna przy przeszukaniu - night-time at house searching

porada - advice, counsel, consultation, guidance

~ adwokacka - solicitor’s opinion, legał advice

~ prawna - legał advice

poradnia - information bureau, bureau for advice, advice office

~ zdrowia psychicznego - mental health advice ward

~ zawodowa - vocational guidance service

poradnictwo - guidance, counselling

~ zawodowe - vocational

<occupational> guidance

poręczać, poręczyć - to guarantee, to

warrant

poręczający - guaranty-giver, guarantor

poręczenie - guarantee, surety, pledge, security, bail

~ bezterminowe - sine die guarantee

~ cofnąć - to withdraw guarantee

~ cofnięcie poręczenia - withdrawal of guarantee

~ czekowe - guarantee for a cheąue

~ majątkowe - bail, financial guarantee

~ sądowe - bail

~ składać - to post bail

~ odwołanie poręczenia - withdrawal of a guarantee

~ organizacji społecznej - pledge by fellow workers <of a social> organization

~ osoby godnej zaufania - surety by a reliable person

~ pisemne - written guarantee

~ solidarne - joint guarantee

~ wekslowe - guarantee for a bill of exchange

~ zakładu pracy - employer’s guarantee, guarantee by the employing institution <workplace>

~ zwolnić kogoś za poręczeniem z aresztu - to release sb on bail, to grant bail

poręczyciel - guarantor, surety, security, guarantee

~ solidarny - joint guarantor

~ wekslowy - indorser

poręczyć - to guarantee, to warrant, to vouch, to stand sponsor

poręka - guarante, guaranty, warrant wekslowa - guaranty of a bill pornografia - pomography pornograficzny -pomographic poronienie - miscarriage

~ sztuczne - abortion

porozumienie - (ugoda) arrangement, understanding, communication; (umowa) agreement, arrangement

~ branżowe - agreement within a branch of industry or trade

~ dojść do porozumienia - to come to an arrangement

~ gospodarcze - agreement on economic matters

~ osiągnąć porozumienie - to reach agreement, to reach settlement

~ przestępcze - conspiracy

~ stron - agreement of the parties

~ ustne - verbal agreement

~ wielostronne - multilateral agreement

~ w porozumieniu z - in consultation with, in agreement with

~ w ścisłym porozumieniu - in close contact

~ zawrzeć - to make an arrangement, to conclude an arrangement

~ zbiorowe - collective arrangement porozumiewać się - to communicate

~ z obrońcą - to communicate with defense counsel

porozumiewanie się - communication

~ oskarżonego ze swym obrońcą -accused’s communication with his defence counsel

poród - childbirth, delivery

porównać - to compare, to confront porównanie - comparison porównawczy - comparative

~ metoda - comparative method port - port, harbour <port>

~ handlowy - commercial harbour

~ kapitanat portu - harbour master’s office

~ lotniczy - airport

~ macierzysty - home port, port of registry

~ morski - sea port, maritime port, sea harbour

~ rzeczny - river harbour

~ wojenny - naval port

~ wolnocłowy - free port portfel - wallet, portfolio

~ akcji - portfolio of shares (stock)

~ papierów wartościowych - portfolio of securities

~ zamówień - order book, order in hand, orders booked

portowa opłata - anchorage dues

portowy - port, harbour

portret - (obraz) portrait, likeness;

(charakterystka) character-sketch

~ pamięciowy - robot portrait poruszać się swobodnie - to move freely

~ na terytorium państwa

członkowskiego - to move freely

within the territory of a member State

porwać - to kidnap

~ osobę nieletnią - to kidnap a minor porwanie - kidnapping, hijacking, abduction, rape, ravishment

~ dyplomaty - kidnapping of a diplomat

~ dziecka - kidnapping of a child

~ samolotu - hijacking of an airplane porywacz - kidnapper, hijacker, obductor, ravisher

porządek - (następstwo, kolejność) sequence; (regularny układ, ład) order; (ustrój, system) system

~ czynności procesowych - order of

procedural actions

~ czynności sądowych - order of court proceedings

~ dzienny - order of the day, agenda

~ i dyscyplina pracy - order and labour discipline

~ klauzula porządu publicznego -

public order clause

~ konstytucyjny-constitutional system

<order>

~ naruszenie porządku obrad - breach of order of deliberate assembly

~ naruszenie porządku publicznego -public nuisance, breach of established order

~ naruszyć porządek - to break the order

~ obrad - agenda of the meeting

~ punkt porządku obrad - item on the agenda

~ umieścić coś w porządku obrad - to place sth on the agenda

~ zdjąć z porządku obrad - to remove sth from the agenda, to strike sth off the agenda

~ znajdować się w porządku obrad - to be on the agenda

~ prawny - legał order, law order

~ publiczny - public order, public policy, law and order

~ rozprawy - order of proceedings at the trial

~ społeczny - social order

~ utrzymywać porządek - to police, to keep order

~ wewnętrzny - intemal order

~ w zakładzie pracy - intemal regulations in the workplace

~ włączyć do porządku dziennego - to include in the agenda

- zakłócenie porządku publicznego -breach of public peace

porzucać, porzucić - to abandon, to desert, to drop, to quit, to give up

~ dziecko - to desert a child

~ małoletniego - to abandon a minor

~ narzędzie przestępstwa - to abandon implement of a crime

~ pojazd mechaniczny - to abandon

a motor vehicle

~ pracę - to abandon sb’s job, to abandon employment, to leave one’s job

~ rzecz ruchomą - to abandon a movable thing <good>

porzucenie - abandonment, desection, droppinge ąuitting, giving up, dereliction

~ broni - abandonment <dereliction> of

arms

~ dziecka - desertion of a child

~ małoletniego lub osoby nieporadnej -abandonment of a minor or a person unable to take a proper care of himself <herself>

~ osoby - abandonment of a person

~ ~ wbrew obowiązkowi troszczenia się - abandonment of a person despite the duty to take care thereof

~ pojazdu mechanicznego -

abandonment of a motor vehicle

~ pracy - abandonment of sb’s job, abandonment of employment

~ rzeczy ruchomej - abandonment of a movable thing <good>

~ własności - abandonment of a property posag - dowry, marriage portion

posagowy - dotal, of the dowry

posądzać - to suspect sb of sth, to impute sth to sb

~ posądzać kogoś niesłusznie - to wrong sb by one’s suspicions

posądzenie - suspicion, imputation (of sth to sb)

poselskie - parliamentary, deputy’s

~ diety - emoluments

~ nietykalność - parliamentary privilege poselstwo - legation

poseł - member of parliament, deputy, envoy, legate

~ na sejm - deputy, representative, member of the diet

~ nadzwyczajny i minister pełnomocny

- envoy extraordinary and minister plenipotentiary

posesoryjny - possessory

~ skarga, powództwo - possessory action

posesoryjna ochrona - protection of the right of possession <of possessory rights>

posiadacz - possessor, holder

~ polisy - policy holder

~ prawa jazdy - licence holder

~ prawny - lawful holder, legitimaty holder

~ rachunku <konta> - account holder

~ samoistny - owner-like possessor

~ w dobrej wierze - possessor in good faith, bona fide possessor, holder in good faith, bona fide holder

~ w złej wierze - possessor in bad faith, mała fide possessor, holder in bad faith, mała fide holder

~ zależny - dependent possessor

posiadać - to own, to possess, to have, to hołd, to be in possession

~ osobowość prawną - to possess legał personality

~ prawo - to have a right, to be vested with a right

~ tytuł naukowy - to hołd an academic title

posiadanie - possession

~ bez wymaganego zezwolenia -possession without due permit <licence>, unlicensed possession

~ ciągłość posiadania - continuity of possession

~ faktyczne - actual possession

~ fikcyjne - fictitious possession

~ naruszać posiadanie - to trespass the property

~ naruszenie posiadania - infringement of possession

~ nieprzerwane - uninterrupted possession

~ pozbawienie posiadania -dispossession

~ prawne - rightful <lawful> possession

~ przywrócone - restored possession

~ samoistne - independent possession

~ samowolnie naruszyć posiadanie - to infringe lawlessly sb’s possession

~ utracone - lost possession

~ uzyskać - to acąuire possession

~ w dobrej wierze - to acąuire possession in good faith

~ w złej wierze - to acąuire possession in bad faith

~ wadliwe - faulty <defective> possession

~ wyłączne - sole possession

~ zakłócone - disturbed possession

~ zależne - dependent possession posiadłość - estate, property, possession(s)

~ rolna - agricultural holding

posiadłości zamorskie - oversea(s) possessions <territories>

posiedzenie - session, sitting, meeting, conference, session

~ jawne - proceedings in open court, open sitting, open session

~ na posiedzeniu - at chamber

~ niejawne - closed session, proceedings in camera, closed sitting, sitting in camera, sitting in chambers

~ niejawność posiedzenia - closed-door session, session in camera

~ odbywać posiedzenie - to hołd

a meeting

~ plenarne - plenary session

~ pojednawcze-reconciliation sitting, reconciliation sitting

~ przygotowawcze do rozprawy -session preparative to the trial

~ sądowe - court sitting, sitting of the court; (rozprawa) hearing (in the court) posługiwać się - to use, to make use

posługiwanie się - use

~ bronią palną - use of fire arms posłuszeństwo - obedience

~ odmowa posłuszeństwa - refusal of obedience

~ odmówić posłuszeństwa - to refuse obedience

~ rodzicom - obedience to parents

postanawiać, postanowić - to decree, to decide, to rule, to determine

postanowienia - provisions

~ fakultatywne - optional provisions

~ ogólne - generał provisions

~ końcowe - finał provisions

~ przejściowe -transitory provisions

~ różne - miscellaneous provisions

~ szczególne - special arrangements

~ traktatu - provisions of a treaty

~ umowy - the terms of a contract

~ wspólne - common provisions postanowienie - decision, provision, resolution

~ formalnoprawne - provision of procedural law

~ łagodniejsze - morę lenient provision

~ materiałnoprawne - provision of substantive law

~ naruszające przepisy traktatu -provision derogating from those of the treaty

~ o dopuszczeniu dowodu - order on admission of evidence

~ o przedstawieniu zarzutów - order on submission of charges, decision to inform the suspect of the charges against him

~ o wszczęciu postępowania przygotowawczego - decision to start preparatory proceedings

~ o wznowieniu postępowania - order of revivor

~ o zabezpieczeniu dowodów - order for securing evidence

~ o zatwierdzeniu przeszukania -decision confirming the search

~ szczególne - special arrangement

~ tymczasowe - provisional decision

~ umowne - contractual provision

~ umowy - provision of a contract <an agreement>

~ wydać - to give decision, to issue order ~ wykonać - to implement provisions

~ wykonanie postanowienia - the implementation of provisions

~ zamykające drogę do wydania wyroku - decision barring the way to sentencing

~ zatwierdzić - to ratify an order postawa - attitude

~ oceniająca - evaluating attitude

~ oskarżonego - attitude of the accused <defendant>

~ polityczna - political attitude

~ społeczna - social attitude

~ sprawcy - attitude of the perpetrator postawić - to put, to place

~ wniosek - to move <to table> a motion, to present a motion

~ zarzut - to reproach, to blame postdatować - to postdate

posterunek policji - police station (UK), police precinct (USA)

postęp - progress, advancement, improvement

~ naukowo-techniczny - scentific and technological progress

~ społeczny - social progress postępek - (czyn) act, action, deed;

(postępowanie) behaviour, conduct

~ bezprawny - lawless act

postępować - (obchodzić się) to treat, to behave, to deal; (czynić) to act, to behave, to proceed

postępowani/e - (tryb działania) procedurę, action, proceedings;

(zachowanie się) behaviour

~ adhezyjne - adhesion proceedings

~ administracyjne - administrative proceedings

— ogólne - generał administrative proceedings

— szczególne - special administrative proceedings

~ apelacyjne - appeal proceedings

~ arbitrażowe - arbitration proceedings

~ ciągłość postępowania - continuity of proceedings

~ cywilne - civil law procedurę, civil law proceedings, civil procedurę

<proccedings>

~ ~ międzynarodowe - intemational civil law procedurę

~ czynność postępowania dowodowego

- act of taking evidence in court proceedings

~ delibacyjne - (o uznanie zagranicznego orzeczenia) proceedings conceming the recognition of a foreign court’s decision

~ doraźne - shortened <special> proceedings, summary juridiction

~ dowodowe - proceedings to take evidence, hearing of evidence

~ dyscyplinarne - disciplinary proceedings

~ egzekucyjne - enforcement <executive> proceedings, execution procedurę

~ hipoteczne - real estate mortgage proceedings

~ jawne - proceedings in open court

~ jurysdykcyjne -jurisdiction proceedings

~ karne - criminal proceedings, penal proceedings

— skarbowe - fiscal penal proceedings

~ karne postępowanie utrudniać - to obstruct criminal proceedings

~ karno-administracyjne-penal administrative proceedings

~ kasacyjne - cassation proceedings

~ kierować swoim postępowaniem - to control one’s conduct

~ kodeks postępowania - codę of practice

~ kończyć postępowanie układem - to end the proceedings with a scheme of arrangement

~ koordynacyjne - co-ordinative proceedings

253

~ koszty postępowania egzekucyjnego

- costs executive proceedings

~ koszty postępowania karnego - costs of penal proceedings

~ koszty postępowania sądowego -costs of court proceedings

~ likwidacyjne - liąuidation proceedings

~ mandatowe - proceedings by police penal orders

~ nakazowe - proceedings by writ of payment (issued by the State national office for claims unąuestionably attested)

~ naruszające etykę zawodową -infamous conduct

~ naukowe - scientific proceedings

~ niejawne - proceedings in camera, proceedings in chambers, closed session proceedings

~ niejawność postępowania -proceedings in closed session

~ niemoralne - immoral practices

~ nieprocesowe - non-litigious procedurę

~ niesporne - non-litigious procedurę

~ nieważność postępowania - nullity of legał proceedings

~ niewłaściwe - malpractice

~ odrębne - special procedurę, special procedurę including proceedings in matrimonial cases, on claims of employees, infringement of possession

~ odwoławcze - appelate proceedings, appeal proceedings

~ o nadanie klauzuli wykonalności -proceedings conceming the granting of an enforcement formula, fieri facias clause

~ o odszkodowanie - action for damages

~ o odtworzenie zaginionych

<zniszczonych> akt - proceedings for reconstruction of lost <destroyed> records

~ o przysposobienie - adoption proceedings

o stwierdzenie wykonalności zagranicznych orzeczeń - proceedings conceming the ascertainment of the possibility to execute foreign decisions o stwierdzenie zgonu - proceedings to declare a person dead

o ubezwłasnowolnienie - proceedings conceming incapacitation

o uznanie za zaginionego -proceedings conceming the declaration of a person missing

o uznanie za zmarłego - proceedings conceming the declaration of death o uznanie zagranicznego orzeczenia -proceedings conceming the declaration of validity of a foreign court’s decision odmowa wszczęcia postępowania -refusal to start proceedings podatkowe - taxation proceedings podjąć - to resume proceedings na nowo - to reinstate proceedings podjęcie postępowania - resumption of proceedings; reopening of discontinued proceedings

~ ~ warunkowo umorzonego -reinstatement of conditiorially discontinued proceedings, reopening of conditionally descontinued proceeds

pojednawcze - conciliation, conciliatory proceedings postanowienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego -decision to start preparatory proceedings

postanowienie o wznowieniu postępowania - order of revivor przedmiot postępowania - matter of proceedings

przed sądem - proceedings before the court

pierwszej instancji-proceedings before a court of the first instance polubowne - arbitration proceedings

~ przygotowawcze - preparatory proceedings

~ przyspieszone - expedited proceedings, speeded-up proceedings, emergency procedurę

~ w trybie przyspieszonym - in emergency procedurę

~ przyspieszyć - to expedite proceedings

~ rejestrowe - registration proceedings

~ rentowe - pension proceedings, proceedings concemed with (old-age or disability) pension

~ rewizyjne - appellate proceedings

~ rozpoznawcze - examination of civil law cases (first part of the Polish codę of civil law procedurę)

~ rozwodowe - divorce proceedings

~ sądowe - judicial proceedings, legał <court> proceeding

~ scaleniowe - proceedings for integration of fragmented holdings

~ skargowe - accusatorial procedurę

~ spadkowe - probate court procedures, inheritance proceedings

~ sporne - litigious proceedings

~ sporno-administracyjne - litigious administrative proceedings

~ szczególne - special proceedings

~ śledcze - inąuisitorial procedurę

~ toczące się - action pending

~ układowe - proceedings for an arrangement with creditors, composition agreement proceedings

~ umarzaj ące-discontinuance proceedings

~ umorzenie - discontinuation of proceedings

— na skutek śmierci oskarżonego -lapse

~ umorzyć postępowanie - to discontinue proceedings

~ upadłościowe - bankruptcy proceedings

~ upominawcze - proceedings by writ of payment

~ uproszczone - simplified proceedings, summary procedurę

~ ustawodawcze - legislative procedurę

~ ustawowe - statutory proceedings, proceedings as provided for by a statute

~ utrudniać - to impede proceedings

~ ustne - orał proceedings

~ wniosek o wznowienie postępowania

- bill in the naturę of a bill of revivor

~ wpadkowe - interlocutory proceedings

~ w drodze postępowania sądowego -before the court

~ w sprawach karnych w stosunkach międzynarodowych - proceedings conceming criminal cases in

International relations

~ w sprawach małżeńskich -proceedings in matrimonial cases

~ w sprawach o roszczenia pracownicze - proceedings for employees’ claims

~ w sprawach podlegających orzecznictwu wojskowemu -military court procedurę

~ w sprawach rejestrowych -registration proceedings

~ w sprawach spadkowych, testamentowych i opiekuńczych -probate proceedings

~ w sprawach z oskarżenia prywatnego

- proceedings in cases of private accusation

~ wstępne - initial proceedings, preparatory proceedings

~ w stosunku do nieobecnych -proceedings in case of the defendant’s absence

~ wszczęcie postępowania karnego -institution of criminal proceedings

~ w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy - proceedings in case of the loss or destruction of records

~ wstrzymać postępowanie sądowe - to stop the proceedings

~ wszcząć postępowanie egzekucyjne -

to levy a compulsory execution

~ wszcząć postępowanie karne - to

commence prosecution, to take criminal proceedings

~ wszcząć postępowanie

o odszkodowanie - to bring an action for damages

~ wszcząć postępowanie sądowe - to commence legał proceedings, to

process

~ wszczynać postępowanie - to initiate legał proceedings

~ wyjaśniające - explanatory proceedings

~ wykonawcze - enforcement proceedings, executory proceedings

~ wyłączyć - to preclude proceedings

~ wpadkowe - interlocutory proceedings

~ wywłaszczeniowe - expropriation

proceedings

~ wywoławcze - set-up price proceedings ~ wznowić - to re-open proceedings

~ wznowienie postępowania - re-

opening of proceedings

~ wznowione - resumed proceedings

~ zabezpieczające - proceedings to secure cłaims

~ zakończenie postępowania -completion of proceedings

~ zakończyć - to complete proceedings, to conclude proceedings

~ zaoczne - default proceedings, proceedings by default

~ zawieszenie postępowania sądowego (na skutek śmierci strony) -

abatement of action, abatement of a suit ~ zażaleniowe - complaint proceedings,

proceedings in case of a complaint

~ ze stosunku między rodzicami

i dziećmi - proceedings conceming

rełations between parents and children

~ zwyczajne - ordinary proceedings postępowy - forward-thinking, progressive, advanced

~ poglądy - progressive <advanced> ideas <opinions>

~ partie - progressive parties

~ rozwój prawa międzynarodowego -progressive development of intemational law

postojowe - staying dues, demurrage

postpenitencjarny - post-penitentiary

~ opieka postpenitencjarna -after-care, prisoners’ after-care

postronnie - (ubocznie) indirectly, on the side; (mimochodem) casually

postronny - (obcy) stranger’s, outside;

(poboczny) incidental

~ osoba postronna - stranger, outsider postulat - (żądanie) postulate, demand, reąuirement, stipulation

~ systemu prawa - postulate in a law system

postulować - to postulate, to stipulate postulowanie - postulate, stipulation

poszanowanie - respect

~ prawa - consideration for the law

~ praw człowieka - respect for human rights

~ praworządności - respect for legał order

poszczególn/y - individual, particular

~ awaria - particular average

~ czynności - particular acts

~ osoby - individuals

poszkodowany - wronged person, injured person, harmed person, victim, sufferer

~ poszkodowana strona - aggrieved party, injured party

poszlaka - circumstantial evidence, presumptive evidence

~ dowód z poszlak - circumstantial poszlakowy - circumstantial

~ proces - circumstantial prosecution

poszukiwać - (szukać) to look for sb, to seek sb, to search for sb; (dochodzić) to claim

~ pracy - to seek work, to look for a work

poszukiwanie - search, seeking

~ listem gończym - seeking by „wanted” notice, seeking by search warrant

poszukiwany - (o przestępcy) wanted; sought for, sought after, fugitive

~ ujęcie poszukiwanego - capture of fugitive

pościg - (ściganie) pursuit, chase;

(za zbrodniarzem) hue and ery

~ bezpośredni (na morzu) - hot pursuit

~ przez policję - wanted by the police

pośredni - indirect, intermediate, intermediary

pośrednictwo - (pośredniczenie w czymś) intermediation, mediation, intervention; (handlowe) agency

~ pracy - labour exchange, employment agency

pośredniczenie - acting as an intermediary

pośredniczyć - to act as an intermediary,

to mediate

pośrednik - intermediary, mediator, dealer, agent

~ handlu nieruchomościami-house

agent, real estate dealer

pośredniość - indireetness

~ wyborów - indirect election system

poświadczać, poświadczyć - to certify, to attest, to legalise, to authenticate, to testify, to witness

~ coś pod przysięgą - to attest sth under oath

~ podpis - to authenticate a signature, to attest a signature

poświadczenie - certificate, certification, attestation, legalisation

~ nieprawdy - attestation of an untruth

~ podpisu - legalisation <certification> of a signature

~ urzędowe - official certificate

poświadczon/y - certified, attested, authenticated, legalised

~ kopia - certified copy

~ notarialnie - notarially certified, notarially authenticated, authenticated by a notary, legalized by a notary

~ odpis - certified copy

~ oświadczenie - legalised statement

~ poświadczone urzędowo - affidavit

~ urzędowo - officially certified, legally attested

potencjał - potential

~ gospodarczy - economic potential

~ wojenny - war potential

potentat - tycoon, potentate

~ finansowi - high fmance

potęga - power

~ morska - sea power

~ wojskowa <militarna> - military

power

potomek - descendant

~ w linii bocznej - collateral descendant

~ w linii prostej - lineal descendant

potrącać, potrącić - to compensate, to deduct, to set off, to check off

~ z płacy - to deduct from wages <pay, salary>

~ z wynagrodzenia za pracę - to deduct from fee

potrącenie - offset, deduction, setting off, checking off

~ nakładów - deduction of expenses

~ z płacy - deduction from wages <pay, salary>

~ z wierzytelności - offset from claims

~ z wynagrodzenia za pracę - deduction from fee

potrącić - to set off, to deduct

~ z płacy - to deduct from wages

~ z wynagrodzenia za - to deduct from

a fee for

potrzeba/y - need, necessity, reąuirement, want, necessaries

~ ostateczna - extreme need

~ socjalno-bytowa - necessaries of life, social needs

~ socjalno-kulturalna - social and cultural necessaries

-    życiowe - primary necessaries of life potwarz - calumny, slander, libel potwierdzać, potwierdzić - to confirm, to

reaffirm, to acknowledge, to corroborate, to bear out

-    czyjeś oświadczenia - to confirm

-    czyjeś zeznanie - to confirm sb’s evidence

~ doręczenie pozwu - to acknowledge service of a writ

-    odbiór - to acknowledge the receipt

-    kwoty - to acknowledge the receipt of an amount

-    listu - to acknowledge the receipt of

a letter

potwierdzaj ąc/y - affirmative, corroborative

-    dowód - affirmative proof, corroborating evidence (evidence that confirms accuracy of other evidence)

-    zeznanie - corroborative testimony potwierdzenie - confirmation; (dalszymi

dowodami) corroboration, acknowledgement, reaffirmation

-    dowód na potwierdzenie - affirmative proof

-    na potwierdzenie czegoś - in corraboration of sth

-    odbioru - acknowledgement of receipt

~    pisma procesowego - affidavit of service

-    pod przysięgą - confirmation upon oath

-    pisemne-written acknowledgement, written confirmation

-    przyjęcia - acknowledgment of acceptance

pouczać - (nauczać) to instruct, to tutor, to teach; (dawać wskazówki) to instruct, to give instructions

pouczenie - instruction, Information, direction, waming

-    mylne - misinstruction

~ o odpowiedzialności za fałszywe zeznania - waming about responsibility for false depositions

-    o terminie odwołania - instruction on the time to submit appeal

-    stron - direction to the parties

pouczyć - to instruct

-    mylnie - to misinstruct

~    strony o przysługujących im prawach

-    to inform the parties on their rights poufnie - confidentionally, in confidence poufność postępowania - confidentiality

of proceedings

poufny - confidential, confidentional, secret

powaga - authority, prestige, credit, high standing

-    rzeczy osądzonej - judgment possessing validity in law, legał force of judgement, res iudicata

-    sądu - authority of the court

~ wymiaru sprawiedliwości - authority of the administration of justice

-    zarzutów - gravity of charges poważn/y - serious, grave, important

- błąd- gross error, grave error

-    naruszenie - gross violation

-    niebezpieczeństwo - serious danger

— dla porządku prawnego - serious danger to the public order

-    oskarżenie - grave accusation

-    przestępstwo - grievous crime

-    ryzyko - grave risk

-    skutki - grave conseąuences

-    sprawa <kwestia> - matter of great weight, major problem

-    straty - substantial <considerable> losses

powiadomić - to notify, to give notice, to inform

-    kogoś - to bring to sb’s notice powiadomienie - notice, notification, Information, intimation

-    o szkodzie - notice of damage powiat - district

-    miasto - district town

powiatowy - district

powiernictwo - trusteeship, trust

~ nad majątkiem osoby prywatnej -private trust

~ międzynarodowe - intemational trusteeship

~ rodowe - family trusteeship

powiernicz/y - fiduciary

~ majątek-trust

~ obszar - trust territory

~ system ONZ-the U.N. trusteeship system

~ umowa - trusteeship agreement, trust-deed

~ zarząd - trust administration

powiernik - (prawn.) trustee, fiduciary;

(zaufany) confidant, agent by appointment

powierzać, powierzyć - to entrust, to trust, to confide

~ wykonanie władzy rodzicielskiej - to entrust with the execution of parental authority

powierzchnia - surface, area

~ kraju - country surface

~ mieszkalna - living space, surface of dwelling

~ morza - sea surface

powierzenie - charging with, entrusting with

~ łączne mienia - joint entrusting sb with property, joint consignment of property

powierzyć - to entrust

~ coś komuś - to entrust sb with sth, to assign sth to sb (charge sb with sth)

~ komuś wykonanie czynności - to entrust sb with execution of

a transaction

~ wykonywanie władzy rodzicielskiej -to entrust sb with the execution of parental authority

powietrzn/y - of air, air

~ ochrona - air protection

~ obszar, przestrzeń - air space powiesić - to hang

powieszenie - hanging; (rodzaj śmierci) to gallows

~ śmierć przez powieszenie - death by hanging

powinność - duty, obligation

powinowaci - relations by affmity

~ do drugiego stopnia - relations by affmity up to the second degree

powinowactwo - affmity, kinship, kinsmanship, propinąuity

~ stopień powinowactwa - degree of affmity

~ w linii bocznej - collateral affmity, secondary affmity

~ w linii prostej - lineal affmity, direct affmity

powinowaty - related, akin, kin, kinsman, relative

~ w linii bocznej - lateral relation

~ do drugiego stopnia włącznie -relation by affmity up to the second degree

~ w linii prostej - relation in direct linę powodować - to result in, to cause, to bring about, to induce

~ bezpośrednie zagrożenie dla życia -to cause a direct threat to life

~ nadmierną zwłokę - to cause undue delay

~ unieruchomienie zakładu - to cause the standstill of a plant

~ uszkodzenie urządzenia - to cause the impairment of an installation

~ wygaśnięcie umowy - to imply the extinction of a contract

~ zakłócenie w ruchu, w funkcjonowaniu - to cause disturbance in traffic, in functioning

~ zbiegowisko - to cause crowding, to cause a crowd, to gather

powołać, powoływać - (wyznaczyć) to appoint; (zwołać) to cali together, to cali

~ arbitra - to appoint an arbitrator

~ do służby wojskowej - to enrol on military service

~ do życia - to set, to institute

~ dyrektora - to appoint a director

~ kogoś na świadka - to summon sb

a witness, to cali sb to witness

~ na stanowisko - to appoint to a post

~ na zły stan zdrowia - to allege ill health

~ nowe organy - to set out new bodies

~ spadkobiercę - to appoint an heir

~ się - to claim, to allude, to allege, to adduce

~ na - to refer to, to recall sth, to rely on

~ dowód z przesłuchania świadka - to adduce a witness

~ wpływy - to allude to influential acąuaintances

powołać się, powoływać się - to claim, to allude, to refer, to allege

~ na - precedens to invoke a precedent powołanie - appointment, vocation, calling, reference

~ do służby wojskowej - enrolment on military service

~ do spadku - appointment to inheritance, appointment of testamentary heir

~ do wojska - cali up for the army

~ do zasadniczej służby wojskowej -drafting to military service

~ dożywotnie - appointment for life

~ dyrektora - appointment to a director’s post

~ dziedziczne - hereditary appointment ~ na nieświadomość - plea of ignorance ~ na stanowisko - appointment to a post ~ na źródło - ąuotation of a source ~ rządu - appointment of a govemment ~ spadkobiercy - appointment of an heir powód - (strona powodowa w procesie)

plaintiff, claimant, suitor, petitioner; (przyczyna) reason, cause, occasion, grounds

~ cywilny - civil plaintiff

~ w procesie karnym - claimant in criminal proceedings, claiming damages in criminal proceedings

~ oczywiście błahy - obviously trivial reason

~ odpowiedź powoda na zarzuty -rebutter

~ posiadający uzasadnione roszczenie -plaintiff with a sound claim

~ rozstrzygnięcia - reason for a decision

~ uchylenia wyroku - ground for reversal of a judgment

~ uzyska wyrok zaoczny - the plaintiff will be granted a default judgment

~ w sprawie o rozwód - petitioner

~ ważny - important reason

~ wyroku - grounds for the judgement

~ występować jako adwokat po stronie powoda - to appear for the prosecution

~ występować w imieniu powoda - to appear for the plaintiff

~ wzajemny - counter plaintiff

~ wznowienia - grounds for instituting proceedings de novo

~ z powodu czegoś - on account of sth, in respect of sth

powódka - zob. powód

powództwo - action, suit, claim, complaint, litigation, bill, plaint notę

~ adhezyjne - adhesion claim

~ bezzasadność powództwa -unfounded claim

~ cofnąć powództwo - to withdraw a suit

~ cywilne - civil complaint

~ dodatkowe - ancillary suit

~ dopuszczalne - admissible complaint

~ ekscydencyjne - third party’s claim to exclude his property from enforcement

~ główne - main action

~ negatoryjne - negatory action

~ niedopuszczalne - inadmissible action

~ o alimenty - action for maintenance

~ o naruszenie posiadania

nieruchomości - trespass de bonis asportatis

~ oddalić - to dismiss a claim, to dismiss an action, to nonsuit, to refuse an action

~ odpierać powództwo - to defend

~ odpowiadać na powództwo - to defend suit

~ oddalenie - dismissal of a claim

~ odpowiedź na powództwo - counter-case

~ odrzucić powództwo - to dismiss

a suit

~ odrzucenie powództwa - dismissal of a suit, defence of an action, nonsuit

~ o eksmisję - action for eviction

~ o naprawienie szkody - action for compensation, action for damages

~ o naruszenie patentu - action for infringement of a patent

~ o naruszenie posiadania - action for infringement of possession, action of trespass

~ o ochronę autorskich praw osobistych - suit for the protection of author’s morał rights

~ o odszkodowanie - damage suit, suit for damages, action for damage

~ o odszkodowanie za uszkodzenie

ciała - trespass to the person, battery

~ ograniczenie powództwa - limitation of a claim

~ opłacone - fees duły paid

~ opozycyjne - debtor’s suit against enforcement

~ o prawo rzeczowe - real action, action in rem

~ o przywrócenie naruszonego posiadania - action for the recovery of possession

~ o przywrócenie stanu poprzedniego -action for restitution

~ o rozwód - divorce suit, petition for a divorce, matrimonial action

~ o świadczenie - action for performance

~ o ukształtowanie - action to obtain the transformation of an existing legał relationship

~ o unieważnienie - a court action for invalidation, nullity suit, nullity action, action for annulment <rescission> — umowy - action for rescission

~ o ustalenie - declaratory action

— prawa - action for a declaratory judgment, bill of peace, declaratory action

~ o uznanie prawa - action for recognition of rights

~ o wydanie bezprawnie uzyskanych dochodów - action for unlawful profits

~ o wydanie rzeczy - action for the delivery of thing

~ o wykonanie umowy - action for performance of a contract

~ o wynagrodzenie szkody z czynu niedozwolonego - action for tort

~ o zaniechanie naruszania posiadania

- action for permanent injunction

~ o zapłatę długu - action for debt

~ o zaprzeczenie ojcostwa - bastardy ease

~ o zasądzenie - action to pass a judgment for the plaintiff, adjudication action

~ ~ kwoty pieniędzy - action for money

~ o zwrot rzeczy - action for return

~ o zwrot zapłaconej kwoty - claim for refund, claim for reimbursement

~ petytoryjne - claim of ownership, petitory action

~ podstawa powództwa - cause of action

~ popierać powództwo - to maintain an action

~ posesoryjne - possessory action

~ pozostawić powództwo bez rozpoznawania - to leave an action unheard

~ pozostawione bez rozpoznania -action left unheard

- przeciwegzekucyjne - suit for discontinuance of enforcement in civil proceedings, adverse claim

~ przedmiot powództwa - subject of the action

~ uzasadnienie powództwa - grounds for an action

~ uznać powództwo - to plead no defence

~ uznanie powództwa - cognovit actionem

~ windykacyjne - action for the recovery of title, claim to recover property from unlawful possessor

~ wnieść - to bring an action, to raise an action against, to litigate, to file ar action <a suit>, to make a complaint, to lodge a complaint

~ sprzeciw wobec powództwa - to defend an action

~ zarzuty przeciwko powództwu - to defend an action

~ w stosunku do osoby - personal action

~ wycofać - to withdraw an action, to drop an action

~ wytoczyć - to bring a court action, to file a suit

~ wzajemne - cross action, counterclaim, counter action, counter charge, reconvention, counter-suit, plea in reconvention

~ zrzec się powództwa - to give up an action

powrót - return, resumption, relapse

~ do jednostki - return to a military unit

~ dobrowolny - voluntary return to a military unit

~ do kraju - return to a country

~ do pracy - resumption of work

~ do przestępstwa - relapse into crime powstanie - (czegoś) rise, origin, birth, emergence; (rewolucja) uprising, insurrection, revolt, revolution

~ i ustanie osoby prawnej -establishment and dissolution of a legał person

~ masowe - mass uprising, levee en masse

~ osoby prawnej - formation of a legał person

~ państwa - formation <emergency> of the State

~ spółki - formation of a company

~ zbrojne - armed insurrection <uprising>

~ zobowiązania - inception of obligation, emergence of obligation

powstaniec - insurgent, rebel, insurrectionist

powstawać, powstać - (przeciw czemuś, komuś) to rise; (rodzić się, utworzyć) to emerge, to come into being, to originate

powstrzymać się - to refrain

~ od - to refrain from

~ działania - to refrain from doing, to abstain from doing

~ ze spełnieniem świadczenia - to withhold performance

powstrzymanie się, powstrzymywanie się - abstention, restraint

~ od działania - act of omission

~ od nadużywania alkoholu -

abstention from excessive drinking powszechnie - universally

~ uznawane - universally acknowledged

~ ~ zwyczaje międzynarodowe -universally acknowledged intemational customs

powszechność - universality

~ wyborów - universality of suffrage powszechn/y - (ogólny) generał, public, universal; (ogólnie stosowany) common, current, habitual, ordinary, prevailing

~ dostęp - public access

~ niebezpieczeństwo - public danger

~ norma - universal standard

~ spis ludności - generał cenzus

~ strajk - generał strike

~ uczestnictwo - all-participation

~ klauzula uczestnictwa powszechnego

- all-participation cłause

~ wybory - generał election

powtarzające się świadczenia - repeated performances

powtórzenie - repetition

~ czynności - repetition of an action powziąć - to take

~ decyzję - to arrive at a decision

~ plan - to devise a plan

~ uchwałę - to adopt a resolution

powzięcie uchwały - adoption of

a resolution

pozabudżetowy - extra-budgetary pozamałżeński - adulterate, adulteous, bom out of wedlock, extramatrimonial

~ pozamałżeńskie dziecko - adulterine child, child bom out of wedlock, illegitimate

~ pozamałżeńskie stosunki - adulterous relations

pozaparlamentarny - extraparliamentary pozaprawny - preterlegal

pozasądow/y - extra-judicial

~ czynności - extra-judicial acts

~ ugoda - out-of-court settlement pozaumown/y - extracontractual

~ odpowiedzialność - extracontractual liability

pozbawiać, pozbawić - to deprive, to dispossess, to remove, to take away, to strip

~ kogoś mandatu - to deprive sb of his seat, to deprive of a mandate, to deprive a member of parliament of his seat

~ obywatelstwa - to deprive of citizenship

~ prawa - to deprive of a right, to divest of the right

~ prawa do emerytury - to divest of a right to a pension

~ urzędu - to remove from office

~ władzy - to deprive of power

~ życia - to deprive sb of life

pozbawienie - deprivation, dispossession, taking away

~ bezprawne pozbawienie wolności -false imprisonment

~ kara pozbawienia wolności - penalty of imprisonment

~ kogoś prawa - divestment

~ obywatelstwa - deprivation of citizenship

~ odbywać karę pozbawienia wolności

- to serve a sentence of imprisonment, to serve a term of imprisonment

~ okres pozbawienia wolności - term of imprisonment

~ posiadania - dispossession, deprivation of possession of civil rights

~ pozbawienie życia - taking sb’s life

~ praw - deprivation of rights

~ prawa jazdy - withdrawal of driving licence, driving ban

~ prawa sprawowania funkcji -deprivation of the right to exercise a function

~ praw obywatelskich - deprivation of Citizen rights

~ praw opiekuńczych - deprivation of guardianship rights

~ praw publicznych - deprivation of public rights

~ praw rodzicielskich - deprivation of parental rights

~ praw rodzicielskich i opiekuńczych -deprivation of parental and guardianship rights

~ udziału w majątku wspólnym -dispossession of a share in joint property

~ władzy - stripping sb of power

~ rodzicielskiej - deprivation of parental authority

~ wolności - deprivation of freedom, deprivation of liberty, imprisonment

~ życia - taking sb’s life

pozew - (zob. powództwo) action, suit, statement of claim, petition for a divorce, citation, summons, plaint

~ cofnięcie pozwu - withdrawal of

a claim

263

~ dekretacja pozwu - instruction for handling the plaintiff ’s suit

~ doręczenie pozwu - service of action

~ grupowy - class action

~ odpowiedź na pozew - statement of defence, reply to the statement of claim, answer to an action

~ odrzucić pozew - to dismiss a suit, to reject a suit

~ odrzucenie - rejection of a suit

~ o odszkodowanie - damage suit

~ o rozwód - petition for divorce

~ o unieważnienie - suit for invalidation

~ wnieść pozew o rozwód - to petition for divorce

~ wnieść - to file a suit, to bring a suit, to bring a suit to court

~ wzajemny - statement of counter-claim, cross summons

poziom - level, standard

~ życia - standard of living

pozorność - sham quality, appearance, seeming, seemingly true, make-believe

~ oświadczenia woli - apparent declaration of will

pozorny - colourable, apparent, seeming

~ pozorne roszczenie - colourable claim pozorować - to stimulate, to pretend, to

feign, to sham

~ samobójstwo - to feign suicide pozostać, pozostawać - to stay, to remain

~ bez opieki - to remain without protection

~ bez środków do życia - to be left destitute

~ w mocy - to remain in force, to remain valid

~ w związku małżeńskim - to be in bonds of marriage, while in bonds of marriage

pozostający - surviving

~ przy życiu - surviving

~ przy życiu dzieci - surviving children

~ przy życiu współmałżonek - surviving spouse

~ osoba pozostająca przy życiu -

survivor

pozostawać - to stay, to remain

~ bez opieki - to remain without protection

~ w związku małżeńskim - while in bonds of marriage

pozostawanie - remaining, staying

~ do dyspozycji zakładu pracy -remaining at the disposal of the place of work

~ w zatrudnieniu - remaining employed pozostawić - to leave

~ bez dalszego biegu - to disregard without further action

~ bez opieki - to leave unattended

~ bez rozpoznania - to leave unheard

~ kogoś bez środków do życia - to leave sb with no resources

pozostawienie - leaving

~ bez nadania biegu - leaving a case pending

~ bez rozpoznania (pisma procesowe) -leaving a case without cognizance

pozór - (wygląd) look, face, colour, appearance; (pretekst) pretext, pretence, mask; (l.mn.) appearances, extemals

~ prawa - colour of law, legał fiction

~ pod pozorem - under the colour of

— prawa - under the colour of law

pozwać - (wytoczyć proces) to sue;

(wezwać kogoś do sądu) to summon, to cite

~ kogoś - to bring a lawsuit against sb

~ ~ do sądu - to summon sb before the court

pozwanie - citation, summons

pozwan/y - defendant (in divorce cases), respondent party to be charged

~ spółka - defendant company

~ strona - defendent respondent

~ w nieobecności pozwanego - absente

reo

~ w sprawie cywilnej - defendant

~ w sprawie rozwodowej - respondent pozwolenie - (pisemne poświadczenie) permit; permission, leave; (aprobata) consent; (urzędowe zezwolenie) license, authorization

~ budowlane - building licence

~ na broń - gun licence

~ na budowę - building permit

~ na użytkowanie - authorization of usufruct

~ przywozu - import licence

~ wodnoprawne - licence for a specified use of inland waters

~ wywozu - export licence

pozwolić - to allow, to permit

~ na coś - to allow sth

pozycja - (stanowisko) position;

(w rachunkowości, w budżecie) item, position, entry

~ dominująca (na rynku) - dominant position (in the market)

~ monopolistyczna - monopoly position

~ zdobycie pozycji monopolistycznej -acąuisition of a monopoly position pozytywny - positive, favourable

~ odpowiedź - affirmative answer

~ opinia - favourable opinion

~ prawo - positive law

pozywać - to sue

~ być pozwanym - to be sued

~ kogoś do sądu - to summon sb to court pozywający - plaintiff

~ w sprawie cywilnej - plaintiff

~ w sprawie karnej - claimant

~ w sprawie rozwodowej - petitioner pożycie - life, intercourse

~ małżeńskie - conjugal life, marital cohabitation

~ we wspólnocie małżeńskiej - conjugal life

~ wspólne - cohabitation

pożyczać komuś - to give a loan to sb, to grant a loan

pożyczka/i - loan, credit

~ amortyzacyjna - amortization loan paid back by instalments

~ bankowa - bank loan

~ bezzwrotna - nonrepayable loan

~ długoterminowa - long-term loan

~ hipoteczna - loan secured by mortgage, mortgage loan

~ konwersja - conversion of

a govemment loan

~ krótkoterminowa - short-term loan

~ nieoprocentowana - interest-free

loan, credit free of interest

~ odbiorca pożyczki - loanee

~ oddawca pożyczki - loaner

~ odsetki od pożyczki - interest

~ oprocentowana - loan at interest, interest-bearing loan

~ otrzymać pożyczkę - to receive a loan

~ państwowa - govemment loan

~ rata pożyczki - loan payment

~ spłata pożyczki - payment

~ wojenna - war loan

~ w oparciu o pożyczkę - under a loan

~ zaciągać pożyczkę - to contract a loan

~ zagraniczna - extemal <foreign> loan

~ zwrotna - repayable loan

pożyczkobiorca - debtor, borrower, credited party, loanee

pożyczkodawca - creditor, grantor of credit, lender

pożytki - natural profits, fruits, produce, profits, income, proceeds, benefits

~ cywilne - civil profits, proceeds arising from rights

~ gruntu sąsiadującego - profits of

a neighbouring piece of land

~ naturalne - natural proceeds

~ prawa - proceeds from right

~ rzeczy - profits of a thing

~ obciążonej zastawem - profits from

a pledged thing

~ wspólnej - proceeds of a thing owned in common

~ z majątku odrębnego małżonka -proceeds of a separate property of a spouse

~ z nieruchomości - interest on real

property

pójść na kompromis - to split the difference

półfabrykaty - half-finished goods, semi-fmished products

półoficjalnie - semi-officially

półoficjalny - semi-official

półrocze - half-year

półrocznie - semi-annually

półsierota - half-orphan

prababka-great-grandmother

praca/y - work, labour, job, employment

~ akordowa - piece work, job work, work at piece rates

~ chałupnicza - cottage industry, domestic <home> work

~ nie w pełnym wymiarze -part-time job

~ czasowa - temporary job

~ fizyczna - manuał labour, manuał work

~ higiena pracy - occupational hygiene

~ miejsce pracy - work place

~ na akord - work at piece-rates, taskwork, piece work

~ na cele publiczne - work for public purposes

~ najemna - dependent personal services, wage-eaming employment, hired labour

~ nakład pracy - input of labour

~ naukowa - scientific <research> work

~ na nocnej zmianie - night shift

~ na pełnym etacie - full-time job

~ nienaganna - faultless job

~ nieodpłatna - unpaid work for public purposes, voluntary work

~ niewolnicza - słave work

~ nocna - night labour <work>

~ obóz pracy - labour camp

~ ochrona pracy - labour protection

~ kobiet - protection of women’s labour

~ młodocianych - protection of minors’ labour

~ o skróconym dniu roboczym -shortened łabour-day job

~ osób skazanych na karę ograniczenia wolności - work of persons sentenced to restriction of liberty

~ podporządkowana - subordinate work

~ porzucenie - abandonment of employment

~ przymusowa - compulsory labour, forced labour

~ rynek pracy - labour market

~ społeczna - civic activity

~ społecznie użyteczna - work done in the public interest

~ sumienna - consciencious work

~ szkodliwa dla zdrowia - work detrimental to health

~ twórcza - creative work, constructive work

~ tymczasowa - temporary job

~ uciążliwa - burdensome work

~ umysłowa - brain work, mental work

~ w godzinach nadliczbowych -overtime work

~ w niepełnym wymiarze godzin - part-time job

~ wykonywać pracę - to perform work

~ wzbroniona (kobietom,

młodocianym) - work prohibited (to women, juveniles)

~ zarobkowa - paid work, gainful employment

~ zawodowa - professional work

~ zmianowa - work in shifts

pracochłonność - labour intensity, labour-consuming

pracochłonny -łabour-intensive, labour-consuming <absorbing>

pracodawca - employer, master

pracownicy/ków - employees, workers, staff, personnel

~ fizyczni - blue collars, workers, workpeople, manuał workers, wagę <hired> workers

~ obsługi - service Staff

~ poszukiwani - sought-after workers

~ sezonowi - casuals

~ ubezpieczenie od sprzeniewierzenia pracowników - fidelity Insurance

~ umysłowi -white collars

~ zatrudnieni w strefie granicznej -frontier workers

~ zwolnieni - redundant workers

~ zwolnienie grupowe - lay off pracownicz/y - Staff, personnel

~ koszty - labour costs

pracownik - employee, worker, officer

~ administracji państwowej - employee of the State administration

~ administracyjny-administrative worker

~ biurowy - clerical <office> worker

~ dyplomatyczny - diplomatic officer <worker>

~ etatowy - permanent employee

~ fizyczny - blue-collar worker, manuał worker, workman

~ instytucji państwowej lub społecznej

- employee of the State or social institution

~ jednostki gospodarki uspołecznionej

- employee of a unit of socialized economy

~ kontraktowy - contract worker, employee by contract

~ mianowany - appointed employee, nominated employee

~ na cały etat - full-time employee

~ najemny - wagę worker

~ naukowo-badawczy - research worker

~ naukowo-dydaktyczny - research and didactic worker

— samodzielny - senior research worker

~ naukowo-techniczny - research operating personnel

~ naukowy - scientific worker

~ pomocniczy - junior research worker, auxiliary worker

~ ocena pracownika - appraisal of a worker

~ ocenić pracownika - to appraise a worker

~ przodujący - leading worker

~ samodzielny - senior research worker

~ sezonowy - casual, seasonal worker

~ służby zagranicznej - foreign service officer

~ służby zdrowia - health service officer <worker>

~ umysłowy - white-collar <brain> worker

~ zatrudnić pracownika - to employ a worker

~ zatrudniony w pełnym wymiarze godzin - full-time worker

~ zwolnić pracownika - to dismiss

a worker

pradziad - great-grandfather

pragmatyczny - pragmatic

pragmatyka - labour regulations (conceming the rights and duties of employees)

~ nauczycielska - regulations on the rights and duties of teachers

~ służbowa - work regulations, service regulations

praktyk - practitioner, practician

praktyka/i - practice, practical experience, praxis

~ adwokacka - law practice

~ dyskryminacyjne-discriminatory practices

~ odbywanie praktyki - training

praktykant - apprentice, trainee, improver

praktykować - to practise; (być praktykantem) to undergo training

prasa - press

~ brukowa - gutter <yellow> press

~ codzienna - daiły press

~ fachowa - trade press

prasow/y - press

~ agencja - press <news> agency

~ kampania - press campaign

~ konferencja - news conference

~ rzecznik - press spokesperson

prawa - rights

~ autorskie - copyrights, author’s rights — osobiste - author’s morał rights

~ człowieka - human rights

~ naruszenie praw człowieka - human rights abuse

~ poszanowanie praw człowieka -respect for human rights

~ do artystycznych wykonań - rights in artistic performances

~ do prowadzenia działalności gospodarczej - right to carry out business

~ dotykać praw osoby trzeciej - to affect rights of a third person

~ emerytalne - right to retirement pension                   .

~ górnicze - mining rights

~ hipoteczne - mortgage rights

~ i obowiązki - rights and duties

~ obywatelskie - civil rights and duties

~ pracownika - worker’s rights and duties

~ kardynalne - fundamental rights

~ macierzyste - primary rights

~ majątkowe - proprietary rights, rights to assets

— autorskie - author’s economic rights

~ przejście praw - devolution <passing> of fmancial rights

~ nabyte - acąuired rights, vested rights

~ nienaruszalne - vested rights

~ niezaprzeczalne - uncontestable rights

~ niezbywalne - non-alienable rights

~ obywatelskie - civil rights

~ osobiste - the rights of the individual, civil rights

~ osoby trzeciej - third party rights, corporate franchise

~ patentowe - patent rights

~ podmiotowe - rights in personam

~ podstawowe - fundamental rights

~ pokrewne - associated rights

~ pozbawić praw publicznych - to deprive of civic rights

~ pozbawienie praw - deprivation of rights

~ pozbawienie praw publicznych -deprivation of civic rights

~ pracownika - rights of the employee

~ przysługujące komuś - rights vested

in sb

~ publiczne - civic rights

~ rodzicielskie i opiekuńcze - parental and guardianship rights

~ pozbawić praw rodzicielskich

i opiekuńczych - to deprive of parental and guardianship rights

~ pozbawienie praw rodzicielskich

i opiekuńczych - deprivation of parental and guardianship rights

~ rozporządzać prawami - to effect dispositions of rights

~ rzeczowe - rights in property, real rights, rights in rem

~ ograniczone - limited rights in property

~ spadkowe - rights of inheritance

~ społeczno-gospodarcze

przeznaczenie praw - socio-economic purpose of rights

~ sporne - rights in dispute

~ szczególne - special rights

~ utrudniać wykonanie praw - to

hinder the exercise of rights

~ własności przemysłowej - industrial property rights

~ wydawnicze - publishing rights

~ wyłączności - exclusive rights

~ zagwarantowane umową - rights granted by contract

~ zaniechać naruszenia praw - to cease, to infringe rights

~ zasadnicze państw - fundamental rights of the States

~ i zwyczaje wojenne - laws and customs of war

prawda - truth, veracity, verity

~ niezgodność z prawdą - departure from the truth

~ obiektywna - objective truth

~ ukryć prawdę - to conceal the truth

~ ukrywać przed kimś prawdę - to withhold the truth from sb

~ ukrycie prawdy - concealment of the truth

~ wbrew prawdzie - contray to the truth

~ zataić prawdę - to conceal the truth, to hołd back the truth

~ zgodnie z prawdą - truthfully zgodny z prawdą - true, truthful, veracious

~ zniekształcać prawdę - to distort the truth

prawdomówność - veracity, truthfulness

~ kwestionować prawdomówność

świadka - to impeach a witness prawdomówny - truthful, veracious,

truth-telling

prawdopodobieństwo - probability, likelihood

~ korzyści - probability of gains

~ według wszelkiego

prawdopodobieństwa - most likely, in

all probability

prawdopodobnie - (chyba) probably, most likely, as like as not; (w sposób bliski prawdy) verisimilarly, plausibly

prawdopodobny - alleged, probable prawdziwość - truthfulness, veracity, truth prawdziwy - (rzeczywisty) true, real, genuine, authentic; (o uczuciach) keen; (zgodny z prawdą) truthful, veracious

prawica (polityczna) - right wing, the right, right-wing parties

~ skrajna - the extreme right, extremens rightists

prawicowiec - right winger

prawicowy - rightist

prawidłowość - correctness, regularity

prawidłow/y - correct, regular, proper, right

~ używanie - proper utilization prawnicz/y - legał, juridical

~ język - legał language, legał term

~ termin - law-term

~ wiedza - legał attainments

prawnoustrojowy - related to the legał system, conceming the legał system <structure>

prawnuczka - great-granddaughter

prawnuk - great-grandson

prawnie - by right, legally, legitimately, lawfully, rightfully, de jurę

~ bezskuteczny - legally ineffective

~ chroniony - legally protected, protected by law

~ nieważny - legally ineffective, invalid at law

~ obowiązujący - binding at law, legally binding, legally valid

~ odpowiedzialny - legally responsible

~ uzasadniony - legally justifiable, lawful, legitimate

~ wiążący - legally binding

~ zobowiązany - legally liable prawnik - lawyer, jurist, jurisconsult, jurisprudent, legist, legał practitioner, man of law

prawn/y - lawful, legitimate, legał, juridical, rightful

~ akt - legał act, legał document, legał deed

~ bezpieczeństwo - reliability of a legally established order

~ biuro - legał department

~ charakter prawny - status in law

~ czynność prawna - act in law, legał transaction, legał act, act of justice, jurisdical act

~ dobro - legał interest

~ dokument - legał document

~ domniemanie - legał presumption

~ doradca - consulting barrister, solicitor

~ dowód - legał evidence

~ droga - legał course

~ działania prawne - acts in law

~ fakt - legally relevant fact, jural fact

~ fikcja - legał fiction

~ forma - legał form

~ hipoteka - legał mortgage

~ immunitet - legał immunity

~ instytucja - legał institution

~ interes - legał interest

— usprawiedliwiony - justified legał interest

~ komentarz - jurisdicał commentary

~ komisja - committee on legał ąuestion

~ konsekwencje - legał impłications

~ kroki - legał steps

~ kwalifikacja-legał classification, legał ąualification

~ kwestia prawna - legał issue, point of law, ąuestion of law, legał matter

~ miejsce zamieszkania prawne - legał

home, legał residence

~ moc prawna - validity in law, legał validity, legał force

~ następca prawny - successor in right, successor in title, legał successor

~ następstwo prawne - legał succession

~ norma prawna - legał norm

~ obowiązek prawny - legał duty, legał obligation

~ obrót prawny - conduct of legał transactions <relations>

~ obsługa prawna - lawyer’s services

~ ocena prawna - legał appraisal

~ ochrona prawna - legał protection

~ odpowiedzialność prawna - legał

responsibility

~ opinia prawna - legał opinion

~ osoba prawna - legał person, body corporate, public body, juridical person

~ osobowość prawna - legał personality, legał status

~ podejmować działania prawne - to

perform acts in law

~ podstawa prawna - legał basis, legał ground, causa

~ pojęcie prawne - legał notion

~ pomoc prawna - judicial assistance, legał aid, legał advice

~ poprzednik prawny -predecessor in title

~ porada prawna - legał consultation, legał advice

~ posiadacz prawny - legał holder

~ potwierdzenie prawne - legał confirmation

~ praktyka prawna - practice of the law

~ problem prawny - issue of law

~ przedstawiciel prawny - law agent

~ przepis prawny - legał provision, legał rule, statutory provision

~ pytanie prawne - juridical ąuestion

~ radca prawny - legał counsel, jurisconsult, counsellor, legał adviser, solicitor, juris consult

~ roszczenie prawne - legał claim

~ sankcja prawna - legał sanction

~ skutek prawny - legał effect, conseąuence in law, legał conseąuence

~ stan prawny - legał standing, legał status, legał situation

~ status prawny - legał status

~ stosunek prawny - legał regulationship, legał relation

~ system prawny - legał system

~ sytuacja prawna - legał position

~ środek płatniczy - legał tender

~ środek prawny - legał measure, legał remedy

~ termin prawny - legał term

~ tytuł prawny - legał title

~ uzasadnienie prawne - legał foundation, legał ground

~ wady prawne - legał defects

~ wątpliwości prawne - legał doubts

~ wydział prawny - law department;

(fakultet) law faculty, faculty of law

~ wymogi prawne - legał reąuirements

~ wywód prawny - legał argument

~ zagadnienie - legał ąuestion

2          ~ zasada prawna - principle <rule> of

law

,          ~ zastępca prawny - attomey at law,

-             proxy, legał representative

~ zastępstwo prawne - legał

!              representation

⁴         ~ zdolność prawna - legał capacity

~ brak prawnej zdolności - łąck of legał i               capacity

~ mający zdolność prawną - having legał capacity

■          ~ pozbawienie zdolności prawnej -

"             incapacitation

~ nadać moc prawną - to have legał _            force, to be binding

~ pozbawić podstawy prawnej - to illegalise

J.         ~ pozbawić zdolności prawnej - to

incapacitate

~ zasięgnąć porady prawnej - to take

-i              legał advice

~ w drodze prawnej - by legał means I         ~ z prawnego punktu widzenia - from

legał point of view

~ ze względów prawnych - for legał

J            reasons

prawnie - lawfully, legally, rightfully

~ prawnie wiążący - lawfully bound, |             binding

prawo - (prawo podmiotowe, t             uprawnienia) right; (dziedzina prawa)

J_             law, regulations; (dziedzina nauki,

wydział uniwersytetu) law, law faculty ;          ~ administracyjne - administrative law

_         ~ akcesoryjne - appertaining right,

appurtenance

~ apelacji - right of appeal

-1          ~ arbitrażowe - arbitration law

~ autorskie - copyright law ~ majątkowe - financial copyright

~         ~ osobiste - personal copyright

~ azylu - right of asylum

~ bandery - law of the flag —          ~ statku - law of the ship’s flag

~ bankowe - banking law, banking act, bank law

~ bezsporne - indisputable law

~ bezwzględnie obowiązujące -

imperative law (ius cogens)

~ bronić swoich praw - to maintain one’s rights

~ budowlane - building regulations, construction laws

~ budżetowe - budget law, budgetary law

~ celne - customs law, tariff law

~ ciągłość prawa - continuity of law

~ cywilne - civil law, civil substantive law

~ ~ materialne - substantive civil

— procesowe - law of civil procedurę

~ czekowe - cheąue law

~ czynność zgodna z prawem - lawful act

~ dewizowe - foreign exchange regulations <laws>

~ do apelacji - right of appeal

~ do czci - right to good name and reputation

~ do dziedziczenia - right to succeed

~ do emerytury - right to draw a pension

~ do głosowania - right to vote

~ do istnienia - right to existence

~ do korzystania z pomocy obrońcy -

right to a counsel for the defence

~ do korzystania z rzeczy - right of enjoyment

~ do nauki - right to education

~ do obrony (formalne) - right to

defence (formal)

~ do obrony (materialne) - right to defence (substantive)

~ do ochrony wynalazku - right to protection of invention

~ do ochrony zdrowia - right to protection of health

~ do ochrony życia - right to protection of life

~ do odkupu - right to redeem

~ do odmowy zeznań - right to refuse depositions

~ do odstąpienia od umowy - right to renounce a contract, right of withdrawal from a contract

~ do odszkodowania - right to seek compensation, right to be indemnified, right of compensation

~ do odwiedzin - access rights

~ do odwołania (apelacji) - right of appeal

~ do opieki - right to custody

~ do pierwszeństwa zaspokojenia -

right to privileged satisfaction

~ do pobierania pożytków - right to collect fruits

~ do pracy - right to work

~ do prowizji - right to commission

~ do rezygnacji - to be free to resign

~ do roszczenia - to be entitled to

a claim

~ do rozporządzania majątkiem - right to dispose

~ do równości - right of eąuality

~ do samoobrony - right of self-defence

~ do samostanowienia - right of self-determination

~ do strajku - right to strike

~ do swobodnego opuszczenia kraju -right to be free to leave any country

~ do swobodnego poruszania się - right to freedom of movement

~ do swobodnego wyboru miejsca zamieszkania - freedom to choose one’s residence

~ do świadczeń - claim to performances

~ do świadczeń nabyć - to acąuire the right to a benefit

~ do uczestnictwa w obrocie - right to participate in transactions

~ do urlopu - right to a holiday

~ do użyczenia - right of lending for use

~ do użytkowania - right of usufruct

~ do używania - right of use

~ do wypoczynku - right to rest and leisure

~ do wypowiedzenia umowy - right to terminate a contract

~ do wytoczenia powództwa - right to sue

~ do zabezpieczenia społecznego - right to social insurance

~ do zamiany kary aresztu na grzywnę

-    option of a fine

~ do zaopatrzenia na starość - right to maintenance in old age

~ do zgromadzeń - right of assembly

~ do zrzeszania się - right <freedom> of association

~ do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego - right to life, liberty and security of a person

~ dochodzić swych praw - to vindicate one’s rights

~ dotychczasowe - previous law

~ dotyczące stosunków rodzinnych -laws relating to family life

~ dożywocia - right to a life annuity

~ drogowe - law of the road

~ duch prawa - spirit of law

~ dyplomatyczne - diplomatic law

~ dyspozytywne - dispositive law

~ działać wbrew prawu - to act in contravention of right, to act against law

~ działające wstecz - retroactive law

~ działanie prawa - operation of law

~ dziedziczenia - right of inheritance <succession>

~ dziedziczne - hereditary right, inheritable right, right of inheritance

~ dzielnicowe - regional law

~ dżungli - law of the jungle

~ ekonomiczne - economic law

~ eksterytorialne - extra-territorial right

~ emitowania - right of issue

~ europejskie - European law

~ finansowe - fmancial law

~ formalne - adjective law

~ głosowania - right to vote, voting power

~ głosu (na rozprawie) - right to plead

~ gospodarcze - business law, law on public economic activities

~ górnicze - mining law

~ handlowe - commercial law, mercantile law

~ morskie - merchant shipping act

~ hipoteczne - law on land registry, hypothecary law

~ inspekcji - right of visit

~ interpelacji - right to interpellate, right to appeal

~ interpersonalne - interpersonal conflict of laws

~ intertemporalne - inter-temporal conflict of laws

~ jazdy - licence to drive a motor vehicle, driving licence

~ pozbawienie prawa jazdy -

withdrawal of a driving-licence

~ jednolite - uniform law

~ kanoniczne - canon law

~ karne - penal law, criminal law

— administracyjne-penal

<administrative> law on minor offences (applied by administrative authorities)

— dewizowe - penal law on offences against foreign exchange regulations, regulations on the punishability of offences against foreign exchange regulations

~ kolejowe - railway regulations

~ kolizyjne - law on conflict of laws, private International law

~ konfiskaty - right of seizure

~ konstytucyjne - constitutional law

~ konsularne - consular law

~ kontroli - right of inspection

~ kosmiczne - outer space law

~ kościelne - ecclesiastical law, canon law

~ krajowe - national law, domestic law

~ krwi - right of blood

~ kwestionować czyjeś prawo - to dispute sb’s right

~ legacji - right of legation

— bierne - right to receive envoys, passive right of legation

— czynne - right to send diplomatic envoys, active right of legation

~ linczu - lynch law

~ litera prawa - letter of the law

~ lokalowe - housing law, regulations on living ąuarters, regulations on renting premises, Law and Property Act, Leasehold legislation

~ lotnicze - air law, law of the skies

~ luka w prawie - gap <loophole> in law

~ łamanie prawa - law breaking

~ łaski - right to pardon, prerogative of mercy, right to grant pardon

~ sędziowskie prawo łaski - court’s right of grace, colloąuial designation of the court’s right to restrain from inficting punishment in cases stated in the criminal codę

~ łowieckie - gamę law(s)

~ łupu - law of prize, right to booty <of spoils>

~ majątkowe - property law, proprietary interest

~ na nieruchomości - real chattel

~ małżeńskie - marriage law, matrimonial law, law on matrimony

~ majątkowe - marriage <matrimonial> property law

~ ~ osobowe - marriage <matrimonial> personal law

~ materialne - substantive law

~ mieć prawo do - to have the right to

~ miejsca położenia rzeczy - law of the place where a thing is situated (lex loci rei sitae)

~ miejsca popełnienia czynu przestępczego - law of the place where a criminal act was committed (lex loci criminis)

~ miejsca wykonania zobowiązania -law of the place where an obligation is to be performed <was performed>

~ miejsca zamieszkania - law of the place where a person has his domicile (lex domicilii)

~ miejsca zawarcia umowy - law of the place where a contract was madę (lex loci contractus)

~ miejsca zawarcia związku małżeńskiego - law of the place where a marriage was contracted

~ miejskie - civic rights, municipal right

~ międzyczasowe - intertemporal law

~ międzydzielnicowe - interregional law

~ międzynarodowe - intemational law

— handlowe - intemational commercial law

— pozytywne-positive intemational law

~ ~ procesowe - intemational law of procedurę

— prywatne - intemational private law

— publiczne - intemational public law

— zwyczajowe - intemational customary law

~ moralne - morał law

~ morskie - law of the sea, naval law, maritime law

~ nabyć prawo - to acąuire a right

— do świadczeń - to acąuire the right to a benefit

~ nabyte - acąuired right, vested rights

~ nadbrzeżne - law of wreck

~ nadużywać prawa - to pervert the course of law

~ naginać prawo - to strain the law

~ narodów - law of nations

— do samostanowienia -nation’s right to self determination

~ naruszenie prawa - infringement of the law

~ naruszone przez przestępstwo - right violated by an offence

naruszyć prawo - to break the law, to

infringe a right

naturalne - natural law

natury - law of naturę

niemajątkowe - non-proprietary right niematerialne - incorporeal right nienaruszalne - inviolable law nieograniczone - absolute right

~ ~ rozporządzania - absolute power

of alienation

niepisane - imprescriptible law

niestosowanie prawa wstecz - non-

retroactivity of law

nieszkodliwego przepływu - law of           ]

innocent passage, right of inoffensive

passage

niezbywalne - inalienable right, non-transferable right

nieznajomość prawa - ignorance of

the law

o aktach stanu cywilnego -

regulations conceming birth, marriage

and death registers

obce - foreign law, law conceming

foreigners

obciążyć prawo - to burden a right

obcych - law conceming foreigners

obejść prawo - to evade the law

obligacyjne - law on obligations

obowiązujące - law in force, positive

law

obowiązywanie prawa - binding force

of the law

obrony - right of defence

obyczajowe - morał law, unwritten law

obywatela do wysłuchania go przez

sąd - citizen’s right to be heard at court odkupu - right to buy back, right of redemption, right of repurchase

odmowy składania wyjaśnień przez oskarżonego - right of a defendant to refuse making a statement

odmowy zeznań - right to refuse giving evidence

odsprzedaży - right of resale

~ ograniczyć czyjeś prawo - to bear sb’s right

~ ojczyste - national law, lexpatriae

~ o obywatelstwie - nationality law

~ oparte na orzecznictwie sądowym -ease law

~ osobiste - personal right

~ osobowe - personal law

~ o spółkach - company law

~ o ustroju adwokatury - law on the structure of the Bar

~ o ustroju sądów - judiciary act

~ o ustroju sądów powszechnych - law on the organization of law courts, law on the organization of common law courts

~ o ustroju sądów wojskowych - law on the organization of military law courts

~ o znakach towarowych - act on trade marks

~ państwa do samoobrony - right of a State to self-defence

~ państwa przybrzeżnego - law of littoral State

~ państwowe - State law, constitutional law

~ parlamentarne - parliamentary law

~ partykularne - law of a particular region

~ patentowe - patent law

~ penitencjarne - penitentiary law

~ pierwokupu - right of preemption, preemption right

~ pierworództwa - right of primogeniture

~ pierwotne - primary right, law

~ pierwszeństwa - right of preemption, right of priority, priority right, original law

~ pięści - fist law

~ pisane - statute law, statutory law, written law

~ poboru - collection law

~ dywidendy - right to draw a dividend

~ pochodne - derivative right, law

~ pocztowe - postał regulations

~ podatkowe - tax law

~ podmiotowe - subjective right

~ podpisu - authority to sign

~ polityczne - constitutional law

~ poprzednio obowiązujące - old law

~ popytu i podaży - law of supply and demand

~ porównawcze - comparative law, comparative jurisprudence law

~ postępowania administracyjnego -administrative proceedings law

~ postępowania cywilnego - law of civil procedurę, civil proceedings

~ postępowania karnego - law of criminal procedurę

~ poszanowanie prawa - consideration for the law

~ pościgu na morzu - law of pursuit, right of pursuit

~ powiernicze - law of trusts

~ powierzchni - right to the surface

~ powrotu - right to return

~ powszechne - common law, public statute

~ pozbawienie praw - deprivation of rights

~ pozytywne - positive law

~ pracownicze - employee’s rights

~ pracy - labour law

~ prasowe - press law

~ precedensowe - ease law

~ oparte na orzecznictwie sądowym -judge-made law, ease law

~ probiercze - law of assay

~ procesowe - law of procedurę, rules of procedurę, adjective law, remedial law, procedural law

~ prywatne - private law

— międzynarodowe - intemational law

~ przedawnienia - prescriptive law, statute of limitation

~ przejazdu - right of passage, right of way

~ przekroczenie prawa - contravention of the law

~ przekroczyć prawo - to transgress the law

~ przemysłowe - industrial law

~ przenieść prawo na kogoś - to transfer a right to sb

~ przeniesienie prawa - transfer of

a right

— własności - conveyance of property

~ przenieść prawo - to transfer a right

~ przestarzałe - antiquated law

~ przestrzegać prawa - to abide by the law, to comply with the law, to respect the law

~ przestrzeni kosmicznej - outer space law

~ przeszukania - right of search

~ przewozowe - transport <carriage> law

~ publiczne - public law

~ regresu - right of recourse, right of recovery

~ retorsji - law of reprisals

~ rodzinne - family law, law on family relations

~ rolne - agrarian law, agricultural law

~ rozmyślne naruszenie prawa -deliberate violation of the law

~ rozporządzania - right to dispose

~ ~ nieograniczone - absolute right of disposal

~ rybołówstwa - right to fish

~ rzeczowe - rights in property, law of real property, real right

— ograniczone - limited rights in property

~ rzeczne międzynarodowe - law of International rivers

~ rzymskie - Roman law

~ samoistne - independent right

~ sądowe - law applied in law courts

~ sąsiedzkie - neighbour’s right, judicial legislation

~ siedziby sądu - law of the place of proceedings (lex fori)

~ skarbowe - fiscal law, revenue law

~ skargi - right of complaint

~ skodyfikowane - codified law

~ słuszne - equitable law, equity

~ słuszności - law of equity

~ socjalistyczne - socialist law

~ pracy - labour law

~ spadkowe - inheritance law, law of inheritance, law of succession

~ społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa - socio-economic purpose of a right

~ sporne - litigious right

~ spółdzielcze - cooperative law, law on co-operative societies

~ ~ do lokalu - right to cooperative apartment

~ sprawowania funkcji - right to perform a function

~ stanowione - statutory law

~ statutowe - statutory law

~ stosować prawo - to administer the law

~ surowe - strict law, stringent law

~ suwerenne - sovereign rights

~ szanować czyjeś prawa - to respect sb’s rights

~ szczególne - special law

~ tracić prawo do - to forfeit the right to

~ traktatowe <umów

międzynarodowych> - treaty law

~ ubezpieczeniowe - law of Insurance

~ ubogich - poor-law, right of poor persons, in forma pauperis

~ uchylenia się - right of rescission

~ umacniać poszanowanie prawa - to consolidate the rule of law

~ upadłościowe - bankrupcy regulations, the Bankrupcy Act

~ ustanawiać prawo - to make a law, to legislate

~ ustawowe - statutory law

~ ~ odstąpienia od umowy - statutory right to withdraw from a contract

~ utrata prawa - loss of a right

~ uznać czyjeś prawa - to recognise sb’s rights

~ użytkowania - right to usufruct, right to use

~ walutowe - foreign currency regulations

~ wartości - law of value

~ wejść w kolizję z prawem - to enter

into the conflict with the law

~ wekslowe - law on bills of exchange, exchangelaw

~ weta - right of veto

~ korzystać z prawa weta - to have

a right of veto

~ nadużywać prawa weta - to abuse the right of veto

~ wewnętrzne - domestic law, national law, intemal law, municipal law

— organizacji międzynarodowych -intemal regulations of intemational organizations

— państwa - domestic law of the State

~ wglądu do ksiąg - right to inspect the books

~ wizyty - right of visit

— i rewizji - right of visit and search

~ własności - right to property, title

~ właściwe - law applicable in a given case, lapsed law

~ wodne - law on use and conservation of inland waters

~ wojenne - law of war

~ wojskowe - military law

~ wspólnotowe - community law

~ współdecydowania - right to take joint decisions

~ współdziałania - right to act jointly

~ wyborcze - electoral law, election law

— bierne - eligibility, passive electoral right

— cenzusowe - franchise restricted by specified ąualifications

— czynne - electoral franchise, active electoral rights

— kurialne - suffrage by closed electoral groups

— nierówne - uneąual suffrage

— pluralne - pluralistic suffrage

~ ~ równe - eąual suffrage

~ ~ trzyklasowe - three-class suffrage

~ wyboru - right of choice

~ wygasłe - lapsed law

~ wykładnia prawa - interpretation of the law

~ wykonywać prawo - to exercise

a right

~ wykraczać przeciwko prawu - to

offend against the law

~ wyłączenia rzeczy z egzekucji - right of exclusion

~ wyłączne - absolute right, exclusive right, sole right

~ wyłączności - exclusive right

~ wymagany przez prawo - reąuired by law

~ wynalazcze - law on inventive activity, law on inventions and industrial designs

~ wypowiedzenia umowy - right of

notice, right to terminate a contract

~ wywłaszczeniowe - law on

expropriation

~ wyznaniowe - law on religious denominations

~ względnie obowiązujące - relatively binding law

~ z całą surowością prawa - with the utmost rigour of the law

~ z punktu widzenia prawa - for legał purposes

~ zabudowy - right to build up a plot

~ zajęcia - right of distress, right of distraint, right of seizure

~ zajęcia rzeczy - right of attachment right of seizure

~ zakrajowe - foreign law

~ zakrajowości - right to claim foreignnationality

~ zależne - derivative rights

~ zamiany kary aresztu na grzywnę -option of a fine

~ zasiedzenia - acquisitive prescription

~ zastawu - right of security

~ przysługujące rzemieślnikowi -artisan lien

~ ustawowe - statutory right of pledge

~ zastrzec sobie prawo - to reserve the right

~ zatrzymania (rzeczy) - right of lien, right of retention, right to retain

~ zawiłości prawa - intricacies of the law

~ zbiór praw - collection of laws

~ zbycia - right of disposal

~ zbywalne - transferable right

~ zgodnie z prawem - inside the law, according to the law, in compliance with the law, pursuant to the law, at law

~ zgodny z prawem - lawful, consistent with the law

~ złamać prawo - to break the law

~ znieść prawo - to annul a right

~ zobowiązań - law on obligations, contract law, contractual law, law on contract

~ zrzec się prawa - to abandon a right, to renounce a right

~ zrzeszania się - right of association

~ w związki zawodowe - right to associate in trade unions

~ zwyczajowe - customary law

~ żeglugi - right of navigation

prawodawca - legislator, lawmaker, law-giver, law-giving

prawodawczy - legislative, legislatorial, lawmaking

prawodawstwo - (ogół praw) legislation;

(ustanawianie praw) legislature

prawomocnie - with legał validity prawomocn/y - valid, with the force of

law, legally valid

~ akt - authentic act, act in force, binding act

~ orzeczenie - valid decision, valid adjudication

~ wyrok - valid sentence, judgment in force

prawomocność - force of law, validity in law, legał validity

~ materialna - substantive force of law praworządność - rule of law, legality, lawfulness, law and order

~ formalna - formal legality

~ gwarancja praworządności -guarantee of legality

~ materialna - substantive legality

~ ochrona praworządności - protection of the rułes of law, protection of legality

~ organy praworządności - organ of legality

praworządny - law-observing, law-abiding, legality-abiding, legally govemed

prawosławie - Orthodox Church prawość - righteousness, rectitude prawotwórczy - law-making prawotwórstwo - law-making prawowitość - legitimacy prawowity - legał, lawful, legitimate

~ dziecko prawowite - legitimate child ~ prawowite pochodzenie - legitimate descent

~ prawowity spadkobierca - heir-at-law, legitimate heir, expectant heir prawoznawstwo - jurisprudence prawy - right, legitimate preambuła - preamble

~ do traktatu - preamble to a treaty precedencja - precedence precedens - precedent

~ sądowy - judicial precedent, prejudication, test case

~ wiążący - a binding precedent

~ stanowić precedens - to constitute a precedent, to become a precedent

~ stworzyć precedens - to set

a precedent, to create a precedent precedensowy - precedential

~ sprawa mająca charakter precedensowy - test action

preferencyjny - preferential

~ kredyt - preferential credit prejudycjaln/y - prejudicial

~ kwestia - prejudicial ąuestion prejudykat -precedent, prejudication prekluzja-limitation, time-limit, deadline

~ roszczeń ze stosunku pracy -

limitation of claims deriving from labour relations

preliminaria pokojowe - preliminaries of

peace

preliminarz - budget, estimates

~ budżetowy - budget estimates premedytacja - premeditation, aforethought malice, prepense malice

~ morderstwo z premedytacją -cold-blooded murder, deliberate murder, premeditated crime

~ przestępstwo dokonane

z premedytacją - premeditated murder

~ dokonany z premedytacją -

premeditated

~ działać z premedytacją - to act in cold blood, to act with premeditation

premia - bonus, bounty, premium

~ eksportowa - bounty on exportation, export bonus

~ pieniężna - financial bonus

~ rzeczowa - materiał bonus

premier - prime minister, premier

premiować - to grant a bonus, to pay

a bounty

premiowanie - granting of a bonus preparować - to concoct

~ preparować oskarżenie przeciw komuś - to concoct a charge against sb

prerogatywa - prerogative

presja-pressure, constraint, stress

prestiż - prestige

presumpcj a - presumption — zob.

domniemanie

~ w prawie karnym - presumption in penal <criminal> law

pretekst - guise, pretext

~ pod pretekstem - under the guise

<pretext> of

prewencja - prevention

~ ogólna - generał crime prevention

~ szczególna - individual crime prevention

prewencyjny - preventive

~ areszt - preventive custody <arrest>, detention on suspicion, detention on awaiting trial, protective custody

prezes - president, chairman

~ Rady Ministrów - prime minister

~ sądu - president of the law court

~ zarządu - chairman of the board

prezydencki - presidential

prezydent - President

~ miasta - President of the City (Lord Mayor)

prezydentura - presidency, presidentship

prezydialny - presidential

prezydium - (grupa osób przewodniczących zebraniu, posiedzeniu) the presiding board; (wieloosobowy organ kierowniczy instytucji) presidium

~ konferencji - presidium of

a conference, presiding board

~ rady narodowej - Presidium of the People’s Council

primogenitura - (right of) primogeniture

probacja - probation

problem - problem, ąuestion

procedura - procedurę, proceedings

~ administracyjna-administrative procedurę

~ apelacyjna - appellate procedurę

~ arbitrażowa - arbitration procedurę

~ budżetowa - budgetary procedurę

~ cywilna - civil procedurę, civil practice

~ głosowania - voting procedurę

~ karna - penal law procedurę, criminal practice

~ legislacyjna - legislative procedurę

~ pojednawcza - procedurę of conciliation

~ sądowa - legał procedurę

~ skrócona - summary procedurę

~ zwykła - course of naturę

proceduralny - of procedurę, procedural, procedural issue

~ proceduralna kwestia - matter of procedurę

procent - percent, percentage, interest

~ składany - compound interest procentowy - percentaged, per cent

~ stopa - interes ratę, ratę of interest, percentage

proces - (przewód sądowy) proceedings at law; (tryb, sposób postępowania) process, procedurę, lawsuit, case, action, law action

~ bronić się w procesie - to defend a suit, to defend a lawsuit

~ cywilny - civil proceedings, lawsuit, civil process, civil suit

~ droga procesu cywilnego - civil procedurę

~ integracji - process of integration

~ karny - penal proceedings, criminal proceedings

~ obrona w procesie karnym - defence in a criminal case

~ koszty procesu - costs of proceedings at law

~ o odszkodowanie - action for damages ~ o ustalenie ojcostwa -affiliati on case

~ obrona w procesie - defence

~ pokazowy - show trial

~ pracy - process of work <labour>

~ przy drzwiach zamkniętych - trial in camera

~ publiczny - public trial, proceedings publicly heard

~ produkcyjny - production process, process of production

~ przegrać proces - to loose a case at law

~ przystąpić do procesu - to join a lawsuit

~ rzetelny - fair trial

~ sądowy - action at law trial, court hearing, lawsuit, law case, suit at law

~ wszcząć proces sądowy przeciwko komuś - to bring a lawsuit against sb

~ społecznego wykolejania się - process of social deviation

~ ustawodawczy <legislacyjny> -legislative procedurę

~ wszcząć proces przeciwko komuś - to bring a lawsuit against sb, to enter

a lawsuit against sb

~ wszczęcie procesu przeciwko komuś

- institution of a suit against sb

~ wznowić proces - to reopen legał proceedings, to resume the trial, to resume legał proceedings

~ wznowienie procesu - reopening of legał proceedings

~ zakończyć proces - to conclude procesować się - to be at law (with sb), to litigate a cause, to sue sb for sth

procesow/y - of lawsuit, procedural

~ akta procesowe - case file

~ eksperyment procesowy -

experimental reconstruction of the scene of crime ordered during the proceedings in court

~ gwarancja procesowa - proceedings security

~ immunitet procesowy - immunity from being tried

~ koszty procesowe - cost of proceedings at law, law-costs

~ następca - successor in civil law proceedings

~ następstwo - succession of a new litigant in the place of a former one

~ pełnomocnictwo - warrant of attomey, power of attomey, for a lawsuit

~ pełnomocnik procesowy - agent for litigation

~ pismo - pleading(s)

~ podstawienie procesowe - substitution of a party

~ prawo procesowe - rules of procedurę, adjective law

~ przeciwnicy procesowi - respondents, opposising parties

~ strona procesowa - party to a cause, party in lawsuit, litigant party

~ zastępca procesowy - legał representative in court

~ zastępstwo procesowe - legał representation in court

~ zdolność procesowa - right of action procesualista - specialist in matters of legał procedurę

procesualistyka - science of legał procedurę

producent - producer

produkcja - production, output

~ czynniki produkcji - factors of production

~ złej jakości - poor ąuality production, Iow standard production

produkcyjn/y - production, productive

~ moc - production capacity

~ wykorzystanie mocy produkcyjnej -capacity utilization

~ zmniejszenie mocy produkcyjnej -decrease in capacity

~ zatrudnienie - productive employment produkt - product, production, produce produkty - products, produce

~ ogrodnicze - horticułtural production, garden produce

~ rolne - agricultural production <produce>

~ handel produktami rolnymi - trade in agricultural products

~ spożywcze - food products profanacja -profanation, desecration profanować - to desecrate, to profane, to pollute

profanowanie - profanation, desecration, pollution

profesor - professor

~ nadzwyczajny - professor extraordinary, associate professor

~ szkoły średniej - secondary school teacher, secondary school teacher with tenure

~ tytularny - titular professor

~ uniwersytetu - university professor

~ zwyczajny - professor ordinary, fuli professor

profilaktyczn/y - preventive, prophylactic ~ ochrona zdrowia - preventive health

protection

profilaktyka - preventive action, prophylaxis

prognoza - prediction, forecast, prognosis ~ kryminalna - criminal prognosis

~ socjalna - social prognosis

program - program, programme

~ naprawczy - remedial action

~ nauczania - curriculum

~ opracować program - to draw up

a programme

~ polityczny - political program(me)

~ wyborczy - electioneering program(me)

progresja - progression

~ podatkowa - progressive taxation progresywny - progressive

~ podatek - progressive tax prohibicja - prohibition prohibicyjny - prohibitive projekt - project, design, plan, draft,

scheme

~ programu - draft programme

~ przemysłowy - industrial design

~ racjonalizatorski-employee’s proposal for an improvement

~ regulaminu - draft byelaws

~ rezolucji <uchwały> - draft resolution

~ rządowy - govemment draft

~ umowy - draft contract

~ ustawy - bill, draft

~ odrzucić projekt ustawy - to reject a bill

~ wstępny - draft, first draft

~ wynalazczy - invention proposal projektant - designer

projektc

spons a schi

projektc

to de

proklan proklar

of a

prokur

pro? pro'

~ łąc:

rep

~ od

COl

~ od

co

~ sa

re

~ u

P

~ u

prol

I

1

projektodawca - author of a project, sponsor of a motion, promotor of a scheme; (ustawy, wniosku itp.) drafter projektować - to plan, to project, to draft, to design

proklamacja - proclamation

proklamowanie republiki - proclamation of a republic

prokura - commercial representation, proxy, procuration, power of procuration

~ łączna - joint commercial representation, joint procuration

~ odwołać prokurę - to revoke commercial representation

~ odwołanie prokury - revocation of commercial representation

~ samoistna - sole commercial representation

~ udzielenie prokury - granting of procuration

~ udzielić prokury - to give procuration prokurator - public prosecutor, prosecuting attomey, attomey for prosecution, public prosecution service

~ generalny - the General Public Prosecutor

~ naczelny wojskowy - chief military prosecutor

~ rejonowy - district public prosecutor

~ okręgowy - provincial <regional> public prosecutor

~ wojskowy - military public prosecutor prokuratoria - office of the State

Attomey

Prokuratoria Generalna - the General Public Prosecutor’s Office

prokuratorski - public prosecutor’s

~ prokuratorski nadzór - supervision by the public prosecutor

~ kontrola prokuratorska przestrzegania prawa - public prosecutor’s supervision of observance of the law

prokuratura - public prosecutor’s office

~ generalna - General Public Prosecutor’s Office

~ rejonowa - District Public Prosecutor’s Office

~ okręgowa - Regional Public <Provincial> Prosecutor ’s Office

~ wojskowa - Military Public Prosecutor’s Office

prokurent - signing clerk, authorised clerk, proxy, appointed agent, authorised agent, confidential clerk

prolongata - grace, prolongation, extension, indulgence

~ terminu - prolongation of a term, extension of a time limit

~ weksla - prolongation <extension> of a bill ~ udzielić prolongaty - to accord <to

allow> a respite, to give time prolongować - to prolong, to extend, to

respite

promesa - promise

~ koncesji - promise to grant a concession ~ pożyczki - promise of a loan ~ wizy - promise of a visa promieniotwórczy - radio-active promieniowanie - radiation promocja - promotion promować - to promote promulgacja - promulgation promulgacyjny - promulgatory promulgować - to promulgate pronuncjusz - pronuncio propaganda - propaganda, publicity ~ wojenna - war propaganda

~ wroga - hoscile propaganda propagować - to propagate, to popularize ~ nienawiść rasową - to propagate racial hatred

proponować - to propose, to suggest, to offer

proponowanie nabycia - offering to acąuire

proporcja - proportion, pro rata, ratio ~ środków własnych do obrotów -reąuired proportion of own funds to tumover

proporcjonalnie - pro rata, proportionally, in proportion (to)

~ do - in proportion to

proporcjonalność -proportionality

~ rozdziału mandatów -proportional representation

proporcjonalny - proportional

~ system wyborczy - proportional representation

propozycja/e - proposition, proposal, offer, suggestion

~ konstruktywna - constructive proposal

~ pokojowe - overtures of peace, peace proposals

~ ugody - settlement offer

~ układowe - arrangement proposals prorogacja - prorogation

~ budżetu - prorogation of the budget

~ sądu - prorogation of a court session to another court

prorządowy - progovemmental

~ partia - progovemment party prosić - to ask, to reąuest

~ o pozwolenie - to ask sb’s permission prospekt - prospectus, folder, leaflet ~ emisyjny - issuing prospectus prostować - to rectify, to straighten, to correct

~ błąd - to rectify an error

~ świadectwo - to rectify a certificate prostowanie - rectification, correction

~ świadectwa - rectification of

a certificate

prostytucja - prostitution

prostytutka - prostitute prośba - reąuest, petition

~ o ułaskawienie - petition for clemency

~ złożyć prośbę - to file a petition protekcja -patronage, support, encouragement, sponsorship

~ płatna - paid patronage protekcjonizm -protectionism, protectionist policy

protekcyjny - protectionist

protektorat - (opieka, dozór honorowy) patronage; (forma zależności jednego państwa od drugiego) protectorate

protest - (wyrażenie niezadowolenia, sprzeciw) protest, opposition, protestation; (dokument morski) maritime protest, captain’s protest;

(w prawie wekslowym) bill of exchange protest

~ morski - sea protest, maritime protest

~ wekslowy - act of protest, bill of exchange protest, protest of a bill

~ wyborczy - electoral petition

~ wnieść protest - to lodge a protest

protestować - to protest, to demonstrate, to object

protokolant - court clerk, recording clerk, clerk of the court

protokołować - to take minutes, to record, to keep the minutes

protokół - (sprawozdanie, raport) minutes, record, report; (dział służby dyplomatycznej) protocol; (ceremonia) protocol; (rodzaj umowy międzynarodowej) protocol

~ dodatkowy - additional protocol

~ dyplomatyczny - diplomatic protocol

~ generalny - generał protocol

~ interpretacyjny - protocol of interpretation

~ obrad - statement of proceeding

~ odczytany i przyjęty -read and confirmed minutes

~ oględzin - survey raport

~ podpisania - signing protocol, protocol of signing <of signature>

~ posiedzenia - minutes of a session, minutes of the meeting

~ rozbieżności - protocol of divergence, record of divergences

~ rozprawy sądowej - minutes of a court session, record of a trial

~ prorogacyjny - protocol of extension

~ sądowy - court minutes, record, act book

~ spisać - to take the minutes, to make a record

~ spisanie protokołu - making of a record

~ sporządzać protokół - to draw up the minutes, to make minutes

~ wciągnąć do protokołu - to enter on the minutes

~ zdawczo-odbiorczy - delivery-acceptance act, protocol of transfer and receipt

~ posiedzeń - minutes of the proceedings prowadzenie - conduct, running, carrying on; (zarządzanie) management

~ cudzych spraw bez zlecenia - voluntary agency (negotiorum gestio)

~ działalności - conduct of operations

~ gospodarczej - running of a business

~ ewidencji - keeping records

~ gospodarstwa rolnego - running of an agricultural farm

~ pojazdu w stanie nietrzeźwym -drunken driving

~ przedsiębiorstwa - management of an enterprise

~ się - behaviour, conduct

~ spraw spółki handlowej - management of a company

~ śledztwa - holding an inąuiry

~ wojny - warfare, belligerency

prowadzić - to carry out, to carry on, to conduct; (kierować czymś) to manage, to lead

~ akwizycję - to solicit

~ badania psychologiczne - to conduct psychological screening

~ cudze sprawy - to manage someone else’s affairs

~ bez zlecenia - to manage someone else’s affairs without a mandate

~ dochodzenie - to conduct an inąuiry, to hołd an inąuiry, to conduct an investigation

~ działalność - to run an activity, to be engaged in business, to conduct business

~ pod firmą - to run activity under a business name

~ egzekucję z majątku - to enforce against the assets

~ gospodarstwo rolne - to run an agricultural farm

~ księgowość - to keep the accounts

~ licytację - to hołd an auction

~ obrady - to preside at the debate

~ pod firmą działalność - to run activity under a business name

~ postępowanie - to exercise, to institute proceedings

~ egzekucyjne - to exercise enforcement proceedings

~ przygotowawcze - to exercise investigation proceedings

~ upadłościowe - to conduct the course of bankrupcy proceedings

~ proces sądowy - to conduct a case, to conduct a lawsuit

~ protokół - to keep the minutes

~ przedsiębiorstwo - to run an enterprise

~ rejestr - to hołd records

~ rozprawę sądową - to conduct a trial

~ się - to behave, to conduct oneself

~ sondaże - to conduct surveys

~ śledztwo - to conduct investigation

~ we własnym imieniu - in one’s own name

prowizja - commission

~ agenta - agent ’s commission

~ bankowa - bank commission

~ del credere - del credere commission

~ frachtowa - charter commission

prowizorium budżetowe - interim budget, provisional budget

prowizoryczn/y - temporary, provisional, interlocutory

~ rozwiązanie - stopgap

prowodyr - ring-leader

prowokacja - (podburzenie) provocation, instigation

prowokacyjnie - provocatively prowokacyjny - provocative

prowokator - agent provocateur, provocator, feigned accomplice

prowokatorski - provocative

prowokować - (podżegać) to provoke, to rouse, to incite; (wywoływać) to cause, to bring about; (wyzywać) to induce, to challenge

próba - attempt, trial, test

~ gwałtu - attempt at violence <rape>

~ interwencji - attempt at interference

~ popełnienia przestępstwa - attempt to commit a crime

~ przekupstwa - attempt to offer a bribe

~ ucieczki - attempt at escaping

~ zastraszenia - attempt at intimidation próbka - sample, specimen

~ losowa - random sample

~ reprezentatywna - adeąuate sampling próbn/y - test, tentative, trial

~ okres - trial <probation> period

prymas - primate

prymat - primacy, priority

~ prawa międzynarodowego -

supremacy of intemational law

prywatnoprawny - used at private law

prywatnoskargowy - used by private

prosecution

prywatność - privacy

prywatny - private, personal

~ adres - privat address

~ majątek - private property

~ prawo - private law

prywatyzacja - privatisation

prywatyzować - to privatize

przebaczenie - forgiveness, absolution

(kość.), condonation, atonement

przebaczyć - to forgive, to absolve

(kość.), to condone, to pardon, to atone przebieg - course, run, running, process

~ pracy zawodowej - record of work

~ rozprawy - conduct of a trial, course of a trial

~ wydarzeń - course <run> of events przebywać - to stay, to sojoum przebywanie - stay

przechowalnia - depository, storę

~ bagażu - left-luggage office, cloak-room, baggage room

przechowawca (dokumentów) -

custodian (of documents), keeper

przechowywać - to keep, to have in custody

przechowywanie, przechowanie -keeping, safe-keeping, storage, custody, hiding, depositing

~ dowodów rzeczowych - safe-keeping of materiał evidence

~ druków (nielegalnych) - hiding

(illicit) prints

~ materiałów wybuchowych - storing explosive materials

~ oddać na przechowanie - to put into safe-keeping

~ powierzyć na przechowanie - to place in (a custodian’s) custody

przeciętn/y - average

~ dochód - average income

~ koszt - average cost

przeciwdowód - evidence to the contrary, counter evidence, counter-proof, proof to the contrary

~ domniemanie dopuszczające przeciwdowód - rebuttable presumption

~ domniemanie niewykluczające przeciwdowodu - rebuttable presumption

przeciwdumpingowy - anti-dumping

przeciwdziałać - to counteract, to resist, to oppose

~ fali przestępczości - to counteract a crime wave

~ tendencjom inflacyjnym - to

counteract inflationary tendences

przeciwdziałanie - counteraction, resistance, opposition

~ czemuś - counteraction against sth

~ prawu - counteraction against the law, resistance to the law

przeciwieństwo - contradiction, conflict, antagonism, contrast

przeciwnik - (wróg, nieprzyjaciel) enemy, antagonist; (oponent) opponent, adversary; (w sporze sądowym) opposing party, contestant

przeciwpożarowy - fire-fighting

~ ochrona - fire protection, prevention against fire

przeciwstawić, przeciwstawiać - (stać przeciw) to oppose; (konfrontować) to contrast

~ się - to counter, to oppose, to resist

~ aktom przemocy - to counter outbreaks of violence

przedawniać, przedawnić się - to

prescribe, to be barred by statute of limitations, to become invalid by lapse of time

~ w terminie - to be barred after a period przedawnieni/e - limitation, statute of

limitations, prescription, lapse, expiration, negative prescription

~ bieg przedawnienia - period of prescription, flow of time limitation

~ dwuletnie - two year limitation <prescription>

~ nieulegający przedawnieniu -imprescriptible

~ niepodleganie przedawnieniu -imprescriptibility

~ okres przedawnienia - period <time> of limitation, period of prescription

~ początek biegu przedawnienia - the moment from which prescription runs

~ podlegający przedawnieniu -subject to prescription

~ powództwa - limitation of an action

~ prawa - limitation of a right, termination of a right

~ przerwa przedawnienia - suspension of prescription

~ przerwanie okresu przedawnienia -interruption in the course of limitation

~ przestępstw - limitation of crimes, crimes have prescribed

~ recydywy - limitation of recidivism (period after which the commission of a new offence is not considered as

a relapse into crime)

~ roszczeń - limitation of claims by lapse of time, actions have prescribed, actions have lapsed

~ ze stosunku pracy - limitation of claims arising from labour relations

~ ścigania - time limit for prosecution

~ zbrodni hitlerowskich - limitation of prosecution of the Nazi crimes

~ ulec przedawnieniu - to be barred by the statute of limitations

~ utrata prawa na mocy przedawnienia

- negative limitation

~ wstrzymanie biegu przedawnienia -suspension of the period of prescription, suspension of the flow of time limitation

~ wykonania kary - limitation of a penalty, punishment execution have prescribed

~ wyrokowania - limitation of the right to sentence sb, limitation of sentencening, termination of sentencening

~ zawieszenie przedawnienia -

suspension of the course of limitation

~ zobowiązania - liability lapsed, limitation of a liability

przedawnion/y - time-barred, prescribed, stale, barred by prescription

~ roszczenie - time-barred claim

~ świadczenie - time-barred payment

~ wierzytelność - time-barred receivable <claim, amount> due

przedkładać, przedłożyć - to present, to put forward, to lodge, to submit

~ dokument do podpisu - to submit

a document for signature

~ dowody - to submit proofs

~ do zatwierdzenia - to submit for approval

~ ofertę - to lay an offer, to hołd out an offer

~ propozycję - to submit a proposal, to put forward a proposal

~ wniosek do rozpatrzenia - to lodge

a motion for consideration

~ wnioski dowodowe - to place reąuests for evidence

przedłożenie - submission, lodging

przedłużać, przedłużyć - to prolong, to extend, to lengthen

~ umowę - to extend an agreement

~ ważność paszportu - to extend

a passport

przedłużek (wekslowy) - allonge, rider, adjunct

przedłużenie - prolongation, extension, protraction

~ aresztu - extension of custody, extension of remand in custody

~ czasu pracy - prolongation of working hours

~ czasu trwania śledztwa - extension of investigation period, extension of time for investigation

~ terminu płatności - prolongation of payment period

~ terminu załatwienia sprawy -extension of a time limit to settle a matter, extension of the time limit for the settlement of a business

~ umowy - extension of a contract

~ ważności - extention of validity przedmałżeński - premarital; (o umowie)

antenuptial

przedmiot - (rzecz) object, thing; (temat, podmiot) subject, subject matter, matter, article

- czynności prawnej - object of an act in law, subject matter of a legał transaction, subject matter of an executory act

~ dowodu - subject to be proved, subject matter to be proved

~ łatwo psujący się - perishable object

~ materialny - tangible thing, materiał object

~ obrad - subject of a debate, subject matter of debate

~ ochrony - object of protection

~ opodatkowania - subject of taxation, subject matter of taxation

~ oskarżenia - count of indictment

~ pochodzący z przestępstwa - thing coming from a crime, thing deriving from a crime

~ postępowania - matter of proceedings

~ przedmiot (stosunku prawnego) -subject matter of a legał relation

~ przedmiot pochodzący

z przestępstwa - thing deriving from a crime

~ przestępstwa - subject of a crime, matter of proceedings

~ roszczenia - subject of a claim, subject matter of a claim

~ sporu - subject of litigation, subject matter of litigation

~ stosunku prawnego - subject of a legał relation

~ świadczenia - object of performance

~ umowy - object of a contract

~ zobowiązania - subject of an obligation, subject matter of obligation

przedmiotowy - (bezstronny) objective, unbiased; concemed with the subject matter

przedpłata - prepayment, downpayment, advance money, subscription

przedruk - reprint

~ wzbroniony - copyright reserved przedsiębiorca - entrepreneur, businessman

przedsiębiorstwo - enterprise, undertaking, establishment, firm, business

~ budowlane - construction enterprise

~ handlowe - trading enterprise, commercial firm

~ kluczowe - key enterprise

~ likwidacja przedsiębiorstwa -

winding-up of an enterprise

~ maklerskie -broking enterprise

~ międzynarodowe - intemational enterprise

~ nabycie przedsiębiorstwa -acąuisition of an enterprise

~ nabywca przedsiębiorstwa -

purchaser of an enterprise

~ nadzór nad przedsiębiorstwem -supervision of an enterprise

~ niewypłacalność przedsiębiorstwa -insolvency of an enterprise

~ niezarobkowe - non-profit enterprise

~ państwowe - state-owned enterprise, State <public> enterprise

~ patronackie - sponsoring enterprise

~ pod zarządem państwowym -

enterprise under State management

~ prowadzić przedsiębiorstwo - to run an enterprise

~ przemysłowe - industrial enterprise

~ przewozowe - carrier company

~ spedycyjne - shipping company

~ spółdzielcze - co-operative enterprise

~ terenowe - local enterprise, enterprise run by local authorities

~ ubezpieczeniowe - insurance company

~ upadłość - bankrupcy of an enterprise

~ uspołecznione - socialized enterprise

~ wielozakładowe - multi-plant

enterprise

~ wiodące - leading enterprise

~ wspólne - joint enterprise

~ zarobkowe - profit-making enterprise

~ żeglugi śródlądowej - inland water transport enterprise

przedsiębrać, przedsięwziąć - to

undertake, to embark

~ odpowiednie kroki - to take due steps przedsięwzięcie - enterprise, undertaking, venture

~ czynu - undertaking of an act

~ gospodarcze - business venture

~ publiczne - public undertaking

~ wspólne - joint venture

przedstawiać, przedstawić - to present, to submit, to produce, to introduce, to bring forward

~ dokumenty - to tender documents

~ dowody - to submit evidence

~ dowód - to bring forward a proof

~ na usprawiedliwienie - to submit excuses

~ do zatwierdzenia - to submit for approval

~ fakty - to plead facts

~ na plenum Sejmu - to submit to the Diet <Parliament>

~ swój pogląd - to submit one’s opinion, to bring forward one’s opinion

~ zarzuty - to submit charges

przedstawiciel - (osoba reprezentująca jakąś zbiorowość, osobę prawną, instytucję) representative;

(pełnomocnik, plenipotent) plenipotentiary

~ do spraw opieki społecznej -representative for matters of public assistance <of social welfare>

~ dyplomatyczny - diplomatic agent

~ działać jako przedstawiciel - to act as an agent

~ generalny - generał representative, agent

~ handlowy - trade agent, commercial agent <representative>

~ organizacji społecznej - representative of a social organization

~ prawny - law agent

~ rady/komisji zakładowej - activist of the Trade Union Committee

~ społeczny - social representative, representative of a social organization

~ stały - regular permanent agent

~ upełnomocniony - authorised agent

~ ustawowy - statutory <legal> representative, statutory agent

~ wyłączny - sole agent

przedstawicielstwo - (zastępstwo) representation, agency; (misja, budynek misji) mission

~ dyplomatyczne - diplomatic mission, repesentation

~ handlowe - commercial agency <mission>

~ konsularne - consular agency

~ pracownicze - employees’ representation

~ sądowe - representation in law courts

~sprzedaży - sale agency

~ ustawowe - statutory representation

~ wyłączne - exclusive agency, sole agency

przedstawienie - (dostarczenie, okazanie) presentation, submission, performance, introduction

~ zarzutów - informing the suspect of the charges against him, informing the suspect of the charges levelled against him

przedszkole - nursery school (UK); day care centre, kindergarten (USA)

przedślubn/y - antenuptial

~ umowa - antenuptial contract

przedterminowy - ahead of time, in advance, anticipated in <by> anticipation

przedwczesny - premature, untimely

przedwojenny - pre-war

przegląd - inspection, survey, review

przeglądać, przejrzeć - look over

~ księgi - to inspect the books

~ akta sprawy - to inspect the dossier przeglądanie - inspection

~ akt sprawy - inspection of the dossier przegłosować - (odrzucić w głosowaniu) to vote down; (przyjąć w głosowaniu) to vote through

przegrać, przegrywać - (zostać pokonanym) to lose, to be beaten <defeated>

~ proces - to fail in a suit

~ sprawę - to lose a ease, to lose

a lawsuit

przegrywający - losing party przeistoczenie - transformation

~ rzeczy ruchomych - transformation of movables

przejaw-manifestation, sign, expression ~ woli - manifestation of will

przejąć, przejmować - to take over, to intercept, to assume

~ dług - to take over a debt, to assume

a debt

~ firmę - to take over the firm

~ kontrolę nad - to take control of

~ nieruchomość na własność Państwa -to take over an immovable for the State

~ zobowiązanie - to assume obligations przejęcie, przejmowanie - taking over, intercepcion

~ długu - taking over a debt

~ nieruchomości na własność państwa

- taking over real estate by the State

~ ryzyka - taking over of a risk

~ sprawy do rozpoznania - taking over

a ease for consideration

~ ścigania - taking over the prosecution

- władzy - suizure <assumption> of power

~ zobowiązania - assumption of obligations

przejmować, przejąć - to take over, to intercept

~ dług - to take over the debt

~ nieruchomość na własność państwa -

to take over an immovable for the State ~ ściganie - to take over the prosecution przejście - (transfer) assignment, transfer, devołution; (punkt, miejsce) Crossing, passage, transition

~ autorskich praw majątkowych -

assignment of copyright

~ graniczne - frontier Crossing point, border Crossing

~ punkt przejścia granicznego - point of border Crossing

~ obowiązku - passing of a duty, devolution of duty, devolution of duty

~ praw - passing of rights

— i obowiązków - passing of rights and duties, devolution of rights and duties

~ majątkowych - passing of economic rights

~ ryzyka na nabywcę - passing of the risk of the goods to the buyer

przejściowy - temporary, transient, trans itional

~ okres - transitional period <stage>, transition period

przejść - to pass, to cross, to go through

~ na emeryturę - co retire

~ na inną osobę (o prawach) - to

devolve upon another person, to pass to sb else

~ w drodze dziedziczenia - to devolve through inheriting

przekaz - (zlecenie pocztowe) remittance, order; (przekazanie) transfer, transmission

~ bankowy - bank transfer

~ informacji - transmission of information

~ pieniężny - money <cash> order

~ pocztowy - postał money order

przekazać, przekazywać - to hand over, to remit, to deliver, to transfer, to hand on

~ grunt - to convey the land

~ informacje-to communicate information

~ majątek - to transfer <to make over> a property

~ sprawę - to transfer a case

~ do ponownego rozpatrzenia - to

remand the case for re-examination

~ wiadomość - to convey a piece of news

~ własność testamentem - to transfer

property by testament

przekazanie - transmission, transference, conveyance, relegation, handing over, delivery, handover

~ przedsiębiorstwa - conveyance of an enterprise

~ sprawy do ponownego rozpoznania -case remanded

~ sprawy do ponownego uzupełnienia postępowania przygotowawczego -sending a case back to the prosecutor to supplement preparatory proceedings, transmitting the case back to the prosecutor for completion of preparatory proceedings

~ sprawy innemu sądowi - forwarding a case to another court, transfer of a case to another court, refering the case to the competent court

~ sprawy według właściwości -forwarding <conveying> a case according to competence

~ sprawy właściwemu sądowi -forwarding <conveying, refering> a case to a competent court

~ środków trwałych - conveyance of fixed assets, conveyance of Capital goods

przekład - (tłumaczenie) translation

~ autoryzowany - authorized translation ~ dosłowny - verbal <literal> translation ~ uwierzytelniony - certified translation

przekładać - to translate

~ na angielski - to translate into English przekraczać, przekroczyć - (przejść) to cross; (zauważyć) to exceed, to overstep, to overrun; (naruszyć, wykroczyć) to transgress, to abuse, to infringe, to encroach

~ budżet - to exceed the budget

~ granice - to go beyond the bounds, to overstep the bounds

~ obrony koniecznej - to overstep the limits of neccessary defence, to transgress the limits of self-defence

~ granicę - to cross a border

— państwową - to cross the State frontier

~ kompetencje - to transgress one’s competence

~ normę pracy - to overrun the norm

~ przepis - to infringe a regulation

~ szybkość - to exceed the speed limit

~ termin - to overrun a deadline

~ uprawnienia - to transgress the rights

~ wiek - to reach an age limit

~ władcze uprawnienia - to exceed <to abuse> the powers

~ zakaz - to break a ban

~ zakres zwykłego zarządu - to go beyond the scope of ordinary management

przekroczenie - contravention (przejście) Crossing; (zawyżenie) exceeding, overrunning, overstepping;

(wykroczenie, występek, naruszenie) transgression, infringement, encroachment, offence

~ budżetu - exceeding the budget

~ granic - overstepping the bounds

~ obrony koniecznej - overstepping the limits of self-defence, transgression of the limits of self-defence

~ ostatecznej potrzeby - overstepping the limits of extreme necessity, transgression of the limits of extreme necessity

~ wyższej konieczności - overstepping the limits of superior necessity, transgression of the limits of superior necessity

~ granicy państwowej - Crossing the State frontier

~ norm pracy - overrunning the norm

~ prawa - contravention of the law

~ rozkazu - action in excess of

a command

~ służbowe - petty offence committed by a person at work

~ terminu - overrunning a deadline, non-claim

~ uprawnień - abuse of powers, acting ultra vires

~ władzy - streatch of power, misuse of authority

przekształcać, przekształcić - to

transform, to convert

przekształcenie - transformation, conversion

~ kary - conversion of sentenced penalty

~ podmiotowe powództwa -subjective transformation of a claim <complaint, suit>

~ podmiotowe procesu - subjective transformation of a lawsuit

przekupić, przekupywać - to bribe, to corrupt, to gratify, to buy over

~ sędziego - to bribe a judge

~ świadka - to bribe a witness, to subom a witness

przekupienie - submation, bribery, corruption

~ próba przekupienia - attempt to bribe

~ przekupienie świadków - subomation of witnesses

przekupny - bribable, corruptible, venal, corrupt, corruptive

~ sędzia - venal judge, corrupt judge

~ urzędnik państwowy - corruptible govemment official

przekupstwo - bribery, corruption, subomation

~ urzędników - bribing of officials

~ usiłowanie przekupstwa - attempted bribery

przekwaterować, przekwaterowywać -

to remove to other lodgings

przekwaterowanie - removal to other lodgings

przelać, przelewać - to cede, to release, to transfer, to convey

~ wierzytelność - to assign a claim, to cede a claim

przelanie - cession, subrogation, assignment, transfer

~ wierzytelności - transfer of a claim, cession of a claim

przelew - transfer, assignment

~ bankowy - bank transfer

~ dla zabezpieczenia - conveyance to secure the payment of a debt

~ na rachunek - bank transfer to an account

~ praw - transfer of rights

~ telegraficzny - wire transfer

~ wierzytelności - transfer of a claim

przeliczać, przeliczyć - to count (over), to convert

~ na walutę krajową - to convert into domestic currency

~ walutę - to convert currency

przelot - transit, flight

~ nad terytorium - flying over the territory

przeładować, przeładowywać - to reload, to transship, to overload, to overburden ~ towary - to handle goods, to transship

goods <cargo>

przeładunek - reloading, transshipment

przełożony - superior, chief

~ bezpośredni - direct superior, direct chief

~ dyscyplinarny - superior in disciplinary matters

~ służbowy - superior in office

~ wojskowy - military superior

przemiennie - altemately

~ stosować - to altemate

przemienny - altemate

przemieszczać - to relocate, to translocate

przemieszczanie - relocating, translocation

przemilczeć, przemilczać - to keep secret, to pass over in silence, to be reticent, to conceal

przemilczenie - reticence; (zatajenie) concealment

przemoc - (siła) constraint, force, compulsion, prevalence; (gwałt) violence

~ akt przemocy - act of violence

~ groźba użycia przemocy - threat to use violence

~ użyć przemocy - to use violence

~ zastosować przemoc - to use violence przemówienie - speech

~ inauguracyjne - opening <inaugural> address

~ końcowe - closing address speach

~ obrońcy - arguments of a defense counsel

~ programowe - expose, key-note speach

~ stron - arguments of parties, closing arguments, speeches of parties

przemycać - to contraband, to smuggle przemysł - industry

~ dóbr konsumpcyjnych - consumer Industries

~ kluczowy - key industry

~ nakładczy - putting-out system, domestic system

~ przetwórczy - processing Industries

~ stoczniowy - shipbuilding

~ terenowy - local industry

~ wojenny - war industry

~ zbrojeniowy - arms industry przemysłowiec - industrialist przemysłowy - industrial

~ zakład - industrial establishment

<plant>

przemyt - smuggling, contraband przemytnictwo - smuggling, contraband przemytnik - smuggler, contrabandist,

runner

przeniesienie - (czegoś) transfer, conveyance; (osoby) transfer

~ do innej pracy - transfer to another job

~ do rezerwy - transfer to army reserve

~ posiadania - transfer of possession

~ praw - transfer of rights

~ prawa - transfer of a right

— własności - conveyance of property

~ służbowe - transfer for company purposes, transfer for service purposes

~ własności - transfer of ownership, conveyance of property

~ ~ nieruchomości - transfer of ownership of real estate

przenieść, przenosić - (rzecz, prawo) to transfer, to transmit, to convey; (osobę) transfer

~ kogoś na inne stanowisko - to transfer sb to another post

~ prawo - to transfer a right, to assign

a right

~ suwerenne prawa na międzynarodowe instytucje - to convey sovereign rights upon intemational institutions

przenoszalny -transferable, transmissible - przez indos - transferable by

endorsement

przepadek - forfeiture, forfeit

~ dowodów rzeczowych - forfeiture of materiał evidence

~ majątku - forfeiture of property

~ mienia - confiscation of property; (na mocy wyroku sądowego) forfeiture

~ orzekać przepadek - to order forfeiture

~ przedmiotów - forfeiture of objects

~ rzeczy - forfeiture of a materiał object, forfeiture of a thing

przepis - regulation, provision, rule, prescription

~ bezwzględnie obowiązujący -mandatory regulation, imperative regulation

~ blankietowy - blank regulation, blank rule

~ dotychczasowy - hitherto binding regulation

~ dyscyplinarny - disciplinary regulation ~ imigracyjne - immigration regulations

~ interpretacyjny - interpretative regulation

~ kolizja przepisów prawnych -conflict of laws

~ kolizyjny - regulation conceming the conflict of laws

~ końcowy - fmal regulation

~ krajowy - national regulation

~ lokalne - local regulations

~ naruszenie przepisu - defiance of the rule, violation of a regulation, defiance of a regulation

~ naruszać przepisy - to contravene the regulations

~ obowiązujący -provision in force

~ obraza przepisów postępowania -misapplication <infringement> of provisions of procedurę

~ odrębny - separate regulation

~ odsyłający - regulation referring to another rule

~ ogólne prawa cywilnego - generał provisions of civil law

~ ogólne prawa karnego - generał provisions of criminal law

~ o ubezpieczeniu społecznym -

regulation on social insurance

~ powołać się na przepis prawa - to count upon a statute

~ prawny - provision, rule of law, legał rule

~ skreślić - to abrogate a provision

~ szczególny - special regulation

~ uchybiać przepisom - to override provisions

~ uchylony - abrogated regulation

~ utrzymany w mocy - regulation maintained in force

~ wykonawczy - executory provision

~ względnie obowiązujący - disposable provision

przepisy - regulations, provisions, rules

~ administracyjne-administrative regulations

~ budowlane - provisions related to construction

~ celne - customs regulations

~ dotychczasowe - hitherto operative provisions

~ dyscyplinarne-disciplinary regulations

~ egzekucyjne - enforcement provisions

~ finansowe - fmancial provisions

~ hipoteczne - mortgage regulations

~ imigracyjne - immigration regulations

~ instrukcyjne-instructions, recommended regulations

~ końcowe - finał provisions

~ lokalne - local regulations

~ obejść przepisy - to evade rules

~ obowiązujące -provisions in force

~ odmienne - different regulations, distinct regulations

~ odrębne - separate regulations

~ ogólne - generał provisions

~ podlegać przepisom - to be subject to provisions

~ prawne - legał regulations, provisions of the law

~ przechodnie - transitional provisions

~ przeciwpożarowe - fire prevention provisions, firefighting provisions, fire-control regulations

~ przejściowe - transitory provisions, intertemporal provisions, transitional provisions

~ ramowe - generał outline regulations, skeleton regulations

~ resortowe - departmental regulations

~ sanitarne - sanitary provisions

~ stanowcze - peremptory regulations

~ szczególne - specific regulations, special provisions

~ terenowe - regional regulations

~ uchylić przepisy - to repeal provisions

~ uchylone - repealed provisions

~ ustawy karnej - criminal statute

~ wprowadzające - introductory provisions, introductory law

~ wprowadzić przepisy - to enact provisions

~ w ramach przepisów - within the framework of the provisions

~ wspólne - common provisions

~ wstępne - preliminary provisions, introductory provisions

~ wykonawcze - law enforcement provisions, implementation <executory> provisions

~ zbiegające się - coinciding regulations

~ związkowe - connected rules

przepływ nieszkodliwy (okrętów) -

innocent passage

przepływ/y - flow, passage

~ informacji - communication flow

~ kapitału - movement of Capital, flow of Capital

~ międzygałęziowe - input-output relations, inter-branch flows

~ pracowników - movement of workers

~ swobodny - free movement of workers

~ siły roboczej - movement of workers

~ towarów - movement of goods

~ swobodny - free movement of goods

przepraszać, przeprosić - to apologize, to offer apologies, to excuse oneself, to express regret

~ pokrzywdzonego - to apologize to an injured person

przeproszenie, przeprosiny - apology, apologies

przeprowadzać, przeprowadzić - to carry, to conduct, to hołd, to proceed

~ debatę - to debate

~ dowód - to hear the evidence

~ przeciwdowód - to disprove

~ wybory - to hołd elections

przeprowadzenie - carrying, conducting, proceedings

~ dochodzenia - investigating

~ dowodu - proving

~ postępowania - trial proceedings

~ rozprawy - holding of a hearing

przepustka - leave, pass, permit, laissez passer

~ na przepustce - on leave przerabiać - to alter unlawfully przerabianie, przerobienie - alteration,

forgery, counterfeiting

~ dokumentu - forgery of a document, unlawful alteration of a document

~ pieniądza - forgery of money, counterfeiting of coins

przerachowanie - revaluation, conversion ~ zobowiązań - revaluation of debts

przerwa - (odpoczynek, pauza) break, recess; (przerwanie) break, interruption

~ na karmienie dziecka - break to feed

a baby, break for the purpose of feeding the baby

~ przedawnienia - suspension of prescription, time during which prescription does not run

~ w obradach - adjoumment

~ w pracy - disruption of work

~ w rozprawie - adjoumment of

a hearing

~ wakacyjna (w sądach itp.) - recess

~ wykonania kary - interrupted penalty, interruption of execution of the penalty

~ w zatrudnieniu - interruption of employment, a break in the employment

~ zarządzić przerwę - to adjoum

~ zrobić przerwę w rozprawie - to

adjoum the case

~ związku przyczynowego -interruption in a causal nexus przerwać, przerywać - to interrupt, to

break

~ bieg przedawnienia - to interrupt the operation of a time limit

~ ciążę - to abort

~ posiadanie - to interrupt possession, to interrupt the session

~ posiedzenie - to interrupt a session przerwanie - interruption, breaking

~ biegu przedawnienia - break in the course of limitation

~ pracy - stoppage of labour, work stoppage

przesądzać - to prejudge, to forclose

przesiedlać - to displace, to remove

~ osobę - displaced persons przesiedlenie - resettlement, transfer przesłać - to send, to dispatch

~ do sądu - to transmit to court przesłanka - prereąuisite, condition, premise, premiss, datum

~ materialna - substantial prereąuisite

~ prawna - legał prereąuisite

~ procesowa - prereąuisite for court proceedings

~ ustawowa - statutory condition przesłanki - prereąuisites, grounds, conditions, premises

~ odpowiedzialności cywilnej -prereąuisites of civil liability

~ rozwodowe - grounds for divorce

~ ważności czynności prawnej -prereąuisites of the validity of a legał act

~ ważności małżeństwa - essential conditions for the validity of a marriage

~ wznowienia postępowania -prereąuisites of instituting a trial de

novo

~ oparty na fałszywych przesłankach -unsound

przesłuchać, przesłuchiwać - to hear, to ąuestion, to examine, to interrogate

~ pod przysięgą - to hear on oath

~ strony - to hear the parties

~ świadka - to hear a witness, to examine a witness, to interrogate a witness

przesłuchanie, przesłuchiwanie -

hearing, interrogatory, examination, interrogation, ąuestioning

~ biegłego - hearing of an expert

~ dowód z przesłuchania (świadków) -orał evidence

~ dowód z przesłuchania stron -evidence obtained by hearing of the parties

~ oskarżonego - interrogatory of the accused

~ sądowe - court hearing, judicial hearing

~ stron - statements of parties, hearing of participants, hearing of the parties

~ świadków - hearing of witnesses

~ uczestników postępowania - hearing of parties, hearing of the participants

~ w charakterze podejrzanego -hearing a person as a suspect, hearing a person charged with

~ wstępne - preliminary hearing

przestać - to stop, to cease

~ obowiązywać - to cease, to bind przestarzał/y - outdated, old-fashioned, obsolete, out of datę, backward

~ prawo - antiquated law

~ przepis - outdated provision

przestępca - offender, criminal, delinąuent, transgressor, law breaker

~ dotychczas niekarany - first offender

~ młodociany - young adult offender (under the age of 21), delinąuent juvenile

~ nałogowy - offender by addiction, compulsory offender

~ nieletni - juvenile offender (under the age of 17)

~ niepoczytalny - unaccountable offender

~ niepoprawny - incorrigible offender, persistent offender

~ powrotny - recidivist

~ przypadkowy - accidental offender, occassional criminal

~ sytuacyjny - situational criminal

~ urodzony - delinąuent by birth

~ wojenny - war criminal

~ zawodowy - professional offender, Professional criminal

~ z nawyknienia - habitual offender

~ domniemany portret przestępcy -composite portrait

~ album przestępców - rogue’s gallery

~ identyfikacja przestępcy -identification of a criminal

~ pamięciowy portret przestępcy -identicit picture

~ ukrywanie przestępcy - concealment of a criminal

~ pojmać przestępcę - to reclaim

a criminal

~ sądzić przestępcę - to try a criminal

~ ukrywać przestępcę - to harbour a criminal, to conceal a criminal

~ wydać przestępcę - to denounce

a criminal

przestępczość - crime, criminality, delinąuency

~ czynniki przestępczości - crime factors

~ fala przestępczości - crime wave

~ nieletnich - juvenile delinąuency

~ seksualna - sexual offences

~ walka z przestępczością - crime prevention, prevention of crime

~ zorganizowana - organized criminality

~ skłonność do przestępczości -

criminal predispositions

przestępcz/y - criminal, delinąuent, dolose ~ agitacja - criminal propaganda ~ czyn - criminal act, felonious act, punishable act

~ kierować działalnością przestępczą -to manage crime

~ porozumienie przestępcze - criminal conspiracy

~ skłonności - criminal predispositions

~ świat - the world of crime, the underworld, felony

~ zamiar - criminal intent

~ mieć skłonności przestępcze - to have a criminal twist

~ organizacje przestępcze - criminal organisations

przestępstwo - offence, crime, malefaction, misdeed, delinąuency, public wrong, perpetration, wrong-doing, malpractice

~ aferowe - participation in organized crime, offence by participation in a criminal affair

~ celowościowe - offence with a specific purpose

~ charakter chuligański przestępstwa -characteristics of an offence ąualified as vandalism

~ ciągłe - continual offence

~ ciężkie - grave crime

~ cywilne - tort

~ czas popełnienia przestępstwa - time of the perpetration of crime

~ dewizowe - currency offence, offence related to foreign currency exchange, offence against foreign currency exchange regulations

~ dokonać przestępstwa - to commit

<perpetrate> an offence

~ dokonane z premedytacją -premeditated murder

~ dokonanie przestępstwa - commission <perpetration> of an offence

~ doniesienie o przestępstwie -information on an offence

~ dopuszczenie do przestępstwa -commission of a criminal offence

~ dowód przestępstwa - corpus delicti

~ drobne - minor crime, offence of smali importance, trivial offence

~ drogowe - traffic offence

~ fałszerstwa - forgery

~ fałszowania papierów wartościowych

- forgery of securities

~ fałszowania pieniędzy - forgery of money

~ fałszowania znaków urzędowych -forgery of official stamps

~ formalne - formal offence, technical offence

~ gospodarcze - offence against company assets, offence against socialized economy

~ grupowe - group offence

~ indywidualne - offence attributable to one person, offence attributable to a definite person

~ jako stałe źródło dochodu - offence as a source of permanent income, offence as a constant source of income

~ jednolitość przestępstwa - „one act -one offence” principle

~ jednorazowe - single offence, uninterrupted offence

~ jednorodzajowe - offence of one kind

~ karane grzywną - pecuniary offence

~ karalne przygotowanie do przestępstwa - inchoate crime

~ kwalifikowane - aggravated form of an offence

~ kradzieży - theft

~ materialne - offence with ensuing Financial effects, offence committed provided specified effects ensued

~ miejsce popełnienia przestępstwa -lucus delicti

~ międzynarodowe - intemational tort

~ motywy przestępstwa - motives for an offence

~ motywy popełnienia przestępstwa -motives of a crime

~ na miejscu przestępstwa - on the surface of the crime

~ naruszenia tajemnicy państwowej -offence of breach of the State secrets

~ narzędzie przestępstwa - implement of a crime

~ naruszenia tajemnicy służbowej -offence of breach of company <service> secrets

~ na szkodę państwa - offence to the prejudice of the State

~ na szkodę wierzycieli - offence to the prejudice of creditors

~ nieumyślne - unintentional offence

~ niewykryte - undetected crime, non-detected delinąuency

~ oskarżać kogoś o przestępstwo - to accuse sb of an offence, to indict sb for a crime

~ oskarżenie o przestępstwo -accusation of an offence

~ oszustwa - fraud

~ podatkowe - offence against tax regulations

~ podlegające grzywnie - fmable offence

~ podlegające oskarżeniu publicznemu

- indictable offence

~ podlegające ściganiu - impeachable offence

~ podrabiania dokumentu -counterfeiting of a document

~ podstawowe - standard form of an offence

~ podżegacz do przestępstwa - inciter to crime

~ podżegać do przestępstwa - to abet an offence

~ podżeganie do przestępstwa -abetting an offence

~ polegające na naruszeniu zakazu -infringement of a ban, offence in infringing an interdiction

~ polegające na użyciu bomby - offence involving the use of a bomb

~ polityczne - political offence <crime>

~ pomagać przestępcy - to aid the offender

~ pomaganie w przestępstwie -abatement

~ pomagać w przestępstwie - to aid in the commission of an offence, to abet

~ pomocnictwo w przestępstwie -

aiding in the commission of an offence

~ popełnić przestępstwo - to commit an offence, to perpetrate a crime

~ popełnienie przestępstwa -commission <perpetration> of an offence

~ popełnione nieumyślnie-crime committed unwillingly

~ popełnione w afekcie - crime passionnet, crime of passion

~ popełnione z pobudek politycznych -offence inspired by political motives

~ przeciwko ludzkości - crime against humanity

~ przeciwko małżeństwu - offence against marriage

~ przeciwko mieniu - offence against property, crime against property

~ przeciwko mieniu wojskowemu -offence against military property

~ przeciwko naturze - crime against naturę

~ przeciwko nietykalności cielesnej -offence against bodily inviolability

~ przeciwko obyczajności - offence against good morals

~ przeciwko opiece i nadzorowi -offence against protection and supervision

~ przeciwko osobie - offence against

a person

~ przeciwko państwu - crime against the State

~ przeciwko porządkowi publicznemu

-    offence against public order

~ przeciwko prawom pracownika -offence against employee’s rights

-    przeciwko rodzinie, opiece

i młodzieży - offence against the institution of family, guardianship and against young persons

~ przeciwko własności indywidualnej lub osobistej - offence against individual property or personal effects

~    przeciwko wolności człowieka -offence against the freedom of the individual, offence against human freedom

~ przeciwko wolności sumienia

i wyznania - offence against freedom of conscience and religion

~ przeciwko wyborom - corrupt and illegal electoral practices

~ przeciwko wymiarowi sprawiedliwości - offence against jurisdiction, offence against the administration of justice

~ przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej - offence against the principles of military discipline

~ przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i sprzętem wojskowym

- offence against the rules of using arms and military equipment

~ przeciwko życiu i zdrowiu - offence against life and health

~ przedawnienie przestępstwa -limitation of a crime

~ przedawnione - barred by limitation

~ przedmiot pochodzący

z przestępstwa - a thing derived from a crime

~ przerabiania dokumentu - fraudulent alteration of a document

~ seksualne - sexual offence

~ skarbowe - fiscal offence

~ skłonić kogoś do przestępstwa - to seduce sb into a crime

~ sprawca przestępstwa - perpetrator of an offence

~ sprawstwo przestępstwa -perpetration <commission> of an offence

~ ścigane na wniosek - offence prosecuted on a motion

~ ścigane z oskarżenia prywatnego -offence prosecuted at the injured’s reąuest, offence prosecuted on private accusation

~ ścigane z oskarżenia publicznego -offence prosecuted by the public prosecutor

~ ścigane z urzędu - offence prosecuted ex officio

~ tego samego rodzaju -kindred offence

~ uczestniczyć w przestępstwie - to participate in a crime

~ udowodnione -proved offence

~ udzielać pomocy w przestępstwie - to aid and abet

~ ujawniać przestępstwo - to disclose an offence

~ umyślne - intentional offence

~ uprzywilejowane - offence treated less severely than the corresponding standard offence

~ urzędnicze - malfeasance in office

~ usiłowanie przestępstwa - attempted offence

~ usiłować popełnić przestępstwo - to

attempt an offence

~ usiłowanie popełnienia przestępstwa

- attempted offence

~ uzasadniające ekstradycję -extraditable offence

~ wnioskowe - offence prosecuted on a motion of the injured person

~ wojskowe - military law offence

~ współsprawca przestępstwa - co-

perpetration of an offence, particeps criminis, aider and abettor

~ współsprawstwo przestępstwa - co-perpetration of an offence

~ wynikające z prawa powszechnego -common law offence

~ wyrządzające szkodę w mieniu społecznym - offence inflicting damage upon public property

~ zagrożone karą śmierci - capital

crime

~ zaboru mienia - offence of property stealing

~ zagarnięcia mienia społecznego -offence of illegal seizing of public or social property

~ zapobiegać przestępstwom - to

prevent offences

~ zapobieganie przestępstwom - crime prevention

~ zawiadomienie o przestępstwie -notice of an offence

~ zbieg przestępstw - cumulative offences

~ z działania - offence by commission

~ złożone - complex offence

~ z niskich pobudek - badly motived

crime

~ z premedytacją - premeditated crime

~ zwalczać przestępstwa - to combat offences

~ z zaniechania - offence by omission przestojowe - demurrage charges, charges for demurrage

przestój - work stoppage, idleness, stoppage

~ fabryczny - staying idle

~ statku - demurrage

~ wagonów - demurrage

przestrzegać - (stosować się do czegoś) to observe; (ostrzegać) to wam, to caution; (udzielać upomnienia) to admonish

~ czasu pracy - to conform to the hours of work

~ dyscypliny pracy - to observe labour discipline

~ formalności - to attend to formalities

~ prawa - to abide by the law, to comply with the law, to observe <to obey> the ław, to respect the law

~ procedury - to follow a procedurę

~ przepisów - to observe provisions

~ tajemnicy państwowej i służbowej -to keep state and business secrets

~ warunków umowy - to observe the terms

~ zwyczajów - to follow customs przestrzeganie - (zachowywanie)

observance; (ostrzeżenie) waming, cautions; (upomnienie) admonitions

~ porządku prawnego - observance of law and order

~ prawa - compliance with the law, observance of the law

~ dyscypliny pracy - observance of labour discipline

~ terminu - observance of a time-limit, keeping to the deadline

przestrzeń - space

~ europejska przestrzeń gospodarcza -european economic space

~ kosmiczna - outer space, aerospace

~ lotnicza - air parcel shipment

~ powietrzna - air space

~ powietrzna zakazana - prohibited aerial space

przesunąć do innej pracy - to assign to other work

przesunięcie - shift

~ do innej pracy - shift to another job

~ terminu urlopu - change in holiday datę, shift in the time of a vacation leave

przesyłka - mail, consignment, dispatch, shipment, parcel

~ pocztowa - postał delivery, postał matter

~ polecona - registered mail przeszkod/y - impediment, obstacle,

disability

~ do zawarcia związku małżeńskiego -impediment

~ małżeńskie tamujące - impediments to marriage

~ małżeńskie zrywające - diriment impediments to a marriage

~ przemijająca - temporary hindrance

~ ustanie przeszkody - cessation of impediment

~ tamujące małżeństwo - impediments to marriage

~ zrywające - diriment impediments to a marriage

~ w używaniu rzeczy - hindrances in the use of a thing

przeszkolenie - training, retraining przeszukać - to search, to make a search, to ransack, to rummage

przeszukanie/a - search; (osoby) searching a person; (rzeczy) searching the inside of a thing, luggage inspection

~ miejsca przestępstwa - search of the scene of crime, search of locus delicti

~ mieszkania i innych pomieszczeń -searching of premises and other places

~ nakaz - search warrant

~ osób - search of persons

~ podejrzanego - search of a suspect, search of a suspected person

-    pojazdu - car search

~ polecenie - search order

~ pomieszczeń - search of premises prześladować - to oppress, to persecute, to molest, to pester

~ mniejszości religijne - to persecute religious minorities

prześladowanie - oppression, persecution, molesting

~ polityczne -political persecutions

~ rasowe - racial persecutions

prześladowany - the persecuted, the oppressed

prześladowca - persecutor, pursue, oppressor

prześladowczy - oppressive

~ mania prześladowcza - persecution mania, persecution complex

przeświadczenie - belief, conviction

~ oparte na uzasadnionych podstawach

-    well-grounded belief

przetarg - tender, bidding, auction

~ brać udział w przetargu - to participate in a tender

~ dokumenty - bidding documents

~ dotyczący inwestycji - tender for investment

~ ofertowy - sale by tender

~ ogłosić przetarg - to advertise for tender, to announce a tender

~ otwarty ograniczony - bidding by auction open to selected persons

~ ograniczony - bidding by tender open to selected persons

~ pisemny - auction by closed bid

~ przystąpić do przetargu - to enter

a tender

~ publiczny - public auction, public tender

~ ustny - orał auction

~ zamknięty - closed bidding, sealed bid

~ zaproszenie do przetargu - notice of invitation to tender

~ zawiadomienie o przetargu -invitation to tender, calling bid

przetwarzanie - transformation

~ danych - data processing

~ rzeczy - transformation of movables

~ wyrobów - processing of products przetwórstwo - processing, manufacturing przeważać, przeważyć - (decydować ostatecznie) to prevail, to predominate

~ głos przewodniczącego przeważa -the chairman has the casting vote przewidywać - to provide, to anticipate, to make a forecast, to predict

~ środki - to provide for measures przewidywalny - predictable przewinienie - delinąuency, misconduct, offence, delict

~ drobne - pecadillo, trifling offence

~ dyscyplinarne - disciplinary misconduct, misconduct punished in disciplinary proceedings

~ służbowe - company related misdeed, offence committed while on duty, offence against sewice rules

~ winny przewinienia - delinąuent przewlekłość, przewlekanie - excessive

lengthiness, protraction

~ postępowania - lengthiness of proceedings, protraction of proceedings

przewłaszczenie - alienation, transfer of ownership

~ na zabezpieczenie - transfer of ownership as security for a debt

przewodniczący - chairman, president, head

~ komisji - chairman of a commission

~ konferencji - chairman of a conference

~ rozprawy - presiding judge

~ sądu - presiding judge

~ polubownego - superarbiter, umpire

~ wydziału w sądzie - head of a court division, chief of a court division

~ zastępca przewodniczącego - deputy chairman

przewodniczyć - to preside over, to be in the chair, to act as chairman

~ obradom - to preside at a meeting, to be in the chair

przewodzić - to guide, to head

~ delegacji - to head a delegation

przewozić, przewieźć - to convey, to transport, to carry

~ z grzeczności - to transport by courtesy przewozowy - of transport

~ list - waybill, bill of lading

~ kolejowy -railroad bill of lading <waybill>

~ lotniczy - air bill of lading <waybill>

~ morski - sea waybill

przewoźne - freight (money), charges for carriage

przewoźnik - carrier, freight contractor

~ kolejowy - raił carrier

~ krajowy - domestic carrier

~ lotniczy - air carrier, carrier by air

~ morski - sea carrier, carrier by sea

~ odpowiedzialność przewoźnika -carrier’s liability

przewód - proceedings, procedurę, pleadings

~ doktorski - proceedings to ąualify for a doctor’s degree

- habilitacyjny - proceedings for a degree following doctor’s degree, proceedings for the venia legendi, venia legendi proceedings

~ otwarcie przewodu sądowego -

opening of the court proceedings

~ sądowy - judicial examination, judicial proceedings, court proceedings, trial, pleadings, legał proceedings

~ przed rozpoczęciem przewodu sądowego - before instituting judicial examination

~ wznowienie przewodu sądowego -reopening of the hearing

~ zamknąć przewód sądowy - to conclude judicial proceedings

przewóz - transport, shipment, carriage, transportation

~ bezpłatny - free carriage

~ drogowy - road carriage

~ kolejowy - raił carriage

~ kombinowany - combined transport

~ lotniczy - air carriage

~ ładunku - carriage of cargo

~ opłata za przewóz - carriage charge

~ osób - passenger transport, carriage of persons

~ pasażerów - carriage of passengers

~ rzeczy - carriage of things <goods>

~ wewnętrzny - intemal carriage

~ z grzeczności - courtesy transport przewrót - overthrow, upheaval, coup d’etat, revolution

~ pałacowy - pałace revolution przeznaczać - to destine, to design, to

intend

przeznaczenie - purpose, task, destination, appropriation, assignment

~ kraj przeznaczenia - country of destination

~ miejsce przeznaczenia - place of destination

~ port przeznaczenia - port of destination

~ społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa - socio-economic purpose of the law, socio-economic task of the law

przodek - ancestor

przybicie (licytacyjne) - adjudication (to the highest bidder)

~ udzielić przybicia - to adjudicate przybliżony - approximate, approximative przybrać - (adoptować) to adopt

przybrany - adoptive

~ przybrana córka - adoptive daughter

~ przybrane nazwisko - asumned name, pseudonym

~ przybrany ojciec - adoptive father

~ przybrany syn - adoptive son

przybrzeżny - Coastal, littoral

~ wody - Coastal waters

~ żegluga - inshore navigation przychody - revenue, retums, proceeds przychód - revenue, income, incomings

~ szacunkowy - estimated revenue przychylać - to bend, to incline, to grant, to comply

~ się do prośby - to grant a reąuest, to accede to a reąuest

przychylenie - inclination

~ się do prośby - granting a reąuest, compliance with a reąuest

przyczyna/y - causa (łac.), cause, contributor, reason, grounds

~ bezpośrednia - proximate cause, causa proxima

~ dotycząca zakładu pracy - reason attributable to the company

~ i skutek - cause and effect

~ natury fizycznej - materiał cause

~ natury prawnej - legał cause

~ niezależna - independent reason

<cause>, reason beyond one’s control

~ prawna - legał cause

~ pośrednia - causa remota

~ rozwiązania umowy - reasons for dismissal

~ niezależna od pracownika - reason beyond worker’s control

~ rozwodu - cause for a divorce

~ śmierci - cause of death, causa mortis

~ uzasadniająca - reason warranting

~ przyspieszenie płatności - reason for payment acceleration

~ z przyczyn od strony niezależnych -for reasons beyond a party’s control

przyczyniać się, przyczynić się - to

contribute, to add to

~ do - to contribute to

przyczynienie się - contribution

~ do szkody - contribution to damage

~ poszkodowanego - contributory behaviour of the injured person

przyczynowość - causality

przyczynowy - causal

~ łańcuch - chain of causality

~ związek - causality, causal nexus przydatność -usefulness, use, helpfulness, usability

przydział - allocation, allotment

~ funduszy - allocation of funds

~ lokalu - allocation of premises

~ wojskowy - posting

przydzielać, przydzielić - to allocate, to allot, to asign

~ kwotę na coś - to allocate a sum for sth ~ obowiązki - to allocate duties

~ środki - to allocate resources

przygotować, przygotowywać - to prepare, to make ready

~ alibi - to prepare an alibi

~ projekt umowy - to prepary a draft of a contract

przygotowani/e - preparation, training ~ aktu oskarżenia - preparation of the indictment act

~ alibi - preparation of an alibi

~ do przestępstwa karalne -punishable preparation for a crime

~ przestępstwa - preparation of an offence

~ zawodowe - vocational training przygotowawczy - preparatory prace przygotowawcze (do kongresu, traktatu itp.) - preparatory work przyjąć, przyjmować - to adopt, to accept, to admit, to take, to receive

~ darowiznę - to accept a gift

~ do pracy - to employ, to engage

~ do wiadomości - to take cognizance

~ łapówkę - to accept a bribe

~ ofertę - to accept an offer <a bid>

~ pokwitowanie - to accept a receipt

~ rezygnację - to accept a resignation

~ ryzyko - to take a risk

~ uchwałę - to adopt a resolution

~ warunki - to accept conditions

~ weksel - to accept a bill of exchange

~ w poczet członków - to accept as a member

~ w zamian za dokumenty - to accept against documents

~ w zastaw - to take sth on pledge przyjęcie/u - acceptance, admission, reception, adoption

~ darowizny - acceptance of a gift, acceptance of a donation

~ data przyjęcia - acceptance datę

~ do pracy - admitting to work

~ do szkoły - admission to school

~ dzieła do druku - acceptance of a work for publication

~ grzecznościowe - acceptance for honour

~ korzyści - acceptance of profit

~ na członka - admitting as a member

~ obietnicy korzyści - acceptance of the promise of an unlawful profit

~ odpowiedzialności - assumption of liability, acceptance of responsibility

~ oferty - acceptance of an offer <a bid> ~ podlegać - to be subject to acceptance ~ powództwa adhezyjnego - acceptance of the civil suit filed by the injured in a criminal case

~ pozwu - acceptance of service

~ propozycji - acceptance of a proposal

~ przesyłki do przewozu - acceptance of shipment for carriage

~ spadku - acceptance of inheritance

~ z dobrodziejstwem inwentarza -acceptance of an inheritance up to the level of net assets, acceptance of an inheritance with the benefit of inventory

~ weksla - acceptance of a bill (of exchange)

~ w zastaw - acceptance of a pledge

~ zamówienia - acceptance of an order

~ zgłoszenia - acceptance of an application

~ zlecenia - acceptance of an order przyj ęt/y - adopted, accepted, approved

~ praktyka - accepted practice

~ uzus - accepted usage

~ weksel - accepted bill

~ wykładnia - accepted interpretation

~ zwyczaj - accepted custom

przylegać do nieruchomości - to abut

a realty

przyległ/y - adjoining, adjacent

~ pas - adjacent belt

przyłączenie - annexation, joining

~ do postępowania - joining proceedings at law

~ się-joining

przyłączyć, przyłączać - to join, to annex ~ terytorium - to incorparate a territory ~ się do postępowania - to enter

proceedings, to intervene in proceedings, to join in proceedings

przyłożyć - to affix, to place

~ pieczęć - to affix a seal

przymierze - alliance

~ obronne - defensive alliance

~ zaczepne — offensive alliance

przymulisko — alluvion

przymus - compulsion, coercion, constraint, duress

~ administracyjny-administrative coercion

~ adwokacki - compulsory barrister’s counselling, obligatory assistance of an advocate <barrister, lawyer>

~ bez żadnego przymusu - without any constraint

~ bezpośredni (przy egzekucji) - direct coercion

~ ekonomiczny - economic constraint

~ działać pod przymusem - to act under constraint

~ fizyczny - physical coercion

~ leczenia - compulsory medical treatment

~ moralny - morał constraint, morał sanction

~ pod przymusem - under duress, under constraint

~ policyjny - police constraint

~ pozaekonomiczny - non-economic constraint

~ prawny - legał enforcement

~ szkolny - compulsory school attendance, compulsory education

~ środki przymusu - means of constraint, means of coercion

~ uzasadniony przymus - reasonable force

~ zawarcia umowy - compulsory contract

~ znajdować się pod przymusem - to be under coercion

przymusowo - under duress

~ sprowadzić - to bring under duress przymusow/y - compulsory, forced, coercive, obligatory, compulsive

~ doprowadzenie podejrzanego -compulsory appearance of a suspect

~ nakaz - compulsive injunction

~ położenie - compulsory circumstances

~ być w przymusowym położeniu - to

be under compulsory circumstances

~ wykorzystać przymusowe położenie -to take advantage of sb’s compulsory circumstances

~ sprzedaż - compulsory <forced> sale

~ sytuacja - emergency

przymuszać, przymusić - to compel, to force, to oblige

przynależność - appurtenance, attachment, affiliation

~ do partii - belonging <adhering> to a party, membership of a party

~ etniczna - ethnic origin

~ narodowościowa - nationality

~ nieruchomości - accessory to real estate

~ państwowa - nationality, citizenship

~ partyjna - party membership, party affiliation

~ rasowa - race origin

~ rzeczy - accessory to a thing, appurtenance

~ statku - ship’s nationality, nationality of the ship

305

~ wyznaniowa - religious allegiance przypadać - to be due, to fali due

~ do zapłaty - to fali due przypadek/ki-case, instance, chance, hazard, event

~ niniejszej wagi - case of minor importance

~ nagły - case of emergency

~ niecierpiący zwłoki - urgent case, matter of utmost urgency

~ wątpliwy - dubious case przypadkow/y - incidental, accidental, random, fortuitous

~ błąd - accidental error

~ utrata - accidental loss

~ zderzenie - accidental collision przypis - notę, gloss, annotation

~ pod tekstem - footnote

przypisać, przypisywać - to attribute, to credit

~ czemuś - to attribute to sth

~ komuś - to attribute to sb

~ autorstwo - to attribute authorship to sb

~ odpowiedzialność - to impute responsibility to sb

~ winę - to impute guilt to sb

przypisanie, przypisywanie - imputation, attribution, crediting

~ czynu - imputation of a deed

~ komuś winy - imputation of guilt to sb

~ odpowiedzialności - imputation of responsibility

przypozwać, przypozywać - to ask a third party to take part in litigation on plaintiffs or defendanfs side, to serve a third party notice, to summon, to gamish

przypozwanie - notice asking a third party to take part in litigation on plaintiffs or defendanfs side, third party notice

przypozwany - a third party irivited to take part in litigation on plaintiffs or defendanfs side, addressee of a third party notice

przypuszczalnie - presumably, probably przypuszczenie - (domysł) assumption, guess, conjecture, supposition

~ błędne - wrong assumption, erroneous conjecture

~ uzasadnione - justified supposition, well-founded conjecture

przypuszczać, przypuścić - (dopuszczać) to admit; (mniemać) to suppose, to presume, to assume, to reckon, to imagine, to surmise

przyrodni/a - half

~ brat - half-brother

~ siostra - half-sister

przyroda/y - naturę

~ ochrona - conservation of naturę przyrost - increase, aceretion, acerual, growth

przyrzeczenie/a - pledge, promise, increment

~ majątkowe - increment of property

~ nagrody - promise of a reward

~ odebrać przyrzeczenie od świadka -to have a pledge given by a witness

~ publiczne - promise madę in public

~ świadczenia - promise to perform

~ zapłaty - promise to pay

~ złożyć przyrzeczenie - to give

a pledge, to make a pledge

przysądzać - to adjudge, to allocate, to award

przysądzenie - adjudgment, award, allocation

przysięga - oath

~ formuła przysięgi - text of an oath

~ na wierność - oath of allegiance

~ odmowa złożenia przysięgi - refusal to take an oath

~ oświadczenie złożone pod przysięgą -declaration upon oath

~ odebranie przysięgi - administration of an oath

~ przed objęciem urzędu - official oath ~ pod przysięgą - under oath, on oath

~ poświadczać coś pod przysięgą - to attest sth under oath

~ potwierdzać pod przysięgą - to confirm by oath, to confirm under oath

~ przyjmować przysięgę - to swear

~ potwierdzać coś pod przysięgą - to confirm sth under oath

~ składać pisemne oświadczenie pod przysięgą - to take affidavit

~ składać przysięgę - to take <to make> an oath

~ sądowa - judicial oath

~ tekst - wording of on oath

~ uroczysta - solemn oath

~ zeznawać pod przysięgą - to give evidence on oath

~ złożenie przysięgi - juration

~ złożyć przysięgę - to make an oath, to swear <to take> an oath

~ złożyć oświadczenie pod przysięgą -to swear an affidavit

przysięgły - swom, lay man, expert

~ biegły - swom expert

~ ława przysięgłych - jury-box

~ sąd przysięgłych - court with a jury

~ sędzia - juryman

~ tłumacz - swom translator

~ pisemny - certified translator

~ ustny - swom interpreter

~ lista sędziów przysięgłych - panel

przysporzenie - inerement

~ majątkowe - inerement of property

przysporzyć sobie korzyści - to gain

benefits

przysposabiający - adopter, adoptive patent

przysposobić, przysposabiać dziecko - to

adopt a child

przysposobiony - adoptee, adopted

przysposobienie - adoption

przystąpić, przystępować - to accede, to join

~ do konwencji - to accede to

a convention

~ do pracy - to take up work, to set to work

~ do przetargu - to enter a tender

~ do spółki - to join a partnership

<a company>, to enter into pratnership

~ do umowy - to accede to a contract

— międzynarodowej - to accede to an intemational agreeement przystąpienie - accession, adhesion

~ do konwencji - accession to

a convention

~ do pracy - taking up work, setting to work

~ do spółki - entering into partnership

~ do traktatu - accession to a treaty

~ do umowy - accession to a contract,

an agreement

— międzynarodowej - accession to an intemational agreement

~ do wojny - entry into the war przyspieszon/y - accelerated, summary

~ tryb - summary procedurę

~ w trybie przyspieszonym - summarily przyspieszyć, przyspieszać - to accelerate, to hasten, to speed up przytoczyć - to adduce

~ dowód - to adduce evidence

~ fakty i dowody - to include facts and evidence

~ okoliczności - to contain an indication of circumstances

przyuczenie - apprenticeship

~ do zawodu - apprenticeship         .

przywilej - privilege, prerogative

~ dyplomatyczny - diplomatic privilege

~ konsularny - consular privilege

~ osobisty - peculiar

~ podatkowy - tax privilege przywłaszczać - to appropriate, to usurp, to misappropriate

przywłaszczenie - embezzlement, misappropriation, appropriation, usurpation

~ cudzych pieniędzy - misappropriation of sb else’s money

~ funkcji publicznej -usurpation of a public function

przywłaszczyć - to embezzle, to misappropriate, to usurp

przywołanie - calling

~ do porządku - calling to order, to cali to order

~ do rzeczy - to cali to keep to the linę przywódca - leader

~ buntu, rebelii - rebel leader

~ partii - party leader

przywództwo - leadership

przywóz - imports, importations

~ zakaz przywozu - prohibition on imports

przywracać - to re-establish, to restore, to reinstate

~ do stanu poprzedniego - to restore the former State

~ termin - to reinstate a term przywrócenie - restitution, restoration, reinstatement

~ do pracy - reinstatement in one’s job

~ do stanu poprzedniego - restoration of the former State (in integrum restitutio)

~ obywatelstwa - reinstatement of citizenship

~ terminu - reinstatement of time limit to exercise a legał action, reinstatement of a term

~ utraconego posiadania - restitution of lost possession

- władzy rodzicielskiej - restoration of parental authority

przywrócić - to restore, to re-establish

~ do pracy - to reinstate

~ stan poprzedni - to restore the previous State

~ stosunki dyplomatyczne - to re-establish diplomatic relations

~ termin - to reinstate a time limit to carry on a legał action

przyznać, przyznawać - to assert that, to award, to grant, to admit, to confer

~ komuś pożyczkę - to grant sb a loan

~ komuś prawo - to bestow a right on sb, to grant sb a right, to vest sb with a right

~ komuś prawa do opieki - to attribute the rights of custody to a person

~ nagrodę - to award a prize

~ odszkodowanie - to grant compensation, to award damages

~ prawo własności - to admit property right

~ stypendium - to award a schołarship

~ wynagrodzenie - to grant remuneration

przyznać się, przyznawać się - to acknowledge, to admit, to recognize, to award, to grant, to confer

~ do winy - to confess <to plead> guilty, to admit one’s guilt, to confess oneself guilty

~ do zbrodni - to admit having committed a crime, to confess a crime

~ nagrodę - to award a prize

~ prawo własności - to admit property right

przyznanie - admission, voluntary acknowledgment, award; (przywilejów) granting

~ kompetencji - conferring of powers

~ nagrody - award of a prize

~ pomocy prawnej - provision of legał aid

~ prawa własności - admission of property rights

przyznanie się - admission, avowal

~ dobrowolne - voluntary confession

~ do kradzieży - admission of theft

~ do winy - pleading guilty, admission of guilt

~ odwołać - to retract one’s confession

~ przed sądem - confession in court

~ wymusić - to extort a confession

pseudonim - nickname, pseudonym;

(autora) pen name, nom de plume psychiatria - psychiatry

~ sądowa - forensic psychiatry

psychiczn/y - mental

~ choroba - mental illness

~ niedorozwój - mental retardation

~ zaburzenia - mental irregularities

psychicznie upośledzony - mentally handicapped

psychologizm -psychologism

~ prawniczy - jurisprudential psychologism

psychopata - psychopath

psychopatia -psychopathy

psychopatologia -psychopathology

~ kryminalna - criminal psychopathology

psychoza - psychosis

~ wojenna - war-fever

publiczn/y - (jawny) public; (państwowy) public, statal

~ dobro - common good, common welfare

~ naruszenie porządku publicznego -desturbance, breach of peace

~ nawoływanie do popełnienia przestępstwa - public incitement to an offence

~ nawoływanie do waśni - public incitement to ąuarrels

~ niepokój - public unrest

~ obrót - public circulation

~ opinia - the public opinion

~ oskarżyciel - public prosecutor, prosecuting attomey

~ porządek - public order

~ prawo - public law

~ przetarg - public auction <sale>

~ subskrypcja - public subscription

~ tajemnica - open secret

~ użyteczność - public utility

~ zaproszenie do składania ofert -public invitation for tenders

~ zaufanie - public credibility publicznie - publicly, in public, openly publicznoprawny - of public law publiczność - (jawność) public, audience;

(ludzie) public

~ bez udziału publiczności (przy drzwiach zamkniętych) - in camera publikacja - (druk, pismo) publication;

(opublikowanie) release, publication

publikować wyrok - to announce

a judgement

pucz - putsch

punkt - (jednostka statystyki) subparagraph, point; (miejsce) item

~ graniczny <przejścia granicznego> -border-crossing point, frontier-crossing point

~ informacyjny - Information desk

~ sporny - point at issue, point of contest

~ usługowy - servis workshop <station> puszczanie, puszczenie - uttering

~ w obieg podrobionego lub przerobionego pieniądza - uttering counterfeited money

pytani/e - (kwestia, zagadnienie, problem) ąuestion, problem; (zapytanie) ąuestion, inąuiry

~ krzyżowe - cross ąuestions

~ prawne - juridicial ąuestion, ąuestion on a point of law

~ rozstrzygnąć - to resolve a juridical ąuestion

~ sugestywne - leading ąuestion

rabować - to rob, to plunder

rabowanie - (grabież) robbery, plunder rabunek - (grabież) robbery, plunder, depredations

~ z bronią w ręku - robbery under arms, armed robbery

rabunkowy - predatory

~ eksploatacja bogactw naturalnych -wastdful exploitation of natural resources

~ mord - murder and robbery

~ napad - assault and robbery

rabuś - robber, plunderer, pillager rachunek - (obliczenie) account, calculation; (stan pieniężny) account;

(spis należności) bill

~ bankowy - bank account

~ bieżący - current <running> account

~ dewizowy - foreign currency account

~ ekonomiczny - economic calculus <calculation>

~ egzekucja z rachunku - enforcement against a bank account

~ na zlecenie i rachunek - by order and for account

~ obciążyć rachunek - to charge <to debit> an account

~ oszczędnościowy - savings account

~ otworzyć w - to open an account in

~ prawdopodobieństwa - calculus of probability

~ rozliczenia kapitału - Capital reconciliation

~ rozliczeniowy - clearing account

~ tymczasowy - temporary account

~ zablokowany - blocked account

~ zapisać na dobro rachunku - to credit an account

~ zbiorczy - collection account

~ zwrotny - return account

~ zysków i strat - profit and loss account rachunkowość - accounts, accountancy, book-keeping

~ budżetowa - budget accountancy

~ społeczna - national accounting

racja stanu - state policy

racjonalizacja -rationalization, technological improvement

racjonalizator - rationalizer

racjonalizatorska działalność -

rationalizing activity

racjonalizatorstwo - drive for production improvement

racjonalność - rationality (of a decision)

racjonalny -reasonable, rational

~ gospodarka - rational economic policies

racjonowanie - rationing

rada - (organ) council, board; (porada) advice, counsel

~ Bezpieczeństwa ONZ - United Nations Security Council

~ Europy - the Council of Europę

~ instytutu - institute council <board>

~ konstytucyjna - constitutional council

~ ministrów - council of ministers

~ miejska - city <town, municipal> council

~ nadzorcza - supervisory board

~ narodowa - People’s Council

— miejska - People’s Town Council

— wojewódzka - People’s Regional Council

~ naukowa - scientific council

~ państwa - council of State

~ pracownicza-workers’ council, employees council, council elected by employees

~ robotnicza - workers’ council

~ wydziału (szkoły wyższej) - council of a faculty, faculty council

~ zakładowa - Shop-steward’s Committee

~ związkowa - federal council (of a federal govemment), union council (of worker’s union)

radca - counsellor, adviser, counsel, councillor

~ ambasady - counsellor of an embassy

~ finansowy - financial adviser, financial counsellor

~ handlowy - commercial adviser, commercial counsellor

~ ministra - counsellor to a minister

~ poselstwa - counsellor of a legation

~ prawny - legał counsel, legał adviser, counsellor at law, counsel

radcostwo - councillorship, post of legał adviser

radny - councilor, council-man; (miejski) alderman

radykalizm - radicalism

radykalny - radical, fundamental

radykał - radical

rakieta (pocisk rakietowy) - missile

rama - framework, frame

~ w ramach - within the framework

~ normalnej działalności - in the ordinary course of business

ramowy układ, umowa - skeleton agreement

rana - (uszkodzenie ciała) wound, injury, hurt

ranga - rank

~ dyplomatyczna - diplomatic rank

~ wojskowa - military rank

ranny - wounded, injured, casualty, wounded person

raport - repord, report, account, statement ~ kasowy - cash report

rasa - race

rasista - racist, racialist

rasizm - racism, racialism

rasow/y - racial

~ dyskryminacja-racial discrimination rata - instalment, part payment

~ amortyzacyjna - amortization instalment, redemption payment

~ leasingowa - lease payment

~ miesięczna - monthly instalment

~ na raty - on instalments

~ płacić w ratach <na raty> - to pay by instalments

~ roczna - yearly instalment

~ wymagalna - instalment in arrears ratalny - instalment

~ kredyt - instalment credit

~ umowa - instalment contract .

ratować - to save, to rescue, to deliver ratowanie - saving, salvage, salvaging, rescuing

~ cudzego dobra - salvaging alien property

~ cudzego życia - life-saving, rescue ratownictwo - salvage, life-saving

~ morskie - maritime salvage, sea rescue and sałvage service, life salvage

ratyfikacja - ratification, validation ~ podlegać ratyfikacji - to be subject to

ratification

ratyfikować - to ratify, to validate ratyfikowanie - ratification, validation rażąco - glaringly, obviously, flagrantly

~ niewspółmierny - strikingly disproportionate

311

rażąc/y - gross, flagrant, glaring, shocking, rank

~ błąd - glaring error, gross error

~ ignorancja - crass ignorance

~ niesprawiedliwość - gross <glaring> injustice

~ niewdzięczność - flagrant ingratitude

~ pomyłka - grave mistake of fact

~ zaniedbanie - gross negligence reagować - to respond, to react, to be

responsive

reakcja (reagowanie) -reaction

~ polityczna - reaction reakcyjny - reactionary reakcjonista - reactionary, reactionist realizacja - implementation, realization, exercise, accomplishment

~ prawa - exercise of a right, realization of a right

realizm - realism

~ prawny - legał realism

realizować - to implement, to realize, to fulfil, to accomplish

~ cele - to realize objectives, to pursue objectives

~ czek - to cash a cheąue realny - (rzeczywisty) real, actual, effective; (rzeczowy) objective, materiał, practical

~ realne płace - real wages reasekuracja - reinsurance reasekurator - reinsurer reasekurować - to reinsure reasumować - to recapitulate, to sum up, to resume

rebelia - rebellion

recepcja prawa - reception of a law recesja - recession

~ gospodarcza - economic recession recydywa - recidivism, reconvicted relapse into crime, second offence

~ ogólna - generał relapse into crime

~ szczególna - relapse into a particular type of crime, special relapse into crime after having served a sentence

~ wielokrotna - multiple relapse into crime

recydywista - recidivist, persistent offender, old offender, habitual criminal, habitual offender

recydywować - to recur recydywujący - recurring redakcja (redagowanie) - editing; (zespół redaktorski) editorial staff; (lokal redakcyjny) editor’s office; (brzmienie) wording

~ artykułu - wording of an article redakcyjny - editorial

~ artykuł - editorial

~ personel - staff

redaktor naczelny - editor-in-chief redukcja -reduction, diminution

~ etatów - reduction of the number of employees, reduction of staff

~ wydatków - reduction of expenditures ~ zbrojeń - reduction of armaments redukować - to reduce, to diminish, to cut down

~ płace - cut in wages redystrybucja - redistribution

~ dochodu narodowego - redistribution of national income

~ finansowa - fmancial redistribution reedukacja - re-education reeksport - re-export(ation) reemigracja - re-emigration

reemigrant - re-emigrant

referat - (komórka organizacyjna) section, department; (sprawozdanie, raport) report, paper, lecture

referendarz - division official (in public administration)

~ śledczy - investigation officer referendum - referendum referent - (pracownik referatu) section official <clerk>; (sprawozdawca) reporter, rapporteur

reforma - reform, reorganisation

~ ekonomiczna - economic reform

~ prawa - reform of the law, legał reform, change of law

~ przeprowadzić reformę - to effect

a reform

~ rolna - agrarian reform

~ społeczna - social reform

reformować - (wprowadzać zmiany) to reform, to reorganize

reformowanie - reformation

regencja - regency

regent - regent

region - region, area

~ ekonomiczny <gospodarczy> -economic region

regionalizm - regionalism, regional or local culture

regionalny - regional, local

reglamentacja - control, regulation, State control

reglamentacyjny - regulating

reglamentować - to control, to regulate

regres - recourse, regress, regression

~ ubezpieczyciela - recourse of insurer

~ wekslowy - recourse on a bill of exchange

regresja - regression, regress

~ podatkowa - regressive taxation, tax regression

regulacja - (unormowanie) regulation, normalisation, control, adjustment

~ granicy - border adjustment, rectification of boundariess

~ plac - wages adjustement

~ pokojowa - peaceful regulation

~ prawna - regulation by law

~ urodzeń - birth control, restriction of births

regulamin - (przepisy) by-law, rules, regulations, statute; (zbiór przepisów) statute, book of instructions

~ obrad - standing orders <rules> of the session

~ pracy - intemal rules of employment, work regulations, working regulations

~ premiowania - rules of awarding bonuses

~ rady nadzorczej - regulations for the supervisory board

~ wewnętrzny - (office) regulations, intemal regulations

~ wynagradzania - wagę regulations

~ zakładu karnego - rules of a penal institution

regulaminowo - according to the regulations, by regulations, by law

regulaminowy - regular, statutory, prescribed

regulować - to regulate, to direct, to control, to adjust

~ prawnie - to regulate according to the law <legally>

reguła - rule, principle

~ decyzji - rule of a decision

~ interpretacyjna - rule of interpretation

~ pochodzenia - rule of origin

~ postępowania - rule of conduct

~ prawa - rule of law

~ społeczna - socially accepted rule of conduct

~ z reguły - as a rule rehabilitacja - rehabilitation

~ inwalidów - rehabilitation of disabled

persons

~ sprawcy - rehabilitation of an offender

~ ustawowa - rehabilitation by statute rehabilitować - to rehabilitate

rejent - no tary, no tary public, conveyancer notary, zob. notariusz

rejentalnie - notarily, zob. notarialnie rejentalny - notarial, zob. notarialny rejestr - (wykaz) register, record, list, roli

~ bankowy - bank register

~ handlowy - commercial register

~ karny - criminal record, record of convictions

~ okrętowy - register of ships

~ organizacji społecznych - register of social organizations

~ patentowy - patent register

~ prowadzić rejestr - to keep a register

~ przedsiębiorstw - register of

enterprises

~ ~ państwowych - register of State enterprises

— zagranicznych - register of foreign enterprises

— skazanych - register of convicted persons

— spółdzielni i ich związków -register of co-operatives and their unions

~ spraw wniesionych do sądu - docket

~ statków - register of ships

— powietrznych - aircraft register

~ stowarzyszeń - register of associations

~ układów zbiorowych pracy - register of collective labour agreements

~ wpisać do rejestru - to register

~ zabytków - register of art monuments

~ zastawów - register of pledges

<pawns>

~ znaków towarowych - registration of trademarks

~ związków zawodowych - trade

unions’ register

rejestracja - registration

~ kandydatów - registration of candidates

~ stanu cywilnego - registration of births, deaths and marriages

~ znaków towarowych - registration of trade marks

rejestrować - to register, to record, to list

~ osobę prawną - to register a legał

<artificial> person

~ statek cywilny - to register a ship

~ znak towarowy - to register a trade mark

rejon - district, region, area

~ umocniony - fortified area

rejonizacja - distribution on the regional principle, regionalization

rejonowy - regional, district

~ prokurator - district attorey

<prosecutor>

~ sąd - district court

reklama - advertisement, advertising, publicity, commercial

~ prasowa - press publicity

~ telewizyjna - television advertising

reklamacja - complaint, claim

~ na piśmie - claim letter

~ odrzucona -rejected <refused> claim

~ uznana - admitted claim

reklamować - (domagać się) to claim, to complain, to lodge a complaint;

(prowadzić reklamę) to advertise, to make publicity

~ kampania - publicity advertising <campaign>

rekognicja - recognition (of a person shown to the witness for Identification)

rekomendacja -recommendation

rekompensata - compensation, recompense

rekompensować - to compensate, to make up for sth

rekurs - appeal

rekwirować - to reąuisition, to seize, to confiscate

rekwirowanie - reąuisition, seizure, to confiscate

rekwizycja - (zajęcie) reąuisition, seizure, confiscation; (pomoc sądowa) rogatory letters, commission

~ ładunku - reąuisition of cargo

rekwizycyjny - reąuisitional, of reąuisition

relacja - (doniesienie) report, account, relation; (stosunek) relation (between two ideas, parties etc.)

~ cen - price relation

relacjonować - to relate, to tell, to report

relatywizacja - relativism

~ instrumentalna - instrumental

relativism

~ systemowa - systematic relativism

relatywizm - relativism

~ instrumentalny - instrumental relativism

'                                                  313

~ norm, ocen - relativism of norms, opinions

~ systemowy - systematic relativism

relatywny - relative

religia - religion

remanent - remainder, stocktaking, inventory

~ przeprowadzenie remanentu -stocktaking

~ przeprowadzić, sporządzić remanent

- to take the stock, to carry out an inventory

remilitaryzacj a - remilitarisation remitent wekslowy - remitter, payee remont - repairs, reconditioning

~ bieżący - current <maintenance> repairs

~ kapitalny - major repairs

rencista - disabled pensioner, pensioner, annuitant, retired person

renta - pension, annuity

~ chorobowa - disability pension

~ dożywotnia - life annuity

~ gruntowa - land (economic) rent

~ inwalidzka - disability pension

~ niepieniężna - non-pecuniary pension

~ odszkodowawcza - injury-

compensating annuity

~ pieniężna - pecuniary pension

~ pośmiertna - death pension

~ rodzinna - survivor’s <dependents’> pension

~ sieroca - orphan’s pension

~ skapitalizowana - capitalized pension

~ starcza - old-age pension

~ umowna - contractual pension

~ wdowia - widów ’s pension

~ wypadkowa - accident benefit

~ wyrównawcza - compensatory benefit <pension>

~ z tytułu śmierci żywiciela - pension resulting from the death of the family’s sole supporter

~ z ubezpieczenia społecznego -

pension resulting from social insurance

~ z umowy ubezpieczenia osobowego -pension resulting from an (personal) insurance contract

~ z umowy zamiany dożywocia -pension in lieu of life annuity

~ za wysługę lat - pension resulting from a fuli term of service

rentowność - profitability, remunerativeness, profitableness, eaming capacity

reorganizacja - reorganization, . readjustment

reparacje (odszkodowania) - reparations repartycja - repartition

repatriacja - repatriation repatriacyjny - repatriation repatriant - repatriate, repatree repatriować - to repatriate repertorium - repertory, index, list replika - reply, retort, rejoinder, rebutal represalia - reprisals

represja - reprisal, repression, repressive

measure

represjonować - to persecute, to repress represyjnie - by way of repression represyjny - repressive reprezentacja - representation

~ dziecka - representation of a child

~ mniejszości - representation of minorities

~ osoby prawnej - representation of a legał cjuridical, artificial> person

~ przedsiębiorstwa - representation of an enterprise

reprezentacyjn/y - representative (govemment)

~ wydatki - business entertainment reprezentant - representative reprezentować - to represent

~ wobec osób trzecich - to represent towards third parties

reprywatyzacja - reprivatisation reprywatyzować - to return to private

ownership, to reprivatise

republika - republic

~ federalna <związkowa> - federal republic

~ ludowa - people’s republic republikanin - republican repudiacja - repudiation resocjalizacja - resocialization resocjalizować -to reclaim

~ przestępcę - to reclaim a criminal resort - (zakres kompetencji) scope of competence, province, sphere;

(ministerstwo) govemment department, ministry

resortowy - departmental respekt - respect, regard respektować - to have regard for sth, to

abide by sth, to take sth into consideration

restauracja (jadłodajnia) -restaurant restrukturyzacja - restructuring restytucja - (przywrócenie) restoration,

restitutio in integrum', (zwrot) restitution (of property); (odtworzenie) restitution

~ naturalna - compensation in kind

~ pieniężna - compensation in money

~ zastępcza - restitutio in genere restytucyjny - restitutive restytuować - (przywracać do

poprzedniego stanu) to restore; (oddać) to make restitution (of sth), to restitute

restytuowanie - restitution

retencja - (prawo zatrzymania rzeczy) retention, zob. prawo zatrzymania rzeczy - right of liens, retention

retorsja - retorsion

retorsyjny - retaliatory

retroakcja - retroaction retrocesja - retrocession rewaloryzacja - revalorisation rewaloryzować - to revalorize rewaluacja - valuation

rewers <Iist gwarancyjny> - letter of indemnity, bill of debt

rewident - inspector, supervisor, examiner

~ księgowy - auditor, controller, certified public accountant (USA)

rewidować - (dokonywać rewizji) to revise, to search, to inspect, to examine, to make a search, to check

rewidowanie - (rewizja) search; (poddanie rewizji) revisal, reassessment

rewindykacja - (odzyskanie) revindication, regaining, recovery, (re)claiming, reclamation;

(dochodzenie) claim, demand

rewindykować - (odzyskać) to recover, to vindicate; (domagać się) to claim, to demand

rewindykowanie - (dochodzenie) claim(s), demand(s); (odzyskanie) revindication(s)

rewizja - (odwołanie od wyroku, środek odwoławczy) appeal against a judgment (a sentence); (przeszukanie) search, inspection, examination; (zmiana) revision, revisal, review

~ celna - customs inspection <examination>

~ co do kary - appeal as to punishment

~ co do winy - appeal as to culpability

~ cofnięcie decyzji - withdrawal of an appeal

~ domowa - house-search

~ finansowo-księgowa - audit

~ konstytucji - revision of the Constitution

~ nadzwyczajna - special review, extraordinary appeal against a finał sentence

~ podanie o wniesienie rewizji nadzwyczajnej - petition for filing extraordinary appeal against a valid judgment

~ wnieść rewizję nadzwyczajną - to bring an extraordinary appeal

~ nakaz rewizji - search warrant

~ na korzyść oskarżonego - appeal to the benefit of the accused

~ na niekorzyść oskarżonego - appeal to the prejudice of the accused

~ oddalenie rewizji - dismissal of appeal

~ odrzucenie rewizji - rejection of an appeal, dismissal of an appeal

~ odrzucić rewizję - to reject an appeal, to dismiss an appeal

~ osobista - search of a person, body search

~ poddać kogoś rewizji osobistej - to search sb

~ procesu - retrial

~ składać rewizję - to submit an appeal

~ traktatu - revision of a treaty

~ wnieść rewizję - to bring an appeal

~ wyroku - revision of a judgement rewizjonista - revisionist rewizjonistyczny - revisionist rewizjonizm - revisionism rewizyjn/y - of appeal, revisory, of

inspection, auditoral

~ komisja - board of auditors, audit(ing) committee

~ sąd - court of appeal, court of review rewolucja - revolution

~ kulturalna - cultural revolution

~ ludowa - people’s revolution

~ narodowo-wyzwoleńcza - revolution for national independence

~ przemysłowa - industrial revolution

~ socjalistyczna - socialist revolution

~ społeczna - social revolution

~ techniczna - technological revolution rewolucyjny - revolutionary rezerwa - (pojęcie wojskowe) reserve, stock; (zastrzeżenie) reservation

~ bankowa - bank reserve, bank’s reserve

~ budżetowa - budgetary reserve, reserve fund

~ środków budżetowych - reserve of budgetary means

~ środków obrotowych - reserve of tum-over means

rezerwat przyrody - natural reserve, reservation

rezerwowy - reserve

rezerwy - reserves, supplies

~ celowe - single-purpose reserves

~ dewizowe - foreign exchange reserves ~ kasowe - cash reserves

rezolucja - resolution

~ parlamentarna - parliamentary resolution

~ uchwalić rezolucję - to adopt <to pass> a resolution

rezydencja - residence

~ ambasadora - ambassador’s residence rezydent - resident

rezydować - to reside

rezygnacja - (zrzeczenie się) resignation, renouncement, surrender, demission; (pogodzenie się) resignation

~ wnieść rezygnację - to tender one’s resignation, to resign

rezygnować - (zrzekać się) to resign, to give up, to abandon, to quit

reżim - (system rządów) regime, system <mode> of govemment; (tryb postępowania) discipline, rigour, strictness

~ okupacyjny - occupation regime reżimowy - adhering to the system ręczyciel - guarantor, surety ręczycielstwo - guaranty ręczyć - (gwarantować) to warrant, to vouch; (dawać porękę) to stand guarantee, to stand surety

~ za wady fizyczne - to warrant for the ąuality of goods

rękodzielnictwo - handicraft rękodzielnik - handicraftman, artisan rękodzieło - handicraft, hand-made object, handiwork

~ artystyczne - artistic craft

~ ludowe - folk craft

rękojmia - warranty

~ odpowiedzialność z tytułu rękojmi -liability under warranty

~ wiary publicznej ksiąg wieczystych -principle of reliability of land and mortgage registers

~ za wady - warranty for defect

~ budynku - warranty for the defects of a building

~ dzieła - warranty for the defects of work

~ fizyczne - warranty for physical defects, warranty for the quality of goods

~ prawne - warranty for legał defects, warranty of title

~ rzeczy - warranty for the ąuality of a thing <for the defects of a thing>

~ ukryte - warranty for laterit defects

robocizna (praca) - labour; (koszt) cost of labour, wages

roboczogodzina - man-hour

robocz/y - working

~ odzież - working clothes

- posiedzenie - working session robotnicz/y - worker’s, workman’s

~ klasa - working class

~ partia - worker’s party

robotnik - worker, workman

~ niewykwalifikowany - unskilled worker

~ przyuczony - semi-skilled worker

~ roczny - annual, yearly

~ wykwalifikowany - skilled worker

roboty - works

~ budowlane - construction works

~ budowlano-montażowe - construction and assembling (fitting) works

~ inwestycyjne - investment works

~ przymusowe - forced labour

~ publiczne - public works

rocznie - per annum, annually, yearly

rocznik - yearbook, annual

~ statystyczny - statistical yearbook rodowitość - native character

rodzaj - kind, sort, type

~ pracy - naturę of work

~ szkody wyrządzonej - kind of damage done

~ towaru - kind of ware (of commodity) rodzeństwo - siblings, brother(s) and sister(s), kin, kindred, kinsfold

~ cioteczne - cousins

~ przybrane - foster brother(s) and sister(s)

~ przyrodnie - stepbrother(s) and stepsister(s), half-brother(s) and half-sister(s)

~ stryjeczne - germs

rodzice - parents

~ i dzieci - parents and children

~ zgoda rodziców - parental consent

rodzicielka - mother

rodzicielsk/ie - parental, parents’

~ opieka - parental care

~ władza - parental authority, parental power

~ prawa - parental rights

rodzić - (tworzyć) to create, to produce, to give birth, to originate

~ dziecko - to give birth to a child

~ prawa i obowiązki - to originate rights and duties

rodzina - family, kin, kindred

~ zastępcza - foster family

~ najbliższa -next of kin

rodzinn/y - family, home

~ budżet - family budget

rok - year

~ akademicki - academic year

~ budżetowy - budgetary year

~ dzierżawy - year of lease

~ finansowy - financial year

~ kalendarzowy - calendar year

~ obrachunkowy - accounting year, fiscal year

~ podatkowy - tax <taxation> year

~ przestępny - bissextile <leap> year

~ szkolny - school year

rokosz (akcja wywrotowa) - sedition, rebellion

rokować - (spodziewać się, czegoś, zapowiadać) to predict, to progrosticate, to announce, to forecast; (pertraktować, układać się) to negotiate. to augur

rokowanie (prognoza) - forecast, augury

rokowania - (pertraktacje) negotiations, bargaining, talks

~ handlowe - trade negotiations

~ pokojowe - peace negotiations

~ rozpocząć rokowania - to commence negotiations

~ zaproszenie do rokowań - invitation to commence negotiations

~ zbiorowe - collective bargaining rolnictwo - agriculture, farming rolnicz/y - agricultural, farm

~ spółdzielnia produkcyjna -cooperative farm

rolny - agricultural, agrarian

~ gospodarstwo - farm, agricultural enterprise

~ produkty - farm produces

roszczenie - claim, plea, pretence, pretension

~ alimentacyjne - claim for maintenance (for alimony)

~ alternatywne - altemative claim

~ bezpodstawne - groundless claim

~ całkowicie bezzasadne - completely unjustified claim

~ dochodzenie roszczenia - vindication of a claim

~ dochodzić roszczenia - to enforce

a claim, to claim, to prosecute a claim in a court

~ dodatkowe - accessory claim, additional claim, principal claim, basie claim

~ dowód na poparcie roszczenia -reason in support of a claim

~ ewentualne - eventual claim

~ główne - basie claim

~ kompensacja roszczeń wzajemnych -offsetting of claims

~ konkurencja roszczeń - competition of claims

~ kumulacja roszczeń - cumulation of claims

~ kwestionować roszczenie - to contest a claim

~ łączenie roszczeń - conjunction of claims

~ majątkowe - pecuniary claim, claim ensuing from property rights, pecuniary claim

— dochodzone w procesie karnym -pecuniary claim lodged (proffered) in criminal proceedings

~ nadmierne - claim in excess, exaggerated claim

~ na podstawie skargi pauliańskiej -creditor’s claim for the debtor’s deeds madę to the detriment of his creditors to be declared ineffective

~ nieuzasadnione - unfounded claim, groundless claim, false claim

~ nie uznać roszczenia - to contest

a claim

~ o alimenty - claim of alimony <maintenance>

~ o dostarczenie środków utrzymania -claim for providing means of subsistence

~ odstąpienie od roszczenia -assignment of a claim

~ odszkodowawcze - claim for indemnity, claim for damages, claim for compensation

~ o naprawienie szkody - claim for redressing injuries

— spowodowanej deliktem - claim for redress of a damage caused by a tort

~ z powodu pogorszenia rzeczy - claim for redressing damage due to the deterioration of a thing

~ z powodu utraty rzeczy - claim for the loss of a thing

319

-    o naruszenie posiadania - claim for infringement of possession

-    o ochronę posiadania - claim for protection of possession

-    o odszkodowanie - claim for the payment of compensation

-    oparte na tytule własności - claim of title

-    o płacę - salary claim

-    o przywrócenie do pracy - claim for sb’s reinstatement, claim for readmission to work,

-    o przywrócenie stanu poprzedniego -claim to restoration of the former State

-    o przywrócenie stanu zgodnego

z prawem - claim to restoration of

a legał state

-    o przyznanie prawa - claim of right

-    o przyznanie prawa własności - claim of ownership

-    osobiste - personal claim

-    o ustanowienie hipoteki przymusowej

-    claim for mortgage

—    o wstrzymanie budowy - claim to suspend construction works

-    o wydanie patentu - claim for patent

-    o wykonanie zapisu - claim for the performance of legacy

-    o wynagrodzenie za korzystanie

z rzeczy - claim for compensation for the use of a thing

-    o zachowek - claim for legitim

-    o zapłatę - claim for payment

-    o zwrot nakładów i wydatków - claim for reimbursement of outlays and expenses

-    o zwrot nakładów na rzecz - claim for the refund of expenditure incurred on a thing

-    o zwrot pożytków - claim for return of fruits

-    pauliańskie - creditor’s claim for the inełfectiveness of the debtor’s deeds madę to the detriment of his creditors

-    pieniężne - money claim, pecuniary claim, pecuniary damages, claim of money

-    podstawa roszczenia - cause of action

-    posesoryjne -possessory claim, claim for protection of violated possession

-    pracownicze - claim of employees, claim arising out of employment

-    prawne - legał claim

-    prawnie uzasadnione - legitimate claim, legał claim

-    procesowe - claim asserted in a suit, claim proffered in a suit

-    przedawnienie roszczeń - limitation of actions

~ przedmiot - subject matter of a claim

-    restytucyjne - claim for restitution

-    rzeczowe - real claim

-    spełnić roszczenie - to answer <to discharge>, to meet <to satisfy> a claim

-    sporne - contentious <disputable> claim

-terytorialne - territorial claim

-    udowodnić roszczenie - to prove

a claim

-    uprzywilejowane -preferential claim

-    utracić prawo do roszczenia - to forfeit a claim

-    uzasadnić roszczenie - to warrant a claim, to prove a claim

-    uzasadnione - justified claim, founded claim

-    uznać - to acknowledge <to estabłish> a claim, to admit a claim

-    wekslowe - claim under a bill of exchange <a promissory note>

-    windykacyjne - vindicative claim (proprietor’s claim for property of which he has been illegally deprived)

-    wygaśnięcie - extinction of a claim

-    wymagalne - enforceable claim, exactable claim

-    wynikające z czynu niedozwolonego

- claim stemming from tort

~ wysokość roszczenia - amount of the claim

~ występować z roszczeniem - to cross-claim, to assert a claim

~ wysunąć roszczenie - to advance a claim, to lodge a claim, to claim, to counter-claim

~ wzajemne - counter-claim, claim in return, mutual claims, prior claim, cross-claim, reconvention

~ zabezpieczenie roszczenia - claim bond

~ zaniechać dochodzenia roszczenia -

to drop a claim

~ zapobiegawcze - preventive claim

~ zaskarżalne - enforceable claim

~ zaspokoić roszczenie - to discharge

a claim, to satisfy a claim, to settle

a claim

~ z czynu niedozwolonego - tort claim

~ zgłaszający roszczenie - claimant

~ zgłosić roszczenie - to assert <to

raise> a claim

~ z gry hazardowej - claim arising from gambling

~ złożyć roszczenie o odszkodowanie -

to claim for the payment of compensation

~ zrzec się roszczenia - to abandon

a claim, to waive a claim, to resign

a claim, to abjure a claim

~ z tytułu sprzedaży - claim arising from sale

~ z tytułu ubezpieczenia - claim under an insurance policy

~ z umowy agencyjnej - claim under

a contract of agency

~ z umowy o pracę - claim under

a contract of employment

~ zwrotne - recourse claim, the right of recourse

~ z zawartych umów - claim arising out of contracts entered into

rościć - to claim

~ prawa - to have claims

rota przyrzeczenia - affirmation formula rozbicie się statku - shipwreck rozbieżność - (brak zgodności) divergence, disaccord, clash

rozbieżny - divergent, discordant

rozbiór terytorium - partition <division> of a territory

rozbiórka - dismantling, demolition rozbitek - shipwrecked person, castaway rozbój (rabunek) - banditry, robbery, brigandage

~ z bronią w ręku - armed robbery rozbójnictwo - banditry, plunder

~ morskie-piracy

rozbrajać, rozbroić - to disarm

rozbrojenie - disarmament

~ całkowite i powszechne - complete and universal disarmament

~ częściowe - partial disarmament

~ nuklearne (atomowe) - nuclear <atomic> disarmament

rozdrabniać, rozdrobnić - to fritter, to disperse, to fragmentize, to morsel

~ gospodarstwo rolne - to fragmentize an agricultural holding

rozdrobnienie - fritter, dispersion, fragmentation, morsel

~ gospodarstw rolnych - fragmentation of agricultural holdings

~ roszczeń - morselling the claim (and vindicating parts of it by separate actions), fragmentation of claims

rozdział - (podział, repartycja) distribution; (rozdzielenie, oddzielenie) separation; (książki, publikacji itd.) chapter, division

~ głosów - distribution of votes

~ Kościoła od Państwa - separation of Church and State

~ majątkowy - separation of goods

~ majątku - partition of property

~ mandatów w parlamencie -distribution of seats in parliament

~ robót - work distribution

~ środków - allocation of resources

~ władzy - separation of powers

rozdzielać, rozdzielić - to distribute, to separate, to divide

~ dywidendę - to distribute a dividend

~ sprawy - to separate cases

rozdzielenie - (rozłączenie) separation;

(rozdrobnienie) division, split

rozdzielnik - distribution index (list) rozdzielność - separation, divisibility

~ małżeńska rozdzielność majątkowa -system of separate estates in matrimony rozejm - armistice, truce

~ kapitulacyjny - capitulation armistice rozeznanie - discemment, understanding rozgraniczać, rozgraniczyć - to separate, to delimit, to demarcate, to divide

~ nieruchomości - setting a linę of demarcation between real estates, to delimit real estates

rozgraniczenie - separation, delimitation, demarcation

~ nieruchomości - setting the linę of demarcation between real estates rozjemca - arbitrator, arbiter, umpire, mediator, referee

rozjemczy - arbitrational, of arbitration, mediatory

~ sąd - arbitration court, court of arbitration

~ sędzia - arbitrator, arbiter

rozjemstwo - arbitration, mediation

~ międzynarodowe - intemational arbitration

rozkaz - (nakaz) order, command;

(polecenie) order

~ bezprawny - unlawful order <command>

~ bojowy - operational order

~ niewykonanie rozkazu - non- ■ fulfiłment of a command

~ odmowa wykonania rozkazu - refusal to carry out an order

~ odmówić wykonania rozkazu - to refuse to carry out an order

~ przełożonego - superior’s order

~ służbowy - job <company> related order

rozkazywać, rozkazać - to order, to command

rozkład - (podział) division, distribution; (rozpad) disintegration, breakdown, Schedule, time-table

~ czasu pracy - Schedule of working time

~ jazdy - time-table

~ moralny - corruption

~ pożycia małżeńskiego - disintegration of matrimonial life, irretrievable breakdown of marriage

rozkładać, rozłożyć - to divide, to distribute

~ na raty - to allow someone to pay by instalments

rozliczać - to account for, to settle

~ się - to settle accounts, to reckon

rozliczenie - settling accounts, clearance, settlement of accounts, clearing of accounts

~ bankowe - bank clearings

~ bezakceptowe - no-acceptance settlement of accounts

~ bezgotówkowe - cashless settlement of accounts

~ gotówkowe - settlement of accounts in cash

~ międzybankowe - interbank settlement

~ międzynarodowe - intemational settlements

~ pieniężne - settlement of accounts in cash

~ płatności - clearing of payment

~ regresowe - settlement of accounts resulting from a recourse

~ w obrocie uspołecznionym -settlement of accounts in socialized (public) trade

rozliczeniowy - conceming the settlement of accounts

rozłam - split, dissent, division, break, disruption

~ w partii - split of a party

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

rozłączenie, rozłąka - separation

~ między małżonkami - separation between spouses

rozłożenie - disposition, repartition, distribution

~ grzywny na raty - allowing a fine to be paid by instalments

~ świadczenia na raty - allowing a benefit to be paid or performed by instalments

rozmiar - size, dimension, scalę, volume, extent

~ odszkodowania - scalę (volume) of indemnity (compensation)

~ produkcji - volume of production

~ szkody - extent of damage rozmowy - talks, conversations

~ kuluarowe - behind the scene talks

~ nieoficjalne - informal talks

~ pokojowe - peace talks

~ poufne - confidential talks

~ sondażowe - exploring talks

~ tajne - secret conversations

~ w cztery oczy - face-to-face talks rozmyślnie - intentionally, willfully, on purpose, deliberately, purposely

rozmyślny - intentional, willful, deliberate, calculated

~ rozmyślne naruszenie prawa -deliberate violation of the law

rozpad - decomposition, desintegration, collapse

~ systemu kolonialnego - collapse of the colonial system

rozpatrywać, rozpatrzyć - to consider, to examine, to investigate, to inspect

~ podanie - to consider an application

~ rewizję - to hear an appeal

~ sprawę - to examine <to investigate> a ąuestion

rozpatrzenie, rozpatrywanie -consideration, review, investigation, examination

~ po rozpatrzeniu - upon consideration, after consideration

~ rozpatrzenie skargi - consideration of a complaint

~ sprawy - adjudication of a ease, consideration of a matter

rozpiętość cen - price rangę

rozpijać - to induce <to accustom> to drink heavily

~ małoletniego - to induce a minor to drink alcoholic beverages

rozpoczęcie - beginning, opening, commencement

~ biegu przedawnienia - moment from which prescription runs

~ biegu terminu - beginning of a time-limit

~ przewodu sądowego - opening of court proceedings

~ rozprawy głównej - opening of the main trial

rozporządzać, rozporządzić - (zarządzić) to command, to order, to dispose, to decree; (dysponować) to dispose

~ czymś - to dispose of sth

~ pod tytułem darmym - to make

a gratuitous disposition

~ prawnie - to dispose of sth legally

~ swobodnie - to have a free disposal of sth

~ majątkiem - to dispose of a property

~ mieniem - to dispose of a property

~ na wypadek śmierci - to dispose of

a property in contemplation of death, to administrate of property in contemplation of death

~ prawami - to dispose of rights

~ przedmiotem - to dispose of an object — sporu - to dispose of the subject

matter of a litigation

~ rzeczą - to make a disposition of

a thing

rozporządzalność - faculty to dispose <to avail> oneself

rozporządzanie - disposal

~ majątkiem - asset disposal

~ zyskiem - discretion of profit

rozporządzenie - (dysponowanie) disposition, disposal; (zarządzenie władzy) ordinance, order, regulation, enactment, decree

~ czymś - disposition

~ darme - gratuitous disposition

~ majątkiem - disposal of property

~ majątkiem dziecka-disposition regarding the estate of a child

~ mieniem niekorzystne -

disadvantageous disposal of property

~ ministra - regulation <ordinance> of a minister

~ na wypadek śmierci - disposition in case (in contemplation) of death

~ nieodpłatne - gratuitous disposition

~ prawem - effecting dispositions of

a right

~ prawne organu państwowego -legally binding ordinance of the State agency

~ prezydenta - regulation by the president

~ przedmiotem sporu - disposition regarding the subject matter of the litigation

~ Rady Ministrów - order <regulation> of the Council of Ministers

~ testamentowe - testamentary disposition

~ wydać rozporządzenie - to issue a regulation

~ wykonanie rozporządzenia -execution of a regulation

~ wykonawcze - executory order, executive regulation <order>

~ z mocą ustawy - regulation with the force of an act of Parliament, decree-law

rozpowszechniać - to diffuse, to spread, to propagate, to disseminate

~ dane - to release particulars

~ informacje - to disseminate information

~ pogłoski - to spread rumours

rozpowszechnianie - spreading, dissemination, diffusion, propagation, divulgation

~ broni jądrowej - proliferation <dissemination> of nuclear weapons

~ fałszywych wiadomości - spreading false news <information>

~ informacji - dissemination of information

~ publiczne - (public) divulgation of news

rozpoznać, rozpoznawać - to recognize, to distinguish

~ sprawę - to try a case

~ zaocznie - to try in absentia

~ znaczenie czynu - to understand the meaning of an act

~ niemożność rozpoznania znaczenia czynu - inability to understand the meaning of an act

rozpoznanie - (osoby) recognizing, spottling; (sprawy) examination, cognizance

~ łączne spraw - joint cognizance of cases

~ osoby - recognizing <spotting>

a person

~ ponowne - re-examination

~ sporu - cognizance of the litigation

~ sprawy - cognizance of the case

~ sprawy przez sąd - cognizance of the case

~ znaczenia czynu - discemment of the naturę of the act

~ znamion czynu - examination of the essentials of the act

rozpoznawać, rozpoznać - (osobę) to recognize, to spot; (sprawę) to examine, to try, to hear

~ sprawę w postępowaniu

arbitrażowym - to arbitrate a case

rozprawa - (przewód sądowy) trial, hearing

~ administracyjna - administrative trial

~ apelacyjna - appeal trial

~ dalszy ciąg rozprawy (po przerwie) -resumption of a trial

~ główna - main trial, first-instance hearing

~ jawna - trial <held> in open court

~ jawność - openess of the trial, openness of the hearing

~ łączna - joint trail <hearing>

~ niestawiennictwo na rozprawie -default at trial

~ odroczenie rozprawy - adjoumment of a trial, postponement of a trial — sądowej - postponement of a trial

~ odroczyć rozprawę - to adjoum a trial ~ odwoławcza - trial of appeal

~ porządek rozprawy - order of proceedings at the trial

~ prowadzić rozprawę od początku (po przerwie) - to commence a trial de novo <anew>

~ przeprowadzić rozprawę - to hear a case, to conduct a trial

~ przerwa w rozprawie - adjoumement of hearing

~ przy drzwiach zamkniętych - trial in camera

~ rewizyjna - trial <hearing> in an appelate instance

~ zaoczna - trial by default

~ z wyłączeniem jawności - trial in closed session

rozrachunek - clearance, settlement of accounts

~ gospodarczy — running an enterprise on a self-supporting basis, self-financing <self-accounting> system rozstrój - disturbance, confusion, disorder

~ zdrowia - disturbance of health

~ ciężki - grave disturbance of health rozstrzygać - to solve; (postanawiać) to decide, to determine; (załatwić, uregulować) to settle, to judge, to arbitrate

~ kwestię prawną - to adjudicate a ąuestion of law

~ na czyjąś korzyść - to decide in favour of sb, to decide for sb

~ na czyjąś niekorzyść - to decide against sb

- na niekorzyść oskarżonego - to

resolve to the prejudice of the accused

~ na podstawie akt - to decide on the record

~ o karze - to determine the penalty

~ o prawach - to determine the rights

~ ostatecznie - to decide in the last instance

~ o ważności wyborów - to decide on the validity of elections

~ sądowo - to adjudicate

~ spór - to settle a dispute, to resolve a dispute, to decide a difference, to decide a dispute

~ sprawę - to determine the case, to decide a case

~ wątpliwości - to resolve doubts

~ w drodze arbitrażu - to settle by arbitrage

~ w drodze negocjacji - to settle by negotiation

rozstrzygająco -decisively, conclusively, finally

rozstrzygający - determinative, decisive, conclusive, finał

~ głos - the casting vote

rozstrzyganie sporów

międzynarodowych - settement of intemational disputes

rozstrzygnięcie - (postanowienie) decision, deciding; (załatwienie, uregulowanie) settlement, settling, resolution, resoling, adjudication, determination

~ incydentalne - incidental decision

~ merytoryczne - decision on the merits of the case

~ okoliczności spornych - ascertainment of disputable circumstances

~ podstawowe - fundamental decision

~ prawomocne - legally valid decision, legally binding decision

~ procesowe - decision in civil law proceedings

~ formalne - (formal) decision in civil law proceedings

~ sądu - resolutions of the court

~ sądu kształtujące stosunek prawny -court’s decision establishing a legał relationship

~ sporu - settlement of a dispute, deciding a dispute

~ w procesie sądowym - decision in

a lawsuit

~ w sprawie - decision on a case

rozszerzać, rozszerzyć - to extend, to expand, to widen, to broaden, to enlarge

~ działalność - to extend <to build up> activity

~ oskarżenie - to extend the indictment

~ powództwo - to extend the claim

~ uprawnienia - to extend the powers

<the rights>

~ wzajemnie - to extend mutually rozszerzenie - extension, expansion, enlargement

~ oskarżenia - extension of the indictment

~ powództwa - extension of the claim

~ uprawnień - extension of powers (competence)

~ żądania - extension of a claim roztrwonienie - sąuandering

~ mienia - sąuandering of the property rozważać, rozważyć coś - to consider sth rozumowanie - reasoning, argumentation rozwarstwienie - stratification

~ przestępczości - stratification of offences (as to their gravity)

~ społeczne - social stratification rozważać - to consider

rozważenie - consideration

~ ponowne - reconsideration rozwiązać - to dissolve, to solve, to

dismiss

~ parlament - to dissolve the parliament

~ spółkę - to dissolve a company

<partnership>

~ stosunek pracy - to terminate the employment relationship

~ umowę - to dissolve <to rescind> a contract

rozwiązanie - (likwidacja, skasowanie) dissolvement; (rozstrzygnięcie, uregulowanie) dissolution, solution

~ bezwłoczne stosunku pracy -immediate dissolution of an employment

~ kompromisowe - compromise settlement

~ natychmiastowe stosunku pracy -instant dissolution of an employment

~ parlamentu - dissolution of the parliament

~ przysposobienia - dissolution of adoption

~ spółki - dissolution of a company <partnership>

~ umowy - termination (dissolution) of a contract

— o pracę - dissolution of an employment contract

~ bez wypowiedzenia - termination (dissolution) of a contract without notice

~ za wypowiedzeniem - termination (dissolution) of a contract by notice

~ ze skutkiem natychmiastowym -dissolution of an employment effective immediately

rozwiązujący warunek - resolutive

<resolutory> condition

rozwiązywać, rozwiązać - (likwidować, kasować) to liąuidate; (rozstrzygnąć, uregulować) to dissolve

~ parliament - to dissolve a parliament

~ przysposobienie - to dissolve adoption

~ spółkę - to dissolve a partnership

~ stosunek pracy - to disolve an employment

~ umowę o pracę - to disolve an employment contract

rozwijać - to develop, to expand rozwiedziony - divorced, divorcee rozwodnik - divorcee

rozwodowy - divorce

~ postępowanie - divorce proceedings

~ przesłanki - grounds for divorce rozwodzić - to divorce

rozwodzić się, rozwieść się - to divorce rozwód - divorce, repudiation

~ na zgodny wniosek stron - divorce at concordant motions of both parties

~ bez orzekania o winie - no fault divorce

~ podstawa rozwodu - ground for divorce

~ powództwo o rozwód - divorce suit, matrimonial action

~ sprawa o rozwód - divorce case rozwój - development, evolution, progress, expansion

~ gospodarczy - economic development

~ osobowości - growth of one’s personality <individuality>

~ postępowy prawa międzynarodowego - progressive evolution of intemational law

~ produkcji i handlu - expanding of production and trade

~ przyspieszony rozwój - accelerated development

~ sił wytwórczych - development of productive forces

~ społeczno-ekonomiczny - social and economic progress <growth> równomiernie - in proportion, equally równoprawny - possessing equal rights równorzędność - being of the same rank

~ podmiotów w prawie cywilnym -equal status of parties in civil law równorzędny - of equal rank, corresponding

równość - equality

~ formalna - equality de iure

~ głosów - equality of votes, tie vote

~ materialna - equality de facto

~ państw - equality of (the legał status of) States

~ płci - equal rights for men and women

~ praw - equality of rights

~ stron w procesie - equality of the parties in court procedings

~ suwerenna - sovereign equality

~ traktowania - equality of treatment, equal treatment

~ wobec prawa - equality before the law równouprawniać - (nadać równe prawa)

to give equal rights

równouprawnienie - equality of rights

~ kobiet - equality of women’s rights

~ małżonków - equality of spouses’s rights

równowaga - balance

~ budżetowa - balanced budget równowartość - equivalence, equivalent

~ kosztów postępowania - equivalence of costs of proceedings

równoważność - equivalence równoważny - equivalent równoznaczny (z) - tantamount (to) równ/y - equal

~ prawa - equal footing, equal rights

~ traktowanie - equality of treatment różnica/e - difference, distinction

~ budżetowa - budgetary difference

~ zdań - difference of opinions

~ znaczna - considerable difference

różnić się - to differ, to be different

różny - different

rubryka - column

ruch - motion, movement

~ ciągły - continuous process, continual operation

~ graniczny - border traffic

~ kolejowy - railway traffic

~ ludności - population movement

~ masowy - mass movement

327

~ mechanicznych środków komunikacji - traffic movement of motor-driven means of transportation

~ narodowo-wyzwoleńczy - national liberation movement

~ oporu - resistance (movement)

~ podziemny-undergroundmovement

~ polityczny - political movement

~ robotniczy - workers’ <labour> movement

~ służbowy - service changes

~ uliczny - traffic

~ wyzwolenia - freedom movement ruchomości -movables, chattels, movable

goods

~ egzekucja z ruchomości -enforcement against movables ruchomość - movable good ruchomy - movable, mobile

~ majątek-zob. ruchomości

rujnować - (doprowadzać do ruiny) to ruin; (niszczyć) to destroy, to demolish

rujnowanie - (niszczenie) destruction, ravage, demolition

rujnujący - ruinous

rurociąg podmorski - submarine pipeline rybacki obszar - fishing district rybołówstwo - fishing, fishery

~ morskie - (deep)-sea fishing, sea fishering

~ przybrzeżne - Coastal fishing

~ śródlądowe - inland waters fishing ryczałt - lump sum

~ kwotowy - lump sum amount

~ podatkowy - lump sum tax

~ umowny - contractual lump sum rygor - pain, order, rigour, severity;

(karność) discipline, penalty

~ natychmiastowej wykonalności -order of immediate enforceability, order of a court making an appeable judgment immediately enforceable

~ nieważności - pain of invalidity, clause of nullity

~ obostrzony zakładu karnego -increased prison severity, increased rigour of the penal institution

~ pod rygorem - under pain of

~ egzekucji - on pain of seizure

~ nieważności - under pain of invalidity

~ wykonania kary - rigor of the execution of punishment

rygory - reąuirements, restrictions

~ podlegać rygorom - to be subject to restrictions <requirements>

rygorystycznie - rigorously, strictly rygorystyczność - rigour, rigorism rygorystyczny - rigorous, strict rynek - market

~ kapitałowy - capital market

~ pracy - labour market

~ wewnętrzny - intemal market

~ zbytu - sales market

rysopis - description of a person, signalment

ryzyko - danger, risk, hazard

~ dopuszczalne - admissible risk

~ gospodarcze - economic risk

~ handlowe - business risk

~ kradzieży - theft risk

~ kredytowe - credit risk

~ lekarskie - medical risk, physician’s risk ~ morskie - marinę risks, risks and perils

of the sea

~ narażać się na ryzyko - to run a risk ~ na ryzyko kupującego - at buyer’s risk ~ na ryzyko odbiorcy - at consignee’s risk

~ na ryzyko przewoźnika - at carrier’s risk

~ naukowo-badawcze - risk in scientific research

~ na własne ryzyko - at one’s own risk

~ niepodlegające ubezpieczeniu - non-insurable risk

~ niewypłacalności - risk of insolvency

~ nowatorskie - innovator’s risk

~ ponosić ryzyko - to incur <to bear>

a risk

~ pożaru - fire risk

~ stanowić ryzyko - to present a risk

~ stłuczenia - risk of breakage

~ ubezpieczyć od ryzyka - to insure against risk

~ wojenne - war risk

~ wypadku - risk of accident

- wziąć na siebie ryzyko - to accept

a risk

~ zawodowe - occupational risk

~ zmniejszyć ryzyko - to reduce risk ryzykować - to risk, to take a risk, to run the risk, to gambie, to venture

ryzykowność - riskiness, venturesomeness ryzykowny - risky, hazardous, perilous

~ interes - risky business, risky undertaking

rząd (gabinet) - govemment

~ emigracyjny - govemment in exile

~ koalicyjny - coalition govemment

~ legalny - lawful <legitime> govemment

~ marionetkowy - puppet govemment

~ mniejszościowy - minority govemment

~ państwa obcego - govemment of

a foreign State

~ parlamentarno-gabinetowy - (cabinet system of) parliamentary govemment

~ podziemny - underground govemment

~ Rzeczypospolitej Polskiej - the

Govemment of the Republic of Poland

~ samozwańczy - self-proclaimed <usurpatory> govemment

~ tymczasowy - temporary govemment, provisional govemment

rządow/y - govemmental, govemment

~ expose - govemmental declaration <expose>

~ koalicja - govemmental coalition

~ koła - govemment coalition

~ kryzys - govemment crisis

rzecz - (przedmiot, obiekt) thing, object;

(sprawa) matter, affair

~ cudza - thing belonging to sb else

~ część składowa rzeczy - integral part of a thing

~ główna - principal thing (as opposed to appurtanances)

~ indywidualnie oznaczona - thing individually marked <defmed>

~ korzystać z rzeczy - to utilize a thing

~ niepozbywalna - indisposable object

~ nieruchoma - real thing, immovable thing

~ niezamienna - non-exchangeable thing

~ na rzecz - for the benefit of

~ nakłady na rzecz - expenditures on

a thing

~ niczyja - res nullius, nobody’s thing

~ obciążona prawem rzeczowym -

thing burdened by rights in property

~ odłączona - separated thing

~ określona co do tożsamości - thing defined as to its identity

~ odpowiadać za wady rzeczy - to be liable for defects of a thing

~ osobiste rzeczy - paraphernalia

~ oznaczona co do gatunku - thing capable of being substituted, mass products

~ oznaczona co do tożsamości - thing of individual identity

~ pogorszenie rzeczy - deterioration of

a thing

~ porzucona - derelict thing, waif

~ pożytki z rzeczy - fruits from a thing

~ przetworzenie rzeczy - transformation of a thing (new thing formed out of someone else’s materiał)

~ przeznaczenie rzeczy - purpose of

a thing

~ przychody z rzeczy - gains from

a thing

~ przyłączona - adjoined thing

~ przynależność rzeczy - appurtenance

~ przyszła - futurę thing

~ rozporządzać rzeczą - to dispose of a thing

~ rozporządzanie rzeczą - disposition of a thing

~ ruchoma - movable

~ wadliwa - defective thing

~ wady rzeczy - defects of a thing

~ fizyczne - physical defects of a thing

~ prawne - legał defects of a thing

~ ukryte - latent defects

~ wspólna - thing owned in common

~ zamienna - exchangeable thing

~ zatrzymać rzecz - to retain a piece of property, to retain a thing

~ znaleziona - found thing

~ zużywalna - thing subject to wear and tear

rzecznik - spokesman, spokeswoman, advocate, intercessor

~ dyscyplinarny - disciplinary prosecutor

~ interesu publicznego - spokesman for the public interest

~ patentowy - patent attomey, patent agent

~ prasowy - press spokesman <spokeswoman>

~ praw obywatelskich - commissioner for civil rights protection, ombudsman

~ rządu - spokesman for the govemment rzeczow/y - related to things; (dot. rzeczy) materiał; (oparty na faktach) factual

~ dowód - piece of evidence, legał document, materiał proof

~ powództwo (o prawo do rzeczy) -real action

~ prawa - rights in property

~ prawo (dział prawa) - property law;

(prawo do rzeczy) real right rzeczoznawca - expert, authority,

specialist

rzeczoznawstwo - expertise rzeczpospolita - republic rzeczy - things, objects, goods

~ osobiste - personal effects, personal belongings

~ ograniczone w obrocie - goods under trade restrictions

~ oznaczone co do gatunku - things capable of mutual substitution

~ oznaczone co do tożsamości - things of individual identity

~ połączone - combined things, joined things

~ pomieszane - mixed things

~ spis rzeczy - list of things

~ użyczone - borrowed things

~ wydzierżawione - leased things

~ wyjęte z obrotu - things out of legał trade

~ wynajęte - hired things

~ zbiór rzeczy - collection of things

rzeczywist/y - actual, real, substantial,

substantive

~ stan rzeczy - actual State of affairs

~ szkoda - actual damage

~ wartość - actual value

rzeczywiście - actually, really

rzeka - river

~ graniczna - boundary river

~ międzynarodowa - intemational river

rzekomy - alleged, supposed

rzemieślnicz/y - of craft, conceming

handicraft, artisan’s

~ cech - guild, craft union

~ nauka zawodu - handicraft vocational training

~ spółdzielnia - craftsmen’s

co-operative

~ zakład - handicrafts enterprise

rzemieślnik - craftsman, artisan

~ mistrz - master craftsman

rzemiosło - craft, handicraft

~ artystyczne - artistic craft rzetelny - reliable, honest, fair

~ proces sądowy - fair trial, fair hearing i

sabotaż - sabotage

~ gospodarczy - sabotage in public economy, economic sabotage

~ uprawiać sabotaż - to commit acts of sabotage

sabotażysta - saboteur

sabotować - to sabotage, to commit sabotage, to ratten

sadyzm - sadism

sala - room, hall

~ obrad - conference room

~ rozpraw, sądowa - court room

~ wykładowa - lecture hall

saldo - balance

samoagresja - self-aggression

~ więźniów - self-aggression of prisoners

samobójca, samobójczyni - suicide samobójczo - suicidally

samobójcz/y - suicidal

~ mania - suicidal mania

~ śmierć - suicide, suicidal death samobójstwo - suicide

~ popełnić - to commit suicide

~ usiłowane - attempted suicide

~ upozorować - to stimulate suicide samodzieln/y - independent, self-reliant

~ stanowisko - independent post samofinansowanie - self-fmancing samofinansujący - self-fmancing samoistn/y - autonomous, spontaneous

~ posiadacz - owner-like possessor samolot - aircraft, piane

~ porwać <uprowadzić> samolot - to hijack a piane

~ porwanie <uprowadzenie> samolotu - hijacking a piane

~ porywacz samolotu - hijacker samoobrona - self-defence samoograniczenie - self-limitation samookaleczenie - self-mutilation samookreślenie - zob. samostanowienie samooskarżenie - self-accusation samopomoc - mutual aid samorząd - self-govemment, autonomy, self-administration

~ adwokacki - autonomy of the Bar

~ gospodarczy - self-govemment in economic matters, economic self-administration

~ miejski - municipal self-govemment

~ mieszkańców - self-govemment of the tenants

~ robotniczy-worker’s managerial co-operation

~ spółdzielczy - co-operative autonomy

~ terytorialny - territorial self-govemment, local self-govemment

~ zawodowy - professional self-govemment, self-govemment in professional matters

samorządny - self goveming samorządowy - self-govemed, local, communal

samosąd - mob law, lynch, lynch law samostanowienie - self-determination

331

samouszkodzenie - self-mutilation samouwolnienie - self-liberation samowola - lawlessness, arbitrary act samowolnie - (kierując się własną wolą)

wilfully, arbitrarily; (ignorując prawo) lawlessly, illicitly

samowoln/y - (kierujący się własną wolą) willful, arbitrary; (ignorujący prawo) lawless

~ naruszenie posiadania - lawless infringement of possession

samozatrudnienie - self-employment sanacja - rehabilitation, reconstruction, readjustment, improvement

sankcja - (środek przymusu) sanction; (usankcjonowanie) sanction, approval, ratification

~ absolutna - absolute sanction

~ alternatywna - altemative sanction

~ cywilnoprawna - civil law sanction

~ egzekucyjna - executive sanction

~ gospodarcza - economic sanction

~ karna - penal law sanction, penal sanction

~ międzynarodowa - intemational sanction

~ moralna - morał sanction

~ nieważności - sanction of nullity

~ podlegać sankcjom karnym - to come under the penal sanctions, to fali under the penal sanctions

~ pod sankcją nieważności - under pain of nullity

~ prawna - deterrent <sanction> of law, legał sanction

~ zastosować sankcje w stosunku do kogoś - to apply <to impose> sanctions against sb

sankcjonować - to sanction, to authorise, to countenance

sankcjonująca norma - sanctioning norm satelita (państwo) - satellite (state)

sąd - (trybunał, organ sprawiedliwości) court of law, tribunal, court of justice; (siedziba organu wymiaru sprawiedliwości) law courts, court building; (zdanie, opinia, pogląd) opinion

~ administracyjny - administrative court, court of administration

~ apelacyjny - appeal court, court of appeal, appellate court

~ bezstronność sądu - judicial faimess

~ bezstronny - impartial tribunal

~ budynek sądu - court-house

~ cywilny - civil <law> court

~ dla nieletnich - juveniłe court

~ doraźny - court martial

~ drugiej instancji - court of appeal

~ dyscyplinarny - disciplinary court

~ grodzki - borough court

~ handlowy - court <tribunal> of commerce

~ honorowy - court of honour

~ jednoosobowy - single judge, one judge ~ karny - criminal <penal> court

~ kasacyjny - court of cassation

~ koleżeński - arbitration by fellow employees <members>, arbitration one’s fellow-workers

~ konkursowy - jury

~ konsystorski - consistorial court

~ krajowy - domestic court

~ ludowy - people’s court

~ ławniczy - court with lay judges, court with lay justices, court of assessors

~ międzynarodowy - intemational tribunal <court>

~ morski - maritime court

~ Najwyższy - the Supreme Court

~ niewłaściwy - court having no jurisdiction, non-competent law court

~ niewłaściwość sądu - lack of cognizance of a court

~ niezawisłość sądu - court independence, independence of the court of law

~ niższego rzędu - lower court, court lower in rank, inferior court

~ obcy - foreign court

~ obraza sądu - contempt of court, judicial abuse

~ obsada sądu - members of a court

~ oddać sprawę do sądu - to prosecute an action

~ odwoławczy - court of appeal

~ opiekuńczy - guardianship court, court of wards, custodian court

~ orzekający - ruling court, court giving decision

~ państwa obcego - court of a foreign State

~ patentowy - patent court

~ penitencjarny - penitentiary court

~ pierwszej instancji - court of first resort

~ połowy - field court martial, court martial

~ polubowny - court of conciliation, conciliatory court, court of arbitration

~ stały - permenent court of conciliation, arbitration tribunal

~ zagraniczny - foreign court of arbitration, foreign court of conciliation

~ posiedzenie sądu - court sitting, session

— jawne - open session

— niejawne - closed session

~ postanowienie sądu - court decision

~ powszechny - civilian court, common court of law, common plea court, ordinary court

~ pracy i ubezpieczeń społecznych -court of labour and social insurance

~ prezes sądu - Chief Justice, President of the Court

~ przed którym toczy się sprawa -court dealing with the case

~ przysięgłych - court with a jury, jury

~ rejestrowy - court of registration, registry court

~ rejonowy - district court, provincial court

~ rewizyjny - court of appeal, court of review

~ rozjemczy - court of conciliation, court of arbitration

~ równorzędny - court of the same level

~ rzeczowo właściwy - court of materiał jurisdiction

~ siedziba sądu - judgment seat, court building

~ spadku - court of inheritance

~ stanąć przed sądem - to come up, to be summoned, to appear before the court

~ stawić się przed sądem - to appear before the court

~ szczególny - special court

~ ubezpieczeń społecznych - court of social insurance

~ upadłościowy - bankruptcy court

~ wezwany - commissioned court

~ właściwości ogólnej - court of generał jurisdiction

~ właściwy - competent court

~ ~ miejscowo - court of local jurisdiction

— rzeczowo - court of factual jurisdiction

— dla siedziby spółki - court having jurisdiction over a company’s seat

~ wnieść sprawę do sądu - to bring

a case in the court

~ wojenny - court martial

~ okręgowy - provincial court, regional court

~ wydział cywilny sądu - court civil department

~ wydział gospodarczy sądu - court economic department

~ wydział karny sądu - court criminal department

~ wydział pracy - court labour department

— i ubezpieczeń społecznych -labour and social security department of court

~ wydział rodzinny i opiekuńczy - court family and guardianship department

~ wyższego rzędu - court of a higher level, higher court

~ wyższej instancji - court of appellate jurisdiction

~ zagraniczny - foreign court sądownictwo - (organizacja władzy państwowej) administration of justice; (władza sądowa) jurisdiction, judicature, courts

~ administracyjne - administrative courts, administrative jurisdiction <justice>

~ cywilne - civi 1 jurisdiction

~ karne-pena! jurisdiction, criminal jurisdiction

~ konstytucyjne - constitutional courts

~ morskie-admiralty jurisdiction

~ nieprocesowe - non-contentious judicature

~ niesporne (nieprocesowe) - non-contentious judicature

~ powszechne - courts of common law

~ sporne (procesowe) - contentious judicature, contentious jurisdiction

~ szczególne - special jurisdiction

~ w sprawach małżeńskich -

matrimonial jurisdiction

~ w trybie przyspieszonym - summary jurisdiction

~ wojskowe - military courts sądowniczy - judicative, judicatory

~ władza sądownicza - the judicature, judicial power

sądownie - judicially, at court, at law, by the court, by an action at law

~ być ściganym - to be prosecuted

~ dochodzić - to sue, to litigate, to implead

~ odpowiadać za coś - to be legally liable for sth, to be legally responsible for sth

~ ścigać kogoś - to prosecute sb, to bring sb up before the court

sądow/y - judicial, judiciary, juridical

~ akta - court records <files>

~ aplikant - court trainee

~ biegły - court expert

~ czynności - judicial acts, acts of court

~ depozyt - court deposit, deposit at the court

~ dokument - judicial document

~ doręczenie - service of a writ

~ droga - legał course

~ egzekucja - judicial enforcement, execution of a court judgment

- immunitet - judicial immunity, jurisdictional immunity

~ instancja - court instance

~ kancelaria - clerk’s (of the court) office

~ kaucja -bail

~ komornik - enforcement officer, law enforcement officer

~ kontrola - judicial review

~ koszty - court expenses, law costs, law expenses, court costs

~ kurator-judicial trustee, court-appointed curator, probation officer

~ lekarz - physician approved by a court

~ licytacja - judicial sale

~ medycyna - legał medicine, forensic medicine

~ nakaz - court decree <order>, judicial order, judicial writ

~ ogłoszenie - legał notice

~ opłaty - court fees

~ okręg - judicial Circuit, Circuit

~ orzeczenie - court decision, judicial decision

~ pismo - judicial writ

~ pomoc - judicial assistance

~ pomyłka - miscarriage of justice

~ posiedzenie sądu - court sitting

~ postanowienie - court ruling

~ postępowanie - judicial proceedings

~ praktyka -jurisprudence, judicial opinion

~ prawo - judicial law

~ precedens - judicial precedent, test case

~ procedura - judicial procedurę

~ przewód - court sitting

~ rozprawa - court hearing, trial

~ sala - court-room

~ sekretariat - court office

~ sekretarz - court clerk

~ termin - court day

~ trybunał-judicial tribunal

~ ugoda - settlement before the court, settlement in the court, compromise in the court

~ ustrój - structure of the law courts

~ wakacje - court recess, judicial vacations

~ zajęcie - judicial seąuestration, court seizure

~ zarządzenie - order of the court

~ wystąpienie na drogę sądową - legał action

sądzić - (orzekać) to try, to assume, to judge, to decide, to adjudicate;

(rozpoznawać sprawę sądową) to hear

~ w trybie przyspieszonym - to try summarily

~ zaocznie - to try in absentia

~ za przestępstwo - to try for an offence

~ za wykroczenie - to try for a petty crime

scalać, scalić - to consolidate, to integrate

scalanie, scalenie - integration, consolidation

~ gruntów - zob. komasacja

~ postępowania - integration of proceedings

~ zaległych należności państwowych, pieniężnych - lumping of overdue payments

scheda - heritage, inheritance, heirloom

~ spadkowa - estate of inheritance

schronisko - shelter-home, hoste

~ dla nieletnich - home for detained juveniles

schwytać, schwycić - to catch

~ kogoś na gorącym uczynku - to catch sb red-handed <in the act, in flagranti delicto>

~ złodzieja - to catch a thief schwytanie - prehension

secesja terytorium - secession <break away> of a territory

segregacja rasowa - racial segregation sejm - diet, parliament

~ ustawodawczy - legislative diet

~ wybory do Sejmu - election to the diet sekcja - (dział, oddział) section, division;

(zwłok) postmortem (examination), autopsy, dissection

~ zwłok - dissection of a body, post mortem, autopsy, post mortem examination

~ przeprowadzić sekcję - to dissect a corpse, to carry out a post mortem sekretariat - secretariat

~ sądu - secretariat of the court sekretarz - secretary, clerk

~ ambasady - secretary of an embassy

~ generalny - secretary generał

~ partii - secretary of a party

~ poselstwa - secretary of a legation

~ sądowy - court secretary <clerk>

~ sądu - clerk of the court

~ stanu - Secretary of State

seksualn/y - sexual

~ stosunek - sexual intercourse

~ wykorzystywanie nieletnich - sexual abuse of minors

sekta - sect

sektor - sector

~ państwowy - State <public> sector sekularyzacja - secularization

sekwestr - seąuestration, confiscation, distraint, seizure

~ obłożyć sekwestrem - to seąuester, to confiscate

sekwestracja - seąuestration, confiscation sekwestrator - seąuestrator, distrainer sekwestrować - to seąuester, to confiscate

sekwestrowanie - seąuestration, confiscation

seminarium - (forma zajęć uniwersyteckich) seminar

senat - senate

senator - senator

senior - senior, elder

seniorat - seniority right(s), seigniory sentencja - sentence

~ orzeczenia - conclusion of a decision

~ wyroku - conclusion of a judgement, sentencing part of a judgement

separacja - separation, limited divorce, repudiation

~ od stołu i łoża - separation from bed and board

~ prawna - legał separation

~ sądowa - judicial separation

~ postanowienie sądu o separacji małżonków - separation order

~ żyć w separacji - to live apart from one’s wife <husband>

separować - to separate serwitut - easement

serwitutowy - easement

sesja - session, sitting

~ nadzwyczajna - extraordinary session parlamentarna - parliamentary session, sitting of parliament

~ sądowa - law-term

~ zwyczajna - ordinary session

sezon - season

sezonow/y - seasonal

~ pracownicy - casuals

sędzia - judge, magistrate; (w tytułach) justice

~ arbiter - arbitrator

~ bezstronny - impartial judge, unprej udiced j udge

~ delegowany - delegated judge

~ dla nieletnich - juvenile department judge, judge sitting in a juvenile court

~ do spraw rodzinnych - justice ordinary

~ dodatkowy - assistant judge

~ komisarz - judge commissioner

~ międzynarodowy - intemational judge, judge of an intemational court

~ najstarszy służbą - judge with the longest service, judge of a long standing

~ narada sędziów - deliberation of judges

~ narodowy - <ad hoc> national judge

~ niezawisłość sędziów - independence of the judiciary

~ penitencjarny - penitentiary judge

~ pokoju - justice of the peace

~ polubowny - arbitrator, arbiter

~ przewodniczący - chief jutice

~ przewodniczący składu sędziowskiego - presiding judge

~ przysięgły - juror

~ referent - reporting judge

~ sprawozdawca - reporting judge, judge rapporteur

~ śledczy - examining magistrate, examining judge

~ wyłączenie sędziego - disąualification of ajudge

~ wyłączony - excluded judge

~ wyznaczony - designated judge

~ zawodowy - professional judge

~ zgłaszający votum separatum -dissenting judge

~ przekupić sędziego - to bribe a judge

sędzina - women judge

sędziostwo - judgeship

sędziować - to judge, to be judged

sędziowanie - judgeship

sędziowski - judge’s

~ sędziowska kadencja -justiceship

~ niezawisłość - independence of the judiciary, judicial independence

~ immunitet-judicial immunity

~ przewodniczący kompletu sędziowskiego - presiding judge

~ wymiar kary - judicial sentencing

~ urząd - judge’s term of office, judicature

sfera - sphere, field, domain

~ wpływów - sphere of influence siatka płac - wagę scalę, pay Schedule siatka szpiegowska - spy network <ring> siedziba - seat, location, location of the seat, headquarters, legał address, registered office, residence, domicile

~ główna dyrekcji - head office

~ mieć siedzibę - to be headquartered

~ osoby prawnej - seat of a legał person <a legał entity, a juridical person>; registered office of a legał person <a legał entity, a juridical person>; legał address of a legał person <a legał entity, a juridical person>

~ przedsiębiorstwa - seat of an enterprise, registered office of an enterprise

~ sądu - seat of the court

~ urzędowa - official seat

siedzieć w więzieniu - to lie in prison, to be in prison, to spend time in prison

sierociniec - orphanage sieroctwo - orphanhood sierota - orphan

siła/y - (potęga, moc) power, force, strenght, might; (możność, zdolność) capacity, ability

~ dowodowa - probative force

~ groźba użycia siły - threat of violence ~ nabywcza - purchasing power, buying power

~ napędowa - driving force

~ robocza - manpower, labour force

~ siły lądowe - land forces

~ siły morskie - naval forces

~ siły nieprzyjacielskie - enemy forces

~ siły policyjne - police forces

~ siły powietrzne - air force

~ siły produkcyjne -productive forces

~ siły przyrody - natural forces, force of naturę

~ siły wytwórcze - productive forces

~ siły zbrojne - armed forces

~ wyższa - force majeure, act of God, act of Providence, circumstances outside one’s control, vis major

siostra - sister

~ przyrodnia - step-sister

~ stryjeczna - first cousin

Skarb Państwa - the State Treasury, Treasury, fiscus, fise

skarbiec - treasury, treasure-house

~ bankowy - bank vault, safe deposit vault

skarbnik - treasurer

skarbowość - fmances

skarbowy - fmancial, fiscal

~ urząd - revenue board

skarga/i - (powództwo) claim, action, petition; (zażalenie) complaint, plaint, accusation, grievance

~ apelacyjna - instrument of appeal

~ ekscydencyjna - claim by a third party for exemption of seized property

~ konstytucyjna-constitutionał complaint

~ na czynności komornika - complaint regarding the (procedural, administrative, etc.) court executive officer’s actions

~ negatoryjna -negatory action (to establish the non-encumbrance of an estate)

~ od decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego - complaint against a decision to the Supreme Administrative Court

~ oddalić - to dismiss a complaint

~ oddalenie - dismissal of a complaint

~ o wznowienie postępowania - petition for the revival of proceedings

~ pauliańska - revocatory action (zob.

roszczenie pauliańskie)

~ posesoryjna -possessory action

~ powoda o wznowienie postępowania

- plaintiff’s petition for the revival of proceedings

~ pozwanego o wznowienie postępowania - defendant’s petition for the revival of proceedings

~ rozstrzygać skargę - to settle a complaint

~ sądowa - suit, legał action, statement of claim

~ windykacyjna - action for restitution, action by the owner for the recovery of possessions

~ wniesienie skargi - lodging a complaint

~ wnieść skargę - to lodge a complaint, to present a claim

~ oddalenie skargi - dismissal of the complaint

~ prawo skargi - right of complaint

~ rozpatrzenie skargi - consideration of a complaint

~ uzasadnienie skargi - cause for complaints

~ wniesienie skargi - lodging

a complaint

~ oddalić skargę - to dismiss a complaint

~ składać skargę - to lodge a complaint skarżący - applicant, appellant, complaining, accusatory, claimant

skargi i wnioski - complaints and proposals

skarżyć (do sądu) - (oskarżać) to complain, to claim, to petition, to accuse, to bring an accusation against sb; (donosić) to sneak

skarżyć - to sue

~ kogoś - to sue sb

— o naprawienie szkody - to sue sb for redress of loss <damage>

— o naruszenie dóbr osobistych - to sue sb for infringement of personal rights

~ ~ o odszkodowanie - to sue sb for damages

— o zniesławienie - to sue sb for libel skazać - to condemn, to convict, to

sentence, to abjudicate

~ kogoś - to pass sentence on sb

— na 5 lat więzienia - to sentence sb to five years in prison

— na grzywnę - to sentence sb to

a fme

— na karę śmierci - to sentence sb to capital punishment, to sentence sb to death

— na karę więzienia - to sentence sb to imprisonment

— na śmierć - to condemn to death

~ prawomocnym wyrokiem - to convict by a valid sentence

~ za fałszywe zeznania - to convict of perjury, to convict for false testimony <deposition>

~ za morderstwo - to convict of murder

~ za występek - to convict for misdemeanour

~ za zbrodnię - to convict for felony

~ zaocznie - to sentence sb in default, to settle sb in absence

~ za przestępstwo - co sentence sb for an offence

~ za uprowadzenie dziecka - to

sentence sb for kidnapping/abducting a child

skazanie - conviction, condemnation

~ niesłuszne - unjust conviction

~ odszkodowanie za niesłuszne

skazanie - indemnity for the conviction of an innocent person

~ ponowne - reconviction

~ powtórne - second conviction

~ ulega zatarciu - entry of conviction is to be erased from the register

~ warunkowe - zob. zawieszenie wykonania kary

~ za fałszywe zeznania - sentencing for false testimony <for perjury>, conviction for false testimony, conviction for misdemeanour, conviction for false deposition

- za przestępstwo - conviction for an offence

~ zatarcie skazania - erasure in the register of convicts

~ za wykroczenie - conviction for a petty crime <misdemeanour>

~ za występek - conviction for an offence, conviction for misdemeanour

~ za zabójstwo - conviction for manslaughter

~ za zbrodnię - conviction for a crime, conviction for felony

~ odszkodowanie za niesłuszne skazanie - indemnity for unjustified injury

~ okres wymagany do zatarcia skazania - period reąuired for the erasion of the entry in the register of convicted

~ skazanie ulega zatarciu - entry of conviction is to be erased from the register

skazan/y - convict, condemned person, person sentenced (to a prison, term, fine etc.), condemned, convicted offender

~ być skazanym za przestępstwo - to be sentenced for comitting an offence

~ Centralny Rejestr Skazanych -Central Register of Convicted Offenders

~ deportować skazanego - to transport a convict

~ kurator skazanego - curator for the condemned person

~ na śmierć - condemned to death

~ prawomocnie skazanym być - to be validly sentenced

~ zostać skazanym - to be convicted, to suffer a punishment

~ zostać skazanym na karę śmierci - to be sentenced to death

skierować - (przeciwko komuś) to direct against somebody, to send; (kogoś do czegoś) to refer, to direct, to address

~ sprawę do komisji - to refer a case to the Commission

~ do rozpoznania - to direct for cognizance

skierowanie - (przeciwko komuś) directing against somebody; (kogoś do czegoś, do kogoś) referring, directing, addressing

~ postępowania (przeciwko komuś) -instituting proceedings against somebody

skład - (zestaw) composition; (instytucja prawa obligacyjnego) storage, deposit, consignment; make-up, storę, accumulation

~ członkowski - membership, member roster

~ konsygnacyjny-consignment warehouse

~ magazyn - warehouse, storę, depot

~ orzekać w sądzie - to judge in a bench composed of

~ orzekający - decision-making panel <bench>, bench in a given case

~ osobowy - Staff, personnel (of an agency)

~ powołanie składu przysięgłych -calling the jury

~ sądu - composition of the court, panel <bench> of the court

~ nienależycie obsadzony - improperly constituted panel <bench>

~ powiększony - enlarged panel/bench, increased composition of the bench in a court

~ towarów - warehouse, store-house, depot

~ umowa składu - deposit contract

~ w składzie jednego sędziego - in

a panel of one judge

składać (zob. złożyć) - to deposit, to submit, to file, to lodge

~ do akt - to include in a file

~ dokumenty - to file documents

~ dowody - to submit evidence, to give proof

~ podanie - to apply, to submit an application

~ przysięgę - to take an oath

~ rewizję - to submit an appeal

~ rezygnację - to tender <submit> one’s resignation

~ skargę - to lodge a complaint

~ sprawozdanie - to present a report, to submit a report, to report

~ w depozyt - to deposit, to place on deposit

~ wniosek - to lodge a motion, to submit a motion

~ zeznanie - to testify, to make

a statement, to give evidence, to depose składka - ratę, premium, contribution,

collection

~ członkowska - membership fee

~ na cele emerytalne - pension contribution

~ na ubezpieczenie społeczne - health insurance contribution

~ ubezpieczeniowa - premium, insurance premium <rate> składnica - warehouse, storehouse, depository, repository

składnik - component, element

~ czynności prawnej - element of a legał transaction

~ materialny - materiał <tangible> component

~ majątku - particular constituent of property

~ stały wynagrodzenia - permanent component of the salary

~ wynagrodzenia - element of salary

<wages>, component fo the salary

~ zespół składników - a set of components

składow/y - integral part, component, constituent

~ część - integral part, constituent

~ dom - warehouse, storę

~ opłata - storage fee

skłonić - to persuade, to induce, to incline

~ kobietę do czynu nierządnego - to prevail upon a woman to submit to a lewd act

~ za pomocą gwałtu - to make sb do sth by violence

~ za pomocą nadużycia stosunku zależności - to make sb do sth by abuse of relation of dependency

~ za pomocą podstępu - to make sb do sth by deceit

skłonność/i - predisposition, inclination, tendency, disposition, proneness

~ przestępcze - criminal inclinations skonfiskować - to seize

~ majątek - to seize property

skonfiskowanie - confiscation, seąuester, seizure

skorumpowany - corrupt

skorygować - to review, to refme, to

correct

skorzystać - to avail oneself, to take advantage, to profit

~ z dobrodziejstw - to be entitled to the benefits

~ ze specjalnych uprawnień - to enjoy privileges

~ z obrońcy - to avail oneself of a defence counsel

~ z prawa - to enjoy a right, to exercise

a right

skracanie, skrócenie - shortening

~ czasu pracy - shortening of the working time

skreślać, skreślić - to cancel, to delete, to cross out, to strike off

~ nazwisko kandydata - to strike off

a candidate’s name

~ z protokołu - to delete from minutes skreślenie - deletion, cancellation, Crossing out, striking off

~ nazwiska kandydata - striking off

a candidate’s name

~ z protokołu - delection from minutes skrócić - to curtail, to abbreviate, to shorten, to abridge

skrócony - abbreviated

~ dzień pracy - shortened working day

~ tekst - abbreviated text

~ w skróconej formie - in abbreviated form

skrót - abbreviation, abridgement, summary

skrucha - repentance, remorse, contrition ~ okazać skruchę - to repent, to show repentance

skrutacyjna komisja -tellers, ballot counting committee

skrypt dłużny - debenture, promissory notę, notę of hand

skrytka - safe

~ bankowa - safe, safe-deposit box

~ pocztowa - post-office box

skrzynka pocztowa - letter-box skrzywdzić - to hurt, to harm, to wrong skup - purchase, buying

skuteczność - effectiveness, efficiency, efficacy, good result

~ normy - effectiveness of a norm

~ obrony - efficiency of defence

~ orzeczeń - effectiveness of judicial decisions

~ prawa - effectiveness of law

~ uzyskać skuteczność - to become effective

skuteczny - effective, efficient, efficacious

skutek - effect, result, outcome, conseąuence

~ mieć negatywny skutek - to affect sb adversely

~ prawny - legał effect, legał conseąuence, conseąuence in law

~ przestępczy - criminal result, criminal effect

~ wobec osób trzecich - effect upon third parties

~ ze skutkiem prawnym - with legał effect

skutki - effects, conseąuences, results

~ do skutku dojść - to take effect

~ finansowe - Financial implications

~ niewykonania zobowiązań -conseąuences of default, conseąuences of non-fulfilment <of non-performance> of obligation

~ powodować skutki prawne - to cause legał conseąuences, to have legał conseąuences

~ prawne - legał conseąuences, legał effects

~ skazania - conseąuences of conviction

~ społeczne - social implications

~ wywołać - to produce conseąuences słown/y - verbal

~ nota - verbal notę

słuszność - rightness, eąuity;

(sprawiedliwość) justice, faimess

~ argumentu - validity of an argument

~ zasada słuszności - principle of eąuity słuszn/y - rightful, just

~ prawo -just right

~ roszczenie - just claim

~ skarga - rightful claim

~ sprawa - just case

służba/y - service, duty

~ czynna - active service

~ dyplomatyczna - diplomatic service

~ konsularna - consular service

~ państwowa - civil service

~ publiczna - public service

~ objąć - to take up one’s duties

~ porządkowa - ushers

~ więzienna - prison service

~ wojskowa - military service

~ zagraniczna - foreign service

~ zasadnicza - compulsory military service

~ zastępcza - substitutive service

~ zawodowa - professional military service

~ zdrowia powszechna - public health service

służbow/y - service related, official, service

~ zastępcza - substitutive service

~ droga - official channels

~ mieszkanie - tied fiat

~ odpowiedzialność - responsibility for acts committed when on duty

~ obowiązek - official duty

~ paszport - business <official> passport

~ podróż - business travel, official travel

~ tajemnica - official secret

służebn/y - servient

~ nieruchomość - servient tenement

służebność - servitude, easement

~ bierna - negative easement

~ budynkowa - easement of a building

~ czynna - affirmative easement

~ drogi - easement of passage, easement of access

— koniecznej - easement of

necessary access

~ gruntowa - real easement, praedial easement, easement appurtenant

~ mieszkania - dwelling servitude, easement of dwelling

~ nabycie służebności - acąuisition of easement

~ nabyć służebność przez zasiedzenie -to acąuire easement by acquisitive prescription

~ nieruchomość obciążona - servient realty

~ nieruchomość władnąca - realty enjoying the easement

~ obciążyć służebnością - to burden with servitude

~ osobista - personal servitude

~ prawna - legał easement

~ światła - servitude of light

~ ustanowić służebność - to establish easement

~ ustanowienie służebności -establishment of easement

~ ustawowa - statutory easement

~ zniesienie służebności - abolition of servitude

służyć - to serve, to attend

sobór - (ecclesiastical) council, orthodox cathedral

socjaldemokracja - social democracy socjalistyczn/y - socialist

~ partia - socialist party

~ ustrój - socialist system

socjalizacja - socialization

~ prawa - socialization of law

socjalizm - socialism

~ naukowy - scientific socialism

~ utopijny - utopian socialism

~ z katedry - socialism of the chair sojusz-alliance

~ obronny - defensive alliance

sojuszniczy - allied

sojusznik — ally

solidarność - solidarity, joint and several responsibility

~ bierna - (dłużników) joint and several liability

~ czynna - (wierzycieli) joint and several creditor claim

~ niezupełna - (nieprawidłowa) irregular joint and several liability (existing though not specified in the deed)

~ poczucie solidarności - esprit de corps solidarn/y - joint and several, in solidarity

with, solidary

~ odpowiedzialność - joint and several liability

solidarnie - jointly and severally

~ odpowiadać - to be jointly and severally liable

sołectwo - area of a number of villages sołtys - village bailiff <representative> sondaż - survey, pall, sounding, probing sondować - to sound, to probe spadek/dku - inheritance, heritage, drop,

fali, succession

~ bezdziedziczny - estate in abeyance, vacantlegacy

~ część nierozporządzalna spadku -legitim

~ darowizna doliczalna do spadku -gift to be included in the inheritance, demonstrative gift; (darowizna inna niż ziemia) beąuest

~ dział spadku - distribution of an estate <of an inheritance>

~ dzielić - to distribute the testator’s estate

~ kurator spadku - trustee, curator of the estate

~ likwidacja spadku - liąuidation of an estate

~ masa czynna spadku - inherited assets, assets of a succession

~ nabywca spadku - acąuirer of an inheritance, devisee, legatee, beneficiary

~ objąć spadek - to take over an inheritance

~ objęcie spadku - taking over an inheritance, transfer of estate or gift, distribution among beneficiaries

~ odrzucenie spadku -rejection of an inheritance, rejection of inheritance

- odrzucić spadek - to reject an inheritance

~ odziedziczyć spadek - to inherit an estate, to come into a legacy, to inherit alegacy

~ oświadczenie o przyjęciu spadku -declaration on the acceptance of an inheritance

~ oświadczenie o odrzuceniu spadku -declaration on disclaimer of inheritance

~ otrzymać spadek - to come into an inheritance

~ otwarcie spadku - opening of an inheritance, opening of the succession

~ podatek od spadku - inheritance tax ~ pozostawić spadek - to leave a legacy ~ pozostawić w spadku - to beąueath ~ przyjąć spadek - to accept an inheritance, to assume a succession

~ przyjęcie spadku - acceptance of an inheritance

~ proste - unreserved acceptance of an inheritance

~ z dobrodziejstwem inwentarza -acceptance limited to the value of assets

~ sąd spadku - court of inheritance

~ umowa o spadek - contract conceming the inheritance

~ zbywca spadku - transferor of inheritance

~ zrzeczenie się spadku - renouncement of a succession, relinąuishment of a succession, renouncement of an inheritance

~ zrzec się spadku - to relinąuish an inheritance

spadkobierca - heir, inheritor, devisee, beneficiary, successor,

~ benificjarny - heir accepting succession with the benefit of the investory

~ być czyimś spadkobiercą - to be sb’s heir

~ domniemany-presumptive heir

~ konieczny - heir-at-law

~ legalny - rightful heir, heir apparent

~ niegodny - unworthy heir

~ niewątpliwy - indubitable heir

~ odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe - liability of heir for inherited debts

~ pod tytułem szczególnym - singular successor

~ podstawiony - substituted heir

~ prawowity - heir apparent

~ stanowisko prawne spadkobiercy -legał position of the heir

~ testamentowy - testamentary heir

~ uczynić kogoś swoim spadkobiercą -to make sb one’s heir

~ uprawniony - legitimate heir, rightful heir

~ ustanowić kogoś spadkobiercą - to constitute sb one’s heir

~ ustanowiony - heir in taił

~ ustawowy - intestate <legal> heir, heir-at-law, statutory heir, intestate successor, lawful heir

~ w linii bocznej - heir collateral

~ w linii męskiej - małe heir

~ w linii prostej - bodily heir

~ warunkowy - heir sub-conditione

~ współspadkobierca ustawowy -distributee

~ wstąpić w prawa spadkobiercy - to succeed to the rights and duties of a heir

spadkobierczyni - inheritress, inheritrix, heiress

spadkobrać - to inherit

spadkobranie - inheriting, succession, heritage

~ beztestamentowe - intestate

succession

spadkodawca - testator, decedent, person who leaves an inheritance, beąueather, devisor,

~ beztestamentowy - intestate person spadkodawczyni - testatrix

spadkow/y - of inheritance, inheritance, declining

~ długi - inherited debts

~ masa - mass of the succession

~ podatek - inheritance tax, legacy tax, legacy duty

~ postępowanie - inheritance proceedings

~ prawo - law of succession

~ sąd spadkowy - court of inheritance, probate court

~ udział - share of inheritance, hereditary portion

specjalizacja - specialization

specjalny - special, particular

specyfikacja - specification, itemization ~ roszczenia - specification of a claim

spedycja - forwarding, shipping

~ międzynarodowa - intemational forwarding

~ umowa spedycji - contract of shipping <forwarding>

spedytor - forwarding agent, shipper, forwarder

~ kolejowy - railway forwarding agent

~ międzynarodowy - intemational forwarding agent

~ zastępczy - substitutional forwarding agent

spekulacja - profiteering, speculation

~ giełdowa - (stock) exchange speculation

spekulacyjny - speculative

spekulant - adventurer, profiteer, speculator, gambler

~ na zwyżkę - operator for a rise, buli operator

spekulować - to speculate, to operate

~ na zwyżkę - to buy for a rise, to go for a rise

spełnić - to implement, to fulfil

~ obowiązek - to fulfil a duty, to do one’s duty

~ świadczenie - to fulfil an obligation

~ warunki - to satisfy, to fulfil conditions

~ zobowiązanie - to implement an obligation

spełnienie - accomplishment, fulfilment, performance

~ świadczenia usług - performance of services

spędzenie płodu - abortion

spieniężyć majątek - to sell the assets

spis - (wykaz) list, register, record, roli

~ inwentarza - inventory, stock-taking, inventory sheet

~ przeprowadzić - to take stock

~ kosztów - list of costs

~ ludności - population census

~ mieszkańców - population census

~ rolny - farm census

~ rzeczy - list of things, table of contents

~ treści - contents

~ wyborców - electoral register <roll> spisać - to make a list, to write down, to prepare in writing

~ inwentarz - to draw up an inventory

~ protokół - to make a record, to keep

<to take> the minutes, to prepare a record

~ na straty - to write off

spisanie protokołu - making of a record spisek - conspiracy, plot

~ odkryć spisek - to discover a plot, to unmask a plot

~ udaremnić spisek - to foil a plot, to frustrate a plot

~ uknuć spisek - to devise <to harch> a plot, to concoct a plot

spiskować - to plot, to conspire spiskowiec - plotter, conspirator

spłacać, spłacić - to pay off, to buy out, to repay, to discharge, to liąuidate

~ dług - to repay a debt, to liąuidate a debt

~ ratami - to pay by instalments

~ raty kredytu - to pay back loan instalments

~ wierzytelność hipoteczną - to repay <to pay off, to discharge, to liquidate> a mortgage sum

~ zobowiązanie - to pay off obligations spłata - repayment, paying off, discharge, settlement, clearing off

~ długu - repayment <discharge, settlement> of a debt, paying off <clearing off> a debt

~ ratalna - repayment on an instalment system, paying off by instalemnts, hire-purchase

~ wierzytelności hipotecznej -repayment <discharge, settlement> of a mortgage sum, paying off <clearing off> a mortgage sum

spłaty - payments

~ spadkowe - payments to co-heirs

spoczywanie postępowania - resting of proceedings

spokój - peace

~ publiczny - public peace spokrewniony - consanguineous społeczeństwo - society, community

~ bezkłasowe - classless society

~ klasowe - class society

~ masowe - mass society

społeczność - community, society

~ międzynarodowa - intemational community

społeczn/y - social, public, common

~ klasa - social class

~ mienie - social property

~ niebezpieczeństwo czynu - serious social danger of an act

~ opieka - public assistance, social welfare

~ opiekun - guardian of persons in need of public assistance

~ pochodzenie - social origin

~ praca - social work

~ służba zdrowia - public health service społecznie - socially

~ niebezpieczny - socially dangerous

~ uzasadniony interes - socially justified interest

społeczno-gospodarczy - socio-economic ~ przeznaczenie rzeczy - socio-

economic purpose of a thing sponsorować - to sponsor sponsorowanie - sponsorship sporność - contestability

sporn/y - disputable, debatable, litigious, contentious; (dyskusyjny) controversial, deniable, at issue, controvertible, disputed

~ postępowanie - litigious proceedings <contentious>, litigation — spadkowe - contentious business, dispute over validity of the will

~ prawo - litigious right

— do czegoś - litigious right to sth

~ roszczenie - contentious claim

~ sądownictwo - contentious proceedings

~ sprawa - contentious case, contentious matter

~ terytorium - disputed territory sporządzać, sporządzić - to draw up, to make, to make up <out>

~ akt - to draw up a deed

— notarialny - to draw up a notarial deed

— oskarżenia - to draw up a statement of charges

~ bilans - to draw up a balance sheet

~ dokument - to draw up an instrument <a document>

~ listę - to make (up) a list

~ porządek obrad - to draw up an agenda

~ projekt - to make a draft

~ protokół obrad - to take the minutes sporządzanie - preparation, drawing up

~ aktu oskarżenia - drawing up an indictment

~ wyroku z uzasadnieniem - drawing up a judgment with its reasons

sporządzon/y - drawn up

sposoby - modalities, methods, modes, ways

sposób - way, method, manner, style, modę ~ działania sprawcy - doer’s way of

behaving, the perpetrator’s way of acting

~ pokojowy - peaceful means

~ popełnienia przestępstwa - way of committing an offence

~ w dwóch egzemplarzach - modę in duplicate

spowodować - to cause, to bring about, to result in, to produce, to provoke

~ poważne obrażenia - to result in serious injury, to cause serious injury

~ śmierć - to result in death

~ wypadek - to cause an accident spożycie - consumption

spożywcz/y - food

~ artykuły - food-stuffs, food products spójny - coherent, cohesive, compact spółdłużnik - co-debtor, joint debtor spółdzielczość - co-operative societies, co-operatives

~ pracy - production and services co-operative societies

spółdzielczy - co-operative spółdzielnia - co-operative

~ budowlano-mieszkaniowa -

(budownictwa mieszkaniowego)

housing co-operative society, building society

~ inwalidów i niewidomych - co-

operative of the disabled and the blind

~ inwalidzka - disabled persons’ co-operative society, invalids’ co-coperative society

~ kredytowa - credit co-operative society

~ mieszkaniowa, lokatorska - tenants’ housing co-operative society

- oszczędnościowo-pożyczkowa -

savings and loans co-operative society

~ pracy - labour co-operative, production and services co-operative society

~ produkcyjna - producers’s co-operative

~ rolnicza - co-operative farm

~ rzemieślnicza zaopatrzenia i zbytu -

craftsmen’s supply and sales

<marketing> co-operative

~ spożywców - consumers’ co-operative society

spółka/i - partnership, company

~ akcyjna - joint stock company

~ akcyjno-komandytowa - mixed joint-stock and limited company

~ cicha - sleeping partnership

~ cywilna - civil <private> partnership

~ handlowa - commercial company, commercial partnership

~ holdingowa - holding company

~ jawna - registered <general> partnership

~ jednoosobowa - sole shareholder

company

~ Skarbu Państwa - sole shareholder company of the State Treasury

~ z ograniczoną odpowiedzialnością -sole shareholder limited liability company

~ kapitałowa - association of capital

~ komandytowa - limited partnership

<company>

~ leasingowa - leasing company

~ likwidacja spółki - winding up of

a company

~ niewypłacalność spółki-insolvency of a company

~ parcelacyjna -parcelling-out partnership

~ prawa cywilnego - non-commercial partnership, private company

~ przejęta - target company

~ przejmująca-bidding company

~ rozwiązana - dissolved company

~ udziałowiec - partner, shareholder — spółki akcyjnej - stockholder, shareholder

~ ~ spółki cywilnej - partner

— spółki z o.o. - shareholder

~ upadłość spółki - bankrupcy of a company

~ wielonarodowa - multinational Corporation

~ wypłacalność spółki - solvency of a company

~ zakładać spółkę - to found <to set up> a company

~ z ograniczoną odpowiedzialnością -limited liability company

~ z udziałem kapitału zagranicznego -joint venture, company with participation of foreign Capital

spór - dispute, litigation, contention, contestation, ąuarrel

~ być przedmiotem sporu - to be at issue ~ co do faktu - issue of fact

~ co do prawa - issue of law

~ graniczny - border dispute, boundary dispute

~ handlowy - commercial litigation

~ międzynarodowy - intemational dispute, intemational contention, intemational litigation

~ o roszczenie pracownika - litigation as to a claim of an employee

~ o właściwość między sądami -controversy between courts as to their competence

~ określić przedmiot sporu - to define the issues to be tried

~ patentowy - patent dispute

~ poddać spór - to submit a dispute

— pod arbitraż - to submit a dispute to arbitration

— sądowi - to submit a dispute to court

~ pokojowe załatwienie sporu -pacific settlement, settlement of dispute

~ polityczny - political dispute

~ pośredniczyć w sporze - to mediate in a dispute

~ prawny - legał dispute

~ przedmiot sporu - subject matter of a dispute, object of issue, litigious matter

~ przedumowny - pre-contractual dispute

~ rozpoznanie sporu - cognization of the litigation

~ rozsądzić spór - to adjudicate

a dispute

~ rozstrzygnąć - to settle a dispute

~ sądowy - ąuarrel at law, forensicdebate

~ strona w sporze - contestant, litigant party, litigant

~ zawisły - pending litigation, penden te lite

~ ze stosunku pracy - labour dispute, employment dispute, dispute arising out of employment, labour litigation

~ złagodzić spór - to compose a dispute sprawa - case, issue; (kwestia, zagadnienie) ąuestion, matter, affair, business, deal, transaction; (proces, sprawa sądowa) case, case in the court, proceedings at law, suit

~ administracyjna - administrative case

~ akta sprawy - dossier

— cywilnej - dossier of a civil case — karnej - dossier of a criminal case, dossier of criminal proceedings

~ ~ sądowej - records of court proceedings, records of proceedings in a case

~ bronić sprawy (w sądzie) - to plead

~ cywilna - civil case, civil suit

~ dzień wyznaczony dla rozpoznania sprawy sądowej - day in court

~ egzekucyjna - enforcement proceedings, executory case

~ istota sprawy - the substance of the

case

~ karna - criminal matter <case>, criminal suit

~ karno-administracyjna -administrative offence case

~ karno-skarbowa - case related to

fiscal offence

~ lokalowa - case related to living ąuarters, case conceming living premises

~ mająca charakter precedensowy -test action

~ majątkowa - case related to property rights, case involving property

~ materiał sprawy - materials of a case

~ meritum sprawy - the substance of

a case

~ niemajątkowa - case involving no property rights

~ numer sprawy - reference <file> number

~ odroczenie sprawy sądowej -continuance

~ odroczyć sprawę - to postpone an action, to adjoum a case

~ o rozwód - divorce case

~ osądzona - res iudicata <matter that has been decided>

~ o ustalenie ojcostwa -patemity case

~ o wykroczenie - petty crime case, case prosecuted as petty offence

~ o zabójstwo - manslaughter case, murder case

~ o zniesławienie - action for libel

~ powierzyć sprawę adwokatowi - to place a case in hands of a lawyer

~ prowadzić sprawę - to plead a cause

~ prowadzenie sprawy w sądzie -conduct of a case

~ przegrać sprawę - to lose a case, to lose one’s case, to lose an action

~ przekazać sprawę do ponownego rozpoznania - to remand a case

~ przy drzwiach zamkniętych - trial in camera

~ rozpatrywać sprawę - to consider

a case

~ rozpoznawać sprawę - to hołd pleas, to try a case, to hear a case

~ rozpoznanie sprawy - adjudicature, cognizance of the case

~ rozwodowa - divorce case

~ rozstrzygać sprawę - to decide a case

~ sądowa - court case, law action, law case, case at law

~ w toku - pending action, case pending

~ socjalno-bytowa - welfare matter, welfare case

~ sporna - disputable case, litigious case

~ wygrać sprawę - to win a case, to carry a case, to win one’s case

~ wytoczyć sprawę przeciwko komuś -to bring an action against sb

~ wywołać sprawę (w sądzie) - to cali

a case

~ wznowić postępowanie w sprawie -

to reopen a case

~ z oskarżenia prywatnego - private prosecution case, action brought by private prosecution

~ zasadnicza - matter of substance

~ zwrócić prokuratorowi sprawę - to remand a case to the prosecutor

~ ze stosunku pracy - labour relation

case

sprawca - perpetrator, offender, author, originator, agent, actor, doer

~ bezpośredni - direct perpetrator (principal in the first degree)

~ czynu - author of the deed

~ domniemany - alleged perpetrator <offender>

~ postawa sprawcy - attitude of the perpetrator

~ pośredni-indirect perpetrator (principal in the second degree)

~ przestępstwa - perpetrator of an offence <of a crime>

~ recydywista - chronic offender

~ szkody - perpetrator of a damage, person causing damage, injurer

~ ująć sprawcę - to effect perpetrator’s capture

~ wykroczenia - malfeasant

~ wykrycie sprawcy - identification of an offender

~ wykryć sprawcę - to detect

a perpetrator, to identify an offender

~ wypadku - guilty of the accident

~ zakłócenia porządku - trouble-maker

~ zbrodni - perpetrator of a crime

sprawczy - causative

sprawczyni - zob. sprawca

sprawiać - to make, to cause, to occasion

sprawiedliwość - (sprawiedliwe postępowanie) justice (zob. wymiar sprawiedliwości), faimess, eąuity; (sądownictwo) justice, judicature

~ dobro wymiaru sprawiedliwości -interest of the administration of justice, interest of judical fmdings

~ formalna - procedural justice, formal justice, justice of formal character

~ funkcjonariusz wymiaru sprawiedliwości - lawful officer

~ karząca - vindicatory justice .

~ koszty społeczne wymiaru sprawiedliwości - burden of administration of justice incumbent on the society

~ materialna-substantive justice, justice of substantive character

~ Minister Sprawiedliwości - minister of justice

~ oddać w ręce sprawiedliwości - to

surrender sb <to hand over> to justice

~ oddać kogoś w ręce sprawiedliwości

- to hand sb over to justice, to bring sb to justice

~ organizacja wymiaru

sprawiedliwości - administration of justice, structure of courts

~ poczucie sprawiedliwości -sense of justice

~ pogwałcenie sprawiedliwości -outrage on justice

~ powaga wymiaru sprawiedliwości -authority of the administration of justice

~ społeczna - social justice

~ wymiar sprawiedliwości -administration of justice, judicatory, judicature

~ wymierzyć sprawiedliwość - to administer justice, to deliver justice

sprawiedliw/y - fair, just, lawful

~ podział geograficzny (przy obsadzaniu urzędników) - eąuitable geographical appointment

~ traktowanie - fair treatment sprawność - efficiency, proficiency

~ działania - efficiency

sprawny - efficient

sprawować - to exercise, to perform

~ kontrolę nad - to exercise control over

~ nadzór - to control, to govem

~ nadzór jurysdykcyjny-to exercise supervisory jurisdiction

~ opiekę - to exercise tutelage, to wield tutelage guardianship

~ pieczę - to exercise protection, to exercise care

~ pieczę nad kimś - to have custody of sb

~ rządy - to govem

~ urząd - to hołd an office

~ władzę - to exercise authority, to wield authority <power>

sprawowanie - exercising, performance, excercise

349

-    nadzoru - exercising of supervisory duties

-    obowiązków - performance of duties

-    opieki - exercise of guardianship

-    rządów - goveming

~ zarządu - exercising of administrative duties

sprawozdanie - report, account, statement ~ biegłego z dokonanych czynności -

expert’s report on work done

-    finansowe - financial accounts, fmancial report

~ roczne - annual report <statement>

-    służbowe - service report (on actions while on duty)

-    z posiedzenia - report of a session

-    z rozprawy - report of a trial sprawozdawca - (reporter, referent)

reporter, reviewer; (sędzia na rozprawie) judge rapporteur\ (np. radiowy) commentator

sprawozdawczość - (opracowywanie sprawozdań, całokształt prac sprawozdawczych) reporting, accounting, accountancy

~ bieżąca - current reporting <accountancy>

-    finansowa - finacial reporting <accountancy>

-    okresowa - periodical reporting

-    rachunkowa - accountancy reporting sprawozdawczy - reporting

-    okres - period under review, reported period

sprawstwo - perpetration, causation ~ bezpośrednie - direct perpetration - pośrednie - indirect perpetration - przestępstwa - perpetration of an offence, perpetration of a criminal offence

sprawy - matters, cases (zob. sprawa) - finansowe - financial affairs - gospodarcze - economics matters

-    małżeńskie - (z postępowania nieprocesowego) matriomonial cases (pertaining to non-litigious proceedings)

-    monetarne - currency issues

-    nieuregulowane - matters not regulated

-    opiekuńcze - guardianship cases

~ sporno-administracyjne-administrative cases of contentious character

~ różne - miscellanea

-    uregulowane tą umową - matters covered by this contract

~ w toku - pending transactions

-    walutowe - foreign currency

<exchange> issues

-    wewnętrzne - intemal <home> affairs

-    wyłączone - singled out cases sprostować - to rectify, to correct, to right

-    akt urodzenia - to rectify a certificate of birth

- błąd- to correct an error

-    opinię - to rectify a testimonial

-    protokół - to correct the minutes sprostowanie - correction, rectification, amendment, adjustment

-    opinii - correction of a written opinion

-    postanowienia - rectification of

a decision

-    protokołu - correction <rectification> of minutes

-    zarządzenia tymczasowego -

rectification of a temporary regulation sprowadzenie - (doprowadzenie kogoś)

bringing of sb; (spowodowanie) causing

-    niebezpieczeństwa bezpośredniego -bringing about (immediate) danger

-    pożaru - causing a fire

-    przymusowe na rozprawę -compulsory bringing of sb to court for trial

- zdarzenia o groźnych następstwach -causing an event resulting in grave conseąuences

sprowadzić zbiorowe niebezpieczeństwo dla osób - to create a collective danger to persons

sprowokować - to provoke, to cause, to bring about

~ kogoś do zrobienia czegoś - to dare sb to do sth

sprzeciwiać się - to object to, to oppose, to protest, to counter, to demur

sprzeciw - appeal, bill of protest, demurrer, objection, resistance, opposition, contradition, protest

~ bez sprzeciwu - without demur

~ cofnąć sprzeciw - to withdraw an objection <appeal>

~ cofnięcie sprzeciwu - withdrawal of an objection <appeal>

~ odrzucić sprzeciw - to dismiss an objection

~ odrzucenie sprzeciwu - dismissal of an objection

~ od nakazu zapłaty - objection to an order of payment

~ od wyroku zaocznego - objection to a default judgement

~ pozwanego od nakazu zapłaty -objection of a defendant against a court order of payment

~ prokuratora - (w postępowaniu administracyjnym) public prosecutor’s opposition (in administrative proceedings)

~ przeciwko postanowieniu o warunkowym umorzeniu postępowania - objection against the decision on a conditional discontinuance of criminal proceedings

~ rady zakładowej - objection of the shopstewards’ council

~ sądu - objection by the court

~ strona wnosząca sprzeciw -demurrant

~ wierzyciela - objection of a creditor

~ wniesienie sprzeciwu - filing of an objection <appeal>

~ wnieść sprzeciw - to object to sth, to oppose sth, to raise an objection

~ zgłosić sprzeciw - to lodge an objection, to oppose

~ zgłoszenie sprzeciwu - submission of an objection/appeal

sprzeciwiać się - (występować przeciwko komuś, czemuś) to oppose, to stand out against, to object to; (być sprzecznym) to be contrary to

sprzeczność - clash, contradiction, discrepancy, inconsistency

~ być w sprzeczności (z czymś) - to be at variance <in conflict> (with sth)

~ całkowita - total contradiction, entire contradiction

~ częściowa - partial contradiction

~ interesów - clash of interests

~ konkretna - contradiction in

a specified ease

~ opinii biegłych - contradiction in expert’s reports

~ orzeczeń - discrepancy of decisions

~ pozorna - apparent discrepancy

~ realna - real contradiction

~ ustaleń - contradictory findings

~ wyjaśnić sprzeczność - to clarify

a contradiction

~ z prawem - contradiction <conflict> with the law

sprzeczn/y - inconsistent, in conflict, in opposition, contradictory, discrepant from sth, contradicting

~ czyn sprzeczny z prawem - illegal act, illegal action

~ oświadczenia - inconsistent declarations, conflicting statements, inconsistent statements

~ z prawem - illegal, unlawful, contrary to law

~ zeznania - conflicting evidence, conflicting testimony

~ z zasadami - contrary to the rules

~ ~ współżycia społecznego - contrary to the principles of community life

351

sprzedawać, sprzedać - to sell, to vend sprzedawca - vendor, seller, salesman

~ nieruchomości -vendor

sprzedaż - sale

~ agencyjna - commission sale, sale through an agent

~ aukcyjna - sale by auction

~ cena sprzedaży - sale price

~ maksymalna - maximum sale price

~ detaliczna - retail sale

~ domów mieszkalnych i działek budowlanych - sale of apartment houses and building lots

~ energii - sale of energy

~ fikcyjna - bogus <sham> sale, fictitious sale

~ handlowa - commercial sale

~ komisowa - sale on commission

~ licytacyjna - auction sale

~ międzynarodowa towarów -intemational sale of goods

~ na cele dobroczynne - charity sale

~ na licytacji - sales by auction

~ na próbę - sale on approval

~ na raty - sale by instalments, instalment sale

~ na sprzedaż - for sale

~ praw - sale of rights

~ przedmiotu spadku - sale of an item of estate, sale of an item of inheritance assets

~ przedsiębiorstwa - sale of an enterprise <company>

~ przez licytację publiczną - public sale, public auction

~ publiczna nieruchomości - public sale of real estate

~ ratalna - sale on instalments, hire-purchase (system)

~ rzeczy - sale of a thing

— przyszłej - sale of a futurę thing

~ obciążonej prawem osoby trzeciej -sale of a thing encumbered with a right of a third person, sale of a thing charged with the right of a third party

~ spadku - sale of inheritance

~ towarów - sale of goods

~ według próbki - sale by sample

~ zajętych ruchomości - sale of seized movables

~ z wolnej ręki - unrestricted sale sprzedażn/y - (towary) marketable

(goods)

~ cena - selling price

~ wartość - sale <market> value sprzeniewierca - embezzler, peculator sprzeniewierzenie - embezzlement, peculation, misappropriation, defraudation, fraudulent conversion of funds

sprzeniewierzać, sprzeniewierzyć - to embezzle, to misappropriate, to peculate

~ pieniądze - to embezzle money

~ powierzone mienie - to embezzle entrusted property

~ się złożonemu ślubowaniu - to act in defiance of the taken pledge, to act in contravention of one’s oath

sprzęt - outfit, equipment, fittings

~ ochrony osobistej - personal protective equipment

~ przeciwpożarowy - fire-fighting equipment

sprzyjać - to promote, to favour, to further ~ popełnieniu przestępstwa - to favour commission of an offence

stabilność - stability, firmness stał/y - systematic, stable, permanent, constant, fixed

~ komisja - standing committee

~ miejsce zamieszkania - habitual <permanent> residence

~ placówka - fixed place of business, fixed base

~ pobyt - permanent residence

~ przedstawiciel - permanent representative

stan - (sytuacja, położenie, status) position, situation, condition, status; (część składowa państwa związkowego) State; (warstwa społeczna) class <strata, order> (of society)

~ anarchii - State of anarchy

~ bezbronności-being defenceless, State of defencelessness

~ bezpośrednio zagrażający bezpieczeństwu w ruchu - direct threat to the safety of traffic, immediate threat to traffic safety

~ cywilny - legał <civil> status

~ urząd stanu cywilnego - registrar’s office

~ zmienić stan cywilny - to change one’s marital status

~ faktyczny - facts of a case

~ gotowości - State of fitness, readiness

~ majątkowy-financial standing, financial position

~ niepoczytalności - lack of accountability

~ nieprzytomności - State of unconsciousness

~ nietrzeźwości - State of drunkenness, State of inebriation

~ niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych - incapacity to perform service duties

~ obrony koniecznej - self-defence

~ odurzenia - State of intoxication

~ pokoju - State of peace

~ poprzedni - former State

~ poprzedni przywrócić - to restore the former State

~ posiadania - possessions

~ postawienie w stan oskarżenia -committal for trial

~ prawny - regulatory environment, legał status, legał <juridical> position

~ psychiczny - mental condition, State of mind

~ psychogenny, chorobowy -psychogenic, disease State

~ racja stanu - reasons of State

~ rozwoju umysłowego - intellectual development

~ równowagi - State of eąuilibrium, balanced State

~ rzeczy - State of affairs, State of things

~ siły wyższej - force majeure

~ spoczynku-retirement

~ sprawy osądzonej - res iudicata, tried case

~ sprawy w toku - pending case, State of lis pendens

~ średni - middle class order (of society) ~ umysłowy - State of mind, mens rea

~ upojenia alkoholowego - State of intoxication

~ wojenny - martial law

~ wojny - State of war

~ wskazujący na spożycie alkoholu -condition indicative of alcohol consumption, State indicating use of alcohol, alcohol abuse, intoxication by drink

~ wyjątkowy - State of emergency

~ wyłączający świadome lub swobodne podjęcie decyzji - State excluding conscious or free decision-making

~ wyłączający świadomość - State of mind excluding temporary loss of self-control, plea of diminished responisbility on evidence of insanity, incapacity to understand the naturę of crime, State of diminished responsibility

~ wyższej konieczności - State of necessity <of emergency>

~ zagrożenia bezpieczeństwa państwa -threat to the security of State, conditions endangering the security of the State

~ zamach stanu - coup d’etat

~ zdrowia - State of health

standard - standard, norm standaryzacja - standardization, normalization

stanowczy - (nieodwołalny) assertive, categorical, definite

stanowić - (decydować o czymś) to constitute, to provide, to determine, to decide; (ustanawiać) to proclaim, to constitute

~ w umowie - to stipulate

stanowienie prawa - law-making

stanowisko - (urząd, funkcja) post;

(postawa) stand, position, place of duty

~ bronić swego stanowiska - to defend one’s position

~ kierownicze - executive <managerial> function, managerial post, executive post, post of authority

~ objąć stanowisko - to take over a post <office>

~ obsadzać stanowisko - to fili a post

~ odejść ze stanowiska - to quit a post

~ odpowiedzialne - high <leadiny, prominent> position, post involving responsibility

~ pracy - workplace

~ związane z odpowiedzialnością materialną - a post involving materiał liability for the entrusted property

~ prawne spadkobiercy - legał position of the heir

~ służbowe, wyższe - post of higher rank

~ ubiegać się o stanowisko - to apply for a post

~ w sprawie - position in a case

~ zajmować stanowisko - to occupy

a post

~ zajmowane - post held

staranie się - endeavour, effort, exertion

~ o zapobieżenie dokonaniu czynu przestępczego - endeavour to prevent a criminal act

staranność - accuracy, diłigence

~ należyta - due diłigence, proper diłigence

~ sumiennego kupca - due diłigence of an honest merchant

staranny - diligent, careful, accurate, conscientious

starosta - (urząd administracyjny) chief official of a district; (kierownik grupy) leader <senior> of a group

starostwo - (godność, urząd) chief office of a district; (budynek) chief district officer’s office (in Poland, formerly)

starszeństwo - (wiekiem) seniority;

(stażem pracy) precedence, seniority rights

~ służbowe - rank, seniority in service

~ według starszeństwa służbowego -according to the rank

statek - ship, boat, vessel, craft

~ handlowy - merchant vessel, merchant ship, cargo boat

~ kosmiczny - space ship, space craft

~ morski - sea-going ship, sea vessel

~ morski handlowy - sea merchant vessel

~ państwowy - State-owned ship

~ pod polską banderą - vessel flying Polish flag

~ powietrzny - aircraft

~ rejestr statków - register of vessels

~ wojskowy - aircraft of the Air Force

~ zderzenie statków - collision of

vessels

statuować - to decree, to ordain, to enact

status - status, zob. stan

~ prawny - legał status

~ uchodźcy - status of refugee

statut - statutes, charter, status articles, bye-laws, rules and regulations

~ mieszany - mixed status

~ osobowy - personal status

~ osoby prawnej - statute of a legał person, statute of a juridicał person

~ partii - statutes of the party

~ personalny - personal status

~ spadkowy - status of succession, capacity for succession <to inherit>

~ spółdzielni - statutes of a co-operative entity

~ spółki akcyjnej - articles <statutes> of a joint stock company

~ wzorcowy - standard statute

~ zobowiązaniowy - contractual status, capacity to make a contract <to enjoy obligations, for contracts>

statutowo - statutorily

statutowy - statutory

~ rezerwa - statutory reserve

statystyka - statistics

~ karna - penal statistics

~ przestępczości - criminal statistics

~ sądowa - court statistics, statistics of court cases

stawać - to appear, to tum up

stawaj ący - the appearer

stawiać - to put, to raise, to come, to tum up

~ się - to come, to tum up, to appear — do pracy - to tum up <to report>

for work

~ ~ na wezwanie - to appear when summoned

— w sądzie - to put an appearance

~ nie stawić się w sądzie - to absent oneself from the court

~ wniosek - to propose a motion

~ zarzuty - to raise objections

stawienie do oczu - confrontation

stawienie się - appearing, tuming out, appearance

~ do pracy - truning out for work, appearing at work

~ w sądzie osoby zwolnionej za kaucją lub poręczeniem - surrender bail

stawiennictwo - appearance

~ nakaz stawiennictwa - summons (to appear)

~ na rozprawie - attendance at the hearing

~ obowiązkowe - compulsory appearance, obligatory appearance

~ osobiste - appearance in person

~ osoby zwolnionej za kaucją -

surrender bail

~ przed sądem <w sądzie> - appearance before the court

~ wezwać do stawiennictwa - to summon

~ wezwanie do stawiennictwa -

summons, writ of summons

stawka - ratę, stake

~ godzinowa - hourly ratę, per hour pay-rate

~ kwotowa - quota ratę

~ miesięczna - monthly ratę

~ odsetek - interest ratę

~ osobistego zaszeregowania - personal grade ratę

~ płac - pay-rate, ratę of wages

~ podatkowa - tax-rate

~ procentowa - per cent ratę, percentage, interest ratę

~ taryfowa - tariff ratę

~ uposażenia zasadniczego - ratę of basie pay (salary or wages)

staż - (praktyka) (post-schooling) training period, practice, training, period of special training; (po dyplomie) junior position after graduation, practice after graduation; (okres przepracowany) years <length> of service

~ pracy - length of employment

~ wieku - length of service <employment>

~ wstępny - length of preliminary employment

stażowy - of training

stażysta - trainee

stempel - (przyrząd) stamp, postmark, die;

(odbitka) stamp, impression

~ pocztowy - letter <mail> stamp, postmark

stemplować - to stamp, to mark, to post-mark stenograf - stenographer

sterowanie - control, steering, controlling, goveming

~ układem - controlling a system sterylizacja - sterilization

stolica - capital, metropolis, chief town

~ państwa - capital of the State

stopa - ratę

~ dyskontowa - discount ratę, ratę of discount

~ procentowa - per cent ratę, interest ratę, percentage

~ urodzeń - birth ratę

~ zgonów - death ratę

~ życiowa - living standard, standard of living

stopień - (szczebel w hierarchii, stanowisko, godność) degree, grade, rank, extent, mark; (poziom, stan) level, state, degree

~ dyplomatyczny - diplomatic rank

~ inwalidztwa - degree of disability

~ naukowy - academic degree, university degree

~ pokrewieństwa - degree of kinship

~ powinowactwa - degree of affinity

~ przyczynienia się - extent to which sb has contributed

~ ryzyka - degree of risk, degree of hazard

~ służbowy - official rank, rank <grade> in duty

~ społecznego niebezpieczeństwa -degree of danger to society

~ społecznego niebezpieczeństwa czynu

- public danger of an act

~ szkolny - mark, grade (USA)

~ winy - extent of fault, degree of guilt

~ wojskowy - rank

~ wojskowy obniżyć - to lower the military degree (rank)

stopniowy - gradual, progressive

stosować - to apply, to employ, to use, to comply

~ kary - to apply penalties

~ odpowiednie przepisy - to apply corresponding provisions, to apply appropriate regulations

~ prawo - to administer the law, to apply the law

~ prawo łaski - to apply mercy

~ przemoc wobec innych - to use force on other persons

~ się do poleceń - to abide by orders

~ się do przepisów - to observe the provisions, to adhere to the rules, to observe the rules

~ środki zapobiegawcze - to resort <to apply> the preventive measures

~ tymczasowe aresztowanie - to impose preliminary detention

stosowanie -application, employment, use ~ kar - application of penalties

~ odpowiednich przepisów - application of corresponding provisions, appropriate application of regulation

~ prawa - administration of the law

~ prawa łaski - application of mercy, application of prerogative of mercy <of the right to grant pardon>

~ się do poleceń - complying with sb’s orders

~ się do przepisów - compliance with provisions <rules>

~ środków zapobiegawczych -application of preventive measures

~ tymczasowego aresztowania -imposition of preliminary detention

stosownie - accordingly, correspondingly, conformably

stosowny - suitable, appropriate, opportune

stosunek - ratio, relationship, relation, proportion

~ administracyjnoprawny -administrative law relation, relation under administrative law

~ cywilnoprawny - civil law relation, relation under civil law

~ do pracy (właściwy) - (proper) attitude to one’s duties, attitude towards one’s work

~ nadrzędności - relation of superiority

~ podrzędności - relation of subordination

~ pozamałżeński - extramarital relation, adultery

~ pracy - employment relationship

~ prawny - legał relation, legał relationship

~ procentowy - zob. stawka procentowa

~ procesowy - relation between parties in court proceedings

~ równoprawny - relation based on the eąuałity of rights

~ służbowy - labour based relationship, post based relationship, function based relationship, service relationship

~ społeczny - social relationship

~ sporny - disputable <contentious> relationship

~ spółdzielczy - co-operative employment

~ umowny - contractual ralationship

~ w stosunku do - with respect to, as regards, in relation to

~ z nominacji - rights and duties of parites to an employment relationship originated by appointment

~ z powołania - rights and duties of parties to an employment relationship originated by designation

~ z wyboru - employment by way of election

~ zależności - relation of subjection, relation of dependence, relationship of depedence

~ zobowiązaniowy - relationship resulting from an obligation

stosunki - relations

~ cywilne - civil matters

~ dyplomatyczne - diplomatic relations

~ nawiązać stosunki dyplomatyczne -to establish diplomatic relations

~ ekonomiczne - economic relations

~ handlowe - trade relations

~ konsularne - consular relations

~ nawiązać stosunki konsularne - to

establish consular relations

~ majątkowe - property relations

~ ~ małżeńskie - matrimonial property relations

~ między - relationship between

— rodzicami a dziećmi - relations between parents and children

~ nawiązać stosunki - to establish

relations

~ powiernicze - trusteeship relations

~ pozamałźeńskie - adultery, extramarital relations, adulterous relations <extra-conjugal>

~ pracy - labour relations, employment pecuniary relations

~ prawne - legał relationship, jural relations

~ przedmałżeńskie -premaritał relations

~ przyjazne - friendly relations

~ rasowe - race relations

~ seksualne - sexual relations

~ wewnętrzne - intemal relations

~ wzajemne - mutual relations

~ zerwać stosunki - to break off

relations

stowarzyszenie - society, association

~ prowadzące działalność gospodarczą

- association engaged in economic activity

~ statut - articles of association

~ w celach niezarobkowych - non-

profit association

~ wyższej użyteczności - association of public interest

~ zarejestrowane - registered association <society> (being an artificial person)

~ zwykłe - ordinary association

<society> (not being an artificial

person)

strajk - strike, tum-out

~ głodowy - hunger strike

~ okupacyjny-sit-in strike, sit-down strike

~ powszechny - generał strike

~ protestacyjny - protest strike

~ szkolny - school strike

strajkować - to be on strike, to strike, to be out

strajkow/y - strike

~ akcja - strike action

~ komitet - strike committee

~ pikieta - strike picket

staj kujący - striker

strata/y - loss, waste

~ bilansowa - balance loss, book loss

~ moralna - morał damage

~ nadzwyczajna - extraordinary loss

~ pokrycie straty - coverage

~ ponieść stratę - to incur <sustain>

a loss

~ wyrównanie straty - compensation of a loss

~ wyrównanie - compensation of loss strategia - strategy

straż - guard, escort

~ bankowa - bank guard

~ graniczna - frontier guard

~ leśna - forest guard

~ łowiecka - gamekeepers

~ miejska - municipal guard

~ ochrony przyrody - naturę conservancy guard

~ portowa - harbour guard

~ pożarowa (ogniowa) - fire brigade

~ przemysłowa - industrial guard

~ więzienna - prison guard

strażnik - guard, custodian, keeper, escort strefa - zonę, area, belt

~ bezatomowa (zdenuklearyzowana) -atomic-free zonę, non-atomic zonę, atom-free zonę, zonę free of atomie weapons

~ dolarowa - dollar area

~ ekonomiczna - economic zonę

~ neutralna - neutral zonę

~ ochrony rybołówstwa - fishery conservation zonę

~ okupacyjna - occupational zonę, zonę of occupation

~ przyfrontowa - front linę zonę

~ przyległa - zonę adjacent

~ rybołówstwa - fishing zonę

~ walutowa - currency zonę

~ wojenna - theatre of war

~ wolnego handlu - free trade zonę

~ wolnocłowa - duty-free zonę

~ zakazana - forbidden, prohibited <no-

admittance> zonę

~ zdemilitaryzowana - demilitarized

zonę

~ zneutralizowana -neutralized zonę

streszczać - to abridge, to summarize

stręczenie - procuring

stręczyciel - procurer, pimp, pander

stręczycielka - procuress, pander

stręczycielstwo - procuring, procurement,

proxenitism

stręczyć - to procure, to pander

strona/y - (podmiot umowy) party, page, side; (uczestnik procesu) party;

(element, część) part, element

~ czynności prawnej - party to a legał

transaction

~ konwencji - party to a convention

~ pokrzywdzona - injured party

~ poszkodowana - aggrieved party,

injured party

~ powodowa - suitor, complainer,

complaintant, petitioner, plaintiff, zob.

powód

~ w sprawie cywilnej - plaintiff

~ w sprawie rozwodowej - petitioner

~ pozwana - defendant, zob. pozwany

~ w sprawie rozwodowej - respondent

~ procesowa - litigant party, party in

litigation

~ przeciwna - opposing party, adverse

party

~ przegrywająca - łosing party

~ przesłuchać strony - to hear the

parties

~ przesłuchanie strony - hearing

<statement> of a party

~ skarżąca - plaintiff, pursuer

~ spór wiodąca - litigant, party to a litigation

~ stosunku prawnego - party to a legał relationship

~ trzecia strona - third party

~ umawiająca się - contracting party

~ wysoka - high contracting party

~ umowy - party to a contract, to an agreement

~ uprawniona - entitled party

~ w postępowaniu administracyjnym -party in administrative proceedings

~ w procesie - litigant

~ winna - the party to blame

~ wnosząca apelację - plaintiff in error

~ wojująca (walcząca) - belligerent party

~ występować w charakterze strony w procesie - to litigate

~ zainteresowana - party concemed, interested party

~ zgoda stron - consent of the parties

~ zwolniona od kosztów sądowych -party exempt from court fees

stronnictwo polityczne - political party

stronniczo - partially, in a spirit of partiality

stronniczość/cią - partiality, bias, infaimess

stronniczy - partial, biased, unfair

strony (w procesie sądowym) - parties, sides, pages, parties in a suit, parties to a suit

~ kontraktu - parties of <to> the contract

~ konwencji - parties to the convention

~ porozumienia - parties to the agreement

~ pozostająca w sporze - contending parties

~ przesłuchanie stron - statements of parties

~ sporu - parties to the dispute

~ umawiające się strony - contracting parties

~ w procesie sądowym - litigant parties strój - dress

~ urzędowy - official dress struktura - structure, layout, texture

~ normy - structure of a norm

~ przedmiotu - structure of the subject matter

~ systemu prawa - structure of a system of law

strzec - to guard, to watch

studia - (nauka na uczelni) studies; (praca badawcza) research

~ ekonomiczne - economic studies

~ prawnicze - legał studies

~ wyższe - university studies

stwierdzać, stwierdzić - to State, to ascertain

~ stwierdzać pod przysięgą - to certify under oath

~ stwierdzać zgon - to certify a death stwierdzenie - ascertainment, confirmation, declaration, statement

~ nabycia spadku - confirmation of acąuisition of inheritance, ascertainment of the acąuisition of an inheritance

~ nieważności decyzji - declaration of invalidity of a decision

~ nieważności testamentu - declaration of nullity of a will

~ ojcostwa - ascertainment of patemity

~ praw do spadku - ascertainment of the rights to inheritance

~ prawa obcego - ascertainment of foreign law

~ prawomocności - ascertainment of validity

~ w celu stwierdzenia - to ascertain

~ wykonalności wyroku zagranicznego

- ascertainment conceming the possibility of execution of a foreign decision

~ wzajemności - ascertainment of reciprocity

~ zgonu - declaration of death

stwierdzić - to State, to claim, to ascertain stypendium - grant, scholarship, fellowship

~ fundowane - scholarship granted by the prospective employer

~ naukowe - scientific scholarship

~ państwowe - State scholarship stypulacja - stipulation subrogacja - subrogation

~ prawa - subrogation of rights subskrybcja -subscription, underwriting

~ publiczna - public subscription subskrybent - subscriber subskrybować - to subscribe to substancja - (prawn.) substance

~ dusząca - suffocating substance

~ parząca - scalding substance

~ trująca-poisonous substance

substancjonowanie stanu faktycznego -substantiating the State of facts

substytucja - substitution

~ procesowa - substitution in court proceedings

substytucyjne pełnomocnictwo -substitutive power of attomey

substytut - substitute

subsumcja - subsumption subsumcyjny - subsumptive subsumować - to subsume subsumowanie - subsumption subsydiarny - subsidiary subsydiować - to subsidise subsydium - subsidy, subvention, grant-

in-aid

subwencja - subsidy, subvention, grant sukcesja - succession

~ ogólna (generalna) - generał succession

~ państw - succession of States

~ pozatraktatowa - off-treaty succession

~ rządów - succession of govemments

~ szczególna - singular succession

~ traktatowa - treaty succession

~ uniwersalna - universal succession

sukcesor - successor

sukcesyjny - successional suma - amount

~ brutto - gross amount

~ łączna - total sum

~ ubezpieczenia - insurance sum

sumienn/y - honest, conscientious, scrupulous

~ kupiec - honest <diligent> trader

superarbiter - umpire

superata - surplus; (kasowa) cash surplus;

(towarowa) stock surplus

supermocarstwo - super power

surogacja - substitution (of something for something)

surogat - substitute

~ pieniądza - substitute currency

surow/y - severe, rigid, strict, rigorous

~ dyscyplina - rigid <strict> discipline

~ kara - harsh penalty

~ środki - rigorous measures

~ wyrok - severe judgement

surowość - rigour, severity, stemness, harshness

~ kary - severity of a penalty, harshness of a punishment

~ rażąca surowość - shocking severity, shocking severity of penalty

~ wyroku - severity of a judgement, harshness of a judgment

suspensywność - suspensory condition

~ środka odwoławczego - appeal which involves suspension

suspensywny - suspensory

sutener - prostitute’s protector, fanct man, pander, pimp, souteneur

sutenerstwo - living on the eamings of a prostitute and giving her protection

suweren - sovereign

suwerenność - sovereignty

~ ludu - sovereignty of the people

~ naruszenie suwerenności -

infringement of sovereignty

~ państwowa - State sovereignty

~ terytorialna - territorial sovereignty

suwerenny - sovereign

swoboda/y - freedom, liberty, discretion

~ decyzji - discretion of decision, discretionary powers

~ działania - liberty of action, freedom of action

~ konstytucyjne - constitution granted freedoms, constitutive freedom, constitutive liberty

~ mieć pełną swobodę - to have fuli discretion (to)

~ obywatelskie - civil freedoms, civil liberties

~ przemieszczania się - free movement

~ przyznanie swobód - granting of freedom

~ umów - freedom of contract

~ wyrażania opinii - free expression of opinion

~ zawierania umów - liberty of contract

swobodna ocena dowodów - free

appraisal of evidence

sygnalizacja (doniesienie) - signalling, notification

~ o usterkach w urzędowaniu -notifying about defects in the conduct of official business

sygnatariusz - signatory

sygnatura - file number, file no, reference no, signature

~ akt - reference symbol of documents <of files>

symbol - symbol

symboliczna złotówka - one zloty as

a symbolic minimum indemnity

symulacja - simulation

symulować - to simulate

syndyk - generał receiver, official receiver, trustee, syndic, legał adviser

~ ostateczny - official receiver, trustee in bankruptcy

~ tymczasowy - provisional receiver

(in bankruptcy)

~ upadłości - receiver in bankruptcy

syndykat - syndicate

~ bankowy - banking syndicate synod - synod system - system

~ bankowy - bank system, banking system

~ bezpieczeństwa zbiorowego - system of collective security

~ finansowy - financial system

~ gospodarczy - economic system

~ instancyjny - system of court instances - jednopartyjny -mono-party system, one-party system

~ kolizja systemów prawnych -conflict of legał systems

~ mandatowy - mandatory system

~ monetarny - monetary system

~ oświaty - educational system, school system

~ parlamentarny -parliamentary system ~ partyjny - party system

~ penitencjarny -penitentiary system

~ polityczny - political system

~ prawa - system of law

— międzynarodowego - system of intemational law

~ prawny - legał system

~ prezydencki - presidential system

~ przedstawicielski -representative system

~ społeczny - social system

~ wyborczy - electoral system

~ zbiorowego bezpieczeństwa - system of collective security

systematycznie - systematically systematyzacja - systematization sytuacja - situation, standing, position

~ ekonomiczna - State of affairs

~ finansowa - financial position, financial State

~ niebezpieczna - precarious financial situation

~ prawna - juridicial position, legał position

szabrownictwo - looting of property abandoned through war events

361

szacować - to estimate, to assess, to value szacowanie - estimation, valuation

szajka - gang

~ bandycka - band of robbers, gang of bandits

~ złodziejska - gang of thieves szalbierstwo - cheating to the detriment of hotels, restaurants and transport means

szanować - to respect, to esteem

szantaż - blackmail, ramp, extortion

~ usiłowanie szantażu - attempted blackmail

~ być szantażowanym - to be blackmailed

szantażować - to blackmail, to ramp szantażysta - blackmailer, extortioner szczególn/y - particular, special, specific

~ pełnomocnictwo - limited power of attomey

~ przepisy - special provisions

~ testament - will of a non-standard form

szczególnie - in particular, particularly, especially

szczegół - detail, particular, item szczegółowo - in details

szczegółow/y - detailed

~ opis - detailed description

~ oszacowanie - detailed estimate szczepienie - vaccination

~ obowiązkowe - obligatory vaccination

~ ochronne - protective vaccianation szef - head, leader, chief

~ delegacji - head of delegation

~ misji - head of the mission

~ protokołu - chief of protocol

~ rządu - head of the govemment

szelf kontynentalny - Continental shelf szerzyć - to disseminate, to propagate szkalować - to slander, to backbite, to defame

szkalowanie - slander, backbiting, defamation

szkoda/y - damage, injury, detriment, harm ~ deliktowa - damage arising from tort

~ działanie na szkodę - acting to the detriment of

~ fizyczna - physical harm

~ górnicza - mining damage

~ jądrowa - nuclear damage

~ kompensata szkody - compensation for damage

~ kontraktowa - damage arising from contract

~ likwidacja szkody - loss adjustment

~ likwidator szkody - loss adjuster

~ likwidować szkodę - to adjust a loss

~ losowa - damnum fatale

~ lotnicza - air damage <loss>

~ łowiecka - damage caused by gamę and by hunting parties

~ majątkowa - property loss, pecuniary prejudice, zob. szkoda na mieniu

~ materialna - financial loss, materiał damage

~ ~ na mieniu - damage to property

— na osobie - injury to the person

~ morska - sea damage <loss>

— na mieniu - injury to property

~ ~ na osobie - injury to an individual

~ naprawić szkodę - to redress

a damage, to relieve a loss, to redress an injury

~ naprawienie szkody - relief of damage — żądać - to seek relief <indemnity>

~ niemajątkowa - non-material damage

~ niezawiniona - damnum absque iniuria

~ odpowiedzialność za szkodę - liability for damage

~ odpowiedzialny za szkodę - liable for damage

~ oszacowanie szkody - estimation of damage

~ pogodowa - weather damage

~ poniesiona - damnum emergens

~ poniesiona wskutek wady rzeczy -damage sustained due to a defect of a thing

~ ponieść szkodę - to incur damage, to suffer damage, to bear damage, to sustain injury

~ poważna w mieniu - serious damage to property

~ powstała z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa - losses arising from intentional fault or a gross negligence

~ przyczynić się do powstania szkody -to contribute to the occurrence of damage

~    przyczynienie się do szkody -contribution to damage

~    rzeczywista - actual damage

-    spowodować szkodę - to cause damage

~ spowodowana - caused

—    wylaniem - damage caused by effusion

~    ~ wyrzuceniem - damage caused by ejection

~    ustalić szkodę - to assess damage

~    usunąć skutki szkody - to eliminate the injury sustained

~ usunięcie szkody - the removal of injury sustained

~ w gospodarce uspołecznionej -damage in socialized economy

~ wartość szkody - value of damage

~ wynagrodzić szkodę - to repair damage, to redress damage

~ wynikła z niewykonania zobowiązania lub zwłoki - injury caused by default or delay

~ wyrządzić szkodę - to inflict damage on sb, to cause damage, to cause prejudice, to inflict injury

~ zapobiec szkodzie - to prevent damage

~ ze szkodą dla kogoś - to sb’s detriment szkodliwość - injuriousness, noxiousness

~ działania - injuriousness of an action

~ społeczna - social noxiousness

~ społeczna czynu - noxiousness of an act to society, social noxiousness of an act

~ znikoma społeczna czynu - act of law degree of damage to society

szkodliw/y - harmful, destructive, detrimental, noxious

~ czynnik - harmful, injurious factor

~ moralnie -morally wrong

~ społecznie - injurious to the public szkodnictwo gospodarcze - activities detrimental to socialized economy szkodowość - occurrence of losses szkodowy protokół - damage report szkolenie - training, schooling, instruction

~ i kształcenie - instruction and education

~ wojskowe - military training

~ zawodowe - vocational training, Professional training

szkolnictwo - education, schools, schooling system, educational system

~ ogólnokształcące - generał education schools

~ podstawowe - primary school education

~ średnie - secondary school education

~ wyższe - higher <university> education

~ zawodowe - vocational schools szkoleniowy kurs - training course, continuation course

szkolny obowiązek <przymus> -compulsory education

~ rok - school year

szkoła - (instytucja oświatowa) school; (pogląd wspólny grupie badaczy) school, doctrine

~ antropologiczna - anthropological school

~ bezwyznaniowa - school without religious instruction

~ handlowa - school of commerce

~ klasyczna (w prawie karnym) -classic school in penal doctrine, classic doctrine in penal law

~ letnia - summer school

~ normatywna - normative school

szpieg

~ ogólnokształcąca - comprehensive school

~ podstawowa - primary, elementary school

~ poprawcza - approved school

~ prawa - school of law

~ przygotowawcza - prep school

~ przyzakładowa - school attached to

a factory

~ publiczna-public school

~ średnia - secondary school

~ świecka - secular school

~ techniczna - technical school, ęngineering school

~ wyznaniowa - denominational school

~ wyższa - university, higher school, college

~ zasadnicza zawodowa - basie vocational school

~ zawodowa - vocational <trade> school, higher vocational school

~ z internatem - boarding school

szpieg - spy

szpiegować - to spy

szpiegostwo - espionage

~ gospodarcze - economic espionage

~ przemysłowe - industrial espionage

~ uznać winnym szpiegostwa - to find guilty of espionage

szpiegować - to spy, to spy upon

(a person)

szykanowanie           jj

U szpital - hospital

~ dziecięcy - children’s hospital

~ miejski - municipal hospital

~ oddział szpitala - ward

~ położniczy - matemity hospital

~ psychiatryczny - psychiatrie hospital            i

- skierować do szpitala - to hospitalize

~ zakaźny - hospital for infectious

diseases

szpitaln/y - of hospital

~ leczenie szpitalne - hospital treatment

~ opieka szpitalna - hospital care sztab - headąuarters

~ wojskowy - military headąuarter

sztandar - banner

sztuczn/y - artificial, false                             ;

~ satelita - earth satellite

~ zapłodnienie - artificial insemination szwagier - brother-in-law

szwagierka - sister-in-law                         jj

szybkość - rapidity, speed                           ?

~ postępowania - rapidity of

proceedings                                     j

szykana - harassment                            I

szykanować - to persecute, to annoy, to             jj

worry                                             ■

szykanowanie - difficulties, mortifications, vexations

J

?!

1

363                 i'

ściągać, ściągnąć - (zainkasować) to collect, to cali in

~ należności - to collect dues

~ podatki - to collect taxes

~ wierzytelności - to enforce payment of debts, to collect debts

śćiągalny (dług, należność) - collectible, recoversable

ściągnięcie - enforcement

~ sumy poręczenia - enforcement of the pecuniary guaranty

ścigać - (poddawać sankcjom karnym) to prosecute; (poszukiwać przy pomocy organów prawa) to hunt, to pursuit, to pursue; (gonić) to chase

~ czyny - to prosecute acts

~ z oskarżenia prywatnego - to prosecute acts upon private accusation

~ karnie - to prosecute

~ na wniosek pokrzywdzonego - to prosecute on a motion by the injured party

~ przestępcę - to hunt for a criminal

~ przestępstwa - to prosecute offences

~ sądownie - to prosecute

~ wykroczenia - to prosecute petty crimes

~ z urzędu - to prosecute ex officio ściganie - (poszukiwanie przy pomocy

organów prawa) pursuit; (pościg) chase; (poddanie sankcjom karnym)

prosecution

~ czynów - prosecution of acts

~ z oskarżenia prywatnego -prosecution of acts upon private accusation

~ karne - prosecution

~ następuje na wniosek-prosecution is effected at <on> upon the reąuest

~ na wniosek pokrzywdzonego -prosecution on the injured’s motion

~ podlegać ściganiu - to be liable to prosecution

~ przestępcy - hunting for a criminal

~ przestępstw - prosecution of offences <crimes>

~ odmowa ścigania - refusal to prosecute

~ odmówić ścigania - to refuse to prosecute

~ odstąpić od ścigania - to abandon a prosecution

~ przedawnienie ścigania - time limit for prosecution

~ przestępstwo podlegające ściganiu -impeachable offence

ścisł/y - strict, close

~ nadzór - close watch

~ przestrzeganie - strict observance

~ zależność - close relationship

~ związek - closest connection

ściśle - strictly

~ poufne - strictly confidential

~ przestrzegać - to comply strictly with ślady - traces, clue

~ palców - fmger-marks

~ przestępstwa - traces of an offence <crime>

~ wykryć - to reveal evidence of an offence

~ zacierać - to destroy evidence of an offence

śledcz/y - of inąuiry

~ areszt - detention in custody pending inąuiry

~ czynność - act of inąuiry

~ eksperyment - experimental reconstruction of the scene of crime arranged by the investigating police

~ inwigilacja - surveyance during investigation

~ komisja - investigation commission

~ postępowanie - inąuisitorial procedurę

~ referendarz - investigation officer

~ sędzia - investigating magistrate

śledzić - (obserwować, kontrolować) to watch, to shadow, to investigate;

(tropić) to follow, to track

~ przebieg wykonania - to watch the process of realization

śledztwo - inąuisition, investigation, inąuiry, ąuest, examination

~ prowadzić śledztwo - to investigate, to conduct an investigation

~ ukończenie śledztwa - completion of investigation

~ akta śledztwa - records of inąuiry by public prosecutor

~ przedłużenie czasu trwania śledztwa

- extension of time for investigation

~ poddać kogoś śledztwu - submit sb to an interrogatory

~ wszcząć śledztwo - to open an judicial inąuiry, to open an investigation

ślub - marriage, wedding, nuptials

~ cywilny - registry marriage, civil marriage

~ konsularny - consular marriage <wedding>

~ kościelny - church wedding

~ świadectwo ślubu - certificate for marriage

~ brać ślub - to be married to sb, to marry sb

ślubnie - maritally

ślubny - wedding

ślubowanie - affirmation, oath

~ poselskie - solemn oath of a member of the Diet <Parliament>

śmierć - decease, demise, death

~ biologiczna - biological death

~ cela śmierci - condemned celi, condemned ward, death celi

~ cywilna - civil death

~ głodowa - starvation to death

~ gwałtowna - violent death

~ kara śmierci - death penalty, capital punishment

~ karać kogoś śmiercią - to punish sb with death

~ kliniczna - clinical death

~ komora śmierci - lethal chamber

~ skazać na karę śmierci - to sentence

to death

~ nabycie na skutek śmierci -acąuirement mortis causa

~ nagła śmierć - sudden death

~ naturalna śmierć - natural death

~ naturalną śmiercią umrzeć - to die

a natural death

~ na wypadek śmierci - in

contemplation of death

~ niebezpieczeństwo śmierci - danger of death

~ nieumyślne spowodowanie śmierci -accidental killing

~ ponieść śmierć - to suffer death

~ przez powieszenie - halter, death by hanging

~ przez rozstrzelanie - death by firing sąuad

~ przyczyna śmierci - causa mortis

~ rozporządzenie na wypadek śmierci -disposition in contemplation of death

~ samobójcza - suicidal death

~ ubezpieczenie na wypadek śmierci -death insurance

~ umrzeć gwałtowną śmiercią - to die by violence

~ wskutek nieszczęśliwego wypadku -death due to an accident, death by misadventure

~ wykonać na kimś wyrok śmierci - to

put sb to death

~ wyrok śmierci - Capital sentence, death sentence

śmiertelność - (podleganie śmierci) mortality; (liczba zgonów) death ratę

śmierteln/y - mortal, fatal, lethal, deadly

~ obrażenia - fatal injuries

średni - (przeciętny) average, mean;

(pośredni) middle, medium, medial

~ jakość - average ąuality

~ płaca - average wagę

~ szkoła - secondary school, high school środek - remedy, measure, means, instrument

~ administracyjny - administrative measure

~ dowodowy - means of evidence

~ odstraszający - deterrent

~ odwoławczy - appeal, review

~ złożyć środek odwoławczy - to lodge an appeal

~ oddziaływania penitencjarnego -means of penitentiary treatment

~ płatniczy - legał tender

~ posiłkowy - ancillary relief

~ prawny - legał remedy

~ wychowawczy - educational measure

~ zapobiegawczy - preventive measure

~ zaskarżenia - remedy at law

środki - proceeds, measures, means

~ bezpieczeństwa - security measures, safety measures

~ budżetowe - budgetary funds <means>

~ dowodowe - evidence, means of evidence

~ dyscyplinarne - disciplinary measures

~ farmaceutyczne-pharmaceutical drugs, medical drugs

~ finansowe - proceeds, resources

~ higieny osobistej - personal hygiene means

~ karne - punitive measures

~ komunikacji - transport means

~ lecznicze - medical means ~ legalne - legał measures ~ masowego przekazu - mass

(communication) media

~ masowej informacji - mass media ~ nielegalne - illegal means ~ ochronne - saveguards, protective

measures

~ odstraszające - deterrents

~ odurzające - intoxicants

~ odwetowe - retaliatory means

~ odwoławcze - means of recourse, measures of appeal

~ pieniężne - cash, monies, financial resources, pecuniary means

~ podjąć środki - to take <carry> out measures

~ poprawcze - corrective measures, corrective means

~ pośrednie - indirect means of action ~ prawne - legał remedies, means of appeal

~ ~ krajowe - domestic remedies ~ prewencyjne - preventive measures ~ probacyjne - probation measures ~ produkcji - means of production ~ profilaktyczne - preventive measures ~ przymusu - means of compulsion, coercive measures, means of coercion

~ radykalne - radical measures ~ reagowania - response measures ~ represji - coercive measures, repressive measures

~ represyjne - punitive measures

~ sanitarne i fitosanitarne - sanitary and phytosanitary measures

~ skuteczne - effective means

~ specjalne (pozabudżetowe) - special funds

~ stosować środki - to apply measures

~ transportu - means of transport

~ tymczasowe - temporary measures

~ utrzymania - means of substance <of living>

~ weterynaryjne - veterinary measures

~ wojenne - war resources, means of war ~ wychowawcze - educational measures ~ zapobiegające - preventative measures ~ zapobiegawcze -preventive measures środowisko - environment, milieu

~ człowieka - man’s environment i          ~ naturalne - habitat, environment

~ naukowe - scientific circles

~ społeczne - social milieu

<environment>

świadczenia -performances, benefits

~ niepieniężne - non-cash performances

~ okresowe - periodic performances

~ powtarzające się - repeated performances

~ socjalne - social charges, welfare benefits, social benefits

~ w pieniądzach - performances in cash

~ z ubezpieczenia społecznego - social

;             security allowances

świadczeni/e - (wywiązywanie się) performance, benefit, execution, accomplishment, consideration;

(obowiązek wobec kogoś) benefit service, charge

~ alimentacyjne - maintenance <alimony> payment

~ alternatywne - altemative performance

~ chorobowe - sickness benefit

~ ciągłe - continuous performance

।          ~ czynienia - performance of doing

I         ~ dodatkowe - additional performance

|         ~ do rąk nieuprawnionego -

performance madę to the hands an unauthorized person

~ emerytalne - old-age <retirement> benefit

~ ekwiwalentne - equivalent performance

~ fakultatywne - facultative performance

~ główne - principal performance

~ na rzecz bezrobotnego -

unemployment benefit

~ na rzecz osoby trzeciej - performance

to the benefit of a third party

~ niemożliwe - non-feasible

performance, performance impossible

to perform

~ nienależne - undue performance

~ niepieniężne - non-pecuniary performance

~ niepodzielne - indivisible performance

~ oczywiście niewspółmierne -

obviously disproportionate performance

~ odmówić przyjęcia świadczenia - to

ręject a performance

~ okresowe - periodical performance,

periodical payments

~ osobiste - performance by a specified

person

~ pieniężne - pecuniary performance

~ powypadkowe - accident benefit

~ płatne z dołu - performance payable in arrears

~ płatne z góry - performance in

advance

~ podzielne - divisible performance

~ powództwo o świadczenie - action for

a performance

~ publiczne - performance for public benefit

~ rentowe - disability benefit

~ rzeczowe - performance in re, property

performances

~ skorzystać ze świadczenia - to profit

from performance

~ socjalne - welfare benefit

~ spełnić - to provide performance, to

fulfil an obligation

•

367

~ spełnienie - completing of performance, providing of performance

~ strajkowe - strike benefit

~ sukcesywne - consecutive performance ~ ubezpieczeniowe - insurance benefit

~ uboczne - accessory performanee

~ usług - rendition <provision> of services

~ w naturze - performance in kind

~ wymagalne - enforceable performance

~ wzajemne - counter-performance, reciprocal performance, mutual performance

~ zaległe - performance in arrears

~ zaniechania - performance consisting in non-doing

~ zaoferowane - offered performance

~ zaoferowanie świadczenia - tender of performance

~ zaprzestania - performance consisting in desistance

~ zastępcze - substitutive performance

~ z czynu zabronionego - performance in compensation for a tort

~ z deliktu - performance in tort

~ zwalniające z zobowiązania -discharging performance

~ z zakładu - performance arising from . betting

świadczyć - (wykonywać coś na czyjąś rzecz) to render (service); (zeznawać w charakterze świadka) to give evidence, to attest, to depose, to bear witness, to testify

~ świadczyć na czyjąś korzyść - to testify in sb’s favour

~ świadczyć o czymś - to bear testimony

~ świadczyć przeciwko komuś - to testify against sb

~ na jakąś okoliczność - to make a statement on a ąuestion

~ usługi - to render services

świadectwo - (zaświadczenie, dokument) certificate, evidence; (zeznanie) deposition, testimony

~ autorskie -author’s certificate

~ chrztu - baptismal certificate

~ depozytowe - deposit receipt

~ fałszywe - false evidence

~ imienne - registered deposit receipt, deposit certificate

~ dojrzałości - certificate of secondary education, generał certificate of education

~ lekarskie - medical certificate

~ moralności - good conduct certificate

~ niekaralności - good behaviour certificate

~ ogólne - generał certificate of approval

~ pochodzenia - certificate of origin

~ pomiarowe statku - certificate of tonnage, tonnage certificate

~ pracy - certificate of employment

~ przemysłowe - industrial certificate

~ szkolne - school certificate

~ udziałowe - participation certificate, share certificate

~ ukończenia szkoły - certificate of graduation

~ wydać świadectwo - to grant <issue> a certificate

~ z pracy - testimonial, reference

~ zdolności żeglugowej statku -certificate of a ship’s seaworthiness

świadek - (osoba obecna przy akcie prawnym) witness, eye-witness; (osoba składająca zeznania) deponent

~ bezstronny - independent witness

~ brać na świadka - to ask to bear witness

~ dowód ze świadka - evidence by witness, proof by witness

~ kwestionować prawdomówność świadka - to impeach a witness

~ kwestionować zeznania świadka - to impugn a testimony

~ naoczny - eye-witness

~ niestawiennictwo świadka - non-

appearance of witness

~ na ślubie -best man, maid of honour, witness

~ obrony - defence witness, witness for the defence

~ oskarżenia (strony powodowej) -witness for the prosecution

~ osoba nie mogąca być świadkiem -incompetent witness in court

~ powołać na świadka - to summon

a witness

~ powołać kogoś na świadka - to cali sb in testimony

~ prawdomówny - veracious witness

~ przedstawić świadka - to produce

a witness

~ przedstawić wiarygodnych świadków

- to bring credible witnesses

~ przekupić świadka - to tamper with

a witness, to bribe a witness, to subom a witness

~ przekupywanie świadka - corruption of a witness

~ przesłuchanie świadka - hearing of a witness

~ przesłuchiwać świadka - to examine

<interrogate, ąuestion, hear> a witness

~ stronniczy - interested witness

~ strony przeciwnej - adverse witness

~ sugerować odpowiedź świadkowi - to lead a witness

~ główny świadek obrony - principal witness for the defence

~ główny świadek oskarżenia - star prosecution witness, principal witness of the prosecution

~ testamentu ustnego - witness for a nuncupative will

~ wiarygodny świadek - credible

<reliable> witness

~ wezwać kogoś na świadka - to cali sb as witness

~ wskazać świadka - to adduce

a witness

~ zajścia-viewer, witness

~ zaprzysięgać świadka - to swear in a witness

~ zaprzysiężenie świadka - attestation of a witness

~ ze słyszenia - hearsay witness

~ zeznanie świadka - attestation as witness

~ zeznanie świadka pod przysięgą -attestation under oath

świadomie -purposefully, consciously, knowingly, deliberately

~ złożyć fałszywe oświadczenie - to

make knowingly a false statement

~ działać świadomie - to act in fuli consciousness

świadomość - consciousness

~ bezprawności czynu - awareness of the lawlessness of an act

~ narodowa - national consciousness

~ niebezpieczeństwa - consciousness of danger <hazard>

~ odzyskać - to regain <recover> consciousness

~ ograniczona - limited awareness

~ prawna - sense of law

~ społeczna - public awareness, social consciousness

~ społecznego niebezpieczeństwa czynu - consciousness <awareness> of social danger of a deed

~ stan świadomości - conscious State

~ szkodliwości - awareness of harmfullness

~ brak świadomości - want of consciousness

świadom/y - (o człowieku) aware, conscious; (o czynie) conscious, wilfiil, volontary

~ macierzyństwo - volontary parenthood, planed fertility, birth control

~ niedbalstwo - deliberate neglect

~ obowiązków - aware of duties

~ stan wyłączający świadome podjęcie decyzji - state precluding a conscious decision

~ w pełni - fully conscious

~ wprowadzenie w błąd - deliberate deception

światło - light

~ w świetle czegoś - in the light of sth świat - world

~ handlowy - business world

~ nauki - scientific world

~ pracy - working world

światow/y - worldwide, global, world

~ kryzys - world crisis

~ organizajca - world organization

~ wojna - world war

świecki - lay, secular

święto państwowe - national holiday, legał holiday

świętość umów - sanctity of treaties

371

tajemnica - secret

~ bankowa - bank secret

~ być zobowiązanym do zachowania tajemnicy - to abide by secrecy of Information

~ głosowania - secrecy of voting

~ handlowa - trade secret, business secret

~ korespondencji - secrecy of correspondence

~ lekarska - physician’s professional secret

~ narady - secrecy of deliberation

~ obrońcy - defending counsel’s secret

~ państwowa - State secret

~ pocztowa - secrecy of mail

~ produkcji - technological secret, manufacture secret

~ przedsiębiorstwa - business secret

~ przestrzegać tajemnicy - to keep secret

~ służbowa - business secret, official secret, public service secret

~ telekomunikacyjna -

telecommunication secrecy, secrecy of telecommunication message

~ urzędowa - official secret

~ utrzymać w tajemnicy - to keep secret

~ wiadomości przekazywanych przy użyciu środków telekomunikacji -secrecy of Information transmitted by telecommunication means

~ wojskowa - military secret

~ zawodowa - professional secret

~ związana z wykonywaniem zawodu lub funkcji - secrecy connected with exercising a profession or function

~ dochować tajemnicy - to keep a secret tajność - secrecy

~ głosowania - secrecy of voting

~ obrad, narady - secrecy of debates

~ uchylić tajność dokumentu - to declassify a document

tajn/y - clandestine, secret, close

~ agent - secret agent

~ dokument - secret document

~ głosowanie - secret vote, secret ballot ~ nauczanie - clandestine education

~ policja - secret police

~ porozumienie - clandestine agreement

~ ściśle tajne - top secret

~ układ - secret treaty

~ zgromadzenie - clandestine meeting talweg - mid-channel of the river, thalweg tantiema - percentage of profits, bonus targnąć się na własne życie - to commit

suicide

targnięcie się na własne życie -commission of suicide, attempt against one’s life, suicidal attempt

taryfa/y - tariff, rates, Schedule

~ celna - customs tariff <schedule>

~ kolejowa - railway tariff <rates>

~ pocztowa - postał tariff <rates>

~ przewozowa - transport rates <tariff>

taryfikator kwalifikacyjny - skill grading manuał, scalę of work rates, according to a worker’s skill

technika - technics, techniąues, technology

~ kryminalistyczna - criminalistic techniąues

~ prawnicza - legał techniąues

~ ustawodawcza - legislative techniąue technokracja - technocracy technokrata - technocrat

technolog - process engineer

~ główny technolog - technology

manager

technologia - technology

~ nowa - new technical process, advanced technology

tekst - text, wording, version

~ autentyczny - authentic text

~ jednolity ustawy - Consolidated <unified> act, fmal text <version> of a statute (after amendments), consolidation act

~ pierwotny - original text

~ umowy - text of the contract, of the agreement

tekstylia - textiles, textile goods

telefon - telephone

~ komórkowy - cell(ular) phone

~ prywatny - home telephone

~ służbowy - office telephone

~ wewnętrzny - extension telephone, interphone

telekomunikacja - telecommunication

telekomunikacyjn/y-telecommunication

~ sieć - telecommunication network

~ usługi - telecommunication services

telewizja - television

tendencja-trend

~ spadkowa - downward trend

~ wzrostowa - growing trend

~ zniżkowa - falling tendency

~ zwyżkowa - rising tendency

teoria - theory

~ ciągłości podróży - principle of the continuity of travel

~ funkcjonalna -functional theory

~ indywidualizacji - theory of individualization

~ informacji - Information theory, theory of Information

~ inkorporacji - theory of incorporation

~ kontroli - theory of control

~ kreacyjna - creation theory

~ legalna dowodów - legał theory of evidence

~ naukowa - scientific theory

~ normatywistyczna - normative theory

~ obalić teorię - to refute a theory

~ opisowa - descriptive theory

~ państwa - theory of the State

— i prawa - theory of State and law

~ podziału władzy - theory of the separation of powers

~ połączyć teorię z praktyką - to combine theory and practice

~ prawa natury - theory of the law of naturę

~ przedstawiać teorię - to present

a theory

~ psychologiczna - psychological theory

~ socjologiczna - sociologicał theory

~ stosowania prawa - theory of law application

~ substancjonowania - theory of substantiating

~ tworzenia prawa - theory of law creation

~ tworzyć teorię - to form a theory

~ udowodnić teorię - to prove a theory

~ umowy społecznej - theory of social contract

~ uzewnętrznienia woli - theory of manifestation of will

~ wartościująca, oceniająca -

evaluating theory

~ winy - theory of guilt

~ woli - volition theory

~ wykładni - interpretation theory

~ wysunąć teorię - to advance a theory, to put forward a theory

~ względności - theory of relativity

teren - ground, area, site, lot, lend, terrain; (działalności itp.) sphere, field

~ budowlany - building plot

~ budowy - construction site

~ państwowy - State land

terenowy - local, regional

~ organ administracji - agency of local state administration

~ o właściwości ogólnej - local State administration agency vested with generał powers

~ o właściwości szczególnej - local state administration agency with particular powers

termin - datę; (upływ czasu) time limit, period of time, time-frame; (wyraz o ustalonym znaczeniu) term, expression; (data końcowa) finał datę, deadline

~ bez zachowania terminu wypowiedzenia - without observing the terms of notice

~ biec (o terminie) - to run

~ dochować terminu - to fali within

a time limit, to meet a time limit

~ dodatkowy - additional time limit

~ do dochodzenia ojcostwa - time limit for a patemity claim (affiliation proceedings)

~ do dochodzenia roszczenia - time limit for vindication (of one’s claim)

~ do zawarcia umowy - time limit to conclude a contract

~ do złożenia sprzeciwu - time limit for presenting a demurrer <an objection>

~ gwarancji - time limit of a guaranty

~ handlowy - business term

~ końcowy - deadline, time limit ad quem

~ na złożenie środka odwoławczego -time limit to lodge an appeal

~ nie dochować terminu - to miss

a deadline                                           j

~ oceniający - evaluating term                    ;

~ odbywania kary - term of imprisonment

~ ogólny - generał term

~ opisowy - descriptive term

~ ostateczny - deadline, closing datę, fmal term

~ płatności - maturity datę, datę of payment, time limit for payment

~ początkowy - time limit a quo

~ porządkowy - time limit as ordered

~ prawniczy - legał term

~ przedawnienia - period of limitation

~ przedłużyć - to extend a deadline

~ przepisany - prescribed time

~ przyszły - futurę datę

~ prawny - term of the law

~ sądowy - time fixed by a court,

forensic term

~ spełnienia świadczenia - finał datę for

performance

~ techniczny - technical term

~ umowny - time limit fixed in a contract, conventional term

~ upłynąć (o terminie) - to expire, to run out

~ upływ terminu - expiration of term

~ ustalony - allotted time

~ ustawowy - statutory time limit

~ ważności - term of validity

~ w terminie - within a time frame ,                      ■ ,

~ wygasły - expired term

~ wygaśnięcie terminu - cesser of term

~ wymagalności - time limit of

claimability

~ wypowiedzenia - term of notice

~ ustawowy termin wypowiedzenia -

statutory term of notice

~ wyznaczyć termin rozprawy - to put

on a trial

~ zasiedzenia - time reąuired for

acquisitive prescription

~ zastrzeżony na rzecz dłużnika - time

limit stipulated for a debtor

373

~ zastrzeżony na rzecz wierzyciela -time limit stipulated for a creditor

~ zawity (prekluzyjny) - finał time limit, strict term of time

terminologia - terminology

~ prawna - terminology of the law

~ prawnicza - legał terminology

~ ustawy - terminology of a statute

terminowo - timely, in time

terminy - time limits

~ obliczanie terminów - calculation of statutory time limits

terror - terror

~ akt terroru - act of terrorism

terrorysta - terrorist

terroryzm - terrorism

~ spisek terrorystyczny - terrorist plot terroryzować - to terrorise terytorialny - territorial

~ podział kraju - territorial division of the country

terytorium - territory

~ mandatowe - mandated territory

~ okupowane - occupied territory

~ państwa - territory of a State, national territory

test - test

~ trzeźwości (alkomat) - breathalyzer

~ poddać kogoś testowi trzeźwości - to give sb a breathalyzer

testament - testament, last will

~ beneficjent z testamentu - devisee beneficiary, legatee

~ bez testamentu - intestate

~ forma testamentu - form of a will

~ holograficzny - holographic will

~ kwestionować testament - to contest, to dispute a will

~ kwestionować ważność testamentu -to contest a will

~ na podstawie testamentu - by testament

~ nieważność testamentu - invalidity of a will

~ nieważny - nuli and void will <testament>

~ notarialny - will drawn by a notary, testament madę before a notary

~ obalić testament - to overtum a will, to revise a testament

~ odwołać testament - to revoke a will

<testament>

~ odwołanie testamentu -revocation of a will <testament>

~ ogłoszenie testamentu -announcement of a will

~ otwarcie testamentu - opening of

a will

~ otwarcie i ogłoszenie testamentu -proving of a will

~ otworzyć i ogłosić testament - to open and read a will

~ podważyć testament - to fight

<contest> challenge the will

~ późniejszy - later testament

~ proces o unieważnienie testamentu -will suit

~ przekazać coś testamentem - to transmit sb by will

~ przekazanie majątku testamentem -devise

~ rozporządzić w drodze testamentu -to dispose by a will

~ rozrządzenia w testamencie -dispositions in the will

~ spisany ręcznie - written by hand

~ sporządzić testament - to draw up

a will <testament>

~ świadek sporządzenia testamentu -testamentary witness

~ szczególny - will in a non-standard form, emergency will, informal will

~ ukryć testament - to suppress

a testament

~ umrzeć pozostawiwszy <nie pozostawiwszy testamentu> - to die testate, to die intestate

~ unieważnić testament - to annul

a will, to revoke a will

~ ustny - nuncupative will, verbal testament, orał will

~ ważność testamentu - validity of a will

~ własnoręczny - oligraphic testament

~ wobec świadków - will madę in the presence of witnesses

~ wojskowy - military testament

~ wspólny - mutual testament

~ wykonawca testamentu - executor of

a will

~ wymienić kogoś w testamencie - to mention sb in one’s will

~ zapisać coś komuś w testamencie - to leave sth to sb by will

~ zapisać w testamencie - to beąueath

~ zdolny do sporządzenia testamentu -able to devise properly

~ zwykły - ordinary will

testamentarny -testamentary testamentowo - by testament testamentow/y - will, testamentary

~ darowizna - testamentary gift

~ dziedziczenie - succession by testamentary disposition, testamentary succession

~ opiekun - testamentary guardian

~ polecenie - testamentary instruction

~ rozporządzenie - testamentary arrangements, testamentary disposition

~ spadkobierca-testamentary beneficiary

~ zachowek - legitim

~ zapis - testamentary legacy

~ zdolność - testamentary capacity

testator - devisor, testator

testować - (poddawać testowi) to test, to put to a test; (sporządzać testament) to beąueath

teściowa - mother-in-law

teść - father-in-law

teza - thesis, proposition

thalweg - thalweg

tłumacz - (pisemny) translator; (ustny) interpreter

~ konferencyjny - conference interpretor

~ przysięgły - swom translator <interpreter>

~ tekstowy - translator

~ ustny - interpreter

tłumaczenie - (wyjaśnienie) interpretation; (przekład) translation

~ konsekutywne - consecutive translation

~ oświadczenia woli - interpretation of declaration of intention

~ równoczesne - simultaneous translation

tłumaczyć - (wyjaśniać) to explain; (przekładać z języka na język) to translate, to interpret

~ ustnie - to interpret

toczyć się - to take place, to run

~ sprawa toczy się - suit is pending

toga - gown, dress

tok - course, run, procedurę

~ instancji - due course of instance

~ postępowania - course of proceedings ~ służby - course of service ~ sprawy - course of a case

~ w toku - in the course of

~ w toku postępowania - in the course of proceedings

tolerancja religijna - religious toleration tortura - torturę

torturować - to torturę, to torment torturowanie - torment, torturę totalitarny - totalitarian totalitaryzm - totalitarianism totalizm - totalitarianism towar - commodity, merchandise towarow/y - of goods

~ giełda - commodities exchange

~ obrót - trade, circulation of goods, commodity circulation, trade tumover

~ znaki - trade marks

towary - goods, commodities, merchandise

~ eksport towarów - exportation of goods

towarzystwo - company, society

~ dobroczynności -charitable Corporation

~ funduszy powierniczych - trust funds society

~ holdingowe - holding company towarzysząc/y - accompanying, enclosed, attendant

~ dokumenty-accompanying documents

~ okoliczności - attending circumstances, concomitant circumstances

~ osoba - escort

tożsamość - identity, sameness

~ czynu - identity of an act

~ dowód tożsamości - identity card

~ rzecz oznaczona co do tożsamości -identified thing

~ stwierdzić tożsamość - to declare identity

~ ustalenie - Identification

~ ustalić - to identify

tożsamy - identical

tracić - to lose

~ moc - to cease to be in force, to be vacated

~ prawo - to forfeit a right

~ do urlopu - to forfeit the right to holidays <vacations>

tradycja - tradition

tradycyjny - traditional

traktat - (umowa międzynarodowa) treaty;

(rozprawa naukowa) treatise (zob.

konwencja, porozumienie, umowa)

~ arbitrażowy - treaty of arbitration

~ cesyjny - treaty of cession

~ dwustronny - bilateral treaty

~ ekstradycyjny - extradition treaty

~ handlowy - commercial treaty

~ kontrakt - contractual treaty

~ międzynarodowy - intemational treaty

~ naruszyć - to infringe <break> a treaty

~ negocjować - to negotiate a treaty

~ o charakterze kontraktu - treaty

bearing the characteristics of a contract

~ normotwórczy traktat, ustawa - law-making treaty, treaty-law, treaty bearing the characteristics of a law

~ odstąpić od traktatu - to renounce

■ a treaty

~ o nieagresji - non-aggression treaty

~ o pomocy wzajemnej - treaty of mutual assistance

~ o przyjaźni - treaty of friendship

~ osiedleńczy - settlement treaty

~ o sojuszu i przyjaźni - treaty of alliance and friendship

~ otwarty - open treaty

~ podlega ratyfikacji - treaty is subject to ratification

~ podpisać - to sign a treaty

~ pokojowy-peace treaty

~ prawotwórczy, ustawa - law-making treaty

~ przyjaźni - treaty of friendship

~ ratyfikować - to ratify a treaty

~ sojuszniczy - treaty of alliance

~ trójstronny - tripartite treaty

~ wielostronny - multilateral treaty

~ wojskowy - military treaty

~ w sprawie ustalenia granic -boundary treaty

~ wypowiedzieć - to denounce a treaty

~ zamknięty - closed treaty

~ zawrzeć - to conclude a treaty, to enter into a treaty

~ zerwać - to break <violate> a treaty

~ żeglugowy - treaty of navigation traktatowy - of treaty, of treaties

~ prawo - law of treaties

traktować - to treat

traktowanie - treatment

~ na zasadach równości - treatment by reciprocity

~ nieludzkie - inhuman treatment

~ poniżające - degrading treatment

~ uprzywilejowane - priority treatment transakcja/e - transaction, deal, business, operation

~ arbitrażowa - arbitrage transaction

~ dewizowa - foreign exchange transaction <operation>

~ dwustronna - bilateral transaction

~ fikcyjna - fictitious <artificial> bogus transaction

~ finansowa - fmancial transaction

~ giełdowa - exchange deal, transaction on the Stock Exchange

~ gospodarcza - business transaction

~ gotówkowa - cash transaction

~ kompensacyjna-compensation transaction

~ kredytowa - credit transaction

~ wiązana - chain transaction, tied business

~ wymienna - barter transaction transfer - transfer, remittance translatywny (sposób nabycia prawa) -translative (way to acąuire rights)

transport - carriage, transport(ation), carrying

~ autobusowy -bus transport

~ drogowy - road transport

~ kolejowy - railway transport

~ lądowy - land transport

~ lotniczy - air transport

~ morski - sea transport

~ powietrzny - air transport

~ publiczny - public transport

~ środki - transport means

~ wodny - water transport

transportow/y - transport

~ środek - transport mean

~ ubezpieczenie - transport Insurance tranzyt - transit

~ bezcłowy - free transit

~ lądowy - land transit

~ uprzywilejowany -privileged transit tranzytowy - transit

trasa - route, itinerary

~ dojazdowa - transit road trasant - drawer (of a bill) trasat - drawee (of a bill) trata - draft, bill of exchange

treść - content, essence, tenor, substance, purport

~ czynności prawnej - essence of a legał transaction

- dokumentu - content of a document

~ istotna - body, tenor, essence

~ orzeczenia - content of a decision

~ oświadczenia woli - content of

a declaration of will <intention>

~ porozumieć się co do treści - to agree upon the contents

~ przepisu - content of a rule <of a legał provision>

~ spis treści - contents, table of contents ~ świadczenia - essence of performance ~ umowy - contents of a contract

trop - trail, clue, scent, track

tropić - to hunt, to sleuth, to trail trój przymierze - triple alliance trójstronny - three-sided, tripartite truciciel - poisoner

trucizna - poison

trudnić się - to be engaged

~ handlem - to be involved in trading

~ nierządem - to prostitute oneself

~ przemytem - to be involved in smuggling

trust - trust

~ bankowy - banking trust

~ naftowy - oil trust

trwać - to last

trwałość - durability, stability, permanence ~ małżeństwa - stability of marriage,

durability of marriage

~ rozkładu pożycia - irreversible breakdown of marriage, permanent desintegration of marriage <breakdown of marriage>

~ stosunku pracy - stability of employment

trwał/y - durable, permanent

~ pokój - durable <lasting> peace trwanie - duration

~ kadencji zarządu spółki - term of office of company managing board

kary więzienia - term being served ~ kontraktu - currency of a contract

~ mandatu poselskiego - term of office of a member of the Diet

tryb - form, course, modę, procedurę

~ doraźny tryb sądzenia - summary justice

~ działania - modę of operation

~ kształcenia - course of education

<instruction, training>

~ nadzoru - form of supervision

~ obradowania - procedurę of debates

~ ogłaszania uchwał - procedurę of promulgation of laws <of statutes>

~ postępowania mandatowy - modę of proceedings, procedurę by police tickets

~ postępowania przyspieszony -speeded-up procedurę

~ postępowania zwykły - usual procedurę

~ powoływania - manner of appointment

~ rozwiązania umowy - modę of contract dissolution <termination>

~ uproszczony - simplified procedurę

~ w trybie administracyjnym - by

administrative channels

~ w trybie przyspieszonym - in short order

~ w trybie sądowym - under legał

process

~ wymagany - reąuired procedurę

~ zawierania umów - modę of contract conclusion

~ zwykły - usual procedurę

~ życia - modę of life

— pasożytniczy - parasitic modę

<way> of life

trybuna - gallery

~ dla publiczności (w parlamencie) -visitors’ gallery (in the parliament)

trybunał/u - tribunal

~ administracyjny - administrative tribunal

~ arbitrażowy - arbitral tribunal

~ dyscyplinarny - disciplinary tribunal ~ kompetencyjny - Tribunal for

Delimitation of Powers

~ Konstytucyjny - the Constitutional Court

~ Obrachunkowy - Audit Board

~ rozjemczy - arbitration tribunal

~ sądowy - judicial tribunal

~ Sprawiedliwości - Court of Justice

~ Stanu - the State Tribunal, Tribunal of State

~ ubezpieczeń społecznych - social insurance tribunal

trzeźwość - sobriety

~ poddać kogoś testowi - to give sb a breathalyzer

~ zawodowa - sobriety obligatory in one’s profession

tura wyborów - round of elections twierdza - fortress, stronghold twierdzący - aftirmative

twierdzić - to make an allegation, to make an assertion

~ bezpodstawnie - to allege without reason

tworzenie - creation, formation, shaping - prawa - creation of law, law-shaping ~ rządu - forming of a govemment

~ stanowisk pracy - creation of jobs tworzyć - to create, to make, to constitute

~ prawo - to create <to make> law

~ rząd - to form a govemment

twórca - author

twórczość - creative production <output> ~ artystyczna - artistic activity

<production output>

~ literacka - literary production <output>

~ naukowa - scientific production <output, activity>

~ racjonalizatorska-innovative activity, rationalization <innovation> proposals

~ wynalazcza - inventive activity

tymczasow/y - temporary, provisional, interim

~ areszt - preliminary custody

~ aresztowanie -provisional detention, preliminary detention, temporary arrest

~ obawa ucieczki jako podstawa aresztowania - apprehension of flight as grounds for pre-trial detention

~ odstąpić od tymczasowego aresztowania - to waive preliminary detention

~ zastosować - to impose <to apply> preliminary detention

~ nakaz - interim injunction

~ miejsce zamieszkania - temporary abode

~ świadectwo - provisional certificate

~ zarządzenie sądu - court interim enforcement order

tymczasowo - temporarily, provisionally typ - type, model, make

~ państwa - type of State

~ prawa - type of law

~ rządu - type of govemment

typizacja - standardization

typologia - typology

~ przestępstw - typology of offences

~ wykroczeń - typology of petty crimes tytuł - (nazwa aktu prawnego) title, deed;

(człon podziału kodeksu, konwencji itp.) title; (pozycja wydawnicza) title

~ dokument stanowiący tytuł własności - title deed, instrument of title

~ egzekucyjny - enforcement title <document>, executory document <deed>

~ honorowy - honorary title, title of honour

~ kodeksu - title

~ mieć tytuł do czegoś - to have a title to a thing

~ nadać tytuł - to bestow <conter> a title

~ naukowy - scientific title, academic title

~ oficjalny - official title

~ oparty na posiadaniu - title by possession

~ pod tytułem darmym - gratuitously

~ pod tytułem nieodpłatnym -

gratuitously, voluntary

~ pod tytułem odpłatnym - for

a consideration, for value

~ posiadania - possessory title

~ prawny - (legał) title

~ urzędowy - title of office

~ własności - title to ownership, title deed

— posiadać - to hołd a title

~ wadliwy tytuł prawny - bad title

~ wykonawczy - enforceable document, executive title, executory document with a writ of execution, order for enforcement

~ wykazać tytuł prawny - to show a good title

~ zabezpieczenia - security warrant, warrant for securing a claim

ubezpieczać, ubezpieczyć - to insure, to secure, to assure, to protect

ubezpieczający - insurance taker, insuring party, insurant (person who pays), insurer (company undertaking to make payment in case of loss)

ubezpieczeni/e - insurance, assurance

~ dobrowolne - voluntary insurance

~ emerytalne - pension assurance

~ fakultatywne - facultative insurance

~ frachtu - freight insurance

~ generalne - generał insurance

~ gospodarcze - economic insurance

~ grupowe - group insurance

~ imienne na wypadek śmierci -straight-life insurance

~ koasekuracyjne-co-insurance

~ kredytu - credit insurance

~ lądowe - land insurance

- ładunku - cargo insurance

~ łączne - all-in insurance

~ majątkowe - property insurance

~ morskie - marinę insurance

~ na okaziciela - insurance to bearer

~ na określony termin - term insurance

~ na ryzyko pierwsze - first risk clause insurance

~ na rzecz osoby trzeciej - third party insurance

~ na wypadek bezrobocia -unemployment insurance

~ na wypadek choroby - sick insurance, health insurance

~ na wypadek inwalidztwa - disability insurance

- na wypadek niezdolności do pracy -disability insurance

~ na wypadek szkody - indemnity insurance

~ na wypadek śmierci - death insurance

~ na wypadek uszkodzenia ciała -injury insurance

~ na wypadek włamania -burglary insurance

~ na życie - life insurance

~ obejmować ubezpieczeniem - to cover by insurance

~ obowiązkowe - compulsory insurance, obligatory insurance

~ obowiązkowe majątkowe -compulsory property insurance

~ OC za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów - civil liability insurance against damage arising from traffic of vehicles, automotive liability insurance

~ od gradobicia - insurance against hail ~ ~ i powodzi - insurance against hail and flood

~ od kradzieży z włamaniem -insurance against theft with burglary

~ od nieszczęśliwych wypadków -accident insurance

~ odnowić - to renew insurance

~ od odpowiedzialności cywilnej - civil liability insurance

~ od odpowiedzialności cywilnej wobec osób trzecich - third party insurance

~ od odpowiedzialności prawnej -third-party insurance

~ od ognia - insurance against fire

~ od pożaru - fire insurance

~ od rabunku - insurance against robbery

~ od ryzyka ~ insurance against risk

~ od ryzyka utraty lub uszkodzenia towarów podczas przewozu -insurance against the risk of loss or damage to goods during carriage

~ od ryzyka wojny - war risk insurance

~ od strat - loss insurance

~ od strat powstałych w związku z przerwą w pracy - business interruption insurance

~ od strat spowodowanych powodzią -insurance against loss from flood

~ od szkody — damage insurance

~ od wszelkiego ryzyka — all risks insurance

-    od wypadków i utraty zdrowia -accident and health insurance

-    od zdarzeń losowych - insurance against casualties

-    osobowe — personal insurance, insurance of persons

-    osobowe na okaziciela — insurance of persons with policy payable to bearer

-    podwójne - double insurance

-    powyżej wartości przedmiotu ubezpieczenia - overinsurance

-    przedmiot ubezpieczenia -subject matter of insurance

' przedsiębiorstw na wypadek postoju - business interruption insurance

-    przymusowe - compulsory insurance

-    rzeczowe - insurance of things, social insurance

-    socjalne - social security assurance

-    społeczne - social welfare protection, social insurance, social security

- statku - hull insurance

~ składka - hull premium

~ towaru od ryzyka transportowego -insurance of goods in transit

~ transportowe - transport insurance, action insurance

~ umowa - insurance contract <policy>

~ umowne - contractual insurance

~ wartość - insured value

~ warunki i zasady ubezpieczenia -

terms and conditions of insurance

~ właściciela domu -homeowner’s

insurance

- w transporcie lotniczym - air

transport insurance

~ wykupić - to place insurance

~ wzajemne - mutual insurance

~ zawrzeć umowę ubezpieczenia - to

contract an insurance policy

~ zwykłe - ordinary insurance

ubezpieczeniow/y - insurance

~ agent - insurance agent

~ klauzula - insuring clause

~ makler - insurance broker

~ pokrycie - insurance coverage

~ polisa imienna - straight policy

~ polisa na okaziciela - policy to bearer

~ polisa na zlecenie - policy to order

~ pośrednictwo — insurance brokerage

~ pośrednik — insurance broker

~ prawo - insurance law

~ składka - insurance premium

~ stawka - premium

~ suma - insured sum

ubezpieczony — insured, assured (person to whom payment will be madę); policy, holder

ubezpieczyciel — insurer (company undertaking to make payment in case of

loss)

ubezpieczyć — to insure, to assure, to protect, to secure

~ dodatkowo - to insure additionally ~ fracht - to insure freight

~ ładunek — to insure cargo

~ od kradzieży z włamaniem - to insure against theft with burglary

~ od ognia - to insure against fire

~ od rabunku - to insure against robbery

~ od ryzyka - to insure against a risk

~ od ryzyka utraty lub uszkodzenia -

to insure against the risk of loss or damage

~ od ryzyka wojennego - to insure against war risk

~ od szkody - to insure against damage <loss>

~ od wszelkiego ryzyka - to insure against all risks

~ od wypadków - to insure against accidents

~ od zdarzeń losowych - to insure against casualties

~ statek - to insure a hull

~ towar od ryzyk transportowych - to insure the transit of goods

ubezwłasnowolnić - to incapacitate legally

ubezwłasnowolnienie - incapacitation, legał incapacitation

~ całkowite - complete legał incapacitation, total incapacitation, total legał incapacitation

~ częściowe - partial legał incapacitation

~ orzec - to declare sb legally incapacitated

~ postępowanie o ubezwłasnowolnienie

- proceedings conceming incapacitation

ubezwłasnowolniony - incapacitated, incompetent, legally incapacitated person

~ całkowicie - totally incapacitated

~ częściowo - partially incapacitated

~ osoba ubezwłasnowolniona - certified lunatic, incapacitated person

~ osoba ubezwłasnowolniona z powodu choroby umysłowej - certified lunatic

~ kurator dla częściowo ubezwłasnowolnionych - guardian of a partly incompetent

~ opieka nad całkowicie ubezwłasnowolnionym - guardianship of a legally fully incapacitated person

ubiegać się o - to apply for, to apply, to run, to try, to contest

~ mandat w parlamencie - to run for parliament, to contest a seat (in Parliament)

~ paszport - to apply for a passport

~ pozwolenie - to seek permission

~ pożyczkę - to apply for a loan

~ pracę - to apply for a job

~ przyjęcie - to apply for admittance

~ stanowisko - to apply for a post

~ wizę - to apply for a visa

~ zgodę - to apply for permission ubiegający się - applicant, proposer ubliżać - to offend, to affront, to insult ubliżająco - offensively, insultingly, disparaingly

ubliżający - offensive, insulting, disparaging

ubliżenie - offence, affront, insult, disparagement

uboczn/y - incidental, accidental, secondary, accessory

~ interwenient - outside intervenor

~ zajęcie zarobkowe - casual profit-makingjob

ubytek - wastage, decrease, loss, decrement

~ naturalny - natural decrease/shortage, shrinkage

~ na wadze - shrinkage in weight uchodźca - displaced person, refugee, emigrant, exile

~ obóz dla uchodźców - refugee camp

~ polityczny - political refugee

~ przyznać status - to accord the status of refugee

uchodźstwo - (emigracja) emigration, refugeeism, exile; (ogół uchodźców) displaced persons

uchwalać, uchwalić - to decide, to resolve, to pass, to vote, to adopt, to carry

~ budżet - to pass a budget

~ jednomyślnie - to vote unanimously

~ poprawki - to pass amendments

~ regulamin - to adopt regulations <byelaws>

~ uchwałę - to pass a resolution, to adopt a resolution

~ popełnić uchybienie - to commit

a transgression

~ procesowe - procedurally faulty act

~ przepisom - infringement of regulations, offence to regulations

~ przysiędze - violation of an oath

~ rażące - flagrant violation

~ terminom - missing the dates

~ terminu procesowego - failure to comply with the court time limit, failure to comply with the time limit obligatory in court

~ zasadom - violation of rules

~ ustawę - to vote a bill, to pass a bill uchwalenie - resolution, passage, vote

~ budżetu - passing <adoption> of a budget

~ regulaminu - adoption of bye-laws <regulations>

~ uchwały - adoption of a resolution

~ ustawy - passage <adoption> of a bill uchwała - resolution, vote

~ przyjąć uchwałę - to adopt <pass> a resolution

~ Sądu Najwyższego - resolution of the Supreme Court

~ stanowiąca - constitutive resolution

~ wykonawcza - executory decision uchybiający - offensive, derogatory, irrelevant

uchybiać, uchybić - to prejudice, to offend, to transgress, to infringe

~ godności - to offend sb’s self-respect,

⁽               to insult sb

;           ~ moralności - to offend against public

:             morals, to offend public morals

i          ~ obowiązkom - to default on duties

~ prawom jakiejś osoby - to infringe on sb’s rights

;          ~ przepisom - to infringe upon

'             provisions, to override provisions

;           ~ przysiędze - to violate an oath

uchybienie - default, violation, transgression, offence, infringement ~ obowiązkom - breach of duties

<principles>

uchylać (anulować) - abrogate

uchylać, uchylić - to overrule, to quash, to

abrogate, to annul, to cancel, to repeal

~ decyzję - to revoke <reverse>

a decision

~ orzeczenie - to reverse a decision

~ postanowienie - to revoke a decision

~ pozwolenie - to revoke a permit

~ pytanie - to dismiss a question

~ przepisy - to repeal provisions

~ rozkaz - to revoke an order

~ środki przymusu - to quash measures

of compulsion

~ uchwalę - to declare a resolution

invalid

~ umowę - to annul a contract

~ wyrok - to set aside <to reverse> to

quash a judgement, to overrule

ajudgment

~ zezwolenie - to revoke a permit

uchylać się, uchylić się - to avoid, to

evade, to shrink, to abstain, to abate

~ od odpowiedzialności - to evade

responsibility, to shrink responsabilities

~ od płacenia podatków - to evade

taxes, tax evasion

~ od pracy - to avoid performing one’s

job, to evade work, evasion

~ od skutków - to avoid consequences

~ od służby wojskowej - to evade

military service

i

~ od zapłacenia - to evade paying

~ od złożenia zeznania - to evade giving testimony

uchylenie się - quashing, evasion, evading, avoiding, avoidance

~ od dozoru - evasion of surveillance

~ od obowiązku alimentacyjnego -evading the duty of maintenance, evading the maintenance or alimony obligation

~ od odpowiedzialności - evasion of responsibility

~ od płacenia podatków - evading taxes, tax fraud

~ od skutków prawnych - avoidance of legał effects, evasion of legał conseąuences

~ od służby wojskowej - evasion of military service

~ od wykonania nałożonego obowiązku - evasion of imposed obligation, evasion of performance of an obligation imposed by, evading the performance of one’s duties

~ od zawarcia umowy - avoidance of a contract, avoiding the conclusion of a contract, evasion of concluding a contract

~ samowolne od pracy - lawless evasion of work

~ uporczywe od obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby - persistent evasion of the duty to maintain sb, persistent evasion of the duty to defray another person’s maintenance costs uchylenie - ąuashing, withdrawal, avoidance, annulment, revocation, abatement, reversal, setting aside, repealing, abolition, evasion

~ aresztu tymczasowego - ąuashing of detention before trial, ąuashing the detention awaiting trail

~ czynności egzekucyjnej - ąuashing of an enforcement act, ąuashing of an executory act

~ decyzji - reversal of a decision

~ immunitetu - setting aside of immunity, withdrawal of immunity

~ jawności - ąuashing the openness of proceedings, decision to proceed in camera

~ kary porządkowej - ąuashing the penalty for a breach of order and discipline

~ kurateli - revocation of guardianship, abatement of guardianship

~ orzeczenia - reversal of a decision, reversal <quashing> of a judicial decision

~ podlegający uchyleniu - abatable

~ postanowienia - quashing of

a decision, reversal of a decision

~ prawa - derogation of a law, repeal of a law, abolition of law, quashing of a statute

~ przepisów - quashing of provisions, abolition of provisions

~ przymusu - quashing compulsory measures

~ środka zapobiegawczego - quashing of a preventive measure

~ ubezwłasnowolnienia - revocation of a declaration of legał incapacitation

~ uchwały - abrogation of a resolution

~ ustawy - revocation of a law

~ uznania za zmarłego - annulment of

a declaration of a person’s death

- ważności umowy - revocation

<annulment> of a contract

~ wyroku - reversal <quashing> of ajudgement

~ zakazu - ąuashing of an interdiction

~ zarządzenia - annulment of a decree

~ zezwolenia - revocation of a permit uciążliwy - burdensome, onerous, hard

~ praca - strenuous work

~ warunki (umowy itp.) - onerous

<hard> terms

ucieczka - flight, escape

385

~ kapitału - flight of Capital, exodus of Capital

~ z więzienia - breach of prison uciekinier - runaway, absconder, fugitive uczciwie - honestly, uprightly uczciwość - honesty, uprightness, integrity uczciw/y - honest, straight, upright

~ konkurencja - fair competition

~ kupiec - fair trader

~ obrót - just trading

~ zamiar - honest intention

uczelnia - university, school

~ niepaństwowa - non-State university

~ państwowa - State university

~ wyższa - college, high school uczestnictwo - participation, attendance

~ w działalności przestępczej -participation in crime, participation in criminal activity

~ w głosowaniu - participation in a vote

~ w posiedzeniu - attendance at

a meeting, participaton in a meeting

~ w przestępstwie - participation in an offence

~ w zebraniu - attendance at a meeting

~ w zyskach - sharing profits uczestniczący - participant, partaker, sharer

uczestniczyć - to participate, to take part ~ w konferencji - to attend a conference ~ w negocjacjach - to participate in

negotiations

~ w posiedzeniu - to participate in a meeting, to attend a meeting

~ w przestępstwie - to participate in an offence

~ w stratach - to share losses

~ w zebraniu - to take part in a meeting, to attend a meeting

~ w zyskach - to share in profits uczestnik - participant, attendee, attendant, partaker

~ postępowania - participant in legał proceedings

~ zebrania - attendee

uczęszczać - to freąuent, to attend

~ do szkoły - to go to school

uczucia - feelings, emotions

~ obraza uczuć religijnych - an affront to religious feelings

uczynić zadość - to meet, to satisfy

~ obowiązkom nadzoru - to meet the reąuirements of the duty of supervision

~ obowiązkom wynikającym

z gwarancji - to fiilfil the duties stemming from a guarantee

~ wezwaniu - to obey a summons

~ żądaniu - to meet a demand

udaremniać, udaremnić - to foil, to frustrate, to defeat, to prevent, to baffle

~ działalność przestępczą - to prevent crime

~ postępowanie karne - to foil criminal proceedings

~ przestępstwo - to prevent an offence

~ przetarg publiczny - to foil a public auction

~ włamanie - to prevent burglary

~ wykonanie orzeczenia - to foil the carrying out of a decision

~ zbrodnię - to prevent a crime udaremnienie - frustration, baffling, prevention, defeat

udogodnienia - facilities

~ kredytowe - credit facilities

udokumentować - to document, to supply documentary evidence

udokumentowanie - documentary evidence

udoskonalanie - refinement, improvement, perfection

udostępniać, udostępnić - to make available, to make <to render> accessible, to give <to offer> facilities, to render accessible

~ akta sądowe stronom - to make <to render> court files available <accessible> to the parties

~ do wglądu akta sprawy - to allow sb to inspect a dossier

~ komuś dokumenty - to make documents avai labie to sb

udostępnienie - making available, making accessible, offering facilities

~ akt sądowych stronom, obrońcom, pełnomocnikom - making the court files accessible to parties, defending counsels, plenipotentiaries <attomeys>

udowodnić, udowadniać - to prove, to produce proof, to evidence, to substantiate, to demonstrate

~ alibi - to prove an alibi

~ komuś winę - to prove sb to be guilty, to convict

~ niewinność - to prove sb’s innocence

~ popełnienie przestępstwa - to prove commission of an offence

-    swoje roszczenia - to prove one’s claims

-    szkodę - to prove damages

~ winę - to prove guilt

udowodnienie - proving, evidence, proofs, demonstration,

udział - (wkład) share; (uczestnictwo) participation

~ aktywny - active participation

~ mieć udział w zyskach — to share in profits

~ obrońcy obowiązkowy - obligatory participation of a defence counsel

~ organizacji społecznej na prawach strony - participation of a social organization as enjoying the rights of a party, participation of a social organization as party (in court poceedings)

~ podmiotów zagranicznych -participation of foreign subjects

~ pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem - co-determination by employees

~ prokuratora - participation of the public prosecutor (in the proceedings)

~ spadkowy - share of inheritance

~ strony - participation of a party

~ większościowy - majority interest

~ w majątku wspólnym - possession of

a share in joint property

~ w przedsiębiorstwie - share in an enterprise

~ w przestępstwie - participation in an offence, participation in crime

~ w spółce - share, shareholding

~ we współwłasności - share in jointly owned property, share in co-property, co-ownership

~ w zbrodni - participation in crime, complicity, complicity in a crime

~ w zyskach - profit sharing

udziałowiec - shareholder, participant

~ drobny - smali shareholder

~ główny - major shareholder

~ mniejszościowy - minor shareholder

~ nieuprzywilejowany - ordinary shareholder

~ większościowy - major shareholder

~ w spółce - stockholder, partner

— akcyjnej - stock holder, shareholder

— cywilnej - partner

— jawnej - partner

~ ~ komandytowej - partner

— z o.o. - shareholder

udzielać, udzielić - to give, to grant, to fumish, to offer

~ azylu politycznego - to grant political asylum

~ głosu - to give the floor to sb

~ gwarancji - to underwrite, to fumish

a guarantee

~ koncesji - to grant a licence

~ kredytu - to grant a credit, to allow <to give> a credit

~ licencji - to grant a licence

~ nagany - to reprimand, to reprove

~ ochrony - to give protection

~ pełnomocnictwa - to grant sb power of attomey, to afford sb power, to give power of attomey

~ pomocy - to render assistance, to lend a hand, to offer assistance, to lend aid

~ porady - to give <offer> advice

~ poręczenia - to guarantee, to give security, to assume the suretyship, to grant a bail

~ pożyczki - to accomodate sb with a loan

~ prokury - to confer the right to represent a company

~ prolongaty - to grant a respite

~ rabatu - to allow discount

~ sobie pomocy wzajemnej - to afford one another measures of assistance

~ środka odurzającego - to give an intoxicant

~ wiadomości - to inform, to fumish sb with information

~ wizy - to grant a visa

~ wszelkiej pomocy - to render any assistance

~ wyjaśnień - to fumish explanations ~ zabezpieczenia - to fumish a security ~ zezwolenia - to grant permission

udzielenie - granting (zob. udzielać, udzielić)

~ gwarancji - granting security, bail, fumishing a guarantee

~ koncesji - granting a licence

~ kredytu - granting a credit

~ ochrony - giving protection

~ pełnomocnictwa - giving power of attomey/vesting with powers

~ pożyczki - grant of a loan

~ rabatu - allowing a discount

~ zezwolenia - grant of a licence, grant of a permission

ufnie - confidantly, trustfully, hopefully ufność - trust, confidence, reliance ufny - confident, tmstful, hopeful, reliant ugoda - compromise, settlement, agreement, amicable agreement, consent, composition

~ administracyjna-administrative settlement, administrative agreement

387

~ bankowa - bank arrangement

~ pozasądowa - private arrangement, settlement out of court

~ sądowa - agreement <settlement> in court, consent judgment, compromise in court

~ zawierać ugodę - to make a deal, to settle a matter amicably, to negotiate agreement, to make a compromise ugodowo - (pojednawczo) amicably ugodowość - (pojednawczość) amicability ugodow/y - (pojednawczy) amicable, compromissing, conciliatory

ugodzić się - to settle the dispute ugrupowanie - formation, group

~ państw - group of State

~ regionalne - regional group

uiszczać, uiścić - to pay, to aquit, to discharge

~ cło od - to pay duty on

~ czynsz - to pay rent

~ dług - to pay a debt, to discharge oneself of a debt

~ dopłatę - to remit an additional payment

~ podatek - to pay taxes

uiszczenie - payment, acąuittal, discharge ~ długu - acąuittal of a debt, payment of

a debt, discharge of a debt

~ opłaty skarbowej - payment of a fiscal charge

~ raty - payment of an instalment ujawniać, ujawnić - to reveal, to disclose, to bring into light, to divulge, to bring to light

~ akta - to disclose files, to reveal files

~ dokumenty - to divulge documents, to reveal documents, to reveral records

~ fakty - to bring facts to light

~ informację - to disclose Information

~ nazwisko i adres - to reveal the name and address

~ nowe fakty - to bring new facts to light ~ okoliczności - to disclose

circumstances

1 j

1 j

i 1 1 1

1 1 1 1 i

i i

~ oszustwo - to reveal fraud, to show up a fraud

~ prawdę - to reveal the truth

~ przestępstwo - to bring the offence to light

~ tajemnicę - to reveal a secret

~ wiadomość - to disclose Information, to bring to light information

~ w księdze wieczystej - to publish in the land and mortgage register ujawnienie - disclosure, exposure, magnifestation

~ okoliczności - disclosure of circumstances

ująć - (pojmać) to catch, to apprehend, to seize

~ kogoś na gorącym uczynku - to catch sb red-handed

~ przestępcę - to apprehend an offender

<criminal, delinquent>

~ w pościgu bezpośrednio - to apprehend in hot pursuit ujednolicenie - achievement of unifomity, standardization

ujednolicić - to unify, to standardize, to uniformtion

ujednolicony - unified

~ tekst ustawy - unified text of a law ujęcie - (pojmanie) apprehension, seizure

~ na gorącym uczynku - apprehension red-handed, in flagranti delicto, in the act

~ poszukiwanego - capture of a fugitive

~ przestępcy - apprehension of an offender <criminal>

~ w pościgu bezpośrednim -apprehension in hot pursuit

~ zbiegłych więźniów - apprehension of escaped prisoners

~ złodzieja - capture of a thief

ujść sprawiedliwości - to deviate from justice

ukarać - to punish, to inflict punishment

~ grzywną za niebezpieczną jazdę - to fine sb for dangerous driving

~ kogoś grzywną - to levy a fine against sb, to impose <to inflict> a fine

~ kogoś karą więzienia - to sentence sb to imprisonment

~ kogoś mandatem - to fine sb

~ kogoś za przestępstwo - to punish sb for an offence

ukaranie-punishment, penalty

ukarany - penalized

układ - (umowa międzynarodowa) agreement, convention, treaty; (podział, schemat) scheme; (system) system

(zob.: umowa)

~ bankowy - bank supervised arrangement, scheme supervised by a bank

~ dwustronny - bilateral agreement

~ handlowy - commercial agreement

~ małżeński majątkowy-marriage settlement

~ międzynarodowy - treaty

~ monetarny - currency agreement

~ morski - naval agreement

~ o współpracy kulturalnej - cultural agreement

~ powierniczy - fiduciary (trust) settlement

~ rozejmowy - armistice settlement <agreement>

~ tajny - clandestine agreement

~ walutowy - monetary agreement

~ wielostronny - multilateral agreement

~ zbiorowy pracy - collective labour agreement <contract>

~ z wierzycielami - arrangement with creditors

układać - to classify, to negotiate

~ się z wierzycielami - to compound

układający się - contracting

~ państwa - contracting States

~ strony - contracting parties

układow/y - of arrangement

~ postępowanie - arrangement proceedings with creditors

ukończenie - completion

~ postępowania - completion of proceedings

uknuć - to plot, to scheme

~ uknuć spisek - to hatch a plot ukonstytuować - to constitute, to

establish, to set up, to form ukonstytuowanie - constitution,

establishment, formation

ukrycie - concealment, cover; (schowek) place of concealment, hiding-place

~ dowodów - concealment of evidence

~ prawdy - concealment of the truth

~ przestępcy - concealment of a criminal ~ wad - concealment of defects

~ zysków - concealment of profits ukryt/y - hidden, concealed

~ rezerwa - hidden <secret> reserve

~ wada - hidden <latent> defect ukrywać, ukryć - (schować) to conceal,

to hide away, to hide, to keep secret, to put away; (udzielać schronienia) to habour; (zataić) to conceal, to supress, to cover up

~ dowody - to conceal evidence

~ informacje - to hołd back information

~ kogoś - to keep sb in concealment

~ mienie - to conceal property

~ niedobór - to conceal a deficit

~ podejrzanego - to hide a suspect

~ przestępcę - to conceal a criminal, to receive an offender

~ się - to go into hiding, to keep close, to be in hiding, to keep in concealment

~ ~ przed organami wymiaru sprawiedliwości - to hide oneself from the limb of the law

~ sprawcę przestępstwa - to hide the wrong-doer

ukrywać się, ukryć się - to be in hiding ukrywanie - concealment

- przestępcy - concealment of a criminal ~ się - living in hiding

— podejrzanego - suspecfs living in hiding

ukrywanie się - living in hiding, suspecfs living in hiding

~ podejrzanego - suspecfs hiding ukształtować - to form, to shape, to mold, to make up, to constitute

ukształtowanie - reforming, reshaping

~ stosunku prawnego - reshaping of

a legał relationship

ulegać, ulec - to submit, to give in, to surrender

~ karze - to be subject to punishment diable to penalty>

~ nałogowi - to indulge in a habit

~ przedawnieniu - to be subject to the statute of łimitation

~ przepadkowi - to be subject to confiscation

~ wyłączeniu - to be disąualified

~ wypadkowi - to have an accident, to meet with an accident

ulepszać - to improve

ulepszenia - improvement, betterment

ulepszenie (unowocześnienie) -betterment, improvement, refinement

ulga - reduction, rebate, abatement, allowance

~ celna - customs allowance, preferential tariff, customs relief

~ na remont mieszkania - housing renovation break

~ obniżka taryfowa - tariff cut

~ podatkowa - tax break, tax concession, tax relief, tax exemption, tax allowances, abatement of taxes, tax reduction

ulokować kapitał - to invest Capital ulokowanie kapitału - Capital investment ultimatum - ultimatum

ułamkow/y - fractional

~ część - fractional part

~ nieruchomość - fractional tenement

~ własność - fractional ownership

ułaskawiać, ułaskawić - to grant a pardon, to pardon, to reprieve

ułaskawić - to grant pardon

ułaskawienie - clemency, pardon, reprieve; (przy karze śmierci) act of grace, reprieve act of mercy

~ prosić o ułaskawienie - to ask for pardon

~ ułaskawić kogoś - to grant sb a pardon

~ wnieść podanie o ułaskawienie - to

file a petition of grace

~ zastosować - to grant clemency

ułatwiać, ułatwić - to facilitate, to make easier

~ cudzy nierząd - to facilitate another person ’s prostitution

~ kredyt - to facilitate a credit

~ popełnienie czynu zabronionego - to facilitate the commission of

a prohibited act

~ ucieczkę - to facilitate a flight, to facilitate the flight

ułatwienia - amenities, facilities

~ kredytowe - credit facilities

~ płatnicze - payment facilities

~ przywozowe - easing of imports

ułatwienie - facility, convenience, facilitation

umacniać, umocnić - to strengthen, to consolidate

~ dyscyplinę pracy - to strengthen labour discipline

~ obronność - to consolidate

(a country’s) defence strength

~ pozycję - to consolidate a position

~ praworządność - to consolidate the rule of law

~ władzę - to consolidate power

umacnianie - strengthening, consolidation ~ dyscypliny pracy - strengthening of labour discipline

~ obronności - consolidation of

(a country’s) defence strength

~ pozycji - consolidation of the position

~ praworządności - consolidation of the rule of law

~ władzy - consolidation of power

umarzać, umorzyć - (np. dług) to amortize, to extinct, to remit, to extinguish (a debt), to annul; (w postępowaniu karnym) to discontinue, to terminate, to remit, to redeem

~ dług - to amortize a debt

~ grzywnę - to remit a fine

~ postępowanie karne - to discontinue criminal proceedings

~ postępowanie w sprawie - to remit proceedings in a case

~ pożyczkę - to amortize a loan

umawiające się strony - contracting parties

umierać - to die

umieralność niemowląt - infantile

<infant> mortality

umieścić, umieszczać - to place, to put

~ pod nadzorem - to place under probation

~ w ośrodku przystosowania społecznego - to place in a juvenile detention centre

~ w porządku obrad - to place on the agenda

~ w zakładzie dla psychicznie chorych - to place in a mental hospital

~ w zakładzie karnym - to place in

a prison

umieszczenie - placing, placement, putting, installation

~ sprawcy w szpitalu psychiatrycznym - the commitment of the perpetrator to a psychiatrie hospital

~ w ośrodku przystosowania społecznego - placement in a juvenile detention centre, placement in a social adjustment centre

~ w zakładzie dla psychicznie chorych - placing in a mental hospital, placement in a mental hospital

~ w zakładzie karnym - placing in a prison, placing in a penal institution

~ w zakładzie leczniczym - placing in a medical institution

umieścić - to place, to put, to install

~ na porządku dziennym - to put on the agenda

umiędzynarodowić - to intemationalize

umiędzynarodowienie -

intemationalization

umocować - to grant powers, fuli powers; (uprawomocnić) to authorise

~ być umocowanym do zrobienia

czegoś - to have fuli powers to do sth

umocowanie - (pełnomocnictwo) authorization; (upełnomocnienie) empowering <impowering>

~ ustawowe - statutory authority, statutory power of attomey, authorization by law, statutory power of representation

umocowany - empowered, authorized

~ właściwie <należycie> - duły authorized

umorzenie - (np. długu) amortization, extinction, remission, annulment;

(w postępowaniu karnym) depreciation, writing of, redemption, depreciation, discontinuance

~ czeku - annulment of a cheąue (USA)

~ długu - writing off of a debt, amortization of a debt

~ dokumentu na okaziciela - annulment of a bearer document

~ egzekucji - discontinuance of enforcement proceedings, discontinuance of executory proceedings

~ papieru wartościowego - annulment of securities

~ postępowania - discontinuance of legał proceedings

~ pożyczki - loan redemption

~ udziału - redemption of a share

~ warunkowe - conditional discontinuance

~ wierzytelności - amortization of a loan

~ zobowiązania - remission of an obligation

umorzyć - to redeem, to discontinue

~ postępowanie - to discontinue proceedings

~ bezwarunkowo - to discontinue unconditionally

~ warunkowo - to discontinue conditionally

~ postępowanie upadłościowe - to discontinue bankrupcy proceedings

~ udział - to redeem a share umotywować - to substantiate, to justify, to motivate, to State the reason, to justify

umotywowanie - statement of reasons for sth, grounds, motivation, reason

umowa - (kontrakt) contract, agreement, settlement; (układ międzynarodowy) treaty, convention, agreement

~ abstrakcyjna - abstract contract

~ adhezyjna - contract of adherence

~ agencyjna - contract of agency, agency contract

~ arbitrażowa - contract of arbitration

~ autorska - author’s contract, author’s agreement

~ barterowa - barter agreement

~ bezterminowa - unlimited contract

~ bilateralna - bilateral contract, bilateral agreement

~ bodmeryjna - bottomry contract

~ bukingowa - booking contract

~ cesji - contract of assignment

~ clearingowa - clearing contract

~ czarterowa - charter agreement, charter party

~ darowizny - contract of donation

~ derogacyjna - derogation agreement

~ dodatkowa - additional agreement, supplementary agreement

~ dorozumiana - contract implied in fact, tacit agreement

~ dostawy - contract of delivery

~ dożywocia - contract of annuity

J 1 i i i i i i

~ dwustronna - bilateral contract, bilateral agreement

~ dwustronnie obowiązująca -bilaterally binding agreement, bilaterally bunding contract

~ dzierżawy - contract of tenancy, contract of lease

~ dzierżawy nieruchomości - contract of lease of immovables

~ dżentelmeńska -gentlemen’s agreement

~ ekstradycyjna - extradition treaty

~ frachtowa - contract of affreightment, freight contract

~ gospodarcza - economic agreement

~ gwarancyjna - contract of guarantee

~ handlowa - trade agreement, commercial contract

~ holowania - towage contract

~ importowa - imports contract

~ jednostronnie zobowiązująca -

unilaterally binding contract, unilaterally binding agreement

~ kauzalna - causal contract

~ komisu - contract of sale on commission

~ kompromisarska - agreement to refer the ease to an arbitrator

~ konsensualna - consensual contract

~ konsygnacji - contract of consignment

~ kontraktacji - contract of agricultural products delivery, contract for deliveries <based on the system of deliveries>

~ kooperacyjna - contract for co-operation

~ kredytowa - credit agreement

~ leasingu - contract of lease

~ licencyjna - licence agreement

~ losowa - aleatory contract

~ majątkowa małżeńska - articles of marriage, marriage settlement

~ małżeńska - marriage settlement, marriage contract

~ marketingowa - marketing agreement

~ mieszana - contract of a mixed naturę

~ międzynarodowa - intemational convention <agreement>

~ multilateralna-multilateral

agreement, multilateral contract

~ na czas określony - contract for

a determined period of time

~ najmu - contract of lease, contract of tenancy

~ ~ nieruchomości - contract of hire of immovable property

— rzeczy ruchomej - contract of hire of movable

~ ~ usług - contract for hire of services

~ na mocy umowy - under agreement

~ nazwana - nominate contract

~ nienazwana - innominate contract

~ nieodpłatna - gratuitous contract

~ nierównoprawna - uneąual contract

~ nieważna - void agreement

~ niewykonanie umowy - non-

fulfilment <default> of a contract

~ notarialna - notarial contract, notarized agreement, deed of agreement drawn up and authenticated by a notary

~ o abonament - subscription agreement ~ o cesję - assignment agreement, transfer agreement

~ odpłatna - contract against consideration, remunerative contract

~ odstąpić od umowy - to renounce <to rescind> to terminate a contract

~ odstąpienie od umowy -renunciation

<termination> of a contract

~ odwołalna - open order, revocable contract

~ o dożywocie - contract for life-rent

~ o dzieło - contract to perform

a specified task or work

~ o jurysdykcję krajową - contract on

domestic jurisdiction, contract conceming domestic jurisdiction

~ o naukę zawodu - contract of apprenticeship

~ o odszkodowanie - contract of

indemnity, settlement agreement

392

393

~ o powiernictwie - trusteeship agreement

~ o prace projektowe - contract for design works

~ o pracę - contract of employment, service contract, employment contract

~ o pracę na czas próbny - employment contract for a probation period

~ o pracę spółdzielczą - co-operative contract of employment

~ o prowadzenie przedsiębiorstwa -management agreement

~ o przejęcie długu - contract for taking over a debt <contract of assignment>

~ o przeniesienie prawa - contract to transfer a right

~ o przewóz - contract of carriage

— kolejowy - contract for railway <railroad> carriage

~ o przyszłą dostawę - contract of futurę delivery

~ o ratownictwo - salvage contract <agreement>

~ o rentę - contract of pension

~ o roboty budowlane - contract for construction work, builder’s contract

~ o spadek - contract conceming an inheritance

~ o świadczenie na rzecz osoby trzeciej - contract involving performance for the benefit of a third party, contract for a performance to the benefit of a third party

~ otwarta - open contract, open convention

~ o ustanowienie zastawu - contract to establish security <pledge>

~ o właściwość miejscową - contract on competency ratione loci, contract conceming competence ratione loci

~ o właściwość sądu - contract on competence of a court, contract conceming the competence of the court

~ pełnomocnictwa - an agreement of power of attomey, contract of power of attomey

~ planowa - forecast contract, contract resulting from a plan

~ plurilateralna - multilateral agreement, multilateral treaty

~ płatnicza - payment agreement

~ poręczenia - contract of guarantee, contract of surety

~ powiernicza - fiduciary contract

~ pozasądowa - extrajudicial agreement, extrajudicial contract

~ pozorna - apparent contract

~ pożyczki - loan agreement, contract for a loan

~ propozycja umowy - contract award

~ prorogacyjna - prorogation contract, contract of prorogation

~ prywatna - private agreement

~ przechowania - contract of safe-keeping

~ przedłużyć umowę - to extend, to prolong a contract

~ przedślubna - antenuptial agreement

~ przedmałżeńska - pre-contract

~ przedwstępna - preliminary contract, preliminary agreement

~ przelewu - transfer agreement

~ przewozu - contract of carriage

~ ~ kolejowego - contract for railway carriage

— morskiego - contract of carriage by sea

— osób - contract to carry people

~ rachunku bankowego - bank account agreement, contract for an account with a bank

~ rachunku bieżącego - current account agreement, contract for a current account

~ ramowa - skeleton <general> frame agreement

~ realna - real contract

~ renty dożywotniej - annuity contract

~ rozwiązać umowę - to dissolve

a contract

~ rozwiązanie umowy - dissolution of a contract

~ równoprawna - equal treaty, equal contract

~ rządowa - govemmental agreement

~ składu - contract of storage, storage contract

~ spedycji - contract of forwarding, shipping contract, forwarding contract

~ spółdzielcza o pracę - agreement for co-operative employment

~ spółki cywilnej - contract of partnership, articles of partnership

~ spółki jawnej - foundation deed of a registered partnership

~ spółki jednoosobowej z o.o. -founding deed

~ spółki komandytowej - foundation deed of a limited partnership

~ spółki z o.o. - the deed of company formation

~ sprzedaży - contract of sale, contract sale

— ratalnej - credit sale agreement, hire-purchase agreement

~ typowa - standard contract

~ ubezpieczenia - contract of insurance

~ ~ majątkowego - contract of property insurance

— morskiego - contract of marinę insurance

~ ~ odpowiedzialności cywilnej -

contract for civil liability insurance

~ unieważnienie umowy - avoidance of a contract

~ ustna - stipulation, verbal agreement, orał contract

~ użyczenia - contract of lending for use, contract of loan for use

~ użytkowania - contract of usufruct

~ wiążąca - binding agreement

~ wielostronna - multilateral treaty <agreement>, multilateral contract

~ wstępna - initial, pre-contract

~ w uproszczonej formie - agreement in a simplified form

~ wydawnicza - contract for publishing, publishing contract

~ wygasnąć (o umowie) - to expire

~ wygaśnięcie umowy - expiry of

a contract

~ wypowiedzieć umowę - to give notice of termination

~ wzajemna - mutual contract <agreement>, reciprocal agreement

~ zamiany - contract of exchange

<barter>, exchange agreement

~ zamknięta - closed agreement

~ zawarcie umowy - conclusion of

a contract

~ zawarta na czas nieoznaczony -contract for an unspecified time

~ zawarta na czas oznaczony - contract for a specified time

~ zawarta na piśmie - written contract

~ zawrzeć umowę - to conclude

a contract

~ zbiorowa - collective agreement, collective contract

~ zlecenia - contract of mandate

~ zmiana umowy - amendment to

a contract

~ zmienić umowę - to amend a contract

~ zobowiązująco-rozporządzająca -

contract of obligation and disposition

umownie - by contract, by mutual agreement, conventionally, contractually

umowność - conventionality

umown/y - (odnoszący się do kontraktu) of contract, contractual; (odnoszący się do układu międzynarodowego) conventional, of treaty; agreed upon

~ kara - contractual indemnity, stipulated penalty, penalty fixed by the contract

~ podstawienie - conventional subrogation

~ spadkobierca - conventional heir

~ stosunek - contractual relationship

umożliwiać, umożliwić - to facilitate, to make possible, to enable, to empower

umrzeć - to die

~ gwałtowną śmiercią - to die a violent death

~ nie pozostawiwszy testamentu - to die intestate

~ śmiercią naturalną - to die a natural death

~ wskutek choroby - to die of an illness umysłow/y - mental

~ niedorozwój - mental retardation

~ praca - train work, intellectual work

~ pracownik - white-collar worker, brain worker

umyślnie - intentionally, knowingly, with malice, with intent, wilfully, deliberately

~ umyślne paserstwo - intentional receiving of stolen property

umyślność - intention, intent

umyślny - intentional, intended, deliberate, wilful

unia - union

~ celna - customs union

~ gospodarcza - economic union

~ monetarna - monetary union

~ personalna - personal union

~ realna - real union

~ walutowa - monetary union

Unia Europejska - the European Union

uniemożliwiać, uniemożliwić - to make sth impossible

~ coś - to render sth impossible, to impede sth

~ wykonanie prawa - to make the exercise of a right impossible

unieważniać, unieważnić - to annul, to nullify, to invalidate, to nullify, to void, to render nuli

~ akt prawny - to invalidate a legał act, to invalidate an act

~ decyzję - to annul a decision

~ małżeństwo - co annul a marriage

~ testament - to annul a will, to nullify a will

~ uchwałę zgromadzenia spółdzielni -to annul a resolution of the generał meeting of a co-operative society

~ umowę - to abrogate <to annul> a contract, to invalidate an agreement

~ wyrok - to set aside an award, to annul a judgment, to cancel a judgment, to quash a judgment, to quash a sentence unieważnienie - invalidation, annulment, nullification, defeasance

~ aktu prawnego - nullification of a legał act

~ czynności prawnej - annulment of

a legał transaction, inwalidation of a legał transaction act

~ darowizny - annulment of a donation, invalidation of a donation

~ decyzji - annulment of a decision

~ długu - redemption of a debt

~ małżeństwa - nullification of marriage, annulment of marriage

~ podstawa unieważnienia - grounds for annulment

~ powództwo o unieważnienie - action for annulment, action for nullity, action for rescission

~ pozew o unieważnienie - nullity suit, rescissory action

~ umowy - avoidance of a contract, invalidation of a contract

~ wyborów - annulment of elections

~ wyroku - annulment of a judgment

uniewinniający wyrok - judgement of acquittal

uniewinniać, uniewinnić - to acquit, to find not guilty, to exculpate, to absolve

~ całkowicie - to acquit sb out rightly

~ dowieść swej niewinności - to prove one’s innocence

~ kogoś od zarzutu - to acquit sb of a charge

~ oskarżonego - to acquit the accused

uniewinnienie - acąuittal, acąuittance uniewinniony - acąuitted

~ zostać uniewinnionym - to be acquitted

unifikacja - (scalenie) unification, unifying; (ujednolicenie) uniformisation, standarisation

~ prawa - unification of law unifikacyjny - of unification unifikator - unificator

unifikować - to unify, to standarize unikać, uniknąć - to avoid

~ podwójnego opodatkowania - to avoid double taxation

unikanie podwójnego opodatkowania -the avoidance of double taxation, elimination of double taxation

uniwersytet - university

upadek - decline, break-up, break-down, collapse

~ gospodarczy - economic decline <crash>

~ rządu - overthrow of a govemment

~ ustroju - downfall <burst-up> of a political system

upadłościowy - bankruptcy, insolvent ~ masa upadłościowa - insolvent’s

assets

~ syndyk masy upadłościowej -bankruptcy trustee

upadłość - bankruptcy, failure, insolvency ~ masa upadłości - bankruptcy estate

~ ogłosić upadłość - to declare

bankruptcy, to declare oneself insolvent

~ ogłoszenie upadłości - declaration of bankruptcy

~ podstawy ogłoszenia upadłości -grounds for declaration of bankruptcy

~ wniosek o ogłoszenie upadłości -bankruptcy petition

~ zawiniona - culpable bankruptcy

~ złośliwa - fraudulent bankruptcy

~ złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości - to move for the declaration of bankruptcy

upadły - bankrupt

upaństwowiać, upaństwowić - to nationalize

upaństwowienie - nationalization

upełnołetnić - to emancipate a minor

upełnoletnienie - coming to legał age, emancipation of a minor

upełnomocnić - to empower, to give fuli powers, to commission

upełnomocnienie - empowering, authorization, conferring the power of attomey, impowering

upelnoprawnić - to give eąuality of rights upłynąć (o czasie) - to elapse, to expire upływ - expiry, lapse, pasage, end

~ czasu - lapse of time

~ kadencji - end of the term of office

~ karencji - end of waiting period

~ po upływie terminu - upon lapse of the time limit

~ terminu - lapse <expiration> of a term

~ ważności - expiration datę

upojenie alkoholowe - alcoholic intoxication

~ fizjologiczne -physiological alcoholic intoxication

~ patologiczne - pathological alcoholic intoxication

upominać - to admonish

upomnienie - (monit) demand, reąuest;

(ostrzeżenie, napomnienie) admonition, waming; rebuke, reprimand, reproof

~ kara upomnienia - admonition

~ płatnicze - dunning letter, written reminder to pay sth

~ udzielić upomnienia - to administer admonition, to rebuke, to administer rebukes to sb

uporczywie uchylać się - to persist in evading sth

uporczywość - persistence, perseverance uporczywy - persistent, persevering

uposażenie - pay, salary, wages, remuneration

~ miesięczne - salary

~ tygodniowe - wages

upośledzać, upośledzić - to handicap, to put at disadvantage

upośledzenie - handicap, disadvantage

upośledzony psychicznie - mentally

handicapped

upoważniać, upoważnić - to authorize, to empower, to grant power of attomey, to enable, to commission

upoważnić (dać prawo do) - to entitle to

upoważnienie - authorization, authority, letter of authority, proxy

~ do podpisywania - authority to sign

~ do zawierania umów - authority to contract

~ działać z czyjegoś upoważnienia - to act on sb’s authority

~ odwołać - to revoke authorization

~ pisemne - authorization in writing

~ przekroczyć - to exceed authorization

~ udzielić - to grant sb authorization

~ udzielić komuś upoważnienia - to

give sb an authorisation

~ wyraźne - an explicit authorization

~ z mocy prawa - authority by law

~ z upoważnienia - by proxy

~ zostać upoważnionym - to get authorization

upoważniony - empowered, authorized

~ do dokonywania czynności prawnych

- empowered to perform acts in law

~ upoważniona osoba - authorised

person

~ upoważniony do działania -authorised to act

upowszechniać informację - to

disseminate information

upowszechnianie - dissemination, diffusion, propagation

~ kultury narodowej - dissemination of the national culture

~ osiągnięć - dissemination of achievements

~ postępu technicznego - dissemination

of technological progress

~ wiedzy - popularization of knowledge upowszechnienie - diffusion, generalization, dissemination, spreading

~ osiągnięć - dissemination of achievements

~ wiedzy - generalization of knowledge upozorować - to stimulate, to make

a semblance of sth, to disąuise, to mask

~ samobójstwo - to stimulate suicide

~ swoją śmierć - to stimulate one’s own death

~ włamanie - to make a semblance of

a burglary

upozorowanie - simulation, semblance, appearance, disguise, sham

uprawdopodobniać, uprawdopodobnić -

to make probable (plausible)

uprawdopodobnienie - substantiation, making probable <plausible>

uprawiać - to carry on, to practice, to go

in for sth

~ hazard - to gambie

~ nierząd - to be engaged in prostitution, to practise prostitution

uprawianie - carrying on, practising

~ nierządu - carrying on <practising> of prostitution

uprawniać, uprawnić - to ąualify, to

entitle, to authorize

uprawnienia - rights, ąualifications, licence, powers, entitlement

~ alimentacyjne - alimony (USA)/ maintenance (UK) rights

~ budowlane - certified builder’s ąualifications

~ do niezwłocznego wypowiedzenia -the right to an immediate notice of termination

~ handlowe - trade licence

~ maklerskie-broker’slicence

~ nadużycie uprawnień - abuse of rights

~ pozbawić kogoś uprawnień - to

abridge sb of his rights

~ pracownicze - employee’s rights

~ przekroczyć uprawnienia - to

overstep one’s powers

~ przyznać komuś - to vest a right in sb

~ szczególne - special privileges

~ ustawowe - legał rights

~ władcze - commanding powers, authority powers

uprawniony - entitled, authorized, ąualified

~ do emerytury - eligible for retirement pension

~ do głosowania - person with a right to vote <with> electoral franchise

~ do renty - eligible for disability pension

~ do zachowku - person entitled to legitim, person entitled to an obligatory portion of the inheritance

~ osoba - person entitled, holder of right, beneficiary

~ w sprawie - person entitled in a case uprawomocnić - to implement, to validate, to legalise

~ uprawomocnić się - to become finał and valid, to be implemented

uprawomocnienie - implementation, validation, legalisation

~ wyroku - validation of a judgment

uproszczony - simplified

uprowadzenie - kidnapping, abduction

~ dla okupu - kidnapping for ransom '

~ dziecka - child abduction

~ nieletniego - abduction of a minor

~ siłą - abduction

uprowadzić - to abduct, to kidnap

~ osobę nieletnią - to abduct a minor

uprzedni/a - prior to, previous, going before

~ zgoda - previous consent

uprzednio - beforehand

~ karany - having a criminal record uprzedzenie - (ostrzeżenie) cautioning, waming; (niechęć) bias, prejudice

~ o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania - cautioning about criminal responsibility for false

evidence <depositions>

~ oskarżonego - cautioning the accused uprzedzić - to wam, to inform, to caution

~ oskarżonego - to wam the accused uprzywilejowanie -favouring, privilege, preference

~ klauzula największego uprzywilejowania - most-favoured-nation clause

uprzywilejowan/y - privileged, preferential

~ akcje - preference shares, preferential shares

~ dywidenda - preferred dividend uregulować - to regulate, to adjust, to settle

~ dług - to discharge <to pay> the debt

~ roszczenie - to answer a claim

uregulowanie - settlement, arrangement, understanding, regulation

~ gotówką - cash adjustment

~ instytucjonalne-institutional arrangement

~ odmienne - different settlement

~ roszczeń - adjustment of claims

~ sporów międzynarodowych -

settlement of intemational disputes urlop - holidays, leave, furlough

~ bezpłatny - unpaid leave, leave without pay

~ być na urlopie - to be on leave

~ dla poratowania zdrowia - health recovery leave

~ dodatkowy - extra leave

~ doroczny - annual holiday

~ macierzyński-matemity leave

~ na opiekę nad małym dzieckiem bezpłatny/płatny - unpaid/paid child care leave, leave without pay for the taking care of one’s smali child <of an infant>

~ naukowy - leave for research purposes ~ nieprzerwany - uninterrupted leave

~ okolicznościowy - special leave, leave for special purposes

~ płatny - paid leave, paid holiday

~ podstawowy - basie leave

~ pracowniczy - leave, employee’s holiday entitlement, holiday of an employee

~ szkoleniowy - leave for training

~ udzielić czasowego urlopu - to lay off temporarily

~ wypoczynkowy - vacation leave, holiday leave, rest leave

~ zaległy - holiday in arrears

~ zdrowotny - sick leave urna wyborcza - ballot-box urodzenie - birth, giving birth to a child

~ metryka urodzenia - birth certificate

~ pozamałżeńskie (nieślubne) -illegitimate birth

~ regulacja urodzeń -birth control

~ świadectwo urodzenia - birth certificate

~ w małżeństwie - legitimate birth urodzić się - to be bom

~ martwym - to be still bom

~ żywym - to be bom alive

urząd - (biuro, instytucja) office;

(stanowisko, godność) post

~ antymonopolowy-Anti-Monopoly Office

~ celny - customs office

~ centralny - central office

~ gminny - commune office

~ górniczy - mining office

~ kierownik urzędu - head of an office

~ stanu cywilnego - Superintendent Register

~ konsularny - consular office

~ kwaterunkowy - housing office

~ łączności - communication office

~ morski - marinę office

~ patentowy - patent office

~ pocztowy - post office

~ podległy - office subordinate to

~ pracy - labour office, employment office

~ probierczy - assay <hallmark> office

~ skarbowy - treasury <revenue> office,

financial office, revenue board

~ stanu cywilnego - births, marriages

and deaths register office, registrar’s

office

~ terenowy (rejonowy, miejscowy) -

territorial (district, local) office

~ z urzędu - ex officio

urządzać, urządzić - to arrange, to install,

to organize

~ zebranie mające na celu

przestępstwo - to arrange a meeting

for a criminal purpose

urządzenia/e - machinery, facilities,

installations, devices

~ ochronne - protective equipment, protective installations, protective

devices

~ socjalne-social amenities

~ techniczne - technological eąuipment, technological installations, technological devices

~ trwale z gruntem związane -

installations permanently connected

with the land

~ użyteczności publicznej - public

utility installations

urzeczywistniać, urzeczywistnić - to

bring into effect, to carry into effect, to realize, to fulfil, to materialize, to

implement

~ zamiar - to bring one’s intention into

effect

urzędniczy - official, clerical

urzędnik - official, officer, clerk, civil                  ,

servant, functionary

~ administracyjny-administrative officer

~ bankowy - bank clerk

~ dyplomatyczny - diplomatic officer

~ imigracyj ny - immigration officer

~ konsularny - consular officer

~ międzynarodowy - intemational

official

~ notarialny - notary’s clerk                         |

-n

399

~ państwowy - civil servant, State official

~ samorządowy - local govemment official

~ sądowy-judicial officer

~ stanu cywilnego - registrar, officer of the births, marriages and deaths registration office

urzędować - (pełnić funkcję) to hołd an office; (być na służbie) to be on duty

urzędowanie - performing official duties urzędowo - legally, officially

~ poświadczony - officially certified, legally attested

urzędow/y - official

~ publikacja - official publication urzędujący - performing official duties usiłować - to make an attempt, to attempt

~ popełnić przestępstwo - to attempt to commit an offence

~ popełnić samobójstwo - to make

a suicide attempt

usiłowanie - attempt, attempted

~ gwałtu - indecent assault

~ karalne - punishable attempt

~ kradzieży - attempted theft

~ kwalifikowane - ąualified attempt, ąualified attempt at a crime

~ nakłonienia do fałszywych zeznań -attempted subomation of perjury

~ nieudolne - rough attempt, inapt attempt, inaptly attempted crime

~ oszustwa - attempted fraud, attempt to defraud

~ popełnienia przestępstwa - attempt to commit an offence, attempt to commit a crime

~ przekupstwa - attempted bribery

~ przestępstwa - attempted crime, attempted offence

~ samobójstwa - attempted suicide

~ zabójstwa - attempted murder, attempt to commit a crime, attempt to commit a felony

~ zbrodni - attempt to commit a crime usługi - services

~ dla ludności - services

~ holowania - towage services

~ komunalne - public Utilities

~ osoba świadcząca - person providing services

~ pocztowe - postał service

~ techniczne - engineering services uspołecznić - to socialize

uspołecznienie - socialization usprawiedliwiać - to account for sth, to

apologize

~ nieobecność - to account for the absence

usprawiedliwienie - excuse, giving reasons, exculpation, justification, apology

usprawiedliwion/y - accountable, excusable, justifable

~ zwłoka - accountable delay usprawnienie - rehabilitation,

improvement

ustalać, ustalić - to establish, to determine, to set forth, to identify, to lay down, to ascertain, to agree on, to draw up, to fix

~ czyjeś ojcostwo - to father a child on sb

~ kompetencje - to establish <to determine> competence

~ kontyngenty - to fix ąuotas

~ porządek dnia - to draw up the agenda

~ porządek obrad - to draw up the agenda

~ szkody - to assess the damages

~ termin - to fix a datę

~ warunki - to make terms

~ w kontrakcie - to stipulate

~ wynagrodzenie - to determine remuneration

~ wynik wyborów - to establish election results

~ zasady - to set forth principles ustalenia, ustalenie - establishment, ascertainment, fixing, findings, fact-fmding

~ faktu - establishment of a fact, ascertainment of a fact

~ faktyczne - factual situation, real-life situation, establishment of facts

~ macierzyństwa - establishing of matemity, establishment of matemity

~ nowe - newly established facts

- odszkodowania - determination of compensation

~ ojcostwa - establishing of patemity, affiliation, establishment of patemity

~ okoliczności faktycznych -establishment of facts

~ pochodzenia dziecka - establishment of a child’s parentage

~ powództwa o ustalenie ojcostwa -summons in respect of patemity case

~ prawa własności - establishment of property rights

~ przyczyny zgonu - determination of the cause of death

~ sądowe ojcostwa - court affiliation case, affiliation (order)

~ stosunku prawnego - establishment of a legał relation

~ wysokości odszkodowania - fixing the amount of indemnity

ustalon/y - fixed, set forth

~ termin - fixed datę

~ w umowie - stipulated by an agreement ~ zwyczaje - established practice

ustanawiać, ustanowić - (powoływać na urząd, mianować) to institute, to establish, to set up, to nominate, to appoint; (wprowadzać w życie, czynić obowiązującym) to make effective, to introduce, to bring into existence, to make obligatory

~ adwokata - to appoint a defence counsel, to appoint a solicitor

~ drogę konieczną - to establish a right of way

~ hipotekę - to establish <set> up a mortgage

~ kogoś swoim spadkobiercą - to

constitute sb one’s heir

~ komisję śledczą - to set up

a committee of investigation, to set up an investigation committe

~ kuratelę - to establish a tutelage, to establish a tutorship, to establish a guardianship

~ kuratora spadku - to appoint a trustee

~ obrońcę - to appoint a defence counsel

~ opiekę - to establish guardianship

~ pełnomocnika - to appoint a defence counsel, to appoint an attomey, to appoint a plenipotentiary, to appoint a proxy, to appoint a proxy holder

~ prawo - to set up the law, to lay down laws, to legislate

~ prawo użytkowania - to grant the right of usufruct

~ prokurę - to appoint a commercial representation <proxy>

~ przedstawicielstwo - to establish an agency

~ regulamin - to set up regulations

~ rząd - to establish a govemment

~ spadkobiercę - to appoint <to institute> an heir

~ władze spółki - to appoint company bodies

~ zasadę - to establish a principle, to lay down a principle

~ zastępstwo - to establish an agency ustanawianie - (wprowadzenie w życie) institution, establishment, creation; (mianowanie) appointment

ustanawianie prokury - appointment of

a representation <proxy>

ustanie - termination, cessation

~ inwalidztwa - termination of disability, cessation of disability

~ karalności - termination of punishability, cessation of punishability

~ kurateli - termination of tutelage, cessation of tutorship, cessation of guardianship

~ małżeństwa - termination of marriage, cessation of marriage

~ obowiązku - termination of duty

~ obowiązku świadczenia - termination of a duty to perform, cessation of a duty of performance

~ opieki - termination of guardianship, cessation of guardianship

~ osoby prawnej - dissolution <winding up> of a legał person, termination of a legał person, termination of a juridical person

~ pełnomocnictwa - termination of a power of attomey, cessation of the power of attomey

~ przyczyn - cessation of reasons

~ skutków - cessation of conseąuences

~ stosunku pracy - termination of employment, cessation of employment

~ stosunku prawnego - end of a legał relation, cessation of a legał relation ustanowienie - (powołanie na urząd, mianowanie) instituting, establishing, setting up, nomination, appointment; (wprowadzenie w życie, uczynienie obowiązującym) making effective, introduction, bringing into existence, making obligatory

~ drogi koniecznej - establishment of a right of way, establishment of a right of necessary way

~ kurateli - establishment of tutelage, establishment of curatorship

~ kuratora - appointment of curatorship — spadku - appointing of a tmstee — warunkowo zwolnionego -appointing of a probation officer

~ obrońcy - appointment of a legał defence, appointment of a counsel for the defence

~ opieki - establishment of guardianship ~ pełnomocnika - appointment of

a defence counsel, appointment of an attomey, appointment of an

a plenipotentiary <a proxy>

~ prawa na - granting the rights on

~ prokury - appointment of commercial representation

~ spadkobiercy - appointment of an heir

~ użytkowania - granting the right of usufruct

~ władz spółki - appointment of company bodies

ustawa/y - act, statute, law, bill, decree, enactment

~ aborcyjna - abortion law

~ amnestyjna - clemency <grace> oblivion act, amnesty law, pardon

~ budżetowa - budget act

~ jednolita - uniform <unified> statute

~ karna - penal statute

~ kolizja ustaw - conflict of laws

~ konstytucyjna - constitution, constitutional <organic> law

~ obowiązująca - binding statute

~ obowiązująca poprzednio -previously binding statute

~ obowiązywanie w czasie - binding force of law in time

~ obowiązywanie ustawy karnej w czasie - binding force of a penal statute in time

~ obowiązywanie w przestrzeni -binding force of law in space

~ obowiązywanie ustawy karnej

w przestrzeni - binding force of penal statute in space

~ o działalności gospodarczej - the

Economic Activity Act

~ o działalności ubezpieczeniowej - the Act on Insurance Activity

~ o ochronie znaków towarowych - the Trade Marks Act

~ o opłacie skarbowej - the Stamp Act

~ o prawie autorskim i prawach pokrewnych - the Act on Copyright and Related Rights

~ o prawie spółdzielczym - the Act on Co-operative Law

~ organiczna - organie law

~ o spółkach - companies act

~ o spółkach z udziałem zagranicznym

- the act on companies with foreign shareholdings

~ o szkolnictwie wyższym - the Act on Higher Education

~ o ubezpieczeniu społecznym - the Social Insurance Act

~ o ustroju adwokatury - the Bar Act

~ o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - the Act on Retirement Pensions for Employees and Their Families

~ o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - the Unfair Competition Suppression Act

~ o związkach zawodowych - the trade unions act

~ projekt ustawy - bill draft

~ przeciwmonopolowa - the Anti-Trust Act

~ skarbowa - the Financial Statute

~ szczególna - statute conceming a special matter

~ tekst jednolity ustawy - unified text of a law

~ uchwalenie ustawy - passage of a law

~ uchwalić ustawę - to pass a law

~ uchylić ustawę - to repeal a law

~ względniejsza dla oskarżonego -statute morę favourable to the accused

~ wzorcowa - model statute ustawodawca - legislator ustawodawczy - legislatorial, legislative

~ akt - legislative act

~ funkcja - legislative function

~ projekt - legislative bill

~ władza - legislative power

~ zgromadzenie - legistalive assembly ustawodawstwo - legislation

~ antymonopolowe - antimonopoly legislation, antitrust legistalion, antimonopolistic legistalion, anticartel legislation

~ karne - penal legislation

~ konkurencyjne -parallel legislation, collateral legisation

~ pracy - labour legislation

~ socjalne - social legislation

~ wyjątkowe - emergency legislation ustawowo - according to the law, by law, statutorily

ustawow/y - statutory, legał

~ dziedziczenie - intestate succession

~ dzień wolny od pracy - legał holidays

~ norma - statutory norm

~ obowiązek alimentacyjny - statutory obligation to pay maintenance

~ odpowiedzialność - statutory liability

~ odsetki - statutory interest

~ odszkodowanie - statutory damages

~ prawo zastawu - statutory right of security, statutory lien

~ przedstawiciel - statutory guardian <agent>

~ spadkobierca - intestate heir

~ termin wypowiedzenia - statutory period of notice

ustąpić, ustępować - to give ground;

(poczynić ustępstwa) to make concessions

~ ze spółki - to withdraw from

a company

ustąpienie - (rezygnacja, dymisja) resignation, dismissal, retirement;

(ustępstwo) concession, withdrawal, retreat

~ prawa - assignment of a right, cession of a right

~ ze stanowiska - leaving a post

usterka - (błąd, niedociągnięcie) defect, fault; (brak, wada) flaw, fault, drawback

~ postępowania - flaw in court proceedings

~ w urzędowaniu - flaw <fault> in the paperwork, flaw <fault> in the office work ustęp - (część artykułu względnie

paragrafu) item, paragraph, subparagraph, preceding paragraph

ustność rozprawy - verbal examination of cases by law courts, principle of orał examination of cases by law courts

ustrojowy - structural

~ zmienny - changes in the State system ustrój - structure, system, organization

~ administracji państwowej - State administration system

~ adwokatury - Bar system, structure of the Bar

~ demokratyczny - democratic regime

~ małżeński majątkowy umowny -contractural system of separate property rights in marriage, contractural system of matrimonial property rights

~ małżeński majątkowy ustawowy -statutory system of property rights in marriage, statutory system of matrimonial property rights

~ małżeński rozdzielności majątkowej - system of separated property rights in marriage, system of separated matrimonial property rights

~ osoby prawnej - structure of a legał person, structure of a legislative person

~ państwa - system of govemment

~ państwowy - State <political> system

~ polityczny - political regime

~ przedsiębiorstwa - structure of

a business enterprise

~ sądów - structure of the law courts

~ społeczno-gospodarczy państwa -socio-economic system of a State usunąć, usuwać - (likwidować) to phase out, to eliminate, to exclude, to wipe off, to strike off, to elear away, to remove, to get rid of; (zwolnić kogoś) to dismiss, to discharge, to remove

~ bezprawnie przedmiot - to remove an object unlawfully

~ braki pisma procesowego - to remove shorteomings of a paper addressed to court

~ przeszkody - to remove obstacles

~ wpis o skazaniu z rejestru - to strike off an entry in the register of convicted persons, to wipe off the entry in the register of convicted persons

~ z urzędu - to dismiss from an office usunięcie - (likwidacja) elimination, exclusion, wiping off, striking off, clearing away, removal, getting rid of; (uwolnienie kogoś) dismissal, removal, discharge

~ awarii - repairing a broken-down installation

~ braków przy rejestracji -removal of shortages in registration

~ przeszkód - removal of obstacles

~ ze stanowiska - dismissal from a post usuwalny - removable

uszczerbek - prejudice, detriment, loss, harm, damage

~ bez uszczerbku dla - without detriment to

~ bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania - without prejudice to support and maintenance

~ dla interesu służby - detriment to the interest of the (public) service

~ na zdrowiu - detriment to health

~ z uszczerbkiem dla prawa - to the detriment of a right

uszkodzenie - damage, impairment, injury, deterioration

~ ciała - bodily injury

~ cielesne - bodily harm

~ ciężkie ciała - grave bodily injury, grievous bodily harm

~ doznać uszkodzenia ciała - to sustain an injury

~ groźba uszkodzenia ciała - threat of futurę injury

~ lekkie ciała - slight bodily injury, minor injury

~ przypadkowe rzeczy - accidental damage to an item of property

~ rzeczy - impairment of an object, damage to an item of property

405

~ trwałe - continuing injury, permanent injury

uszkodzić - to cause damage to, to impair, to damage, to injure, to deteriorate

~ miejsce zamknięcia - to damage

a place of detention

~ urządzenia - to damage installations

utarty (tradycyjny, ustalony) - zob.

tradycyjny

utracić - to lose

~ moc prawną - to lose binding force

~ obywatelstwo - to lose nationality

~ prawo - to lose <to forfeit> a right

~ własność - to lose property

~ w wyniku kradzieży - to lose through theft

~ zaufanie - to lose confidence

~ zdrowie - to lose health

~ życie - to lose one’s life

utrata - loss

~ czci i praw obywatelskich -infamy

~ dokumentu - loss of a document

~ obywatelskich praw honorowych -zob. pozbawienie praw publicznych

~ obywatelstwa - loss of nationality

~ posiadanego stopnia wojskowego -loss of military rank

~ praw - forfeiture of rights, loss of rights

~ prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych - loss of one’s driving licence, driving ban

~ prawa wykonywania zawodu - loss of one’s right to exercise a profession

~ praw obywatelskich - infamy, loss of civil rights

~ praw rodzicielskich - loss of parental rights

~ przypadkowa rzeczy - accidental loss of a thing

~ uprawnienia - loss of a right

~ urzędu - loss of office

~ zaufania - loss of credit <confidence>

~ zdolności - loss of capability, loss of legał capacity

utrudniać, utrudnić - to hamper, to impede, to hinder, to obstruct

~ korzystanie z urządzeń - to hamper the use of installations

~ postępowanie - to impede proceedings

~ postępowanie karne - to obstruct criminal proceedings

~ przetarg publiczny - to obstruct a public auction

~ wykonanie prawa - to hinder the exercise of a right

utrudnianie - obstructing

~ śledztwa - obstructing an investigation utrwalenie - recordings, consolidation, fixing, to consolidate, to fix

~ czynności protokołowanej - recording of an official operation, recording an operation

~ dźwiękowe - sound recordings

~ obrazu i dźwięku - recording picture and sound

~ pokoju - pursuit of peace

~ śladów i dowodów - fixing traces and materiał evidence

utrwalony zwyczaj - hard and fast custom utrzymać - (pozostawać nadal) to uphold, to maintain, to keep up, to preserve;

(żywić kogoś) to maintain, to keep

~ decyzję w mocy - to uphold the decision

~ się przy życiu - to survive

~ stosunki - to maintain relations

~ w mocy - to maintain in force, to uphold in force

~ w mocy orzeczenie - to uphold award as valid, to sustain a decision

~ w należytym stanie - to maintain in a proper State

~ w tajemnicy - to keep secret

~ wyrok - to uphold a judgement

utrzymanie - (pozostawienie nadal) maintaining, up holding, keeping up, preserving; (żywienie kogoś) maintenance, living, keep, upkeep, board; (środki egzystencji) providing for, maintenance; (konserwacja, obsługa) maintenance, maintening

~ dróg publicznych - maintenance of public roads

~ na czyimś utrzymaniu być - to be sb’s dependant

~ pokoju - maintenance of peace

~ porządku - preserving order

~ w mocy - maintaining in force, upholding in force

~ wyroku - upholding a decision, upholding a sentence

~ zapewnić - to provide maintenance

~ zaskarżonego orzeczenia w mocy -upholding a judgement

~ zaskarżonego wyroku - upholding a decision, upholding a sentence

utrzymujący hotel - person maintaining a hotel

utwierdzić, utwierdzać - to confirm, to strengthen

~ w przekonaniu - to confirm one’s belief, to confirm one’s conviction

utworzyć - to form, to establish, to set up ~ rząd - to form a govemment

~ urząd - to establish an office, to set up an office

utwór - work, artwork

~ artystyczny - artistic work

~ chroniony - protected work

~ drąmatyczno-muzyczny - dramatico-musical work

~ dramatyczny - dramatic work

~ fotograficzny - photographic work

~ graficzny - graphic work

~ literacki - literary work

~ muzyczny - musical work

~ naukowy - scientific work

~ opublikowany - published work

~ oryginalny - original work

~ pochodny - derivative work

~ radiowy - radiophonic work

~ rozpowszechniony - disseminated work

~ udostępniony publicznie - work available to the public

~ zbiorowy - collective work

~ zwielokrotniony - reproduced work utylitaryzm - utilitarianism

uwaga - remark, attention, notę, observation, lomment

~ zwracać uwagę - to pay attention to sth

~ zwrócić czyjąś uwagę na - to bring sth to sb’s attention

uwagi - observations, comments

~ wyjaśniające - explanatory notes uwalniać - to elear, to release, to set free, to set at liberty

~ uwalniać (od odpowiedzialności lub kary) - to absolve

~ uwalniać kogoś - to deliver sb from captivity

~ uwalniać od kary - to remit a penalty

~ uwolnić od odpowiedzialności - to absolve from liability

~ uwalniać od oskarżenia - to elear of an accesation

~ uwalniać od podejrzenia - to elear of a suspicion

- uwalniać od winy - to absolve from guilt

~ uwalniać kogoś z aresztu - to release sb from custody

~ uwalniać uwięzionego - to let out

a prisoner

uważać (za co, za kogo) - to consider

uważać - to take the view that, to consider, to regard as, to account

~ kogoś za odpowiedzialnego za coś -to hołd sb accountable for sth

~ kogoś za winnego - to hołd sb guilty, to account sb to be guilty

~ podanie wysłane pocztą za wniesione w dniu oddania w polskim urzędzie pocztowym - to consider an application sent by post <mail> as submitted on the day it was mailed at a Polish post office

~ za niebyłe - to regard as a nullity

~ za winnego - to consider guilty

~ za zaginionego - to deem to be missing uwiarygodnić - to substantiate uwierzytelniać - to certify, to authenticate, to accredit, to legalise

~ podpis - to authenticate a signature

~ przedstawiciela dyplomatycznego -accrediting of a diplomatic representative, to accredit a diplomatic representative

uwierzytelniające listy - credentials uwierzytelnienie - (poświadczenie)

certification, authentication; (akredytowanie) accrediting

~ podpisu - authentication of a signature

~ przedstawiciela dyplomatycznego -accrediting of a diplomatic representative

~ przez notariusza - authentication by a notary, legalisation by a notary

uwierzytelnion/y - certified, authenticated, accredited, legalised

~ kopie - certified copies, authenticated copies

~ odpis - authenticated copy, attested copy

~ notarialnie - certified by a notary

~ podpis - legalised signature

~ urzędowo - officially certified

~ w Polsce - accredited in Poland uwięzić - to lay fast, to imprison, to throw sb into prison

~ kogoś - to take sb prisoner uwięzienie - imprisonment, incarevation

~ bezprawne - false imprisonment uwięzić - to take prisoner, to capture, to imprison, to lay fast

uwłaczać - to discredit, to disrespect, to disrepute

~ godności munduru - to discredit one’s uniform

~ honorowi wojska - to bring the army’s honour into disrepute, to disrepute the army’s honour

uwłasnowolnić - to emancipate

uwłaszczać, uwłaszczyć - to enfranchise, to grant land to, to affranchise

uwłaszczenie - affranchisement, enfranchisement

uwolnić - (kogoś od czegoś) to release;

(kogoś) to set free, to set at liberty

~ kogoś od zarzutu - to acquit sb of

a charge

~ od kary - to remit a penalty

~ od obowiązku - to relieve sb from

a duty

~ od odpowiedzialności - to release sb from responsibility

~ od podejrzeń - to elear sb of suspicions

~ od winy - to absolve from guilt

~ z obowiązku - to absolve from duty, to relieve of a duty

uwolnienie - acąuittal, liberation, release, discharge

~ od kary - release from punishment

~ od odpowiedzialności - release from responsibility

~ od winy i kary - absolution

~ z więzienia - release from prison

uwzględniać, uwzględnić - to allow, to take into account, to admit, to address, to bear in mind, to take into consideration

~ odwołanie - to allow an appeal

~ wniosek - to accept a motion

~ zażalenie - to allow a complaint, to admit the complaint

uwzględnienie - allowance, acceptance, allowing, having regard for, taking into consideration, complying with

~ argumentu - allowing the point, taking the argument into consideration, allowing the argument

~ prośby - allowing the reąuest, taking into consideration the motion, in compliance with the reąuest, taking into consideration the reąuest

uzależniać, uzależnić - to make dependent ~ czynność służbową od - to make

a professional act dependent on, to make an act performed when on duty dependent on

~ od warunku - to make conditional upon sth

uzasadniać, uzasadnić - to justify, to base, to give the reasons, to motivate

~ na piśmie - to substantiate in writing <in a written> form

~ zarzut - to substantiate a charge uzasadnienie - reasons, statement of

reasons, grounds, substantiation, motives, justification

~ apelacji - reasons of appeal

~ decyzji - reasons for the decision

~ orzeczenia - reasons for the decision, reasons for the sentence

~ oskarżenia - grounds for the indictement <for the accusation>

~ podania - reasons for an application

~ postanowienia - grounds for the decision

~ projektu ustawy - explanatory statement of a bill

~ reklamacji - grounds for complaint

~ skargi - cause for complaint

~ wniosku - grounds for a motion

~ wyroku - reasons for the judgement, grounds for the judgment

~ zdania odrębnego - reasons for votum separatum

uzasadnion/y - grounded, justifiable, justified, legitimate, plausible

~ obawa - well-founded fear

~ podejrzenie powziąć - to have well-founded grounds to suspect

~ podstawy - reasonable grounds, substantial grounds

~ prawnie - legally substantiated

~ w pełni uzasadniony - fully justified

uzbrajać, uzbroić - to arm

uzbrojenie - armament

~ terenu - land development uzewnętrznienie - manifestation

~ dobrej woli - manifestation of good will, manifestation of intention

. ~ woli - manifestation of will <intention> ~ złej woli - manifestation of bad will

uzgodnić, uzgadniać - to reconcile sth, to sth, to co-ordinate, to adjust, to agree

~ cenę - to agree upon the price, to arrive at a price

~ werdykt - to arrive at a verdict uzgodnienie - co-ordination, agreement, adjustment

uznać, uznawać - (orzec) to recognize, to acknowledge, to approve, to admit

~ błąd - to acknowledge a mistake

~ dług - to acknowledge a debt

~ kogoś winnym - to account sb to be guilty, to adjudge sb guilty, to find sb guilty

~ kogoś za niewinnego - to bring sb in not guilty

~ kogoś za winnego - to bring sb in guilty, to convict

~ konto - to credit account

~ ojcostwo - to admit patemity, to father a child, to recognize the fatherhood

~ orzeczenie - to honour award, to recognize judgement

~ państwo nowe - to recognize a new State

~ powództwo - to plead no defence

~ roszczenie - to acknowledge <to admit> to allow a claim

~ rząd - to recognize a govemment

~ umowę za bezskuteczną - to declare

a contract ineffective

~ winę - to admit one’s guilt

~ za nieudowodnione - to find unproven

~ za udowodnione - to find proven

~ za zaginionego - to declare sb missing

~ za zmarłego - to declare a person dead, to declare sb dead

~ zobowiązanie - to acknowledge an obligation

~ z zastrzeżeniem - acceptance with proviso, acknowledgement under reserve

uznanie - recognition, discretion, approval, admission

~ administracyjne - administrative approval, administrative recognition

~ de iure - de jurę recognition

~ de facto - de facto recognition

~ długu - acknowledgement of a debt

~ dyplomów - recognition of diplomas

~ dziecka - fathering a child, declaration on being a child’s father

— pozamałżeńskiego - fathering a child bom out of wedlock

~ innych zaświadczeń o posiadanych kwalifikacjach zawodowych -recognition of other evidence of formal ąualifications

~ kogoś winnym szpiegostwa - finding sb guilty of espionage

~ międzynarodowe - intemational recognition

~ milczące - tacit recognition <admission>, implied recognition

~ ojcostwa - acknowledgement of patemity

— dziecka pozamałżeńskiego -recognition of one’s fatherhood of a child bom out of wedlock, recognising of one’s fatherhood of a child bom out of wedlock

~ orzeczenia - recognition of a judgement

~ orzeczeń sądów polskich - recognition of Polish courts’ decisions

~ orzeczeń sądów zagranicznych -recognition of foreign courts’ decisions

~ państwa - recognition of a State

~ pozwu - confession of an action

~ praw - recognition of rights

~ prawne - recognition de jurę

~ przez powoda zasadności pozwu -confession of defence

~ roszczenia - recognition <admission> of a claim

~ rządu - recognition of a govemment

~ swobodne - discretion, discretionary powers

~ wierzytelności - acknowledgement of debt

~ wzajemne -reciprocal recognition

~ orzeczeń sądowych - reciprocal recognition of judgements

~ za obywatela polskiego - recognition of somebody as a Polish citizen

~ za zaginionego - missing person declaration

~ za zmarłego - decision declaring a person dead, declaring a person dead, presumption of death

uznan/y - recognized, admitted, acknowledged

~ reklamacja - admitted claim

uzupełniać, uzupełnić - to supplement, to complement, to complete

uzupełniający - complementary, supplementary

uzupełnić - to supplement, to complete uzupełnienie - supplementing, addendum,

(pl.) addenda, completion

~ decyzji - supplementary decision, addendum to a decision, supplementation of a decision

~ orzeczenia - addendum to a judicial decision, supplementation of a judicial decision

~ postępowania przygotowawczego -supplementing of preparatory proceedings, completion of preparatory proceedings

~ protokołu - supplement of the record

~ przewodu sądowego - supplement of the hearing, supplementation of the hearing

~ treści - supplement of the contents

~ umowy - annex <addendum> to

a contract

~ wyroku - supplement of a judgment

uzurpować sobie czyjeś prawo - to usurp sb’s right

uzyskać - to gain, to obtain, to achieve

~ korzyść majątkową - to gain

a materiał benefit

~ osobowość prawną - to acąuire legał personality

~ skuteczność - to become effective uzyskanie - obtaining, gaining, acąuiring

~ pracy - obtaining a job <a work>

~ prawa - obtaining a right

~ prawa do emerytury - acąuisition of a pension entitlement

~ skuteczności - becoming effective użycie - use

~ broni - use of arms

~ gwałtu - acting with violence, to act with violence

~ krótkotrwałe - use of brief duration

~ niebezpiecznego narzędzia

<przedmiotu> - use of a dangerous tool

~ samowolne cudzego samochodu -lawless use of another person’s car

użyczać, użyczyć - to lend

~ mienia - to lend a piece of property (for use)

~ przedmiotu - to lend an object (for use)

użyczający - lender

użyczenie - lending for use

użyteczność - utility

~ publiczna - public utility, public services

~ służby użyteczności publicznej -public services <utilities>

użytek - use

~ osobisty - personal use, personal purpose

~ stały - permanent use

~ trwały - durable use

~ z prawa sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - use of a right contradictory to the principles of community life, making use of a right contradictory to <against> the principles of community life

użytki - grounds, land

~ leśne - forest land, forest produce

~ rolne - cultivable land, farming land, cropland, farmland, land for farming purposes

~ zielone - pastures

użytkować - to exploit, to utilize, to usufruct, to use

użytkowanie - beneficial ownership, usufruct, utilisation, exploitation

~ bezterminowe - unlimited use

~ dożywotnie - life usufruct

~ nieodpłatne - use free of charge

~ nieprawidłowe - irregular usufruct

~ powszechne - generał use

~ praw - usufruct on rights

~ prawo użytkowania - right to use

~ rolnicze - agricultural use <exploitation>

~ rzeczy - usufruct

~ tymczasowe - limited use

~ ustanowione - usufruct established

~ wieczyste - perpetual usufruct

~ właściwe - proper use

~ wspólne - joint use

użytkow/y - utility

~ wzory - utility designs

użytkownik - (korzystający z czegoś) user, usufructuary; (dzierżawca) holder, landholder, tenant

~ końcowy - end user

~ wieczysty - perpetual usufructuary używać, użyć - to use

~ broni przeciwko żołnierzowi - to use arms against a soldier

~ dokumentu - to use a document

~ fałszywych danych - to use false particulars

~ groźby bezprawnej - to make an unlawful threat

~ podstępnego zabiegu - to act insidiously

~ przemocy - to compel by force, to resort to violence

~ sfałszowanego dowodu tożsamości -to make use of a false identity

używający (rzeczy) -user

~ na podstawie umowy - contractual user

~ późniejszy - subseąuent user

~ uprzedni - prior user

używanie - use, utilization

veto - veto

virement - virement

votum - votive offering

~ votum separatum - separate vote

~ votum nieufności - vote of no confidence, vote of non-confidence

~ votum zaufania - vote of confidence

~ otrzymać votum zaufania - to win

a vote of confidence

wada/y - (brak, usterka) shortcoming, flaw, fault, weakness, imperfection, drawback; (defekt, uszkodzenie) defect, damage

~ artykułów żywnościowych -

imperfection in foodstuffs

~ fizyczna rzeczy - physical defect of a thing

~ główna - major defect

~ istotna - essential defect

~ odstąpić od umowy z powodu wady rzeczy - to renounce a contract because of a defect of a thing

~ oświadczenia woli - defect in

a declaration of will, defect of intention, absence of assent

~ prawna rzeczy - legał defect of a thing

~ rzeczy sprzedanej - defect of a sold thing

~ ukryć podstępnie wadę - to conceal a defect deceitfully

~ ukryta - latent defect, latent fault

~ widoczna - apparent defect

~ żądać obniżenia ceny z powodu wady

- to demand a reduction in price because of a defect

wadium - auction deposit of guarantee, auction gage, bid security, gage

~ przetargowe - bid security wadliwość - defectiveness

~ czynności prawnej - defectiveness of a legał transaction

~ usunąć wadliwość - to remedy defectiveness

wadliw/y - defective, faulty, unsound, improper

~ produkty - defective products

~ rzecz - defective thing

~ wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad - to exchange a defective thing for a thing free from defects

~ tytuł prawny - bad title

~ usługi - unsatisfactory services

waga - weight, balance

~ brutto - gross weight

~ netto - net weight

wahania - fluctuations

~ sezonowe - seasonal fluctuations

wakat - vacancy, vacant post

~ w przypadku powstania wakatu - in the event of a vacancy

wakować - to be vacant

walczyć - to struggle

~ o sprawiedliwość - to fight for justice

~ o wolność - to fight for freedom

waliza dyplomatyczna - diplomatic pouch

<bag>

walka - struggle, fight

~ klas, klasowa - class struggle

~ o pokój - fight for peace

~ o władzę - fight for power

~ w obronie - fight in defence

~ z międzynarodową przestępczością zorganizowaną - battling intemational organized crime

~ z przestępczością - crime prevention

walne zgromadzenie - generał assembly walor - value (zob. wartość)

~ prawny - legał value

waloryzacja - raising of price <value>, valorization.

~ zobowiązań pieniężnych - raising of pecuniary obligations, valorization of pecuniary obligations

waloryzować - to raise in value, to valorize

waluta - currency

~ mocna - hard currency

~ obca - foreign currency

~ państwowa - State currency, national currency

~ podlegająca wymianie - convertible foreign currency

~ słaba - weak currency

~ twarda - hard currency

~ wymienialna - convertible currency, exchangeable currency

walutow/y - currency, monetary

~ klauzula - currency clause

~ prawo - foreign currency regulations wandalizm - vandalism

wariant - variant

wariograf - lie-detector

warrant - warehouse certificate <warrant> wartościowanie - valuation

wartość/ci - value, worth, price

~ artystyczna - artistic value

~ czynszowa - rental value

~ dewizowa - foreign exchange value, foreign currency assets

~ dodana - added value

~ dodatkowa - surplus value

~ fakturowa - invoice value

~ instrumentalna - instrumental worth <value>

~ majątkowa świadczenia - pecuniary value of a performance

~ mienia znaczna - considerable vałue of property

~ naukowa - scientific value

~ nominalna - value at par

~ pieniężna - cash value

~ prakseologiczna - praxiological value

~ prawna - legał value

~ przedmiotu sporu - value of the claim, amount in dispute, amount in contention, value of the object of litigation

~ rynkowa - marketable vałue

~ rzeczywista - real value

~ społeczna - social vałue

~ sprzedażna - sale value

~ szacunkowa - appraised value

~ ubezpieczeniowa - insurance value

~ umowna - admitted value

~ ustalać wartość - to assess value

~ użytkowa - use value, value in use

~ wymienna - exchange value

~ wymierna - measurabłe value

~ zasadnicza - fundamental value

~ znaczna - considerable value

warstwa społeczna - social stratum warta - guard

~ przeciwpowodziowa - flood guard

~ przeciwpożarowa - fire guard

wartości dewizowe - foreign currency assets

warunek - condition, term

~ dodatni - positive condition

~ dostateczny - sufficient condition

~ konieczny - necessary condition

~ licytacyjny - auction condition

~ mieszany - mixed condition

~ niemożliwy - impossible condition

~ obowiązujący - binding condition

~ odpowiedzialności - condition of responsibility

~ pod warunkiem - subject to

a condition

~ prawny - legał condition

~ przeciwny dobrym obyczajom -condition contrary to good morals, condition incompatible with good morals

~ rozwiązujący - resolutive condition, condition subseąuent

~ spełnić - to fulfil a condition

~ sprzeczny z ustawą - condition contrary to a law <statute>

~ sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - condition contrary to the principles of community life

~ uciążliwy - onerous condition

~ ujemny - negative condition

~ ustawowy - statutory condition

~ wiążący - copulative condition

~ wstępny - condition precedent

~ zależny od przypadku - condition dependent on a random event, fortuitous condition

~ zależny od woli jednej

z umawiających się stron - potestative condition

~ zależny od woli stron - condition dependent on the will of the parties

~ zawieszający - suspensory condition, condition precedent

warunki - (okoliczności) circumstances; (uzależnienie) conditions, terms

~ bezpieczeństwa i higieny pracy -

conditions of work safety and hygiene, condition of safety and hygiene of work

~ bytowe - welfare

~ dopuszczalności procesu - conditions of admissibility for law proceedings

~ dorozumiane - implied conditions

~ formalne (pozwu) - formal reąuirements

~ kontraktowe - contractual terms

~ na dogodnych warunkach - on favourable terms

~ na warunkach preferencyjnych - on preferential terms

~ obiektywne - objective circumstances

~ ogólne dostaw - generał terms of delivery <supply>

~ ogólne sprzedaży - generał terms of sale

~ ogólne ubezpieczenia - generał terms of insurance

~ ogólne umowne - generał conditions of contract

~ recydywy - circumstances of relapse into crime, circumstances of second offence

~ rodzinne - family circumstances

~ służby wojskowej - terms of military service

~ socjalno-bytowe-welfare conditions

~ standardowe - standard terms

~ środowiskowe - environmental

conditions

~ umowy - terms of contract

~ w normalnych warunkach - in normal conditions

~ wstępne - conditions precedent warunkowo - conditionally, on condition

~ umorzone postępowanie -

conditionally discontinued proceedings

~ zwolniony - probationer

warunkow/y - conditional, provisory, contingent

~ amnestia - conditional amnesty

~ odpowiedzialność - contingent liability

~ odprawa celna - admission temporaire

~ przyjęcie - conditional acceptance

~ ułaskawienie - conditional pardon

~ umorzenie - conditional discontinuance

— postępowania - conditional dismissal of proceedings

~ umowa - conditional contract

~ uznanie - conditional recognition

~ zawieszenie wykonania kary -

conditional suspension of execution of penalty, conditional stay of the carrying out of a sentence

~ zwolnienie - conditional rełease, parole

ważność/ci - (prawomocność) validity, sufficiency in law, force; (znaczenie) importance, conseąuentiality

~ czynności prawnej - validity of a legał transaction <act>

~ ~ kwestionować ważność - to contest the validity of a legał transaction

~ dowodów - validity of proofs

~ kwestionować ważność małżeństwa -to contest a marriage

~ kwestionować ważność testamentu -to contest a will

~ przedłużenie ważności - extension of validity

~ przedłużyć ważność - to extend yalidity

~ stracić ważność - to lose validity, to expire, to become void, to run out

~ testamentu - validity of a will

~ utrata - loss of validity, expiry

~ uzyskać ważność - to become valid

~ wznowić - to renew validity

~ wznowienie ważności - renewal of

validity

ważn/y - (wpływowy, doniosły) important, significant, materiał; (prawomocny) valid, in force, effectual

~ do odwołania - good until countermanded

~ paszport - valid passport

~ powód - important reason

~ umowa - valid contract

wątpliwość/ci - doubt

- co do prawa - doubt as to the law, legał doubt

~ niedające się rozstrzygnąć -unresolyable doubts

~ poddać coś w wątpliwość - to

ąuestion sth, to cali sth in ąuestion

~ podlegać wątpliwości - to be doubtful, to be uncertain

~ prawne - legał doubts

~ rozstrzygnąć wątpliwości - to resolve doubts

~ uzasadnione - justified doubts

~ w razie wątpliwości - in case of doubt

wątpliwy - duestionable, doubtful, disputable, dubious, open to doubt, ąuestionable

w braku (czegoś) - in default of

wbrew - in defiance of

~ czyjejś woli-against sb’s will

~ dobrym obyczajom kupieckim -contrary to commercial integrity

~ prawu - against the law, in contrayention of the law

~ przepisom - in defiance of the provisions, in contrayention of provisions

w całości - in fuli

w celu - for the purpose of

~ dokonania zmian lub wniesienia poprawek - for reyising or amending

wchodzić - to enter, to come

~ w porozumienie - to enter into an understanding

~ w skład przedsiębiorstwa - to make up an enterprise

~ w zakres - to fali within

~ w zakres kompetencji - to fali within competence

~ w życie - to come into force, to become effective

wdać się, wdawać się - to engage

~ w spór - to engage in litigation, to enter a dispute

wdanie się w spór - engaging in litigation, entering into a dispute

wdawać się, wdać się w spór - to engage in litigation, to enter a dispute

wdowa - widów

wdowiec - widower

wdowiec - to become a widów <widower> wdrażać - to introduce, to implement wdrażanie, wdrożenie - implementation, introduction, promotion, start, training; (wszczynanie) institution (of an action)

~ do przestrzegania porządku prawnego - training in observance of legał order

w drodze postępowania sądowego - by way of action

wdzierać się, wedrzeć się - to break in, to enter forcibly, to make an interruption, to force an entrance, to make an interruption

~ do cudzego domu - to break into sb’s house, to enter sb’s house forcibly

według - according to

~ prawa —pursuant to the law

~ swego wyboru - at one’s election

~ swojej najlepszej wiedzy - to the best of one’s knowledge

~ własnego uznania - at sb’s own discretion

wejście - entering into, coming into

~ w miejsce dotychczasowego wspólnika - succeeding a former shareholder

~ w porozumienie - entering into agreement

~ w stosunek najmu - assumption of rent of premises

~ w życie - entry into force, coming into force

wejść - to enter, to come

~ w miejsce wspólnika - to succeed a partner (shareholder)

~ w porozumienie - to enter into an understanding

~ w stosunek najmu - to enter into

a lease relationship

~ w życie - to enter into force, to come into force, to come into effect, to become efifective

weksel - bill of exchange, notę

~ bankowy - bank bill

~ ciągniony <trasowany> - bill of exchange

~ gwarancyjny - bill of exchange as guarantee <of security>

~ handlowy - commercial bill

~ honorować - to meet a bill

~ in blanco - blank bill of exchange, bill of exchange in blank

~ krajowy - home bill

~ przeterminowany - overdue bill

~ sekunda weksla - second <copy> of a bill, second of exchange, duplicate bill

~ własny - own bill of exchange, promissory notę, sola bill, notę of hand

~ zagraniczny - foreign bill

~ zbywalny - negotiable bill

~ zwrotny - return draft, redraft, counterbill, cross bill

wekslow/y - bill of exchange

~ klauzula - bill of exchange clause

~ moratorium - bill of exchange moratorium

~ prawo - law on bills of exchange and promissory notes

werdykt - verdict

~ przysięgłych - deliverance, presentment

~ ogłosić werdykt - to bring in a verdict, to return a verdict

~ uzgodnić werdykt - to come to

a verdict

wersja - version, tentative account

~ w procesie karnym - tentative account of events, which led to the crime

weryfikacja - verification, vetting

~ mandatów - verification of electoral mandates, verification of delegates’ powers

~ pełnomocnictw - verification of warrants, verification of powers of attomey

~ pełnomocnictwa - verification of a power of attomey

weryfikować - to verify, to elear

~ kandydatów - to vet candidates

~ okresowo - to review periodically

weteran - veteran, ex-service man

weto - veto

wewnętrzny - intemal, interior, domestic, inside

~ handel - home <inland> trade, domestic commerce

wezwać - (przyznać) to summon, to cali upon sb, to cali, to cali in, to cite

~ do usunięcia braku pisma - to

summon sb to correct a defect of a writ

~ kogoś do wzięcia udziału w sprawie -to ask sb to participate in a case

~ kogoś na świadka - to cali sb as witness

~    należycie - to summon duły

~    policję - to alert the police

~    pozwanego - to summon a defendant

to appear

wezwanie - (apel) appeal; (na rozprawę) summons before a court; (w charakterze świadka, pozwanego) subpoena;

(nakaz) cali, summons, citation

~    doręczyć komuś wezwanie - to serve summons on sb, to serve sb with

summons

~    do sądu - summons

~    w charakterze świadka - subpoena

~    do spełnienia świadczenia - cali for performance

~    do usunięcia braków formalnych pisma procesowego - summons to correct defects of a ecrit

~    do wydania przedmiotu - cali for delivery of a thing

~    do zapłaty - cali for payment

~    na wezwanie - at cali

~    sądowe - court summons, monition

węzeł - tie

~    więzy małżeńskie - marriage ties, matrimonial bonds

~    więzy rodzinne - family ties wiadomości - Information

~    dostarczyć wiadomości - to fumish

Information

~    fałszywe - false Information

~    mylne - misleading Information

~    poufne - contidential, classified Information

~    wiarygodne - credible <reliable> Information

~    zbierać informacje - to collect <dig up, gather> information

wiadomość - item of information, message wiara - faith

~    w dobrej wierze - a bon droit, in good faith

~    zła - bad faith, malice

wiarygodność - credibility, reliability

—    domniemania -probability of presumption

~    dowodów - credibility of evidence

~    oświadczenia - reliability of statement <declaration>

~    roszczenia - credibility of a claim

~    świadka - reliability of a witness

~    zarzutów - credibility of charges

~    zeznań - reliability of deposition

wiarygodnie - credibly, reliably, veraciously

wiarygodność - credibility, reliability, veracity

~    dowodów - credibility of evidence

~    roszczenia - credibility of claim

wiarygodn/y - credible, reliable, trustworthy; (o zeznaniach) veracious

~    dane - reliable data

~    dokument - authoritative document

~    domniemanie - probable presumption

~    świadek - credible <reliable, veracious> witness

wiązać - to bind, to tie, to be obligatory

~    kogoś - to bind sb

~    sąd - to bind the court

~    solidarnie - to bind jointly and severally

~    strony - to be binding on parties wiążąc/y - binding, obligatory, valid, firm

~    dokument prawny - act and deed

~    moc - binding force

~    oświadczenie - binding declaration, binding statement

~ prawnie - binding in law

wicekonsul - deputy consul, vice consul

wiceminister - deputy minister, under secretary of State

wiceprezes - deputy chairman

wiceprezydent - vice-president, vice-

mayor

wicewojewoda - deputy govemor

widoczn/y - visible, apparent

~ wada - apparent defect

wieczyst/y - perpetual, inperishable

~ dzierżawa - hereditary tenure

~ księga - land and mortgage register

~ księgi - real-estate register

~ użytkowanie - perpetual usufruct

wiedza/y - knowledge, expertise

~ medyczna - medical knowledge

~ prawnicza - legał attainments

~ rolnicza - agricultural knowledge

wiek - (człowieka) age

~ cenzus wieku - age ąualification

~ dojrzałości - age of discretion, age of maturity, anni nubiles

~ dojrzały - maturity, maturity age

~ działania z rozeznaniem - age of discretion

~ emerytalny - pensionable age, retirement age

~ granica wieku - age limit

~ odpowiedzialności karnej - age at which criminal responsibility begins

~ uprawniający do zawarcia

małżeństwa - age of consent

~ wyborczy - voting age

~ zdolności do zawarcia małżeństwa -

marriageable age

wielokrotny - repcated, reiterated, multiple

wieloletni - long term

wielostronn/y - multilateral, many-sided, various

~ negocjacje handlowe - multilateral trade negotiations

~ porozumienie - multilateral agreement

~ traktat - multilateral treaty

~ umowa - multilateral contract

wielość - plurality

~ dłużników - plurality of debtors

~ podmiotów w zobowiązaniu -multiperson agreement

~ potomków - plurality of descendants

~ spadkobierców - plurality of heirs

~ świadczeń - plurality of performances

~ wierzycieli - plurality of creditors

~ właścicieli - plurality of owners wielożenny - polygamous

wielożeństwo - polygamy, plural marriage wierność - loyalty

wiern/y - faithful

~ kopia - faithful copy

~ tłumaczenie - faithful translation wierzenia religijne -religious beliefs wierzyciel/e - creditor, creancer, creansor, obligee

~ hipoteczny - mortgage

~ na rzecz wierzyciela - in favour of

a creditor

~ nieuprzywilejowany -non-preferential creditor

~ ochrona wierzycieli - protection of creditors

~ osobisty - personal creditor

~ solidarny - joint and several creditor

~ spadku - creditor of an inheritance

~ uprzywilejowany -privileged creditor

~ z pokrzywdzeniem wierzyciela - to

the detriment of the creditor

wierzycielski - creditor’s

wierzytelność/ci - (wiarygodność) authenticity, credibility, claim, active debt, debt claim, liability; receivables

~ cesja - assignment <subrogation> of claim

~ co do których potrącenie jest wykluczone - claims whose set off is excluded

~ dochodzić wierzytelności - to vindicate a claim

~ dochodzenie wierzytelności -vindication of a claim

~ dokonać cesji wierzytelności - to assign a claim

~ egzekucja z wierzytelności i praw majątkowych - enforcement against claims and property rights

~ hipoteczna - claim secured by

a mortgage

~ księgowa - accounts receivable

~ nieściągalna wierzytelność -irrecoveradble claim

~ nieściągalność wierzytelności -irrecoverability of a claim <debt>

~ nieulegająca zajęciu - claim not subject to gamishment

~ pieniężna - claim to money

- przelew wierzytelności - transfer of

a claim

~ spłacona - paid off claim

~ sporna - disputable claim

~ ściągać wierzytelność - to recover debts

~ umorzenie wierzytelności -amortisation of a loan

~ uprzywilejowana - preferential debt, privileged claim

~ warunkowa - conditional claim

~ wymagalna - demandable claim, executable claim

~ wzajemna - mutual claim

~ zajęcie wierzytelności - gamishment of claim

~ zajęta - gamished claim

~ zaskarżalna - actionable claim

~ z czynów niedozwolonych - claim stemming from torts

~ z gry i zakładu - gaming and wagering claims

większość - majority

~ absolutna <bezwzględna> - absolute majority

~ głosów - majority of votes

— zwykła - simple majority of votes

~ kwalifikowana - ąualified majority

~ przeważająca - overwhelming majority

~ względna - relative majority

~ zwykła - simple majority

więzić kogoś - to keep sb prisoner

więzienie - (budynek) prison; (uwięzienie) custody, convict; (czynność) confmement, restraint, prison, imprisonment, correctional institution, gaol, jail

~ celkowe - cell-prison

~ dla kobiet - women’s prison, female prison

~ dla mężczyzn - men’s prison

~ dożywotnie - imprisonment for life, life imprisonment

~ kara więzienia - penalty of imprisonment

~ krótkoterminowe - short term imprisonment

~ na więzienie skazać - to send to prison, to condemn to imprisonment

~ odbywać karę więzienia - to serve

a sentence of imprisonment

~ osadzić w więzieniu - to commit to prison

~ przebywać w więzieniu - to lie <to be> in prison

~ skazać na więzienie - to condemn to imprisonment

~ uciec z więzienia - to escape from prison

~ ucieczka z więzienia - prison breaking, jail-break

~ uwolnić kogoś z więzienia - to rescue sb from prison

~ zamknięte - dosed prison

~ zarząd więzienia - prison administration

~ znajdować się w więzieniu śledczym -to be on remand

~ zwolnienie z więzienia - deliverance from prison

więziennictwo - system of prison organization, prison management

więzienn/y - prison, convict

~ cela - prison ward <cell>

~ regulamin - prison rules

421

więzień - prisoner, gaol-bird (pot.), jail-bird (pot.), convict, detainee, captive

~ dożywotni - lifer

~ polityczny - prisoner of State, political prisoner

więzy - ties

~ gospodarcze - economic ties

~ małżeństwa - marriage ties

~ pokrewieństwa - ties of consangunity ~ rodzinne - family ties

więź społeczna - social tie wiktymologia - victimology wina/y - blame, fault, guilt, culpability

~ akcesoryjna - accessory guilt

~ darować winę - to remit a penalty, to condone

~ domniemana - implied guilt

~ dowód winy - evidence of guilt, proof of guilt

~ kombinowana - mixed guilt {culpa dolo exorta)

~ komercjalna - commercial fault

~ kwestia winy - ąuestion of guilt

~ nautyczna - maritime fault, nautical fault, tort

~ nie przyznać się do winy - to plead not guilty

~ nieumyślna - unintentional fault, unintentional guilt

~ obiektywna - objective guilt

~ obowiązek udowodnienia winy - duty to prove guilt

~ oczyścić kogoś z winy - to elear sb from blame

~ oczywista - open guilt

~ orzekanie o winie - deciding about guilt

~ ponosić winę - to be guilty, to bear the blame

~ poszkodowanego - guilt <fault> of an injured person

~ przyznać się do winy - to admit one’s guilt, to plead guilty, to acknowledge one’s guilt, to own one’s fault

~ przyznanie się do winy - admission of guilt

~ rozwodu - guilt accounting for a divorce

~ rzeczywista - factual fault

~ stopień winy - degree of guilt

~ subiektywna - subjective guilt

~ udowodnić komuś winę - to convict

~ umyślna - intentional fault

~ ustalić czyjąś winę - to establish sb’s guilt

~ uznać swoją winę - to admit one’s guilt

~ w nadzorze - guilt <fault> in supervision

~ w wyborze - culpa in eligendo

~ werdykt o winie - verdict of guilt

~ wyłączna poszkodowanego -exclusive guilt of an injured person

~ wzajemna - mutual fault

~ zakładu pracy - employer’s guilt <fault>

~ zrzucić winę na kogoś - to put the blame on sb, to throw the blame for sth on sb

~ z winy - by fault of

~ z winy pracownika - through a worker’s own fault

windykacja - vindication

windykacyjny - vindicatory windykować - to vindicate

~ swoje prawo - to vindicate sb’s rights windykowanie - vindication winn/y - (odpowiedzialny, ponoszący winę) guilty, to be guilty, culpable;

(dłużny) owing

~ być winnym - to be guilty

~ krzywoprzysięstwa - perjured

~ rozkładu małżeństwa - guilty for the breakdown of marriage

~ strona - guilty party, the party to blame

~ uważać kogoś za winnego - to hołd sb culpable

~ uznać kogoś winnym - to find sb guilty, to bring sb in guilty, to hołd sb guilty

~ morderstwa - to convict sb of murder

~ zdrady małżeńskiej - accessory to adultery

winowajca - culprit, the guilty one

~ domniemany - supposed delinąuent wiza - visa

~ dyplomatyczna - diplomatic visa

~ emigracyjna - emigration visa

~ imigracyjna - immigration visa

~ indywidualna - individual visa

~ jednorazowa - single Crossing visa

~ odmowa wizy - refusal of a visa

~ odmówić wizy - to refuse <to deny> a visa

~ otrzymać wizę - to obtain a visa

~ pobytowa - visitor’s visa

~ przejazdowa <tranzytowa> - transit visa

~ przekroczyć okres ważności wizy - to overstay a visa

~ przyznać wizę — to grant a visa

~ repatriacyjna - repatriation visa

~ służbowa - visa in an official passport

~ stała - permanent visa

~ studencka - student visa

~ turystyczna - tourist visa

~ ubiegać się o wizę - to appły for a visa

~ wielokrotna - multi-entry visa

~ wjazdowa - entry visa

~ wydać wizę - to issue a visa

~ wyjazdowa - exit visa

~ zbiorowa - group visa

wizerunek - image, picture

wizja - view

~ lokalna - visit to the scene of crime

wizyta - visit

~ oficjalna - official visit

~ nieoficjalna - informal <unofficial> visit

~ państwowa - State visit

wkład - contribution, share, deposit

~ bankowy - bank deposit - zob. lokata

~ gruntowy - plot of land, contribution in land

~ nowego członka - capital brought in by a new member

~ oszczędnościowy - money deposit,

• savings deposit

~ pieniężny - cash contribution, cash assets

~ pracy osobisty - personal efforts on the worker’s part

~ rzeczowy - non-cash contribution, non-cash assets, contribution in kind

~ spółdzielczy - share in a co-operative

~ wspólników - contribution by shareholders, contribution by partners

~ zwrotny - repayable deposit wkładca - contributor

władanie - holding, rule

~ nieruchomością - holding of an immovable

~ rzeczą - holding of a thing

władca - ruler, monarch, sovereign

władnąca nieruchomość - dominant real

estate

władza/y - (moc rządzenia) power, authority, rule; (nad kimś) control, domination; (organ) authority

~ administracyjne - administrative authorities

~ celne - customs authorities

~ centralne - central authorities

~ cywilne - civil authorities

~ czynszowa - housing rent authority

~ dojść do władzy - to come to power, to come into power

~ dyscyplinarna - disciplinary power, disciplinary authority

~ krajowe - national authorities

~ legalna - lawful authority

~ lokalne - local authorities

~ mieć władzę - to be in power

~ miejscowe - local authorities

~ miejskie-municipal authorities

~ nadużycie władzy - misuse of powers, excess of power, abuse of power, abuse of authority

422

- nadzorcza - supervisory authority

~ opiekuńcza - guardianship authority

~ organ władzy - body of authority

~ państwowa - State authority, national authority

~ pełnia władzy - plenitude of power, fuli power

~ policyjna - police power, police authority

~ powierzać wykonanie władzy rodzicielskiej - to entrust with the execution of parental authority

~ publiczna - official authority, public power

~ rejestracyjna - registration authority

~ rodzicielska - parental authority, parental power

~ nadzór nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej - supervision over exercise of parental authority

~ ograniczenie władzy rodzicielskiej -limitation of parental authority

~ pozbawić władzy rodzicielskiej - to deprive of parental authority

~ pozbawienie władzy rodzicielskiej -deprivation of parental authority

~ przywrócenie władzy rodzicielskiej -restoration of paretal authority

~ samorządowa - self govemment authority

~ sanitarne - public health authorities

~ sądownicza - judicial power

~ skarbowe - fiscal authorities

~ suwerenna - sovereign power

~ umysłowe - faculties

~ ustawodawcza - legislative authority

~ wojskowe - military authorities

~ wykonawcza - executive authority

~ zwierzchnie - superior authorities

~ żądza władzy - greed for power

władze - authorities

~ cywilne - civil authorities

~ sądowe-judicial authorities

władztwo - domination, rule, control, power

~ faktyczne - actual control

~ państwowe - state control, actual control by the State

~ zakładowe - management of an institution power

włamać się - to break into, to burgle, to burglarise

~ do domu - to burgle to a house włamanie - burglary (by night), housebreaking (by day)

~ dokonać włamania - to commit burglary

~ kradzież z włamaniem - burglary

~ usiłowanie włamania - attempted burglary

włamywacz - burglar, housebreaker, picklock

własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego - co-operative member’s right to their own apartment

własnoręcznie - with one’s own hands, personally

własnoręczny - of one’s own hands

~ podpis - signature, autograph, sign manuał

własność - property, ownership, freehold, ownership title, possession

~ czasowa - temporary ownership, temporary possession

~ forma własności - form of ownership

~ indywidualna - individual ownership, individual property

~ intelektualna - intellectual property

~ kulturalna - cultural property

~ nabycie własności - acąuisition of property

~ nabyć własność - to acąuire ownership <property>

~ naruszenie czyjejś własności -trespassing on sb’s property

~ niepodzielna - indivisum, undivided property, indivisible property

~ nieruchoma - real estate, real property, fixed property

~ obciążona - encumbered property,

J J J

J J J f J I 1 J-1

1 Ji

affected property

~ ochrona własności społecznej -protection of public property

~ odrębna - paraphemal property

~ budynku - ownership of a building

~ ograniczona - ąualified property

~ ograniczony tytuł własności -

ąualified title

~ osobista - personal ownership, personal property, paraphemal property, individual property, peculiar

~ państwowa - State ownership, State property

~ pełna - absolute ownership, freehold property

~ porzucać własność - to abandon

a property

~ prawo własności - property right

~ naruszyć prawo własności - to infringe property rights

~ prywatna - private ownership, private property

~ przejście własności - passing of property <title>

~ przemysłowa - industrial property

~ przeniesienie własności - transfer of ownership, transfer of property, conveyance of property

~ przenieść własność - to transfer ownership

~ przenieść prawo własności - to convey property

~ przestępstwo przeciwko własności - . offence against property

~ publiczna - public property

~ ruchoma - movables

~ społeczna - public property, social property, property held by social institutions

~ spółdzielcza - co-operative property

~ środków produkcji - ownership of means of production

~ treść własności - contents of ownership

~ uspołeczniona - socialized property

~ utracić własność - to lose ownership

~ wspólna - common ownership, joint ownership

~ wykonywanie własności - exercise of ownership

~ wyłączna - absolute ownership

~ wyzbyć się własności - to relinąuish ownership

~ ziemska - landed property, estate

~ zrzec się własności - to renounce ownership

~ zrzeczenie się własności -renunciation of ownership <property>

własn/y - own, individual, personal

~ koszty - prime costs

~ obrona - self-defence

właściciel - owner, possessor, proprietor

~ gruntu - freeholder

- legalny - true owner

~ prawny - rightful owner

~ prawowity - legał owner

właściwie umocowany - duły authorized właściwość - (cecha) characteristic,

jurisdiction, property, feature, attribute;

(kompetencja) competence

~ brak właściwości - want of jurisdiction, łąck of jurisdiction

~ dełegacyjna - delegated competence

~ funkcjonalna -functional competence

~ miejscowa - competence, venue, competence ratione loci, territorial jurisdiction

~ nadzwyczajna - extraordinary competence (of a law court)

~ ogólna - generał jurisdiction, generał competence

~ posiłkowa - auxiliary competence

~ przedmiotu - property of the matter

~ przemienna - altemative competence, altemative jurisdiction

~ równorzędna - concurrent jurisdiction

~ rzeczowa - ratione materiae jurisdiction <competence>, materiał jurisdiction

~ rzeczy - naturę of the thing

~ sądów krajowych - national jurisdiction

~ sądu - venue oflitigation, jurisdiction of the court, competence of a law court, jurisdiction

~ miejscowa - territorial jurisdiction

~ rzeczowa - materiał jurisdiction

~ wyłączna - exclusive jurisdiction

~ sądu zagranicznego - foreign jurisdiction

~ sporna - disputable jurisdiction

~ subsydiarna - subsidiary competence

~ szczególna sprawcy - particular characteristic of the wrong doer

~ szczególna właściwość - special jurisdiction

~ ustawowa - de iure competence

~ w sprawach małżeńskich -matrimonial jurisdiction

~ w sprawach rodzinnych

i opiekuńczych - probate jurisdiction

~ wyłączna - exclusive competence, exclusive jurisdiction

właściw/y - (odpowiedni) appropriate, proper, right; (kompetentny) competent

~ władze - competent authorities

~ zachowanie - proper behaviour

włączenie - inclusion

włącznie z - inclusive of

włóczęga - vagabond

włóczęgostwo - vagrancy, vagabondage

wniesienie - (złożenie) instituting, lodging, submission

~ apelacji - filing an appeal

~ kasacji - filing a cassation

~ odwołania - filing of an appeal, lodging an appeal

~ podania - submission <filing, lodging> an application

~ rewizji - lodging an appeal

~ skargi - lodging a complaint

~ zażalenia - lodging an objection, lodging a complaint

wnieść, wnosić - to submit, to lodge, to institute

~ apelację - to file an appeal

~ coś do spółki - to contribute sth to

a partnership <company>

~ do protokołu uwagi - to make amendments to the minutes

~ kapitał - to contribute a Capital

~ kasację - to lodge <file, submit> a cassation

~ odwołanie - to lodge <to make, to filo an appeal

~ o uzasadnienie - to demand for

a decision to be justified, to demand for reasons

~ podanie - to lodge an application

~ podanie o ułaskawienie - to file a petition of grace

~ pod obrady komitetu - to submit to the committee for consideration

~ powództwo - to file an action, to file a suit

~ powództwo o rozwód - to file

a petition for dworce

~ pozew - to file an action <a suit>, to bring a case <a suit> to court

~ reklamację - to lay complaint

~ rewizję - to lodge an appeal

~ sprzeciw - to lodge an objection

~ zarzut - to make a plea

~ zastrzeżenia - to raise objections

~ zażalenie - to lodge complaint wniosek - (propozycja) reąuest, petition, motion, proposal; (konkluzja) conclusion; (żądanie) motion, application

~ dowodowy - motion as to evidence

~ formalny - formal motion

~ na wniosek - on a petition, upon a motion, on advice, on application

~ nieformalny - informal motion

~ o charakterze porządkowym - motion on procedural matters

~ oddalenie wniosku - dismissal of a petition

~ oddalić wniosek - to decline a reąuest, to refuse a petition

~ odrzucenie wniosku - dismissal of a motion

~ odrzucać wniosek - to reject a motion ~ odrzucić wniosek - to dismiss a motion ~ o ekstradycję - reąuest <petition> for extradition

~ o nadanie klauzuli wykonalności -motion for an enforcement order to be appended

~ o odroczenie - motion to adjoum, adjoumment motion

~ wykonania kary pozbawienia wolności - motion for a penalty of imprisonment to be postponed

~ o ogłoszenie upadłości - bankrupcy petition

~ o otwarcie postępowania upadłościowego - petition in bankruptcy, petition in insolvency

~ o przekazanie sprawy do sądu okręgowego - motion for a case to be transferred to the provincial court

~ o przysposobienie - motion for adoption

~ o przywrócenie terminu - motion to have a time limit restored, motion for restitution of term

~ o przywrócenie upadłego do praw -petition for discharge of a bankrupt

~ o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wypisu wyroku wraz z uzasadnieniem - motion to have a statement of reasons drawn up and delivered together with a copy of the judgment

~ o sprostowanie - motion for rectification

— wyroku - motion for rectification of a judgment

~ o stwierdzenie nabycia spadku -motion for a declaration on who acąuired inheritance

~ o stwierdzenie nieważności testamentu - motion for a will to be declared nuli and void

~ o stwierdzenie zasiedzenia - motion for acquisitive prescription to be declared

~ o ściganie - motion for prosecuting, application for prosecuting

~ o ubezwłasnowolnienie - motion to declare sb incapacitated

~ o uchylenie zarządzenia

tymczasowego - motion for annulment of a provisional enforcement order

~ o uznanie za zmarłego - motion to declare sb dead

- o uzupełnienie postępowania - motion to supplement proceedings

~    o uzupełnienie wyroku - motion for supplementing a judgment

~    o uzupełnienie lub sprostowanie wyroku - bill of review

~    o warunkowe zwolnienie - motion for a convict to be conditionally released

~    o wpis spółki do rejestru handlowego

- motion on entering a company into the commercial register

~ o wpisanie spółdzielni do rejestru -motion for entering a co-operative into the register

~ o wszczęcie egzekucji

z nieruchomości - motion for enforcement to be started against immovables

~ o wszczęcie egzekucji

z wynagrodzenia za pracę - motion for enforcement to be started against an employee’s remuneration

~ o wydanie wyroku łącznego - motion to have a cumulative sentence

~ o wydanie zarządzenia

tymczasowego - motion for issuance of a provisional enforcement order

~ o wykładnię wyroku - motion for the interpretation of a judgment

~ o wznowienie postępowania - motion for reopening of proceedings

— z powodu nowych faktów i dowodów świadczących o niewinności skazanego - motion for reopening of a criminal case because of new facts and evidence testifying to the innocence of the convict

~ o zabezpieczenie dowodu - motion for securing proof

~ o zawieszenie postępowania - motion to have proceedings suspended

~ o zawieszenie władzy rodzicielskiej -motion for parental authority to be suspended

~ o zmianę wpisów - motion for entering changes into the register

~ o zniesienie współwłasności - action for partition

~ o zwolnienie od kosztów sądowych -motion for exemption from court fees

~ o zwrot sprawy do uzupełnienia śledztwa - motion for a case to be sent back to preparatory investigation

~ popierać wniosek - to support

a petition

~ rentowy - application for pension

~ rewizyjny - motion for appeal

~ składać wniosek - to lodge <to put> forward a motion, to place (a reąuest)

~ uwzględnić wniosek - to grant a petition ~ wycofać wniosek - to withdraw

a petition

~ wycofanie wniosku - withdrawal of

a petition

~ złożyć wniosek - to move wnioski - pleadings, conclusions wnioskodawca - applicant, mover, proposer of a motion

wnioskować - to infer, to gather, to come, to conclusion

wnioskowanie - inference, conclusion, deduction

~ z przeciwieństwa - inference

a contrario

wnosić - to institute, to lodge

~ akt oskarżenia - to bring an accusation, to bring indictment

~ apelację - to take appeal

~ ~ wzajemną - to cross appeal

~ odwołanie - to lodge an appeal

~ podanie - to lodge an application, to lodge a petition

~ powództwo - to put an action, to enter action, to lodge a complaint

~ rewizję - to lodge an appeal

~ skargę - to lay a complaint

~ spór do sądu - to submit a case to the court

~ zażalenie - to lodge a complaint, to lodge an objection

wnuczka - granddaughter

wnuk - grandson

wody - waters

~ międzynarodowe - intemational waters

~ ochrona wód - protection of waters

~ prywatne - private waters

~ przybrzeżne - Coastal waters

~ publiczne - public waters

~ śródlądowe - inland waters

~ terytorialne - territorial waters

~ wewnętrzne - intemal waters, national waters

~ zanieczyszczone - polluted waters

~ żeglowne - navigable waters wojenn/y - martial, war

~ długi wojenne - war debts

~ działania - hostilities

~ flota wojenna - war fleet

~ jeniec wojenny - prisoner of war

~ kontrabanda - war contraband

~ kontrybucja - war contribution

~ łup wojenny - war booty, prize

~ odszkodowanie - war damages

~ pożyczka - war loan

~ przemysł wojenny - war industry

~ stan wojenny - martial law

~ zbrodnia wojenna - war crime

~ zbrodniarz - war criminal

wojewoda - province govemor, voievode

wojewódzk/i - provincial

~ komenda policji -provincial police headąuarters

~ urząd - province govemor’s office województwo -province, region

wojna - war, warfare

~ agresywna - war of agression, offensive war

~ atomowa - atomie war, nuclear war

~ bakteriologiczna - bacteriological war

~    celna - tariff war

~    cenowa - price war

~    chemiczna - Chemical warfare

~    domowa - civil war

~    globalna - global war

~    gospodarcza - economic war

~    groźba wojny - threat of war

~    interwencyjna - war of intervention

~    jądrowa - nuclear war

~    konwencjonalna -conventional war

~    lądowa - land warfare

~    lokalna - local warfare

~    ministerstwo wojny - war office

~    morska - sea warfare, war at sea

~    narodowo-wyzwoleńcza - national

liberation war, war of national independence

~    niebezpieczeństwo wojny - danger of war

~    niesprawiedliwa - unjust war

~    obronna - defensive war

~    o niepodległość - war of independence

~    partyzancka - guerilla warfare

~    powietrzna - air warfare

~    prewencyjna -preventive war

~    prowadzić wojnę - to wagę war

~    przegrać wojnę - to lose a war

~    sprawiedliwa - just war

~    sukcesyjna - war of succession

~    światowa - World War

~    wybuch wojny - outbreak of war

~    wygrać wojnę - to win a war

~    wypowiedzieć wojnę - to declare war

~    wyzwoleńcza - war of liberation

~    z sąsiednimi krajami - to wagę war with <against> neighbours

~    zakończyć wojnę - to put an end to

war

~    zimna - cold war

wojska - armed force, army

~    ochrony pogranicza - frontier guard troops

~    pomocnicze - auxiliary troops

~    regularne - regular army

~    służyć w wojsku - to be in the army

~    wstąpić do wojska - to join the army

wojskow/y - (cecha) military; (osoba) military service man

~    dyscyplina-military discipline

~    okręg wojskowy - military district

~    powszechny obowiązek wojskowy -compulsory military service

~    prokurator - military prosecutor

~    sąd wojskowy - court-martial

~    służba wewnętrzna - military police

wokanda - case-list, paper of causes, calendar

~    sądowa - calendar of causes

~    być na wokandzie - to come on for trial

~    znaleźć się na wokandzie - to come up, to come on for trial

wola - will, volition

~    dobra wola - good faith

~    stron - will of the parties

~    ostatnia wola - last will and testament

~    wolna wola - free will

~    zła wola - malice, bad faith, ill will

~    oświadczenie woli - declaration of will

— domniemane-presumptive declaration of will

—    dorozumiane - implied declaration of will

—    swobodne - free declaration of will

— wadliwe - defictive declaration of will

— wyraźne - explicit declaration of will

429

wolność - (swoboda) liberty, freedom; (zwolnienie od czegoś) exemption, discharge, immunity

~ badań naukowych - freedom of scientific research

~ być na wolności - to be at large

~ fundamentalna <podstawowa> -fundamental freedom

~ handlu - liberty of trade, freedom of trade, liberty of commerce

~ indywidualna - individual liberty

~ kara ograniczenia wolności - penalty of restricted liability

~ kara pozbawienia wolności - penalty of deprivation of liberty, imprisonment

~ mórz - freedom of the seas

~ nauczania - freedom of education

~ obywatelska - civil liberties

~ od ścigania karnego i aresztowania -immunity from penal prosecution and arrest

~ odbywać karę pozbawienia wolności

- to serve a term of imprisonment

~ odzyskać wolność - to regain freedom

~ ograniczenie wolności - restriction of liberty

— zgromadzeń - restriction of the right to assemble

~ ograniczyć wolność - to curtail freedom

~ osoba pozbawiona wolności - person deprived of liberty

~ osobista - personal liberty, civil liberty

~ polityczna - political liberty

~ poruszania się - freedom of movement

~ pozbawienie wolności - deprivation of liberty                         .

~ pozbawienie kogoś wolności -deprivation of freedom

~ pracy - freedom to work

~ prasy - freedom of the press, liberty of the press

~ przelotu - freedom of air passage

~ przepływu - freedom of water passage

~ religijna - freedom of religion, religious liberty

~ rybołówstwa - freedom of fishery

~ słowa - freedom of speech, liberty of speech

~ sumienia - freedom of conscience, liberty of conscience

~ tranzytu - freedom of transit

~ twórczości artystycznej - freedom of artistic activity

~ umów - freedom of contract

~ woli - freedom of will

~ wyboru zawodu - free choice of profession

~ wypowiadania poglądów - freedom of expression <speech>

~ wyznania - freedom of religion <worship>

~ zakładania kabli morskich - freedom of laying ocean cables

~ zakładania przedsiębiorstw - freedom of establishment

~ zapewnić wolność - to secure freedom

~ zdobyć wolność - to win freedom

~ zgromadzeń - freedom of assembly, freedom of public meetings

~ zrzeszania się - freedom of association

~ żeglugi - freedom of navigation

woln/y - (swobodny) free, independent; (zwolniony od czegoś) exempt, discharged, immune

~ miejsce pracy - vacant post

~ od opłat notarialnych - exempt from notarial fee

~ od opłat skarbowych - exempt from stamp duty fees

~ od wad - free of defects, free from fault

~ przepływ informacji - free flow of Information

~ wybory - free elections

~ zawód - liberał profession

~ związek - unmarried couple

wolontariusz - volunteer

wotum - vote

~ nieufności - vote of no-confidence, vote of censure

~ votum separatum - votum separatum, judge’s dissenting opinion

~ zaufania - vote of confidence

woźny sądowy - usher, janitor, crier wójt - head of the commune, commune

administrator

wpadkowa kwestia - incidental ąuestion wpis - entry, registration

~ dokonać wpisu - to insert an entry

~ do księgi wieczystej - entry to the mortgage register, entry in the land and mortgages register

~ do rejestru - entry into a register, entry in a register

~ do rejestru zasad prawnych - entry in the Supreme Court’s rules of law register

~ o skazaniu - entry in the register of convicted persons

~ ostateczny - finał court fee

~ oznaczony numerem kolejnym - entry marked with a consecutive number

~ podlegać wpisowi - to be registrable

~ wykreślić wpis - to cancel <to remove, to cross> out an entry

~ wykreślenie wpisu - cancellation, removal of an entry, Crossing out of an entry

wpisanie - inscription; (wciągnięcie do rejestru) registration

wpłacać - to pay in, to contribute

~ na rachunek - to deposit, to transfer to an account

~ pieniądze do banku - to deposit money in the bank

wpłata - contribution, payment

~ do budżetu - payment to the State budget

~ w terminie - payment at due datę

~ zaległa - back <belated> payment wpłynąć, wpływać - to affect, to have an

impact, to influence

~ na wymiar kary - to affect punishment

wpływ - influence, impact, effect

~ pod wpływem alkoholu - under the influence of alcohol

~ pod wpływem groźby - under threat

~ sfera wpływów - sphere of influence

~ wywierać wpływ - to exert influence wpływać - to affect

~ na wymiar kary - to affect the punishment

wpływy - receipts, proceeds, retums, revenues, incomings, takings

~ bankowe - bank eamings

~ budżetowe - budgetary receipts

~ podatkowe - proceeds from taxes wprawiać - to put

~ się w stan - to put oneself in a State of

~ w ruch siłami przyrody - to set into motion by natural forces

wprowadzać, wprowadzić - to introduce, to bring into

~ do obrotu - to bring into circulation

~ poprawki - to amend, to revise

~ przepisy - to enact provisions

~ w błąd - to mislead, to deceive, to induce into error

~ w życie - to implement, to enforce, to enact

wprowadzenie - introduction, preface, development

~ stanu wojennego - imposition of martial law

~ stopniowe - progressive introduction

~ w błąd -misleading, deceiving, inducing into error

wręczać, wręczyć - to hand in <over>, to deliver

wręczenie - handing over

~ łapówki - handing over a bribe

~ rzeczy - handing over a thing wrodzony - congenital

wrogi/e - hostile (to sb), inimical, malevolent; (nieprzyjacielski) enemy

~ otoczenie - hostile environment, hostile encirclement

wrogo - hostilely, inimically

wrogość - hostility, animosity, unfreindliness

wróg - enemy

wskazać, wskazywać - to indicate, to point out, to direct, to show

~ świadka - to adduce a witness

wskazanie - indication, direction

~ poprzednika - indication of the predecessor

~ przyczyn - indication of reasons wskaźnik - index, ratio, ratę, indicator

~ planowania - planning index

~ przestępczości - crime ratę

~ rentowności - profitability ratio

~ spadku przestępczości - crime decline

~ wzrostu przestępczości - crime rise

~ wzrostu ekonomicznego - ratę of economic growth

~ zadłużenia - debt ratio

~ zatrudnienia - employment ratę wspólnictwo - association, co-operation, participation

~ w zbrodni - complicity

wspólnik - (współuczestnik) associate, partner, shareholder

~ cichy - sleeping partner

~ jawny - registered partner

~ jedyny - sole shareholder

~ komandytariusz - limited partner

~ przestępstwa - co-perpetrator of a crime

~ spółki akcyjnej - stockholder, shareholder

~ spółki cywilnej - partner

~ spółki jawnej - generał partner

~ spółki jednoosobowej z o.o. - founder, shareholder

~ spółki z o.o. - shareholder

~ współuczestnik zbrodni - accomplice wspólność - community, joint ownership, joint property

~ dorobku małżonków - property attained by spouses jointly

~ majątkowa - community of goods

~ majątkowa małżonków - joint property of husband and wife

~ małżeńska - conjugal community

~ ustawowa - statutory joint property

~ w częściach ułamkowych -joint property in fractional parts

wspólnota - community, union, commonwealth

~ gruntowa - joint land property

~ pierwotna -primitive community

~ religijna -religious community

Wspólnota Europejska - the European Community

~ Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich - Official Journal of the European Communities

~ komisja - the European Commission

~ Komitet Gospodarczo-Społeczny -Economic and Social Committee

~ Rada - the Council

wspóln/y - joint, common, shared by

~ awaria - generał average

~ dziedzictwo - common heritage

~ pożycie - cohabitation

~ powództwo - joint action

~ przedsięwzięcie - joint venture

~ przedstawiciel - common representative

~ rachunek-joint account

~ własność - joint property

~ współautor - co-author

~ zgoda - common assent

współczynnik - index, ratio, ratę, co-efficient

współdłużnik - co-debtor, fellow-debtor

~ solidarny - joint and several co-debtor współdziałać - to co-operate, to act jointly

~ w zmowie - to act in collusion

~ z przestępcą - to act in complicity with a criminal

współdziałanie - co-operation, joint action

~ dla dokonania czynności - joint act

~ przestępne - criminal co-operation

współdziedziczenie - co-inheritance, parcenary

współistnienie - co-existence ~ krajów o różnych systemach

politycznych - co-existence of countries with different political systems

~ pokojowe -peaceful co-existence współlokator - joint tenant współmałżonek - spouse współobywatel - fellow-citizen współodpowiedzialność - co-

responsibility

~ majątkowa pracowników za niedobory - pecuniary co-responsibility of employees for deficits

~ spadkobierców za długi spadkowe -co-responsibility of heirs for inheritanee debts

~ wspólników za długi - co-responsibility of partners for partnership debts

współodpowiedzialny - jointly responsible

~ być współodpowiedzialnym - to share the responsibility

współoskarżony - co-defendant, co-accused

współposiadacz - co-possessor współposiadać - to possess in common współposiadanie - co-possession współpowód - co-plaintiff współpozwany - co-respondent współpraca - co-operation, collaboration współpracować - to co-operate, to

collaborate

współspadkobierca - co-heir, parcener ~ domniemany -presumptive co-heir

współspadkobierczyni - co-heiress współsprawca - abetter, abettor,

accomplice, co-perpetrator

~ przestępstwa - co-perpetrator in a crime, art and part in an offence, aider and abettor, acomplice in a crime, partner in a crime

~ być współsprawcą czegoś - to aid and abet sth

~ być współsprawcą zbrodni - to be accessory to a crime

współsprawstwo - co-perpetration, complicity

~ przestępstwa - co-perpetration of crime

~ w przestępstwie - abetment in crime współsygnatariusz - consignatory współtwórca - co-author

^współuczestnictwo - joint participation ~ bierne - passive joint participation, passive participation

~ czynne - active joint participation, active participation

~ dowolne - optional joint participation

~ fakultatywne - optional joint participation

~ formalne - formal joint participation, formal joint participation of claimants in civil law proceedings

~ jednolite - uniform joint participation, uniform joint participation of claimants in civil law proceedings

~ konieczne - obligatory joint participation, obligatory joint participation of defendants in civil law proceedings

~ materialne-substantive joint participation, substantive joint participation of claimants in civil law proceedings

~ niejednolite-non-uniform participation, non-uniform participation of claimants in civil law proceedings

~ nienazwane -undenominated joint participation

~ procesowe - joint participation in civil law proceedings

~ w przestępstwie - participation in a crime

~ w zyskach - participation in profits

~ zwykłe - ordinary joint participation współuczestnik - joint participant

~ postępowania - joint participant in proceedings

~ o stwierdzenie nabycia spadku -

participant in proceedings to declare who inherited the estate

~ przedsięwzięcia - joint participant of

a venture

~ przestępstwa - accomplice

~ sporu - joint participant in litigation współudział - (współuczestniczenie)

participation; (w działaniu) co-operation; (w majątku) sharing of property; (w przestępstwie) complicity

~ w majątku - sharing of property

~ w przestępstwie - participation as an accomplice in an offence, complicity, participation in a crime

~ w spółce - participation in a company

~ w zbrodni - connivance at a crime, connivance in a crime

~ oskarżony o współudział - indicted

for complicity

~ oskarżyć kogoś o współudział - to

charge sb with complicity współuprawniony - jointly entitled współwięzień - inmate, fellow-prisoner współwinny - fellow-delinąuent, associate

in guilt, associate, accessory, accomplice, jointly

współwinowajca - accomplice, fellow-delinąuent, associate in guilt

współwładanie - joint control

~ nieruchomością - tenancy in common współwłasność - co-ownership, co-

property, parcenary, joint ownership

~ do niepodzielnej ręki - indivisible joint ownership

~ łączna - joint co-ownership, joint tenancy

~ egzekucja w celu zniesienia współwłasności - execution intended

to dissolve co-ownership

~ małżonków - joint ownership of

spouses

~ przymusowy podział współwłasności

- compulsory partition

~ spadku - joint ownership of inheritance

~ w częściach ułamkowych - co-ownership in fractional parts

~ zniesienie współwłasności -dissolution of co-ownership

współwłaściciel - co-owner, co-proprietor, parcener, joint owner

współzawodnictwo - competition, emulation, rivalry

współzawodniczyć - to compete

współżycie - co-habitation, co-existence, access

~ małżeńskie-co-habitation

~ społeczne - social existence wstawienie - (ujęcie się) intercession wstawiennictwo - pleading(s), mediation, intercession

wstąpić - to enter, to join

~ do partii - to join a party

~ do wojska - to join the army

~ na tron - to accede to the throne, to ascend the throne

~ w prawa zmarłego - to assume the rights of the deceased

wstąpienie - entry, accession

~ do postępowania - taking the place of a party in litigation

~ do sprawy - accession to a case

~ na miejsce dłużnika - taking the place of a debtor

~ na miejsce zaspokojonego wierzyciela - entering in the place of a satisfied creditor

~ w prawa zmarłego - entering into the rights of the deceased

wstęp - (wprowadzenie, przedmowa) preamble, introduction, preface, prelude; (dostęp) accession; (wejście) entering

~ karta wstępu - admission card, admission ticket

1 i i

i| ii r

h

1 1 u

u i i

I

~ opłata za wstęp - admission fee

~ wolny - admission free

~ do traktatu - preamble to the treaty wstępn/y - ascendant, preliminary

~ dochodzenie - preliminary investigation

~ krewny - ascendant

~ drugiego stopnia - ascendant of the second degree

~ pierwszego stopnia - ascendant of the first degree

~ kwestia - preliminary ąuestion

~ linia wstępna - ascending linę

~ wyrok - preliminary judgment

wstrzymać, wstrzymywać - (odroczyć) to withhold, to adjoum, to suspend, to defer, to stay, to hołd up; (zaprzestać) to discontinue, to stop; (hamować) to delay, to obstruct

~ się od głosowania - to refrain/to abstain from voting

~ się od spełnienia świadczenia - to withhold performance

~ wydanie postanowienia - to defer the passing of a decision

~ wykonanie - to stay execution

— kary - to stay enforcement of a punishment

— wyroku - to reprieve, to arrest a judgment

wstrzymanie - (odroczenie) adjoumment, suspension; (zaprzestanie) discontinuation; (hamowanie) delay, obstruction

~ biegu przedawnienia - suspension of the period of prescription, suspension of the flow of time limitation

~ postępowania w sprawie - stay of proceedings

~ się od głosu - abstention from voting

~ wykonania kary - stay of enforcement <execution> of a punishment, stay of execution of the order of a court by writ of fieri facias

~ wykonania wyroku - stay of execution of a judgement

wszcząć - to institute, to start, to establish

~ dochodzenie - to institute an investigation

~ egzekucję - to proceed the execution, to issue proceedings

~ kampanię - to launch a campaign

~ kroki prawne - to institute legał measures

~ kroki zapobiegawcze - to take preventive steps

~ postępowanie - to institute proceedings

~ postępowanie wyjaśniające - to

institute investigatory proceedings

~ ściganie karne - to start prosecution for a criminal offence

~ śledztwo - to launch an investigation

wszczęcie - instituting, starting, establishing

~ dochodzenia - instituting an investigation

~ egzekucji - starting enforcement <execution> of a judgement, levying the execution of a judgment

~ kroków prawnych - taking of legał measures

~ kroków zapobiegawczych - taking of preventive steps

~ odmowa wszczęcia postępowania -refusal to start proceedings

~ postępowania - initiating of proceedings, instituting legał proceedings

~ postępowania przygotowawczego -instituting the preparatory proceedings

~ ścigania karnego - starting prosecution for a criminal offence

~ śledztwa - launching an inąuiry, instituting the inąuiry

wszczynać - to establish, to institute, to start

~ dochodzenie - to institute the investigation

~ egzekucję - to levy an execution

~ kroki sądowe - to commence an action

~ przeciwko komuś - to proceed against

a person

~ postępowanie - to institute proceedings

—egzekucyjne - to levy a compulsory execution

— karne - to commence prosecution, to take criminal proceedings

~ ~ o odszkodowanie - to bring an action for damages

— sądowe - to commence legał proceedings

~ ściganie karne - to start prosecution for a criminal offence

~ śledztwo - to institute an inąuiry wszechstronny - comprehensive, universal wszelkie prawa zastrzeżone - all rights

reserved

wtargnąć - to break (into sb), to make an interruption

wtargnięcie - inroad, invasion

w toku - pending

wybierać - to elect

~ jednomyślnie - to elect unanimously

~ w głosowaniu jawnym - to elect in open vote

~ w głosowaniu powszechnym - to elect in generał elections

~ w głosowaniu tajnym - to elect by ballot

wybieralny - eligible, elective

~ organ - elective body

wyborca - voter, elector

wyborcz/y - electoral

~ komisja - electoral commission

~ obwodowa komisja - local retuming board

~ obwód - constituency

~ okręgowa komisja - electoral district commission

~ przymus - obligation to vote

wybory - elections, suffrage

~ bezpośrednie - direct suffrage

~ parlamentarne - parliamentary election

~ powszechne - universal suffrage, generał elections

~ tajne - secret ballot, secret elections wybór - (jedna z możliwości) election, choice; (obieranie kogoś) election

wycena - appraisal

wyciąg - (z akt) abbreviate, extract, abstract, abridgement

~ aktu urodzenia - excerpt from a birth certificate

~ bankowy - bank account statement

~ hipoteczny - abstract of title

~ uproszczony - simplified excerpt

~ uwierzytelniony - authenticated extract

~ z akt - extract from records

~ z dokumentu - abbreviature, precis of a document

~ z konta - abstract of an account, excerpt from an account

~ z ksiąg wieczystych - abstract of title

- z rachunku bankowego - excerpt from bank account

wycofać - to withdraw

~ odwołanie - to withdraw an appeal

~ oskarżenie - to withdraw a charge

~ pełnomocnictwo - to withdraw

a power

~ podanie - to withdraw an application

~ powództwo - to withdraw an action

~ pozew - to withdraw an action

~ roszczenie - to withdraw one’s claim

~ sprawę - to withdraw an action

~ zastrzeżenie - to withdraw reservation

wycofanie - withdrawal

wyczerpać - to exhaust, to use up

~ procedurę - to exhaust a procedurę

wydać, wydawać - to issue

~ kogoś - to extradite sb, to hand sb over

~ nakaz - to allow an injunction, to issue a warrant

~ nakaz aresztowania - to send out

a tipstaff

~ nakaz zajęcia - to issue an order of attachment

~ orzeczenie wstępne - to give preliminary ruling

~ postanowienie - to issue an order

~ rozporządzenie - to issue a regulation

~ rzecz - to deliver a thing

~ uzyskane korzyści - to render acąuired benefits

~ wyrok - to give <to pass, to render> a judgement

~ skazujący - to sentence sb, to pass a sentence

~ uniewinniający - to render a judgement of acquittal wydajność - efficiency, capacity

~ norma wydajności - standard of efficiency

~ pracy - productivity of work, labour productivity

wydalenie - expulsion, exclusion

wydanie - (dokonanie ekstradycji) extradition; (opublikowanie) issuing, promulgation; (publikacja) edition, publication; (zadenuncjowanie) denunciation, betrayal

~ decyzji - passing a decision, deciding ~ dokumentu - publishing a document

~ korzyści w naturze - return of profit in kind

~ nakazu zapłaty - passing an order for payment

~ mienia - release of property

~ opinii - giving an expert opinion, issue of a testimonial

~ przedmiotów majątkowych - delivery of property items, dispose of property items

~ rzeczy - delivery of goods

~ świadectwa - issuance of a certificate

~ towaru - delivery of a thing

~ wyroku - passing a judgment

wydan/y - issued, delivered, published ~ dowód osobisty - issued identity card

~ dowód w sprawie - handed in evidence

wydarzenie - event, happening, occurence wydatki - expenditures

~ budżetowe - budgetary expenditures

~ i ciężary - costs and burdens

~ na budownictwo mieszkaniowe -

spending on residential construction

~ na ochronę zdrowia - spending on health care

~ na szkolnictwo - spending on education

~ na ubezpieczenie społeczne -

spending on the social security system

~ preliminarz wydatków - estimates of expenditures

~ zwrot wydatków - the reimbursement of expenditures, refund of expenses wydawać - (denuncjować) to denounce;

(dokonać ekstradycji) to extradite;

(opublikować) to issue, to promulgate, to publish

~ akt prawny - to promulgate a legał act, to publish a legał act

~ orzeczenie - to adjudge, to make a judgment

~ polecenie - to give an order

~ przestępcę - to extradite a criminal

~ wyrok - to pass a judgment

wydawca - publisher

wydawnictwo - publishing house wydział - department, faculty

~ finansowy - finance division

~ komunikacji-transport division

~ kultury - culture division

~ kwaterunkowy - public housing division

~ opieki społecznej - social assistance department

~ organizacyjno-prawny - law and organization division

~ oświaty - education division

~ prawa - law faculty

~ przemysłu i handlu - industry and trade division

~ rolnictwa i leśnictwa - agriculture and forestry division

~ spraw lokalowych - (public) housing division

~ wewnętrznych - home affairs division

~ spraw wewnętrznych - department of home affairs

~ zaopatrzenia - supply section

~ zatrudnienia - employment division

~ zdrowia i opieki społecznej - public

health and social welfare division wydziedziczenie - disinheritance wydziedziczyć - to disinherit

wydzielenie - separation

~ schedy - portioning out the inheritance wydzierżawienie - leasing

wygasać, wygasnąć - to expire, to be extinquished, to cease, to exist

wygaśnięcie - expiration, extinetion, expiry

~ data wygaśnięcia - expiry datę

~ mandatu - expiration of a mandate

<a parliamentary> seat

~ pełnomocnictwa - expiration of

a power of attomey, expiry of the power ~ prawa - expiry of a right, extinction of

a right

~ umowy - extinction of a contract

~ ~ międzynarodowej - expiration of an intemational treaty

~ ~ o pracę - expiration of a contract of employment

~ zezwolenia - expiration of a permit

~ zobowiązania - extinction of an

obligation

wygrać - to win

~ sprawę sądową - to gain <win> a case wyjaśniać, wyjaśnić - to explain, to

comment, to clarify, to interpret, to elucidate

~ okoliczności sprawy - to clarify a case wyjaśnienie - explanation, clarification,

interpretation

~ na piśmie - written explanation

~ odmowa złożenia wyjaśnień - refusal of the defendant to make a statement

~ okoliczności sprawy - clarification of a case

~ oskarżanego - statement by the accused

~ pojęć - explanation of terms employed

~ składać - to make a statement

~ udzielić - to fumish explanations

~ wyrażeń ustawowych - interpretation of statutory expressions

wyjawiać, wyjawić - to reveal, to disclose, to divulge, to reveal

~ prawdę - to reveal the truth

wyjawienie - disclosure, revelation

~ majątku - affidavit of assets

~ przedmiotów spadkowych -disclosure of inheritance items, disclosure of items of the inheritance

wyjątek/tku - exception

wyjęcie - extraction

~ spod prawa - outlawry

wykaz - specification, list, agenda;

(prawn.) docket

~ prac wzbronionych - specification of prohibited occupations

wykazać, wykazywać - to show, to manifest

~ fałsz dokumentu - to plead falsehood of a document

~ okoliczność - to prove a fact

wykluczać, wykluczyć - (wykluczyć) to exclude, to reject; (usunąć) to expel, to preclude, to rule out

~ jawność - to exclude openness

~ z posiedzenia - to expel from

a meeting

wykluczenie - exclusion, preclusion

wykład - lecture

wykładnia - interpretation

~ aktów prawnych - interpretation of legał acts

~ autentyczna - authentic interpretation

~ derogująca - derogative interpretation

J J J J J J J J J J J J J J J J

J J J

~ dokonać błędnej wykładni - to put a wrong interpretation on sth

~ dokonać wykładni rozszerzającej - to construe broadly

~ dokonać wykładni zawężającej - to construe restrictively

~ doktrynalna - doctrinal interpretation ~ dosłowna - narrow interpretation

~ funkcjonalna -functional interpretation

~ gramatyczna - linguistic interpretation ~ historyczna - historical interpretation

~ jednolita - uniform interpretation

~ językowa - language interpretation

~ klauzula dotycząca wykładni -interpretation clause

~ legalna - legał interpretation

~ literalna - literał interpretation

~ logiczna - logical interpretation

~ naukowa - scientific interpretation

~ oficjalna - official interpretation

~ operatywna - operational interpretation

~ orzeczenia - interpretation of a judicial decision

~ oświadczenia woli - interpretation of a declaration of will

~ postanowienia - interpretation of a decision

~ praktyczna - pragmatic interpretation ~ prawa - interpretation of the law

~ rozszerzająca - intensive interpretation

~ sądowa-judicial interpretation

~ ścieśniająca -restrictive interpretation, close construction

~ uchylająca - abrogating interpretation ~ umowy - construction of a contract

~ urzędowa - official interpretation

~ ustawy - interpretation of the law

~ ustawowa - statutory interpretation

~ wyroku - interpretation of a judgment wykładowca - lecturer

~ starszy - senior lecturer

wykolejenie się - going astray, eviation

~ społeczne - social deviation

wykonać, wykonywać - to do, to perform, to implement, to accomplish, to cairy out, to complete, to execute

~ czynności biegłego - to act as an expert

~ dzieło - to perform a task or work

~ funkcje - to perform functions

~ karę - to carry out a penalty

— więzienia - to serve a sentence

~ nadzór - to exercise supervision

~ należycie obowiązki - to perform

one’s duties duły

~ obowiązki - to discharge duties

~ orzeczenie - to carry out a decision

~ plan - to accomplish <to implement>

a plan

~ polecenie - to carry out an order

~ pracę - to perform work

~ prawa - to exercise rights

~ przewóz - to perform carriage

~ świadczenie - to complete

a performance

~ umowę - to implement a contract

~ usługi - to carry out services

~ wolny zawód - to perform independent personal services

~ wyrok - to enforce <to satisfy> a judgement, to carry out a sentence

~ zabieg - to perform a surgical intervention

~ zadanie - to accomplish a task

~ zamówienie - to tilł an order

~ zawód - to practise a profession

~ zobowiązanie - to fulfil an obligation wykonalność - enforceability, feasibility, viabiliry

~ decyzji - executability of a decision

~ klauzula - order for enforcement, enforcement clause, fieri facias clause, executory formula

— wykonalności wyroku -

enforcement clause

439

~ natychmiastowa wyroku - immediate enforceability of a judgement, immediate executability of a sentence

wykonalny - feasible, viable

~ natychmiast - enforceable forthwith

wykonanie <wykonywanie> -implementation, performance, accomplishment, carrying out, completion

~ budżetu - implementation of the budget

~ czynności - doing an action

— prawnej - conducting a legał transaction

~ dzieła - performance of a task or work

~ kary - carrying out <executing>

a penalty            '

— śmierci - carrying out of capital punishment, execution of capital punishment

— więzienia - serving a sentence

~ należyte obowiązków - due performance of duties

~ nieodpłatnej, dozorowanej pracy na cele społeczne - doing unpaid supervised work in the public interest

~ obowiązku - acquittal of a duty

~ orzeczenia - carrying out a decision

~ planu - plan execution <performance> of a forecast

~ polecenia - carrying out an instruction

~ postanowień - implementation of the provisions

~ prac budowlanych - performance of construction works

~ pracy - performance of work

~ praw - exercise of rights

~ programu - implementation of a program

~ przymusowe - compulsory enforcement

~ rozkazu - carrying out of a command ~ świadczenia - performance

~ testamentu - execution of a will

~ władzy rodzicielskiej - exercise of parental authority

~ zabiegu - performance of a surgical intervention

~ zadań - carrying out tasks

~ zastępcze - substitutive performance

~ zawiesić - to suspend implementation

~ zobowiązania - fulfilment

<performance> of an obligation wykonawca - executor, performer

~ generalny - generał executor, prime contractor

~ główny - prime contractor

~ prac budowlanych - contractor

~ testamentu - executor of a will

wykonawcze przepisy - rules laid down for implementation, secondary provisions, secondary legislation

wykonawstwo - performance

~ inwestycyjne - performance of investment

wykonywanie - exercise, carrying out ~ władzy rodzicielskiej - exercise of

parental authority

wykorzystać, wykorzystywać - to exploit, to avail oneself of, to use

~ kogoś - to take advantage of sb

~ luki w dotychczasowych przepisach -to exploit loopholes in previous regulations

~ swoje prawo - to use one’s right

~ urlop - to take holidays <vacations>

~ uzyskane doświadczenie w projekcie

- to consider lessons leamed in the design

~ w praktyce - to implement in practice wykorzystanie, wykorzystywanie -

exploitation

~ luk w dotychczasowych przepisach -taking advantage of loopholes in previous regulations

~ praw - availing oneself of rights

~ urlopu - taking holidays

wykreślenie - striking off, Crossing out, deleting

~ wpisu - removal of an entry

~ z księgi wieczystej - striking off an entry in the land and mortgage

wykreślić - to cancel, to strike off

~ wpis - to cancel an entry

wykroczenie - petty offence, malfeasance, misdemeanour, delinquency, malpractice, minor offence

~ dopuszczenie się wykroczenia -commission of a petty offence

~ kodeks wykroczeń - petty offences’ codę

~ kolegium do spraw wykroczeń -board judging petty offences

~ popełnić - to commit a petty offence, to do wrong

~ przeciw obyczajności - offence against decency

~ sprawa o wykroczenie - case prosecuted as petty offence

~ sprawca wykroczenia - malfeasant

~ skarbowe - fiscal petty offence

wykrycie - detection

~ prawdy - attainment of the truth

~ przestępstwa - detection of a criminal offence

wykryć sprawcę - to detect perpetrator wykrywacz kłamstw - lie detector

wykrywanie - detection

~ kłamstwa - lie detection

wykształcenie - education

~ ogólne - generał education

~ podstawowe - elementary education

~ specjalne - special education

~ średnie - secondary education

~ wyższe - higher education

~ zawodowe - vocational education

wykupić - to buy out

~ ubezpieczenie - to place insurance

~ weksel - to answer an acceptance, to answer a bill of exchange

wykwaterować - to evict

wylanie - effusion

wylegitymować się - to produce a valid document

wylegitymowanie się - production of a valid document

wyłączać, wyłączyć - to exclude, to except, to challenge, to exempt, to preclude

~ arbitra - to exclude an arbiter

~ biegłego - to exclude an expert witness, to challenge an expert witness

~ jawność rozprawy - to hear a case at a non-public sitting

~ odpowiedzialność karną - to exclude criminal responsibility

~ sędziego - to exclude ajudge

~ spod publicznej gospodarki lokalami

- to exempt from public housing administration

~ z grona podejrzanych - to exclude from a group of suspects

~ z udziału w postępowaniu - to

exclude from procedurę

wyłączając/y -precluding

~ okoliczność wyłączająca postępowanie - circumstance precluding proceedings

~ stan wyłączający świadome podjęcie decyzji - State precluding a conscious decision

wyłączenie - exclusion, challenge, derogation

~ biegłego - challenge to an expert witness

~ jawności rozprawy - decision to hear

a case in camera, decision to hear

a case at non-public sitting

~ ławników - challenge to lay judges

~ odpowiedzialności - exclusion of liability

— karnej - exclusion of criminal responsibility

~ sędziego - exception of a judge, disąualification of a judge

~ spod publicznej gospodarki lokalami

- exemption from public housing administration

~ sprawy cywilnej z postępowania karnego - challenge of a civil suit from penal proceedings

~ świadomości - exclusion of consciousness

~ wspólnika - exclusion of a shareholder

~ z wyłączeniem jawności - in closed session

~ z wyłączeniem kogoś - to the exclusion of sb

wyłącznie - exclusively, solely

wyłączność - exclusiveness

~ naruszyć - to infringe upon exlusiveness

wyłączn/y - exclusive

~ kompetencja -exclusive jurisdiction, exelusive competence

~ prawa - exclusive rights

~ prawo sprzedaży - exclusive sale

~ przedstawiciel - exclusive agent

~ przedstawicielstwo - exclusive agency

~ własność - exclusive property

~ właściwość - exclusive jurisdiction wyłudzić - to beąuile, to obtain under false

pretences

~ coś od kogoś - to trick sb out of sth

~ poświadczenie nieprawdy - to obtain certification of untruth by false pretences, obtaining a certification of untruth by false pretences

wyłudzenie - beąuilement

wymagać - to demand, to reąuire (sth from sb)

~ szczególnych kwalifikacji - to reąuire special ąualifications

wymagalność - enforceability, due datę

~ należności - maturity of receivables wymagaln/y - mature/due

~ należność - maturę due

~ rata - due instalment

~ stać się - to reach maturity, to come due

~ wierzytelności - executable claims wymaganie - reąuirement, demand

~ prawne - legał reąuirements

~ sprostać wymaganiom - to meet requirements

~ stawiać wymagania - to set

reąuirements

wymagan/y - reąuired, reąuisite

~ liczba - reąuisite number

wymazanie - erasure

wymiana - exchange

~ dokonywać wymiany - to make an

exchange

~ dokumentów ratyfikacyjnych -

exchange of instruments of ratification

~ doświadczeń - pooling of experience

~ dóbr - exchange of goods, commodity exchange

~ gruntów - exchange of agricultural plots ~ informacji - exchange of information

~ kulturalna - cultural exchange

~ not - exchange of notes

~ usług - exchange of services

~ wadliwego towaru na wolny od wad

- exchange of a defective commodity for a good one

~ walut - currency exchange

~ kurs wymiany walut - currency

exchange ratę

wymiar - assessment, measure, load

~ kary - sentencing

~ maksymalny - maximum measure

~ niepełny czasu pracy - part-time job

~ pełny czasu pracy - full-time job

~ podatku - tax assessment

~ przeszkadzać wymiarowi

sprawiedliwości - to obstruct justice, to interfere with the course of justice ~ sędziowski - penalty as imposed by

ajudge

~ sędziowski kary - judicial sentencing

~ sprawiedliwości - administration of justice, jurisdiction

~ w sprawach - civil jurisdiction

~ sprawować wymiar sprawiedliwości

nad - to have jurisdiction over

~ urlopu - statutory length of holiday

~ ustawowy kary - statutory penalty

wymieniać, wymienić - to exchange, to enumerate

~ dokumenty ratyfikacyjne - to exchange Instruments of ratification

~ informacje - to pool information

~ noty - to exchange notes

~ pieniądze - to exchange money

~ usługi - to exchange services

~ wadliwy towar na wolny od wad - to exchange a defective commodity for a good one

~ walutę - to exchange currency wymienialność (walut) - convertibility wymienialny (o walucie) - convertible wymierzać, wymierzyć - to measure out, to deal out, to mete out

~ grzywnę - to inflict a fine

~ karę - to sentence, to award punishment, to impose a penalty, to inflict a penalty, to mete out punishment,

— łączną - to mete out <to compute> combined punishment, to inflict collective punishment

~ poniżej dolnej granicy - to sentence below the minimum penalty

~ podatek - to assess a tax

~ sprawiedliwość - to administer justice

~ urlop - to fix the duration of leave wymierzenie - measurement

~ kary - infliction of punishment wymogi - reąuirements

~ wymogi prawne - legał reąuirements wymóg - reąuirement

~ konstytucyjny - constitutional reąuirement

~ zachowania formy prawnej -

reąuirement to observe due legał form wymuszać - to extort, to coerce wymuszenie - extortion, forcing, compel

~ dokonać wymuszenia - to commit extortion

~ groźbą - extortion by threat

~ kwoty pieniężnej - extortion of money

~ okupu - extortion of ransom, forcing ransom

~ pierwszeństwa - forcing the right of way, forcing the right of way

~ posłuszeństwa - compelling to submission, compel to submission

~ przyznania się do winy - forcing

a confession from sb, forcing admission of guilt

~ stosować wymuszenie - to practice extortion

~ zeznań - (za pomocą tortur) third degree extortion of testimony

wynagradzać, wynagrodzić - to reward, to gratify, to indemnify, to remunerate, to compensate

~ krzywdę - to redress a grievance

~ szkodę - to compensate for a damage, to indemnify

~ w naturze - to pay in kind

~ za pracę - to remunerate wynagrodzenie - remuneration, compensation, consideration

~ autorskie - author’s fee, royalty

~ dla znalazcy - finder’s reward

~ egzekucja z wynagrodzenia za pracę

- enforcement against the proceeds of sb’s work

~ obniżyć - to reduce remuneration

~ pracowników fizycznych - wages

~ pracowników umysłowych - salaries

~ ryczałtowe - lump sum remuneration, lump sum fee

~ szkody - compensation for damage, damages indemnification

~ w naturze - payment in kind

~ za korzystanie z rzeczy -

compensation for use of a thing

~ za pracę - salary, wages, fee, remuneration, proceeds from sb’s work

~ za ratownictwo - remuneration for salvage

~ zasadnicze - basie salary, basie wages

443

~ zasady wynagrodzeń - principles of remuneration

~ za wynagrodzeniem - against remuneration

wynająć, wynajmować - to let, to let out, to hire, to rent

~ mordercę - to hire a murderer

<assassion>

~ nieruchomości - to lease immovables

~ rzeczy ruchome - to hire movables

wynajęty - hired

~ morderca - hired assassion wynajmować - to hire, to let, to let out

~ mordercę - to hire a murderer

wynajmujący - lessor

wynalazca - inventor

wynalazcza działalność -inventor’s

activity, inventor’s outcome

wynalazczość - inventiveness

~ pracownika - employee’s technological innovations

wynalazek - invention

~ zgłoszony do opatentowania - alleged patent

wynaturzać - to denaturalise, to cause the degeneration

wynaturzenie - degeneration

wynik - result, outcome

~ finansowy - financial result

~ głosowania - election retums

~ fałszować - to falsify election retums

~ sporu - outcome of dispute

wyodrębniać, wyodrębnić - to single out

wypadek/i - accident, occurrence, ease

~ drogowy - traffic accident, road accident

~ kolejowy - railway accident

~ losowy - casualty, chance occurrence

~ morski - accident at sea

~ nadzwyczajny - extraordinary ease

~ niecierpiący zwłoki - exigent ease

~ ofiara wypadku - victim of an

accident

~ poważny - grievous accident

- przewidziany w ustawie - ease provided for in the law

~ przy pracy - accident at work, occupational injury, labour accident, occupational accident, employment injury

~ samochodowy - car accident, motoring accident

~ spowodować - to cause an accident

~ śmiertelny - fatal accident

~ świadkowie wypadku - witnesses of an accident

~ ulec wypadkowi - to have an accident

~ zapobieganie wypadkom - accident prevention

wypadkow/y - accident

~ renta - accident pension <benefit>

wyparcie - denial

~ wyparcie się - denial

~ wyparcie się odpowiedzialności -denial of responsibility

wypełniać, wypełnić - to fili

~ czek - to fili in a cheąue, to fili out a cheąue

~ formularz - to fili in a form

~ należycie obowiązki - to fulfil responsibilities ably

~ zobowiązania - to fulfil obligations, to meet one’s obligations

wypełnianie funkcji - discharge of functions

wypis - (z akt) abbreviate, abstract, abridgement, extract, excerpt, official copy

~ orzeczenia - official copy of a decision

~ sporządzić wypis - to make an extract <copy>

~ sporządzać wypis (z dokumentu) - to abbreviate

~ z aktu notarialnego - extract from a notarial deed

~ z akt stanu cywilnego - extract from birth, marriage and death register

~ z dokumentu - abbreviature, excerpt, extract

i

I 1

i

1

1

1

1

1

i 1

1

I

—L.

1

1

wypłacać, wypłacić - to pay out, to disburse

~ depozyt - to pay a deposit

~ odszkodowanie - to hołd sb harmless, to indemnify sb

~ pensję - to pay a salary <wages> wypłacałność/ci - solvency, ability to pay

~ dłużnika - solvency of debtor, debtor ’s solvency

wypłata - payment, disbursement, drawing ~ dywidendy - payment of dividend

~ polecenie wypłaty - payment order

~ wynagrodzenia - payment of salary <wages>

~ zawieszenie wypłat - suspension of payments

wyposażenie - outfit, equipment

wypowiadać, wypowiedzieć - to declare, to denounce, to give notice of termination, to serve notice

~ dzierżawę - to give notice of termination of a lease

~ najem - to give notice of termination of a rent

~ traktat - to denounce a treaty

~ udział - to serve notice of withdrawal of share

~ układ zbiorowy pracy - to notify the termination of a collective labour

agreement

~ umowę - to submit notice of termination of a contract, to terminate a contract upon giving notice

— międzynarodową - to denounce an intemational treaty <agreement>

~ wojnę - to declare war

wypowiadanie - expressing

~ poglądu - expressing an opinion

wypowiedzenie - (mówienie) pronouncement, expression, utterance; (np. umowy) denunciation, notice notice of termination

~ bez wypowiedzenia - without notice

~ najmu - notice of lease

~ nieuzasadnione - unjustified notice

~ otrzymać wypowiedzenie - to receive notice

~ pełnomocnictwa - notice to terminate a power of attomey

~ pisemne - notice in writing, written notice

~ przedwczesne - premature notice of termination

~ przez wierzyciela - serving of notice by creditor

~ termin wypowiedzenia - term of notice

~ udziału - notice of withdrawal of share

~ układu zbiorowego pracy - notice to terminate a collective labour agreement

~ umowy - notice to terminate a contract — międzynarodowej - denunciation of a treaty

— o pracę - notice to terminate a contract of employment, dismissal by notice

~ warunków płacy - notice to cancel some of payment conditions

~ warunków pracy lub płacy - notice of cancellation of some of contractual conditions of employment or

remuneration

~ wojny - declaration of war

wypowiedź - statement, pronouncement, utterance

~ normatywna -normative statement

~ oceniająca - evaluation statement

~ oficjalna - official statement

~ opisowa - descriptive statement

- publiczna-public statement

~ rządowa - govemment statement

wyrabiać, wyrobić - to produce, to make, to manufacture

~ dokumenty - to have documents issued

~ dowód osobisty - to have an identity card issued

~ paszport - to have a passport issued

wyrazić, wyrażać - to express, to represent, to formulate

~ opinię - to express an opinion, to voice an opinion

~ pełne poparcie - to voice fuli support

~ sprzeciw - to voice opposition

~ wolę - to express one’s will, to express one’s intention

~ wotum nieufności - to express a vote of no confidence

~ wotum zaufania - to voice a vote of confidence

~ wyraźnie lub w sposób dorozumiany

- to formulate expressly or implicitly

~ zgodę - to express consent, to acąuiesce

~ zgodę na związanie się - to agree to be bound

wyrażenie - (określenie) expression, term; (wypowiedzenie) expression, utterance, statement

~ prawne - legał term

~ woli - expression of will

~ zgody - expression of consent, expressing of consent

wyraźn/y - explicit, express

~ określenie - explicit indication

~ upoważnienie - explicit authorization

~ zgoda - express assent

wyręczać, wyręczyć kogoś - to act in lieu of another person, to act for sb

wyręczenie - acting for sb

~ kogoś - acting in lieu of another person, acting for sb

~ wekslowe - payment for honour

wyroby - products

~ gotowe - finished goods

~ łatwo psujące się - perishables

~ przetworzone - processed products

wyrok-judgment, sentence, assize, decree

~ apelacja od wyroku - appeal against

a sentence <judgement>

~ co do istoty sprawy - judgement of the merits

~ co do zasady - judgment as to the principle

~ częściowy - partial judgment, judgment on part of a cliam, separate judgment

~ deklaratoryjny - declaratory judgment

~ egzekucja wyroku - enforcement of

a judgement

~ instancji odwoławczej - appeal

judgement

~ jawność ogłoszenia wyroku -pronouncement of the sentence

~ klauzula wykonalności wyroku -enforcement clause

~ konstytutywny - constitutive judgment

~ końcowy - finał judgement, absolute decree

~ kończący proces - finał judgment

~ kształtujący - judgement forming

a relation

~ łagodny - lenient judgment, lenient sentence

~ łączny - cumulative judgement, culprit sentence

~ moc wiążąca wyroku - binding force of the sentence

~ motywy wyroku - reasons for judgment

~ na korzyść pozwanego - judgment of nil capiat per breve

~ naradzać się w sprawie wyroku - to deliberate on a judgment

~ niesprawieliwy - unjust sentence, unfair judgment, miscarriage of justice

~ nieważność wyroku - invalidity of

a judgment

~ oddalający powództwo -judgement

of dismissal

~ odroczenie wydania wyroku -

adjoumment of passing the judgment

~ odroczyć ogłoszenie wyroku - to stay

a judgment, to defer a judgment

~ odroczyć wydanie wyroku - to

reserve a judgement

~ odwołać się od wyroku - to appeal from a judgment

- ogłosić wyrok - to pronounce

a sentence

..... ■

: ogłoszenie wyroku - pronouncing of judgement, deliverance of a judgment

« ~ oparty na uznaniu roszczenia -confession of judgment

~ oparty na werdykcie przysięgłych -judgment upon verdict

~ orzekający rozwód - divorce of decree

~ ostateczny-fmaljudgement, fmal decree

~ ostatniej instancji -judgment in the last instance

~ podanie wyroku do publicznej wiadomości - making a sentence publicly known, making a judgment public

~ podlegający apelacji -appealable judgement

~ podlegający uchyleimi - reversible jasdgement

~ podlegający zaskarżeniu - appealable judgment

~ podporządkować się wyrokowi - to submit to judgment

~ prawomocny - finał judgement, judgement with force of law

~ rewizja wyroku -revision of a judgement

~ rozwodowy - decree of divorce

~ równoczesne (dla tej samej osoby za popełnione różne przestępstwa) -concurrent sentences

~ sądu arbitrażowego - arbitration award

~ sądu odwoławczego - judgment in error

~ sądu polubownego - award, arbitrament award

~ sentencja wyroku - sentencing part of a judgment

~ skazujący - sentence, convicting judgement

~ sprawiedliwy - lawful sentence, just sentence

~ stronniczy - one-sided judgment

~ surowy - harsh <severe> sentence, severe judgment

~ śmierci - judgment of death

~ treść wyroku - wording of the sentence

~ uchylić wyrok - to rescind a law

- uchylający-reversing judgment, ąuashing judgment

~ uchylenie wyroku - reversal of

a judgment

~ umarzający-judgment discontinuing legał proceedings

~ unieważnić wyrok - to set aside an award, to cancel a judgment

~ uniewinniający - judgement of acąuittal, acąuittal, sentence of acquittal

~ ustalający-declaratory judgment

~ utrzymać wyrok w mocy - to affirm

a judgment, to uphold the judgment

~ uzasadnienie wyroku - the statement of reasons, grounds for a judgement, reasons of a judgment

- uzupełniający - additional judgment

~ wstępny-preliminary judgement, interlocutory j udgement

~ wydanie wyroku - rendering of judgement

~ wydawać wyrok - to pronounce a judgement, to adjudścate, to deliver a judgment, to pass a judgment, to hand down a decision

~ skazujący - to bring in a verdict of guilty

~ zaoczny - non-pros

~ wykonać wyrok - to satisfy judgment, to execute a judgment

~ wykonywać — to execute <to enforce> a judgement

~ wykonanie wyroku - execution

<enfwctement> of a judgement

~ z zawieszeniem - suspended sentence

~ zaoczny - judgment by default, default judgement

447

~ zasądzający - adjudicative judgment, awarding j udgment

~ zawiesić wykonanie wyroku - to suspend the execution of a sentence

~ zawieszenie wykonania wyroku - stay of execution

~ złagodzić wyrok - to lighten

a sentence

wyrokować - to sentence, to adjudicate, to pass judgment, to decree, to decide

wyrokowanie - rendering judgement wyrób - product

wyrównać, wyrównywać - to

compensate, to eąualize, to level, to straighten

~ niedobór - to compensate for a shortage

wyrównanie - eąualization, levelling, straightening, payment

~ niedoboru - compensation for shortage

~ straty - compensation for a loss wyrównawczy - eąualizing

~ dodatek - compensatory allowarice wyróżnienie - distinguishing, distinction, singling out

~ przyznać - to grant a distinction wyrządzać, wyrządzić - to cause, to make ^Vrzywdę - to injure <to harm> sb

~ szkodę - to cause damage, to inflict an injury, to<^use prejudice

wyrządzenie - c

~ krzywdy - injuring

~ niezawinionej szkody - causing damage unintentionally

wyrzec się - to renounce, to give up, to surrender

wyrzeczenie - utterance

~ wyrzeczenie się - renouncement, surrender

wysłuchać, wysłuchiwać - to hear

~ pracownika - to give an employee the opportunity to State his case

wysłuchanie - hearing

~ informacyjne - informative hearing of the parties

~ opinii - hearing an opinion

~ oskarżonego - hearing the accused’s statement

~ pracownika - hearing out an employee wysługa lat - seniority

~ dodatek z tytułu wysługi lat -

seniority allowance

wysok/ie - high

~ oprocentowanie - high interest

~ poziom - high level

~ ranga - high rank

wysokość - race, amount

~ należności - amount of receivables

~ odsetek - ratę of interest

~ odszkodowania - amount of damage

~ wierzytelności - amount of claim

wystarczać, wystarczyć - to suffice

~ na pokrycie - to suffice to cover wystarczaj ąc/y - sufficient

~ podstawy - sufficient grounds wystawa - exhibition, exposition, show

~ światowa - world exibition, universal exposition

wystawca - exhibitor, displayer

~ czeku - drawer of a cheąue

~ dokumentu - drawer of a document

~ poręczenia - guarantor

~ warrantu portowego - drawer of

a warehouse warrant

~ weksla - drawer of a bill of exchange wystawiać, wystawić - to put on display, to exhibit, to draw up, to issue

~ akredytywę - to issue a letter of credit

~ czek - to draw up a cheąue

~ dokument - to draw up a document, to issue a document

~ komuś czek - to make out a cheąue to sb

~ list przewozowy - to make up a bill of lading

~ rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny - to put a thing on public display at the place of sale

~ świadectwo - to issue a certificate

~ weksel - to draw up a bill of exchange

wystawienie - issuance

~ data - datę of issue

wystąpić, występować - (wnosić o coś) to move for; (wycofać się) to withdraw, to retire, to draw back; (zabrać głos) to take the floor; to appear

~ jako świadek - to appear as a witness

~ na drogę prawną - to take legał action

~ na drogę sądową - to take a legał action

~ w obronie oskarżonego - to appear for the accused

~ zabrać głos - to take the floor

~ ze spółki - to withdraw from

a company

~ z wnioskiem - to move for

~ o sprostowanie - to put forward

a reąuest for rectification

wystąpienie - (wnioskowanie o coś) moving for; (wycofanie się) withdrawal, retirement, drawing back; (zabranie głosu) taking the floor

~ adwokata przed sądem -pleading

~ prokuratora do organu naczelnego -the public prosecutor’s approach to highest authority

~ zabranie głosu - taking the floor

~ ze spółki - withdrawal from company

występek - misdemeanour, misdeed

~ o charakterze chuligańskim -

misdemeanour tainted with hooliganism

~ popełnić występek - to commit a misdemeanour

~ skarbowy - fiscal offence, fiscal misdemeanour

~ umyślny - intentional misdemeanour występowanie - occurrence, appearance

~ przed sądem - appearance before <in court>

wysunąć - to put forward

~ argument - to bring forward an argument

~ propozycję - to bring forward a proposal

wysyłać - to send, to dispatch

wysyłający - sender, shipper wyszczególnić - to particularise

wytknięcie - reproach

~ uchybienia - reproach for default

— procesowego - pointing out a fault in court proceedings

wytoczenie - instituting

~ powództwa - instituting an action

~ procesu - instituting a court case

~ sporu - litigation

wytoczyć - to institute

~ komuś proces - to sue sb

~ powództwo - to institute an action, to file a suit

~ proces - to start a court case wytwórczość - manufacture, manufacturing, production, industry

~ drobna - smali industry, smali manufacturing business, smali manufacture

~ ludowa - folk art

wytyczne - instructions, guidelines, directives

~ wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej - Supreme Court’s guiding principles for the judiciary

wytyk - reproach, reproof, rebuke

~ w drodze nadzoru - reproof in the course of supervision

wytykać, wytknąć - to reproach, to point out ~ uchybienie - to reproach for default

wywarcie - exertion

~ wpływu na czynności biegłego, świadka, tłumacza - influencing the activities of an expert, a witness, an interpreter

wywiad - (dochodzenie) inąuiry

~ kontrwywiad - counter-intelligence service

~ kredytowy - credit information

~ policyjny - police inąuiry

~ obcy - foreign intelligence

~ prasowy - interview, press interview

~ szpiegowski - espionage

~ środowiskowy - inąuiry at domicile

449

wywłaszczać, wywłaszczyć - to expropriate

wywłaszczenie - expropriation

~ na cele użyteczności publicznej -expropriation for public purposes

- nieruchomości - expropriation of a real estate

wywody - arguments, reasoning

~ prawne - legał arguments

wywodzić skutki prawne z faktu - to

attribute legał conseąuences to a fact

wywołać, wywoływać - to calł, to cause, to provoke

~ skutki - to produce conseąuences

~ sprawę - to calł a case

~ ujemne skutki procesowe dla

oskarżonego - to prejudice the accused wywołanie - cali out, causing

~ rozstroju zdrowia - causing a disturbance of health

~ sprawy - calling a case before the court

wywozić, wywieźć - to export

~ za granicę - to take abroad

wywozowy - export

wywód - presentation, argument, argumentation, reasoning

wywóz - exportation

~ za granicę - exportation

wyzbycie się - ridding oneself of

wyznaczać, wyznaczyć - to appoint, to designate, to assign, to fix, to design, to determine, to set out

~ adwokata obrońcą z urzędu - to appoint ex officio a barrister as counsel for the defence

~ arbitra - to appoint an arbitrator, to appoint an arbiter

~ biegłego - to appoint an expert

~ datę - to fix a datę

~ dzień rozprawy - to assign a day for trial

~ obrońcę z urzędu - to appoint

a barrister ex officio

~ osobę - to appoint a person

~ pełnomocników - to designate plenipotentiaries

~ przedstawicieli - to appoint representatives

~ sędziego - to designate a judge

~ termin - to appoint a day, to set a period, to set an appropriate time limit, to fix a time limit, to designate an appropriate time limit

~ ~ przesłuchania - to fix a datę for the hearing

~ warunki - to lay down terms wyznaczenie - appointment, designation, assignment, fixing, determination

~ adwokata - obrońcy z urzędu - ex officio appointment of a defence counsel

~ granicy - determination of a frontier

~ kogoś na stanowisko - appointment of sb to a post

~ następcy - appointment of a successor

~ obrońcy - appointment of a defence counsel

~ odszkodowania - determination of compensation

~ sędziego - designation of a judge wyznać, wyznawać - (przyznać się) to

admit, to confess

wyznanie - (przyznanie się, zeznanie) admission, confession; (przynależność religijna) religion

wyzysk - exploitation

wyzyskać, wyzyskiwać - to exploit, to take advantage of, to profit unfairly

~ błąd - to profit by sb’s error

~ krytyczne położenie - to exploit someone’s critical situation

~ nieświadomość -to profit unfairly by somebody’s ignorance

wyzyskanie - exploitation, unfair profiting ~ błędu - unfair profiting by sb’s error ~ krytycznego położenia - exploitation

of sómeone’s critical situation

~ nieświadomości - unfair profiting by sb’s ignorance

wyższ/y - higher

~ instancja - higher instance

~ izba - higher chamber

wzajemność/ci - reciprocity

~ formalna - formal reciprocity

~ klauzula wzajemności - reciprocity clause

~ materialna - materiał reciprocity

~ świadczeń - reciprocity of performances

~ ubezpieczenia - mutuality of insurance

~ ustawodawcza <legislacyjna> -legislative reciprocity

~ zasada wzajemności - principle of reciprocity

~ oparty na wzajemności - based on reciprocity

wzajemn/y -mutual, reciprocal

~ apelacja - cross-appeal

~ pomoc - mutual assistance

~ porozumienie - common accord

~ powództwo - counter-claim

~ pozew - statement of counter claim

~ roszczenie - counter claim, mutual claim

~ świadczenie - mutual performance

~ ubezpieczenia-mutual insurance

~ umowa - mutual contract

~ uznawanie - reciprocal recognition

wzbogacenie - enrichment

~ bezpodstawne - groundless enrichment, unjust enrichment

wzbogacić się - to enrich

wzbogacony bezpodstawnie -unjustly

enriched

wzbroniony - forbidden, prohibited, interdicted

wzbudzać - to incite, to arouse

~ podejrzenie - to arouse suspicion

wzburzenie - disturbance, unrest, restlessness

~ silne - strong emotional disturbance

wzdragać się - to hesitate, to demur, to shirk

~ przed wykonywaniem pracy - to

shirk from work

wzgląd - regard

~ z osobistych względów - on personal grounds

~ z prawnych względów - on legał

grounds

względnie - relatively

~ obowiązującą norma - relatively binding legał norm

względn/y - relative

~ nieważność - relative invalidity

względy - considerations, reasons

~ słuszności - consideration of eąuity

wziąć - to take, to seize, to capture

~ na siebie odpowiedzialność - to claim responsibility

~ pod uwagę wszystkie okoliczności -

to allow for all circumstances

~ udział w przetargu - to join a tender

~ w obronę - to stand up for somebody, to defend somebody

wzięcie zakładników - taking of hostages

wzmianka - notę, mention

~ uczynić wzmiankę - to annotate

~ wpisać wzmiankę do rejestru - to

include a notę into a register

~ zamieścić wzmiankę - to make a notę, to make mention

wzmiankować - to mention

~ wzmiankować o czymś - to make mention on sth

wzmocnić, wzmacniać - to strengthen, to build up, to intensify, to reinforce

~ więzi - to strengthen ties

wzmocnienie - strengthening, reinforcement

wznowić, wznawiać - to renew, to resume, to revive

~ książkę - to reprint, to reissue, to re-edit

~ postępowanie - to reopen proceedings, to re-try a case, to institute a trial de

novo

~ przewód sądowy - to reopen the hearing

~ ważność - to validate

wznowienie - renewal, resumption, revival

~ książki - reprint, reissue

~ postępowania - retrial, resumption of proceedings de novo, reopening of proceedings, instituting a trial de novo

~ prawomocnie umorzonego postępowania przygotowawczego -resumption of validly discontinued preparatory proceedings, revival of validity discontinued preparatory proceedings

~ przewodu sądowego - reopening of the hearing

~ skarga o wznowienie postępowania -motion for a resumption of completed proceedings

wzory - models, pattems

~ i znaki towarowe - industrial designs and trade marks

~ pism procesowych - pattems of written statements of claims or defences in a court action

~ umów - standardized contracts

~ użytkowe - utility models

~ zdobnicze - decorative pattems wzorzec - standard

wzór - model, pattem, example, sample, specimen

~ dokumentu - specimen document

~ podpisu - specimen signature

~ podpisu złożyć - to put a specimen signature

~ przemysłowy - industrial model

~ użytkowy - utility design, utility model

~ zdobniczy - industrial design

wzrost - rise, increase

~ cen - appreciation in prices, price increase

~ ekonomiczny - economic growth

~ kosztów utrzymania - rise in the cost of living

~ zarobków - rise in wages wzruszalność - mutability

~ czynności prawnej - liability of a legał act to be challenged, liability of a legał act transaction to be changed

~ decyzji - challengeability of a decision, setting a decision aside

wzruszenie - emotion (uczucie);

(uchylenie lub zmiana orzeczenia) reversal or change of a judgment

~ silne - deep emotion

wzruszyć - (wzbudzić uczucie) to move, to affect; (uchylić lub zmienić orzeczenie)

~ wyrok - to overrule, to reverse or to change a jugdment

zaangażować - to engage
zaangażowanie (zatrudnienie) -

commitment, engagement

~ pracownika - engagement of a worker, engagement of an employee

~ w wykonywaną pracę - commitment to performing work

zabezpieczać, zabezpieczyć - to secure, to safeguard, to protect, to preserve, to prosecute, to provide security (for sb), to guarantee, to insure (against sth)

~ dowody - to secure materiał evidence, to secure the evidence

~ hipoteką - to secure by mortgage

~ koszty procesu - to secure the costs of proceedings

~ mienie - to safeguard property

~ roszczenie - to secure a claim, to secure the claim

~ spadek - to secure an inheritance

~ ślady - to secure the traces

~ wierzytelność - to secure a claim

~ zastawem - to secure by pledge

zabezpieczenie/a - security, collateral, protection, preservation, safeguard, safety, surety

~ dodatkowe - ancillary attachment

~ dowodu - securing the evidence, securing of evidence

~ kary grzywny, konfiskaty mienia lub przepadku rzeczy - taking measures to secure the penalty of fine, of confiscation of property, or of forfeiture of things

~ kosztów procesu - securing the costs of proceedings

~ kredytu - loan security

~ majątkowe - security on property

~ miejsca wypadku - securing the place of accident

~ miejsca zbrodni - securing a place of crime

~ powództwa - measures for claim safeguarding, measures for conservation of a claim

~ pożyczki - collateral for a loan

~ roszczeń - securing the claims

~ rzeczowe - collateral security

~ spadku - securing an inheritance, securing the inheritance

~ społeczne - social security, social protection against something, social preservation from something

~ szkody - damage security, preserving the damage

~ śladów i dowodów przestępstwa -securing the traces and evidence of an offence

~ świadczenia - securing the performance

~ tymczasowe - interim security

~ udzielać zabezpieczenia - to fumish

<grant> collateral

~ ustanowić zabezpieczenie czegoś - to put up collateral for sth

~ wierzytelności - security of a claim

~ wzajemne - cross collaterals

453

zabezpieczona wierzytelność - secured claim

zabierać, zabrać - to take

~ głos - to speak, to take the floor, to address the meeting

~ rzecz - to take a thing

~ w celu krótkotrwałego użycia - to take a thing for short-lived use

~ w celu przywłaszczenia - to take a thing for misappropriation

zabijać, zabić - (uśmiercić) to kill, to slaughter, to slay, to murder, to assassinate

zabójca - killer, hit man, assassin, slayer, murderer

zabójczyni - murderess

zabójstwo - homicide, manslaughter, murder

~ na żądanie - homicide on reąuest, contract killing

~ nieumyślne-involuntary manslaughter, homicide by misadventure

~ oskarżony o zabójstwo -indicted for murder

~ popełnić zabójstwo - to commit homicide

~ przez otrucie - murder by poisoning

~ przez uduszenie - strangulation murder

~ przypadkowe - accidental death, death by misadventure, chance medley

~ rozmyślne - malicious killing

~ sprawa o zabójstwo - murder case

~ umyślne - intentional <voluntary> manslaughter, calculated murder

~ usiłowanie zabójstwa -attempted murder

~ w afekcie - homicide under emotional strain, homicide in the heat of passion, homicide under emotional restrain

~ w obronie koniecznej - lawful homicide

~ z litości - mercy killing

~ z premedytacją -premeditated murder, murder with malice aforethought

zabór - wilful taking, seizure, capture

~ statku - capture of a ship

~ statku powietrznego - capture of an aircraft

~ w celu krótkotrwałego przywłaszczenia - wilful taking for short-lived misappropriation

~ w celu krótkotrwałego użycia - wilful taking of a thing for short-lived use

zabronić, zabraniać - to forbid sb sth, to prohibit sth, to interdict sb from doing sth

~ wykonywania zawodu - to prohibit from the practice of a profession

zabranianie - prohibition, interdiction zabroniony - forbidden, prohibited, illicit zaburzenie - disorder

~ osobowości - personality disorder

~ polityczne - political disturbances

~ psychiczne - mental disorder

~ społeczne - social unrest

~ umysłowe - mental aberration, mental disorder

zabytek - historical monument

~ ochrona zabytków - protection of historical monuments

~ sztuki - monument of art zabytkow/y - of monument

~ budowle - ancient monuments zachęcać - to encourage

~ do nienawiści rasowej - to incite to racial hatred

zachęta - incentive

~ do popełnienia przestępstwa -invitation to crime

~ materialna - fmancial incentive zachorować - to contract an illness zachować, zachowywać - to keep, to

preserve

~ należytą staranność - to show due diligence

~ prawo do wynagrodzenia - to retain entitlement to remuneration

~ się niewłaściwie - to behave incorrectly, to misbehave

~ tajemnicę państwową - to preserve

a State secret

~ termin - to keep within a time limit zachowanie - (przestrzeganie) keeping, preserving, observance; (sposób bycia) conduct, behaviour

~ aspołeczne - anti-social behaviour

~ dobre w więzieniu - good behaviour in prison

~ formy - observance of due form

~ kierować swoim zachowaniem - to control one’s conduct

~ należytej staranności - showing due diligence

~ się - behaviour

~ po popełnieniu przestępstwa -behaviour after the offence done

~ wyzywające pokrzywdzonego -provocative behaviour of the wronged <harmed> injured person

~ terminu - keeping within the time limit zachowek - legitim, legitimate portion, compulsory portion of an inheritance, lawful share

zaciągać, zaciągnąć - to puli, to contract, to assume

~ dług - to contract a debt

~ kredyt - to incur a credit

~ pożyczkę - to contract <to negotiate> a loan

~ zobowiązanie - to contract <to undertake> obligations

zaciągnięcie - contracting, contraction

~ długu - contraction of a debt

~ pożyczki - contracting a loan

~ zobowiązań - contracting of obligations

zacierać, zatrzeć - (usuwać trąc) to destroy, to efface, to delete, to erase, to rub

away; (tuszować) to slur, to smooth over

~ dowody - to obscure/to obliterate evidence

~ karę dyscyplinarną z akt - to delete a disciplinary penalty from the record

~ odciski palców - to efface fmgerprints

~ odciski stóp - to efface footprints

~ ślady - to efface traces

— przestępstwa - to obliterate the traces of crime

~ przestępstwa - to destroy all tracę of an offence

zaczepialny (o czynności prawnej) -voidable, contestable, rescindable

~ zaczepialna umowa - voidable contract

zaczepienie (czynności prawnej) -contestation, avoidance, contesting

zadatek - down-payment, advance payment, deposit, eamest money, bargain money

zadenuncjować - to inform, to tum informer, to make a denunciation, to make a delation

zadłużenie - indebtedness, borrowings ~ zagraniczne - extemal indebtedness

zadośćuczynić - to give satisfaction, to satisfy, to meet with, to comply with

~ potrzebie - to respond to a need zadośćuczynienie - remedy, satisfaction, compensation, redress

~ dać - to afford <to give> satisfaction

~ domagać się zadośćuczynienia - to demand <to seek> satisfaction

~ pieniężne - pecuniary compensation

~ roszczeniu - satisfaction of a claim

~ za krzywdę moralną - compensation for morał injury

~ za obrazę - satisfaction for an insult

- za poniesione obrażenia - satisfaction for injury

~ żądaniu - meeting a demand zadowalający - satisfactory zafałszować - to adulterate, to falsify zafałszowanie - adulteration, falsification zagadnienie - problem, ąuestion, issue

~ prawne - juridical ąuestion, legał problem, ąuestion of law, point of law

~ prejudycjalne -prejudicial ąuestion

~ sformułować - to raise a ąuestion

~ wpadkowe - incidental ąuestion

~ wstępne - preliminary ąuestion

zagarnąć, zagarniać - (przywłaszczać) to appropriate, to capture, to seize, to seize fraudulently; (uprowadzać) to take along

~ mienie - to seize property fraudulently

zagarnięcie - (przywłaszczenie) appropriation, capture, seizure, fraudulent seizure

~ mienia - fraudulent seizure of property — społecznego - fraudulent seizure of

public property

~ powierzonego majątku -

appropriation of entrusted property

zaginąć - (o sobie) to miss, to be missing;

(o rzeczy) to get lost

zaginięcie - (osoby) missing, disappearance; (rzeczy) getting lost

~ akt sprawy - missing <lost> dossier, dossier getting lost

zaginiony - lost, missing

~ uznany za zaginionego - presumed

dead, to declare missing

~ za zaginionego uważać - to deem sb missing

zagłada - extermination, annihilation

zagłady obóz - extermination camp

zagospodarować - to make productive, to develop, to cultivate

zagospodarowanie - making productive, development, cultivation

~ lasów i nieużytków - bringing forest and waste land under cultivation

~ odłogów - bringing fallow land under cultivation

~ plan zagospodarowania przestrzennego - town planning scheme

~ projekt zagospodarowania przestrzennego - major planning scheme

~ przestrzenne - development planning

~ użytków rolnych - bringing agricultural land under cultivation

zagranica - foreign countries

~ za granicą - abroad

zagraniczn/y - foreign, extemal

~ handel - foreign trade

~ osoby fizyczne - foreign natural persons

~ osoby prawne - foreign legał persons

~ polityka - foreign policy

~ pomoc - foreign aid

zagrażać, zagrozić - (być groźnym) to threaten (sb with sth) to imperil, to endanger; (o niebezpieczeństwie) to be imminent, to impend

~ interesowi - to act the prejudice of an interest

~ zdrowiu - to constitute a challenge to health

zagrożenie - jeopardy, threat, danger, imminence, impediment, menance, impendency, imminent peril

~ bezpieczeństwa - a security threat

~ bezpośrednie - imminent danger

~ epidemiologiczne - epidemiologicał emergency

~ karą - threat of punishment

~ nastąpienia szkody - threat of damage

~ naturalne - natural risk

~ stanowić zagrożenie - to constitute a threat

~ śmiertelne - deadly danger

~ terrorystyczne - terrorist threat

~ ukryte - veiled threat

~ ustawowe - statutory punishability

~ wojenne - danger of war

~ życia lub zdrowia - threat to life or health

zagrożony - threatened

~ grzywną - amenable to a fine

~ karą - amenable to punishment

~ niepowetowaną stratą być - to face danger of irreparable damage

~ przez przestępstwo - threatened by an offence

zagubić - to lose

zagubienie - loss, mislaying, misplacing

~ akt - loss of a file

~ dokumentu - mislaying a document

~ dowodów - loss of evidence zainicjować - to initiate, to trigger zainkasować - to cash, to collect

~ czek - to cash a cheąue

~ weksle - to cash bills

zająć, zajmować - (wziąć w posiadanie) to occupy, to capture, to seize;

(konfiskować) to confiscate

~ dokonać zajęcia u osoby trzeciej - to gamish

~ kierownicze stanowisko - to be an executive

~ nieruchomość - to seize a property, to seize a realty

~ stanowisko - to fili a post

~ statek - to seize a ship

~ wierzytelność - to bring gamishment proceedings against a claim

~ wynagrodzenie - to seize remuneration

~ wynagrodzenie za pracę - to gamish salary <wages>

zajęcie - (wzięcie w posiadanie) seizure, distraint, occupation, work, reąuisition;

(konfiskata) confiscation

~ czasowe nieruchomości - temporary seizure of real property

~ dla zabezpieczenia powództwa -prcautionary attachment

~ dokonać zajęcia - to levy an attachment on sth

~ majątku - seizure of an estate

~ ~ dłużnika - distrain

— ruchomego - seizure of movables

~ nakaz zajęcia - attachment order, order of attachment, writ of attachment, warrant of seizure

— majątku - writ of attachment, distress warrant

~ nieruchomości - seizure of immovables

~ podlegać zajęciu - to be liable to attachment

~ podlegający zajęciu - subject to attachment

~ praw - seizure of rights

— majątkowych - seizure of property rights

~ prawo zajęcia - right of distress, right of distraint

~ przedmiotów pochodzących

z przemytu - seizure of contraband

~ rewizja i zajęcie - search and seizure

~ ruchomości - seizure of movables, seizure of chattels

~ sądowe - court seizure, seizure by court order, seizure under legał process, levy, distraint by order of the court

~ sądowy nakaz zajęcia - attachment order

~ uboczne - spare-time work

~ uchylić zajęcie - to lift the seizure

~ wierzytelności - seizure of claims, gamishee order against claim

~ wynagrodzenia za pracę -gamishment of salary or wages

zakaz - ban, prohibition, suppression, interdiction

~ broni jądrowej <atomowej> -

prohibition of atomie weapons

~ częściowy zakaz - partial ban

~ importu alkoholu - ban on the import of alcohol

~ konkurencji - ban on competition

~ obejmowania określonych stanowisk

- ban on posts specified, interdiction to occupy posts specified

~ objąć coś zakazem - to impose

<place> a ban on sth

~ odwołać - to repeal prohibition

~ opuszczania miejsca zamieszkania -ban on leaving one’s place of residence, interdiction to leave the place of residence

~ prowadzenia określonej działalności

- ban on specified activity, interdiction of specified activity

~ prowadzenia pojazdów mechanicznych - ban on driving

~ publikacji -prohibition of publication, inhibition to print

~ rozwiązania stosunku pracy - ban on termination of employment contract

~ sądowy - injunction

~ sprzedaży broni - prohibition of sale of firearms

~ uchylić zakaz - to lift a ban

~ uczestniczenia w zgromadzeniu - ban from attending a meeting

~ ustawowy - legał <statutory> inhibition

~ wojenny - wartime ban

~ wszczęcia postępowania - ban on starting proceedings, interdiction to start proceedings

~ wykonywania zawodu - prohibition to exercise a profession

~ wywozu - export prohibition

~ znieść zakaz - to lift a ban

zakazać, zakazywać - to prohibit, to forbid, to ban, to inhibit, to interdict, to restrain

~ demonstrowania - to ban demonstrating

~ działalności partii - to ban a party

~ prowadzenia działalności gospodarczej - to ban sb from the conduct of economic activity

~ prowadzenia pojazdów - to be banned from driving

~ sprzedaży napojów alkoholowych -to ban the sale of alcoholic drinks

~ używania broni chemicznej - to ban the use of Chemical weapons

zakazany - forbidden, illicit, banned, prohibited

zakład/y - (przedsiębiorstwo) plant works, enterprise, wager, bet, institution, establishment

~ administracyjny-administrative agency

~ budżetowy - budgetary agency

~ główny (spółki) - principal establishment

~ karny - penitentiary (USA), penal institution (UK), correctional institution, convict prison, penitentiary establishment

~ kierownik zakładu - plant manager

~ komunalny-utility

~ leczenia odwykowego - detox

»institution, institution for discontinuation treatment, sobering institution, temperance institution

- leczniczy - medical institution

~ ~ zamknięty - closed medical institution

~ nauczania - educational institution <establishment>, school

~ naukowo-badawczy - research and development plant

~ naukowy - scientific institute, research institute

~ pomocy społecznej - social welfare agency, institution of social welfare

~ poprawczy - reformatory establishment, juvenile detention centre, house of correction, reformatory, bridewell

~ pracy - workplace, establishment, working place

~ ~ chronionej - workplace for the disabled

~ przemysłowy - factory, industrial plant

~ psychiatryczny - mental hospital

~ publiczny - public institution

~ rzemieślniczy - smali craft Industries

~ społecznej służby zdrowia - public health service institution

457

~ świadczący usługi dla ludności -servicing business

~ umieścić kogoś w zakładzie poprawczym - to send sb to

a reformatory

~ użyteczności publicznej - public utility, public services

~ wychowawczy - educational establishment, educational institution

zakładać (tworzyć, organizować) - to establish, to institute, to found

~ apelację - to institute an appeal

~ protest - to make <to lodge> a protest zakładanie - fundation, establishment

- baz wojskowych - setting up of military bases

zakładnik - a hostage

~ wziąć zakładnika - to take a hostage, to hołd sb hostage

zakładow/y - works

~ fundusz nagród - works bonus fund

~ organizacja związkowa - trade union committee

zakłócać, zakłócić - to disturb, to interrupt, to interfere with, to perturb, to ruffle, to unsettle

~ korzystanie - to disturb utilisation

— z nieruchomości - to disturb the quiet enjoyment of a real estate

~ porządek - to disturb order

— obrad - to disturb a meeting

— publiczny - to disturb the peace

~ produkcję - to disorganize production

~ spokój publiczny - to break the peace, to create a disturbance

zakłócenie/a - (zaburzenie) disturbance, interference, perturbation, disorder, interruption

~ czynności psychicznych - mental disorder

~ korzystania z nieruchomości -disturbance in the use of a real estate

~ planów jakiejś osoby - interference with sb’s plans

~ porządku - disturbance of order ~ ~ obrad - disturbance of the meeting — publicznego - disturbance of

public order, breach of the peace

~ posiadania - disturbance of possession

~ spowodować - to cause <create> make a disturbance

~ w funkcjonowaniu gospodarki narodowej - disruption of the national economy

zakodowany - encoded

zakon - (monastic) order

zakonnica - nun

zakonnik - monk

zakończenie - termination, end, ending, termination, completion

~ działalności spółki - winding up of a company

~ likwidacji - closing of liąuidation

~ najmu - termination of lease

~ okresu próby - end of probationary period

~ postępowania - conclusion of proceedings

~ stanu wojennego - termination of the State of war

~ stosunku prawnego - termination of legał relations

~ użyczenia - termination of lending for use

zakończyć - to close, to end, to finish, to complete, to terminate

~ działanie - to terminate operation

~ rokowania - to conclude the negotiations

zakrajowość - extraterritoriality

zakrajowy - extraterritorial

zakres - scope, extent, span, sphere, field, domain, competence, rangę

~ czynności - scope of functions

~ działalności - business scope

~ działania - sphere of activity, scope of activity

~ kompetencji - scope of competence

~ kontroli - audit <inspection> scope

~ obowiązków - job description

~ obowiązku alimentacyjnego -scope

of the duty of maintenance, scope of alimony duty

~ obowiązywania - scope <extent> of binding force

~ prawa - scope of the binding force of law

~ odpowiedzialności - area of

responsibility

~ pełen zakres - fuli extent

~ przedmiotowy - objective scope

~ publiczny - public domain

~ śledztwa - scope of inquiry

~ ubezpieczenia - insurance coverage

~ umocowania - scope of powers of attomey

~ wchodzić w zakres - to come within the scope

~ wchodzić w zakres czegoś - to pertain to sth, to fali within the domain of sth, to come within the sphere of sth

~ zwykłego zarządu - scope of ordinary administration

~ zwykłego zarządu przekraczać - to

go beyond the scope of ordinary administration

~ zwykłych czynności spółki - scope of regular <ordinary> management of a partnership

zakreślić czek - to cross a cheąue zakwaterować - to accomodate zakwaterowanie - accomodation,

ąuartering

~ sił zbrojnych - ąuartering of armed forces

zakwestionować - to challenge, to cali in ąuestion, to ąuestion

zalecać, zalecić - (doradzać)

to recommend, to advise, to advocate, to counsel, to prescribe; (dawać zalecenie) to give injunctions, to enjoin zalecenie/a - recommendation, injunction,

advice, prescription

~ inspektora pracy - recommendation madę by a labour inspector

~ organizacji międzynarodowej -recommendation madę by an intemational organization

~ pokontrolne - follow-up recommendations

~ realizować zalecenia - to implement recommendations

~ wiążące - binding recommendation zalegać - to be back with, to be behind

~ z zapłatą - to fali behind in one’s payment

zalegalizować - (uczynić legalnym) to legalise; (uwierzytelniać) to authenticate, to attest, to certify

zalegalizowanie - (uprawomocnienie) legalisation; (uwierzytelnienie) authentication, attestation, certification

zaległość/ci - arrears, backlog

~ płatnicze - arrears in payments

~ popaść w zaległość - to fali into arrears

~ spłacić zaległość - to pay off arrears zaległ/y - outstanding, in arrears, unfulfilled, unaccomplished, overdue

~ czynsz - back rent, back rent arrears, unpaid rent

~ dostawy - deliveries in arrears

~ odsetki - back interest, arrears of interest

~ płatność - outstanding payment

~ rata - outstanding instalment, instalment in arrears

~ urlop - accumulated vacations <holidays>

~ zapłata - back pay

zależn/y - dependent, depending

~ posiadacz - dependent possessor

~ świadczenie - dependent performance zaliczać, zaliczyć - to reckon as, to

include, to count, to credit, to take into account

~ do okresu zatrudnienia - to include in the employment period

~ na poczet długu - to count towards the debt

~ na schedę spadkową - to include in an inheritance

~ na zachowek - to credit to legitim

~ w ciężar kosztów - to appropriate to costs

zaliczalny - includible

zaliczenie - inclusion, counting, taking

into account

~ aresztu tymczasowego na poczet kary - offsetting a period of provisional custody from the term of penalty, recognising the period in custody as term of penalty, including the period of provisional costody into the term of penalty

~ do grupy - including into a group

~ kwoty na poczet długu - counting an amount towards a debt

~ kwoty na zachowek - crediting an amount to legitim

~ na poczet urlopu - including days off in a period of holiday leave

~ na schedę spadkową - including sth in a hotchpot, bringing into hotchpot

~ wzajemnych roszczeń - offsetting of claims

zaliczka - cash advance, advance payment, advance on costs, deposit, down payment, advance

~ bezzwrotna - unretumable advance payment

~ na koszty - advance on costs

~ na poczet wynagrodzenia - advance on remuneration <wages>

~ na podatek - advance tax payment

~ nieoprocentowana-interest-free advance

~ pod dokumenty - advance against documents

~ w gotówce - cash advance

~ zwrotna - repayable advance załadowca - shipper, freighter, loader

załatwić sprawę - to settle an affair, to arrange a matter

~ polubownie - to settle a matter amicably

załatwienie - settlement, arrangement

~ pokojowe sporów - peaceful settlement of disputes, settlement of

a case

~ polubowne sporu - amicable settlement of a case

~ pozasądowe załatwienie sporu - out of court settlement of a dispute

~ sprawy - settlement of an affair załączać, załączyć - to attach, to enclose, to join, to annex

- dokument do akt sprawy - to attach a document to the dossier, to enclose a document to the dossier

~ wzór podpisu - to enclose a specimen signature

załączenie - enclosing, annexing

~ dokumentu do akt sprawy - attaching a document to the dossier

~ dowodów - enclosing of evidence załącznik - annex, appendix, addendum, attachment

~ do protokołu - annex to the minutes

~ do umowy - annex to a contract załączon/y - enclosed, attached, annexed

~ dokumenty - attached documents

~ dowody - accompanying evidence załoga - crew, Staff, personnel

~ pracownicza - working personnel

~ statku - ship’s crew

~ zakładu pracy - employees, Staff założenie - (utworzenie) establishing, founding, foundation

~ fundacji charytatywnej - establishing a charitable foundation

~ partii politycznej - founding

a political party

~ spółki - founding a company założyciel - founder, promoter

~ spółki - promoter, founder

założycielski organ - founding entity

założyć - to found, to establish

~ spółkę - to found a company

~ ~ akcyjną - to set up a joint stock company

— cywilną - to found a partnership

— komandytową - to set up a limited partnership

— z o.o. - to set up <to found> a limited liability company

— jednoosobową z o.o - to found a sole shareholder limited liability company

~ środek odwoławczy - to lodge an appeal

zamach - (spisek) attempt, attack, assassination, plot, assault;

(pogwałcenie) violence

~ bezpośredni - direct attempt

~ bezprawny - lawless attempt

~ bombowy - bomb outrage, plastic attack, bombing

~ dokonać zamachu na kogoś - to make an attempt at sb’s life

~ dokonanie zamachu - carrying an attempt into effect

~ gwałtowny - attempt using violence, attempt with violence

~ na suwerenność - attempt against sovereignty

~ na wolność - attempt against liberty

~ na życie - life threatening attempt on sb

~ na życie lub zdrowie - attempt against life or health, attempted suicide

~ odparcie zamachu - repulse of an attempt

~ przestępczy - criminal attempt

~ samobójczy - attempted sucide

~ stanu - coup d’etat, coup

~ terrorystyczny - terrorist attempt

<attack> conspiracy

~ wojskowy - military assault

~ zmierzający do obalenia rządu -conspiracy to overthrow the govemment

zamachowiec - perpetrator of an attempt on sb life, assassin, terrorist

zamawiać, zamówić - to order

zamiana - barter, exchange

~ kary (na karę innego rodzaju) -commutation of punishment

~ przedmiotu świadczenia - conversion of object of performance

~ terytorium - exchange of territory zamiar/y - design, intent, intention, purpose, view

~ bezpośredni - direct intent (dolus directus}

~ domniemany zły zamiar -constructive malice

~ działać z zamiarem przestępczym - to act with criminal intent

~ ewentualny - conceivable intent (dolus eventualis)

~ kradzieży - intended theft (animus furandi)

~ mieć - to have intent

~ następny - subseąuent intent

~ odwołania testamentu - intent to revoke a last will (animus cancellandi)

~ popełnienia czynu zabronionego -intent to commit an unlawful act

~ pośredni - indirect intent <design>

~ pozostania w miejscu stałego pobytu

- intent to stay in a domicile (animus manendi)

~ przestępczy - criminal intent

~ rzeczywisty - actual intent

~ stałego pobytu - intent to stay permanently

~ w dobrych zamiarach - with good intent

~ w zbrodniczych zamiarach - with criminal intent

~ wypowiedzenia - intention to serve notice

~ zbrodniczy - criminal design, felonious intent

~ zly - malice, malice in law, evil intent

~ z zamiarem dokonania kradzieży -with intent to steal

~ z zamiarem oszukania - with intent to deceive

zamiejscowy - non-local, outsider, non-resident, coming from another place

zamienić karę więzienia na grzywnę - to convert imprisonment into a fine

zamienny - exchangeable, commutable, fungible

~ rzeczy - fungibles things

zamieszkać, zamieszkiwać - to take up residence, to occupy, to inhabit, to live

zamieszkały - living, residing, resident

~ w - domiciled in

zamieszkanie - domicile, taking up residence

~ miejsce zamieszkania małżonków -matrimonial domicile

~ osoby fizycznej - domicile of a natural person

~ prawne miejsce zamieszkania - legał domicile

~ stałe - permanent address, domicile

~ tymczasowe - temporary residence zamieszki - riots, disturbances, rioting, turmoil, unrest

~ wewnętrzne - civil riots zamieszkiwać - to reside, to live zamieszkiwanie - inhabitancy, habitation zamieścić wzmiankę - to make a notę zamknięcie - (zakończenie) closing, closure conclusion, termination

~ bilansu - balance closing

~ drogi dla ruchu - closing a road to traffic

~ granicy - closing of the frontier

~ ksiąg - close the books

~ obrad - adjoumment, closure of the debate

~ postępowania przygotowawczego -closing of preparatory proceedings

~ przewodu sądowego - closing of proceedings to hear evidence, closure of evidence proceedings

~ rozprawy - closing of proceedings to consider a lawsuit, closure of the hearing of an action

~ sesji sądu - rising of court

~ śledztwa - closing <closure> of investigation

zamordować - to assassinate, to murder, to kill

zamordowanie -killing, assassination, murder

zamówienie - order

~ portfel zamówień - order book zamroczenie - (utrata świadomości) obfuscation, stupor, daze, mental blackout; (odurzenie alkoholem) fuddle, intoxication

zamrożenie - freezing

~ cen - price freeze <stop>

~ płac - wagę freeze <stop>

zamykać, zamknąć - (zakończyć) to close, to conclude, to terminate

~ bilans - to close a balance

~ drogę dla ruchu kołowego - to close

a road to traffic

~ drogę do wydania wyroku - to preclude rendering of a judgement

~ komuś dostęp do - to exclude sb from

~ listę mówców - to declare the list of speakers closed

~ posiedzenie - to close a meeting, to close a session

~ postępowanie - to close the proceedings

~ rozprawę administracyjną - to close an administrative hearing

~ rozprawę sądową - to close a judicial hearing

zaniechać - to abandon, to stop, to omit, to desist, to drop, to give up, to relinąuish, to waive

~ dochodzenia - to abandon instituting an inąuiry, to abandon investigation

~ naruszania praw - to cease infringement of rights

~ prowadzenia działalności gospodarczej - to discontinue business activity

~ prowadzenia sporu sądowego - to desist from further litigation

~ zawiadomienia - to desist from reporting

zaniechanie - omission, desistence, neglect, forfeiture, abandonment, relinąuishment, renunciation, forbearance

~ dalszego prowadzenia sporu sądowego - desisting from further litigation

~ dochodzenia - non institution of a police inąuiry, abandonment of an inąuiry, abandonment of investigation

~ działania - omission of acting <doing> sth

~ organu - institution’s failure to act

~ prowadzenia działalności gospodarczej - discontinuance of business

zanieczyszczać, zanieczyścić - to pollute ~ atmosferę - to pollute the atmosphere ~ glebę - to pollute the soil ~ morze - to pollute the sea ~ ocean - to pollute an ocean ~ powietrze - to pollute the air ~ środowisko - to pollute the

environment

~ wodę - to pollute water zanieczyszczenie - pollution

~ atmosfery - pollution of atmosphere

~ gleby - soil pollution

~ morza - marinę pollution

~ powietrza - air pollution

~ środowiska - environment pollution

~ wody - water pollution

zaniedbać, zaniedbywać - (nie zrobić czegoś) to neglect, to ignore, to be negligent, to overlook, to fail;

(pozostawić samemu sobie) to leave sb to his own devices, to be negligent of sb

~ całkowicie - to ignore completely

~ obowiązek - to neglect one’s duty, to fail one’s duty

~ rodzinę - to neglect one’s family zaniedbanie - (opuszczenie się) neglect, negligence, failure

~ doniesienia o przestępstwie -misprision of crime

~ dzieci - negligect of children

~ karygodne - culpable negligence

~ obowiązku - dereliction of duty, malpractice, misprision, remissness

~ zapłaty grzywny - neglect of paying

a fine

zaniepokojenie - concem

zanik - decay, deterioration

~ pamięci - amnesia, loss of memory

zanotować - to make a notę of

zaoczny - by default

~ studia - non-resident <extramural> studies

~ wyrok - default judgement, judgment by default

za okazaniem - at sight

zaopatrywać, zaopatrzyć - to supply, to provide, to fumish, to equip

~ w dokumenty - to fumish with documents

zaopatrzenie - procurement, purchase, supply, provision

~ dział zaopatrzenia - procurement <purchase> department

~ emerytalne - old-age pension

~ inwalidów wojennych i wojskowych

- pension for disabled war or military veterans

~ zapewnić - to assure the availability of supplies

zaostrzenie - aggravation

~ kary - increase of penalty, aggravation of penalty

zaostrzyć sytuację - to aggravate the situation

zapadalność - (o terminach płatności) maturity

zapas - stock, inventory, storę

~ dóbr - stock of goods

~ towarów - stock of merchandise

zapełnić lukę - to pług a gap

zapewnić - to ensure, to procure, to provide

~ fundusze - to procure funds

~ inną pracę - to assure another job

~ jakość - to assure ąuality

~ obecność - to ensure presence

~ utrzymanie - to fumish maintenance

zapewnienie - assurance

~ jakości - ąuality assurance

~ przed sądem złożyć - to make an assurance before court

zapis/u - (legat) beąuest, devise, legacy; (zarejestrowanie) registration, entry, record

~ długu na okaziciela - legacy of a debt to the bearer of a receipt

~ dokonać zapisu w testamencie - to devise <to bequeath> a legacy

~ do protokołu - record entry

~ gospodarstwa rolnego - legacy of

a farm

~ jakości - ąuality record

~ końcowy - closing entry

~ księgowy - book entry

~ na arbitraż międzynarodowy -intemational arbitration clause

~ na cel dobroczynny - charitable beąuest

~ naddziałowy - extra legacy

~ na sąd polubowny - arbitration covenant, written arbitration agreement

~ na taśmie magnetofonowej - tape recording

~ obciążony dalszym zapisem - legacy charged with a further legacy

~ obciążyć zapisem spadkobiercę - to charge an heir with a legacy

~ odwołać - to adeem

~ odwołanie - ademption

~ testamentowy - testamentary legacy

~ warunkowy - conditional legacy, legał under a condition

~ w ciężar rachunku bankowego -charge <debit> to a bank account

zapisać się - to enrol

zapisobiorca - legatee, devisee

zapisodawca - łegator, devisor zaplecze - hinterland, subsidiary, backpremises, backup facilities

~ badawcze - research base

~ stanowiące budynek gospodarczy -outhouse

zaplombowanie - affixing of leads

<seals>

zapłacić - tu pay, to settle

~ na czyjeś zlecenie - to pay to sb’s order

~ na czyjeś żądanie - to pay on sb’s demand

~ przed terminem - to anticipate a payment

zapłata - payment, settlement, discharge, liąuidation

~ cła - payment of duty

~ czekiem - payment by cheąue

~ częściowa - part payment

~ przed terminem - payment in anticipation

~ ryczałtowa - lump sum payment

~ w naturze - payment in kind

zapłodnienie - fecundation, fertilization, insemination

~ sztuczne - artificial insemination

zapobiec, zapobiegać - to prevent, to head off, to avert, to obviate

~ aktom przemocy - to prevent violence ~ chorobom zawodowym - to prevent occupational diseases

~ n ~ n ~ o

F ~F ~F ~ s ~ s ~ i ~ 5

E zap<

c ~ (

I ~ 1 ~I

t

< zap

]

।

zap

zap

zap

zap zap

zap zap

465

~ nadużyciom - to prevent abuses

~ niebezpieczeństwu - to prevent danger

~ okrucieństwu wobec zwierząt - to

prevent cruelty to animals

~ pożarowi - to prevent fire

~ przestępstwu - to prevent a crime

~ stracie - to avert loss

~ szkodzie - to avoid damage

~ upadłości - to prevent bankrupcy

~ wypadkowi - to avert <to prevent> an accident

zapobieganie - prevention, obviating, obviation, precaution

~ okrucieństwu wobec zwierząt -prevention of cruelty to animals

- pożarom - fire prevention

~ przestępczości - crime prevention

~ skutkowi przestępnemu -obviating therminal conseąuences <result>

~ wypadkom - accident prevention

~ zderzeniom na morzu -prevention of collisions at sea

zapobiegawczy - protective, preventive, precautionary

~ areszt - protective arrest, protective custody

zapoczątkować coś - to give rise to sth, to start, to initiate

zapomoga - grant, allowance aid, benefit, pecuniary aid

zapotrzebowanie - reąuirement(s)

~ na kapitał - Capital demand

~ na kredyt - borrowing reąuirements zapowiedzi - announcing, banns

zapowiedź - announcing

~ spowodowania postępowania karnego - announcing the intention to bring about crminal proceedings

~ wszczęcia postępowania karnego -pronouncing an intention to initiate criminal proceedings

zapozwać kogoś - to summon sb to court zapraszać, zaprosić - to invite

~ do rozpoczęcia rokowań - to invite to commence negotiations

~ do składania ofert - to invite to tender
~ do udziału w posiedzeniu - to invite

sb to take part in a meeting

~ na posiedzenie - to invite to a meeting zaproszenie - invitation

~ do przetargu - notice of invitation to tender

~ do rozpoczęcia rokowań - invitation to commence negotiations zaprotokołować - (zapisać) to record sth, to place on record in the minutes

zaprzeczać, zaprzeczyć - to deny, to contradict, to negate, to traverse

~ faktowi - to negate a fact

~ kategorycznie - to deny categorically

~ oskarżeniu - to traverse an accusation, to deny a charge

~ oświadczeniu - to deny a declaration, to negate a statement

~ pochodzenia ojcostwa - to deny patemity

~ zarzutowi - to deny an allegation

~ zarzutom aktu oskarżenia - to traverse an indictment

~ żądaniom powództwa - to contest a claim

zaprzeczenie - denial, contestation, contradiction, negation, traversing

~ faktom - denial of facts, traverse of facts

~ formalne zaprzecznie - traverse

~ macierzyństwa - denial of motherhood

~ ojcostwa - denial of patemity

~ oskarżeniom - denial of the charge

~ pochodzenia dziecka - denial of

a child’s parentage, denial of the parentage of a child

~ zarzutów - traverse of an allegation zaprzestać, zaprzestawać - to stop, to cease, to desist

~ obowiązywać - to cease, to bind

~ płacenia długów - to cease to pay debts

~ wykonywania pracy - to cease to do one’s job

zaprzestanie - stopping, cessation ~ stosowania - termination of

application, ęessation of the effects zaprzysięgać - to adjure, to swear (in), to

attest ~ świadka - to attest a witness

zaprzysiężenie - taking an oath, (przed składaniem zeznań) adjuration;

(przysięga) oath, pledge

~ świadka - adjuration of a witness

zaprzysiężony - swom zapytanie - ąuestion

~ ofertowe - enąuiry, inąuiry

~ składać - to put forward an enąuiry <an inquiry>

~ poselskie - ąuestion by a member of parliament

~ radnego - ąuestion by a councillor

~ w ramach śledztwa - inąuiry zarachować - to credit

~ na konto - to credit on account

zarachowanie - crediting

~ zapłaty - crediting with payment zaręczyny - betrothal, engagement zarobek - eamings, income, salary, wages

~ godzinowy - hourly eaming

~ podwyższać zarobek - to increase <to give> sb a rise

~ poziom zarobków - wagę level

~ realny - actual eamings

~ stawka zarobków - wagę ratę

~ średni - average eamings

~ uboczny - side eamings

~ utracony - lost income

~ zasadniczy - basie eamings zarobkow/y - profit-making

~ praca - paid work

~ przedsiębiorstwo-profit-making enterprise

zarząd - (zarządzanie) management, administration, receivership; (organ) board, management

~ budynków mieszkalnych -management of dwelling houses

~ komisaryczny - receivership

~ masy upadłościowej - receivership

~ nieruchomości - management of a real property

~ przymusowy - receivership, compulsory administration

~ rzeczą wspólną - management of a co-owned thing, management of a thing in joint possession

~ spadku - inheritance trust

~ spadku nieobjętego - receivership of an inheritance not taken

~ spółdzielni - board of directors

~ spółki - board of directors, managing board

~ sprawować - to manage

~ związany ze współwłasnością

i użytkowaniem - management connected with co-ownership and usufruct

zarządca - administrator, manager, receiver, executor

~ masy upadłości - receiver in bankruptcy, generał receiver

~ nieruchomości - manager of a real property

~ przymusowy - receiver, compulsory administrator

~ spadku - trustee

~ ustanowić zarządcę - to appoint

a trustee receiver

~ ustanowienie zarządcy - appointment of a trustee receiver

~ zbiorowy - board of trustees

zarządzać, zarządzić - (sprawować zarząd) to execute, to manage, to administer; (wydać polecenie) to command, to instruct, to order, to rule

~ dochodzenie - to order an inąuiry

~ konfiskatę - to levy an attachment order

~ majątkiem - to administer an estate

~ ponowne zbadanie - to order reexamination

~ przerwę - to adjoum

~ spółką - to manage <to run> a company

~ wpisanie wzmianki - to order a relevant entry

~ zwolnienie - to order dismissal zarządzanie - managing, administering, administration, management

~ majątkiem zmarłego - administration of estates

~ system zarządzania - system of govemance

~ tymczasowe - temporary management

~ zakładem pracy - managing

a workplace

zarządzenie - (polecenie) ruling, instruction; (rozkaz) order, regulation, enactment, disposition, instruction

~ ekspertyzy - ordering an expert opinion

~ porządkowe - instruction to maintain order

~ prezesa sądu - order by the president of the court, disposition of the president of the court

~ sądu - ruling of the court, order of the court

~ ścigania - order to prosecute

~ tymczasowe - provisional enforcement writ, interim order

~ wyborów - order to hołd an election

~ wykonania kary warunkowo zawieszonej - order to resume a conditionally stayed penalty, order to carry out a conditionally suspended penalty

~ wykonawcze - executive regulations

~ zatarcia skazania - order to cancel the entry in the register of convictions

zarzucać, zarzucić - to charge, to object, to blame

~ komuś kłamstwo - to give sb the lie

~ zbrodnię - to allege a crime

zarzut/y - plea, defence, charge, objection, demur, reproach

bez podstawy <bezzasadny> -unfounded <groundless> charge bezzasadność zarzutu -

groundlessness of the notice

~ błędnego rozstrzygnięcia sprawy -defence of a faulty judgement, plea of a faulty decision of the case

~ braku kompetencji - plea of incompetence

~ braku poczytalności sprawcy - plea of insanity

~ co do treści protokołu - objection to the contents of the minutes

~ cofnięcie zarzutów - retraction of testimony

~ dłużnika - debtor’s plea, plea of the debtor

~ działania pod przymusem - plea in duress

~ formalny - plea in abatement, exception, formal objection, traverse

~ merytoryczny - objection as to the merits

~ nie uwzględnić zarzutu - to override an objection

~ nieistnienia zobowiązania - plea in discharge

~ nieistotny - immaterial objection

~ niespełnienia świadczenia wzajemnego - exception of non-fulfilment of a reciprocal performance

~ nieważności - plea of nullity

~ obliczony na zwłokę w postępowaniu

- dilatory plea

~ obrony koniecznej - defence of necessity, self defence

~ oczyszczać się z zarzutu - to purge oneself of a charge

~ odpierać zarzuty - to rejoin, to meet claims

~ odrzucić zarzut - to reject <to overrule> a plea

~ odparcie zarzutów - rejoinder

~ pod zarzutem - on the charge of

~ podnieść - to make <raise> an objection

~ podnosić zarzut - to raise an objection

~ podnosić zarzuty przeciwko powództwu - to raise defence

~ podnosić zarzut przedawnienia - to set up the statute of limitations

~ postanowienie o przestawieniu zarzutów - decision to inform the subject of the charges against him

~ przeciwko nakazowi zapłaty -detendant’s defence against an order of payment

~ przedawnienia - plea of limitation of action, plea of limitation of the right of action

~ przedstawiać - to assert defences, to tender a plea

~ przedstawiać oskarżonemu - to submit <to present> charges

~ przedstawienie zarzutów - presenting charges, informing the subject of the charges levelled against him

~ postanowienie o przedstawieniu zarzutów - order on presenting charges <presentation of charges>

~ przedstawienie zarzutów oskarżonemu - submission of charges

~ rewizyjny - reason for appeal

~ wnieść - to raise objections, to make

a plea

~ w postępowaniu nakazowym -defences of the detendant in the order proceedings

~ wysuwać zarzut - to challenge

~ zatrzymanie pod zarzutem -detention on suspicion

~ zawieszający - dilatory plea

zasada - rule, principle, term condition

~ bezpośredniości - principle of direct examination of evidence by the judge, proximity rule

~ być sprzecznym z zasadą - to be against a rule

~ ciągłości rozprawy - principle of the continuity of the trial

~ dewolucj i - principle of devolution

~ dobrej wiary - principle of good faith, good faith principle (bona fide)

~ dotrzymywania zobowiązań -principle of abiding by one’s obligations, the pacta survanda principle

~ dwuinstancyjności - principle of two instances

~ dyspozycyjności - principle of a free exercise of their rights by the parties, principle of a free exercise by the parties of their rights

~ ekonomii procesowej - principle of efficient proceedings

~ formalnej jawności księgi wieczystej

- principle of free access to land and mortgages register

~ formułować zasadę - to formulate

a principle

~ indyferencji - principle of indifference

~ indywidualizacji - principle of individualization

~ jawności - principle of open proceedings

~ jednolitości sądów pierwszej instancji

- principle of a uniform system of first instance courts, principle of a uniform system of the courts of first instance

~ jednoosobowego kierownictwa -principle of one-person management

~ kolegialności - principle of joint deciding, principle of joint action, principle of collegiałity

~ konstytucyjna - constitutional principle

~ kontradyktoryjności-adversary system of parties in court proceedings

~ legalności - principle of legality

~ legis fori - principle of legis fori

~ materialnej jawności ksiąg

wieczystych - principle of reliability of land and mortgages register

~ moralna - morał principle

~ narodowa - principle of nationality

~ naruszyć zasadę - to compromise

a principle

~ nieograniczonego zaufania do znaków drogowych - principle of absolute reliance on traffic signs

~ niepodzielności hipoteki - principle of an indivisible real estate mortgage

~ nieretroakcji - principle of non-retroactivity

~ nominalizmu - principle of nominalism

~ oficjalności - principle of ex officio decisions

~ ograniczonego zaufania w ruchu drogowym - principle of the driver’s limited reliance on other participants in road traffic

~ ostrożności - principle of prudence

~ pisemności - principle of proceedings in writing

~ podstawowa - basie principle

~ podwójnego podporządkowania -principle of double subordination

~ poszanowania jurysdykcji zagranicznej - principle of respecting the foreign jurisdiction

~ poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego - principle of respecting the minimum upkeep of the debtor

~ prawdy formalnej - principle of formal truth

~ prawdy obiektywnej - principle of objective truth

~ prawna - maxim of the law, principle of law, legał principle

~ priorytetu umów międzynarodowych

- principle of intemational agreements priori ty

~ procesowe - procedural rules

~ przestrzegać zasady - to obey <to observe> a rule

~ równouprawnienia stron - principle of the equal rights of parties

~ ruchu drogowego - rule of the road

~ samostanowienia narodów - principle of self determination of nations

~ skargowości - principle of accusatorial procedurę

~ słuszności - principle of equity

~ staranności - rule of diligence <due> care

~ starszeństwa - principle of seniority

~ stosować zasadę - to apply a principle

~ subsydiarności - principle of subsidiarity

~ substytucji - principle of substitution

~ suwerennej równości - principle of equal sovereignity

~ swobodnej oceny dowodów -

principle of free appraisal of evidence

~ terytorialna - principle of territoriality

~ ustności - principle of orał proceedings

~ wolności umów - principle of freedom of contract

~ wzajemności - principle of reciprocity zasadniczo - in principle, essentialy, in

substance, in essence

zasadnicz/y - basie, Cardinal, capital, fundamental, essential

~ norma - fundamental norm

~ służba wojskowa - military service

~ stawka - basie ratę

zasadność - grounds, soundness, justness, legitimacy

zasadny - well-founded, justified, well-grounded, well-based

zasady - principles, rules

~ ogólne - generał principles

~ ogólne prawa uznane przez narody cywilizowane - generał principles of law recognized by civilised nations

~ podstawowe - basie rules

~ porządku prawnego - principles of legał order

~ postępowania - principles of procedurę

~ prawa międzynarodowego - rules of intemational law

~ prawne - rules of law

~ procesowe - principles of court proceedings

~ ustalić - to set forth principles

~ ustanowić - to set down rules

~ ustrojowe - constitutional principles

~ współżycia społecznego - principles of conduct in community, principles of community life

~ wynagrodzenia - principles of remuneration

~ zgodnie z zasadami - according to generał principles

~ złamać zasady - to break rules

zasądzać, zasądzić - to adjudicate, to adjudge, to sentence

~ koszty - to award costs

~ odszkodowanie - to award damages

~ odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę - to award damages and compensation for the injury

~ powództwo - to find <to enter> a judgment for the plaintiff

- powództwo adhezyjne - to adjudicate

a claim in a criminal case

~ z urzędu - to adjudicate ex officio zasądzenie - adjudication, conviction

~ alimentów - award of maintenance

<alimony>

~ kosztów - award of costs

~ odszkodowania - award of damages

~ ponad żądanie - adjudication over and above the claim

~ powództwa cywilnego - adjudication of a claim in criminal proceedings

~ powództwa w procesie adhezyjnym -adjudication of a claim in a criminal

case

~ z urzędu - ex officio adjudication zasiedzenie - acquisitive prescription, usucaption

~ bieg zasiedzenia - course of acquisitive prescription

~ nabyć poprzez zasiedzenie - to acquire by acquisitive prescription

~ nieruchomości-acquisitive prescription of a real property

~ ruchomości - acquisitive prescription of a movable property

zasiłek - allowance, benefit

~ chorobowy - sickness allowance, sick pay <benefit>

~ dla bezrobotnych - unemployment benefit, dole, unemployed allowance

~ macierzyński - matemity grant <allowance>

~ na zagospodarowanie - allowance for starting a new household

~ pieniężny - cash benefit

~ pogrzebowy - funeral allowance, death benefit

~ połogowy - childbirth allowance

~ rodzinny - family allowance

~ szpitalny - hospital allowance

~ wychowawczy - upbringing allowance

~ żądać zasiłku - to demand <claim> an allowance

zaskarżać, zaskarżyć - to appeal, to sue, to petition, to bring a suit, to institute legał proceedings

~ decyzję - to appeal against a decision

~ decyzję do sądu - to appeal against a decision to a court

~ kogoś do sądu - to sue sb before court, to bring a suit against sb, to go to law against sb

~ orzeczenie - to challenge an award, to attack a judgment, to appeal against a decision

~ postanowienie - to challenge a decision

~ wyrok - to attack <to challenge> a judgement, to appeal against a judgment

zaskarżalność - suability

~ czynności prawnej - suability of a legał transaction <action>

~ decyzji - decision being subject to appeal

~ wyroku - judgement being appealable zaskarżalny - subject to appeal, actionable, appealable, suable, claimable

~ w drodze powództwa - suable zaskarżenie - review, action, appeal, petition

~ czynności - action against acts

~ czynności dłużnika - action against a transaction of a debtor

~ podlegać zaskarżeniu - to be subject to review

~ wyroku - appeal against a judgment zasoby - resources

~ finansowe - financial resources

~ ludzkie - human resources

~ naturalne - natural resources

zaspokajać, zaspokoić - to satisfy, to meet

~ całkowicie - to satisfy completely

~ potrzeby - to satisfy needs, to meet needs

~ potrzeby socjalne i kulturalne - to cater for welfare and cultural needs

~ roszczenia - to satisfy claims

~ świadczenia alimentacyjne - to satisfy <to cover> maintenance payments

~ wierzyciela - to safisfy a creditor zaspokojenie - satisfaction, compensation, covering

~ dochodzić - to seek satisfaction

~ krzywd - compensation <satisfaction> for a wrong <injury>

~ należności - satisfaction of claims

~ otrzymać - to receive satisfaction

~ potrzeb - satisfaction of needs

~ przymusowe - compulsory satisfaction

~ roszczenia - satisfaction of a claim

~ wierzyciela - satisfaction of a creditor

~ zastępcze - vicarious satisfaction zastaw - pledge, security, pawn, gage, lien

~ antychretyczny - antichresis

~ bankowy - pawn deposited in a bank

~ handlowy - bailment

~ najemcy - lessor’s lien

~ na ładunku - lien on freight

~ na prawach - security on rights, pledge on rights

~ na ruchomościach - security on movables

~ na rzeczach ruchomych - security

<pledge> on movable things, pledge of chattels

~ na statku - lien on a vessel

~ na towarach - pledge of goods

~ na wierzytelności - security on claim

~ rejestrowy - pledge by registration

~ udzielić pożyczki pod zastaw - to lend on pledge

~ umowa zastawu - contract of pledge

~ ustanowić zastaw - to establish pledge (security)

~ ustanowienie zastawu - establishment of pledge (security)

~ ustawowy - statutory pledge

~ wpisany do rejestru okrętowego -pledge recorded in a ship register

~ wykupić zastaw - to redeem a pledge

~ zaciągnąć pożyczkę pod zastaw - to borrow on pledge

zastawca (dający zastaw) - pledger,

pawner, gager

zastawiać, zastawić - to pledge, to gage, to pawn, to secure

~ udział - to pledge a share

zastawnik (otrzymujący zastaw) -

pledgee, gagee, pawnee

zastąpić, zastępować - to substitute by, to replace by, to succeed sb, to deputize for sb

zastępca - deputy, substitute, assistant

~ przewodniczącego - vice-president, deputy chairman

zastępczy - substituting

zastępstwo - substitution, representation, replacement

~ adwokackie - representation by a solicitor

~ prawne - representation, legał representation

~ procesowe - representation in proceedings at law, representation of a lawsuit

~ w zastępstwie - by proxy zastosować - to apply

~ nadzwyczajne złagodzenie kary - to apply an extraordinary mitigation of penalty, application of extraordinary mitigation of penalty

- środki ostrożności - to take

precautions

zastosowanie - application, use, employment

~ nadzwyczajnego złagodzenia kary -extraordinary mitigation of penalty

~ prawa - application of the law

~ środków zabezpieczających -imposition of preventive measures

zastraszać - to intimidate

~ świadka - to intimidate a witness

zastraszanie - intimidation

~ próba zastraszenia - attempt at intimidation

zastrzec, zastrzegać - to reserve

- formę pisemną dla czynności prawnej - to stipulate that a legał transaction be written

~ prawo - to reserve a right zastrzeżenie - objection, stipulation, reservation, clause

~ bez zastrzeżeń - without reservation

~ budzić zastrzeżenia - to raise objections

~ dodatkowe - additional reservation

~ do umowy międzynarodowej -reservation to an intemational

agreement

~ patentowe - patent claim

~ prawa własności - retention of title

~ prawne - legał objection

~ terminu - postponement clause, term clause

~ umowne - contractual clause

~ walutowe - currency clause

~ warunku - condition clause

~ własności - reservation of the ownership

~ własności rzeczy sprzedanej -

reservation of ownership of a thing sold

~ wnieść zastrzeżenie - to lodge objections

~ wycofać - to withdraw an objection

~ zgłosić zastrzeżenie - to make objections, to raise objections

~ złożyć - to object to, to make <lodge> an objection

~ z zastrzeżeniem - with the reservation of

zastrzeżony - (o prawach) reserved

~ prawa autorskie zastrzeżone -copyright reserved

~ wszelkie prawa zastrzeżone - all

rights reserved

~ w umowie - stipulated

zaszeregowanie - ranking

~ osobiste - personal grade

~ pracownika - ranking an employee zaświadczenie - (dokument) certificate;

(stwierdzenie) statement, attestation

~ o pochodzeniu - certificate of origin

~ tymczasowe tożsamości - temporary identity certificate

zaświadczyć - tu certify, to attest

~ coś pod przysięgą - to attest sth under oath

zataić, zatajać - to conceal, to suppress, to hide

~ dochody - to conceal profits

~ dokument - to suppress a documnent

~ dowody - to conceal evidence

~ fakt - to conceal a fact

~ istotne fakty - to suppress materiał facts

~ prawdę - to hołd back the truth, to conceal the truth

~ rzeczywisty stan rzeczy - to conceal the State of things

~ testament - to suppress a testament zatajenie - concealment

~ oszukańcze - fraudulent concealment

~ prawdy - concealment of the truth

~ urodzenia - concealment of birth

zatarcie-cancelling, erasion

~ kary - cancelling of a penalty

~ skazania - cancelling of an entry of sentence, erasion of the entry in the register of convictions

zatoka - bay

~ historyczna - historie bay

~ zamknięta - landlocked bay

zatrudniać, zatrudnić - to employ, to

engage, to hire

zatrudnianie, zatrudnienie - reeruitment, employment

~ czasowe - temporary employment

~ dodatkowe - additional employment

~ na okres próbny - probation

~ nieprzerwane - uninterrupted employment

~ w niepełnym wymiarze czasu - part-time job

~ w pełnym wymiarze czasu - full-time job, fuli employment

zatrudniony - employed

~ na próbny okres - probationer

zatrzeć - to cancel, to obliterate, to efface, to erase

~ dowody przestępstwa - to erase corpus delicti

~ karę - to cancel a penalty

~ skazanie - to expunge an entry of sentence, to erase the entry in the register of convictions

zatrzymać, zatrzymywać - (osobę

w areszcie) to detain, to retain, to remand, to keep in custody, to arrest

~ bezprawnie zatrzymać cudzą własność - to detain property forcibly

~ kogoś - to take sb into custody, to arrest sb, to detain sb

~ w celu przesłuchania - to detain sb for ąuestioning

~ podejrzanego - to detain a suspect

~ przesyłkę - to stop a mailed parcel

~ rzecz - to retain thing

~ statek - to arrest a vessel

~ towary - to arrest goods

~ tymczasowo - to remand sb

~ zatrzymać tymczasowo - to remand, to detain

zatrzymanie - (osoby) detention, custody, arrest, keeping in custody, retention, arrest

~ nakaz - writ of detainer

~ ~ zatrzymania osoby - writ of attachment

~ podejrzanego - detention of a suspect

~ prawo do zatrzymania rzeczy - right to retain a thing

~ przesyłki - stopping a mailed parcel

~ rzeczy - retaining a thing

zatrzymany - (o osobie) detaince

zatuszować - to hush up

~ aferę - to hush up an affair

~ coś - to hush up sth

zatwierdzać, zatwierdzić - to grant approval, to approve, to confirm, to ratify, to corroborate

~ bilans - to approve a balance

~ decyzję - to approve a decision

zatwierdzenie - approval, validation, confirmation, ratification, corroboration

~ czynności - approval of an action

~ orzeczenia - approval of a decision, confirmation of a decision

~ podlegać zatwierdzeniu - to be

subject to approval

~ przeszukania - sanctioning a search

zaufanie - confidence, trust, credit

~ darzyć kogoś zaufaniem - to have confidence in sb

~ kwestia zaufania - matter of confidence, ąuestion of confidence

~ mąż zaufania - person of trust

~ nadużycie zaufania - breach of confidence, abuse of confidence

~ nadużyć zaufania - to abuse confidence

~ publiczne - public credibility

~ votum zaufania - confidence vote, wote of confidence

~ zdobyć zaufanie - to gain confidence zawalenie się - collapsing

~ budowy - collapse of a construction zawarcie - contracting, concluding, conclusion, consummation

~ małżeństwa - contracting a marriage

— przez pełnomocnika - marriage by proxy

~ obowiązek zawarcia umowy - duty to conclude a contract

~ pokoju - conclusion of peace

~ porozumienia - conclusion of an agreement

~ rozejmu - conclusion of an armistice <truce>

~ traktatu - conclusion of a treaty

~ ugody - coming to terms, concluding

a compromise

- układu zbiorowego pracy -cuncluding a collective labour agreement

~ umowy - conclusion of a contract, of a agreement

— o pracę - conclusion of an employment contract

— wielostronnej - conclusion of

a multilateral treaty

zawiadamiać, zawiadomić - to inform, to notify, to intimate

~ bezzwłocznie - to notify forthwith

<without> delay

~ o przestępstwie - to notify a crime

~ organ powołany do ścigania przestępstw - to inform the prosecution agency

~ o sporze - to notify of a dispute

~ o wykrytej wadzie - to notify on

a revealed defect

~ policję o wydarzeniu - to notify the police of an incident

~ wspólników o zgromadzeniu - to convene a generał meeting

zawiadomienie - a notice, a notification, information, notifying, informing

~ o doręczeniu - advice of delivery

~ o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu

- notice about transferring an indictment to court

~ o przestępstwie - notification of crime, notice of a dispute

~ o przyjęciu (oferty) - notice of acceptance

~ organu powołanego do ścigania przestępstw - informing the prosecution agency

~ osoby najbliższej oskarżonego

o aresztowaniu - advising the nearest relative on the defendant’s arrest, infroming the nearest relative of the defendant's arrest

~ o sporze - notice of a dispute

~ otrzymać - to receive notification

~ o wycofaniu pełnomocnictwa przez pozwanego - notification on withdrawal of power of attomey by the defendant

~ o zgromadzeniu wspólników -convening a generał meeting

zawiązać spółkę - to form <to found, to set> up a company

zawiązanie spółki - formation <founding, creation> of a company

zawierać, zawrzeć - to contain, to include, to embrace, to encompass, to negotiate, to conclude, to contract, to enter, to comprise

~ małżeństwo - to contract marriage

~ pokój - to make peace

~ porozumienie handlowe - to conclude a trade agreement

~ przed notariuszem - to conclude before a notary, to draw up before a notary

~ traktat - to make a treaty

~ ~ pokojowy - to conclude a peace treaty

~ transakcję - to make <to conclude> a deal

475

~ ugodę pod wpływem błędu - to conclude a settlement by mistake

~ umowę - to negotiate <to conclude, to make> a contract, to negotiate agreement

zawiesić, zawieszać - to suspend, to stop, to put off, to stay, to postpone

~ członka - to suspend a member

— w wykonywaniu funkcji-to

suspend a member from office

~ gwarancje konstytucyjne - to suspend constitutional guarantees

~ postępowanie - to stay legał proceedings

~ stosunki dyplomatyczne - to suspend diplomatic relations

~ w czynnościach służbowych - to suspend sb in official duties

~ wykonanie - to suspend impłementation

— kary - to suspend punishment

— wyroku - to suspend a judgment

zawieszaj ąc/y - suspensory, suspensive

~ skutki - suspensory effects

~ warunek - suspensive condition zawieszenie - (wstrzymanie, odroczenie) suspension, stay, stop, postponing, putting off

~ biegu przedawnienia - suspension of the course of negative prescription

~ broni - suspension of arms, ceasefire

~ być w zawieszeniu - to lie dormant

~ członka - suspension of a member

~ egzekucji - stay of execution

~ postępowania - stay of proceedings, abatement of a suit

~ pozostawić w zawieszeniu - to remain in obeyance

~ prawa do renty - suspension of pension rights

~ stosunków dyplomatycznych -suspension of diplomatic relations

~ tymczasowe - interim suspension

~ uchwały - suspension of a resolution

~ uprawnień - suspension of licence

~ warunkowe wykonania kary -conditional stay of carrying out of a sentence

~ w czynnościach służbowych -suspension in service activities

~ władzy rodzicielskiej - suspension of parental authority

~ w urzędzie - suspension of an employee

~ wykonania decyzji - stay of execution of a decision

~ wykonania kary - stay of execution, stay of the carrying out of a sentence

~ wykonania umowy - stay of performance under a contract

zawiłość - complexity, intricacy

~ prawa - intricacies of law

~ sprawy - complexity of a case zawiniony - culpable, caused by fault

~ błąd - culpable mistake

~ zaniechanie - culpable omission zawisłość - pendency, subordination

~ sporu - pendency of the litigation

~ sprawy - pending case

zawisły - pending

zawity - finał, strict

zawłaszczać - to become the owner zawłaszczenie - appropriation zawodow/y - occupational, vocationnal ~ choroba - occupational disease ~ doskonalenie - advanced vocational

training

~ przekwalifikowanie - vocational retraining

~ służba wojskowa - professional military service

~ szkolenie - vocational training zawojowanie - debellation, subjugation zawód - profession, trade, occupation, linę of business, vocation

~ wolny - liberał profession

~ wykonywać - to practise a profession

~ wyuczony - vocation acąuired by training

zaznajamiać, zaznajomić - to acąuaint, to introduce, to inform, to familiarize

zaznajomienie - acąuaintance, acąuainting, introducing, informing

~ podejrzanego z materiałami postępowania - acąuainting a suspect with the evidence gathered

~ się z okolicznościami sprawy -becoming familiar with the facts of

a case

zażalenie/a - complaint, grievance, plaint, gravamen

~ na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania oskarżonego - complaint against a decision to detain the accused in custody before the trial

~ na postanowienie przysługuje zażalenie - the decision is subject to complaint

~ na postanowienie sądu - interlocutory appeal

~ odrzucenie - dimissal of a complaint

~ odrzucić - to dismiss a complaint

~ wnieść - to lodge a complaint

zbeszczeszczać - to profane, to descerate zbeszczeszczenie - desecration,

profanation

zbędny - superfluous, redundant, needless zbiec - to abscond, to avoid arrest

~ zbiec po spowodowaniu wypadku -to hit and run

zbieg - (uciekinier) fugitive, runaway, escapee; (dezerter) deserter;

(współbieżność) joinder, concurrence

~ egzekucji - joinder of enforcements, joinder of executions of judgment

•— administracyjnej i sądowej -joinder of enforcements of administrative and judicial decisions

~ form popełnienia przestępstwa -concurrence of forms of offence

~ kar - joinder of penalties

~ kumulatywny przepisów ustawy karnej - cumullative concurrence of penal law provisions

~ nadzwyczajny zbieg okoliczności -remarkable coincidence

~ okoliczności - coincidence

~ podstaw odpowiedzialności cywilnej

- concurrent reasons for civil responisibility

~ praw do rent - concurrence of pension rights

~ przepisów prawnych - concurrence of legał rules

~ przestępstw - concurrence of offences — idealny - ideał concurrence of offences

— pozorny - apparent concurrence of offences

~ ~ realny - real concurrence of offences

~ roszczeń - joinder of claims

~ środków zaskarżenia - joinder of means of lodging a plaint

~ ustaw - joinder of statutes

— pozorny - apparent joinder of statutes

~ z więzienia - jail-broker

zbiegowisko publiczne - public rout

<riot>

zbierać, zebrać - to gather

~ dane - to collect data

~ dowody - to gather evidence, to assemble evidence

zbiorow/y - collective, composite, consolited

~ dzielić zbiorową odpowiedzialność -to share collective responsibility

~ nota - collective notę

~ odpowiedzialność - collective responsibility

~ praca - (publikacja) collective <composite> work

~ układ pracy - colective agreement, collective labour contract

zbiorowo - collectively

zbiór - accumulation, collection, compilation set, series

~ dokumentów - files, collection of documents, set of documents

~ orzecznictwa - collection of judicial decisions

~ praw - collection of law, codę, digest

~ rzeczy - collection of things

~ traktatów <umów

międzynarodowych> - treaty series

~ ustaw -joumals of laws

zbliżanie, zbliżenie - alignment

~ płciowe - sexual intercourse

~ ustaw - approximation of laws

zboczenie - (odchylenie umysłowe) deviation, deflection

~ działania - deviation of acting, aberratio actus

~ płciowe - sexual deviation

~ statku z kursu - deviation

zboczeniec - pervert, invert

zbrodnia - crime, felony

~ doskonała - perfect crime

~ ludobójstwa - genocide

~ nieprzedawnienie zbrodni przeciwko ludzkości - non-limitation of prosecution of crimes against humanity

~ ofiara zbrodni - victim of a crime

~ oskarżyć kogoś o popełnienie zbrodni

- to charge sb with a crime

~ polityczna - political crime

~ popełnić - to commit <to perpetrate> a crime

- popełniona w afekcie - crime of passion, crime passionel

~ potworność zbrodni - heinousness of a crime

~ prawa międzynarodowego - crime of intemational law

~ prowadzić śledztwo w sprawie zbrodni - to investigate a crime

~ przeciwko ludzkości - crime against humanity

~ przeciwko pokojowi - crime against peace

~ przyznać się do zbrodni - to confess a crime

~ skazać za zbrodnię - to convict for felony

~ stanu - high treason

~ wojenna - war crime

~ współudział w zbrodni - connivance in a crime

~ z chęci zysku - crime motivated by profit, crime with intent to profit

~ z niskich pobudek - crime with Iow incentives

zbrodniarka - criminal, malefactress

zbrodniarz - criminal, murderer, malefactor

~ wojenny - war criminal

zbrodniczy - criminal, felonious

~ przedsięwzięcie - felonious <criminal> enterprise

~ zamiar - felonious <criminal> intent

zbrojenia wojenne - war armaments

zbrój n/y - armed

~ napad - armed attack <assault>

~ opór - armed resistance

~ siły - armed forces

zbycie - alienation (transfer of property)

~ przedmiotu sporu - alienation

<transfer> of the object of litigation

~ przedsiębiorstwa - alienation

<transfer> of an enterprise

~ spadku - alienation of an inheritance, alienation of hereditament

zbyć, zbywać - to transfer, to sell, to alienate

zbyt - sale(s), selling, marketing, distribution

~ rynek - market, outlet

zbywalność - transferability, alienability

zbywaln/y - transferable, negotiable, alienable

~ akcje - negotiable stocks

~ roszczenie - alienable claim

~ prawo - alienable right

~ weksel - negotiable bill

zbywca - transferor, alienator

~ spadku - assignor of inheritance zdać, zdawać - to hand over, to realize

~ rachunek - to give an account

~ sprawozdanie z czegoś - to account

for sth

zdanie - opinion

~ odrębne - dissenting opinion, votum separatum

~ odrębne sędziego -judge’s dissenting opinion

zdarzenie - occurrence, event, act

~ losowe - misfortune

~ nadzwyczajne - exceptional occurrence

~ prawne - act of law

~ sporne - fact in issue

zdarzyć się - to occur, to take place zdatność do żeglugi - seaworthiness zdejmować - to take off, to strike off

~ sprawę z wokandy - to strike off

a case

zdelegalizować - to illegalize, to ban

~ partię - to ban a party

zdelegalizowanie - outlawry, outlawing

~ wojny - outlawry <outlawing> of war zdementować - to deny, to contradict zdementowanie - denial

~ oficjalne - official denial zdemoralizowany - depraved, corrupt zdeprawowany - depraved zderzenie - collision, running down

~ mechanicznych środków komunikacji

- collision of power-driven vehicles

~ samolotów - air crash

~ statków - collision of vessels

zdezerterować z wojska - to desert the

army

zdobycz/e - conąuest

~ terytorialne - accession of territory

~ wojenne - booty

zdolność - (kompetencje) capacity; (uzdolnienie, talent) ability, capability, power

~ arbitrażowa - capacity to be a party to arbitration proceedings

~ brak zdolności prawnej - non-ability, incompetence

~ czekowa - capacity to draw cheąues

~ deliktowa - capacity to commit a tort

~ do czynności prawnych - capacity to enter into legał transactions, competency, ability, active capacity, capacity to legał transactions

~ do działania - power to act

~ do działań prawnych - capacity to perform acts in law

~ do dziedziczenia - ability to inherit, capacity to inherit, capability of inheritance

~ do kierowania postępowaniem -ability to guide one’s conduct

~ do kierowania swoim postępowaniem

- ability to control one’s own conduct

~ do pracy - ability to work

~ do zaciągania kredytu - credit worthiness

~ do zarobkowania - ability to eam

~ do zawarcia małżeństwa - capacity to contract marriage

~ do zawierania umów - capacity to contract

~ kredytowa - credit rating, credit worthiness, credit capacity

~ mający zdolność prawną - capable

~ nabycie zdolności - acąuisition of ability

~ nabycie zdolności do czynności prawnych - attainment of legał capacity

~ nabyć zdolność - to acąuire ability

~ nieposiadający zdolności prawnej -incompetent

~ ograniczona do czynności prawnych

- limited capacity to enter legał transactions, limited legał capacity

~ pełna - fuli capacity

~ płatnicza - solvency, ability to pay, paying <payment> capacity

~ posiadać zdolność do dokonania jakiejś czynności - to have the capability to do a transaction

~ posiadający zdolność prawną -capable

~ pozbawienie zdolności prawnej -incapacitation

~ pozbawić zdolności prawnej - to incapacitate

~ prawna - legał capacity

~ procesowa - (czynna) capacity to be a party in a given civil ease, capacity for action, capacity to sue; (bierna) capacity to be sued

।          ~ produkcyjna - production capacity,

productive capacity

~ przewozowa - carrying capacity

~ rozpoznania znaczenia czynu - ability to comprehend the naturę of an act,

'             ability to understand the naturę of an

act

~ sądowa - capacity to be a party in civil cases

~ testowania - testamentary capacity

~ traktatowa - treaty-making power

~ wekslowa - capacity to draw bills and <or> promissory notes

~ występowania przed sądem

w charakterze powoda i pozwanego -the capacity to sue and be sued

~ zmniejszona zdolność rozpoznania czynu - diminished responsibility

zdolny - capable, able, apt

।         ~ do czynności prawnych - capable to

‘             act in law

~ do dziedziczenia - able to inherit,

.             capable to inherit, capable of inheriting

<succeeding>

I         ~ do pracy - able to work, capable of

I          work

~ do sporządzenia testamentu - able to draw up a testament

~ do zaciągania kredytu - creditworthy

।        ~ do zawierania umów - capable of

I            contracting

zdrada - betrayal, treachery, treason, conspiracy

~ dyplomatyczna - diplomatic betrayal

~ ojczyzny - betrayal of one’s country, treachery, treason

~ popełnić zdradę - to tum traitor

~ stanu - high treason

zdradzić - to betray

~ ojczyznę - to betray one’s native country

zdradziecki - traitorous

~ postępek - traitorous practice zdrajca - traitor, betrayer, conspiratior zdrowie - health

~ ochrona zdrowia - protection of public health

~ psychiczne - mental health

~ publiczne - public health

~ uszczerbek na zdrowiu - detriment to health

zdrowy - healthy

~ na ciele i umyśle - able in body and mind

~ rozsądek - common sense

zdrów na ciele i umyśle - able in body

and mind

zebranie - meeting, assembly

~ mające na celu przestępstwo -

meeting for a criminal purpose

~ nadzwyczajne - emergency meeting

~ ogólne <walne> - generał meeting

~ przy drzwiach zamkniętych - meeting held in private

zemsta - revenge, vengeance, retribution

zerwać, zrywać - to break

~ stosunki - to break off relations

~ umowę - to break a contract

zerwanie - breach, rupture

~ stosunków dyplomatycznych - breach of diplomatic relations

~ stosunków konsularnych - breach of consular relations

~ umowy - breach of a contract

— międzynarodowej - breach of an intemational agreement <treaty>

zesłanie - transportation, deportation, exile

~ dożywotnie zesłanie - transportation for life, exile, deportation

zespół - group, joint office

~ adwokacki - barristers’ chambers, solicitors offices, barristers offices, advocates’ joint office

~ doradczy - advisory group

~ poselski - group of deputies

~ roboczy - working group

zeznać, zeznawać - to give evidence, to depose, to testify

zeznanie, zeznawanie - deposition, attestation, testimony, statement, evidence

~ cofnięcie złożonych zeznań -retraction of testimony

~ fałszywe - false deposition, false testimony, false evidence

~ obowiązek złożenia zeznań - duty to depose in court

~ odmawiać zeznań - to testify, to refuse the depositions

~ odmówić składania zeznań - to refuse to testify

~ odmowa złożenia zeznania - refusal to depose, refusal to give evidence

~ odtworzenie zeznań - reconstruction of depositions

~ odwołanie zeznań - recall of the witness ’s depositions

~ oskarżony odmawiający składania zeznań - mute

~ nakłanianie do złożenia fałszywych zeznań - subordination of witnesses

~ podatkowe - income statement, tax return

~ pod przysięgą - attestation under oath

~ podtrzymać swoje zeznania - to abide by a testimony

~ potwierdzić czyjeś zeznanie - to confirm sb’s evidence

~ skazać za składanie fałszywych zeznań - to convict for false testimony

~ składać zeznania - to give evidence, to depose

~ składać zeznanie pod przysięgą - to depose

~ składać zeznanie przeciwko komuś -to depose against sb

~ strony - deposition of a party

~ świadka - testimony of a witness, attestation as witness, deposition of a witness

~ wiarygodne - reliable evidence

~ wymuszenie zeznań (za pomocą tortur) - third degree

~ zgodność zeznań z faktami -conformity between testimony and the facts

~ złożone pod przysięgą - swom testimony, swom evidence

~ złożyć - to make a statement

zeznawać - to depose, to give evidence, to testify, to witness

~ zeznawać pod przysięgą - to testify under oath, to testify under affirmation zezwolenie - permission, consent, permit, licence

~ cofnąć - to revoke an authorization

~ na budowę - planning permission

~ na sprzedaż alkoholu - license to sell alcohol

~ na ściganie - leave to prosecute

~ na zawarcie małżeństwa - marriage licence

~ odmówić zezwolenia - to refuse

a permission <an authorization>

~ odwołać zezwolenie - to cancel

a permit

~ ubiegać się o zezwolenie - to apply for a licence

~ udzielić zezwolenia - to grant <to give> a permit

~ wyraźne - explicit consent

~ za zezwoleniem - upon permission zezwolić - to permit, to grant a permission

zgadzać się - to agree

~ z - to comply with, to be of one’s accordwith

zginąć - to die

~ gwałtowną śmiercią - to die a violent death

zgłaszać, zgłosić - to motion, to notify, to declare, to report, to announce, to submit

~ do oclenia - to declare

~ coś - to give notice of sth

~ do masy upadłości - to submit a claim to bankrupcy estate

~ do rejestracji - to report for registration

~ gotowość - to announce <to report> the readiness

~ majątek - to report the assets

~ poprawkę - to motion an amendment

~ propozycję - to make a proposal

~ protest - to make a protest

~ reklamację - to make a complaint

~ roszczenia - to raise claims, to make claims

~ się na wezwanie - to respond to an invitation

~ sprzeciwy - to raise <to lodge> objections, to object

~ udział w postępowaniu - to petition for participation in the proceedings

~ urodzenie - to notify a birth, to inform of birth

~ wniosek - to offer <to put forward> a motion

— o upadłość - to petition for bankrupcy

~ zastrzeżenia - to notify objections

zgłaszaj ąc/y - applicant, informant, respondent

~ reklamację-claimant

zgłoszenie - application, notification, declaration

~ celne -customs declaration, custom entry

~ dokonać zgłoszenia - to file an application

~ do rejestru - reąuest for registration

~ otwarcia likwidacji spółki -notification on the commencement of the liąuidation of a company

~ podlegać zgłoszeniu - to be notifiable

~ upadłości - declaration of bankruptcy

~ urodzenia - notification of birth

~ wierzytelności - statement of claim

~ w postępowaniu upadłościowym -statement of claim in bankrupcy proceedings

~ zmiany członków zarządu spółki -notification of a change in the board of directors of a company

~ zmiany statutu spółki - motion on changes to the statutes of a company zgoda - consent, accord, assent, approval, acceptance, agreement; (milcząca) acąuiescence

~ brak zgody stron - lack of consensus of the parties

~ cofnąć zgodę - to cancel consent

~ domniemana - implied assent, constructive assent, constructive permission

~ dorozumiana - implicit consent, implied consent

~ jednomyślna - unanimous consent <assent>

~ milcząca - tacit consent, silent consent

~ odmówić zgody - to refuse one’s consent

~ pisemna - written consent

~ pokrzywdzonego - consent of the injured party

~ powszechna - generał consent

~ stron - consent of the parties

~ udzielić zgody - to give one’s consent

~ ustna - verbal consent

~ uprzednia - previous consent, prior approval

~ uzyskać czyjąś zgodę - to obtain sb’s consent

~ wyraźna - express assent

~ wyrażenie zgody - acceptance, approval

zgodnie - accordingly, in conformity, in agreement

~ z prawem - lawfully, inside the law, according to the law, in compliance with the law, persuant to the law

~ z umową - as per agreement, contract

~ z wymaganiami wiedzy technicznej -

in accordance with sound engineering practice

zgodność - compliance, consensus, conformity, accordance

~ opinii - consensus of opinion

~ z konstytucją - constitutionality

~ z prawem - legality, congruous with the law

~ z - compatibility with, accordance with, conformance to, compliance with

~ zeznań - consensus of testimony, consistency of testimonies, concordance of depositions

zgodn/y - consistent

~ oświadczenie woli - declared consent, consistent declaration

~ zamiar - congruent intention

~ z prawem - lawful, legał, legitimate

zgodzić się - to agree

~ milcząco - to acąuiesce

~ warunkowo - to agree on conditions zgon - death, decease, demise (zob.

śmierć, umrzeć)

~ akt zgonu - death certificate

~ data zgonu - datę of death

~ gwałtowny - violent death

~ nagły - sudden death

~ naturalny - natural death

~ przyczyna zgonu - cause of death

~ stwierdzenie zgonu - declaration of death

~ ustalić przyczyny zgonu - to determine the cause of death

zgorszenie - scandal, outrage

~ przeciwko moralności publicznej -outrage against public morality

~ wywołać - to cause <to create> a scandal

~ wywołane w miejscu publicznym -causing outrage in a public place zgromadzenie/a - meeting, assembly

~ narodowe - national assembly

~ ogólne - generał meeting

~ parlamentarne-parliamentary assembly, parliamentary meeting

~ plenarne - plenary assembly

~ prezydium zgromadzenia - officers of an assembly

~ przewodniczący zgromadzenia -chairman

~ ustawodawcze - legislative assembly

~ wierzycieli - meeting of creditors

~ wspólników - generał meeting of shareholders

~ nadzwyczajne - extraordinary generał meeting

~ zwołać zgromadzenie - to convene

a meeting

~ zwyczajne - an ordinary generał meeting

zgwałcenie - violation, rape, ravishment

~ usiłowanie gwałtu - attempted rape

zgwałcić - to violate, to rape

zięć - son-in-law

ziszczenie się - fulfilment, materialization ~ warunku - fulfilment of a condition

zjawisko społeczne - social phenomenon zjazd - congress

~ partii - party congress

zjednoczenie - (czynność) unification, consolidation; (organizacja) union, association, group

~ europejskie - European Union

~ przedsiębiorstw - association of enterprises

zjednoczyć - to unitę, to associate

zlecać, zlecić - to order, to commission, to charge, to entrust, to instruct, to assign

¹         zlecenie - mandate, order, commission,

charge, instructions

~ giełdowe - exchange order

zleceniobiorca - agent, mandatory, offer taker

zleceniodawca - principal, mandator, mandant, party ordering, orderer

zlekceważenie - neglect, negligence zlekceważyć - to neglect

।         ~ ostrzeżenie - to neglect a waming

złagodzenie - mitigation, relaxation;

(kary) commutation

~ kary - mitigation of punishment, commutation of a punishment

•         ~ nadzwyczajne kary - extraordinary

mitigation of punishment

złamanie - breach

~ przyrzeczenia - breach of promise złapać - to catch, to snatch, to grab

~ złodzieja - to catch a thief

zła wiara - bad faith, {mała fideś), malice

~ działać w złej wierze - to act (mała fide) with malice

।          ~ nabywca w złej wierze - (mała fide)

.             bad faith purchaser

'          ~ posiadacz w złej wierze - {mała fide)

bad faith possessor

zła wola - ill—will

i           ~ natężenie złej woli - intensity of ill—will

złoczyńca - ill-doer, knave

złodziej - thief, larcener, larcenist, robber, burglar, mugger

;          ~ banda złodziei - pack of thieves

~ drobny - petty thief

i          ~ hotelowy - hotel thief

,         ~ kieszonkowy-pick-pocket

I          ~ kościelny - church thief

;           ~ notoryczny złodziej - persistent thief,

notorious thief

;          ~ sklepowy - shop-lifter, shop thief

j          złodziej ski - thievish

złodziejstwo - theft, burglary, robbery,

,              larceny

złom - scrap

złośliwy - malicious

~ oskarżenie - malicious accusation

~ ściganie - malicious prosecution

~ uszkodzenie - malicious damage

złoto - gold

złotówka symboliczna - token amount of

one zloty

złoty - zloty (monetary unit)

złożenie - depositing, lodging, deposit

~ apelacji - submission of an appeal

~ do depozytu sądowego - deposit at the court

~ dokumentów ratyfikacyjnych -depositing of Instruments of ratification

~ kaucji - lodging a security

~ obowiązek złożenia zeznań - duty to depose in court

~ pisma procesowego - lodging of

a pleading

~ podania - filing of application

~ poręczenia - deposit of bail

~ poręczenia majątkowego -posting of bail

~ rewizji - lodging of an appeal złożoność sprawy - complexity of a case złożyć - to deposit, to lodge, to lay, to

present

~ apelację - to lodge an appeal

~ dokumenty - to deposit the Instruments of ratification

~ do depozytu bankowego - to deposit with a bank

~ do depozytu sądowego - to put into

a court deposit, place on court deposit

~ kaucję - to give bail, to lodge

a security

~ na kogoś doniesienie - to lay in information against sb, to denounce

~ obietnicę - to make a promise

~ odpowiedź na pozew - to file

a defence

~ ofertę - to make an offer

~ oświadczenie - to make a declaration — woli - to communicate

a declaration of will

~ przysięgę - to make an oath

~ rewizję - to lodge an appeal

~ skargę do Trybunału

Konstytucyjnego - to file a complaint with the Constitutional Court

~ sprawozdanie - to lodge a report

~ sprzeciw od wyroku zaocznego - to

lodge an objection to a default judgement

~ w depozyt - to deposit

~ wypowiedzenie - to give notice, to hand in a notice

~ wzór podpisu - to put a specimen signature

~ zaliczkę na koszty - to make an advance on costs

zły zamiar - malice

~ w złym zamiarze działać - to act with malice

zmarły (w dokumentach) - deceased, late

~ postępowanie o uznanie za zmarłego

- proceedings conceming the declaration of death

~ uznać kogoś za zmarłego - to declare sb dead

zmiana - (modyfikacja) change, alteration, amendment

~ cen - price change

~ decyzji - change of a decision

~ dłużnika - change of debtor

~ i uzupełnienia - alterations and amendments

~ konstytucji - change of constitution

~ kwalifikacji prawnej czynu-change of legał ąualification of an offence

~ miejsca stałego pobytu - change of permanent residence

~ obywatelstwa - change of nationality

~ orzeczenia - amendment of decision, change of the judgment

~ oskarżenia - change of charges, change of the indictment

~ podmiotów w zobowiązaniu - change of obligees

~ polecenia - change of instruction

~ postanowień - alteration of provisions

~ powództwa - change of claim sued, change of the claim in civil proceedings

~ prawa - change of laws

~ prawomocnego orzeczenia - change

of a legally binding decision

~ profilu produkcji - restructuring of production

~ rządu - change of govemment

~ statutu - change of articles

~ stron w procesie - change of parties in judicial proceedings

~ terytorialna - territorial change

~ umowy - amendment to a contract

~ ustawy - amendment to a law

~ warunków - variation of conditions

~ wierzyciela - change of creditor

~ własności - change of ownership

~ wyroku - change of the judgment, commuting the judgment

~ zeznań - change in deposition

~ zmiana robocza - shift

zmieniać, zmienić - to change, to alter, to modify

~ orzeczenie - to amend a decision

~ oświadczenie - to modify a statement

~ roszczenia - to modify one’s claims

~ umowę - to amend an agreement, to alter a contract

~ wyrok - to modify a judgment

~ zeznania - to change one’s deposition

zmniejszać - to mitigate, to reduce, to diminish, to decrease

zmienność - variability, changeability

zmniejszenie - decrease, diminution, reduction, mitigation

~ zatrudnienia - down-sizing of employment

zmniejszyć - to diminish, to decrease

~ zobowiązanie - to impair an obligation zmodernizować - to modemise, to

upgrade

zmowa - conspiracy, collusion

~ działać w zmowie - to act in collusion

~ milczenia - conspiracy of silence

~ przestępcza - criminal collusion <conspiracy>

~ w celu dokonania przestępstwa -conspiracy to commit a crime

zmusić - to force, to compel

~ kogoś do zrobienia czegoś - to make sb do sth

znaczenie - (sens) meaning, significance, sense; (ważność, doniosłość) importance

~ bezpośrednie - direct meaning

~ interpretacyjne - interpretative meaning

~ językowe - linguistic sense

~ o wielkim znaczeniu - of great

<utmost> importance

~ perswazyjne -persuasive meaning

~ przypisywać znaczenie - to mean, to attach <to attribute> importance

~ psychologiczne - psychological meaning

znaczn/y - significant, considerable, important

~ szkoda - great damage, considerable

<serious> damage

~ w znacznym stopniu - to

a considerable extent

~ zmniejszenie wartości - considerable diminution in value

znaczyć - to mean, to signify; (mieć znaczenie) to be of importance

znajdować, znaleźć - to fmd

~ się w stanie nietrzeźwości - to be drunk <intoxicated> inebriated

znajomość - knowledge

~ akt sprawy - being conversant with the dossier

~ prawa - knowledge of law

~ przepisów - knowledge of regulations

~ zasad - being familiar with the rules

znak/i - sign, mark

~ drogowy - road sign, traffic sign

~ firmowy - trade mark

~ graniczny - boundary mark

~ handlowy - trade name

~ jakości - mark of ąuality

~ komunikacyjny - road sign

~ nawigacyjny -navigation sign

~ państwowy - State sign

~ szczególne - special signalling, distinctive features

~ towarowy - trade mark

~ urzędowy - official stamp, official sign

~ wartościowy - value mark

~ wodny - watermark

znalazca - finder

znaleźne - finder’s reward

znamiona - features, attributes

~ czynu zabronionego -attributes of prohibited act

~ przestępstwa - attributes of an offence, features of a criminal offence

~ zawierać - to bear atrributes of an offence

~ skutku przestępczego - attributes of conseąuences of an offence, features of the conseąuences of a criminal offence

~ strony podmiotowej - subjective attributes

~ strony przedmiotowej - objective attributes

znęcać się - to torment sb, to demonstrate cruelty

~ nad kimś świadomie - to display deliberate cruelty to sb

znęcanie się - cruelty

~ fizyczne - physical cruelty

~ moralne - mental cruelty, morał cruelty

~ nad dziećmi - cruelty to children

~ nad zwierzętami - cruelty to animals

zniechęcać - to discourage

znieczulica - insensitivity, callousness

~ moralna - mental insensitivity

~ społeczna - insensitivity of the public, social insensitivity

zniekształcać - to distort, to disfigure

~ prawdę - to distort the truth

~ warunki konkurencji - to distort conditions of competition

zniekształcenie - distortion, deformation

~ ciała - deformation of the body

~ nieświadome - involuntary distortion

~ oświadczenia woli - deformation of a declaration of will

~ prawdy - distortion of the truth

~ świadome - deliberate distortion

zniesienie, znoszenie - abolition, cancellation, abrogation, annulment, dissolution

~ cierpienia - endurance of suffering

~ cła - abolition of customs duties

~ czyjegoś zachowania -tolerance of sb’s behaviour

~ kary śmierci - abolition of capital punishment <of the death penalty>

~ kosztów - offsetting of costs, cancelling of costs

~ niewolnictwa - abolition of slavery

~ współwłasności - dissolution of co-ownership

zniesławiać, zniesławić - to defame, to disgrace; (ustnie) to libel; (pisemnie) to slander

zniesławienie - defamation, calumny;

(pisemnie) libel; (ustnie) slander

~ powództwo o zniesławienie (ochrona praw podmiotowych) - slander action zniewaga, znieważenie - insult, affront, offense

~ ciężka - great insult, gross insult

~ czynna - assault

~ doznać zniewagi - to suffer an affront

~ godności osobistej - insult to sb’s dignity

~ wzajemna - reciprocal insult znieważać, znieważyć - to insult to

affront, to offend, to profane

~ funkcjonariusza publicznego - to insult a public functionary

~ miejsce spoczynku zmarłego - to profane a grave, to profane the last home of a dead person

~ organ państwowy - to insult a State agency

~ pomnik - to profane a monument

~ zwłoki - to profane human remains

<a corpse>

znikać, zniknąć - to disappear

znikome niebezpieczeństwo społeczne -

insignificant social danger

zniszczenia wojenne - war devastation

zniszczenie - deterioration, destruction

~ akt - desruction of records

zniżka - deduction, decrease

~ ceny - price reduction <discount>

znosić, znieść - to endure, to suffer, to bear, to cancel, to tolerate, to abolish, to annul

~ czyjeś zachowanie - to tolerate sb’s behaviour

~ koszty - to cancel out <to set off> costs

~ opłaty - to abolish charges

~ prawo - to annul a right

~ wspólnotę majątkową małżeńską - to

dissolve the joint property of spouses

zobowiązać - to oblige

~ kogoś - to impose an obligation on sb, to charge sb with an obligation

~ się do - to commit oneself to, to undertake to

zobowiązanie - obligation, liabilitie;

(księgowe) accounts payables, liabilities

~ abstrakcyjne -abstract obligation

~ akcesoryjne - accessory obligation

~ charakter zobowiązania - naturę of an obligation

~ cywilne - civil obligation, bond by deed, legał duty

~ długoterminowe - long-term obligations, long-term commitments

~ dodatkowe - accessory obligation

~ fakultatywne - facultative obligation

~ finansowe - financial commitments

<engagement>

~ gatunkowe - obligation as to species

~ indywidualne - several liability

~ krótkoterminowe - short-term

obligation

~ międzynarodowe - International obligation

~ naturalne - natural <moral> obligation

~ negatywne - negative pledge

~ niepodzielne - indivisible obligation

~ niewykonanie zobowiązania -

nonperformance of an obligation

~ o charakterze ciągłym - continuous obligation

~ okresowe - seasonal obligation

~ pieniężne - pecuniary obligation, liabilities

~ podatkowe - tax duties, tax obligations

~ podzielne - severable liability, divisible obligation

~ przedawnione - obligation extinct through negative prescription

~ przemienne - altemative obligation

~ przyjąć - to assume an obligation

~ przyszłe - prospective obligation

~ rezultatu - obligation to achieve effects

~ solidarne - joint and several liability, joint and several obligation

~ spłacić zobowiązanie - to discharge

a liability

~ sprawcy do - obligation of

a perpetrator to

~ traktatowe - treaty obligations

~ umowne - contractual obligation

~ ustawowe - legał obligation, statutory obligation, perfect obligation, legał liability

~ warunkowe - conditional obligation

~ wekslowe - obligation resulting from a bill of exchange

~ wykonać zobowiązanie - to fulfil an obligation

- wykonanie zobowiązania -

performance of obligation

- wynikające z umowy - liability under a contract, contractual liability

~ wypełnienie zobowiązania - discharge of an obligation

~ wywiązywać się ze zobowiązania - to meet one’s obligation, to meet one’s engagement

~ wzajemne - mutual obligation, reciprocal obligation, counter-part obligation

~ zabezpieczone hipoteką - liability secured by mortgage

~ zaciągnąć - to contract an obligation, to contract a liability

~ z gry lub zakładu - obligation from gaming or betting

~ zostać zobowiązanym - to be mandated to, to be bound

~ z tytułu dostaw - trade accounts payable

~ z tytułu gwarancji - guarantee <warranty> obligation

~ zwolnić kogoś ze zobowiązania - to exempt sb from an obligation

zobowiązany - obliged, obligated, person obliged, obligated party, the party bound to

~ być zobowiązanym - to be bound to, to lie under an obligation

~ wobec zleceniodawcy - to bear an obligation to a principal

zobowiązywać się - to undertake to, to oblige, to commit oneself

~ do świadczenia - to commit oneself, to perform

~ do zaniechania - to commit oneself not to do sth

~ zawrzeć umowę - to undertake, to conclude a contract

zrealizować - to implement

~ czek - to cash a cheąue, to collect <to encash> a cheąue

zrezygnować - to give up, to resign

~ z pracy - to quit

~ z prawa - to renounce a right

~ z roszczenia - to waive a claim

zrobić - to do, to make

~ na zamówienie - to make to order

~ propozycję - to make an offer

zróżnicowanie - distinction

zróżnicowany - distinct, differentiated

zrzec się, zrzekać się - to renounce, to waive, to abandon, to give up, to abdicate, to disclaim, to repudiate, to resign

~ alimentów - to waive maintenance

~ dziedziczenia - to renounce inheriting

~ funkcji - to renounce a function

~ immunitetu - to renounce an immunity

~ oskarżenia - to renounce an accusation

~ roszczenia - to quit-claim, to back down from a claim, to abandon a claim

~ spadku - to renounce an inheritance

~ swoich praw - to waive sb’s rights, to renounce rights, to abandon one’s rights

~ tronu - to abdicate the throne

zrzeczenie się - (praw, własności) disclaimer, renunciation, repudiation, resignation, waiver, renouncement, disclaiming, abandonment

~ dziedziczenia - renunciation of inheritance, disclaimer of inheritance

~ funkcji - renouncement of a function

~ immunitetu - renouncement of immunity

~ mandatu poselskiego - resignation from a seat in parliament

~ należności - waiver of receivables

~ odszkodowania - abandonment of indemnity, renouncement of compensation of damages

~ oskarżenia - renouncement of accusation

~ roszczenia - quit-claim, waiver of a claim

~ spadku - relinquishing of inheritance, repudiation of an inheritance

~ tytułu własności - renouncement of a title

~ własności - renouncement of property, surrender of property

zrzekający się - renouncer

zrzeszać - to associate

~ się w związkach zawodowych - to associate in trade unions

zrzeszanie się - associating

~ prawo zrzeszania się - right of association

zrzeszenie - confederation, association, union

~ pracodawców - employer’s association

~ przedsiębiorstw - association of enterprises

zstępn/y - descendant

z urzędu - ex officio

zużycie - consumption, wear-and-tear

~ materiałów - materiał consumption

~ moralne (starzenie się) urządzeń -obsolescence

~ naturalne - natural wear

~ normalne - wear-and-tear

zwalczać, zwalczyć - to combat, to fight, to oppose

~ nieuczciwą konkurencję - to suppress unfair competition

~ terroryzm - to combat terrorism zwalczanie - combating, fighting, opposing

~ alkoholizmu - combating alcoholism

~ nieuczciwej konkurencji -

suppression of unfair competition

~ przestępczości - fighting against crime ~ terroryzmu - fight against terrorism

związany - bound

~ być czymś - to be bound by

~ ofertą - bound by an offer

~ przepisami - bound by provisions

~ z - connected with, related to, referred to, linked with

związek, związki - (powiązanie) connection, relation, conjunction, nexus, link, reference; (organizacja) union, confederation, association, alliance

~ bezpośredni - direct causality

~ funkcjonalny - functional union

~ handlowe - commercial relations

~ komunalne - communal unions

~ naruszyć związki - to sever relations

~ normatywny - normative union

~ osób - association of persons

~ państw - union of States, confederation

~ pozamałżeński - extramarital relations

~ przedmałżeński -premarital relations

~ przestępczy - criminal bond

~ przyczynowy - causality, causal nexus, casual link

~ adekwatny - adequate causality

~ przypadkowy - incidental causality

~ publicznoprawny - public law association

~ religijny - religious union

~ wyznaniowy - religious union

~ zawodowy - trade union

~ zbrojny - armed union

związkowiec - trade-unionist

zwierzchni - superior

~ władza - superior, authority zwierzchnictwo - sovereignty, authority, supervision, supremacy

~ nad siłami zbrojnymi - supreme command of forces

~ okrętowe - right of supervision and inspection of vessels

~ państwowe - state sovereignty

~ prawa - supremacy of law

~ terytorialne - territorial sovereignty zwierzchnik - superior, chief, head

zwiększyć - to inerease

~ ryzyko - to aggravate a risk

zwięzły - concise

zwięźle - concisely, briefly

zwłoka - delay, default, ąualified delay

~ bez zwłoki - without delay

~ dłużnika - debtor’s delay

~ nadmierna - undue delay

~ w dostawie - late delivery

~ wierzyciela - creditor’s delay

~ w postępowaniu - delay in proceedings

~ w realizacji świadczenia - delay in performance

~ w zapłacie - delay in payment <in paying>

zwłoki - corpse

~ badać dla ustalenia przyczyny zgonu

- to examine a corpse to determine the cause of death

zwolennik - supporter, follower, proponent

zwolnić - (uwolnić, oswobodzić) to acąuit, to disengage, to dismiss, to release, to set free; (kogoś od czegoś) to free from something, to dispense, to exempt, to excuse

~ dyscyplinarnie z pracy - to dismiss

<to fire> an employee from a job

~ kogoś z obowiązku - to release sb of a duty

~ kogoś z pracy - to make sb redundant

~ kogoś za kaucją - to admit sb to bail, to allow sb bail

~ kogoś od kosztów sądowych - to exempt sb from court costs

~ kogoś od odpowiedzialności - to acąuit sb, to release sb from obligations, to absolve sb from a liability

~ oskarżonego - to discharge the accused

~ pracownika - to dismiss an employee

~ skazanego z zakładu - to release

a convict from prison, to release the sentenced person from penal institution

~ spod jurysdykcji krajowej - to exempt from national jurisdiction

~ za kaucją - to release on bail

~ ze służby - to dismiss from service

~ z obowiązku - to discharge, to relieve of a duty

~ z odpowiedzialności - to relieve of liability

~ z więzienia - to release from prison zwolnienie - (uwolnienie) acąuittal, disengaging, dismissal, release;

(od czegoś) dispensation, excuse, exemption

~ dyscyplinarne z pracy - dismissal

<firing> from a job

~ grupowe - group lay off

- lekarskie - medical sick leave

~ na poszukiwanie pracy - time off to look for a job

~ od dozoru - release from probation, release from surveilance

~ od egzekucji - exemption from enforcement, exemption from execution

~ od kosztów - exemption from costs, poor-law act

~ od kosztów sądowych - exemption from court costs

~ od obowiązków - release from duties

~ od obywatelstwa - release from nationality

~ od odpowiedzialności - discharge, discharge from liability

~ podatkowe - exemption from tax

~ pracownika - dismissal of an employee

~ przedterminowe warunkowe

z odbycia reszty kary - conditional release from serving the fuli sentence

~ skazanego z zakładu - release of a convict from prison, release of the sentenced person from the penal institution

~ spod egzekucji - exemption from enforcement, exemption from execution

~ spod jurysdykcji krajowej -exemption from national jurisdiction

~ za kaucją - release on bail

~ z aresztu - release from custody

~ z długu - release from a debt

~ z podatku - tax exemption

zwołać, zwoływać - to convene, to convoke, to summon

~ konferencję - to convene <to convoke> a conference

~ parlament - to convene parliament

~ posiedzenie - to convene <to convoke> a meeting

~ wierzycieli - to cali a meeting of creditors

~ zebranie - to convene a meeting

~ zgromadzenie - to convene a meeting <an assembly>

zwołanie - convention, convening, convocation, summons

~ parlamentu - convening of parliament ~ posiedzenia - convocation of a meeting ~ wierzycieli - convening of a meeting of creditors

~ zgromadzenia wspólników -

convening of a meeting of shareholders

zwracać, zwrócić - to restore, to give back, to reimburse, to repay, to remit, to return, to send back

~ akta do uzupełnienia - to return files <dossier> to supplement

~ koszty - to reimburse expenses

~ nakłady - to refund outlays

~ nienależne świadczenie - to return undue performance

~ pożyczkę - to repay a loan

~ pożytki - to refund fruits zwrot - (oddanie) giving back, reimbursement, retuming, refunding, repaying; (wyrażenie) expression, phrase, locution

~ akt do uzupełnienia - retuming files for completion <supplementation>

~ cła - customs drawback

~ dokumentu - return of a document

~ do właściciela - restitution to the

owner

~ językowy - expression, phrase, locution

~ korzyści - return of profits

~ kosztów - cost reimbursement, refunding of costs

~ nakładów - refunding of outlays

~ pisma procesowego - return of a pleading

~ pobranych świadczeń -

reimbursement of benefits received

~ podatków - retuming of taxes

■I

zyskowny

zwrotne roszczenie

~ poniesionych nakładów - return of expenditures madę

~ pozwu - return of a statement of claims

~ pożyczki - repayment of a loan

~ pożytków - refund of fruits

~ sprawy do postępowania przygotowawczego - remission of a case to preparatory proceedings

~ świadczenia - return of a performance

~ wydatków - reimbursement of expenditures, refund of expenses

zwrotne roszczenie - right of recourse, recourse claim

zwyczaj/e - custom, usage

~ handlowy - trade <business> custom, commercial usage, trade practice

~ miejscowy - local custom, local usage

~ międzynarodowy - intemational custom

~ międzynarodowe powszechnie uznane - universally acknowlegded intemational customs

~ morski - maritime custom

~ regionalny - regional custom

~ ustalony - established custom

~ utrwalony - hard and fast custom zwyczaj ow/y - customary

~ norma - customary norm

~ prawo - customary law

zwykł/y - ordinary, common

~ czynności - ordinary acts

~ staranność - ordinary care

~ zarząd - ordinary management zwyżkować - to undergo a rise, to rise zysk - profit, gain

~ bilansowy - balance sheet profit

~ brutto - gross profit

~ całkowity - total proceeds

~ handlowy - commercial profit

~ nadzwyczajny - extraordinary profit

~ netto - net profit

~ nienależny - undue profit improper gain

~ nieprawidłowy - irregular profit

~ podatkowy - tax profit

~ podlegający opodatkowaniu - taxable income

~ po opodatkowaniu - after-tax profit

~ przed opodatkowaniem - pre-tax profit

~ przedsiębiorstwa - business profit, profit of an enterprise

~ roczny - annual income

~ utracony - lost profit

~ ze sprzedaży - return on sales

zyskać - to rise in value

~ na wartości - to gain in value

~ na znaczeniu - to gain in importance

zyski - profits

~ i straty - profits and losses

~ niepodzielone - undistributed profits

~ przedsiębiorstw - business profits

~ przeznaczone do podziału - eamings available for distribution

~ wojenne - war profits

~ z działalności zarobkowej - business profits

zyskowność - profitability, return

zyskown/y - profitable, profit-bearing, lucrative

~ przedsięwzięcie - profitable venture

źródło/a - (punkt wyjścia) source

~ bezpośrednie - primary source

~ cytować źródło - to cite a source

~ dochodów - source of income <of revenu>

~ godne zaufania - trustworthy source

~ informacji - source of information

~ pomocnicze - subsidiary sources

~ prawa - source of law

~ ~ międzynarodowego - sources of intemational law

~ ujawniać źródło - to reveal a source

~ urzędowe - official sources

~ wiarygodne - trustworthy source

~ zobowiązań - source of obligations

~ z wiarygodnego źródła - from

a reliable sources

493

żal - (smutek) sorrow, grief; (wyrzuty sumienia) regret(s), compunction, remorse; (uraza) rancour, ill—feeling, bittemess, grudge, soreness

~ czynny - active repentance

żałoba narodowa - national mouming żałować - (odczuwać żal) to regret sth, to be sorry for sth; (odczuwać smutek) to moan, to moum for sb; (współczuć) to pity sb, to be sorry for sb; (odczuwać skruchę) to regret sth, to repent sth, to rue sth

żandarm - gendarme, military policeman żandarmeria - gendarmerie, military

police

żargon prawniczy - lawyer’s jargon

żądać - (domagać się) to demand sth, to claim; (wymagać) to exact, to reąuire, to reąuest

~ bonifikaty - to claim an allowance

~ należności - to claim one’s dues

~ naprawienia wyrządzonej szkody - to claim for repair of an inflicted damage

~ obniżenia ceny - to demand a reduction in price

~ odszkodowania - to claim damages, to demand compensation

~ odszkodowania z tytułu niewykonania umowy - to claim default

~ ukarania - do demand punishment

~ unieważnienia - to demand punishment of

~ usunięcia wady - to demand removal of defect

~ wyjaśnień - to reąuest explanations

~ zapłaty - to claim payment

~ zwrotu - to claim back

— nakładów koniecznych - to demand a refund of necessary expenditures

żądający - claimant

żądanie - reąuest; (wymaganie) demand, claim, reąuirement

~ alternatywne - altemative demand

~ bezzasadne - unjustitied demand

~ bezzasadność - groundlessness of the claim

~ na żądanie - on application, on demand, on sight

~ na własne żądanie - at one’s own reąuest

~ oddalić - to decline a reąuest

- odszkodowania - claim for damages

~ słuszne - lawful demand

~ spełnić - to fulfil a demand

~ uzasadnione - justified demand

~ wkłady płatne na - sight deposits

~ zapłaty - demand of <for> payment żebractwo - beggary, begging, mendacity żebraczka - pauper, beggar-woman żebrać - to go begging, to beg żebranina - (żebranie) begging;

(jałmużna) alms

żegluga - shipping, navigation

~ morska - maritime navigation

~ powietrzna - air navigation

~ przybrzeżna - Coastal navigation

~ rzeczna - river navigation

~ śródlądowa - inland navigation, inland water transport

żeglugowy - navigation, shipping

~ konferencja - (kartel armatorów) shipping conference

~ linia - shipping linę

żelazny list - safe conduct

żeton - (wynagrodzenie za posiedzenie) attendance fee

żołnierz - soldier, serviceman

~ młodszy stopniem - lower rank soldier

~ starszy stopniem - higher rank soldier żona - wife, spouse

~ porzucić żonę - to leave one’s wife

żonaty - married

~ ponowne żonaty - remarried

żonobójca - murderer of one’s wife, uxoricide

życie - life

~ gospodarcze - economic activity

<life>

~ osobiste - private affairs

~ poczęte - conceived life

~ w konkubinacie - living in adultery

~ w separacji - living apart

~ we wspólnocie małżeńskiej - living together

~ bezpośrednie zagrożenie życia -

instant danger to life

~ będący przy życiu - alive, living, in existence

~ czyn zagrażający życiu - act endangering life

~ niebezpieczeństwo dla życia - danger to life

~ pozbawienie życia - taking sb’s life

~ środki do życia - livelihood

~ targnięcie się na własne życie -

attempt against life, suicidal attempt

~ pozbawić kogoś życia - to take away sb’s life

~ odebrać sobie życie - to make away with oneself, to take one’s own life

~ targnąć się na życie - to lay violent hands on oneself

~ wprowadzić coś w życie - to carry sth into effect, to carry sth into operation

życzenie (prośba) - desire, wish

~ na życzenie - on application

żyrant - indorser, endorser, backer żyro - endorsement, indorsement żyrować - to endorse, to indorse

żyrowy - giro

~ rachunek - giro account

żywiciel - bread-winner, support

~ jedyny żywiciel rodziny - sole family bread-winner

żywicielka - feeder, support

żywioł - calamity

żywiołowa klęska - natural calamity

żywnościowy - food

~ artykuł - food product

żywność - food, victuals, food products

~ racjonowanie - food control

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
LEGAL & BUSINESS

ENGLISH

Ewa Myrczek-Kadtubicka

English-Polish W Polish-English

edition

zakupiono w sklepie:

Empik.com

identyfikator transakcji: e-mail nabywcy:

10101552023008

kateorchid15@gmail.com

znak wodny:

Yirtualo

Dictionary of Law Terms

English-Polish

Polish-English

Słownik terminologii prawniczej

angielsko-polski polsko-angielski

Dictionary of Law Terms

English-Polish

Polish-English

By Ewa Myrczek-Kadtubicka

3rd edition

__ W

Wydawnictwo C.H. Beck

Warszawa 2013

Słownik
terminologii
prawniczej

angielsko-polski

polsko-angielski

Opracowanie

Ewa Myrczek-Kadłubicka

3. wydanie

Wydawnictwo C.H. Beck

Warszawa 2013

Dictionary of Law Terms

3rd edition

Słownik terminologii prawniczej

3.    wydanie

Wydawca: Anna Wieczorek

Redakcja i korekta: Dominika Baczyńska, Monika Karaszewska

Projekt okładki: Robert Rogiński

All rights reserved.

No part of this book may be reproduced, distributed or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying and recording, or by any information storage or retrieval system, without the prior written permission of the Publisher.

© Wydawnictwo C.H. Beck 2013

UWAGA llll KOPIOWANIE ZABIJA KSIĄŻKĘ

All inquires should be addressed to: Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Skład i łamanie: DTP Service

Druk i oprawa: Totem, Inowrocław

ISBN: 978-83-255-4986-2

ISBN: 978-83-255-4987-9

Spis treści

Preface

Wstęp

References / Bibliografia

Abbreviations / Wykaz skrótów

Introduction to legal translation

Dictionary

Part I.    English-Polish

Part II.    Polish-English

Test Your Knowledge of Legal English

Key and Translation

Preface

This bilingual DICTIONARY OF LAW TERMS is intended for students of the law, legal secretaries, paralegals, legal executives, ESP teachers, translators and professional people who need English for their present or future day-to-day work in the legal field.

Though this dictionary lays no claim to comprehensiveness, it aims at serv-ing three primary functions. Firstly, it contains an exposition of essential legal terms and phrases. Entries derive largely from the traditional core of legal stu-dies - from Constitution, Contracts, Torts, Civil law, Criminal law, Land law, Labour law, Family law but also from the fields of European Community law, Bankruptcy and Reorganisation law, Companies law, and Customs and Fiscal law.

Secondly, the Introduction to legal translation gives helpful guidance on some of the most vexing questions that legal writers, translators and law students face, from offering advice on usage and grammar to covering issues related to text-normative equivalence in translation of legislative texts. Since translators-to--be and law students need to be familiarised with the principles of specific conven-tions related to syntax, lexis and stylistics of legal Polish and English as applied in the field of legislative texts, these rules and principles have been described in the Introduction to legal translation, thus providing prospective readers with practical guidelines on legislative drafting and translation. In accordance with the rules of legal modality, legislative sentences have been subdivided into prohibi-tions, obligations, permissions and non-permissions, and illustrated with instruc-tive examples for translation of statutes.

Thirdly, this book contains Tests which can be used both for self-study and in class. Students preparing for the Test of Legal English Skills examinations and other equivalent examinations will find this part particularly relevant to their ne-eds. A wide range of topics is covered through a variety of exercises which inc-lude gap filling and matching. The book includes a comprehensive key with not only answers to the exercises but also some translation hints which should help students to distinguish between similar but distinct legal terms.

Unlike most dictionaries, which are devoted to questions of terminology, this book has also dealt with problems that are related to textual and pragmatic considerations, taking account of legal construction rules applicable in civil law and common law systems accordingly. Endeavours have been made to include

Preface

a body of practical information that can orient and complement the learning pro-cess of translator-trainees and self-learners; teachers are also encouraged to make use of it.

Jaworze, May 2013

Ewa Myrczek-Kadłubicka

Wstęp

SŁOWNIK TERMINOLOGII PRAWNICZEJ jest skierowany do studentów prawa, tłumaczy przysięgłych, pracowników kancelarii prawniczych, nauczycieli specjalistycznego języka angielskiego oraz wszystkich zainteresowanych pogłębianiem swej wiedzy z zakresu tekstów prawnych i prawniczych.

Książka składa się z trzech części, z których najważniejsza i najobszerniejsza zawiera podstawowe terminy prawnicze z zakresu prawa konstytucyjnego, cywilnego, handlowego, karnego, skarbowego, europejskiego, prawa pracy, etc. Wszystkie hasła ułożono w porządku alfabetycznym.

We Wstępie do tłumaczenia tekstów prawnych podano informacje, których próżno szukać w innych słownikach - dotyczą one norm tekstowo-językowych charakterystycznych dla angielskich i polskich tekstów prawnych. W ujęciu porównawczym omówiono warstwę składniową tekstów prawnych, ze szczególnym naciskiem na czas gramatyczny i typy zdań złożonych. Opisano również warstwę leksykalną przepisów nakazujących, zakazujących i opisowych. Poruszono także kilka zagadnień dotyczących warstwy tekstowej, m.in. struktury aktów prawnych i nazewnictwa ich jednostek redakcyjnych. Wszystkie rozważania zostały poparte odpowiednimi przykładami w języku polskim i angielskim.

Szczególny nacisk położono na styl redagowania tekstów ustawowych w obydwu systemach w oparciu o wydawane przez władze ustawodawcze podręczniki (drafting manuals), które w przypadku języka polskiego przybrały postać urzędowego zbioru dyrektyw techniki prawodawczej, noszących nazwę Zasady techniki prawodawczej. Jednocześnie, zwrócono również uwagę na fakt archaiczności języka angielskich tekstów prawnych i związanej z tym małej ich komunikatywności. Obecnie toczy się dyskusja na temat przeprowadzenia koniecznych reform w celu uproszczenia i ujednolicenia tegoż języka (plain English movement).

SŁOWNIK TERMINOLOGII PRAWNICZEJ zawiera również Testy sprawdzające wiedzę z polskiej i angielskiej terminologii prawniczej. Takie ćwiczenia, tradycyjnie „zarezerwowane” dla podręczników do nauki języka angielskiego, zostały tutaj umieszczone celowo: mają pomóc w przygotowaniu do egzaminów TOLES (Test of Legal English Skills). Testy kontrolne o zróżnicowanym stopniu trudności zawierają liczne przykłady słów i konstrukcji najczęściej mylonych przez użytkowników i osoby uczące się języka angielskiego, zaś załączony klucz podaje odpowiedź na każde pytanie testowe, często opatrzoną dodatkowymi uwagami dla uczącego się.

Wstęp

W przeciwieństwie do większości dostępnych na polskim rynku specjalistycznych słowników z zakresu prawa, ten dwujęzyczny „wokabularz” zawiera również dodatkowe informacje, które powinny okazać się przydatne w szczególności początkującym tłumaczom w przekładzie tekstów prawnych, zaś studentom prawa w ich tworzeniu.

Jaworze, maj 2013 r.

Ewa Myrczek-Kadłubicka

References Bibliografia

E. Alcaraz, B. Hughes, Legal Translation Explained, Manchester 2002, (LTE).

J. Bogudziński, K. Buczkowski, A. Kaznowski, Wzory umów i pism. Compendium of Legal Templates, Warszawa 2002, (WUIP).

W.J. Brown, GCSE Law, London 1993, (GL).

L. B. Curzon, Dictionary of Law, London 2002, (CLD).

J. Evans (ed.), Law of International Trade, London 2001, (LOIT).

S. Frankowski (red.), Introduction to Polish Law, The Hague 2005 (ITPL).

B.A. Garner (ed.), Black’s Law Dictionary, USA 2004, (BLD).

B.A. Garner, A Dictionary of Modern Legal Usage, Oxford 1995, (MLU).

H. Gubby, English Legal Terminology. Legal concepts in language, Den Haag 2004, (ELT).

R. Hara, J.T. Murphy, T. Wardyński, English-Polish Business Glossary. Angielsko-polski encyklopedyczny słownik biznesu, Warszawa 1996, (EPBG).

S.I. Hayakawa (ed.), Cassell’s Modern Guide to Synonyms and Related Words, London 1971, (CMG).

Inns of Court School of Law, Criminal Litigation and Sentencing, London 2006, (CLAS).

M. Jakubaszek, Legal English, Warszawa 2004, (LE).

J. Justyńska, J. Justyński, The Main Institutions of the English Legal System, Toruń 1998, (MIOELS).

D.    Keenan, Smith & Keenan’s English Law, London / New York / Toronto 2004, (SAKEL).

I. Kienzler, New English Business, Gdynia 2001, (NEB).

D. Kierzkowska (ed.), The Polish Civil Code, Warszawa 1997, (PCC).

J.S. Lynton, Ballentine’s legal dictionary and thesaurus, New York 1995, (BLDAT).

E.    Martin, A Dictionary of Law, Oxford / New York 1994, (DL).

J.E. Penner, Mozley &Whiteley’s Law Dictionary, London, Edinburgh, Dublin 2001, (MWLD).

C.R. Robertson, The Complete Book of Business Forms and Agreements, New York 1994, (BFAA).

Ch. Rossini, English as a Legal Language, The Hague / London / Boston 1999, (EALL).

References Bibliografia

F.    Russell, Ch. Locke, English Law and Language, London 1992, (ELAL).

R. Ward, A. Wragg, Walker & Walker’s English Legal System, Oxford 2005, (WWELS).

B. Walston-Dunham, Introduction to Law, USA 1999, (ITL).

301 Legal Forms, Letters & Agreements, London 2002, (LP).

Abbreviations

Wykaz skrótów

BLD BLDAT CLAS CLD CMG CPIA CPR DL ELAL ELS ELT EPBG GL ITL ITPL LE LOIT LP LTE MIOELS MWLD PACE PCC SAKEL WWELS

Black’s Law Dictionary

Ballentine’s legal dictionary and thesaurus

Criminal Litigation and Sentencing 2005/2006

Dictionary of the Law

Cassell’s Modem Guide to Synonyms and Related Words

Criminal Procedure and Investigation Act 1996

Criminal Procedure Rules

A Dictionary of Law

English Law and Language

English Legal System

English Legal Terminology. Legal concepts in language

English-Polish Business Glossary

GCSE Law

Introduction to Law

Introduction to Polish Law

Legal English

Law of International Trade

301 Legal Forms, Letters & Agreements.

Legal Translation Explained

The Main Institutions of the English Legal System

Mozley & Whiteley’s Law Dictionary

Police and Criminal Evidence Act 1984

The Polish Civil Code

Smith & Keenan’s English Law

Walker & Walker’s English Legal System

Introduction to legal translation

1.    Introduction

Law is concerned with human behaviour. Although different societies encourage different forms of behaviour all human beings have the capacity to behave in any way prescribed, on the condition we do understand what the law requires us to do. The same applies to legal translation, which in order to be successful in terms of communication must incorporate target language-oriented text-normative equivalents.

Legal translators are usually ‘left to their own devices’ in making their decisions as to the right stylistics and tone to be adopted in translation. These decisions are usually based on comparative analysis of random parallel texts, which may prove to be a time-consuming and tiresome activity.

This ‘introduction’ aims to offer practical information regarding the conventions and norms which are characteristic of legislative texts. It is also designed to aid translators in their work by offering a practical comparative manual of the Polish and English drafting styles and other useful information on legal translation.

1.1.    Legal norm

A legal norm can be defined to contain a normative statement that produces some legal effects. Any legal norm must convey information in order to fulfil its function of communicating standards of behaviour. Consequently, a norm serves as a scheme of interpretation 1.

The problem of the legal norm has also been discussed in terms of ‘legislative sentences’2 which consist of the following elements:

-    fact-situation (Tatbestand) which specifies the conditions under which the particular rule operates - in other words, it gives conditions of application of a given norm;

-    statement of law (Tatfolge) which prescribes the action to be taken and by whom in the event the conditions constituting the fact-situation are met; in point of fact, it determines legal modality of the norm 3.

1.2.    Fact-situation in English legislative sentences

The statement of law, which specifies its modality, is always in the main clause (or clauses), whereas the elements pertaining to the fact-situation are more flexible, being formulated as adverbial modifiers in a subordinate ‘if’ or ‘where’ clause.

The clauses which express fact-situation can be introduced in English by conjunc-tions such as ‘if’ (jeżeli, jeśli), ‘on condition that’ (pod warunkiem, że...), ‘pro-vided that’ (pod warunkiem, że..., o ile...), ‘providing that’ (pod warunkiem, że..., o ile...), ‘so / as long as’ (dopóki..., tak długo jak..., pod warunkiem, że...) and ‘unless’ (jeżeli nie..., jeśli nie..., o ile nie..., chyba że...). In the case of English legislative texts, however, legal rules are being formulated mostly as conditional sentences, with ‘if’ - clauses and ‘where’- clauses introducing the fact-situation.

1.3.    Fact-situation in Polish legislative sentences

The clauses which express fact-situation can be introduced in Polish by conjunc-tions such as jeżeli, jeśli, w przypadku gdy, w wypadku gdy, pod warunkiem, chyba że, o ile, w razie. See the following examples:

jeżeli = ‘where’ / ‘if’ / ‘embedded fact situation’

Jeżeli wspólnik nie uiścił dopłaty w określonym terminie, obowiązany jest do zapłaty odsetek ustawowych (...). (KSH 4 Art. 178 § 2)

Where a shareholder fails to make an additional payment by the specified date, he shall be obliged to pay statutory interest (...). (CCC1)4

If a shareholder does not pay the additional contribution within a specified dead-line, he shall pay statutory interest (...). (PCCC)5

w wypadku gdy = ‘when’

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje. (KC 6 Art. 39 § 2)

The above provision shall correspondingly apply when a contract has been con-cluded in the name of a legal person which is non-existent. (PCC)7

pod warunkiem = ‘on condition that’

Stosowanie niebezpiecznych substancji i niebezpiecznych preparatów chemicznych jest dopuszczalne pod warunkiem zastosowania środków zapewniających pracownikom ochronę ich zdrowia i życia. (KP 8 Art. 221 § 3)

Hazardous chemical substances and preparations may be used on condition that measures are taken to protect the health and life of employees. (PLC)9

chyba że = ‘unless’ / ‘save as’

Jeżeli akcjonariusz nie dokonał wpłaty w terminie określonym w § 1, jest on obowiązany do zapłacenia odsetek ustawowych za opóźnienie lub odszkodowania, chyba że statut stanowi inaczej. (KSH Art. 330 § 5)

If the shareholder fails to make the payment on the date specified in § 1, the shareholder shall pay statutory interest on delay or damages, unless the statutes provide otherwise. (PCCC)

Save as otherwise provided in the company articles, a shareholder who has failed to make payment by the date referred to in paragraph 1 shall be liable to pay statutory interest for the default, or damages. (PCOCPAC)10

o ile = ‘if’

Zmiany i uzupełnienia zgłoszone przez wierzycieli mogą być przedmiotem obrad i głosowania, o ile upadły na nie się zgodzi. (PU Art. 185)11

The alterations and amendments submitted by the creditors may be discussed at the debates and may be put to the vote if the bankrupt approves them. (PCC)

1.3.1.    Embedded fact-situation in Polish legislative sentences

The fact-situation may also take the form of an embedded modifier which is in-troduced in Polish legislative sentences by means of w razie, w przypadku, w wypadku. See the examples below:

(i)    w razie = ‘in case’

W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków (...). (KC). Art. 24

In case of an infringement he may demand that the person who committed the infringement perform acts necessary to remove its effects (...). (PCC)

(ii)    w razie = ‘upon’ / ‘should’

Statut może stanowić, że akcje ulegają umorzeniu w razie ziszczenia się określonego zdarzenia bez powzięcia uchwały przez walne zgromadzenie. (KSH Art. 359 § 6)

The statutes may provide for share redemption upon the occurrence of a specific event without a resolution of the general meeting. (CCC1)

The company articles may provide for redeeming shares without the resolution of the general meeting should a certain event occur. (PCOCPAC)

(iii)    w razie = ‘when’ / ‘in the case where’ / ‘in the case of’

Przepisy § 1, 2, 4 i 5 stosuje się odpowiednio w razie ustania stosunku zależności. (KSH Art. 6 § 6)

The provisions of §§ 1, 2, 4, and 5 above shall apply accordingly to instances when the dependence relationship has ceased. (CCC1)

The provisions of §§ 1, 2, 4 and 5 shall apply mutatis mutandis in the case where a relation of dependence ceases to exist. (PCCC)

The provisions of paragraphs 1, 2, 4 and 5 shall apply accordingly in the case of cessation of a relationship of dependency. (PCOCPAC)

(iv)    w wypadku = ‘if’

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.

The provision of paragraph 2 shall apply correspondingly if an enterprise is leased or a usufruct is established on it.

2.    Tenses in legislative drafting
2.1.    Tense in English legislative drafting

The present tense used in drafting of French and Polish legislative texts is gener-ally rendered by the mandatory ‘shall’ in English. According to modern drafting manuals, however, the drafter may also use present tense since the majority of rules have a continuing effect. They speak at the time of reading, not merely at the time of their adoption. The present tense thus includes the future tense. There-fore, the word ‘shall’ is not to be used for stating a rule of law; the drafter should use it only to differentiate between mandatory and permissive statements. See the example below:

©

©

A violation of any provision of this article shall be a misdemeanour.

A violation of any provision of this article is a misdemeanour.

The practice of using ‘shall’ to state a legal result is called the ‘false imperative’ and some legislative drafters and translators suggest that ‘shall’ should be aban-doned.

2.2.    Tense in Polish legislative drafting

There are no separate grammar rules to be applied in Polish legislative texts. One must only remember that the present tense is used in Polish drafting to express both normative content of a legislative sentence (legal/deontic modality) and fact-situation (epistemic modality).

See the following example:

stosuje się = ‘shall be governed’ / ‘shall apply’

W sprawach określonych w art. 1 § 1 nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. (KSH Art. 2)

All matters set forth in Article 1 § 1 which are not regulated in this Act shall be governed by the provisions of the Civil Code. (CCC1)

The provisions of the Civil Code shall apply to any matters specified in Article 1, paragraph 1 not regulated in this Act. (PCOCPAC)

3.    Permission and authorisation in legislative sentences
3.1.    Permission in English legislative sentences

As acknowledged by many lawyers, an act which is not prohibited is permitted. Permissions and authorisations convey rights, privileges and powers on legal sub-jects. Permissions usually express a facultative operation which a person or legal institution is free to do. In other words, permissions cannot be violated. It must also be remembered that the granting of a permission serves as a means of cancel-ling a command, requirement, or a prohibition or making an exception to a com-mand, requirement, or prohibition 12. As for authorisations, they are usually defined as a special type of legal speech act in which the permissive ‘may’ can be inter-preted as expressing a duty.

‘May’ as permitted action

The English drafters are advised to use ‘may’ to authorise, but not require a person to take an action. To put it differently, ‘may’ should be used to denote discretion-ary authority.

‘It is lawful to’/ ‘it shall be lawful to’ = dopuszcza się / jest zgodne z prawem It is lawful for a person to use such force as is reasonable to prevent the suicide of another person or any act which the person believes on reasonable grounds would, if committed, result in the suicide of another person. (Crimes Act 1900 -Sect. 18 13)

It shall be lawful for collecting officers to receive certified checks drawn on National and State banks and trust companies, during such time and under such regulations as the Secretary of the Treasury may prescribe, in payment for duties on imports, and all public dues, including special customs deposits. (US Law Collection - Title 19 - Customs and Duties 14)

3.2.    Authorisation in English legislative sentences

Authorisation confers power on a natural or legal person to perform an act which otherwise that person would not be permitted to perform 15 and can be formulated by using the quasi modal phrases such as ‘be entitled to’, ‘be authorised’, ‘have the right to...’ and so forth. All these phrases usually appear in the indicative tense.

‘Be entitled to’ = być uprawnionym do

To create a right, drafters should use ‘is/are entitled to’, not “shall be entitled to”. At the same time, it must be noted that ‘shall be entitled to’ appears mostly in main clauses which present statements of law, whereas ‘be entitled’ in the present tense indicative mood occurs in subordinate clauses expressing fact-situation.

‘Be empowered’ = być umocowanym

The Board is empowered, as hereinafter provided, to prevent any person from engaging in any unfair labor practice. (US Law Collection Title 29 - Labor 16).

The agent who receives the fugitive into his custody shall be empowered to transport him to the jurisdiction from which he has fled. (US Law Collection Title 18 - Crimes and Criminal Procedure 17)

‘Be authorised / authorised’ = być upoważnionym

A person is authorised to carry out a forensic procedure on a suspect with the informed consent of the suspect. [Crimes Act 1914 (Act No. 12 of 1914)]

The corporation shall be authorized to charge a fee to the small business bor-rower, in an amount determined by the office pursuant to regulation. (California Corporations Code 18)

‘Shall have the power to’ = mieć prawo do

The Secretary shall have the power to delegation of functions; appointment of personnel, technical assistance to make delegations, to appoint such agents and employees (...). (US Code Title US Law Collection Title 29 - Labor Section 625 20)

3.3.    Negation of command, prohibition and requirement in English legislative sentences

As mentioned above, permission can also be construed as cancellation of a com-mand, prohibition or requirement. This is done by means of negation.

Use of ‘shall’ in permissions

Generally, drafters are advised against using ‘shall’ to grant permissions. Accord-ing to drafting manual of North Dakota 19, ‘shall not’ and ‘no person shall’ mean that no one is required to act. In other words, a provision that includes one of these phrases negates the obligation, but not the permission to act. Thus it has been suggested that in prohibiting action, drafters should avoid ‘shall not’ and use ‘may not’ instead. This approach, however, is not in line with Coode’s recommenda-tions; for Coode ‘it shall not be lawful’ expresses a prohibition which in fact can be better formulated by using ‘no person shall’. Coode’s suggestions have been accepted in Britain and the Commonwealth.

(1)    ‘shall not be required’ = nie jest wymagany

The Secretary of State shall not be required by subsection (5) to lay before Parliament, or may exclude from what he does to lay, anything the publication of which, in his opinion- (A) would be against the interests of national security; (B) could prejudice the prevention or detection of crime or the apprehension or prosecution of offenders; or (C) could jeopardise the safety of any person. (Police Reform Act 2002 20)

(2)    ‘shall not require’ = nie wymaga

In prescribing regulations under paragraph (1), the Secretary - (A) shall not re-quire any person to file returns on magnetic media unless such person is required to file at least 250 returns during the calendar year, and (B) shall take into account (among other relevant factors) the ability of the taxpayer to comply at reasonable cost with the requirements of such regulations. (US Law Collection Title 26 -Internal Revenue Code 21)

(3)    ‘No... shall be required’ = nie wymaga się

No person shall be required to deduct and withhold any amount under subsection (a) with respect to a disposition if paragraph (2), (3), (4), (5), or (6) applies to the transaction. (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

(4)    ‘Nothing... shall require’ = nie wymaga się

Nothing in this section shall require the payment of tax with respect to any calendar quarter or other period if the tax under section 3301 for such period, plus any unpaid amounts for prior periods in the calendar year, does not exceed $100. (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

3.4.    Permission and authorisation in Polish legislative sentences

The Polish performative verbs that express permission 22 are wolno, móc, zezwalać, dopuszczać and descriptive forms such as być dozwolonym, być dopuszczalnym. See the following examples:

(i)    wolno = ‘shall be permissible’

Wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy: 1) ukończyli co najmniej gimnazjum, 2) przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. (KP Art. 191 § 1)

It shall be permissible to employ only those young adults who: 1) have com-pleted at least junior high school; 2) present a medical certificate stating that work of a particular type is not hazardous to their health. (PLC)

(ii)    wolno = ‘shall be free’

Jeżeli wartość wkładów niepieniężnych lub przedmiotów i praw majątkowych, nabywanych przed zarejestrowaniem, ustalona przez biegłych rewidentów jest niższa przynajmniej o jedną piątą od wartości, oznaczonej w sprawozdaniu założycieli, wolno każdemu subskrybentowi zrzec się uczestnictwa w spółce. (KH25Art. 3 23)

Where the value of non-cash contributions or propriety rights and things acquired prior to registration, determined by expert auditors, is lower by at least one fifth than the value indicated in the promoters’ report, each subscriber shall be free to resign from participation in the company. (PCC2)24

(iii)    wolno = ‘shall be authorised’

Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę. (KC Art. 182)

In pursuing the swarm the owner shall be authorised to enter the land of another person but he has to redress the resulting damage. (PCC)

(iv)    może = ‘may’ / ‘shall have the right’

Odwołać prokurę może każdy wspólnik mający prawo prowadzenia spraw spółki. (KSH Art. 41 § 2)

The commercial power of attorney may be revoked by any partner who has the right to manage the affairs of the partnership. (PCCC)

Every partner having the right to conduct affairs of the partnership shall have the right to revoke the procuration. (PCOCPAC)

In Polish legislative texts, there is also można to be found. It is another form of móc, and it occurs in subjectless constructions. Polish legislators use można when they address the general public; they do not name the legal subject of the norm. This should be obvious from the context.

See the example below:

(v)    można = ‘may’

Potrącenia z tytułów wymienionych w § 1 i 2 można również dokonać z urzędu. (OP Art. 64 § 3 25)

Set-offs under the rights listed in §§ 1 and 2 may also be made ex officio. (AORFT 26)

(vi)    jest dopuszczalny = ‘is possible’

Układ jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy zapewnione jest zaspokojenie wierzycieli uprzywilejowanych i wierzycieli masy upadłości, chyba że zgodzą się oni na zawarcie układu. (PU Art. 174)

The arrangement is possible only where a guarantee exists for the satisfaction of preferential creditors and creditors of the bankruptcy estate, or where they have agreed to the making of the arrangement. (PCC)

(vii)    jest dopuszczalne = ‘is admissible’

Potrącenie jednak jest dopuszczalne, jeżeli nabywca stał się wierzycielem upadłego wskutek spłacenia jego długu (...). (PU Art. 34 § 1)

The set-off is admissible, however, where the transferee has become the bank-rupt’s creditor by paying off his debt (...). (PCC)

(viii)    jest dopuszczalne = ‘may’

Stosowanie niebezpiecznych substancji i niebezpiecznych preparatów chemicznych jest dopuszczalne pod warunkiem zastosowania środków zapewniających pracownikom ochronę ich zdrowia i życia. (KP Art. 221§ 3)

Hazardous chemical substances and preparations may be used on condition that measures are taken to protect the health and life of employees. (PLC)

(ix)    dopuszczalne jest = ‘may’ / ‘shall be allowed’

Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „sp. j.” (KSH Art. 24 § 2)

The partnership may use the abbreviated form ‘sp. j.’ in business dealings. (CCC1)

The abbreviation ‘sp.j.’ may be used in business dealings. (PCCC)

The abbreviation ‘sp.j.’ shall be allowed to be used in trading. (PCOCPAC) (x) jest dozwolone = ‘shall be permitted’ / ‘shall be allowed’ / ‘may’

W przypadkach określonych w § 1 pkt. 1 i 2 nabycie akcji własnych przez spółkę jest dozwolone tylko wtedy, gdy zostały spełnione łącznie następujące warunki: 1) nabyte akcje zostały w pełni pokryte. (KSH Art. 362 § 2)

Under the circumstances referred to in §§ (1) and (2) above, the acquisition by the company of its own shares shall be permitted only upon joint fulfilment of the following conditions: (1) the acquired shares have been fully paid up. (CCC1) In the events stipulated in § 1 points 1 and 2, the acquisition of its own shares by the company shall be allowed only if the following conditions have been all satisfied:

1) the acquired shares have been paid for in full. (PCCC)

In the cases referred to in paragraph 1, subparagraphs 1 and 2, the company may acquire its own shares only if the following conditions have been satisfied jointly: 1) acquired shares are fully paid up. (PCOCPAC)

(xi) zezwala = ‘permit’

Do przestrzegania tajemnicy skarbowej obowiązane są również inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tajemnicą skarbową, chyba że na ich ujawnienie zezwala przepis praw. (OP Art. 294 § 4)

Other persons to whom information covered by fiscal confidentiality was made accessible shall also observe fiscal confidentiality, unless the provisions of law permit the disclosure of such. (AORFT)

3.5.    Explicit limitation in permissions in Polish legislative sentences

Some prohibitions can be transformed into permissions by making the statement of law positive as well as the excluded condition. In Polish jedynie and/or tylko are used to introduce the condition:

(i)    może jedynie i tylko = ‘may only and if’ / ‘shall not other than and only’ Udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. (KSH Art. 199 § 1)

A share may be redeemed only after the company has been registered and if the articles of association so provide. (CCC1)

A share may be redeemed only following registration of the company in the register and only if the articles of association so provide. (PCCC)

Shares shall not be redeemed other than upon the company being entered in the register and only where the company deed so provides. (PCOCPAC)

(ii)    mogą tylko w przypadku gdy = may only if / can only where / may only in the case if

Nowe interesy mogą być podejmowane tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do ukończenia spraw w toku. (KSH Art. 77)

New business may be undertaken only if this is indispensable for the closing of the current business. (CCC1)

New business can be transacted only where this is necessary to close the business in progress. (PCCC)

New interests may be undertaken only in the case if it is necessary to finish the pending matters. (PCOCPAC)

3.6.    Negative obligation in Polish legislative sentences

As asserted above, permission can also be expressed by negation of obligation. Occasionally, the Polish drafter resorts to the negation of the modal auxiliary musieć, that of other performative verbs such as wymagać, obowiązywać and the negation of descriptive forms such as być zobowiązanym, być obowiązanym. Ne-gation is manifested in Polish by means of negative markers. They are either free forms such as the negative particle nie or affixes.

(i)    nie musi - ‘does not have to’

Świadek nie musi być obecny przy czynnościach kontrolnych dotyczących przeprowadzenia dowodu z ksiąg, ewidencji, zapisków lub innych dokumentów. (OP Art. 288 § 3)

The witness does not have to be present for audit acts relating to gathering evi-dence from books, records, notes, or other documents. (AORFT)

(ii)    nie jest obowiązany = ‘shall not be obliged’ / ‘shall not be obligated’ Komandytariusz nie jest obowiązany do zwrotu tego, co pobrał tytułem zysku na podstawie sprawozdania finansowego (...). (KSH Art. 112 § 4)

A limited partner shall not be obliged to return whatever he received as profit on the basis of the financial statements. (CCC1)

A limited partner shall not be obligated to return what he received in respect of profit under the financial report. (PCCC)

A limited partner shall not be required to refund what he collected as profit on the basis of financial statement. (PCOCPAC)

(iii)    nie wymaga = ‘shall not be necessary’

Projekt rozporządzenia, o którym mowa w § 1, nie wymaga skierowania do zaopiniowania przez organizacje związkowe i organizacje pracodawców. (KP Art. 241¹⁸)

It shall not be necessary to seek an opinion of trade union organizations and organizations of employers on draft regulation referred to in paragraph. (PLC)

(iv)    nie wymaga = ‘shall not require’

Orzeczenie o odpowiedzialności, o której mowa w § 1, (...), nie wymaga uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowych spółki. (OP Art. 115 § 4)

A decision [orzeczenie] on the liability referred to in § 1 (...), shall not require prior issuance of an administrative decision specifying the amount of the partner-ship’s tax arrears. (AORFT)

(v)    nie być zobowiązanym - ‘shall not’

Wspólnicy którzy po upływie terminu sześciomiesięcznego, przewidzianego w § 1 artykułu poprzedzającego, otrzymali w dobrej wierze przypadającą na nich część majątku spółki, nie są zobowiązani do jej zwrotu celem pokrycia należności wierzycieli. (KH Art. 276 § 2)

Shareholders who, after the expiry of the six-month period provided for under paragraph 1 of the preceding Article, have obtained in good faith the part of the company’s assets due to them, shall not return it in order to cover the creditors’ claim. (PCC2)

It must be remembered that ‘shall not’ may also be interpreted as prohibition to perform a legal act - in this context to return the company’s assets - which may jeopardise correct rendering of legal modality as such. In the case where construc-tion approaches of the same perfomative phrase vary among different TT recipi-ents, it is more advisable to use ‘shall not be required’, the interpretation of which is clear and unambiguous to target receivers.

3.7.    Authorisation in Polish legislative sentences

To convey an authorisation, the Polish drafter uses the following verbs and phras-es in the normative indicative:

(i)    jest uprawniony = ‘shall be entitled’

Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. (KC) Each partner shall be entitled and bound to manage the partnership’s affairs. (PCC)

(ii)    uprawnia = ‘entitles’

Organ podatkowy, w drodze decyzji, określa wysokość straty poniesionej przez podatnika, jeżeli wysokość straty różni się od wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji, a poniesienie straty, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, uprawnia do skorzystania z ulg podatkowych. (OP Art. 24)

A tax authority through an administrative decision shall specify the amount of a loss suffered by a taxpayer if the amount of a loss differs from the amount pro-ceeding from a filed declaration and incurring a loss entitles tax reliefs to be used in accordance with provisions on tax law. (AORFT)

(iii)    uprawnienie przysługuje = ‘the right shall vest in’

Uprawnienie, o którym mowa w art. 64 § 1, przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy z tytułu: 1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 420¹ Kodeksu cywilnego. (OP Art. 65 § 1)

The right referred to in Article 64 § 1 shall also vest in a taxpayer in relation to a district, county, or province under: (1) final judicial judgement issued on the basis of Article 420¹ of the Civil Code. (AORFT)

(iv)    uprawnienie przysługuje = ‘shall be entitled‘

Akcjonariuszowi spółki publicznej przysługuje uprawnienie do imiennego świadectwa depozytowego wystawionego przez podmiot prowadzący rachunek papierów wartościowych zgodnie z przepisami o publicznym obrocie papierami wartościowymi. (KSH Art. 328 § 6)

A shareholder of a public company shall be entitled to receive a registered de-pository certificate issued by a an entity maintaining a securities account pursuant to the provisions of the Act on Public Trading in Securities. (CCC1)

(v)    upoważnia = ‘entitle’

Prokura upoważnia do wszystkich czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem jakiegokolwiek przedsiębiorstwa zarobkowego. (KH Art. 61)

The right of commercial representation shall entitle to all judicial and extrajudi-cial acts connected with running any type of a profit making enterprise. (PCC2)

(vi)    upoważnia = ‘shall authorise’

Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego. (KC Art. 921) Whoever transfers to another party (the remittee) a performance of a third party (the remitter) shall authorise thereby the remittee to accept the performance and the remitter to effect it on the account of the remitting party. (PCC)

(vii)    ma prawo - ‘shall have the right’ / ‘shall be entitled’ / ‘is entitled’

Jeżeli w drodze egzekucji ma nastąpić sprzedaż udziału, („) spółka ma prawo przedstawić osobę, która nabędzie udział (...). (KSH Art. 185 § 1)

Where a share („) is to be disposed of through execution, the company shall have the right to designate a person who shall acquire the share (...). (CCC1)

If, in the course of enforcement proceedings, there is to be a sale of the share („) the company shall be entitled to present the party who will acquire the share (...). (PCCC)

Where a share to be sold under execution is (...) transferable only subject to the consent of the company... the company is entitled to present a person willing to acquire the share (...). (PCOCPAC)

(viii)    jest umocowany - ‘shall be entitled’

W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawomocniony do prowadzenia jej spraw. (KC Art. 866)

In the absence of contrary provisions of the deed of partnership or a partner’s resolution, each partner shall be entitled to represent the partnership within the limits to which he is entitled to conduct its affairs. (PCC)

3.8.    Obligation and entitlement in Polish legal provisions

Occasionally, legislators wish to include both obligation and power within the same provision. This is done by use of doublets: być uprawnionym i obowiązanym and mieć prawo i obowiązek. See the following examples:

(i)    jest uprawniony i obowiązany = ‘shall have the right and duty’ / ‘shall be entitled and obligated to’ / ‘may and shall...’

Odwołany członek zarządu jest uprawniony i obowiązany złożyć wyjaśnienia (...). (KSH Art. 370 § 3)

The removed member of the management board shall have the right and duty to furnish explanations. (CCC1)

A dismissed member of the management board shall be entitled and obligated to offer explanations (...). (PCCC)

The recalled member of the management board may and shall („) furnish expla-nations. (PCOCPAC)

(ii)    są obowiązani i uprawnieni = ‘shall have the right and duty’ / ‘shall be obligated and entitled’ / ‘shall have the duty and right to’

Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, wszyscy jego członkowie są obowiązani i uprawnieni do wspólnego prowadzenia spraw spółki (...). (KSH Art. 371 § 1)

Where the management board is composed of more than one member, all of its members shall have the right and duty to jointly conduct the company’s affairs. (CCC1)

If the management board comprises several members, all the members shall be obligated and entitled to jointly manage the affairs of the company. (PCCC) Where the management board consists of more than one person, all members shall have the duty and right to jointly manage the affairs of the company. (PCOCPAC)

4.    Prohibition in legislative sentences
4.1.    Prohibition in English legislative sentences

Prohibitions are legal speech acts with the illocutionary force of forbidding 27. The most common type of prohibitions are acts which person/s and/or authorities are explicitly forbidden to perform and whose performance is punishable by sanction. Thus, Weinberger regards such prohibitions as negative commands: X is obliged to refrain from performing act A; if X performs act A, he/she/it is subject to pun-ishment. Following this logic any criminal provisions are taken to constitute pro-hibitions.

The Anglophone drafters may use ‘shall not’, ‘may not’ and ‘must not’ in legal prohibitions. To impose a duty not to act - a prohibition - the drafter may use ‘shall’, ‘must’, or ‘may’ combined with ‘not’ as follows:

The commissioner shall not impose an additional fee for late applications.

A person must not operate a motor vehicle in violation of motor vehicle noise rules adopted by the pollution control agency.

4.1.1.    Use of ‘may not’ in legal prohibitions

According to the “2003 Legislative Drafting Manual” of North Dakota, the draft-er should use ‘may not’ if a right, privilege or power is intended to be denied. In other words, ‘may not’ negates the permission to act and functions as a complete prohibition.

Phrase

The commissioner may not issue a license.

A person may not operate a without a license.

The clerk may not release the report.

Interpretation

It is beyond the power of the commis-sioner to issue the license.

A person is not permitted to do the speci-fied act without a license.

The clerk is prohibited from releasing the report.

Although this construction is very popular in American legislative drafting, cau-tion must be taken since ‘may not’ can also be misread especially by people who are not acquainted with the conventions of legal drafting or with the principles of statutory interpretation.

4.1.2.    ‘No ... may’ (nie można) as legal prohibition

Other expressions of prohibition include ‘no... may’. It must be pointed out that the very phrase ‘no person may’ is considered to be a ‘verbal overkill’ as it pro-vides unneeded emphasis.

Phrase                                 Interpretation

no person may                          no person is authorised to

(i)    No election may be made in respect of ordinary shares in a venture capital trust. (Finance Act 2002 28)

Of particular note is the fact that in the majority of cases ‘no... may’ appears with passive voice constructions.

4.1.3.    ‘Must not’ as legal prohibition

Negation of the modal auxiliary ‘must’ is also used to express prohibition in English legislative texts. Unlike ‘may not’, ‘must not’ denotes clear and unam-biguous prohibition of a legal action. See the following examples:

‘must not’ = nie może / nie wolno

(i)    The occupier of premises must not refuse or unduly delay entry to the prem-ises by a person entitled to enter the premises under section 285B or 285C. (Work-place Relations Act 1996 29)

4.1.4.    ‘Is/are not to...’ in legal prohibition

The performative ‘is not to / are not to’ can be construed as a command not to perform some act. See the following example:

For the purposes of paragraph (3)(e), junior wage provisions are not to be treat-ed as constituting discrimination by reason of age. (Workplace Relations Act 1996)

4.1.5.    Other descriptive patterns to express prohibition

There are also some other descriptive patterns which express prohibition which are formulated by negating permission to perform a given act. They include ‘it is unlawful...’, ‘no... shall be permissible’, ‘no... shall be permitted’. According to American drafting manuals, the phrase ‘it is unlawful’ should be replaced with ‘a person may not’.

It must be noted that the phrase ‘it is unlawful’ is still used by drafters. See the example below:

‘it is unlawful’ = jest niezgodne z prawem

(i)    It is unlawful to offer or display for sale or sell any good, with or without a Government trademark, in a manner that falsely suggests that it is Indian pro-duced, an Indian product, or the product of a particular Indian or Indian tribe or Indian arts or crafts organisation, resident within the United States. (US Law Collection, Title 19. Customs and Duties, Part I. Chapter 53, Sec. 1159 30) Moreover, ‘it shall be unlawful’ is quite a popular pattern in the English legislative texts. It usually occurs either as:

(1)    it shall be unlawful for X to do Y, where X is a legal subject and Y is a legal action.

It shall be unlawful for any person knowingly to distribute explosive materials to any individual who: (1) is under twenty-one years of age; (2) has been con-victed in any court of a crime punishable by imprisonment for a term exceeding one year; (3) is under indictment for a crime punishable by imprisonment for a term exceeding one year; (4) is a fugitive from justice; (5) is an unlawful user of or addicted to any controlled substance (as defined in section 102 of the Controlled Substances Act. (US Law Collection, Title 18 - Crimes and Criminal Procedurę 31)

(2)    or it shall be unlawful to do Y, where Y is a legal action, and a legal subject is not expressly named.

It shall be unlawful to make entry of any vessel or to unlade the cargo or any part thereof of any vessel elsewhere than at a port of entry: Provided, That upon good cause therefor being shown, the Commissioner of Customs may permit entry of any vessel to be made at a place other than a port of entry designated by him, under such conditions as he shall prescribe. (US Law Collection, Title 19 - Customs and Duties)

Other descriptive patterns to express prohibition include as follows:

‘No... shall be permitted’ = nie zezwala się

Notwithstanding paragraph (1), no employer shall be permitted to reduce the hourly wage rate prescribed by certificate under this subsection in effect on June 1, 1986, of any handicapped individual for a period of two years from such date with-out prior authorization of the Secretary. (US Law Collection, Title 29 - Labor 32)

‘No... shall be permissible’ - jest niedozwolone / nie dopuszcza się

No postponement shall be permissible because of general congestion of the court’s calendar. (US Law Collection Title 18 - Crimes and Criminal Procedure)

4.2.    Negating privilege or right in English legislative sentences

To negate a right, the drafter should use ‘be not entitled to’33.

(i)    An employee is not entitled to guarantee payments in respect of more than the specified number of days in any period of three months. (Employment Rights Act 1996 34)

(ii)    ‘No... shall be entitled’ = nikt nie jest uprawniony

No person shall be entitled to recover any amount by reason of this section from a trust to which section 664 applies (determined without regard to this section). (US Law Collection - Title 26 - Internal Revenue Code)

Apart from the negation of ‘be entitled’, Anglophone drafters use ‘shall not author-ize’, ‘shall not be authorized’, ‘nothing... shall authorise’, ‘nothing... shall authorise’, ‘shall have no right’, ‘is not empowered’, ‘shall not have power’ and ‘no... shall have power’. See the following examples:

(iii)    ‘Shall not authorize’ = nie upoważnia

This section shall not authorize any assessment of tax for the preceding taxable year which is made after the due date of the taxpayer’s return for such taxable year (determined with regard to any extensions. (US Law Collection - Title 26 - In-ternal Revenue Code)

(iv)    ‘Shall not be authorized’ = nie jest upoważniony

Those employees shall not be authorized to take any person into custody even though the person to whom the notice is delivered does not give his or her written promise to appear in court. (California Corporations Code)

(v)    ‘Nothing... shall authorise’ = nie upoważnia

Nothing in sub-paragraph (6) shall authorise the Commission to require the disclosure of any information the disclosure of which to the appellant has been or is capable of being withheld by virtue of regulations made under section 20(5). (Police Reform Act 2002)

(vi)    ‘Shall have no right’ = nie ma prawa

Subject to subsection (2), a subsidiary which is a member of its holding company shall have no right to vote at meetings of the holding company or any class of members thereof. (Companies Act 1963 35)

(vii)    ‘Is not empowered’ = nie jest umocowany

The Court is not empowered to make a particular order under subsection (1) if the order would prejudice a right, or an estate in property, acquired by a person (other than the non licensee) in good faith, for valuable consideration and without notice of the facts entitling the client to give the notice. (Corporations Act 2001 of Canada 36)

(viii)    ‘Shall not have power’ = nie ma prawa

Where an order under this section requires the company not to make any, or any specified, alteration in its memorandum or articles, then, notwithstanding anything in the Companies Acts, 1963 to 1983, the company shall not have power without the leave of the court to make any such alteration in breach of that requirement. [Companies (Amendment) Act 1983 37]

4.3.    Prohibition in Polish legislative texts

Prohibition in Polish legislative texts is mainly expressed by way of negation of such permission-granting verbs as wolno, może.

(i)    nie wolno = no... may be / may not / no... shall be

W czasie trwania spółki nie wolno zwracać wspólnikom wniesionych wkładów tak w całości, jak i w części (...). (KSH Art. 189 § 1)

... no full or partial reimbursement of contributions may be made to the sharehold-ers. (CCC1)

During the term of the company, the contributions made by the shareholders may not be returned to them in whole or in part... (PCCC)

Throughout the lifetime of the company no full or partial refund of contributions shall be made to the shareholders. (PCOCPAC)

(ii)    nie wolno = ‘must not’

Podczas trwania spółki nie wolno zwracać akcjonariuszom dokonanych wpłat na akcje ani w całości, ani w części, wyjąwszy przypadki, przewidziane w dziale niniejszym. (KH Art. 353)

During the company’s lifetime the payments for shares must not be returned, either in full or partly, to shareholders, save only for cases provided for under the present Section. (PCC2)

(iii)    nie wolno = ‘shall not be allowed to’

Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zachowania w stanie nie pogorszonym. (KC Art. 839)

The keeper shall not be allowed to use the thing without the consent of the de-positor unless that is necessary to preserve it in a non-deteriorated condition. (PCC)

(iv)    nie wolno = ‘may not’

Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia. (KC Art. 147)

The owner may not carry out earth work in such a manner that it would threaten neighbouring real estates with a loss of support. (PCC)

(v)    nie wolno = ‘it shall not be permissible’

Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. (KP Art. 237³ § 1) It shall not be permissible to allow an employee to work in posts for which he/ she lacks required qualifications, necessary skills and sufficient knowledge of the provisions of law and rules of work safety and hygiene. (PLC)

4.3.1.    Nie móc as prohibition

Nie może can also be used to impose a legal ban in Polish legislative texts. It must be noted, however, that the modal auxiliary móc (infinitive) is ambiguous since it may be read in many different ways.

(i)    nie może = must not / may not

Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. (KSH Art. 14 § 1)

A non-transferable right or performance of work or service must not be the object of a contribution. (CCC1)

An inalienable right or the provision of work or services may not constitute a contribution. (PCCC)

The negation of nie można has also been interpreted in a number of different ways, which resulted in a variety of English quasi-modal expressions as follows:

(ii)    nie można = ‘cannot’ / ‘may not’ / ‘nor can’ / ‘shall not’ / ‘neither may’ Wynagrodzenia za usługi świadczone przy powstaniu spółki nie można wypłacać ze środków wpłaconych na pokrycie kapitału zakładowego, jak również zaliczać na poczet wkładu wspólnika. (KSH Art. 158 § 2)

Payment for services provided upon incorporation of the company cannot be made from the funds paid to the share capital and may not be credited towards the shareholder’s contribution. (CCC1)

Remuneration for services provided upon creation of the company may not be paid from the funds paid in for the share capital, nor can it be credited towards the shareholder’s contribution. (PCCC)

Remuneration for services rendered towards the company’s coming into existence shall not be disbursed out of moneys paid in towards the initial capital, and nei-ther may it be credited to a shareholder’s contribution. (PCOCPC)

(iii)    nie można = ‘shall not’

Nie można ogłosić upadłości państwowych i komunalnych jednostek orga niza-cyjnych, chyba że ustawa wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa i gminy za ich zobowiązania, Kasy Chorych, instytucji i organizacji utworzonych w drodze ustawy. (PU Art. 3 § 1)

State and municipal organizational entities shall not be declared bankrupt except in the case where an Act excludes the liability of the State Treasury and a commune for their obligations, as well as of the National Health Insurance Funds, and the institutions and organizations established pursuant to the provisions of statutory law. (BL)

A great variety of translation ‘solutions’ derives from the inherent vagueness and fuzziness of nie można which can denote either lack of possibility or prohibition. The above examples show also different interpretation approaches adopted by particular translators (British vs. American drafting) who do follow TL norms indicative of the drafting styles they are familiar with.

4.3.2.    Other ways of expressing prohibition in Polish legislative sentences
(i)    zakaz dotyczy = ‘prohibition shall apply’

Zakaz ten dotyczy również obejmowania lub nabywania udziałów (...). (KSH Art. 200)

This prohibition shall also apply to subscription for or acquisition ... of such shares (...). (CCC1)

This prohibition shall also apply to the subscription for, acquisition ... of the shares (.). (PCCC)

This prohibition shall apply equally to the taking up, acquisition ... of such shares (.). (PCOCPC)

(ii)    stosuje się zakaz = ‘shall be bound by non-’ / ‘non-... shall apply’ / ‘prohi-bition shall apply’

Do członków takich stosuje się zakaz konkurencji (...). (KSH Art. 390 § 3)

Such members shall be bound by the non-competition obligation referred to in Article 380. (CCC1)

The non-competition rule referred to in Art. 380 shall apply to such members. (PCCC)

The competition prohibition referred to in Article 380 shall apply to such mem-bers. (PCOCPAC)

(iii)    zakaz obowiązuje = ‘prohibition shall bind’ / ‘prohibition shall apply’

W okresie likwidacji zakaz konkurencji obowiązuje tylko osoby będące likwidatorami. (KSH Art. 69)

During liquidation, the prohibition of competition shall bind only the liquidators. (CCC1)

During liquidation, the prohibition on competitive activity shall apply only to persons serving as liquidators. (PCCC)

During liquidation, the prohibition of competition shall only apply to persons being the liquidators. (PCOCPAC)

4.4.    Prohibition as lack of entitlement in Polish legislative sentences

As mentioned above, some prohibitions may take the form of negations of permis-sions and authorisations. These include as follows:

(a)    nie przysługuje prawo = ‘is not entitled’

Wierzycielowi nie służy prawo do zwrotu kosztów czynności podjętych przez niego w postępowaniu upadłościowym. (PU Art. 86 § 1)

The creditor is not entitled to the reimbursement of the costs of the acts he has performed in the bankruptcy proceedings. (PCC)

(b)    nie przysługuje prawo = ‘shall not be vested with the right to’ / ‘shall not have the right to’

Akcjonariuszowi nie przysługuje prawo wypowiedzenia umowy spółki. (KSH Art. 149 § 2)

A shareholder shall not be vested with the right to terminate the statutes. (CCC1) A shareholder shall not have the right to terminate the articles of association. (PCCC)

A shareholder shall not have the right to terminate a partnership deed. (PCOCPAC)

(a) nie jest dopuszczalne = ‘is not admissible’

Potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli wierzyciel stał się dłużnikiem masy upadłości. (PU Art. 36)

The set-off is not admissible where the creditor has become the debtor to the bankruptcy estate. (PCC)

(c)    nie jest dopuszczalny = ‘may not’ / ‘shall not be permitted’ / ‘shall not be admissible’

Nie jest dopuszczalny podział spółki akcyjnej, jeżeli kapitał zakładowy nie został pokryty w całości. (KSH Art. 528 § 1)

A joint-stock company may not be divided if its share capital has not been fully paid up. (CCC1)

A division of a joint-stock company shall not be permitted where the share capital has not been paid in full. (PCCC)

A division of a joint-stock company shall not be admissible unless the initial capital was fully paid up. (PCOCPAC)

(b)    nie ma prawa = ‘shall not have the right to’ / ‘may not’

W spółce jednoosobowej w organizacji jedyny wspólnik nie ma prawa reprezentowania spółki. (KSH Art. 162)

In a single-member company in organisation, the sole shareholder shall not have the right to represent the company. (CCC1)

In a single-shareholder company in organisation, the single shareholder shall not have the right to represent the company. (PCCC)

In a sole-shareholder company in organization, the sole shareholder may not represent the company. (PCOCPAC)

4.5.    Lack of authorisation and obligation in Polish legislative sentences

Occasionally, the Polish legislator may want to express lack of authorisation and obligation within the same legislative sentence. Then he/she uses such phrases as nie być uprawnionym ani zobowiązanym:

(i)    nie jest uprawniony ani zobowiązany = ‘shall be neither entitled nor obli-gated’

Wspólnik nie jest uprawniony ani zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu. (KH Art. 104)

A partner shall be neither entitled nor obligated to increase the agreed contribu-tion. (PCC2)

It must be noted that the practice of expressing both lack of obligation and au-thorisation within one legislative sentence is not a common one.

5.    Legal subject

Legislative texts are written in the third person singular. As Bowers correctly observes, ‘third person form implies a neutral transmitter and it is the form in which to present a statement as authoritative’38. The legal subject should be con-strued here as a person to whom the norm is addressed which may or may not be the grammatical subject of a legislative sentence.

5.1.    Legal subject in English legislative sentences

In the case of universal provisions, where norms are applicable to everyone, An-glophone drafters make use of ‘every person’, ‘all persons’, ‘each person’, ‘any person’, ‘whoever’, ‘a person who’, and the negative ‘no person’. See the follow-ing examples:

(i)    Whoever, being a consul, or vice consul, or other person employed in the consular service of the United States, knowingly certifies falsely to any invoice, or other paper, to which his certificate is authorized or required by law, shall be fined under this title or imprisoned not more than three years, or both. (Crimes and Criminal Procedurę - US Law Collection Title 18)

(ii)    Subject to this section, every person who reports goods under subsection 95(1) shall, at the time of reporting, furnish an officer at a customs office with the statistical code for the goods. (Customs Act 39)

(iii)    No person shall, physically or otherwise, do or attempt to do any of the fol-lowing: (a) interfere with or molest an officer doing anything that the officer is authorized to do under this Act; or (b) hinder or prevent an officer from doing anything that the officer is authorized to do under this Act. (Customs Act)

(iv)    Each person who conducts any wagering pool or lottery shall be liable for and shall pay the tax under this subchapter on all wagers placed in such pool or lottery. (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

(v)    A person who knowingly violates section 922(u) shall be fined under this title, imprisoned not more than 10 years, or both. (Crimes and Criminal Procedure - US Law Collection Title 18)

(vi)    Subject to subsection (3), any person who is liable to pay an amount of duties in respect of imported goods shall pay, in addition to the amount, interest at the specified rate for the period beginning on the first day after the day the person became liable to pay the amount and ending on the day the amount has been paid in full, calculated on the outstanding balance of the amount. (Customs Act)

(vii)    All persons liable for the tax on distilled spirits under paragraph (1) of this subsection, or under subsection (a) or (b), or under any similar prior provisions of internal revenue law, shall be relieved of any such liability at the time, as the case may be, the distilled spirits are exported, deposited in a foreign-trade zone, used in the production of wine, used in the production of nonbeverage wine or wine products, deposited in customs bonded warehouses, laden as supplies upon, or used in the maintenance or repair of, certain vessels or aircraft, or used in certain research, development, or testing, as provided by law. (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

5.2.    Legal subject in Polish legislative sentences

Polish drafters, on the other hand, apply impersonal formulations which constitute grammatically subjectless constructions, such as nie wolno for ‘no person shall’, można for ‘every person may’. Occasionally, the Polish negative pronoun - nikt is used. See the following example:

Od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisu do rejestru nikt nie może się powoływać w stosunku do spółki (...). (KH Art. 23 § 1)

From the date of Monitor Sądowy i Gospodarczy, where the entry to register was published, no one can claim withrespect to the company (...). (PCC2)

In the example above the translators used ‘no one’ for nikt, which in terms of lexis is not the best choice to make; ‘no person’ seems to be more suitable here.

5.3.    Legal subject in penal provisions
(i)    kto = ‘whoever’ / ‘a person who’ / ‘any person who’

Kto, będąc członkiem zarządu spółki handlowej, dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe, o których mowa w art. 206 § 1 i art. 374 § 1, nie zawierają danych określonych w tych przepisach - podlega grzywnie do 10 000 złotych. (KSH Art. 595 § 1)

Whoever, being a member of the management board of a commercial company or partnership allows that the letters and commercial orders, referred to in Article 206, paragraph 1 and Article 374, paragraph 1, do not contain the particulars specified in these provisions - shall be liable to a fine of up to 10,000 zlotys. (PCOCPAC)

A person who, while serving as a member of the management board of a com-mercial company, allows that the written communications and orders referred to in Art. 206 § 1 and Art. 374 § 1, do not include the data set out in these provisions, shall be subject to a fine of up to 10,000 zlotys. (PCCC)

Any person who, while acting in the capacity of a member of the management board of a commercial company allows that the letters and commercial orders, referred to in Article 206, § 1 and Article 374, § 1, do not contain data specified in said Articles - shall be liable to a fine of up to 10,000 zlotys. (CCC1)

(ii)    kto = ‘anyone who’

Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten też może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. (KC Art. 87) Anyone who made a declaration of intent under the influence of an illegal threat posed by the other party or a third person may evade the legal effects of the declara-tion if it follows from the circumstances that he had a reason to fear that he or an-other person was in serious danger with respect to their persons or property. (PCC)

(iii)    sprawca czynu = ‘perpetrator of an act’

Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2. (Art. 306 § 3 OP)

If the perpetrator of an act specified in § 1 or § 2 acted unintentionally, he shall be subject to imprisonment up to two years. (AORFT)

6.    Criminal sanction in legislative sentences
6.1.    Criminal sanctions in English legislative sentences

In the case of legal norms which apply to all persons (the so-called universal norms), the criminal sanction takes the following form:

A person who does X is liable/subject to punishment Y.

Any person who does X is liable to punishment Y. Whoever does X is liable to punishment Y. Whoever does X shall be punished Y.

See the examples below:

(i)    Title 18. Part. 1. Sec. 2. (a)

Whoever commits an offense against the United States or aids, abets, counsels, commands, induces or procures its commission, is punishable as a principal. (US Code Collection, Title 18, Part 1, Chapter 1, Sec. 1 40)

(ii)    Whoever is convicted of any crime prohibited by this chapter, which has re-sulted in the death of any person, shall be subject also to the death penalty or to imprisonment for life. (US Code Collection Title 18 Part 1, Chapter 2, Sec. 34 41)

(iii)    A person who, in furtherance or to escape detection of a major drug offense and with the intent to intimidate, harass, injure, or maim, fires a weapon into a group of two or more persons and who, in the course of such conduct, causes grave risk to any human life shall be punished by a term of no more than 25 years, by fine under this title, or both. [US Code Collection Title 18 Part 1, Sec. 36. (b)(1)42]

(iv)    Whoever engages in the conduct constituting the offense shall be imprisoned for not more than one year or fined in the amount set forth in this title, or both. [US Code Collection Title 18 Part 1, Chapter 11, Sec. 216 (a)(1)43]

(v)    Whoever obstructs, or attempts to obstruct, or in any way interferes with or prevents the enforcement of this section, shall be liable to the penalties prescribed in subsection (a). [US Code Collection Title 18 Part 1, Chapter 77, Sec. 1581. (1)44]

(vi)    Any person who conspires to commit any offense defined in this section or section 1957 shall be subject to the same penalties as those prescribed for the offense the commission of which was the object of the conspiracy. [US Code Collection Title 18 Part 1, Chapter 95, Sec. 1956 (h)45]

(vii)    (c) Whoever receives, possesses, conceals, stores, barters, sells, or disposes of, any property or money or other thing of value which has been taken or stolen from a bank, credit union, or savings and loan association in violation of subsec-tion (b), knowing the same to be property which has been stolen shall be subject to the punishment provided in subsection (b) for the taker. (US Code Collection Title 18 Part 1, Chapter 103, Sec. 2113 46)

6.2.    Criminal sanction in Scottish legislation

In order to apply criminal sanction the Scottish drafter makes use of the following patterns:

A person guilty of X shall be liable to punishment Y.

Any person who does X shall be liable to Y. If P does X, then P shall be liable to Y.

See the following examples:

(i)    ‘shall be liable to imprisonment’ = podlega uwięzieniu

(1)(5) Subject to subsection (6) below, a person guilty of an offence under section 1, 2 or 3 of this Act shall be liable—

(a)    on conviction on indictment, to imprisonment for any term of imprisonment up to and including life imprisonment; and

(i)    (on summary conviction, to imprisonment for a term not exceeding 3 months. [Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995 47]

(2)    5.—(1) Any person who has unlawful sexual intercourse with any girl under the age of 13 years shall be liable on conviction on indictment to imprisonment for life. [Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995]

(3)    Any person who attempts to have unlawful sexual intercourse with any girl under the age of 13 years shall be liable on conviction on indictment to imprison-ment for a term not exceeding two years or on summary conviction to imprison-ment for a term not exceeding three months. [Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995]

(ii)    ‘shall be liable to a fine’ = podlega karze grzywny

19.—(1) Where a public service vehicle or railway passenger vehicle is being operated for the principal purpose of conveying passengers for the whole or part of a journey to or from a designated sporting event, then—

(a) any person in possession of alcohol on the vehicle shall be guilty of an offence and liable on summary conviction to imprisonment for a period not exceeding 60 days or a fine not exceeding level 3 on the standard scale or both. [Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995]

(iii)    ‘shall be liable to be punished’ = podlega karze

14.    If, in the trial of an indictment for rape or an offence under section 5(1) of this Act, the jury—

(a)    are not satisfied that the accused is guilty of the charge or of an attempt to commit the charge; but

(b)    are satisfied that the accused is guilty of an offence under section 5(2) or (3) or 7(2) or (3) of this Act, or of an indecent assault,

the jury may acquit the accused of the charge mentioned in paragraph (a) above, and find him guilty of such offence as is mentioned in paragraph (b) or of an in-decent assault, and the accused shall be liable to be punished in the same manner as if he had been convicted upon an indictment for such offence or “for indecent assault”. [Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995]

(iv)    ‘shall be liable to the penalties’ = podlega karom

11.    (4) Every female who is proved to have, for the purposes of gain, exercised control, direction or influence over the movements of a prostitute in such a man-ner as to show that she is aiding, abetting or compelling her prostitution with any other person, or generally, shall be liable to the penalties set out in subsection (1) above. (Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995 48]

6.3.    Criminal sanction in Polish legislative sentences

In order to express criminal sanction the Polish drafter uses customary phrases such as podlegać karze.

Criminal provisions usually take the form of either a relative clause or a condi-tional sentence as follows:

Whoever does X is liable to punishment Y. (Kto czyni X podlega karze Y.) If P does X, then P is liable to punishment Y. (Jeżeli P czyni X, podlega karze Y.)

See the following examples:

(i)    kto... podlega karze grzywny = ‘any person... shall be liable to a fine’

Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy albo kierując pracownikami, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny. (KP Art. 283 § 1) Any person responsible for work safety and hygiene in an employing establishment or otherwise managing employees, who fails to observe the provisions on work safety and hygiene, shall be liable to a fine. (PLC)

(ii)    kto... podlega karze pozbawienia wolności = ‘anyone... shall be subject to imprisonment’

Kto, będąc obowiązanym do zachowania tajemnicy skarbowej, ujawnia informacje objęte tą tajemnicą, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5. (OP Art. 306. § 1)

Anyone obligated to observe fiscal confidentiality who discloses information cov-ered by such confidentiality shall be subject to imprisonment for up to five years. (AORFT)

6.3. 1. Alternative ways of punishment in Polish legislative sentences

The drafter may name alternative ways of punishment by using the phrase: podlega karze ... albo karze... - when only one alternative can apply.

(ii) albo = ‘or’

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. (KSH Art. 587)

Where the perpetrator acts unintentionally - he shall be liable to a fine, a pen-alty of restriction of liberty or deprivation of liberty of up to one year. (PCOCPAC) If the perpetrator acts unintentionally, he shall be subject to a fine, a penalty of restriction of liberty or imprisonment for up to one year. (PCCC)

Where the perpetrator acts unintentionally - he shall be liable to a fine, penalty of restriction of freedom or imprisonment of up to one year.

6.4.    Mandatory obligation in criminal sanction

Criminal sanction which provides for application of different types of punishment cumulatively takes the form of podlega karze... i karze... (the so-called manda-tory obligation) as follows:

(i)    podlega karze... i grzywnie = ‘shall be liable to penalty... and a fine’ / ‘shall be subject to a penalty of... and a fine’

Kto, biorąc udział w tworzeniu spółki handlowej lub będąc członkiem jej zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej albo likwidatorem, działa na jej szkodę -podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywnie. (KSH Art. 585)

1.    Whoever, participating in the creation of a commercial company or partnership or being a member of the management board, supervisory board or audit commis-sion, or a liquidator thereof, acts to its detriment - shall be liable to penalty of a deprivation of liberty of up to five years and a fine. (PCOCPAC)

A person who, while participating in the creation of a commercial company or serving as a member of its management board, supervisory board or audit com-mittee or as a liquidator, acts to the detriment of the company, shall be subject to a penalty of imprisonment for up to 5 years and a fine. (PCCC)

Any person who, while taking part in establishment of a commercial company or acting in the capacity of a member of its management board, supervisory board or auditors’ committee, or a liquidator, acts to its detriment - shall be liable to penalty of imprisonment of up to 5 years and a fine. (CCC1)

6.5.    Defining the scope of punishment in English and Polish criminal provisions

In English criminal provisions the following patterns of usage can be observed: (i) ‘shall be liable to a penalty not exceeding...’ = podlega karze w wysokości do If the agent fails to comply with the requirements of a notice duly served on him, he shall be liable to a penalty not exceeding £50 for each failure, and non-compliance as respects sums in his hands when the notice is given, or as respects any one payment subsequently received by him, shall be treated as a separate failure (Income and Corporation Taxes Act 1988 49).

(ii)    ‘shall be liable to a penalty of not more than’ = podlega karze w wysokości do („) if the master of said vessel refuses to comply with the lawful directions of such officer or does not truly answer such questions as are put to him respecting the vessel, its cargo, or voyage, he shall be liable to a penalty of not more than $5,000 nor less than $500. (US Law Collection Title 19 - Customs and Duties)

(iii)    ‘shall be liable to a penalty not less than’ = podlega karze w wysokości nie niższej

Every person who shall have in his custody or possession any goods, wares, merchandise, articles, or objects on which taxes are imposed by law, for the pur-pose of selling the same in fraud of the internal revenue laws, or with design to avoid payment of the taxes imposed thereon, shall be liable to a penalty of $500 or not less than double the amount of taxes fraudulently attempted to be evaded. (US Law Collection - Internal Revenue Code)

(iv)    ‘for not less than’ = na czas nie krótszy niż

Whoever engages in conduct prohibited by this subsection, and as a result of such conduct directly or proximately causes the death of any person, including any public safety officer performing duties, shall be subject to the death penalty, or imprisoned for not less than 20 years or for life, fined under this title, or both. (Crimes and Criminal Procedure - US Law Collection Title 18)

(v)    ‘for a term not exceeding... years’ = na okres do ... lat

A person guilty of an offence under paragraph (7) shall be liable- (a) on summary conviction, to imprisonment for a term not exceeding six months or to a fine not exceeding the statutory maximum, or to both; or (b) on conviction on indictment, to imprisonment for a term not exceeding five years or to a fine, or to both (Police Reform Act 2002).

In Polish texts the scope of punishment can be defined by limitation as follows:

(vi)    w wysokości nie niższej = amount to ... but not less / not exceeding / not more than

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. (KP Art. 471)

The due compensation defined in Article 45 shall amount to the remuneration due for a period ranging from two weeks to three months, but not less, however, than the remuneration for the period of notice. (PLC)

(vii)    od... do = ‘for... to’

Kto, będąc obowiązanym do zachowania tajemnicy skarbowej, ujawnia informacje określone w art. 182, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5. (OP Art. 306 § 2)

Anyone obligated to observe fiscal confidentiality who discloses information specified in Article 182 shall be subject to imprisonment for six months to five years. (AORFT)

(viii)    do... = ‘up to...’

Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2. (OP Art. 306 § 3)

If the perpetrator of an act specified in § 1 or 2 acted unintentionally, he shall be subject to imprisonment up to two years. (AORFT)

(ix)    do lat... = ‘of up to... years’ / ‘for up to... years’

Kto przy wykonywaniu obowiązków wymienionych w tytule III ogłasza dane nieprawdziwe albo przedstawia je organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. (KSH Art. 587 §1)

Whoever, when performing the duties specified in Title III, announces untrue information, or presents such information to bodies of the company or partnership, State authorities or a person appointed for audit - shall be liable to a fine, a pen-alty of restriction of liberty or deprivation of liberty of up to 2 years. (PCOCPAC) A person who, in the course of performance of the duties set out in Title III, an-nounces false data or submits it to the company governing bodies, government agencies or to a person authorised to carry out an audit, shall be subject to a fine, a penalty of restriction of liberty or imprisonment for up to two years. (PCCC) Any person who, while performing the duties referred to in Title III, gives or provides false information to the authorities of the company or partnership, State authorities or a person appointed to conduct audit - shall be liable to a fine, pen-alty of restriction of freedom or imprisonment of up to two years. (CCC1)

7.    Definitions in legislative texts

Before we have a closer look at legal definitions as such we need to determine what is to be understood under the concept of definition. Using the word ‘definition’, we usually have in mind specifying the meaning of a term, that is making its contents and scope precise 50. Such specification of meaning usually takes the form of an explanatory sentence made of two parts: definiendum (objective of definition) and the definiens (defining phrase or clause) combined with the so-called defining con-nective (e.g. ‘is’, ‘means’)51. Legal definitions can be formulated by judges, legal scholars and legislators. The definitions which occur in normative legal instruments (e.g. legislation) are called statutory definitions and are usually regarded as being prescriptive, which may be the reason why ‘shall mean’ used to be applied in English definitions as opposed to the indicative ‘means’ which occurs in modern English legislation in line with the notion that the law is always speaking.

7.1.    Need for and use of definitions in legislative texts

Nowadays, definitions are used to promote clarity and uniform construction of statutes by prospective readers. In other words, if the drafter desires a particular word to have a particular meaning, a definition is essential. As regards Polish provisions on formulating statutory definitions, the drafter may have to use defini-tions if the term in question is ambiguous, vague or its meaning is not commonly known to the wide audience 52. It must be noted that definitions are norms the binding force of which can hold within the particular act. However, it is not clear whether definitions should apply only to the acts in which they have been in-serted, or whether their application should be extended to other acts as well 53. It is generally assumed that the definitions which occur in codes ought to be given priority and prevail in interpretation of other statutes too.

7.2.    Definitions in English legislative texts

Anglophone legislative drafters make use of ‘means’ and ‘includes’ when intro-ducing legal definitions in legislative texts. ‘Means’ should be used in the defini-tion restricting or limiting the meaning of a word. It must be noted that such a def-inition is aimed at giving a term a complete meaning in accordance with the Roman law principle known as expression unius est exclusion alterius, - ‘expres-sion of one thing is to the exclusion of another’ (“Labour Legislation Guidelines”54). See the following examples:

(i)    ... employment agent means a person who, whether for payment or not, assists persons to find employment or other work or assists employers to find employees or workers. (“Labour Legislation Guidelines”)

(ii)    For purposes of this chapter: (1) The term ‘civil disorder’ means any public disturbance involving acts of violence by assembly (...). (Crimes and Criminal Procedurę - US Law Collection Title 18)

(iii)    Interpretation In this Act (unless the context otherwise requires) - ‘amend-ment’ includes repeal or revocation and ‘amend’ is to be construed accordingly, ‘coroner’ and ‘deputy coroner’ mean a coroner and deputy coroner appointed under section 2 of the Coroners Act (Northern Ireland) 1959. [Justice (Northern Ireland) Act 2002 55]

(iv)    The terms ‘correction’ and ‘correct’ mean, with respect to any taxable ex-penditure, recovering part or all of the expenditure to the extent recovery is pos-sible, and where full recovery is not possible, contributions by the person or persons whose liabilities for black lung benefit claims (as defined in section 192(e)) are to be paid out of the trust to the extent necessary to place the trust in a financial posi-tion not worse than that in which it would be if the taxable expenditure had not been made. (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

The combination ‘means and includes’ should rather be avoided since it raises doubts as to whether the definition is restrictive or extensive 56. The singular form of ‘means’ and ‘includes’ is used even if the term being defined is plural because the subject of ‘means’ or ‘includes’ is the ‘word’, e.g. ‘Toys’ includes teddy bears.

‘Includes, but is not limited to’ = zawiera m.in.

In some cases, the drafter may not want to define a word or phrase completely, yet may wish to make certain that the word or phrase includes all the specific cases in mind. Then the expression ‘includes, but is not limited to’ can be used. See the following example:

(i)    ‘Conveyance’ is used, but is not limited to, an assignment, lease, mortgage or encumbrance 57.

(ii)    As used in this subsection, the phrase ‘direct costs of processing operations’ includes, but is not limited to - (A) all actual labor costs involved in the growth, production, manufacture, or assembly of the specific merchandise, including fringe benefits, on-the-job training and the cost of engineering, supervisory, qual-ity control, and similar personnel; and (B) dies, molds, tooling, and depreciation on machinery and equipment which are allocable to the specific merchandise. (US Law Collection - Title 19 - Customs and Duties)

In conclusion, it must be noted that the following expressions are thought to be obsolete and as such are to be avoided by modern drafters and legal translators:

®

©

includes but is not limited to

is defined as

is defined to mean

is defined and shall be construed to mean means and includes

shall be construed to mean

shall be deemed to include

shall mean

means

means

means

means

means (or includes)

means

means

means

7.3.    Introduction to a series of definitions

In the introduction to a series of definitions, the drafter may say that the terms ‘have the meanings given to them / assigned to them’ rather than ‘shall have the meanings given to them / assigned to them’58. See the following examples:

(i)    The term ‘control’ has the meaning assigned to such term by section 368 PART IX. (US Law Collection - Title 26 - Internal Revenue Code)

(ii)    In this section ‘pending’ has the meaning given by section 104. (Nationality, Immigration and Asylum Act 2002 59)

(iii)    Definitions Terms used in this section which are defined in section 4221(d) shall have the meaning given to them by section 4221(d). (US Law Collection Title 26 - Internal Revenue Code)

One of the phrases used to define a particular term in reference with some other Act, section or provision is ‘within the meaning of’. See the example below:

(iv)    In subsection (10) above ‘conversion’ means conversion within the meaning of section 82 below and ‘exchange’ means an exchange which by virtue of Chap-ter II of Part IV of this Act does not involve a disposal. (Income and Corporation Taxes Act 1988).

7.4.    Definitions in Polish legislative texts

The Polish drafter uses a number of phrases to introduce legislative definitions. These include rozumie się, uważa się, oznacza/oznaczają, uznaje się, ma/mają znaczenie.

See the following examples:

(i)    rozumie się = ‘shall have the following meanings’ / ‘shall mean’

Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1)    ustawach podatkowych - rozumie się przez to ustawy regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych oraz podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich. (OP Art. 3)

The terms used in this Act shall have the following respective meanings:

(1)    tax statutes - shall mean statutes regulating the rights and obligations of tax authorities, tax payers, tax remittors and tax collectors, their legal successor, and third persons. (AORFT)

(ii)    należy przez to rozumieć także - ‘shall also include’ / ‘shall also be under-stood’

Ilekroć w ustawie mowa jest o „umowie spółki”, należy przez to rozumieć także akt założycielski sporządzony przezjedynego wspólnika albo akcjonariusza spółki kapitałowej. (KSH Art. 4 § 2)

Whenever this Act refers to ‘articles of association’, this shall include the deed of incorporation executed by the sole shareholder of a company. (CCC1)

Whenever this Act refers to ‘articles of association’, this shall also include the founding act made by the sole shareholder of a capital company. (PCCC) Whenever in this Act there is a mention of ‘company deed’, it shall also be un-derstood as the founding act drawn up by the sole shareholder of a company. (PCOCPAC)

(iii)    rozumie się = ‘shall mean’

Ilekroć w kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców... (KP Art. 9)

Whenever reference is made in the Labour Code to labour law it shall mean the provisions of the Labour Code and provisions of other Acts and executory provi-sions defining the rights and duties of employees and employers. (PLC)

(v)    uważa się = ‘shall be deemed’

Za zaległość podatkową uważa się także nie zapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, o której mowa w art. 23 § 4, lub ratę podatku. (OP Art. 51 § 2)

A tax instalment or advance tax including the advance tax referred to in Article 23 § 4 not paid by the payment deadline shall also be deemed tax arrears. (AORFT)

(vi)    uważa się = ‘shall be considered’

Za funkcjonariuszy jednostek samorządu terytorialnego uważa się także osoby działające na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków. (KC Art. 4201 § 2)

Self-government officials shall also be considered persons who act on behalf of commune authorities, an intercommune union. (PCC)

(vii)    jest = ‘shall be’

Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe. (KC Art. 44)

The property shall be the right of ownership and other property. (PCC)

(viii)    w rozumieniu... jest = ‘within the meaning of... is’

Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. (KP Art. 190 § 1)

A young adult, within the meaning of this Code, is a person who has attained the age of 16 years, and has not yet attained the age of 18 years. (PLC)

(ix)    uznaje się = ‘shall be recognised’

W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. (OP Art. 146 § 2)

If the obligation specified in § 1 is neglected, a document shall be recognised as served on the hitherto address and a tax authority shall leave the document in the case files. (AORFT)

7.5.    The use of quotation marks in definitions

According to many drafting manuals 60, the English drafter is advised to begin the term to be defined within quotation marks. This principle ought to be followed by the translator: there is no reason why quotation marks should not be used in the English translation of the following definition:

In this Act:

1)    a ‘partnership’ means a registered partnership, a professional partnership, a lim-ited partnership, or a limited joint-stock partnership.

7.6.    The use of commas and semicolons in definitions

The definitions which form part of a section or subsection should begin in lower-case letters and be separated by semicolons (cf. Labour Legislation Guidelines ibid.). See the following example which includes a number of definitions taken from Education Act 2002 61:

212 General interpretation

(1)    In this Act, unless the context otherwise requires -

‘contract of employment’ has the meaning given by section 230(2) of the Employ-ment Rights Act 1996 (c. 18);

‘the local education authority’, in relation to a school maintained (or proposed to be maintained) by a local education authority, means that authority;

‘prescribed’ means prescribed by regulations;

‘regulations’ means regulations made under this Act by the Secretary of State (in relation to England) or by the National Assembly for Wales (in relation to Wales).

However, it must be pointed out that the English drafter may also use comma in order to separate definitions placed in interpretation section as follows: Interpretation 112 Definitions

(1)    In this Chapter -

‘appurtenant property’, in relation to a building or part of a building or a flat, means any garage, outhouse, garden, yard or appurtenances belonging to, or usu-ally enjoyed with, the building or part or flat,

‘copy’, in relation to a document in which information is recorded, means anything onto which the information has been copied by whatever means and whether di-rectly or indirectly. (Commonhold and Leasehold Act 2002 62)

8.    Equivalence in structure of Polish and English legislative texts

In order to achieve text-normative equivalence on the level of macrostructure of legislative texts, the translator needs to be familiar with the textual conventions related to it, which shall be discussed below.

8.1.    The structure of English statutes

The legislative activity in Britain takes the form of statutes, which include Acts of Parliament or statutory instruments by way of delegated legislation (Orders in Council, bye-laws) for which individual ministers are responsible. Acts of Parlia-ment are passed by Parliament and take effect on the date on which they are en-acted by receiving the Royal Assent. The structure of a typical Act includes the following elements 63:

1)    Title - is aimed at informing the users in generał terms of the subject-matter and scope of legislative text. In other words, the purpose of the title is to give notice of the general subject dealt with in the bill so that the member of legislature and the public should be able to determine whether the bill covers a subject of particular interest or concern. In many jurisdictions, a distinction is made between ‘short’ and ‘long’ titles.

1.1. The short title plays the role of a label which gives a brief indication of the content of the text. It appears at the top of the page, below the royal seal and is the name by which the Act is cited. See the below examples:

a)    ‘Companies Act 1985’

b)    ‘Short title

Section 1. This Act may be cited as the Industrial Relations Act, 1990.’

c)    ‘8.-(1) This Act may be cited as the Worker Protection (Regular Part-Time Employees) Act, 1991.’64

1.2.    The long title (not to be mistaken with the preamble) gives a formal descrip-tion of the scope and purpose of the Act. Thus it should help the user to understand the enactment. It may form part of the enactment and be used for interpretation purposes. The title is usually capitalised. In the case of English legislative texts, the long title begins with the words ‘An Act...’ followed by a number of per-formative verbs as follows:

add

authorise

create

delete

exempt

limit

permit

rename

amend

codify

declare

direct

extend

make new provision

prohibit

repeal and replace

appropriate

consolidate

define

establish

increase

modify

remove

revise

An example of a briefer long title is “An Act to declare and amend the Law of Partnership”.

Since the long title constitutes a formal and mostly elaborate description of Act, the plain English movement supporters suggest eliminating it altogether; they maintain that the long title gives legislation ‘an unhealthy look (and) serves no useful purpose that cannot be achieved in other ways.’65

2)    The preamble which relates the law to the changed socio-political conditions or simply states the law to be legislated. It has been traditionally used to explain the intent behind the proposed enactment and it is considered an integral part of the enactment. A preamble may list the reasons for introducing the bill and may include description of the purposes of the bill. It must be noted that not all con-temporary statutes contain a preamble because of the fear that a necessarily brief statement of intent might lead to doubt and ambiguity in the construction of the enactment. In other words, the use of a preamble in modern drafting is usually discouraged. A preamble is composed of one or more ‘whereas’-clauses, or claus-es beginning with the phrase ‘In view of’ or ‘Given that’. A preamble ends with the clause beginning with the ‘Now therefore’ phrase.

3)    The enacting provision which normally precedes the main body of the enact-ment

3.1.    The enacting provision may take the form of a formula written in archaic English which runs as follows:

BE IT ENACTED by the Queen’s most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the Lords Spiritual and Temporal, and Commons, in this present Parliament assembled, and by the authority of the same, as follows:—

3.2.    or simple sentences as below:

‘The Parliament of {Australia} enacts:...’

‘BE IT ENACTED by the Parliament of {New Zealand} as follows:...’

‘Be it enacted by the Senate and House of Representatives of {the Philippines} in Congress assembled:...’66

4)    The parts, articles and sections of statutes which are discussed in detail below 5) Final provisions which include repeals which may apply to an existing enact-ment as a whole or to particular provisions of the existing legislation. Where necessary, the repeal provision indicates the date of repeal or when repeals are to take place, indicating different dates for different provisions accordingly. Repeals may take the form of the following sentences:

(i)    ‘The enactments specified in ... to this Act are repealed to the extent specified’ (ii) ‘72. Repeal. The following Acts are hereby repealed:...’

(iii)    ‘The Collective Bargaining Act is repealed.’

(iv)    ‘The Collective Bargaining Act is repealed as of January 1, 2000.’

(v)    ‘Sections 1, 2, 3, 4, 5 of the Collective Bargaining Act are repealed.’67

8.2. Structure of Polish statutes

8.2.    Structure of Polish statutes

The typical Polish statute consists of the following elements 68:

1)    tytuł (title) - which contains as follows:

1.1.    the type of Act - for Information purposes only the title should indicate the type of Act (e.g. ustawa, rozporządzenie z mocy ustawy, zarządzenie)

1.2.    the date of Act which is preceded by the phrase z dnia (‘dated’, or ‘of’) and it includes day, month (written in words) and year written in Arabic numerals and followed by the letter ‘r.’ which stands for rok (year), for instance:

... z dnia 24 października 2001 r. (dated 24 October 2001)

1.3.    a brief description of the subject matter of Act - it should be concise and relevant. It may begin with the preposition ‘o’ (e.g. Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym) or with the words kodeks (code), prawo (law), ordynacja [e.g. Kodeks cywilny (civil code), prawo celne (customs law), ordynacja podatkowa (Act on Rules for Taxation 69)].

2)    przepisy merytoryczne (‘content-centred’ provisions), which in turn include the following provisions:

2.1.    przepisy ogólne (general provisions), which define the scope of the relations stipulated by the statute;

2.2.    przepisy szczegółowe (specific provisions), which cover the following provi-sions:

2.2.1.    przepisy prawa materialnego (provisions of substantive law);

2.2.2.    przepisy o organach i trybie postępowania (provisions on authorities and course of procedure) which include:

2.2.2.1.    provisions on the appointment of authorities or creation of an institution/ agency. They usually take the form of the following formulas: Tworzy się..., Powołuje się...

2.2.2.2.    provisions determining the rights and duties of appointed authorities or created institution.

It is important to differentiate the tasks and assignments from the competence or powers thereof. Therefore, drafting of the Polish provisions on granting powers onto a natural/legal person may take the form of the following formula: Organ podatkowy może... (‘A tax authority may...’), while provisions on both granting rights and imposing duties should be formulated as follows:

a)    where such an action occurs more than once then the imperfective verbs are to be used in the present tense: Organ podatkowy wzywa... (‘A tax authority shall summon...’)

b)    where such an action occurs only once then the perfective verbs in the present tense ought to be applied: Organ podatkowy wezwie... (‘A tax authority shall sum-mon...’).

2.2.3.    przepisy karne (penal/criminal provisions) where applicable

3)    provisions on the amendments to provisions in force

4)    przepisy przejściowe (transitional provisions) such as W dziedzinie ... stosuje się ustawę (dawną)... w szczególności art...., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, and/or Przepisy ... nie naruszają mocy obowiązującej przepisów o ..., a w szczególności art.... (§ 22. M.P. dated 16th December 1991, No. 44, item 310 cited in Wronkowska & Zieliński ibid.: 52), or Pozostają w mocy przepisy (provi-sions shall remain in force)

5)    przepisy końcowe (final provisions) which include as follows:

5.1.    przepisy uchylające (repealing provisions) which can be formulated in the following way: Tracą moc przepisy (provisions shall be derogated / provisions shall lose [their binding] force)

5.2.    przepisy o wejściu ustawy w życie (provisions on the commencement of the Act) such as ‘Uchwała wchodzi w życie dniem 1 stycznia 2001 r.’ (This Act shall enter into force on/as of 1st January 2001).

9. Amendment to legal provisions
9.1.    Amendment to English legal provisions

Amendment to existing legislation which can be expressed as follows:

‘The Act is amended...’ is the most generał way of expressing amendment in English legislative texts. See the following examples:

(i)    (The Customs and Excise Management Act 1979 shall be amended as follows. [Criminal Procedure (Consequential Provisions) (Scotland) Act 1997 70]

(ii)    (The Legitimacy Act 1976 is amended as follows. (Adoption and Children Act 2002 71)

Other expressions for amendment may take the form of addition/insertion, deletion or substitution/replacement of parts, provisions, sections, terms and phrases.

9.1.1.    Addition of provisions, sections and terms

The addition may also be formulated as insertion of information. See the follow-ing examples:

(i)    After Part IV of the 1986 Act there shall be inserted the following Part -“PART IVA CRIMINAL LEGAL ASSISTANCE Registration Criminal Legal Assistance Register. [Crime and Punishment (Scotland) Act 1997 72]

(ii)    The following sections are inserted in Part VII of the. [1985 c (Companies Act 1989 73)

(iii)    In section 96A (power of health authorities, etc to raise money) - (a) in sub-section (1), before ‘Health Authority,’, in both places, there is inserted ‘Strategic Health Authority,’, (b) in subsection (3), after ‘benefit of the’ there is inserted ‘Strategic Health Authority,’, (c) in subsection (4), before ‘Health Authority,’ there is inserted ‘Strategic Health Authority,’, (d) in subsection (5)(b), before ‘Health Authority’ there is inserted ‘Strategic Health Authority,’ and (e) in each of subsec-tions (7), (8) and (9), before ‘Health Authority,’, in each place where it occurs, there is inserted ‘Strategic Health Authority. (National Health Service Reform and Health Care Profession Act 74)

9.1.2.    Substitution of information in English legal provisions

In order to convey substitution, drafters use ‘substitute’ and ‘replace’ in the in-dicative passive as ‘is/are substituted’ and ‘is/are replaced’. Yet, the deontic mod-al auxilary ‘shall’ occurs in ‘shall be substituted’ and ‘shall be replaced’. The use of the auxiliary ‘shall’ in this context is in line with the traditional legislative drafting style:

(i)    For subsection (1) there is substituted - ‘(1) This section applies to a local education authority’s functions under this Act and to other functions (of what-ever nature) which are conferred on them in their capacity as a local education authority. (Education Act 2001 75)

(ii)    In section 7 (children detained in solemn proceedings) for the words ‘section 206’ where they occur there shall be substituted the words ‘section 208’. [Crim-inal Procedure (Consequential Provisions) (Scotland) Act 1995]

(iii)    (1) Subparagraph (b)(i) of the definition ‘Attorney General’ in section 2 of the Criminal Code is replaced by the following: (i) Yukon, the Northwest Terri-tories and Nunavut, or ....(Criminal Code of Canada 76)

(iv)    In paragraph (5) of Rule 7.8— (a) the words ‘(1) or (2)’ shall be replaced by the words ‘(2) or (3)’; and (b) there shall be inserted at the end of that paragraph the words ‘and notice of the adjourned meeting may be given by the chairman’. [Insolvency (Amendment) (Scotland) Act]

As for deletion of words and phrases, it is usually expressed by the phrase ‘shall be deleted’:

‘In section 239 (1) ‘military convict or’, ‘convict or’ and ‘convict’, ‘and in section 239 (2) ‘a military convict or’ shall be deleted’. (Criminal Law Act 1997 77)

Commencement or duration provision stipulates the date on which a legislative enactment is to enter into force. See the below examples:

6.3.1.    ‘This Act comes into force on the day appointed under section’

6.3.2.    ‘This Act shall come into operation on such date as the Governor-General appoints by proclamation’. (Grenada, Labour Relations Act 1999, cited in “Labour Legislation Guidelines” ibid.)

7)    citation 78 - which takes the following form: ‘This Act may be cited as ...’

8)    schedules which are appendices including clarification or some additional in-formation in connection with the Act. Schedules are used when such details would encumber the main body of the legislation, thus making it more difficult for the target users to find their way. Schedules contain detailed illustration of matters provided for in the statute, a list of repeals effected by the Act or a list of transi-tional provisions where applicable.

9.2. Amendment to Polish provisions

According to the “Zasady techniki prawodawczej” (Chapter 10, §§ 60-70), legal provisions should be amended by introducing special phrases as given below. They form collocations constituted of performative verbs such as zastępować, dodawać, skreślać, wprowadzać in the indicative.

9.2.1.    General amending

When the drafter wishes to introduce several changes to existing provisions, s/he usually uses the following patterns:

(i)    W ustawie... wprowadza się następujące zmiany:... = ‘The Act is hereby amended as follows...’

W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. Nr 118, poz. 754 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 107, poz. 669 i Nr 113, poz. 715 oraz z 2000 r. Nr 22, poz. 270 i Nr 60, poz. 702 i 703) wprowadza się następujące zmiany:... (KSH Art. 607).

The Act dated 21 August 1997 - Law on Public Trading in Securities (Journal of Laws No. 118, Item 754; and No. 141, Item 945; of 1998 No. 107, Item 669; and No. 113, Item 715; and of 2000 No. 22, Item 270; and No. 60, Items 702 and 703) is hereby amended as follows: (CCC1).

(ii)    art.... otrzymuje brzmienie = ‘Article ... shall be replaced by the following wording’

1)    art. 93 otrzymuje brzmienie: (KSH Art. 608)

(1 ) Article 93 shall be replaced by the following wording: (CCC1)

(iv) pkt... otrzymuje brzmienie... = ‘Item... shall be replaced by the following...’ a) pkt 1 otrzymuje brzmienie: „1) w stosunku do spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz komandytowo-akcyjnej - każdy ze wspólników, partnerów lub akcjonariuszy.” (KSH Art. 596.)

a) Item 1 shall be replaced by the following: ‘(1) with regard to a general part-nership, professional partnership, limited partnership, and limited joint-stock partnership, each of the partners or shareholders.’ (CCC1)

9.2.2.    Addition of information

In order to add a new part, chapter, article, etc., the drafter may use dodaje się which is third person, singular of the verb dodawać. See the following examples:

(i)    dodaje się art w brzmieniu... = ‘the following Article... shall be added’

2)    dodaje się art. 7781 w brzmieniu: „Art. 7781. Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność całym majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna.” (KSH Art. 597)

(2)    the following Article 778¹ shall be added: ‘Article 778¹. To the execution title issued against a general partnership, professional partnership, limited partner-ship or a limited joint-stock partnership the court issues a writ of execution against the partner who is liable with all his property for the obligations of the partnership if the execution against the partnership is ineffective.’ (CCC1)

(ii)    dodaje się ust....w brzmieniu = ‘the following Section... shall be added’ W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591, z 1997 r. Nr 32, poz. 183, Nr 43, poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 118, poz. 754, Nr 139, poz. 933 i 934, Nr 140, poz. 939 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 60, poz. 382, Nr 106, poz. 668, Nr 107, poz. 669 i Nr 155, poz. 1014 oraz z 1999 r. Nr 9, poz. 75 i Nr 83, poz. 931) w art. 36 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. W spółkach akcyjnych tworzy się kapitał (fundusz) rezerwowy w wysokości”: (KSH Art. 601)

In Article 36 of the Accounting Act dated September 1994 (Journal of Laws No. 121, Item 591; of 1997 No. 32, Item 183; No. 139, Items 933 and 934, No. 140, Item 939; and No. 141, Item 945; of 1998 No. 60, Item 382; No. 106, Item 669; and No. 155, Item 1014; of 1999 No. 9, Item 75; and No. 83, Item 931; and of 2000 No. 60, Item 703), the following Section 2a shall be added: (CCC1)

(iii)    dodaje się wyraz(y)... = ‘the words ... shall be added’

1)    w art. 133 § 2a po wyrazie „przedsiębiorców“ dodaje się wyrazy „i wspólników spółek handlowych” (KSH Art. 597)

(1 ) in Article 133 § 2a, the words ‘and the shareholders and partners of commer-cial companies’ shall be added after the word ‘entrepreneurs’ (CCC1)

In the UK legislation the following phrase can be encountered:

(iv) ‘after the word ... there shall be inserted the words...’ = po wyrazie ... dodaje się wyrazy

Rule 1.10

2.    In paragraph (1)(a) of Rule 1.10 after the word ‘them’ there shall be inserted the words ‘with, in addition, where the company is subject to an administration order, the names and addresses of the company’s preferential creditors (defined in section 386), with the amounts of their respective claims, [Statutory Instrument. 1987 No. 1921 (S.132) The Insolvency (Scotland) Amendment Rules 1987]

9.2.3.    Substitution of Polish legal provisions

Zastępuje się is used to change the content of a particular legislative sentence. See the following example:

wyraz(y)... zastępuje się wyrazami... - ‘shall be replaced by the words of’

b) w pkt 4 wyrazy „spółki jawnej oraz spółki komandytowej” zastępuje się wyrazami „spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz koman dytowo -akcyjnej”. (KSH Art. 596)

(b) in Item 4, the words ‘of a general partnership and limited partnership’ shall be replaced by the words of ‘of a general partnership, professional partnership, limited partnership and limited joint-stock partnership.’ (CCC1)

9.2.4.    Deletion in Polish legislative texts

In order to signal deletion, the Polish drafter uses the phrase skreśla się... (third person, singular). See the example below:

2)    skreśla się art. 21. (KSH Art. 603)

(2 ) Article 21 shall be deleted. (CCC1)

10.    General sequencing of Polish and English provisions

Regarding the content of the Polish legal texts, they can be categorised as follows: 1. Przepisy ogólne (general provisions);

2.    Przepisy szczegółowe (specific provisions);

3.    Przepisy przejściowe i dostosowujące (interim/transitional provisions);

4.    Przepisy końcowe (final provisions).

The arrangement of Polish provisions is similar to the sequencing of English provisions which is as follows:

1.    General provisions precede specific provisions;

2.    More important provisions precede less important provisions;

3.    Permanent provisions precede temporary provisions;

4.    Technical provisions appear last.

11.    Division and arrangement of legal provisions in Polish and English legislative texts

Although there is a striking similarity between legislative texts from different jurisdictions in terms of their structure (preliminary, principal and final provi-sions), the analysis of the Canadian, American, Australian, British and Polish legislative texts has revealed that there are invariably some substantial differ-ences in the very graphic arrangement and division of legal provisions from ju-risdiction to jurisdiction. Moreover, the recommendations of drafting manuals regarding the textuality of a bill also vary in the extreme within the same legal family or even the same jurisdiction (e.g. American statutes).

11.1.    Division and arrangement of English legal provisions

On the whole, English acts are divided into:

-    parts

-    sections - indicated by a number (e.g. 1.) which are the basic normative provi-sions of legislative texts. They are divided to the extent required by the content of each provision into subsections, clauses, sub-clauses, paragraphs and sub-paragraphs⁸¹. As mentioned above, usage may differ among countries.

8 1 Retrieved from http://www.ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/llg/ch11.htm#note_1.

LX

-    subsections - indicated by a number in brackets e.g. (1)

-    paragraphs - indicated in lower-case letters between brackets (a)

The very word ‘paragraph’ identifies a distinct piece of writing which relates to a particular point, beginning on a new, usually indented, line, allowing the draft-er to break down complex ideas into more ‘manageable’ parts. Paragraphs can consist of one word; a group of words; one sentence; or a group of sentences. The existence within a paragraph of a subject and a predicate, which is the essential characteristic of a clause, is possible but not necessary.

-    subparagraphs - indicated in lower-case Roman numerals between brackets (i). English statutes are extremely densely worded, which can be illustrated by the following citation from “Companies Act 1986”:

228. (1) A company is exempt from the requirement to prepare group accounts if it is itself a subsidiary undertaking and its immediate parent undertaking is estab-lished under the law of a member State of the European Economic Community, in the following cases—

(a) where the company is a wholly-owned subsidiary of that parent undertaking; (b) where that parent undertaking holds more than 50 per cent of the shares in the company and notice requesting the preparation of group accounts has not been served on the company by shareholders holding in aggregate—

(i)    more than half of the remaining shares in the company, or (ii) 5 per cent of the total shares in the company.

Such notice must be served not later than six months after the end of the financial year before that to which it relates.

11.2.    Structure of American statutes

The structure of American statutes varies from state to state. More complex leg-islative texts, such as Codes, may even include information on the layout and division of legal provisions. See the following example:

‘Art. 1.01. Short Title, Captions, Parts, Articles, Sections, Subsections, and Para-graphs

A.    This Act shall be known and may be cited as the “Texas Business Corporation Act.”

B.    The Division of this Act into Parts, Articles, Sections, Subsections and Para-graphs and the use of captions in connection therewith are solely for convenience and shall have no legal effect in construing the provisions of this Act.

C.    This Act has been organized and subdivided in the following manner:

(1)    The Act is divided into Parts, containing groups of related Articles. Parts are numbered consecutively with cardinal numbers.

(2)    The Act is also divided into Articles, numbered consecutively with Arabic numerals.

(3)    Articles are divided into Sections. The Sections within each Article are num-bered consecutively with capital letters.

(4)    Sections are divided into subsections. The subsections within each Section are numbered consecutively with Arabic numerals enclosed in parentheses.

(5)    Subsections are divided into paragraphs. The paragraphs within each sub-section are numbered consecutively with lower case letters enclosed in parenthe-ses.’ (Business Corporation Act, Part One 79).

The provisions of British, Canadian and American legislation are divided as fol-lows: 83 84 85 86

“Administrative Rules Drafting

Manual”80

Title

Article

Rule

Section

Subsection

Subdivision

Clause

Item

Subitem

“Bill Drafting Manual of the State of Arkansas”81

Title

Chapter

Subchapter

Section

Subsection (a)(b)

Subdivision (1)(2)

Subdivision (A)(B)

Subdivision (i)(ii)

Subdivision

British legislation

Canadian legislation 82

American legislation 83

Title

Title

Title 1

Part 1

Part I

Chapter 1

Chapter 1

Division I

Subchapter I

Section 1

Subdivision a

Section 1

Subsection (1)

Section 1

Subsection (a)

Paragraph (a)

Subsection (1)

Paragraph (1)

Subparagraph

Paragraph (a)

Subparagraph (A)

Clause

Subparagraph (i)

(i)

Subclause

American legislation

As indicated in the above tables, the basic unit of division in Anglophone legisla-tion is the section.

11.3.    Macrostructure of Polish statutes

Every Polish legal act consists of two parts as follows 84:

-    the ‘articulated part’ which comprises heading, the statement of the legal grounds and preamble where applicable;

-    the ‘non-articulated part’ comprises legal provisions which are included in articles (artykuły), paragraphs (ustępy, paragrafy), letters (litery), and items/ points (punkty). A paragraph should be followed by a dot, whereas a letter should be put in parenthesis.

The division and arrangement of provisions in Polish legal codes is presented as follows:

1.    Artykuł (Art.) - article

2.    Paragraf (§) - paragraph

3.    Punkt (e.g. 1) - point

4.    Litera (e.g. a) - letter.

Enumeration in article can take the form of the so-called ‘line-enumeration’ or ‘column enumeration’.

It must be noted that in the case of legal codes the numbers of articles can be either Roman or Arabic, for example: ‘Art. XVII’ or ‘Art. 17.’

12.    Equivalence at the level of designation of legislative text divisions

While the basic units in Polish legislation are the article and the paragraph (§), the section seems to be the common designation for the basic unit in the Anglophone legislation. When translating any legislative text, one must remember that each section or article should be construed within the context of the whole legal act 85. The table below presents the Polish divisions of texts and their corresponding units in the English legal system:

PCCC

KSH

Title

Tytuł

Division

Dział

Chapter

Rozdział

Art. 1.

Art. 1

§ 1.

§ 1.

1)

1)

a)

a)

12.1.    Structure of legal acts of European Union

Normative acts of European Union consist of the following elements 86:

English

Polish

1.

Preamble

preambuła

2.

Part

część

3.

Title

tytuł

4.

Chapter

rozdział

5.

Section

sekcja

6.

Article

artykuł

7.

Paragraph

ustęp

8.

Subparagraph

akapit, punkt

9.

Point

litera, punkt

10.

Indent

myślnik

11.

Annex

załącznik

As regards numbering, the following rules should be applied:

English

Polish

1.

Sole Article

Artykuł 87

2.

Article 1

art. 1

3.

Article 2 (1)

art. 2 ust. 1

4.

Article 2 (a)

art. 2 lit. a)

5.

Article 2 (1) (a)

art. 2 ust. 1 lit. a)

6.

Article 2a

art.2a

7.

Article 2a (1)

art. 2a ust. 1

8.

Article 2a (1) (a)

art. 2a ust. 1 lit. a)

9.

Article 2 (2) and (3)

art. 2 ust. 2 i 2 ust. 3

10.

Article 2 (2) and Article 3

art. 2 ust. 2 i art. 3

11.

Articles 1, 2 and 4

art. 1, 2 i 4

12.

Articles 2 to 4

art. 2 - 4

13.

Article 53 (2) of Directive

art. 53 ust. 2 dyrektywy

78/660/EEC

78/660/EWG

From the comparison of the above translations it follows that the original designa-tion of the divisions of the Polish codes and acts has been retained. This approach is usually taken when legislative texts are translated for information purposes only and do not carry legal force as such. Then the literal translation of units of division is applied with the SL norms uppermost throughout.

It may be concluded that the extreme position defended by legal practitioners that the target version should reproduce exactly the words of the source text has already been abandoned in favour of a cultural and linguistic tradition which is, in turn, immediately familiar to practising lawyers and other TL receivers.

Część I angielsko-polska

Part I English-Polish

a fortiori a fortiori, tym bardziej

ABA (American Bar Association) Amerykańska Rada Adwokacka

abandon porzucać / porzucić, odstąpić od czegoś, zaniechać

abandoned property mienie porzucone, rzecz porzucona

abandonment porzucenie, odstąpienie, zaniechanie

abandonment of a movable porzucenie rzeczy ruchomej

abandonment of action odstąpienie od powództwa

abandonment of child porzucenie dziecka

abate 1. anulować, unieważniać 2. udzielać ulgi, obniżać

abatement rabat, bonifikata, ulga podatkowa

abduct uprowadzać, uprowadzić

abermurder zabójstwo zwykłe, morderstwo

abet podżegać, podjudzać, nakłaniać do dokonania przestępstwa

abettor podżegacz, poplecznik, pomocnik

abeyance 1. zawieszenie, brak rozstrzygnięcia 2. odroczenie 3. nieskuteczność

in abeyance w zawieszeniu

lands in abeyance bezpańskie grunty, brak właściciela gruntu

law is in abeyance prawo nie jest egzekwowane

abide (by) dotrzymywać, przestrzegać, podporządkować się

abide by the law przestrzegać prawa

ability to provide support zdolność do świadczenia, zdolność do łożenia na utrzymanie (np. dziecka)

abjuration (USA) wyrzeczenie się wierności krajowi, wyparcie się

abode miejsce pobytu / zamieszkania, siedziba, mieszkanie

place of abode miejsce zamieszkania

right of abode prawo pobytu

abolish znosić, obalać, likwidować, unieważniać, uchylać

abolish the death penalty znieść karę śmierci

abolishment zniesienie, obalenie, likwidacja, uchylenie, unieważnienie

abolition zniesienie, obalenie, likwidacja, uchylenie, unieważnienie

abortion on demand aborcja na życzenie abrogate unieważniać, uchylać, anulo

wać, odwoływać, abrogować

abrogate a law uchylać prawo abrogate a treaty unieważniać traktat abrogation odwołanie, zniesienie, unie

ważnienie, uchylenie, abrogacja

abscond zbiec, ukrywać się przed prawem

absconding debtor ukrywający się dłużnik

absence nieobecność, absencja

absence at / from work nieobecność

w pracy

unjustified absence at work nieuspra

wiedliwiona nieobecność w pracy

absence money dodatek za rozłąkę absence of next of kin spadek nieobjęty

absentee bumelant, nieobecny

absenteeism notoryczna absencja

rate of absenteeism wskaźnik absencji to calculate the absenteeism obliczyć absencję

absolute bezwzględny, absolutny, bezwarunkowy, całkowity

absolute acceptance przyjęcie bezwarunkowe

absolute discharge bezwarunkowe odstąpienie od wymierzenia kary

absolute legacy zapis bezwarunkowy

absolute majority of votes bezwzględna większość głosów

absolute privilege immunitet, nietykalność, przywilej absolutny / bezwzględny (uchylający odpowiedzialność sprawcy zniesławienia)

absolute title tytuł wyłączny

absolution rozgrzeszenie, absolucja, oczyszczenie

absolution of a charge oczyszczenie z zarzutów

absolution of sin oczyszczenie z grzechu

absolve zwolnić, uwolnić, uniewinnić, uwalniać od winy

absolve someone from an obligation zwolnić kogoś ze zobowiązania

abuse (noun) 1. nadużycie, niewłaściwy użytek 2. krzywdzenie, maltretowanie, znęcanie się nad kimś, gnębienie, złe obchodzenie się z kimś

abuse of power nadużycie władzy

abuse of process nadużycie prawa procesowego

abuse of trust nadużycie zaufania

abuse (verb) nadużywać

abuse a dominant position nadużywać pozycji dominującej

abuse a relationship of dependence nadużywać stosunku zależności

abusive words słowa obelżywe

accept przyjąć, przyjmować, dokonać odbioru dzieła, odbierać

accept an inheritance przyjąć spadek

accept an offer przyjąć ofertę

accept delivery przyjąć dostawę

acceptable akceptowalny, dogodny, możliwy do przyjęcia, zadowalający, dopuszczalny, satysfakcjonujący

acceptable offer oferta do przyjęcia

acceptance 1. przyjęcie, odbiór / odebranie dzieła 2. akceptacja, aprobata, uznanie, wyrażenie zgody 3. akcept, weksel akceptowany

simple acceptance przyjęcie spadku proste

unreserved acceptance of an inheri-tance przyjęcie spadku proste

communicate acceptance zawiadamiać o przyjęciu oferty

acceptance of a gift przyjęcie darowizny acceptance of an inheritance przyjęcie spadku

acceptance of the inheritance under li-mitation of liability przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

acceptilation akceptylacja, umorzenie zobowiązania w prawie szkockim

access 1. dostęp 2. wgląd 3. dojście, dojazd, wejście, podjazd

right of access droga konieczna, prawo dostępu do nieruchomości

to gain access to something uzyskiwać dostęp do czegoś

access right prawo dostępu do nieruchomości, droga konieczna

access road droga dojazdowa, wjazd na autostradę

access to a profession dostęp do zawodu access to books wgląd do ksiąg access to power dojście do władzy accession objęcie, nabycie, akcesja accession to an estate objęcie spadku, nabycie spadku

accession to the throne objęcie tronu, wstąpienie na tron

accessory uboczny

accident 1. wypadek, katastrofa, awaria, nieszczęśliwe wydarzenie 2. przypadek, traf

occupational accident wypadek przy pracy

on-the-job accident wypadek przy pracy

to have an accident at work ulec wypadkowi w pracy

to insure against an occupational ac-cident ubezpieczyć się od wypadku przy pracy

to investigate on-the-job accidents badać wypadki przy pracy

to meet with an accident at work ulec wypadkowi w pracy

accident at work wypadek przy pracy accident benefit renta wypadkowa accident frequency rate wskaźnik wy

padków przy pracy

accident while travelling wypadek w drodze do pracy lub z pracy

acclamation aklamacja, poklask carried by acclamation przyjęty przez aklamację

accomplice współsprawca, współwinny, wspólnik (w przestępstwie)

account 1. konto, rachunek 2. relacja, sprawozdanie, raport, opis, relacja 3. wyjaśnienie, wytłumaczenie analytical account konto analityczne auxiliary account rachunek pomocniczy

balance sheet account konto bilan

sowe

bank account rachunek bankowy named bank account rachunek bankowy imienny

banking account konto bankowe blocked account konto zablokowane capital account konto kapitałowe chart of accounts plan kont clearing account konto rozliczeniowe contra account konto korygujące control account konto syntetyczne corporate account rachunek przedsiębiorstwa / spółki

credit-balance account konto aktywne

currency account rachunek walutowy

current account rachunek bieżący debit-balance account konto pasywne

deposit account konto depozytowe detailed account konto analityczne

discrepancy of accounts niezgodność kont

exchange equalisation account konto dewizowe wyrównawcze

foreign currency account rachunek dewizowy

frozen account konto zablokowane impersonal account (UK, USA) konto nieosobowe / martwe

joint account rachunek wspólny

liability and equity account konto pasywne

manufacturing account konto kosztów produkcji

name of the account nazwa konta

nominal account konto wynikowe / niebilansowe

over-and-short account konto różnic kasowych

permanent account konto bilansowe personal account (UK, USA) konto osobowe

real account konto bilansowe

reciprocal account konto wzajemnych rozliczeń

running balance form of account konto jednostronne / drabinkowe savings account rachunek oszczędnościowy

settlement of accounts rozliczenie

pieniężne

skeleton account (USA) konto teowe stock account konto zapasów

stock purchase account (UK) konto zakupu zapasów

stock sale account (UK) konto sprzedaży zapasów

subsidiary account konto analityczne, rachunek pomocniczy

suspense account konto przejściowe T-account konto teowe

temporary account konto wynikowe / niebilansowe

time deposit account, term deposit account rachunek lokat terminowych total account konto zbiorcze, konto syntetyczne

to balance an account zamknąć rachunek

to charge an account obciążyć konto to close an account zamknąć rachunek to combine accounts połączyć konta to credit an account uznać konto

to debit an account obciążyć konto, zapisać w ciężar konta

to divide an account podzielić konto to examine / to verify an account sprawdzić rachunek

to have / to maintain an account mieć konto

to keep / to carry / to operate an account prowadzić rachunek

to open an account at the bank otworzyć konto bankowe

to overdraft the account przekroczyć konto

to pay money into an account wpłacić pieniądze na rachunek

to settle an account uzgodnić konto, rozliczyć konto

to subdivide an account podzielić konto poziomo

to transfer into an account przelać / przekazać sumę na konto

accountability poczytalność, odpowiedzialność

accountancy rachunkowość

accountant 1. księgowy 2. audytor

certified public accountant, CPA dyplomowany księgowy

chartered accountant, CA dyplomowany biegły księgowy

chief accountant główny księgowy

accounting rachunkowość

bank accounting rachunkowość bankowa

cash basis of accounting rachunkowość kasowa

creative accounting rachunkowość kreatywna

environmental accounting rachunkowość ekologiczna

financial accounting rachunkowość finansowa

general accounting rachunkowość ogólna

green accounting rachunkowość ekologiczna

inflation accounting rachunkowość inflacyjna

managerial accounting rachunkowość zarządcza

national accounting rachunkowość społeczna

public accounting rachunkowość budżetowa

public-sector accounting rachunkowość budżetowa

responsibility accounting rachunkowość odpowiedzialności

social responsibility accounting rachunkowość odpowiedzialności społecznej

Accounting Act Ustawa o rachunkowości

accounting concept koncepcja rachunkowości

accounting cycle cykl rachunkowości

accounting for accounts receivable rachunkowość należności

accounting for capital assets rachunkowość środków trwałych

accounting for capital stock rachunkowość kapitału akcyjnego

accounting model model rachunkowości

accounting period okres sprawozdawczy / rachunkowy

accounting policy polityka rachunkowości

accounting principles standardy rachunkowości

Accounting Principles Board, APB Rada ds. Zasad Rachunkowości

accounting standards zasady rachunkowości

accounts rachunkowość

abridged accounts sprawozdanie finansowe skrócone / uproszczone

consolidated accounts sprawozdanie finansowe skonsolidowane

group accounts sprawozdanie finansowe skonsolidowane

to keep the accounts prowadzić księgowość

accounts department dział księgowości

accounts of the company rachunkowość firmy

accredit 1. akredytować, udzielać uprawnień 2. autoryzować, potwierdzać / uznawać oficjalnie, uwierzytelniać

accredited 1. akredytowany 2. upełnomocniony, upoważniony

accrual przyrost, narastanie, zwiększanie się

accrual of interest przyrost odsetek

accuracy rzetelność, dokładność, ścisłość, precyzja, skrupulatność

accuracy of the financial report rzetelność sprawozdania finansowego

accusation oskarżenie, akt oskarżenia, zarzut

accusatorial oskarżycielski, skargowy

accusatorial procedure postępowanie skargowe, postępowanie prywatno--dowodowe

accuse oskarżać / oskarżyć, obwiniać / obwinić

accused oskarżony, podsądny, obwiniony, ktoś postawiony w stan oskarżenia

accused’s attorney adwokat oskarżonego, obrońca

acknowledgements of service potwierdzenie odbioru doręczenia

acquest nabytek, mienie nabyte, własność nabyta

acquire nabyć, uzyskiwać, przyswajać, zdobywać

acquire a claim nabyć wierzytelność

acquire easement nabyć służebność

acquire possession nabyć, uzyskać posiadanie

acquire property nabyć własność

acquirer nabywca, kupujący

acquiring company spółka przejmująca

share of the acquiring company udział spółki przejmującej

acquisition 1. nabycie, uzyskanie, przyswajanie, zdobycie 2. nabytek, zdobycz

acquisition of property nabycie własności

acquit 1. uwalniać od zarzutu, uniewinniać 2. zwolnić od zobowiązań

acquittal 1. uniewinnienie, uwolnienie od zarzutu 2. zwolnienie od zobowiązań

acquittance 1. pokwitowanie, poświadczenie, potwierdzenie spłaty 2. spłacenie, uiszczenie, zwolnienie od spłaty

act (noun) 1. czynność 2. akt, ustawa

3.    działanie 4. dzieło, uczynek

disguised legal act czynność prawna ukryta

extrajudicial act czynność prawna dokonana poza sądem

fictitious legal act czynność prawna jednostronna

gratuitous act in law czynność prawna powiernicza

ineffective legal act czynność prawna bezskuteczna

ineffectiveness of legal acts bezskuteczność czynności prawnej

invalidation of a legal act unieważnienie czynności prawnej

legal act for consideration czynność prawna pod tytułem darmym

legal act of the bankrupt czynność prawna upadłego

multilateral legal act czynność prawna wielostronna

null and void legal act czynność prawna bezwzględnie nieważna

out-of-court legal act czynność prawna dokonana poza sądem

suability of a legal act zaskarżalność czynności prawnej

validity of a legal act ważność czynności prawnej

act in connection with legal proceedings czynność prawna procesowa

act in law czynność prawna

act of legal procedure czynność prawna procesowa

act (verb) działać, postępować, występować (w jakiejś sprawie)

act in the name of the partnership / company działać w imieniu spółki

act on behalf of the partnership / company działać w imieniu spółki

act on behalf of one’s principal działać w imieniu zleceniodawcy

act within the scope of one’s authority działać w granicach umocowania

act on rules ordynacja

act on rules for taxation ordynacja podatkowa

acting pełniący obowiązki (p.o.), działający w zastępstwie

acting manager pełniący obowiązki dyrektora

action 1. działalność, aktywność 2. powództwo 3. akcja, działanie

industrial action akcja protestacyjna to call for an industrial action wezwać do akcji protestacyjnej

to call off an industrial action odwołać akcję protestacyjną

to take up an industrial action podjąć akcję protestacyjną

to threaten with an industrial action grozić akcją protestacyjną

action for recovery of an inheritan-ce powództwo o wydanie spadku

actionable zaskarżalny, podlegający zaskarżeniu, podlegający dochodzeniu w postępowaniu cywilnym

activity działalność, zespół czynności, praca, zajęcia

economic activity działalność gospodarcza

operating activities działalność operacyjna

to carry on / to carry out activity prowadzić działalność

to conduct an activity wykonywać czynność

to engage in activity prowadzić działalność

to perform an activity wykonywać czynność

actual faktyczny, rzeczywisty, efektywny actual holder dzierżyciel

actual possession posiadanie faktyczne actual possessor dzierżyciel

actual rate of return efektywna stopa pożyczki

actual yield efektywna stopa pożyczki actus reus (unlawful act) obiektywna

strona czynu zabronionego

ad valorem duty cło ad valorem, od wartości

adaptation przystosowanie (się), adaptacja, dostosowanie, przeróbka

adaptation to work przystosowanie do pracy

addendum (pl addenda) uzupełnienie, dodatek, załącznik, suplement

addition 1. dobudowa, przybudówka

2.    dodatek 3. dodawanie, sumowanie additional dodatkowy, uzupełniający additional legacy zapis dodatkowy

additional payment dopłata

to make an additional payment wnieść dopłatę

additional storey nadbudowa

address 1. adres 2. mowa, orędzie

3.    zręczność, takt

address for service of notices adres do doręczeń

adduce powoływać się na, podawać, przedstawiać, przytaczać

adjourn 1. odraczać, odkładać, odwlekać, zawieszać posiedzenie, wstrzymywać bieg 2. zarządzać przerwę, przerwać

adjournment odroczenie, zawieszenie (posiedzenia), przerwa (w obradach)

adjudicate orzekać, rozstrzygać, wyrokować, rozsądzać, wydawać decyzję / postanowienie, rozpoznawać sprawę

adjudicate at a closed session orzekać na posiedzeniu niejawnym

adjudication orzeczenie, wyrok, rozstrzygnięcie, decyzja

adjudication in bankruptcy, adjudica-tion order sądowe orzeczenie o upadłości

adjudicator arbiter, rozjemca, sędzia

adjure nakazywać komuś, zaklinać kogoś, by coś zrobił

adjust regulować, korygować, załatwić, uzgodnić, wyrównać

adjustment regulacja, korekta, wyrównanie, poprawka

prior period adjustments korekty lat ubiegłych

tax adjustment korekta podatkowa adjustment of wages regulacja płac adjustments resulting from a change

in accounting policy korekty wynikające ze zmian zasad rachunkowości administer 1. administrować, zarządzać,

kierować 2. egzekwować, wymierzać

administer a caution pouczyć o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań

administer an oath odebrać przysięgę administer justice wymierzać sprawied

liwość

administer the bankruptcy estate za

rządzać majątkiem upadłego

administration administracja, zarządzanie

administration building budynek administracyjny

administration order uproszczona procedura upadłości osób fizycznych w Anglii i Walii

administrative administracyjny

administrative personnel personel ad

ministracji

administrative-review authorities or

gan odwoławczy

administrative-review board kolegium odwoławcze

local administrative-review board

samorządowe kolegium odwoławcze

administrator administrator, dozorca, zarządca

administrator of an building dozorca domu

administrator of the estate zarządca

majątku

admissibility dopuszczalność

admissible dopuszczalny, do przyjęcia, dozwolony

admissible evidence dowód dopuszczalny

admission 1. wstęp 2. przyjęcie, uznanie

3.    przyznanie się 4. odprawa celna

admission to profession dopuszczenie do wykonywania zawodu

temporary admission odprawa czasowa

authorisation for temporary admis-sion pozwolenie na odprawę czasową temporary admission procedure procedura odprawy czasowej

admit 1. dopuszczać, przyjmować

2.    uznawać, przyznać się 3. pozwalać

admittance 1. dopuszczenie 2. wstęp, prawo wstępu, wpuszczenie, umożliwienie dostępu

admittance to the reorganisation pro-cedure dopuszczenie do układu

admonish 1. upominać, strofować, pouczać, napominać, skarcić 2. przestrzegać 3. doradzać

admonition 1. upomnienie, strofowanie, pouczenie, napomnienie, skarcenie 2. przestrzeżenie

penalty of admonition kara upomnienia

adolescent młodociany, dorastający, nastoletni, młodzieńczy, niedojrzały, dziecinny

adopt przyjąć, uchwalić, zawrzeć, przysposobić, adoptować

adopt the arrangement przyjąć układ, zawrzeć układ

adoption 1. przysposobienie 2. zawarcie, przyjęcie

adoption of the arrangement zawarcie układu

adult pełnoletni, dorosły, dojrzały

adult magistrates’ court sąd pokoju orzekający w sprawach dorosłych sprawców przestępstw

adult member of the household pełnoletni domownik

adulterate fałszować, podrabiać, falsy-fikować, obniżać jakość

adulterate food fałszować żywność

adulteration fałszowanie, podrabianie, pogarszanie jakości

adulterator fałszerz

adulterer cudzołożnik

adultery cudzołóstwo

advance 1. postęp 2. zaliczka, zadatek

3.    pożyczka

in advance zaliczkowo, w formie zaliczki, z góry, awansem, z wyprzedzeniem secured advance pożyczka zabezpieczona

advance against collateral pożyczka zabezpieczona

advance-tax zaliczka na podatek

advertising reklama

comparative advertising reklama porównawcza

advice 1. zawiadomienie, informacja

2.    rada, porada 3. awizo

advise on matters of law doradzać w kwestiach prawnych

adviser doradca

investment adviser doradca inwestycyjny

tax adviser doradca podatkowy

advisory doradczy, doradzający, służący radą

affair 1. sprawa, kwestia, interes 2. afera, skandal

business affair sprawa handlowa

affiliate afiliant

affiliated company spółka powiązana

affinity 1. powinowactwo, podobieństwo 2. sympatia, pociąg

degree of affinity stopień powinowactwa

affirm 1. przyrzekać 2. utrzymywać w mocy

affirm a judgment utrzymywać w mocy zaskarżone orzeczenie

affirmance orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia

affirmation przyrzeczenie, ślubowanie

aforesaid / aforementioned wyżej wymieniony, wyżej wspomniany

against delivery w zamian za wydanie (np. dokumentów)

age wiek

age of criminal responsibility wiek odpowiedzialności karnej

age of majority pełnoletność

to attain the age of majority osiągnąć pełnoletność

agency 1. agencja, urząd 2. przedstawicielstwo, pełnomocnictwo (w obrocie gospodarczym)

consular agency przedstawicielstwo konsularne

exclusive agency przedstawicielstwo wyłączne

intelligence agency agencja wywiadu

Agency for Internal Security Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

agency for temporary work agencja pracy tymczasowej

Agency for the Protection of the State Urząd Ochrony Państwa

agency of necessity pełnomocnictwo dorozumiane / domniemane

agenda porządek dzienny (obrad)

item on the agenda punkt porządku dziennego

agent agent, pełnomocnik

business / commercial agent agent handlowy

exclusive agent agent wyłączny

agent for delivery pełnomocnik do doręczeń

agent of necessity agent prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia

aggravate 1. pogarszać, uczynić gorszym 2. irytować, denerwować

aggravated rape kwalifikowany typ przestępstwa zgwałcenia

aggravated theft kwalifikowany typ kradzieży

aggravating circumstances okoliczności obciążające

aggravation 1. pogorszenie 2. zdenerwowanie, irytacja

aggravation of invalidity pogorszenie stopnia inwalidztwa

aggravations okoliczności obciążające

aggregate ogólny, łączny

aggregate value of claims ogólna suma wierzytelności

agreement 1. umowa, porozumienie, układ 2. uzgodnienie 3. akt umowy collective agreement układ zbiorowy collective labour agreement układ zbiorowy pracy

General Agreement on Tariffs and Trade Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu

inter-professional agreement porozumienie branżowe

tariff agreement układ celny, umowa celna

agreement for lease of a real property umowa najmu nieruchomości

agreement for tenancy of a real property umowa dzierżawy nieruchomości

agreement for the partition of the estate umowa o dział spadku

agreement of minor importance porozumienie bagatelne

agreement on working time umowa dotycząca czasu pracy

agreement to the terms of the contract zgoda na postanowienia umowy

agricultural rolny, rolniczy, agrarny agricultural building budynek rolniczy agricultural duties cło agrarne agricultural land grunt rolny agricultural real estate własność rolna agricultural tax podatek rolny aggrieve skrzywdzić, wyrządzić krzywdę, traktować niesprawiedliwie

aggrieved poszkodowany, skrzywdzony aggrieved party strona poszkodowana aid pomoc, wspieranie, pomaganie, wsparcie

to provide first aid to injured per-sons udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym

aid and abet pomagać (w popełnieniu przestępstwa)

aid investigations udzielać pomocy w śledztwie

air lotniczy

air waybill lotniczy list przewozowy

alcohol treatment requirement obowiązek poddania się leczeniu uzależnienia alkoholowego

alibi alibi

to have an alibi mieć alibi

alienate przenieść prawa własności

alienation przeniesienie prawa własności alienator przenoszący własność, sprze

dający

alienee nabywca prawa, kupujący alienor zbywca tytułu / prawa, sprzedający

alimony 1. alimenty, środki utrzymania

2.    utrzymanie

to seek alimony wystąpić o alimenty allegation 1. twierdzenie 2. oświadcze

nie, stwierdzenie 3. zarzut

allocate 1. przydzielać / przydzielić, przeznaczać / przeznaczyć, alokować

2.    umiejscawiać / umiejscowić

allocution 1. alokucja, przydzielenie, przydział 2. umiejscowienie

allot przydzielać, przydzielić

allot shares przydzielić akcje

allotment 1. przydział 2. parcela, dział

ka, ogródek działkowy (UK) 3. wydzielenie, przydzielenie

allow 1. uwzględnić, uznać, dopuścić

2.    pozwalać

allow claims uwzględnić roszczenie

allowance 1. zasiłek, dodatek, zapomo

ga 2. racja, przydział 3. stały dodatek do uposażenia, dieta 4. przyzwolenie, tolerowanie

hardship allowance dodatek za uciążliwą pracę

investment allowance ulga inwesty

cyjna

responsibility allowance dodatek za

odpowiedzialną pracę

separation allowance dodatek za rozłąkę

allowance for children dodatek / zasiłek na dzieci

allowance in kind wynagrodzenie w naturze

All-Poland Alliance of Trade Unions

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych

alter the terms of the contract unilate-rally zmieniać postanowienia umowy jednostronnie, dokonać jednostronnej zmiany umowy

alternative zastępczy, przemienny, alternatywny

alternative dispute resolution (ADR) polubowne rozwiązywanie sporów

alternative housing mieszkania zastępcze

alternative legacy zapis przemienny

alternative obligation zobowiązanie przemienne

amalgamation 1. połączenie, fuzja, związanie, zespolenie 2. mieszanie

amendment 1. zmiana, poprawka, poprawianie, modyfikacja 2. nowelizacja, nowela

amendment to the arrangement zmiana układu

amendment to the company deed zmiana umowy spółki

American Accounting Association, AAA Amerykańskie Stowarzyszenie Rachunkowości

American Bar Association Amerykańska Rada Adwokacka

American Civil Liberties Union Amerykański Związek Swobód Obywatelskich

American Institute of Certified Public Accountants, AICPA Amerykański Instytut Dyplomowanych Biegłych Księgowych

amerce karać grzywną

amercement kara grzywny (dla urzędnika państwowego)

amicable polubowny, rozjemczy

amicable settlement polubowne załatwianie sporów

amotion usunięcie (np. ze stanowiska), eksmisja, wywłaszczenie

amount wysokość (kwoty), wymiar, ilość, wielkość, suma, kwota

missing amount niedobór

amount and schedule of working time wymiar i rozkład czasu pracy

amount due należność

to cover an amount due pokryć należności

amount of a loan wielkość pożyczki amount of capital wysokość kapitału amount of customs duties kwota należ

ności celnych

amount of indebtedness suma zadłużenia

total amount of indebtedness całkowita suma zadłużenia

amount of security kwota / wysokość poręczenia

amount of surety wysokość poręczenia amount outstanding suma zaległa amount resulting from a customs debt

kwota wynikająca z długu celnego anchor tenant najemca kluczowy

ancestor przodek, pradziad ancillary pomocniczy, dodatkowy annex 1. przybudówka 2. dodatek, aneks annexation zabór, przywłaszczenie,

aneksja, wcielenie

announcement 1. ogłoszenie, obwieszczenie 2. zapowiedź 3. komunikat 4. anons

announcement of the division of the company ogłoszenie o podziale spółki annual roczny, doroczny, coroczny, każ

doroczny

annual accounts roczne sprawozdanie finansowe

annual general assembly zwyczajne zgromadzenie wspólników

annual general meeting (AGM) walne zgromadzenie wspólników, zwyczajne zgromadzenie wspólników

annual meeting of shareholders zwyczajne zgromadzenie wspólników

annual rent czynsz roczny

annual tax return zeznanie roczne

annuitant rencista, osoba otrzymująca

dożywotnią rentę

annuity 1. dożywocie 2. renta

life annuity renta dożywotnia

right to a life annuity prawo dożywocia

annulment unieważnienie, anulowanie, kasowanie, uchylenie, zniesienie

annulment of a legal transaction unieważnienie czynności prawnej

annulment of marriage unieważnienie małżeństwa

anonymous witness świadek anonimowy, świadek incognito

answer the allegation odpowiedzieć na zarzut

antecedent poprzedzający, uprzedni

antedate antydatować

antenuptial przedmałżeński

antenuptial agreement umowa przedmałżeńska

antichresis zastaw antychretyczny

anticipatory breach of contract przewidywane naruszenie umowy, naruszenie poprzedzające wymagalność zobowiązania

anti-competitive practices praktyki ograniczające konkurencję

anti-dumping tariff cło antydumpingowe

apparent oczywisty, widoczny, pozorny, domniemany

apparent agent domniemany pełnomocnik

apparent easement / servitude służebność widoczna / oczywista

apparent legal transaction czynność prawna pozorna

apparent possession posiadanie jawne oczywiste

appeal (noun) 1. apelacja, kasacja, odwołanie 2. apel, wezwanie

allow an appeal uwzględnić odwołanie

appeal (verb) wnieść odwołanie, odwoływać się

appeal against conviction złożyć apelację od wyroku skazującego (w przedmiocie winy)

appeal against notice to terminate an employment contract wnieść odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę

Appeal Court Sąd Apelacyjny

Court of Appeal(s) Sąd Apelacyjny

appear stawiać się (w sądzie)

failure to appear niestawiennictwo w sądzie

appearance 1. pozory 2. stawiennictwo (w sądzie) 3. pojawienie się, ukazanie 4. wystąpienie

appearing party stawający

appellant osoba odwołująca się, wnosząca odwołanie, strona wnosząca środek odwoławczy

appellate court sąd apelacyjny (USA)

appellate proceedings postępowanie odwoławcze, postępowanie apelacyjne

appellee strona, która wygrała sprawę w niższej instancji

applicant poszukujący pracy, petent, kandydat, zgłaszający się

application prośba, wniosek, podanie application for a loan prośba o pożyczkę application for a conviction to be ren-

dered without a trial wniosek o skazanie oskarżanego bez rozprawy

application for granting anonimity to witness wniosek o wydanie postanowienia o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka, wniosek o utajnienie, wniosek o anominizację

apply for ubiegać się o, wnioskować o, zabiegać o, starać się o, wnosić o, składać podanie / wniosek o

apply for a loan ubiegać się o pożyczkę appoint wyznaczać, ustanawiać, powo

ływać, mianować

appoint a court supervisor ustanowić nadzorcę sądowego

appointed heir spadkobierca powołany appointment powołanie, wyznaczenie, mianowanie

appointment of heir powołanie spadkobiercy

appraisal ocena, szacowanie, wartościowanie, taksowanie nieruchomości

appraise oszacować, taksować, oceniać, wartościować

appraise the bankruptcy estate oszacować masę upadłości

apprehension ujęcie, zatrzymanie osoby przyłapanej na gorącym uczynku

apprentice uczeń (w rzemiośle), terminator, praktykant, nowicjusz

appropriate należyty, właściwy, odpowiedni, stosowny

appropriation 1. przywłaszczenie, uzurpowanie 2. przeznaczenie, wyasygnowanie

appropriation of property przywłaszczenie (w prawie szkockim), wejście w prawa właściciela (w prawie angielskim)

approval zatwierdzenie, zaaprobowanie, przyjęcie, zgoda

court approval of the arrangement sądowe zatwierdzenie układu

sale on approval sprzedaż na próbę (USA)

approval of the arrangement zatwierdzenie układu

approve zatwierdzać / zatwierdzić, usankcjonować

to refuse to approve the arrange-ment odmówić zatwierdzenia układu approve of something aprobować, zga

dzać się na, pochwalać

approve the arrangement zatwierdzać układ z wierzycielami

approve the list of claims zatwierdzać listę wierzytelności

appurtenance przynależność

appurtenance to a thing przynależność rzeczy

appurtenance to realty przynależność nieruchomości

appurtenant przynależny

area 1. obszar, teren, terytorium, rejon, okolica, strefa 2. dziedzina 3. pole, powierzchnia 4. parcela

area code numer kierunkowy

area of activity obszar działania

arguendo dla wykazania

argumentative 1. kontrowersyjny, sporny, wątpliwy 2. argumentacyjny

armed uzbrojony, zbrojny

armed conflict konflikt zbrojny

armed robbery rabunek z bronią w ręku arraign postawić w stan oskarżenia, po

zwać przed sądem, oskarżyć

arraignment odczytanie oficjalnego aktu oskarżenia w Sądzie Koronnym, postawienie w stan oskarżenia, pozwanie przed sąd, przedstawienie aktu oskarżenia, oskarżenie

arrangement 1. porozumienie, umowa 2. układ, porozumienie, ugoda

adoption of the arrangement zawarcie układu

amendment to the arrangement zmiana układu

approval of the arrangement zatwierdzenie układu

binding force of the arrangement moc wiążąca układu

deed of arrangement umowa z wierzycielami

effects of the arrangement skutki układu

liquidation arrangement układ likwidacyjny

liquidation reorganisation arrange-ment układ likwidacyjny

performance of the arrangement wykonanie układu

revoking the arrangement uchylenie układu

basis for revoking the arrangement przyczyny uchylenia układu

to adopt the arrangement przyjąć układ

to approve the arrangement zatwierdzić układ

to perform an arrangement wykonać układ

to request that the arrangement be amended wystąpić o zmianę układu to revoke the arrangement uchylić układ

voting on the arrangement głosowanie nad układem

arrangement of working time organizacja czasu pracy

arrangement proceedings postępowanie układowe

completion of the arrangement pro-ceedings ukończenie postępowania układowego

arrangement proposal propozycja układowa

arrearage zaległość

arrears zaległość

to be in arrears with payment of the rent dopuszczać się zwłoki z zapłatą czynszu, zalegać z czynszem

arrest 1. zatrzymanie 2. aresztowanie, zatrzymanie, uwięzienie 3. zahamowanie, wstrzymanie

house arrest areszt domowy summary arrest areszt doraźny

under arrest zatrzymany, aresztowany, w areszcie

warrant of arrest nakaz zatrzymania arrest record protokół zatrzymania

give the grounds for the arrest podać przyczyny zatrzymania

arrest (verb) aresztować, zatrzymać, uwięzić

arrestable podlegający aresztowaniu

arrestable offence przestępstwo lub usiłowanie dokonania przestępstwa, które podlega karze określonej ustawowo i to, za które sprawcy mogą zostać skazani na karę co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności

arresting officer funkcjonariusz dokonujący zatrzymania

arrestee zatrzymany

arson podpalenie

arson with intent to endanger human life podpalenie z zamiarem narażenia na niebezpieczeństwo życia ludzkiego

arsonist podpalacz

articles 1. statut 2. regulamin 3. umowa, układ 4. aplikacja (UK)

articles of association (UK) statut spółki

Articles of Confederation artykuły konfederacji (USA)

articles of incorporation statut spółki (np. kapitałowej)

articles of partnership umowa spółki (np. osobowej)

artifice 1. podstęp, sztuczka 2. przebiegłość, zręczność

artistic artystyczny

artistic profession zawód artysty

artistic work dzieło artystyczne

ascendant przodek, wstępny

ascending wstępny

ascending line linia wstępna

ascent przejście majątku spadkowego na wstępnego spadkodawcy

ascertain the name of ustalić imię i nazwisko

assailant 1. napastnik, agresor 2. krytyk

assassin morderca, zamachowiec, zabójca

assassinate 1. zamordować, dokonać zamachu 2. zniesławić, zniszczyć reputację

assault napad, napaść z zamiarem pobicia, czyn wywołujący u pokrzywdzonego obawę, że zostanie wobec niego użyta siła bezprawna (w prawie angielskim)

assault and battery czynna napaść, napad z pobiciem

assembly 1. zgromadzenie, zebranie 2. roboty montażowe

assembly-line work praca przy taśmie, robota / praca taśmowa, potokowa

assess 1. szacować, oceniać 2. wymierzać podatek 3. nałożyć grzywnę

assessable podlegający opodatkowaniu assessment kalkulacyjny

assessment factor element kalkulacyjny

assessment 1. ocena, oszacowanie

2.    opodatkowanie

assessment of a worker ocena pracownika

assessment of assets oszacowanie majątku

assessment period okres podatkowy

assessor 1. taksator 2. urzędnik podatkowy 3. biegły, ekspert, pomocnik sędziego

assets aktywa, majątek, mienie, wkład accounting assets aktywa księgowe available assets aktywa rozporzą-dzalne

business assets aktywa handlowe cash assets aktywa gotówkowe capital assets aktywa trwałe circulating assets aktywa obrotowe complementary assets aktywa uzupełniające

concealed assets aktywa ukryte current assets aktywa obrotowe dead assets aktywa zamrożone distribution of assets podział majątku doubtful assets aktywa wątpliwe fictitious assets aktywa fikcyjne financial assets aktywa finansowe fixed assets aktywa trwałe floating assets aktywa obrotowe fluid assets aktywa łatwe do upłynnienia / zbycia

frozen assets aktywa zamrożone fungible assets aktywa jednorodne hidden assets aktywa ukryte intangible assets aktywa niematerialne, wartości niematerialne i prawne investment fund assets aktywa funduszu inwestycyjnego

liquid assets aktywa płynne

net quick assets aktywa płynne netto monetary assets aktywa pieniężne movable assets majątek ruchomy net assets aktywa netto

net current assets aktywa bieżące netto

non-current assets aktywa trwałe permanent assets aktywa trwałe quick assets aktywa łatwe do upłynnienia / zbycia

real assets majątek nieruchomy

real current assets aktywa obrotowe rzeczowe

realisable assets aktywa nadające się do sprzedaży

risk assets aktywa trudne do upłynnienia

slow assets aktywa trudne do upłynnienia

tangible assets aktywa materialne

to administer assets and liabilities

zarządzać majątkiem

to dispose of assets and liabilities rozporządzać majątkiem

to liquidate the assets of the company partnership upłynnić majątek spółki

to sell assets sprzedać mienie

to release assets and liabilities wydać mienie

unmarketable assets aktywa nie do upłynnienia

wasting assets (USA) aktywa zuży-walne

assets and liabilities majątek, aktywa i pasywa

assets being subject of inheritance spadek, spuścizna

assets in kind wkład w naturze / niepieniężny

assets of inheritance aktywa spadku

assets of the estate of the deceased person całość spadku

assets of third parties mienie osób trzecich

asseveration uroczyste zapewnienie (zamiast przysięgi), stanowcze stwierdzenie

assign przydzielać, przydzielić

assign a customs-approved treatment or use nadać / nadawać przeznaczenie celne

assignable przenośny, nadający się do przeniesienia

assigned wyznaczony, przydzielony, ustalony, przeznaczony

assigned counsel adwokat z urzędu, obrońca z urzędu

assignee 1. zarządca, pełnomocnik, następca 2. beneficjent 3. cesjonariusz

assignment 1. wyznaczenie, przydzielenie 2. przeniesienie własności, cesja

3.    zadanie

assignment clause klauzula dotycząca cesji

assignment of a right przelew wierzytelności

assignment of claims przelew roszczeń (wierzytelności)

assignment of contract przeniesienie kontraktu

assignor cedent

associate zrzeszać się w związek zawodowy, zakładać związek zawodowy

associated company spółka powiązana assume 1. zakładać / założyć 2. przyjąć / przyjmować

assume a succession przyjąć spadek assurances przyrzeczenia

asylum azyl, schronienie

to seek asylum ubiegać się o azyl atonement pokuta, zadośćuczynienie attach 1. zająć, zajmować, zatrzymywać

2.    załączać

attach rights zająć prawa

attachment 1. zajęcie majątku 2. załącznik

attachment of earnings zajęcie zarobków (USA), egzekucja z wynagrodzenia za pracę

attachment of rights zajęcie praw warrant of attachment nakaz zatrzymania

attempt usiłowanie

attempt to commit an offence usiłowanie dokonania przestępstwa

attest poświadczać, uwierzytelniać, zaświadczać, legalizować

attestant osoba poświadczająca

attestation 1. poświadczenie, uwierzytelnienie, zalegalizowanie 2. zaprzysiężenie

attorn przenosić (prawa własności) attornment przeniesienie praw własności attorney 1. pełnomocnik, rzecznik, przedstawiciel 2. adwokat, prawnik private attorney pełnomocnik pozasądowy, przedstawiciel prywatny (USA)

prosecuting attorney prokurator public attorney (USA) przedstawiciel z urzędu

attorney at large (USA) przedstawiciel we wszystkich sprawach

attorney-at-law prawnik, adwokat

attorney for government (USA) przedstawiciel rządu

attorney in casus (USA) przedstawiciel w sprawie

attorney of creditors pełnomocnik wierzycieli

attorney of record (USA) przedstawiciel umocowany pisemnie

attorney-in-fact pełnomocnik prawny

attorney-in-fact for delivery pełnomocnik do doręczeń

audit (noun) audyt, rewizja

internal auditing rewizja wewnętrzna joint audit rewizja połączona

audit (verb) audytować, badać księgi

auditor rewident księgowy, audytor

auditors’ committee komisja rewizyjna

external auditor audytor zewnętrzny internal auditor audytor wewnętrzny

authenticate 1. uwierzytelnić, poświadczyć 2. ustalać autorstwo, stwierdzać autentyczność / prawdziwość

authenticate a signature uwierzytelnić podpis

authenticated uwierzytelniony, pewny, poświadczony

authenticated copy uwierzytelniona kopia

authenticated date data pewna

authentication uwierzytelnienie, poświadczenie

authentication of signature poświadczenie podpisu

authentication of the date poświadczenie daty

authorisation 1. upoważnienie, umocowanie, pełnomocnictwo, upełnomocnienie 2. usankcjonowanie, zatwierdzenie 3. uprawnienie

to get authorisation otrzymać upoważnienie

to give someone authorisation udzielać / udzielić komuś upoważnienia

to grant someone authorisation udzielać / udzielić komuś upoważnienia to obtain authorisation otrzymać upoważnienie

to revoke an authorisation odwołać / cofnąć upoważnienie

authorisation for the establishment of the bank zezwolenie na utworzenie banku

authorisation of the commissioning party upoważnienie komitenta

authorities władze

authority pełnomocnictwo, władza, organ

autograph własnoręczny

one’s autograph signature własnoręczny podpis

autopsy autopsja, sekcja zwłok

autrefois acquit poprzednio uniewinniony

auxiliary prosecutor oskarżyciel posiłkowy

average średni, przeciętny

average cost method metoda po koszcie przeciętnym

average price method metoda ceny przeciętnej

average wage średnia płaca

award (verb) przyznać, przyznawać

award a relief in paying tax przy

znać ulgę w zapłacie podatku

award damages zasądzić odszkodowanie

award (noun) przyznanie, udzielanie, wynagrodzenie

award of benefits przyznanie świadczeń

Bachelor of Laws stopień naukowy po ukończeniu studiów prawniczych back office personnel personel pomocniczy

back order zamówienie zaległe

back to back loan pożyczka obopólna

backdate antydatować, antedatować, datować wstecz, opatrywać datą wcześniejszą niż faktyczna

backroom personnel kadra „drugiego planu”

bad 1. zły 2. nieściągalny

bad debt wierzytelność nieściągalna

bad debtor dłużnik niepewny

bad loan pożyczka nieściągalna

bail (noun) 1. środek zapobiegawczy o charakterze nieizolacyjnym 2. zwolnienie za kaucją 3. kaucja, poręczenie

bail bond poręczenie majątkowe

bail meeting posiedzenie w sprawie zastosowania środka zapobiegawczego o charakterze nieizolacyjnym

bail (verb) zwolnić za kaucją, poręczać, wpłacić kaucję, wykupić z aresztu

bailable dopuszczający zwolnienie za kaucją

bailable offence przestępstwo dopuszczające zwolnienie z aresztu za kaucją bailee 1. biorący w użyczenie, depozytariusz 2. posiadacz zależny

bailiff egzekutor sądowy, komornik sądowy, woźny

bailment 1. zastaw handlowy, powierzenie towaru w depozyt, przechowanie 2. zwolnienie za kaucją

bailor deponent, użyczający, depozytor balance 1. saldo, stan konta 2. bilans 3. równowaga 4. szala

active / credit balance saldo dodatnie closing balance bilans zamknięcia debit balance saldo ujemne

inaccuracy of the balance niezgodność salda

initial balance bilans otwarcia

trial balance bilans próbny

adjusted trial balance bilans próbny po korektach

post-closing trial balance bilans próbny po zamknięciu kont

unadjusted trial balance bilans próbny przed zapisami korygującymi

balance deficit saldo ujemne

balance in hand saldo kasowe

balance of bank account stan rachunku bankowego

balance sheet bilans

balance sheet date dzień bilansowy

balance sheet equation równanie bilansowe

balance sheet total suma bilansowa classified balance sheet bilans pokla-syfikowany

balances confirmation uzgodnienie sald ballasting work roboty podsypkowe ballot (noun) 1. tajne głosowanie, ba

lotaż 2. lista wyborcza 3. liczba oddanych głosów 4. prawo wyborcze, prawo do głosowania

ballot (verb) głosować

ban (noun) 1. zakaz 2. delegalizacja overtime ban zakaz pracy w nadgodzinach

ban (verb) 1. zakazywać, zabraniać 2. delegalizacja

bank 1. bank 2. skarbonka

agricultural bank bank rolny annuity bank bank rentowy branch of bank oddział banku brokerage bank bank prowadzący działalność maklerską central bank bank centralny clearing bank bank rozrachunkowy commercial bank bank handlowy cooperative bank bank spółdzielczy correspondent bank bank korespondent

credit bank bank kredytowy deposit bank bank depozytowy discount bank bank dyskontowy domestic bank bank krajowy Federal Reserve Bank (USA) Bank Rezerw Federalnych

foreign bank bank zagraniczny foreign trade bank bank handlu zagranicznego

government bank bank państwowy housing bank bank budownictwa industrial bank bank przemysłowy International Bank for Reconstru-ction and Development Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju joint stock bank bank akcyjny, bank w formie spółki akcyjnej

liquidity of bank płynność banku loan bank bank pożyczkowy mortgage bank bank hipoteczny municipal bank bank komunalny National Bank of Poland Narodowy Bank Polski

originating bank bank otwierający akredytywy

private bank bank prywatny remitting bank bank dokonujący przelewu

representative office przedstawicielstwo banku

state bank bank państwowy trade bank bank handlowy

to draw money out of the bank podjąć pieniądze z konta

to establish / to form a bank utworzyć bank

bank account rachunek bankowy, konto bankowe

tax collector’s bank account rachunek bankowy inkasenta

tax remitter’s bank account rachunek bankowy płatnika

taxpayer’s bank account rachunek bankowy podatnika

bank commission prowizja bankowa

bank credit kredyt bankowy

Bank for International Settlements

Bank Rozrachunków Międzynarodowych

bank for loans bank pożyczkowy

bank loan pożyczka bankowa

bank of commerce bank handlowy bank of deposit bank depozytowy Bank of England Bank Anglii bank of issue bank emisyjny

Bank Supervision Commission Komisja Nadzoru Bankowego

banking bankowy, banku

banking account konto bankowe

banking guarantee gwarancja bankowa banking profession pracownik banku banking secrecy tajemnica bankowa bankrupt bankrut, upadły

bankrupt debtor dłużnik upadły

to go bankrupt zbankrutować

undischarged bankrupt bankrut nie-przywrócony do praw

bankrupt’s balance-sheet bilans upadłości

bankrupt’s petition for permission to make the arrangement podanie upadłego o dopuszczenie do zawarcia układu

bankrupt’s self-administration zarząd własny upadłego

bankruptcy upadłość, bankructwo non-fraudulent bankruptcy bankructwo zwykłe, bankructwo popełnione bez zamiaru oszustwa

to go into bankruptcy zbankrutować bankruptcy estate / assets masa upadłości

bankruptcy estate funds fundusze masy upadłości

distribution of the bankruptcy estate funds podział funduszów masy upadłości

bankruptcy law prawo upadłościowe

bankruptcy order orzeczenie bankructwa

bankruptcy petition wniosek o ogłoszenie upadłości

bankruptcy proceedings postępowanie upadłościowe

concurrent bankruptcy proceedings wtórne postępowanie upadłościowe

institution / opening of the bankrup-tcy proceedings otworzenie postępowania upadłościowego

bankruptcy with a possibility to make an arrangement upadłość z możliwością zawarcia układu

bar (noun) 1. adwokatura, palestra, rejestr adwokatów 2. ława oskarżonych, miejsce dla oskarżonych

bar (verb) zakazywać, zabraniać, wykluczać

bare masonry and carpentry budynek w stanie surowym

bargain 1. ugoda, umowa, transakcja, targ 2. zakup 3. okazja

bargain sale sprzedaż okazyjna / tania, sprzedaż towarów przecenionych

bargaining for concurrent charges negocjacje między prokuratorem a oskarżonym w sprawie zarzutów równoległych

bargaining for dropped charges negocjacje między prokuratorem a oskarżonym w sprawie zarzutów dotyczących różnych przestępstw

barratry 1. pieniactwo 2. barateria 3. przyjmowanie łapówki przez sędziego

barrister adwokat uprawniony do występowania przed sądem wyższej instancji (UK), prawnik

barter prowadzić handel wymienny / kompensacyjny, wymieniać towar

basic zasadniczy, podstawowy, bazowy, główny, fundamentalny

basic salary płaca zasadnicza

basic tariff cło zasadnicze, podstawowe

basic wage płaca zasadnicza

bastard dziecko nieślubne, bękart

battery naruszenie nietykalności cielesnej, pobicie, użycie bezprawnej siły wobec drugiej osoby

battle of forms konflikt wzorców, kolizja formularzy

be on the dole pobierać zasiłek dla bezrobotnych

bearer 1. okaziciel 2. właściciel (np. paszportu) 3. oddawca, doręczyciel

bearer share akcja na okaziciela

begin 1. rozpocząć / rozpoczynać, zacząć / zaczynać 2. powstać, narodzić się

begin building work rozpocząć roboty budowlane

bench 1. ława sędziowska 2. sąd, trybunał, sędziowie 3. urząd sędziowski

bench of magistrates ława sędziów pokoju

to be on the bench przewodniczyć posiedzeniu sądu

benefit 1. świadczenie, renta, zasiłek, dodatek, odprawa 2. korzyść, pożytek

3.    dobrodziejstwo

accident benefit renta wypadkowa cash benefit świadczenie pieniężne child-care benefit, childcare benefit zasiłek wychowawczy

compensatory benefit renta wyrównawcza

death benefit odprawa pośmiertna family benefits świadczenia rodzinne for the benefit of na rzecz

fringe benefits dodatki do poborów, świadczenia dodatkowe

maternity benefit zasiłek macierzyński

nursing benefit zasiłek pielęgnacyjny pension benefit świadczenie emerytalne

sickness benefit świadczenie chorobowe

social security benefit świadczenie socjalne

unemployment benefit zasiłek dla bezrobotnych

to fix the amount of benefits ustalać wysokość zasiłku

benefit for unemployed persons zasiłek dla bezrobotnych

benefit in cash świadczenie pieniężne

benefit in kind świadczenie rzeczowe

benefit of inventory dobrodziejstwo inwentarza

benefit of limited liability for the heir dobrodziejstwo inwentarza

benefit payable on a provisional ba-sis zasiłek tymczasowy

benefit someone dziedziczyć po kimś

benevolent 1. dobroczynny, charytatywny, filantropijny 2. życzliwy, uczynny, ofiarny

bequeath pozostawiać / pozostawić w spadku

bequeath by will zapisać w testamencie

bequest 1. zapis, legat 2. spuścizna, spadek

residuary bequest zapis uniwersalny, zapis całego spadku

to make a bequest to someone zapisać coś komuś, uczynić zapis na czyjąś rzecz

bequest to a universal legatee zapis uniwersalny

bestiality sodomia, zoofilia

bestow upon 1. obdarzać kogoś, podarować komuś (np. w testamencie) 2. dawać, użyczać

betterment 1. poprawa, polepszenie

2.    wzrost wartości nieruchomości

bicameral dwuizbowy

bid 1. oferta nabycia, oferta (przetargowa)

2.    starania, zabiegi

bidder oferent (w przetargu), licytant

bidding company spółka przejmująca

bigamy bigamia, dwużeństwo

bilateral 1. dwustronny, bilateralny

2.    obustronny, dwuboczny

bilateral transaction czynność prawna dwustronna

bilaterally binding legal transaction czynność prawna dwustronnie obowiązująca

bi-level dwupoziomowy

bill (adjective) wekslowy

bill broker makler wekslowy

bill case portfel wekslowy

bill charges koszty wekslowe

bill creditor wierzyciel wekslowy

bill debt dług wekslowy

bill debtor dłużnik wekslowy

bill form blankiet wekslowy

bill forger fałszerz wekslowy

bill (noun) 1. weksel 2. konosament

3.    rachunek, faktura (USA) 4. projekt ustawy

bill of exchange weksel

bill of indictment projekt aktu oskarżenia

bill of lading konosament

collective bill of lading konosament zbiorczy

inland waterway bill of lading konosament żeglugi śródlądowej

straight bill of lading konosament imienny

through bill of lading konosament bezpośredni

to bearer bill of lading konosament na okaziciela

to order bill of lading konosament na zlecenie

transhipment bill of lading konosament przeładunkowy

bill of security weksel gwarancyjny

bill overdue weksel przeterminowany

bill payable after date weksel płatny po terminie

bill payable at a fixed date weksel płatny w ustalonym terminie

bill payable at sight weksel płatny za okazaniem

bill payable to bearer weksel płatny na okaziciela

bill payable, B/P weksel do zapłaty, zobowiązanie wekslowe

bill receivable, B/R weksel należny, należność wekslowa

bill to mature weksel płatny w szybkim czasie

billet zajęcie, posada, zatrudnienie

binding wiążący, obowiązujący, w mocy

binding force of the arrangement moc wiążąca układu

binding offer oferta wiążąca

bipartite 1. sporządzony w dwu częściach, dwuczęściowy 2. dwustronny

blackmail (noun) szantaż, wymuszenie, wysuwanie nieuzasadnionych żądań w celu osiągnięcia korzyści dla siebie lub w zamiarze przysporzenia strat drugiej osobie

blackmail (verb) szantażować, wymuszać

blacksmith work roboty kowalskie

blasphemer bluźnierca

blasphemous bluźnierczy

blasphemy bluźnierstwo

block of flats blok mieszkalny

blocked zablokowany, zatarasowany, zahamowany

blocked account konto zablokowane

blotter księga aresztowań, rejestr policyjny

Blue Book sprawozdanie komisji rządowej

blue laws prawa obyczajowe, surowe prawa purytańskie

board 1. rada, komisja, zgromadzenie 2. zarząd, dyrekcja 3. urząd 4. utrzymanie, wyżywienie

board of directors zarząd, rada dyrektorów

body organ, ogół, instytucja

body of creditors ogół wierzycieli

bodyguard ochroniarz, goryl, ochrona osobista

bogus fikcyjny

bogus sale sprzedaż fikcyjna

boiler-plate clause postanowienie końcowe

boilerplate contract umowa adhezyjna bona fide w dobrej wierze

bond 1. obligacja 2. kaucja

callable bond obligacja z terminem wykupu

communal bond obligacja komunalna consol bond obligacja wieczysta

consolidated bond obligacja skonsolidowana

convertible bond obligacja zamienna corporate bond obligacja przedsiębiorstwa

debenture bond (USA) obligacja bez zabezpieczenia

extended bond obligacja z przedłużonym terminem wykupu

fixed-interest bond obligacja o stałym oprocentowaniu

floating-rate bond obligacja o zmiennym oprocentowaniu

government bond obligacja skarbowa

index-linked bond obligacja indeksowana

interim bond obligacja tymczasowa irredeemable bond obligacja bez terminu wykupu

irredeemable bond obligacja wieczysta

junk bond obligacja śmieciowa liabilities resulting from the bonds zobowiązania wynikające z obligacji

local authority bond obligacja komunalna

mortgage bond obligacja hipoteczna municipal bond obligacja komunalna non-negotiable bond obligacja imienna optional bond obligacja opcyjna participating bond obligacja partycypacyjna

perpetual bond obligacja wieczysta premium bond obligacja premiowa prize bond obligacja premiowa

redeemable bond obligacja z terminem wykupu

redeemed bond obligacja wykupiona registered bond obligacja imienna revenue bond obligacja przychodowa rights attaching to bonds prawa z obligacji

state bond obligacja państwowa

to issue bonds emitować obligacje

to purchase bonds nabywać / nabyć obligacje

to redeem bonds umarzać / umorzyć obligacje

to sell bonds zbywać / zbyć obligacje treasury bond obligacja państwowa, skarbowa

unified bond obligacja skonsolidowana

unsecured bond obligacja niezabezpieczona

zero-coupon bond obligacja nieopro-centowana

bond debtor dłużnik obligacyjny bond to bearer obligacja na okaziciela bond with the right of priority obligacja z prawem pierwszeństwa bearer bond obligacja na okaziciela

bonded pod zamknięciem celnym

bondholder obligatariusz

bondholder’s claim roszczenie obliga-tariusza

bonos mores dobre obyczaje

bonus gratyfikacja, premia, dodatek

incentive bonus dodatek motywacyjny

bonus for overtime work dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych

bonus on output premia produkcyjna bonus on turnover premia produkcyjna bonus system system premiowy book/s księga, książka, książeczka, dzien

nik

access to books wgląd do ksiąg

bill book księga weksli

bought day book dziennik / rejestr zakupów

cash book, CB książka kasowa

cash disbursements book dziennik wydatków

cheque book książeczka czekowa company’s books księgi rachunkowe day book dziennik

housing savings book książeczka mieszkaniowa

log book dziennik

minutes book (UK) księga protokołów

petty cash book, PCB książka drobnych wpływów i wydatków

purchases day book dziennik / rejestr zakupów

purchases returns (day) book, PRB księga zwrotów zakupionych dóbr sales day book dziennik sprzedaży sales returns (day) book, SRB księga zwrotów ze sprzedaży

stock book księga magazynowa

to cook the books manipulować w księgach

to enter in the books księgować

to fiddle the books manipulować w księgach

to inspect books przejrzeć księgi

to keep the books prowadzić księgowość

to post from a day book to a ledger przenosić z dziennika kasowego do księgi głównej

to review books przejrzeć księgi

book of final entry księga zapisu końcowego

book of minutes księga protokołów

book of original entry księga zapisu pierwotnego

book of prime entry dziennik

book value wartość księgowa

book-keeping / bookkeeping księgowość, rachunkowość

double entry bookkeeping księgowość podwójna

duplicating bookkeeping księgowość przebitkowa

single entry bookkeeping księgowość pojedyncza

bookkeeping error błąd księgowy books of account księgi rachunkowe bootlegging przemyt alkoholu

border 1. granica, pogranicze, kresy

2.    brzeg, skraj

border guards straż graniczna

border traffic ruch graniczny

born out of wedlock urodzony poza małżeństwem, nieślubny, pozamałżeński

borrower pożyczkobiorca, biorący w użyczenie, kredytobiorca

boundary granica (nieruchomości)

branch 1. filia, oddział 2. gałąź 3. branża, dział

branch of the company oddział spółki to open / to establish a branch of the company otworzyć oddział spółki

breach (verb) 1. naruszać, pogwałcać, nadużywać 2. zrywać

breach provisions on safety and hy-giene at work naruszać przepisy bhp

breach (noun) 1. naruszenie, pogwałcenie, nadużycie 2. zerwanie, złamanie

3.    wyłom

breach of a non-competition rule naruszenie zakazu konkurencji

breach of confidence nadużycie zaufania

breach of promise złamanie obietnicy

breach of the peace 1. naruszenie pokoju 2. naruszenie porządku publicznego

breadwinner żywiciel rodziny

break 1. przerwa 2. ulga

nursing break przerwa na karmienie tax break ulga podatkowa

break into the premises włamać się do budynku

breaking and entering kradzież z włamaniem

bribe przekupywać, dawać / wręczać łapówkę

briber osoba dająca łapówkę

bribery przekupstwo, łapownictwo, sprzedajność

bridging pomostowy

bridging loan kredyt pomostowy, pożyczka pomostowa

brief 1. pismo urzędowe 2. sprawa sądowa 3. powierzenie sprawy 4. streszczenie sprawy

bucket shop oszukańcza firma maklerska przeprowadzająca fikcyjne transakcje zakupu towarów i papierów wartościowych

budget (noun) 1. budżet 2. zapas, zbiór capital budget budżet inwestycyjny cash budget budżet środków pieniężnych

evolving budget budżet ciągły, budżet kroczący

financial budget budżet finansowy fixed budget budżet sztywny, budżet stały

flexed budget budżet elastyczny flexible budget budżet elastyczny

incremental budget budżet przyrostowy

master budget budżet główny, budżet wiodący

operating budget budżet operacyjny production budget budżet produkcji rolling budget budżet ciągły, budżet kroczący

sales budget budżet sprzedaży

static budget budżet stały, budżet sztywny

to review a budget weryfikować budżet

budget committee komisja budżetowa

budget (verb) ustalić budżet, budżetować, obliczać

budget for the coming year ustalić budżet na nadchodzący rok

budgetary budżetowy

budgetary control kontrola budżetowa

budgetary loan kredyt budżetowy

budgetary process proces budżetowania

budgeting budżetowanie

capital budgeting budżetowanie kapitałowe

incremental budgeting budżetowanie przyrostowe

participating budgeting budżetowanie partycypacyjne

zero-based budgeting budżetowanie od zera

buggery sodomia, pederastia

builder pracownik budowlany

building budynek, budowa, budownictwo detached building budynek wolnostojący

educational building budynek szkolny

heritage building budynek zabytkowy

historic building budynek zabytkowy, budynek wpisany na listę dziedzictwa

isolated building budynek wolnostojący

link building budynek plombowy

listed building budynek wpisany na listę dziedzictwa

non-residential building budynek nie przeznaczony do celów mieszkalnych, budynek niemieszkalny

road building budowa dróg

separate building budynek wolnostojący

building and loan association towarzystwo kredytowo-budowlane, spółdzielnia pożyczkowo-budowlana

building authority władze budowlane

building contract umowa o roboty budowlane

building costs / expenditure koszt budowy

building for trade and industry budownictwo gospodarcze

building for trade, industry and far-ming budynek gospodarczy

building ground plac budowy, budowa

building industry przemysł budowlany, budownictwo

building inspection inspekcja budowlana

building inspector inspektor budowlany

building land działka budowlana, tereny budowlane

improved building land działka budowlana uzbrojona

unimproved building land działka budowlana nieuzbrojona

building material materiał budowlany

building moratorium zakaz budowania building permit pozwolenie budowlane /

na budowę

building permit application wniosek o wydanie pozwolenia na budowę

building project projekt budowlany

building site teren budowy

building slump zastój budowlany

building society spółdzielnia budowla-no-mieszkaniowa

building trade przemysł budowlany bulk sale sprzedaż masowa

burden ciężar, obciążenie, brzemię

burden of evidence / proof ciężar dowodu

burglar włamywacz, złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem

burglarise włamywać się (do budynku)

burglarise premises dokonywać kradzieży z włamaniem

burglary włamanie, kradzież z włamaniem

burgle włamywać się, okradać

business 1. działalność gospodarcza / handlowa, interes, transakcja handlowa 2. sprawa 3. firma, dom handlowy, przedsiębiorstwo 4. branża 5. zawód, zajęcie 6. obowiązek, zadanie, zakres działania / obowiązków

business activity działalność gospodarcza / handlowa

business day dzień roboczy

business hours godziny urzędowania

business name of a company / partner-ship firma spółki

business premises lokal handlowy

business start-up

rozpoczęcie działalności gospodarczej

business trip podróż służbowa

business year rok bilansowy

buying zakup, kupowanie, nabycie

buying commission prowizja od zakupu buyout wykup

buyout price cena wykupu

by order and for account na zlecenie i rachunek

bylaw / bye-law lokalny przepis, zarządzenie

bylaws / bye-laws regulamin, statut, przepisy

c/o conscientious objector osoba odmawiająca odbycia służby wojskowej ze względu na przekonania

cadaver (USA) zwłoki

caisson work roboty kesonowe

calculate obliczać / obliczyć, kalkulować calculate a legitim obliczać zachowek calculate a tax obliczać podatek

calculate the absenteeism obliczać absencję

calculation kalkulacja, obliczenie

calendar kalendarz, terminarz

voting calendar kalendarz wyborczy call (noun) żądanie, wezwanie do opła

cenia akcji

call for delivery żądanie dostawy

call (verb) wezwać / wzywać

call for tenders wezwać do składania ofert przetargowych

called-up share akcja kredytowana

calumny kalumnia, oszczerstwo, po-twarz, pomówienie

campaign kampania, akcja, demonstracja to lead a campaign prowadzić kampanię

to organise a campaign for organizować kampanię na rzecz

cancel 1. odwołać, anulować, unieważnić 2. skreślać, wykreślać, kasować

cancel an offer anulować ofertę

cancellation 1. anulowanie, odwołanie, unieważnienie 2. skreślenie, skasowanie

cancerous rakotwórczy

cancerous substances and agents substancje i czynniki rakotwórcze

canon kanon, norma, reguła, zasada

capable zdolny, zdatny, posiadający zdolność prawną

capable of making a will zdolny do sporządzenia testamentu

capable of transacting legal business zdolny do czynności prawnych

capacity 1. zdolność 2. pojemność

3.    wydajność 4. funkcja, rola, charakter

attainment of capacity to perform acts in law nabycie zdolności do czynności prawnych

full capacity to perform / to effect acts in law pełna zdolność do czynności prawnych

lack of capacity to perform acts in law brak zdolności do czynności prawnych

limited capacity to perform acts in law ograniczona zdolność do czynności prawnych

capacity for acts in law zdolność do czynności prawnych

capacity to act in court proceedings zdolność procesowa

capacity to effect acts in law zdolność do czynności prawnych

capacity to go bankrupt zdolność upadłościowa

capacity to transact legal business zdolność do czynności prawnych

capital (noun) 1. kapitał, środki pienięż

ne, fundusz 2. stolica

allotted share capital przydzielony kapitał zakładowy

amount of the capital wysokość kapitału

authorised capital kapitał akcyjny / statutowy

debt capital kapitał dłużny

equity capital kapitał własny, kapitał zakładowy

foreign capital kapitał zagraniczny fully-paid share capital kapitał opła

cony

increase in the capital podwyższenie kapitału

initial capital kapitał początkowy, kapitał zakładowy

loan capital kapitał pożyczkowy

nominal share capital nominalny kapitał zakładowy

original capital kapitał zakładowy paid up capital kapitał opłacony paid-in capital kapitał wniesiony

paid-up share capital pokryty / wpłacony kapitał zakładowy

reduction of / in the capital obniżenie kapitału

reserve capital kapitał rezerwowy risk capital kapitał ryzyka share capital kapitał zakładowy subscribed capital kapitał subskrybowany

supplementary capital kapitał zapasowy

to have a stake in a company mieć kapitał w spółce

unissued share capital niewyemito-wany kapitał akcyjny

venture capital kapitał ryzyka

capital of company / partnership kapitał spółki

capital transactions tax podatek od kapitału

capital (adjective) 1. kapitalny 2. kapitałowy

capital budgeting budżetowanie kapitałowe

capital company spółka kapitałowa

capital crime przestępstwo zagrożone karą śmierci

capital punishment kara śmierci capital repairs remont kapitalny

capitalisation kapitalizacja

market capitalisation kapitalizacja

rynkowa

captive pojmany, wzięty do niewoli, jeniec

captivity niewola

in captivity w niewoli

car park parking

card karta, dowód

bank card karta płatnicza

issue of bank cards wydawanie kart

płatniczych

clock card karta zegarowa

trade union card karta związkowa

care 1. troska 2. opieka, piecza 3. uwaga, ostrożność 4. opieka społeczna

due care należyta staranność

career ladder szczeble kariery zawodowej

to move up the career ladder wspinać się po szczeblach kariery zawodowej carnal 1. cielesny, płciowy 2. ziemski,

doczesny

carnal abuse czyn lubieżny, gwałt na nieletnim

carnal knowledge stosunek płciowy

carpentry roboty ciesielskie

carrier przedsiębiorstwo przewozowe, przewoźnik

carry out wykonywać / wykonać, przeprowadzać / prowadzić

carry out a medical check-up przeprowadzać badania lekarskie

carry out an execution from the partner’s assets prowadzić egzekucję z majątku wspólnika

carry out work wykonywać pracę

case 1. sprawa (w sądzie), proces 2. wy

padek, przypadek 3. stan, sytuacja

4.    precedens sądowy

no case to answer wniosek o oddalenie oskarżenia

case-law orzecznictwo

cash środek pieniężny, gotówka

cash assets aktywa gotówkowe

cash at bank środki pieniężne na rachunku bankowym

cash available to meet current obliga-tions środki pieniężne dostępne na bieżąco

cash budget budżet środków pieniężnych

cash flow przepływ środków pieniężnych

cash flow assumptions metody wyceny rozchodu zapasów

cash in transit środki pieniężne w drodze cash in way środki pieniężne w drodze cash office kasa

cash-box kasa

cash-desk kasa

cash register kasa fiskalna

cassation kasacja, unieważnienie, uchylenie

catchall przepis uniwersalny, obejmujący wszystkie przypadki (np. w umowie)

catering żywienie zbiorowe

catering profession pracownicy gastronomii

caught in the act złapany na gorącym uczynku

cause 1. przyczyna, powód 2. sprawa sądowa, proces 3. motyw, uzasadnienie

cause of action podstawa roszczenia

cause a person to become unconscious or helpless doprowadzić człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności

cause death by dangerous driving of a motor vehicle spowodować śmierć przez niebezpieczną jazdę pojazdem mechanicznym

cause distress zadawać ból

cause for gain nakłaniać do prostytucji w celu osiągnięcia korzyści

caution pouczenie o odpowiedzialności karnej, ostrzeżenie

cautionary ostrzegawczy, ku przestrodze

caveat 1. ostrzeżenie (w księdze wieczystej) 2. zastrzeżenie, sprzeciw, upomnienie

caveat emptor „niech kupujący się strzeże”, zasada ryzyka kupującego

cease and desist order nakaz zaprzestania działalności

cede przekazywać, odstępować, cedować

censure 1. nagana, potępienie, krytyka, upomnienie 2. kara kościelna

census spis ludności

central centralny, główny, czołowy, zasadniczy

central heating centralne ogrzewanie

Central Office of Customs Główny

Urząd Ceł

President of the Central Office of Cu-stoms Prezes Głównego Urzędu Ceł

centralisation centralizacja

centre ośrodek, centrum

Job Centre urząd pracy

certificate 1. certyfikat, zaświadczenie, kwit, atest, poświadczenie 2. świadectwo, metryka, akt

conditioning certificate świadectwo kondycjonowania

employment certificate świadectwo

pracy

qualification certificate świadectwo kwalifikacyjne

veterinary certificate świadectwo weterynaryjne

work record certificate świadectwo

pracy

certificate of age świadectwo wieku

certificate of appointment świadectwo mianowania (np. na sędziego pokoju)

certificate of disinfecting świadectwo dezynfekcji

certificate of force majeure świadectwo siły wyższej

certificate of identity przepustka celna, świadectwo tranzytowe

certificate of incapacity for work / of disability to work zaświadczenie o niezdolności do pracy

certificate of incorporation akt ustanowienia spółki

certificate of manufacture świadectwo o wyprodukowaniu

certificate of origin of goods świadectwo pochodzenia towarów

certificate of pedigree świadectwo o rodowodzie zwierząt

certificate of sampling świadectwo pró-bobrania

certificate of standardisation świadectwo standaryzacyjne

certification 1. poświadczenie, uwierzytelnienie, potwierdzenie, 2. zalegalizowanie 3. wystawienie zaświadczenia 4. uznanie osoby za umysłowo chorą (UK)

certified 1. uwierzytelniony, poświadczony, potwierdzony 2. posiadający atest 3. zalegalizowany

certified by a notary uwierzytelniony notarialnie

certified copy uwierzytelniona kopia

certified date data pewna

Certified General Accountants’ Asso-ciation of Canada Stowarzyszenie Księgowych w Kanadzie

certified statement zaświadczenie

certify 1. uwierzytelnić, poświadczyć, potwierdzić, zaświadczać, legalizować 2. ręczyć, świadczyć 3. ubezwłasnowolnić (UK)

certify a death stwierdzić zgon

cessation wstrzymanie, zaprzestanie, przerwanie, zaniechanie

cessation of payments wstrzymanie / zaprzestanie płatności

chair przewodniczący

Chairman of the Commission for Insurance and Pension Funds Su-pervision Przewodniczący Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych

challenge (noun) 1. sprzeciw 2. wniosek o wyłączenie 3. zakwestionowanie, podanie w wątpliwość 4. wyzwanie 5. apel peremptory challenge wniosek pe-remptoryjny, wniosek o sędziego bez podania przyczyny wykluczenia

challenge for cause wniosek o wyłączenie sędziego (z uzasadnieniem)

challenge (verb) 1. wysuwać zarzut

2.    kwestionować, sprzeciwiać się

3.    podważać, podawać w wątpliwość

4.    wyzywać, rzucić wyzwanie 5. apelować 6. odrzucać, nie przyjmować 7. wykluczać (sędziego) 8. prowokować

challengeable 1. podlegający wyłączeniu / kwestionowaniu 2. (o świadku) niewiarygodny

chamber 1. izba 2. sala, pokój 3. gabinet sędziowski

chambers 1. kancelaria adwokacka 2. gabinet sędziowski

champerty finansowanie przez osobę trzecią kosztów sprawy cywilnej w celu uzyskania udziału w przedmiocie sporu

change zmiana, odmiana

change in employment structure zmiany w strukturze zatrudnienia

change in the business name zmiana brzmienia firmy

to make a change in the business name dokonać zmiany brzmienia firmy

changes in the company / partner-ship zmiany w spółce

charge (noun) 1. ciężar, ładunek 2. koszt, należność, opłata 3. odpowiedzialność

4.    obciążenie, zapis w ciężar 5. podopieczny 6. oskarżenie, zarzut

to bring charges przedstawiać zarzuty charge bargaining negocjacje między

prokuratorem a oskarżonym w przedmiocie zarzutów

charge (verb) 1. obciążać / obciążyć (sumą) 2. powierzać, polecać, poruczać, oddawać pod opiekę 3. oskarżać, obwiniać, zarzucać 4. pouczać, instruować

5.    napełniać, ładować, obciążać

charge a fee pobierać opłatę

charge default interest naliczać odsetki za zwłokę

chargeable 1. podlegający opodatkowaniu 2. podlegający oskarżeniu 3. podlegający opłacie

chargeable event zdarzenie podatkowe charged 1. obciążony 2. oskarżony charges koszty, wydatki

charging 1. obciążanie 2. zajmowanie, zastawianie

charging order nakaz zajęcia majątku dłużnika w celu zabezpieczenia powództwa

charity 1. działalność charytatywna, dobroczynność 2. jałmużna 3. miłosierdzie 4. instytucja charytatywna / dobroczynna 5. datek na cele dobroczynne

charity sale sprzedaż na cele dobroczynne

chart 1. wykres, diagram, tablica 2. mapa morska

charter 1. umowa, porozumienie 2. statut 3. przywilej 4. karta, edykt 5. czarter, wynajem

charter commission prowizja frachtowa / czarterowa

chattel rzecz ruchoma, ruchomość, majątek ruchomy

trespass to chattels naruszenie praw do ruchomości

chattels ruchomości

chemical agents, chemicals środki chemiczne

cheque (UK), check (USA) czek account payee cheque czek rozrachunkowy

advised cheque czek awizowany bank cheque czek bankowy banker’s cheque czek bankowy bearer cheque czek na okaziciela bearer of a cheque posiadacz czeku blank cheque czek in blanco bouncing cheque (UK) czek bez pokrycia

cash cheque czek gotówkowy cashier’s cheque czek bankowy certified cheque czek potwierdzony circular cheque czek gotówkowy kasowy

crossed cheque czek krosowany, zakreślony

dishonoured cheque czek niehono-rowany

drawer of a cheque wystawca czeku dud cheque czek bez pokrycia foreign cheque czek za granicę giro cheque czek rozrachunkowy guaranteed cheque czek gwarantowany

holder of a cheque posiadacz czeku local cheque czek miejscowy / płatny w miejscu wystawienia

marked cheque czek poświadczony negotiable cheque czek przenoszalny / na zlecenie

non-local cheque czek zamiejscowy non-negotiable cheque czek imienny open cheque czek gotówkowy

order cheque, cheque to order czek na zlecenie

outstanding cheque czek nieuregulowany

out-town cheque czek zamiejscowy overdue cheque czek przeterminowany

payment by cheque zapłata czekiem post / postal cheque czek pocztowy registered cheque czek imienny rubber cheque (USA) czek bez pokrycia

stale cheque czek przeterminowany to antidate / backdate a cheque antydatować czek

to block a cheque zablokować czek to cash / collect a cheque zainkaso-wać czek

to cross a cheque zakreślić czek

to draw a cheque on a bank wystawić czek na bank

to endorse a cheque indosować czek to issue / make / make out a cheque wystawić czek

to meet a cheque honorować czek

to pay a cheque honorować czek

to send a cheque for collection posłać czek do inkasa

to stop a cheque wstrzymać wypłatę czeku

town cheque czek miejscowy / płatny w miejscu wystawienia

transfer of a cheque przelew czeku traveller’s cheque czek podróżny uncovered cheque czek bez pokrycia uncrossed cheque czek gotówkowy unlimited cheque czek nielimitowany

unpaid cheque czek niehonorowany

cheque bearer posiadacz czeku

cheque for the amount of / amounting to ... czek na sumę ...

cheque on the AAA bank czek (wystawiony) na bank AAA

cheque to bearer czek na okaziciela chicanery krętactwo, matactwo słowne child dziecko, niepełnoletni

child abuse maltretowanie dzieci, molestowanie dzieci

child labour praca dzieci

child pornography pornografia dziecięca

child support alimenty na dziecko

child-support debt zaległe alimenty na dziecko

choice of governing law wybór prawa właściwego (umowy)

choreographic work dzieło choreograficzne

chose rzecz, przedmiot, ruchomość

choses in action przedmiot roszczenia, prawa rzeczowe, które można dochodzić na drodze sądowej

church tax podatek kościelny

cinematographic work dzieło filmowe circuit hrabstwo, okręg sądowy, obwód circular 1. okólnik, pismo okólne, ku-renda, zawiadomienie 2. ulotka reklamowa

circumstance okoliczność, warunek, sytuacja

aggravating circumstances okoliczności „pogarszające” / obciążające extenuating / mitigating circumstan-ces okoliczności łagodzące

circumstantial 1. poszlakowy, oparty na poszlakach 2. okolicznościowy, przypadkowy

circumstantial evidence poszlaki, dowody pośrednie

citation 1. wezwanie do udziału w sprawie, nakaz stawiennictwa, cytata 2. pozew, wezwanie 3. powołanie się na precedens

citizen obywatel

citizen’s arrest ujęcie

citizenry ogół obywateli, obywatele

citizenship 1. obywatelstwo 2. obowiązki i prawa obywatela

dual citizenship podwójne obywatelstwo

city plan plan zagospodarowania

civic 1. miejski 2. obywatelski, społeczny

Civic Platform Platforma Obywatelska

civil cywilny, państwowy, publiczny, obywatelski

civil contempt środek ochrony prawnej (pozbawienie wolności) w postępowaniu egzekucyjnym

civil engineer inżynier budowlany

civil engineering budownictwo podziemne

civil fruits of a thing pożytki cywilne rzeczy

civil law partnership (PL) spółka cywilna

civil liberties swobody obywatelskie civil partnership spółka cywilna civil procedure postępowanie cywilne Civil Procedure Rules reguły postępowania cywilnego

civil obligation zobowiązanie cywilne

civil rights prawa publiczne

to enjoy civil rights korzystać z praw publicznych

civil servant urzędnik państwowy

civil service służba cywilna

civil service corps korpus służby cywilnej

civilian cywil, osoba cywilna

claim (noun) 1. roszczenie, pretensja, żądanie, domaganie się 2. wniosek 3. pozew 4. wierzytelność 5. prawo

6.    skarga, zażalenie, reklamacja, pretensja 7. oświadczenie, twierdzenie challenged claim wierzytelność sporna conditional claim wierzytelność warunkowa

contested claim wierzytelność sporna contingent claim wierzytelność warunkowa

conversion of claims to shares / stocks konwersja wierzytelności na udziały / akcje

examination of claims sprawdzanie wierzytelności

extract / excerpt from the list of claims wyciąg z listy wierzytelności

list of claims lista wierzytelności pension claim roszczenie rentowe proprietary claim roszczenie majątkowe

pursuit of claims dochodzenie roszczenia

reciprocal claims wierzytelności wzajemne

supplementary list of claims uzupełniająca lista wierzytelności

title of claim tytuł wierzytelności

to acquire a claim nabyć wierzytelność

to allow claims uwzględnić roszczenie

to approve the list of claims zatwierdzić listę wierzytelności

to confirm the list of claims zatwierdzić listę wierzytelności

to establish a list of claims ustalić listę wierzytelności

to file a claim zgłosić wierzytelność

to make a list of claims sporządzić listę wierzytelności

to pursue a claim dochodzić roszczenia

to review / to view the list of claims przeglądać listę wierzytelności

to supplement the list of claims uzupełniać listę wierzytelności

claim arising under an employment re-lationship wierzytelność ze stosunku pracy

claim denominated in foreign curren-cy wierzytelność w obcej walucie

claim excluded from arrangement / reorganisation wierzytelność wyłączona z układu

claim for employee’s earnings wierzytelność ze stosunku pracy

claim for the commission roszczenie o prowizję

claim included in arrangement / re-organisation wierzytelność objęta układem

claim recorded ex officio wierzytelność umieszczana z urzędu

claim resulting from a legitim roszczenie z tytułu zachowku

claim resulting from the contract of work roszczenie wynikające z umowy o dzieło

claim secured by a mortgage wierzytelność zabezpieczona hipoteką

claim secured by a right in rem wierzytelność zabezpieczona rzeczowo

claim secured on property wierzytelność zabezpieczona rzeczowo

claim (verb) 1. dochodzić, domagać się, żądać 2. rościć sobie prawo 3. zgłaszać pretensje / roszczenia 4. składać reklamację, reklamować 6. twierdzić, utrzymywać 5. pretendować do

claim a debt against a bankrupt zgłosić roszczenie do masy upadłości

claim possession rościć sobie prawo do posiadania

claimant 1. wnioskodawca 2. zgłaszający roszczenie / reklamację 3. powód, strona powodowa

clandestine 1. tajny, ukryty, pokątny

2.    nielegalny

clandestine worker pracownik nielegalny

class klasa, rodzaj, typ, kategoria, gatunek

class of shares kategoria, rodzaj akcji

classification klasyfikacja

classification of goods klasyfikacja towarów

clause klauzula, warunek, przepis, paragraf, punkt (umowy)

enforceability clause klauzula wykonalności

to assign an enforceability clause to something nadać czemuś klauzulę wykonalności

clear 1. oczyścić (z zarzutów) 2. oclić, uiszczać cło 3. wyprzedawać (towar)

clear the stock wyprzedać zapas

clearance 1. oclenie, uiszczenie cła

2.    rozliczenie, rozrachunek

clearance card świadectwo pracy

clearing rozliczenie, rozrachunek

clearing agent agent celny

clearing house izba rozrachunkowa

clemency 1. akt łaski, ułaskawienie

2.    miłosierdzie 3. łagodność

clerical 1. biurowy, urzędniczy, kancelaryjny 2. duchowny, klerykalny

clerical assistant pracownik biurowy

clerical work praca urzędnicza, praca biurowa

clerk urzędnik

clerk of works inspektor / urzędnik nadzoru budowlanego

clerkship 1. staż praktyki adwokackiej

2.    urząd, zatrudnienie

close 1. zakończyć, zamknąć 2. zawierać

close the current business of the company / partnership zakończyć bieżące interesy spółki

close the partnership’s / company’s business zakończyć działalność spółki

closed offering / subscription subskrypcja zamknięta

closing argument / speech mowa końcowa

coaching pouczanie świadka przed jego zeznawaniem w sądzie

coastal shipping kabotaż, żegluga kabotażowa

coastwise shipping żegluga przybrzeżna, kabotaż

co-conspirator współspiskowiec

code 1. kodeks, regulamin, zbiór przepisów 2. kod, szyfr

building code kodeks budowlany

civil code kodeks cywilny

labour code kodeks pracy

Code of Conduct for Crown Prosecu-tors angielski regulamin prokuratorski

Code of Criminal Procedure Kodeks postępowania karnego

co-debtor dłużnik solidarny, współdłuż-nik

co-determination współdecydowanie

codicil kodycyl do testamentu

codification kodyfikacja

co-executors współwykonawcy (testamentu)

cognate krewny, osoba spokrewniona

cognate offence kazirodztwo

cognation pokrewieństwo

cognisable w zakresie kompetencji sądu cognisance 1. kompetencje, właściwość

(s ądu) 2. świadomość 3. rozpoznanie sprawy przez sąd 4. wiedza, kompetencje

cohabitant partner, konkubent, konkubina

coin moneta

coinage bicie monet

cold store chłodnia

collateral 1. zabezpieczenie, zastaw

2.    krewny w linii bocznej

collateral bank-loan kredyt lombardowy

collateral heir spadkobierca w linii bocznej

collateral line linia boczna

collateral obligation zobowiązanie uboczne

collateral security zabezpieczenie dodatkowe pożyczki

collateral succession dziedziczenie w linii bocznej

collect odbierać, ściągać, pobierać, inkasować

collect a duty pobierać / ściągać cła

collect claims ściągnąć wierzytelności

collect goods odbierać towar

collect the receivables ściągnąć wierzytelności

collection pobieranie, pobór, odbiór, windykacja

collection of taxes pobieranie, ściąganie podatków, pobór podatku

to waive the collection of taxes zaniechać poboru podatku

collective zbiorowy, grupowy, wspólny, kolektywny

collective agreement układ zbiorowy

collective bargaining negocjacje zbiorowe

collective body kolegium

collective dispute spór zbiorowy

collective labour agreement układ zbio

rowy pracy

collective ownership własność zbiorowa collective power of attorney pełnomocnictwo zbiorowe

collective property własność zbiorowa

collective responsibility odpowiedzialność zbiorowa

collector 1. poborca, inkasent, windy-kator 2. osoba wyznaczona przez sąd do zarządzania masą spadkową przed ustanowieniem dla niej wykonawcy

collude działać w zmowie

collusion zmowa (na niekorzyść strony trzeciej albo w celu wprowadzenia sądu w błąd)

collusive ukartowany, polegający na zmowie

collusive action działanie w zmowie, działanie ukartowane

colour pozór, pretekst

colour of law pozory prawa

colour of right pozór słuszności

come into otrzymać, wejść w posiadanie

come into an inheritance otrzymać spadek

comity kurtuazja, grzeczność, uprzejmość, poszanowanie

commence wszcząć, rozpocząć, zacząć

commencement of the hearing rozpoczęcie rozprawy

commendam sum suma komandytowa

commerce 1. handel 2. stosunki towarzyskie

commercial 1. handlowy, kupiecki

2.    prowadzący działalność handlową

3.    komercyjny 4. rynkowy

commercial agency przedstawicielstwo handlowe

commercial agent agent handlowy

commercial company / partnership spółka handlowa

commercial impracticability gospodarcza niemożliwość świadczenia

commercial lease najem lokalu handlowego

commercial power of attorney prokura to grant a commercial power of at-torney ustanowić prokurę

to revoke a commercial power of at-torney odwołać prokurę

commercial register rejestr handlowy

commercial representative pełnomocnik handlowy

commercial sale sprzedaż handlowa

commission (verb) zlecać

commission (noun) 1. prowizja 2. zlece

nie 3. popełnienie 4. komisja

bank commission prowizja bankowa buying commission prowizja od zakupu

charter commission prowizja frachtowa

claim for the commission roszczenie o prowizję

conciliation commission komisja pojednawcza

del credere commission prowizja del credere

flat-rate commission prowizja ryczałtowa

guarantee commission prowizja gwarancyjna

handling commission prowizja manipulacyjna

illicit commission prowizja nielegalna

insurance commission prowizja ubezpieczeniowa

percent commission prowizja procentowa

sale on commission sprzedaż komisowa

sales commission prowizja od sprzedaży

selling commission prowizja od sprzedaży

to charge a commission pobierać prowizję

to deduct a commission potrącić prowizję

to demand a commission for a con-tract żądać prowizji od umowy

work safety and hygiene commission komisja bhp

commission buyer komisant skupu

Commission for Banking Supervi-sion Komisja Nadzoru Bankowego

Commission for Collective Labour Agreements Komisja do Spraw Układów Zbiorowych Pracy

commission for delivery prowizja za dostawę

commission for safety and hygiene at work komisja bhp

commission for sale prowizja od sprzedaży

commission of a crime popełnienie przestępstwa

commission on sales prowizja od sprzedaży

commission on turnover prowizja od obrotu

commission order zamówienie komisowe

commission rate stawka prowizyjna

commission sale sprzedaż komisowa, sprzedaż agencyjna

commissioner 1. komisarz 2. pełnomocnik, delegat 3. minister 4. członek komisji / komitetu 5. sędzia pokoju (USA)

commissioning party komitent

account of the commissioning party rachunek komitenta

authorisation of the commissioning party upoważnienie komitenta

commit dokonać, popełnić

committal for sentence skierowanie oskarżonego uznanego przez sąd pokoju w postępowaniu uproszczonym za winnego popełnienia przestępstwa do Sądu Koronnego w celu wymierzenia surowszej kary

committal proceedings postępowanie rozpoznawcze

committee 1. komitet, rada, komisja 2. opiekun prawny, kurator

arbitrational committee komisja pojednawcza

International Accounting Standards Committee, IASC Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości

committee of creditors rada wierzycieli composition of the creditors’ com-mittee skład rady wierzycieli

powers of the creditors’ commit-tee uprawnienia rady wierzycieli

to appoint the creditors’ commit-tee powołać radę wierzycieli

to establish the creditors’ commit-tee ustanowić radę wierzycieli

common seal pieczęć spółki / związku communal komunalny, gminny

communal establishment zakład komunalny

community 1. wspólnota, wspólność 2. społeczność, ogół 3. gmina 4. środowisko, koła

community of heirs wspólność spadkowa

community property własność komunalna

community service kara ograniczenia wolności

Community social dialogue dialog społeczny we Wspólnocie

Community worker pracownik z WE (Wspólnoty Europejskiej)

Companies Act (USA) ustawa o spółkach handlowych

Companies House (UK) urząd rejestrowy przedsiębiorstw, Dom Spółek

company spółka, przedsiębiorstwo acquiring company spółka przejmująca

affiliated company spółka powiązana associated company spółka powiązana

bidding company spółka przejmująca capital company spółka kapitałowa commercial company spółka handlowa

dissolution of a company rozwiązanie spółki

dominant company spółka dominująca

foreign company spółka zagraniczna joint-stock company (PL) spółka akcyjna

leasing company spółka leasingowa limited liability company (PL) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością listed company spółka giełdowa medium-sized company spółka średniej wielkości

merging company spółka łącząca się multinational company spółka wielonarodowa

one-man-company spółka jednoosobowa

one-shareholder company spółka jednoosobowa

private company (UK) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

public company spółka publiczna

public radio and television company spółka publicznej radiofonii i telewizji

private limited company spółka osobowa z ograniczoną odpowiedzialnością

Public Limited Company (PLC) (UK) publiczna spółka akcyjna z o.o.

public limited company with share capital (UK) spółka akcyjna registered company spółka rejestrowa single-member company spółka jednoosobowa

sole-shareholder company spółka jednoosobowa

target company spółka przejmowana to put a company into liquidation postawić firmę w stan likwidacji unlimited company spółka z nieograniczoną odpowiedzialnością

unregistered company spółka nieza-rejestrowana

company being transformed spółka przekształcana

Company Directors Disqualification

Act ustawa o dyskwalifikacji dyrektorów

company limited by guarantee spółka z odpowiedzialnością ograniczoną do sumy gwarancji

company limited by shares spółka z odpowiedzialnością ograniczoną do wartości kapitału nominalnego

company managing / operating / run-ning a stock exchange spółka prowadząca giełdę

company managing / operating / run-ning over-the-counter markets spółka prowadząca rynki pozagiełdowe

company operating / running / mana-ging a brokerage house spółka prowadząca dom maklerski

company seal pieczęć firmowa, pieczęć spółki

company with participation of foreign capital spółka z udziałem kapitału zagranicznego

company’s authorities organy spółki

company’s deed umowa spółki

compatible zgodny, kompatybilny

compatible with the contract zgodny z umową (o towarze)

compensation odszkodowanie, rekompensata, wyrównanie, wynagrodzenie to make compensation dawać odszkodowanie, rekompensować

to pay compensation wypłacać / wypłacić odszkodowania

compensation duty cło wyrównawcze

compensation for an occupational ac-cident rekompensata za wypadek przy pracy

compensation for use of a thing wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy

compensation order nakaz odszkodowania

compensatory wyrównawczy, odszkodowawczy, wzajemny

compensatory allowance dodatek wyrównawczy

compensatory benefit / pension renta wyrównawcza

compensatory damages kwota zapewniająca wyrównanie szkody

compensatory liability odpowiedzialność odszkodowawcza

compensatory payments wzajemne dopłaty

competent person osoba posiadająca zdolność do czynności prawnych

competition konkurs, zawody, rywalizacja, współzawodnictwo

fair competition uczciwa konkurencja competition for a post konkurs na stanowisko

competition-restricting practices praktyki ograniczające konkurencję

complaint 1. reklamacja, skarga, roszczenie, zażalenie 2. powództwo, akt oskarżenia (USA)

complaints about landlords skargi i zażalenia na właścicieli wynajmowanych lokali

complete ukończyć, uzupełnić

complete a legitim uzupełnić zachowek

complete delivery dokonać dostawy

complete work ukończyć dzieło

completion ukończenie

completion of the arrangement pro-ceedings ukończenie postępowania układowego

completion of the bankruptcy pro-ceedings ukończenie postępowania upadłościowego

composition 1. ugoda, projekt układu z wierzycielami 2. skład

composition of the creditors’ commit-tee skład rady wierzycieli

compound 1. zawrzeć umowę 2. odstąpić od ścigania przestępstwa

comprehensive security zabezpieczenie generalne

compulsory przymusowy, obowiązkowy

compulsory liquidation likwidacja przymusowa

compulsory redemption przymusowe umorzenie udziałów

compulsory winding up order nakaz przymusowej likwidacji

compulsory / forced work praca przymusowa

compute wyliczyć, obliczyć, kalkulować computed value wartość kalkulowana conceal ukryć, skrywać, taić, chować, zasłaniać

conceal risk zataić ryzyko

concealed assets aktywa ukryte

concentration of market power koncentracja przedsiębiorców

concession koncesja

concession-granting authority organ koncesyjny

conciliation 1. pojednanie, pogodzenie

2.    postępowanie pojednawcze / rozjemcze

conciliatory pojednawczy, rozjemczy

conciliatory proceedings postępowanie pojednawcze

conclude 1. zakończyć 2. zawierać / zawrzeć 3. konkludować 4. wnioskować 5. postanowić / zdecydować

conclude a contract of employment zawierać umowę o pracę

conclude an agency contract zawierać umowę agencyjną

conclude contracts in the name of the principal zawierać umowy w imieniu zleceniodawcy

conclusion 1. zawarcie (kontraktu) 2. zakończenie 3. wniosek

concrete beton

reinforced concrete beton zbrojony

condemn 1. potępiać 2. skazywać 3. wywłaszczać 4. konfiskować

condemnation 1. potępienie 2. skazanie

3.    wywłaszczenie 4. konfiskata 5. wybrakowanie (towaru)

condition 1. warunek, zastrzeżenie

2.    stan, kondycja 3. sytuacja, położenie 4. przesłanka

working conditions warunki pracy condition report raport z oględzin conditions of work warunki pracy

conditional warunkowy, zależny, uwarunkowany

conditional claim wierzytelność warunkowa

conditional conveyance of land warunkowe przekazanie gruntu

conditional legacy zapis warunkowy

conditional obligation zobowiązanie warunkowe

conditional property transfer warunkowe przekazanie mienia

conditional sale sprzedaż warunkowa conduct 1. prowadzić, przeprowadzać, wykonywać 2. zachowywać się, postępować 3. przewodzić

conduct activities wykonywać czynności

conduct liquidation przeprowadzać likwidację

confederation konfederacja

employers’ confederation konfederacja pracodawców

trade union confederation konfederacja związków zawodowych

tripartite confederation konfederacja trójstronna

confess 1. przyznawać się do winy 2. wyznać 3. spowiadać się

confession 1. przyznanie się do winy 2. wyznanie 3. spowiedź

confidential 1. poufny, tajny 2. zaufany confidential nature poufny charakter confidentiality 1. poufność 2. poufałość confiscate konfiskować, rekwirować confiscation konfiskata, zajęcie, rekwi

zycja

conflict 1. konflikt, sprzeczność, niezgodność 2. zatarg, sprzeczka

conflict of interest konflikt interesów, sprzeczność interesów

conformity zgodność

in conformity with zgodnie z

conformity of the goods zgodność towaru

confrontation konfrontacja

congress kongres

Trades Union Congress Kongres Związków Zawodowych

conjecture spekulowanie, snucie domysłów, przypuszczanie

conjoint połączony, złączony, wspólny

conjoints 1. współwłaściciele 2. mąż i żona

conjugal małżeński

connubial małżeński

consanguinity pokrewieństwo, związek krwi

conscript poborowy, rekrut

conscriptable związany z poborem, podlegający poborowi, w wieku po-borowm

conscription pobór (do wojska), powołanie do wojska, powszechna służba wojskowa

consecutive kolejny, następny, konse-kutywny

consecutive sentences wyroki konse-kutywne (następujące bezpośrednio po sobie)

consensual konsensualny, zawarty za obopólną zgodą

consensual marriage małżeństwo kon-sensualne

consent zgoda, aprobata, przyzwolenie, pozwolenie

age of consent pełnoletność, wiek uprawniający do zgody na stosunek seksualny

consider rozważać / rozważyć

consideration zaspokojenie, wzajemne świadczenie

consign 1. oddawać towary w komis

2.    konsygnować, dostarczać 3. wysyłać, przesyłać, przekazywać

consignee odbiorca przesyłki

consigning agent agent komisowy

consignment 1. przesyłka, wysyłka, konsygnacja, partia towaru 2. oddanie towaru w komis

consignment note list przewozowy, dowód wysyłki

railway consignment note kolejowy list przewozowy, dowód wysyłki

consignment warehouse skład konsygnacyjny

consignor nadawca przesyłki, wysyłający towary

consistory konsystorz

consolidation konsolidacja, kodyfikacja

constitute someone one’s heir ustanowić kogoś swoim spadkobiercą

constitution 1. konstytucja 2. struktura

3.    ustanowienie, mianowanie, wyznaczenie

constitutional konstytucyjny

constitutional guarantee gwarancja konstytucyjna

constitutionality konstytucyjność, zgodność z konstytucją

construction 1. budowa 2. konstrukcja

3.    budownictwo 4. interpretacja, wykładnia

lawless construction samowola budowlana

residential construction budownictwo mieszkaniowe

road construction budowa dróg

under construction w budowie

construction and assembling works roboty budowlano-montażowe

construction and erection work roboty budowlano-montażowe

construction engineer inżynier budowlany

construction engineering budownictwo naziemne

construction law prawo budowlane

construction loan pożyczka budowlana

construction material materiał budowlany

construction plot działka budowlana

construction process proces budowlany

construction schedule harmonogram budowy

construction work praca budowlana, roboty budowlane

construction worker robotnik budowlany

constructional konstrukcyjny

constructional defect wada konstrukcyjna

construe interpretować, wyjaśniać, tłumaczyć

consular konsularny

consular agency przedstawicielstwo konsularne

consultation konsultacja

consumer konsumencki

consumer bankruptcy upadłość konsumencka

consumer counselling poradnictwo konsumenckie

consumer credit kredyt konsumencki

consumer guarantee gwarancja konsumencka

consumer preferences preferencje konsumentów

consumption spożycie, konsumpcja

consumption tax podatek konsumpcyjny, podatek od spożycia

contemnor osoba dopuszczająca się obrazy sądu

contempt obraza, pogarda, lekceważenie, nieposzanowanie

contempt of court obraza sądu

contest 1. kwestionować 2. walczyć o, ubiegać się o 3. uczestniczyć w, startować w (wyborach, konkursie)

contest a testament kwestionować testament

contingency przypadek, nieprzewidziana okoliczność

contingent (adjective) 1. przypadkowy, ewentualny 2. uwarunkowany, zależny

continuance odroczenie sprawy sądowej continuity ciągłość

continuity of possession ciągłość posiadania

continuous ciągły

continuous obligation zobowiązanie o charakterze ciągłym

contract (verb) zawrzeć (umowę), zaciągnąć

contract a loan zaciągnąć pożyczkę / kredyt

contract an obligation zaciągnąć zobowiązanie

contract (noun) umowa, kontrakt

agency contract umowa agencyjna deposit contract umowa składu donation contract umowa darowizny employment contract umowa o pracę employment contract for a fixed term umowa o pracę na czas określony employment contract for an unfixed term umowa o pracę na czas nieokreślony

gift contract umowa darowizny guarantee contract umowa poręczenia

mandatory contract umowa zlecenia to treat the contract as discharged odstąpić od umowy, uznawać umowę za wygasłą

contract concerning the inheritance umowa o spadek

contract creating a security umowa o zastaw

contract for a loan umowa pożyczki

contract for repairs of a building umowa o wykonanie remontu budynku

contract for repairs of a construction umowa o wykonanie remontu budowli

contract for services / specific work umowa o dzieło

contract for the hire of goods umowa najmu towarów

contract for work umowa o dzieło contract of agency umowa agencyjna contract of annuity umowa o dożywo

cie

contract of bank account umowa rachunku bankowego

dissolution of the bank account con-tract rozwiązanie umowy rachunku bankowego

contract of commission umowa komisu contract of donation umowa darowizny contract of employment umowa o pracę contract of employment for a limited period umowa o pracę na czas określony

contract of employment for an indefi-nite period umowa o pracę na czas nieokreślony

contract of forwarding umowa spedycji contract of mandate umowa zlecenia contract of pension umowa renty

contract of perpetual usufruct umowa użytkowania wieczystego

contract of savings account umowa o rachunek oszczędnościowy

contract of suretyship umowa poręczenia

contract of warehousing / storage umowa składu

contract to perform a specified task umowa o dzieło

contractor wykonawca

building contractor przedsiębiorca budowlany

contractual 1. umowny 2. kontraktowy contractual easement / servitude służebność umowna

contractual loan pożyczka fikcyjna

contractual obligation zobowiązanie umowne

contractual pension renta umowna

contractual remuneration wynagrodzenie umowne

contractual set-off potrącenie umowne contractual usufruct użytkowanie umowne

contribution 1. wkład, udział, przyczynek, zasługa, pomoc 2. świadczenie 3. datek, ofiara, składka, wsparcie

4.    kontrybucja, odszkodowanie wojenne 5. współdziałanie, współpraca capital contribution wkład kapitałowy

in-kind contribution wkład w naturze / niepieniężny

non-pecuniary contribution świadczenie niepieniężne

pecuniary contribution świadczenie pieniężne

to make a contribution wnieść wkład to withdraw contribution wycofać wkład

type of the contribution rodzaj wkładu value of the contribution wartość wkładu

contributory (noun) udziałowiec odpowiedzialny z racji częściowo opłaconych udziałów likwidowanej spółki contributory negligence zaniedbanie ze strony poszkodowanego

contrite skruszony, pełen skruchy

control 1. kontrola, kierownictwo, nadzór, sprawdzanie 2. władza, rządy, zwierzchnictwo 3. panowanie budget control, budgetary control kontrola budżetowa

internal control kontrola wewnętrzna internal control questionnaire kwestionariusz kontroli wewnętrznej

internal control system system kontroli wewnętrznej

control medical check-up kontrolne badania lekarskie

controversy kontrowersja, spór, polemika

contumacy 1. niestawiennictwo przed sądem 2. niepodporządkowanie się zarządzeniom sądu 3. opór, krnąbrność

convention konwencja

Convention on the Establishment of a Scheme of Registration of Wills (1972) Konwencja o wprowadzeniu systemu rejestracji testamentów (1972) conventional tariff cło konwencyjne, umowne

conversion konwersja

conversion of claims to shares / stocks konwersja wierzytelności na udziały / akcje

conversion of object of performance zamiana przedmiotu świadczenia

convertible 1. zamienny, zamienialny, wymienialny 2. przekształcalny

convertible loan pożyczka zamienna convertible preferred share akcja zamienna

convey dostarczać, przenosić

convey goods dostarczyć towar conveyance akt przeniesienia własności convict (noun) skazaniec, skazany, więzień

convict (verb) skazać, zasądzać, uznawać kogoś winnym popełnienia przestępstwa, uznać za winnego

conviction 1. skazanie, zasądzenie, uznanie winnym, wyrok skazujący 2. przekonanie, przeświadczenie

co-obligor współdłużnik, współzobo-wiązany

co-occupant współposiadacz, współwłaściciel

cooperative (adjective) spółdzielczy

cooperative (noun) spółdzielnia

agricultural cooperative spółdzielnia rolnicza

consumers’ cooperative spółdzielnia spożywców

farm cooperative spółdzielnia rolnicza

farmers’ cooperative spółdzielnia rolnicza

housing cooperative society spółdzielnia mieszkaniowa

marketing cooperative spółdzielnia zbytu

producers’ cooperative spółdzielnia produkcyjna

to form a cooperative założyć spółdzielnię

cooperative credit association spółdzielnia budowlano-mieszkaniowa

cooperative productive society spółdzielnia produkcyjna

cooperative property własność spółdzielcza

cooperative retail society spółdzielnia spożywców

cooperative right to business premi-ses spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego

cooperative right to residential pre-mises spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego

co-owner współposiadacz, współwłaściciel

co-ownership współwłasność

cop glina, gliniarz

co-parcenary współdziedziczenie

co-possessor współposiadacz, współwłaściciel

copy 1. egzemplarz 2. odpis 3. kopia certified copy uwierzytelniona kopia

coroner koroner

corporal (adjective) cielesny

corporal oath uroczysta przysięga z ręką na Piśmie Świętym

corporal punishment kara cielesna

corporate dotyczący spółki, korporacyjny

corporation spółka, korporacja, przedsiębiorstwo

multinational corporation spółka wielonarodowa

corporation tax podatek od spółek

corporatism korporacjonizm corporator członek założyciel spółki corporeal cielesny, namacalny, fizyczny, materialny

corporeal hereditaments prawa dziedziczne materialne

corporeal property własność przedmiotów materialnych

corpse (UK) zwłoki

corroborate potwierdzać (zeznania), umacniać

corroborate evidence potwierdzać zeznania / dowody

corroborating evidence dowód potwierdzający

corroboration potwierdzenie, umocnienie

corrupt przekupny, skorumpowany

corruption korupcja, sprzedajność, łapownictwo

cosign podpisywać wspólnie z inną osobą

cost koszt, cena, wydatek

accruals and deferrals of costs rozliczenia międzyokresowe kosztów

acquisition cost koszt nabycia actual cost koszt rzeczywisty additional processing costs koszty dalszego przerobu

administration costs koszty zarządu applied cost koszt rozliczony

capacity costs koszty gotowości carrying costs koszty magazynowania common costs koszty wspólne controllable costs koszty kontrolowane / zależne

current cost koszt bieżący differential cost koszt różnicowy direct costs koszty bezpośrednie

direct labour costs koszty wynagrodzeń bezpośrednich

distribution costs koszty dystrybucji financial costs koszty finansowe full cost koszt pełny

historic cost koszt historyczny incremental cost koszt różnicowy inescapable cost koszt niemożliwy do uniknięcia

joint cost koszt wspólny

labour costs koszt robocizny

maintenance costs koszty konserwacji

marginal cost koszt krańcowy mixed cost koszt mieszany

noncontrolable cost koszt niekontrolowany

opportunity costs koszty utraconych korzyści

prime cost koszt podstawowy, koszt własny

production cost koszt produkcji

production overhead costs koszty wynagrodzeń bezpośrednich

relevant costs koszty istotne / zależne replacement cost koszt odtworzenia, koszt wymiany

reproduction cost koszt odtworzenia semi-fixed cost koszt częściowo stały semivariable cost koszt częściowo zmienny

standard cost koszt normatywny, koszt standardowy

start-up costs koszty rozruchu stockholding costs koszty magazynowania

sunk costs koszty utopione

target cost koszt docelowy

to deduct costs potrącić koszty

variable costs koszty zmienne

unit cost koszt jednostkowy

cost estimate kosztorys

cost flow method metoda przepływu kosztów

cost of a fixed asset koszt wytworzenia środka trwałego

cost of capital koszt kapitału

cost of control koszt kontroli

cost of goods manufactured koszt wytworzenia wyrobów

cost of goods sold koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów

cost of product sold koszt sprzedanych produktów

cost of sale koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów

costs allocation rozliczenie kosztów

costs analysed by type of operation koszty według miejsc powstawania

costs and expenses of dividing up the inheritance koszty działu spadkowego

costs by function koszty w układzie kalkulacyjnym

costs by nature koszty w układzie porównawczym

costs by type of activity koszty według typów działalności

costs of operational activity koszty działalności podstawowej

costs of subsidiary activity koszty działalności pomocniczej

cotenancy współdzierżawa, współnajem

cottage industry praca nakładcza, chałupnictwo

council 1. rada, komisja, zgromadzenie

2.    narada, konsylium 3. posiedzenie rady

city council rada miejska, rada powiatu

consumer council rada konsumentów district council rada gminy

Monetary Policy Council Rada Polityki Pieniężnej

Order in Council rozporządzenie królewskie

Security Council Rada Bezpieczeństwa (ONZ)

Council of the European Union Rada

Unii Europejskiej

councillor radny, członek rady

counsel 1. adwokat, radca prawny, zespół adwokatów 2. rada, porada 3. doradca 4. rzecznik

patent counsel rzecznik patentowy to take counsel with someone zasięgnąć rady u kogoś

counsel for the defence adwokat obrony counsel for the prosecution oskarżyciel counsel’s opinion porada adwokacka counsellor 1. doradca, radca 2. radca

prawny, adwokat

count 1. spis 2. zarzut oskarżenia, punkt aktu oskarżenia

guilty on all counts winny wszystkich postawionych mu zarzutów

physical count spis z natury

counter 1. lada, kontuar, stoisko, okienko 2. blat

over the counter bez recepty (kupować leki)

under the counter spod lady

counterclaim roszczenie wzajemne, kontrpozew, powództwo wzajemne

counterfeit (adjective) sfałszowany, podrobiony

counterfeit (noun) fałszerstwo, podróbka counterfeit (verb) fałszować, podrabiać countermand anulować, unieważnić, odwoływać

countermand an order odwoływać zamówienie

counteroffer kontroferta, kontrpropozycja

counterpart 1. duplikat, kopia (dokumentu), uzupełnienie 2. odpowiednik

3.    kolega po fachu

countersign kontrasygnować

countersignature kontrasygnata

country 1. kraj, ojczyzna 2. wieś 3. oko

lica 4. prowincja 5. przysięgli

country of origin kraj pochodzenia

county 1. hrabstwo (UK) 2. okręg administracyjny (USA)

county council, poviat council rada powiatu

county office urząd starostwa

court 1. sąd, trybunał 2. podwórze, dziedziniec 3. hala 4. gmach sądu, sala rozpraw

arbitration court sąd arbitrażowy, sąd polubowny, sąd rozjemczy bankruptcy court sąd upadłościowy civil court sąd cywilny

criminal court sąd karny

International Court of Justice Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

International Criminal Court Międzynarodowy Trybunał Karny labour court sąd pracy lower court sąd niższej instancji magistrates’ court sąd pokoju, sąd rozjemczy

military court sąd wojskowy supreme court sąd najwyższy to appear in court stawić się w sądzie to open the court otworzyć rozprawę Court and Economic Monitor Monitor

Sądowy i Gospodarczy

court deposit depozyt sądowy

court enforcement officer komornik sądowy

court execution officer, court executive officer komornik sądowy

court executive supervisor nadzorca sądowy

Court of Appeal (UK) Sąd Apelacyjny

Court of Appeals (USA) Sąd Apelacyjny

Court of Assizes sąd przysięgłych na sesji wyjazdowej

court of cassation sąd kasacyjny court of conciliation sąd rozjemczy

Court of Criminal Appeal (UK) Sąd

Karny Apelacyjny

court of discipline sąd dyscyplinarny

Court of Exchequer (UK) Sąd Kanclerski

court of first instance sąd pierwszej instancji

court of inheritance sąd spadkowy

court of last resort sąd ostatniej instancji

Court of Queen’s (King’s) Bench

(UK) Sąd Ławy Królewskiej

court recorder (USA) protokolant sądowy

court records akta sądowe

court reporter (UK) protokolant sądowy

court room sala sądowa

court supervision nadzór sądowy

interim court supervision tymczasowy nadzór sądowy

court supervisor zarządca

court’s actions to secure assets czynności zabezpieczające sądu

court-appointed receiver syndyk wyznaczony przez sąd

court-martial sąd wojenny, sąd polowy, sąd wojskowy

courthouse (UK) gmach sądu

coup d’etat zamach stanu

abortive coup d’etat nieudany zamach stanu

bloodless coup d’etat bezkrwawy zamach stanu

to foil coup d’etat udaremnić zamach stanu

to launch / to stage coup d’etat dokonać zamachu stanu

covenant 1. ugoda, umowa, konwencja, porozumienie 2. traktat, pakt 3. punkt umowy, klauzula umowy 4. zobowiązanie

Covenant of the League of Nations

Pakt Ligi Narodów

covenantee osoba uprawniona z mocy umowy, beneficjant, kontrahent, wierzyciel

covenantor strona zobowiązana na mocy umowy, kontrahent, dłużnik

cover pokrywać, pokryć

cover losses pokryć straty

covering loss pokrycie strat

manner of covering loss sposób pokrycia strat

coverture status kobiety zamężnej, za-mężność

craft 1. rzemiosło, sztuka 2. umiejętność, kunszt, zręczność 3. rzemieślnicy

craft union 1. cech 2. związek zawodowy robotników jednej branży

craftsman rzemieślnik

craftsmanship training rzemieślnicze przygotowanie zawodowe

create założyć, stworzyć, ustanowić create a pledge ustanowić prawo zastawu create an interest ustanowić użytkowanie

create usufruct ustanowić użytkowanie creation założenie, stworzenie, ustanowienie, zawiązanie

creation of pledge ustanowienie zastawu credentials referencje, listy uwierzytelniające, upoważnienie

credibility wiarygodność, miarodajność credible wiarygodny, miarodajny

credit an account with an amount zapisać sumę na dobro czyjegoś rachunku

credit (noun) 1. kredyt 2. wiara, zaufanie

3.    dobra reputacja

bank credit kredyt bankowy

foreign credit kredyt zagraniczny instalments credit kredyt ratalny investment credit kredyt inwestycyjny

line of credit linia kredytowa payment credit kredyt płatniczy turnover credit kredyt obrotowy

to exceed one’s credit limit przekroczyć limit kredytu

credit granted by the State kredyt państwowy

credit period termin kredytu

credit terms warunki kredytu

credit line linia kredytowa

creditor wierzyciel, kredytodawca

body of creditors ogół wierzycieli default of the creditor zwłoka wierzyciela

domestic creditor wierzyciel krajowy foreign creditor wierzyciel zagraniczny

general creditor wierzyciel nieuprzy-wilejowany

meeting of creditors zebranie wierzycieli

mortgage creditor wierzyciel hipoteczny

non-preferential creditor wierzyciel nieuprzywilejowany

preferential creditor wierzyciel uprzywilejowany

privileged creditor wierzyciel uprzywilejowany

secured creditor wierzyciel zastawnik (dzierżący zastaw), wierzyciel zabezpieczony

to satisfy the creditors zaspokoić wierzycieli

to settle with the creditors ułożyć się z wierzycielami

unsecured creditor wierzyciel nie-uprzywilejowany

creditor in bankruptcy wierzyciel masy upadłości

creditor of bankrupt’s estate wierzyciel masy upadłości

creditor on mortgage wierzyciel hipoteczny

creditor without the right to vote wie

rzyciel bez prawa głosu

creditor’s interest interes wierzyciela creditors’ committee komitet wierzycieli creditworthiness zdolność kredytowa crime 1. przestępstwo, zbrodnia, wy

stępek 2. przestępczość 3. czyn karygodny

petty crime drobne przestępstwo

to commit a crime popełnić zbrodnię

/ przestępstwo

to perpetrate a crime dopuścić się przestępstwa

war crime zbrodnia wojenna

crime against humanity zbrodnia przeciwko ludzkości

crime of genocide zbrodnia ludobójstwa crime rate wskaźnik przestępczości crime scene miejsce popełnienia przestępstwa

crime wave fala przestępczości criminal (adjective) kryminalny, prze

stępczy, zbrodniczy, karny, karalny

criminal action proces karny, postępowanie karne

criminal activity działalność przestępcza, działanie przestępcze

criminal assault napaść ścigana karnie criminal code kodeks karny

criminal contempt środek karny (pozbawienie wolności) w postępowaniu egzekucyjnym

criminal court sąd karny

criminal intent zamiar przestępczy

Criminal Investigation Department wydział dochodzeniowy, departament śledczy

criminal matters sprawy karne

criminal non-support przestępstwo uchylania się od alimentacji (USA)

criminal offence przestępstwo

criminal procedure / proceedings po

stępowanie karne

criminal protector after crime poplecznik

criminal prosecution ściganie karne Criminal Records Bureau angielski rejestr skazanych

criminal responsibility odpowiedzialność karna

criminal (noun) przestępca, zbrodniarz, kryminalista

criminality przestępczość, zbrodniczość criminality of an act przestępność czynu criminally negligent homicide nieumyślne pozbawienie życia (USA) criminology kryminologia cross-claim roszczenie wzajemne cross-examination przesłuchiwanie

świadków strony przeciwnej

crook oszust, kanciarz

Crown Prosecution Service angielska i walijska prokuratura, Królewska Służba Oskarżycielska

Crown prosecutor prokurator (angielski) cruel okrutny, bezlitosny, nieludzki cruelty okrucieństwo, czyn okrutny

culpable 1. winny, zawiniony 2. naganny, karalny

culpable homicide zabójstwo zawinione, spowodowanie śmierci (w prawie szkockim)

culpable negligence karygodne niedbalstwo / zaniedbanie

culprit winowajca, przestępca, podsąd-ny, delikwent

cultural property własność kulturalna

culture kultura

labour culture kultura pracy

management culture kultura kierowania

curator opiekun prawny osoby niepełnoletniej (w prawie szkockim), kurator

curatorship kuratela

curfew godzina policyjna

currency znaki pieniężne, waluta

authenticity of the currency autentyczność znaków pieniężnych

counterfeit currency fałszywe znaki pieniężne

issue of the currency emisja znaków pieniężnych

management of the currency gospodarka znakami pieniężnymi

to impound currency zatrzymywać / zatrzymać znaki pieniężne

current bieżący

current account rachunek bieżący

current account balance rachunek obrotów bieżących

current dues należności bieżące

custodial opiekuńczy, sprawujący pieczę

custodial sentence kara pozbawienia wolności

custodian 1. dozorca, opiekun 2. przechowawca, depozytariusz

custody 1. areszt, więzienie 2. opieka, piecza, dozór, kuratela 3. przechowywanie

custody awaiting trial tymczasowe aresztowanie

in the custody of someone pod czyjąś opieką

to take someone into custody aresztować kogoś

custody officer funkcjonariusz ds. zatrzymań

customer klient, zamawiający dzieło

customs celny

customs agency agencja celna

to operate a customs agency prowadzić agencję celną

customs border granica celna

customs collecting district okręg celny

customs control kontrola celna

customs debt dług celny

extinction of a customs debt wygaśnięcie długu celnego

payment of a customs debt zapłata długu celnego

to calculate a customs debt obliczyć dług celny

customs declaration deklaracja celna

customs enclave enklawa celna

customs formalities formalności celne

to attend to the customs formali-ties dokonywać formalności celnych to simplify the customs formali-ties upraszczać formalności celne

customs invoice faktura celna

customs offence przestępstwo celne

customs office urząd celny

border customs office graniczny urząd celny

head of a customs office dyrektor urzędu celnego

customs procedure procedura celna

customs procedure with economic im-pact gospodarcza procedura celna

customs rules przepisy prawa celnego

customs seal zamknięcie celne

customs status status celny

customs storage facility magazyn celny to accept goods into a customs sto-rage facility przyjąć towary do magazynu celnego

customs supervision dozór celny

customs tariff taryfa celna

to establish the customs tariff ustanawiać taryfę celną

Customs Tariff of the European Com-munities Taryfa Celna Wspólnot Europejskich

customs territory obszar celny

to introduce goods into the customs territory wprowadzić / wprowadzać towary na obszar celny

customs union unia celna

customs value of goods wartość celna towarów

customs-approved treatment or use przeznaczenie celne

customs-designated route droga celna cut-price offer oferowanie towarów po obniżonej cenie

cyclical unemployment bezrobocie cyklicznie

cy pres możliwie najbliżej (zasada wykorzystania majątku ofiarodawcy w celach możliwie najbliższych jego intencji)

DA (District Attorney) 1. prokurator okręgowy (USA) 2. oskarżyciel publiczny

dactylography daktylografia

damage szkoda, straty, zniszczenia, uszkodzenie

malicious damage rozmyślne zniszczenie mienia

redress of the damage naprawienie / usunięcie szkody

to bear the damage ponieść szkodę to estimate the damage oszacować szkodę

to repair damage wyrównać szkodę to suffer damage ponieść szkodę damages odszkodowanie

in damages tytułem odszkodowania damnum szkoda, strata

danger 1. niebezpieczeństwo 2. groźba, ryzyko, zagrożenie

date 1. data, termin 2. okres 3. spotkanie, randka

mailing date data stempla pocztowego

move-in date data objęcia w posiadanie / zasiedlenia nieruchomości

occupancy / possession date data objęcia w posiadanie / zasiedlenia nieruchomości

postmark date data stempla pocztowego

date of incorporation data zarejestrowania spółki

date of the commencement of work data rozpoczęcia pracy

date of the payment of rent termin płatności czynszu

date of the postal mark data stempla pocztowego

day dzień

business day dzień roboczy

eight-hour working day ośmiogodzinny dzień pracy

pay day dzień wypłaty

day off dzień wolny od pracy

days of grace dni ulgowe / respektowe / karencji

daybook dziennik, księga zapisu pierwotnego

DBA (doing business as) prowadząc działalność jako (dosł.), nazwa handlowa

DC (district court) 1. okręgowy sąd stanowy (USA) 2. sąd miejski (USA) 3. sąd rejonowy (PL)

deadline termin, termin wykonania to establish a deadline ustalić termin wykonania

to fail to meet a deadline nie dotrzymać terminu wykonania

to fix a deadline ustalić termin wykonania

to make a deadline ustalić termin wykonania

to meet a deadline dotrzymać terminu wykonania

deadly śmiertelny, śmiercionośny, zabójczy

deadly force zabójcza siła

deadly weapon śmiercionośna broń deal in shares spieniężyć akcje

death zgon

death benefit odprawa pośmiertna death grant zasiłek pogrzebowy

death of the partner śmierć partnera

death penalty kara śmierci

death pension renta pośmiertna

debar 1. zakazywać 2. wykluczać 3. nie dopuszczać

debase 1. obniżać wartość 2. pogarszać, deprecjonować 3. fałszować (pieniądze)

debase someone in public opinion poniżyć w oczach opinii publicznej

debilitate ubezwłasnowolnić, osłabić

debility ubezwłasnowolnienie

debt dług

immature debt zobowiązanie niewy-magalne

non-cash debt wierzytelność niepieniężna

outstanding debts należności zaległe debt of honour dług honorowy debt of the succession dług spadkowy debt retirement wygaśnięcie długu debtee wierzyciel

debtor dłużnik

bad debtor dłużnik niepewny bankrupt debtor dłużnik upadły bond debtor dłużnik obligacyjny insolvent debtor dłużnik niewypłacalny

judgment debtor dłużnik z tytułu wyroku

mortgage debtor dłużnik hipoteczny personal debtor dłużnik osobisty principal debtor dłużnik główny slow debtor dłużnik opieszały sluggish debtor dłużnik opieszały tardy debtor dłużnik opieszały

debtor on mortgage dłużnik hipoteczny debts of the succession długi spadkowe deceased 1. zmarły spadkodawca, te-stator

devolution of an estate of a deceased person przepadnięcie spadku

decedent spadkodawca, nieboszczyk, osoba, która niedawno zmarła pozostawiając majątek

deceit podstęp, oszustwo

deceive oszukiwać / oszukać, wprowadzać w błąd, zwodzić

deception 1. oszukiwanie, oszukaństwo

2. wprowadzenie w błąd, podstęp

decision decyzja

outline planning decision decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

decision declaring bankruptcy orzeczenie o ogłoszeniu upadłości

decision not to prosecute decyzja o zaniechaniu dalszego ścigania, postanowienie o umorzeniu postępowania

decision to discontinue a case postanowienie o umorzeniu postępowania

declarant zgłaszający

declaration deklaracja, oświadczenie, zgłoszenie, ogłoszenie

amendment to the declaration spro

stowanie zgłoszenia

customs declaration zgłoszenie celne excise duty declaration deklaracja podatku akcyzowego

form of declaration forma zgłoszenia inspection of a customs declaration kontrola zgłoszenia celnego

invalidation of the declaration unie

ważnienie zgłoszenia

oral declaration zgłoszenie ustne

simplified declaration zgłoszenie uproszczone

summary declaration deklaracja skrócona

tax declaration deklaracja podatkowa to accept a customs declaration przyjąć zgłoszenie celne

to amend the declaration sprostować zgłoszenie

to invalidate a customs declaration unieważnić zgłoszenie

to make a customs declaration do

konać zgłoszenia

to make a declaration złożyć oświadczenie

to prepare a tax declaration sporządzić deklarację podatkową

to recognise the declaration to be correct uznać zgłoszenie za prawidłowe

to revoke a declaration of intent odwołać oświadczenie woli

to submit a tax declaration złożyć deklarację podatkową

to verify the declaration weryfikować zgłoszenie

unconditional declaration bezwarunkowe oświadczenie

verification of the declaration weryfikacja zgłoszenia

declaration in writing zgłoszenie pisemne

declaration of acceptance of an offer oświadczenie o przyjęciu oferty

declaration of bankruptcy ogłoszenie upadłości

declaration of intent oświadczenie woli declaration of one’s intention oświadczenie woli

declaration of will oświadczenie woli

declaration outwards deklaracja celna wywozowa

declare orzekać / orzec

declare bankrupt orzec upadłość

declare bankruptcy orzec upadłość

declare goods zgłosić towary do odprawy celnej

declare oneself bankrupt ogłosić upadłość

declassify odtajnić, ujawnić, wyjawić

decline odrzucić

decline an offer odrzucić ofertę

decorator projektant

decree rozporządzenie, zarządzenie, dekret

executive decree dekret prezydencki to issue a decree wydawać dekret

decry 1. oczerniać 2. pomniejszać wartość, deprecjonować

dedication 1. oddanie nieruchomości do użytku publicznego 2. dedykacja, poświęcenie 3. wyrzeczenie się praw autorskich

deduct potrącać / potrącić

deduct an amount potrącić kwotę

deduct from wages / pay potrącić z płacy deduction odliczenie, potrącenie

deduction at source potrącenie z wynagrodzenia

deduction from something odliczenie od czegoś

deduction from remuneration potrącenie z wynagrodzenia

deed 1. akt 2. czyn, postępek, uczynek notarial deed akt notarialny notary’s deed akt notarialny

to draft a deed sporządzić akt notarialny

to draw up a notarial deed sporządzić akt notarialny

to make out a deed sporządzić akt notarialny

deed of arrangement umowa z wierzycielami

deed of donation akt darowizny

deed of gift akt darowizny

deeded udzielony / przekazany na mocy aktu prawnego

deem 1. uważać, domniemywać, sądzić 2. poczytywać

deface 1. okaleczyć, oszpecić 2. (pismo) zamazywać, zacierać

defalcate 1. sprzeniewierzyć pieniądze, zdefraudować 2. wysuwać wzajemne roszczenia, rozliczać wzajemne należności

defalcation sprzeniewierzenie, defraudacja

defalcator przeniewierca, defraudant

defamation zniesławienie, potwarz, oszczerstwo

defamatory oszczerczy, zniesławiający, szkalujący

defamatory statement zniesławiająca wypowiedź

defame zniesławiać, szkalować, rzucać oszczerstwa

defamer oszczerca, potwarca

default 1. zwłoka 2. naruszenie / niedotrzymanie (umowy)

default judgment wyrok zaoczny

judgment by default wyrok zaoczny

default of the creditor zwłoka wierzyciela

default of the debtor zwłoka dłużnika

default probability prawdopodobieństwo utraty zdolności płatniczej

defaulter 1. winny zaniedbania / niestawienia się 2. opieszały dłużnik 3. defraudant 4. strona nie dotrzymująca zobowiązania (umowy)

defaulting będący w zwłoce

defeasance 1. anulowanie, unieważnienie 2. wygaśnięcie

defect usterka, wada

concealed defect wada ukryta constructional defect wada konstrukcyjna

hidden defect wada ukryta incidental defect wada nieistotna inherent defect wada wrodzona latent defect wada ukryta

major defect wada główna, wada istotna

manufacturing defect wada fabryczna obvious defect wada jawna

patent defect usterka widoczna, wada jawna

physical defect wada fizyczna

to correct defects naprawić wadę

to discover defects odkryć, wykryć wadę

to have a defect mieć wadę

to remove defects naprawić wady

defect in declaration of intent wada oświadczenia woli

defect of a sold thing wada rzeczy sprzedanej

defect of the thing loaned wada rzeczy pożyczonej

defective wadliwy

to be defective mieć wadę

defective possession posiadanie wadliwe

defence 1. obrona 2. pomoc 3. ochrona

4.    obronność

defence attorney obrońca (USA)

defence counsel obrońca (UK, USA)

defence of prevention samopomoc

necessary defence obrona konieczna

defences okoliczności wyłączające odpowiedzialność sprawcy za popełnienie przestępstwa

defendant pozwany, oskarżony, pod-sądny

defender obrońca

deferment 1. odroczenie, odłożenie, zwłoka 2. odroczenie służby wojskowej

deferment of performance of obliga-tions odroczenie wykonania zobowiązania

deferment of the fulfilment of obligations odroczenie wykonania zobowiązań

deferral odroczenie, odłożenie

deferred odroczony, odłożony

deferred legacy zapis terminowy

deferred share (UK) akcja odroczona

defile 1. zbezczeszczać, sprofanować

2.    skalać, zbrukać, splugawić 3. zanieczyszczać

defilement 1. zbezczeszczenie, sprofanowanie 2. skalanie, zbrukanie

defiance 1. opór, nieposłuszeństwo, buntowanie się 2. wyzwanie

define określać / określić, definiować

definitive contract umowa przyrzeczona

defraud 1. oszukiwać 2. defraudować, okradać, sprzeniewierzać, przywłaszczać

defrauder defraudant

defunct 1. zlikwidowany, rozwiązany

2.    zmarły

defunct company firma zlikwidowana

defy 1. przeciwstawiać się 2. buntować się 3. lekceważyć, ignorować 4. wyzywać, rzucać wyzwanie

degree stopień

degree of potential harm from mate-rials stopień szkodliwości materiałów

degree of relationship stopień pokrewieństwa

del credere commission prowizja del credere

delay zwlekać, odkładać, odraczać, opóźniać

delay a delivery zwlekać z dostawą

delegate 1. przekazać, przelewać 2. delegować, wysyłać

delegate authority przekazać pełnomocnictwo

delete skreślić, skasować, usunąć (z dokumentu)

deliberate (adjective) celowy, zamierzony, umyślny, dokonany z premedytacją

deliberate (verb) 1. rozważać, obmyślać

2.    naradzać się, debatować 3. zastanawiać się

deliver dostarczać, oddawać

deliver work oddać dzieło

deliverer 1. dostawca, doręczyciel

2.    zbawca, wybawiciel, oswobodziciel delivery 1. dostawa 2. przesyłka

3.    wydanie (np. dokumentów)

bad delivery dostawa sprzeczna ze zwyczajami

call for delivery żądanie dostawy contract of delivery umowa dostawy immediate delivery dostawa natychmiastowa

late delivery dostawa opóźniona notice of delivery awizo dostawy on-call delivery dostawa na (każde) żądanie

part delivery dostawa częściowa partial delivery dostawa częściowa prompt delivery dostawa natychmiastowa

ready for delivery gotowy / przygotowany do dostawy

receipt of delivery pokwitowanie odbioru dostawy

recorded delivery przesyłka polecona split delivery dostawa partiami

subsequent delivery dostawa uzupełniająca

terms of delivery warunki dostawy to accept delivery przyjąć dostawę

to complete a delivery dokonać dostawy

to delay a delivery zwlekać z dostawą to effect a delivery dokonać dostawy to make a delivery dokonać dostawy to meet the delivery dates dotrzymywać terminów dostaw

delivery according to the sample dostawa zgodnie z próbką

delivery against payment wydanie w zamian za zapłatę

delivery at station dostawa franko stacja docelowa

delivery before invoice dostawa niefak-turowana

delivery by instalments dostawa partiami

delivery charges koszty dostawy

delivery date termin dostawy

delivery note dowód dostawy

delivery of the object of loan wydanie przedmiotu pożyczki

delivery of work oddanie dzieła

delivery on call dostawa na (każde) żądanie

delivery on term dostawa na termin

delivery order zlecenie wydania, kwit wydawczy

delivery service usługi przewozowe (dostawcze)

delivery terms warunki dostawy

demand (verb) 1. żądać, domagać się

2.    wymagać 3. zapytać

demand a commission for a contract żądać prowizji od umowy

demand (noun) 1. popyt, zapotrzebowanie 2. żądanie 3. wymagania, wymogi 4. roszczenie, powództwo

demand bill weksel płatny na żądanie

demandant powód / powódka, osoba wnosząca pozew

demeanour zachowanie się, postępowanie, postawa

demise 1. zapis, darowizna 2. oddanie w dzierżawę 3. zgon, zejście, śmierć

demolition wyburzanie

demolition work roboty rozbiórkowe

demur 1. zarzut 2. sprzeciw, obiekcja

demurrer 1. sprzeciw 2. zarzut przeciwko twierdzeniom pozwu

denationalisation reprywatyzacja

denaturalise pozbawić obywatelstwa, denaturalizować

denaturalisation pozbawienie obywatelstwa, denaturalizacja

denial 1. zaprzeczenie, negowanie 2. wyparcie (się) 3. odmowa

denizen obywatel, mieszkaniec

denomination 1. nominał 2. nazwa, oznaczenie, określenie 3. wyznanie, sekta 4. klasa, typ, kategoria, rodzaj

denunciation publiczne potępienie

dependent zależny

dependent possessor posiadacz zależny

depletion umorzenie, amortyzacja zasobów naturalnych

deponent osoba składająca zeznanie na piśmie pod przysięgą

depose 1. zeznawać, składać zeznania na piśmie pod przysięgą 2. usunąć z urzędu / stanowiska

deposit (noun) 1. depozyt 2. lokata

3.    kaucja

bank deposit lokata bankowa

fixed deposit lokata na określony termin

guaranty deposit kaucja gwarancyjna sight deposit lokata za okazaniem term deposit lokata na określony termin

time deposit lokata na określony termin

to place on deposit składać w depozyt deposit account konto depozytowe deposit at notice lokata zwrotna za wy

powiedzeniem

deposit at short notice lokata krótkoterminowa

deposit for a fixed period lokata na określony termin

deposit (verb) 1. składać w depozyt, deponować, oddawać na przechowanie

2.    wpłacać zadatek, składać wadium

3.    składać oszczędności

deposit in a warehouse złożyć na skład

deposition 1. pisemne zeznanie pod przysięgą, zeznanie uwierzytelnione na piśmie 2. usunięcie ze stanowiska / urzędu 3. wkład

depository depozyt, składnica court depository depozyt sądowy National Depository for Securities

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych

securities depository depozyt papierów wartościowych

Supervisory Board of the National Depository Rada Nadzorcza Krajowego Depozytu

to maintain a securities depository prowadzić depozyt papierów wartościowych

depreciation umorzenie, amortyzacja accelerated depreciation amortyzacja przyspieszona

accumulated depreciation amortyzacja zakumulowana (umorzenie)

annual depreciation amortyzacja roczna

double-declining-balance deprecia-tion amortyzacja przyspieszona - podwójna

straight-line depreciation amortyzacja liniowa

depreciable amount wartość amortyzowana

depreciation charge odpis amortyzacyjny

depreciation methods metody amortyzacji

depreciation of fixed assets amortyzacja środków trwałych

depreciation of immovables amortyzacja nieruchomości

depreciation on premises amortyzacja budynku

depreciation rate stawka amortyzacyjna, stopa amortyzacji

depreciation schedule tabela amortyzacji

deprive pozbawiać / pozbawić

deputy 1. zastępca 2. poseł, delegat, przedstawiciel

descendant zstępny

descending line linia zstępna desecrate zbezcześcić, sprofanować desecration zbezczeszczenie, profanacja desegregation zniesienie segregacji desert 1. porzucać / porzucić, opuszczać /

opuścić 2. dezerterować

desert (from) the army zdezerterować z wojska

designated wyznaczony, mianowany, wybrany, desygnowany

designated employment miejsce pracy chronionej

designation 1. opis, określenie, oznaczenie 2. wyznaczenie, mianowanie, nominacja, desygnowanie 3. nazwa, tytuł

destroy zniszczyć, burzyć, rujnować, niweczyć

destroy a will zniszczyć testament

detached 1. wolnostojący 2. oderwany, oddzielny, osobny 3. bezstronny, obiektywny, niezależny

detached building budynek wolnostojący

detain zatrzymać, aresztować, więzić, przetrzymywać

detainee zatrzymany, aresztowany, więziony, przetrzymywany

detention zatrzymanie, aresztowanie, areszt

detention centre izba zatrzymań detention order nakaz zatrzymania deterioration 1. pogorszenie 2. upadek

3.    zmniejszenie wartości

determine 1. określać, ustalać, oznaczać 2. wyznaczać 3. determinować 4. rozstrzygnąć 5. wykazywać 6. decydować, postanawiać

determine the terms of remunera-tion ustalać warunki wynagradzania

developer deweloper, inwestor budowlany

development of occupational disease powstanie choroby zawodowej

devise (noun) testamentowy zapis nieruchomości

devise (verb) zapisać nieruchomość testamentem

devisee zapisobierca, zapisobiorca, le-gatariusz, beneficjent testamentowy własności nieruchomej

devisee’s liability odpowiedzialność zapisobiorcy

deviser / devisor testator, spadkodawca

devolution 1. przejście na inną osobę

prawa (obowiązku) 2. sukcesja, dziedziczenie na mocy prawa

diagnose rozpoznać, zdiagnozować

diagnose an occupational disease in an employee rozpoznać u pracownika chorobę zawodową

diagnosis diagnoza, rozpoznanie

diagnosis of occupational disease roz

poznanie choroby zawodowej

dialogue dialog

Diet sejm, parlament

differential zróżnicowany, dyferencyjny

differential tariff cło dyferencyjne

digest kompendium, zbiór orzecznictwa, zbiór praw

diligent pracowity, staranny, dbały

diligent management zarząd prawidłowy

diplomatic mission przedstawicielstwo dyplomatyczne

direct prosty, bezpośredni

direct line linia prosta

direct shipping wysyłka bezpośrednia

direct tax podatek bezpośredni

director dyrektor, członek zarządu

executive director dyrektor wykonawczy

managing director dyrektor naczelny technical director dyrektor techniczny

directors’ report sprawozdanie zarządu

disability 1. niezdolność, niezdatność,

2.    niezdolność do pracy, inwalidztwo

3.    brak zdolności prawnej

partial disability częściowe inwalidztwo

total disability całkowite inwalidztwo

disability bonus odprawa rentowa

disability pension renta chorobowa, renta inwalidzka

disabled niezdolny do pracy, inwalida, ułomny

disabled war veteran inwalida wojenny disallow 1. odrzucać, oddalać, nie uznawać, nie aprobować, nie dopuszczać 2. zaprzeczać

disbar skreślić z listy adwokatów, wykluczyć z adwokatury

disburse wypłacać, wydatkować, wydawać

disbursement wydatek, nakład

discharge 1. spłacić 2. zwalniać 3. wypełnić

discharge a liability spłacić zobowiązanie

discharge a worker zwalniać z pracy (robotników)

discharge an obligation wypełnić zobowiązanie

discharge without notice zwolnić bez wypowiedzenia

disciplinary dyscyplinarny

disciplinary action postępowanie dyscyplinarne

disciplinary measures środki dyscyplinarne

discipline 1. dyscyplina, zdyscyplinowanie, karność 2. dyscyplina, dziedzina discipline at work dyscyplina pracy labour discipline dyscyplina pracy

to impose discipline narzucić dyscyplinę

disclaim 1. zrzekać się, rezygnować 2. zaprzeczać, zapierać się 3. odrzucać, nie przyznawać

disclaimer 1. zrzeczenie się pretensji

2.    wyrzeczenie się 3. odrzucenie 4. wyparcie się odpowiedzialności

disclose wyjawiać, ujawniać, odkrywać

disclosure wyjawienie, ujawnienie, przedstawienie

disclosure of real property wyjawienie nieruchomości

discontinuance 1. umorzenie, wstrzymanie postępowania 2. zawieszenie, pozostawienie sprawy bez biegu 3. niepopieranie powództwa 4. przerwa, przerwanie

discontinuance of the bankruptcy pro-ceedings umorzenie postępowania upadłościowego

discontinue 1. umorzyć 2. przerwać, zaprzestać, zarzucać

discontinue the bankruptcy proceed-ing s umorzyć postępowanie upadłościowe

discover odkryć, wykryć

discover defects odkryć wadę

discretion 1. uznanie, swoboda decyzji 2. rozwaga, rozsądek, ostrożność

3.    dyskrecja

at someone’s discretion według czyjegoś uznania

discretionary uznaniowy, swobodny, dowolny

discriminate 1. odróżniać, rozróżniać

2.    dyskryminować, prześladować, krzywdzić

discrimination 1. odróżnienie, rozróżnienie 2. dyskryminacja

disease choroba

occupational disease choroba zawodowa

to diagnose an occupational disease in an employee rozpoznać u pracownika chorobę zawodową

disease-related pension renta z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby

disenfranchise / disfranchise pozbawiać praw obywatelskich

disfavour niełaska, nieprzychylność

disgrace 1. niełaska 2. hańba, wstyd, niesława

disguised ukryty

disguised donation darowizna ukryta

disguised legal act / transaction czynność prawna ukryta

dishonour 1. hańbić, okrywać hańbą 2. nie honorować (czeku)

disinherit wydziedziczyć, pozbawić (kogoś) zachowku

disinheritance wydziedziczenie

dismiss 1. oddalić 2. zwolnić

dismiss an employee zwolnić pracownika

dismiss the bankruptcy petition oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości

dismissal 1. dymisja, zwolnienie kogoś 2. oddalenie, odrzucenie, nieuznanie

3.    uwolnienie

dismissal on economic grounds zwolnienie z pracy z przyczyn ekonomicznych

dismissal with notice wypowiedzenie stosunku pracy przez pracodawcę

disorder 1. nieporządek, zamieszanie

2.    zamieszki, niepokoje 3. zaburzenie

disorderly 1. nieporządny, bezładny, niedbały, niechlujny 2. zbuntowany 3. wyuzdany, rozpasany

disorderly conduct zakłócenie porządku publicznego

disparage 1. dyskredytować, poniżać, pomniejszać 2. uwłaczać, ubliżać

dispensation 1. uwolnienie / zwolnienie od czegoś 2. wymierzanie (sprawiedliwości) 3. wydawanie, rozdział, rozdysponowanie

disposable rozporządzalny

disposable income płaca na rękę, dochód na rękę

disposable portion of an estate część rozporządzalna spadku

disposal 1. rozporządzanie 2. zbycie

disposal of the company’s business en-terprise zbycie przedsiębiorstwa

disposal or encumbrance of a share rozporządzanie (udziałem albo akcją)

dispose of rozporządzać, dysponować

dispose by will rozporządzać przez testament

dispose of (and encumber) rights rozporządzać prawami

disposition 1. rozporządzenie, dysponowanie 2. klauzula 3. skłonność, dyspozycja, pociąg, popęd

disposition by will to take effect on death rozporządzenie na wypadek śmierci

dispossess odebrać posiadanie

dispossession pozbawienie, odebranie posiadania

dispute spór, dysputa, kłótnia

disputed sporny

disputed debt zobowiązanie sporne

disqualification 1. dyskwalifikacja, wykluczenie 2. niezdolność, niezdatność

3.    zakaz prowadzenia pojazdu

disqualification from driving odebranie prawa jazdy

disqualification of a partner wykluczenie wspólnika

disqualified 1. niezdolny, niezdatny, nie nadający się 2. zdyskwalifikowany, wykluczony

dissent (noun) różnica zdań, niezgoda, wyłamywanie się, sprzeciw

dissent (verb) nie zgadzać się, sprzeciwiać się, wyłamywać się

dissenting nie zgadzający się, odrębny

dissenting voice głos sprzeciwu

dissolution 1. rozwiązanie 2. rozkład, rozpad 3. anulowanie

dissolution of a company rozwiązanie spółki

decision on the dissolution of a company orzeczenie o rozwiązaniu spółki

dissolve 1. rozwiązać / rozwiązywać

2.    anulować, unieważniać

dissolve a company / partnership rozwiązać spółkę

distinction 1. wyróżnienie, zaszczyt 2. różnica, rozróżnienie

distribute 1. rozdzielać / rozdzielić, dokonywać podziału, rozdawać, dostarczać, dystrybuować, rozprowadzać 2. rozmieszczać, rozkładać, rozpraszać

3.    dzielić 4. wymierzać

distribute a dividend rozdzielić dywidendę

distribution 1. rozdzielanie / rozdzielenie, dystrybucja, rozdział, rozprowadzanie 2. podział, repartycja 3. rozmieszczenie

primary distribution obrót pierwotny

secondary distribution obrót wtórny distribution of a dividend rozdzielenie

dywidendy

distribution of profits wypłata zysku

district 1. okręg 2. gmina

district council rada gminy

district office urząd gminy

disturb 1. przeszkadzać / przeszkodzić

2.    niepokoić, martwić 3. zakłócać, zaburzać, naruszać

disturb somebody’s possession przeszkadzać komuś w posiadaniu, zakłócić czyjeś posiadanie

disturbed possession posiadanie zakłócone

dividend 1. dywidenda 2. udział wierzycieli w masie upadłościowej

cash dividend dywidenda w gotówce distribution of a dividend rozdzielenie dywidendy

entitled to dividends uprawniony do dywidend

final dividend dywidenda końcowa interim dividend dywidenda tymczasowa / zaliczkowa

liquidating dividends upłynnienie dywidend

optional dividend dywidenda opcyjna

preference dividend   dywidenda

uprzywilejowana

privileged dividend   dywidenda

uprzywilejowana

property dividend dywidenda w naturze

to distribute a dividend rozdzielić dywidendę

dividend distribution podział dywidend, rozdzielenie dywidendy

dividend distribution calculation obliczanie podziału dywidend

dividend in kind dywidenda w naturze

dividend yield stopa dywidendy

divisible podzielny

divisible obligation świadczenie po-dzielne

division 1. podział 2. dział, oddział day of division dzień podziału

draft terms of division plan podziału

division by acquisition podział przez przejęcie

division by formation of new compa-nies podział przez zawiązanie nowych spółek

division by separation podział przez wydzielenie

division date dzień podziału

division of labour podział pracy division of profits podział zysków division of the inheritance dział spadku division plan plan podziału

to announce the division plan ogłosić plan podziału

to examine the division plan by an expert poddać plan podziału badaniu biegłego

dock ława oskarżonych, miejsce dla oskarżonego

in the dock na ławie oskarżonych

document dokument

document confirming the obligation

dokument stwierdzający zobowiązanie document of guarantee dokument gwa

rancyjny

dog (licence) tax podatek od psów domestic krajowy, wewnętrzny, domowy domestic creditor wierzyciel krajowy domestic goods towar krajowy domestic loan pożyczka wewnętrzna domestic servant pomoc domowa domestic work praca chałupnicza dominant dominujący, władnący dominant company spółka dominująca dominant partnership spółka dominująca

dominant real estate (PL) nieruchomość władnąca / korzystająca ze służebności

dominant tenement (UK) nieruchomość władnąca / korzystająca ze służebności

donation 1. (czynność) darowizna 2. (przedmiot) dar, darowizna

duty on donations podatek od darowizn

mixed donation darowizna mieszana non-uniform donation darowizna mieszana

to effect a donation wykonać darowiznę

donation by manual delivery darowizna rękodajna

donation duty podatek od darowizn

donation inter vivos darowizna między żyjącymi

donation tax podatek od darowizn

donation with a charge darowizna z obciążeniem, darowizna ze zleceniem

donatory obdarowany, osoba obdarowana donee obdarowany, osoba obdarowana donor darczyńca, ofiarodawca, dawca, donor

door to door selling sprzedaż indywidualna

dormant 1. cichy 2. uśpiony, drzemiący dormant partner cichy wspólnik

double 1. podwójny, dwukrotny 2. dwojaki, dwoisty 3. dwuosobowy

double taxation podwójne opodatkowanie

draw up sporządzać / sporządzić, przygotować, nakreślać

draw wages pobierać płacę

drawback cło zwrotne, zwrot cła wywozowego, premia eksportowa

drawback system system ceł zwrotnych drawee trasat

drawer of a cheque trasant, wystawca czeku

drawn bill weksel trasowany / ciągniony, trata

dual 1. podwójny 2. dwoisty

due 1. wymagalny, płatny, należny 2. należyty 3. planowany, oczekiwany, spodziewany

due and payable import duties wymagalne należności celne przywozowe

due care należyta staranność

due date for obligations wymagalność zobowiązań

due diligence due diligence

due obligation zobowiązanie wymagalne dues należności

dues of the Social Insurance Institu-tion należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

dues of the state treasury on account of tax liabilities należności skarbu państwa z tytułu zobowiązań podatkowych

duly 1. należycie, właściwie, odpowiednio 2. zgodnie z planem, terminowo, punktualnie

durable trwały, wytrzymały

durable power of attorney pełnomocnictwo trwałe (USA)

duration okres ważności, trwanie, czas trwania

duration and schedule of working ti-me wymiar i rozkład czasu pracy

duration of a loan okres pożyczki

duration of an offer okres ważności oferty

duration of lease okres najmu

duration of storage okres składowania

duration of the company / partner-ship czas trwania spółki

duress 1. przymus psychiczny w postaci poważnej groźby ze strony innej osoby 2. bezprawne pozbawienie wolności under duress pod przymusem

duties 1. obowiązki 2. cła

duties of employers obowiązki pracodawcy

duties on goods cła na towary

duty 1. cło 2. obowiązek 3. dyżur 4. służba

compound duty cło mieszane export duty cło wywozowe mixed duty cło mieszane

on duty na służbie

off duty po służbie

duty-free zwolniony, wolny od cła duty free import import bezcłowy duty stamp znak skarbowy

excise-duty stamp znak skarbowy akcyzy

dwelling mieszkanie

dwelling unit jednostka mieszkaniowa multi-family dwelling budynek wielokondygnacyjny, wielorodzinny

earnest 1. poważny 2. gorliwy, sumienny earnest money zadatek pieniężny earnings zarobek, zysk

earth work roboty ziemne

easement 1. służebność 2. ulga 3. udogodnienie, ułatwienie

contractual easement służebność

umowna

legal easement służebność ustawowa predial / real easement służebność gruntowa

to acquire easement nabyć służebność

to establish easement ustanowić służebność

to exercise easement wykonywać służebność

to grant easement ustanowić służebność

easement appurtenant służebność gruntowa

easement by necessity służebność drogi koniecznej

easement of a building służebność budynkowa

easement of necessary access służebność drogi koniecznej

eavesdropping podsłuchiwanie (przestępstwo wg prawa angielskiego)

economic gospodarczy, ekonomiczny

economic activity działalność gospodarcza

edict edykt, dekret

effect skutek, wynik, efekt

effects of the arrangement skutki układu effects of the declaration of bankrupt-cy skutki ogłoszenia upadłości

effective efektywny, skuteczny, wydajny effectiveness of reservation of owner-ship skuteczność zastrzeżenia prawa własności

effectuate dokonać, wprowadzić w życie, wdrożyć

egress prawo wyjścia

either way offence przestępstwo średniego kalibru, czyn, który może być rozpatrywany w postępowaniu uproszczonym lub zwykłym

elder starszy

Council of Elders Konwent Seniorów

election wybór przez głosowanie, wybory, elekcja

election district okręg wyborczy

eleemosynary dobroczynny, charytatywny

eleemosynary corporation (USA) instytucja charytatywna, stowarzyszenie dobroczynne

eleemosynary purpose cel dobroczynny / charytatywny

eligibility uprawnienie, kwalifikacje, warunki

eligibility for employment uprawnienie do zatrudnienia

elisor osoba wyznaczona zamiast szeryfa lub koronera do spełnienia sądowego polecenia

emancipate 1. wyzwalać, emancypować 2. (nieletniego) usamodzielnić

embezzlement sprzeniewierzenie, defraudacja, przywłaszczenie, malwersacja

emblements 1. roczne zbiory, płody rolne 2. roczny dochód z ziemi, pożytki

embracery próba przekupienia sędziego przysięgłego

emergency will testament szczególny emolument (np. posłów, służbowa) dieta employee pracobiorca, pracownik employee appraisal ocena pracownika employee expectations oczekiwania

pracowników

employee of commune office pracownik urzędu gminy

employee of gmina office pracownik urzędu gminy

employee of poviat starosty pracownik starostwa powiatowego

employee of regional office pracownik starostwa powiatowego

employee of state offices pracownik urzędów państwowych

employee of the self-government pracownik samorządowy

employee’s liability for maintenance of order odpowiedzialność porządkowa pracowników

employees of marshal offices pracownik w urzędzie marszałkowskim

employees’ guaranteed benefits fund fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych

employer pracodawca

employers’ confederation konfederacja pracodawców

employers’ organisations organizacje pracodawców

employment zatrudnienie, praca security of employment pewność zatrudnienia

employment agency biuro pośrednictwa pracy

employment centre ośrodek zatrudnienia employment certificate świadectwo

pracy

to correct employment certificate sprostować świadectwo pracy

to issue employment certificate wydać świadectwo pracy

employment contract for a probationary period umowa o pracę na okres próbny

employment for a trial period umowa o pracę na okres próbny

employment on trial umowa o pracę na okres próbny

employment policy polityka zatrudnienia

employment relationship based on a co-operative contract of employ-ment stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę

employment relationship based on ap-pointment stosunek pracy oparty na powołaniu

employment relationship based on election stosunek pracy na podstawie wyboru

employment relationship based on no-mination stosunek pracy na podstawie mianowania

employment rights prawa pracownicze

employment services służby zatrudnienia

employment statistics statystyka zatrudnienia

employment structure struktura zatrudnienia

empowerment umocowanie

en banc w pełnym składzie (sędziowskim)

enacting clause 1. preambuła 2. część ustawy ustanawiająca, klauzula ustanawiająca

enactment 1. akt prawny, ustawa, uchwała, postanowienie, dekret 2. (ustawy) wprowadzenie w życie, ogłoszenie

enclave enklawa

encroach 1. wedrzeć się, wtargnąć, wkroczyć 2. naruszyć

encroachment 1. wdarcie się, wtargnięcie, wkroczenie 2. naruszenie

encumber obciążać / obciążyć, obarczać / obarczyć

encumber the bankruptcy estate obciążać masę upadłości

encumbered property własność obciążona

encumbrance 1. obciążenie, ciężar 2. hipoteka 3. zawada, przeszkoda, utrudnienie

endorse 1. indosować, żyrować 2. potwierdzać, aprobować 3. podpisywać na odwrocie dokumentu 4. (do prawa jazdy) wpisywać adnotację o popełnieniu wykroczenia

endorsee indosatariusz

endorsement indos, żyro

endorser indosant, żyrant

endowment 1. fundacja 2. zapis, darowizna 3. dotacja, subwencja, wkład 4. posag

end-use (przedmiotu) przeznaczenie

end-use of the object of tenancy przeznaczenie przedmiotu dzierżawy

to change the end-use of the object of tenancy zmieniać przeznaczenie przedmiotu dzierżawy

end-user usługobiorca, odbiorca usług enforceability clause klauzula wyko

nalności

to assign an enforceability clause to something nadać czemuś klauzulę wykonalności

enforceable title tytuł wykonawczy

enforcement egzekucja, egzekwowanie enforcement by distress zajęcie rzeczy ruchomych

enforcement title tytuł egzekucyjny

enfranchisement 1. uwłaszczenie 2. nadanie prawa wyborczego 3. uwolnienie 4. nadanie prawa do reprezentacji w parlamencie

engage zatrudnić, angażować, najmować

engage on probation zatrudnić na okres próbny

engagement 1. zobowiązanie, umówione spotkanie, zaplanowane zajęcie 2. zatrudnienie, angaż 3. zaręczyny

engineer 1. inżynier 2. technik, mechanik (UK)

engrossment 1. dokument w ostatecznej formie prawnej 2. wypisanie dokumentu 3. wykupywanie towaru 4. papier dokumentowy (na dokumenty prawne)

enlistment werbunek, zaciąg, pobór enquiry zapytanie ofertowe

enrichment 1. wzbogacanie 2. użyźnianie

enterprise 1. przedsiębiorstwo, firma, spółka 2. przedsięwzięcie, zadanie

3.    przedsiębiorczość, inicjatywa business enterprise przedsiębiorstwo large-sized enterprise przedsiębiorstwo większych rozmiarów

State enterprise przedsiębiorstwo państwowe

state of the enterprise stan przedsiębiorstwa

to operate an enterprise prowadzić przedsiębiorstwo

to run an enterprise prowadzić przedsiębiorstwo

transferee of an enterprise nabywca przedsiębiorca

enterprise of considerable / material size przedsiębiorstwo większych rozmiarów

entice kusić, nęcić, prowokować

entitled uprawniony, upoważniony, umocowany

to be entitled to a relief być uprawnionym do ulgi

entitled to dividends uprawniony do dywidend

entitled to inherit uprawniony do dziedziczenia

entrance 1. wejście 2. wstęp, prawo wstępu

entrance duty cło przywozowe

entrepreneur przedsiębiorca

small entrepreneur mały przedsiębiorca

entrust powierzać

entrust something to somebody’s safe--keeping powierzyć coś komuś na przechowanie

entry 1. wpis, zapis, pozycja 2. wejście, wjazd 3. wstąpienie, przystąpienie

4.    (w słowniku) hasło 5. zgłoszenie

6.    deklaracja celna, zgłoszenie do odprawy celnej 7. wtargnięcie, wejście

entry fee 1. wpis 2. wpisowe

entry in the register wpis do rejestru

entry into force wejście w życie

entry into force of workplace regu-lations wejście w życie regulaminu pracy

entry of appearance dokument złożony przez adwokata o zamiarze reprezentowania klienta w sądzie

amendment of the entry zmiana wpisu

equal równy, taki sam, jednakowy

equal pay równość wynagrodzenia

equal opportunities policy polityka równych szans

to be an equal opportunities employ-

er prowadzić politykę równych szans equality równość, równouprawnienie equity 1. słuszność, sprawiedliwość 2. sy

stem prawa słuszności (UK) 3. kapitał

equity capital kapitał własny, kapitał zakładowy

equity instrument instrument kapitałowy

equity investment inwestycja kapitałowa

equivalent ekwiwalentny, równoważny equivalent goods towar ekwiwalentny error błąd

bookkeeping error błąd księgowy inventory error błąd w zapasach to commit an error popełniać / popełnić błąd

to correct an error poprawiać / poprawić błąd

to make an error popełniać / popełnić błąd

to rectify an error poprawiać / poprawić błąd

type I error błąd pierwszego rodzaju

type II error błąd drugiego rodzaju

essential istotny, zasadniczy

essential provisions istotne postanowienia

essential terms of the contract istotne postanowienia umowy

establish 1. ustalać 2. ustanawiać

establish easement / servitude ustanowić służebność

establish duties ustanowić cła

establish facts ustalać okoliczności faktyczne

establish remuneration ustalić wynagrodzenie

establish the list of claims ustalać listę wierzytelności

establishment zakład, przedsiębiorstwo, firma, spółka, placówka, instytucja

establishment operating in the field of culture, education, tourism and leisure zakład prowadzący działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku

establishment providing services to the public zakład świadczący usługi dla ludności

establishment’s reward fund zakładowy fundusz nagród

employing establishment zakład pracy estate 1. majątek, mienie 2. masa spad

kowa, spadek 3. masa upadłościowa 4. stan

passing of the whole estate directly to the next of kin sukcesja uniwersalna portion of the estate część ułamkowa spadku

estate in abeyance spadek bezdzie-dziczny

estate in successive remainder zapis z podstawieniem powierniczym

estimate (verb) oszacować, obliczać w przybliżeniu, oceniać, sporządzać kosztorys

estimate (noun) kosztorys, ocena, obliczenie, oszacowanie

estimate of quantities and costs kosztorys szacunkowy

estimation szacowanie

useful life estimation szacowanie okresu użytkowania

ethics etyka

European Accounting Association, EAA Europejskie Stowarzyszenie Rachunkowości

European Agreement on ‘au pair’ Pla-cement (1969) Europejskie Porozumienie o Miejscach Pracy dla „au pair” (1969)

European Code of Social Security (1964) Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego (1964)

European Convention on Certain In-ternational Aspects of Bankruptcy (1990) Europejska Konwencja o Niektórych Międzynarodowych Aspektach Upadłości (1990)

European Convention on Establishment of Companies (1966) Europejska Konwencja o Zakładaniu Spółek (1966)

European Convention on Social Security (1972) Europejska Konwencja o Zabezpieczeniu Społecznym (1972)

European Convention on the Legal Status of Migrant Workers (1977) Europejska Konwencja o Statusie Prawnym Pracowników Migrujących (1977)

European Convention on the Social Protection of Farmers (1974) Europejska Konwencja o Zabezpieczeniu Społecznym Rolników (1974)

European Industry Committee Europejska Komisja Związków Zawodowych

European Interim Agreement on So-cial Security Schemes relating to Old Age, Invalidity and Survivors (1953) Europejskie Porozumienie Tymczasowe dotyczące Zabezpieczenia Społecznego na Wypadek Starości, Inwalidztwa i dla Osób Pozostałych przy Życiu (1953)

European Office for Co-ordinating the Clearance of Vacancies and Appli-cations for Employment Europejski Urząd Koordynacji Obsadzania Wolnych Miejsc Pracy i Wniosków o Zatrudnienie

evaluate oszacować, oceniać, ewaluo-wać

evaluation oszacowanie, ocena, ewa-luacja

eviction 1. eksmisja 2. odzyskanie (tytułu własności), ewikcja

compulsory eviction eksmisja przymusowa

evidence 1. materiał dowodowy 2. zeznania (w sądzie) 3. świadectwo

circumstantial evidence poszlaki, dowód pośredni

communicative evidence dowód ust-ny/ z przesłuchania

conclusive evidence dowód rozstrzygający

documentary evidence dowód z dokumentu

improperly obtained evidence dowód uzyskany nielegalnie

indirect evidence dowód pośredni, poszlaki

oblique evidence dowód pośredni, poszlaki

oral evidence dowód ustny/ z przesłuchania

primary evidence dowód podstawowy real evidence dowód rzeczowy

relevant evidence dowód istotny

secondary evidence dowód drugorzędny (wtórny)

testimonial evidence dowód ustny / z przesłuchania

to adduce evidence przedstawiać dowody

to plant evidence fabrykować dowody

evidence of land ownership dowód własności terenu

evidential dowodowy

evidential breath test test na zawartość alkoholu we krwi, którego wyniki są uznawane jako dowód w sądzie

evolving budget budżet ciągły, budżet kroczący

ex gratia payment datek

ex officio z urzędu

examination 1. rewizja, sprawdzanie, oględziny, kontrola 2. badanie 3. przesłuchanie, śledztwo 4. egzamin additional customs examination dodatkowa rewizja celna

customs examination rewizja celna medical examination badanie lekarskie

examination in chief bezpośrednie przesłuchanie świadka

examination of claims sprawdzanie wierzytelności

examine sprawdzać, egzaminować, kontrolować

examine an account sprawdzić rachunek

examine an appeal rozpatrywać odwołanie

examine the quality of goods sprawdzać jakość towarów

examiner 1. inspektor, kontroler, rewident 2. egzaminator

exceed przekraczać / przekroczyć, przewyższać / przewyższyć

exceptional specjalny, wyjątkowy

exceptional offer oferta specjalna / wyjątkowa

excess 1. nadmiar, nadwyżka 2. brak umiaru 3. nadużycie, przekroczenie

excess payment nadpłata

amount of excess payment wysokość nadpłaty

excess payment refund zwrot nadpłaty right to excess payment refund prawo do zwrotu nadpłaty

excess profit tax popiwek, podatek od nadmiernych wynagrodzeń

exchange 1. zamiana, wymiana 2. giełda

3.    waluta obca, dewizy 4. kurs wymiany 5. weksel, trata 6. centrala (telefoniczna)

to make an exchange dokonywać zamiany

exchange bureau kantor

Exchange Court (PL) Sąd Giełdowy

exchange data feed services serwisy giełdowe

exchange index indeks giełdowy

exchange list ceduła giełdowa

exchange office kantor

exchange sale sprzedaż giełdowa

exchange session sesja giełdowa

Exchange Supervisory Board (PL) Rada Giełdy

exchange trading session transakcja giełdowa

excise akcyza

excise duty podatek akcyzowy

excise-duty stamp znak skarbowy akcyzy

excise tax podatek akcyzowy

exclusion wykluczenie, wyłączenie

exclusion clause klauzula siły wyższej

exclusion of a partner wyłączenie wspólnika

exclusive 1. wyłączny, jedyny 2. ekskluzywny

exclusive agency przedstawicielstwo wyłączne

exclusive agent agent wyłączny

exclusive right of the administrator wyłączne prawo zarządcy

exclusive sale sprzedaż wyłączna

execute 1. egzekwować, wykonywać

2.    (skazańca) stracić 3. (dokument) uprawomocnić

execute tax arrears egzekwować zaległość podatkową

execution 1. egzekucja, wykonanie, spełnienie, dokonanie 2. stracenie, egzekucja 3. zajęcie mienia, egzekucja sądowa

execution expenses wydatki egzekucyjne

execution proceedings postępowanie egzekucyjne

administrative execution proceedings postępowanie egzekucyjne w administracji

executioner kat, oprawca

executive (adjective) 1. wykonawczy

2.    kierowniczy

executive powers władza wykonawcza

executor wykonawca (testamentu), egzekutor, realizator

executor of the testament wykonawca testamentu

executory egzekucyjny

executory consideration wzajemne zaspokojenie, które ma być dopiero wykonane

executory title against the debtor tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi

exempt (adjective) zwolniony, wolny

exempt property / assets składniki majątku dłużnika wyłączone z masy upadłości

to be exempt from liability up to the value of the contribution być wolnym od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu

exempt (verb) zwolnić

exempt from paying taxes zwolnić z płacenia podatków

exempt someone from an obligation zwolnić kogoś ze zobowiązania

exemption zwolnienie, wyłączenie

exemptions from the bankruptcy esta-

te wyłączenia z masy upadłości

exercise 1. wykonać / wykonywać

2.    ćwiczyć 3. korzystać z, posługiwać się 4. sprawować, praktykować

exercise a lien wykonać prawo zastawu exercise a profession wykonywać zawód exercise all possible care dołożyć wszel

kiej możliwej staranności

exercise due diligence zachować należytą staranność

exercise easement wykonywać służebność

exercise rights of possession wykonywać posiadanie

exhibit 1. dowód rzeczowy 2. eksponat

3.    załącznik do umowy

expatriate worker pracownik oddelegowany za granicę

expectation oczekiwanie

expense wydatek, koszt

travelling expenses wydatki na podróże służbowe

expense allowance (dzienna) dieta

expert biegły, rzeczoznawca

expert auditor biegły rewident

election of the expert auditor wybór biegłego rewidenta

expiration wygaśnięcie, utrata ważności, upłynięcie, upływ (terminu)

expiration of an offer wygaśnięcie oferty

expiration of power of attorney wygaśnięcie pełnomocnictwa

expiration of tenancy wygaśnięcie dzierżawy

expiry (UK) wygaśnięcie, utrata ważności, upłynięcie, upływ (terminu)

expiry of contract of employment wygaśnięcie umowy o pracę

explicitly wyraźnie

export duty cło wywozowe

export goods towar wywożony temporary export goods towar wywożony czasowo

exportation wywóz

temporary exportation czasowy wywóz

expropriation wywłaszczenie expulsion wykluczenie, wyłączenie

expulsion of a partner wyłączenie wspólnika

extend 1. przedłużać, prolongować

2.    rozbudowywać, powiększać, rozwijać, poszerzać 3. wyceniać 4. (mienie) zajmować 5. wyrażać, okazywać

6.    udostępniać, ułatwiać

extend lease przedłużać okres najmu extend powers rozszerzyć uprawnienia extension 1. przedłużenie 2. rozbudowa

3.    prolongata

outward extension rozbudowa

extension fee opłata prolongacyjna

to fix an extension fee ustalać opłatę prolongacyjną

to pay an extension fee wpłacać opłatę prolongacyjną

extension fee amount wysokość opłaty prolongacyjnej

extension of lease przedłużenie okresu najmu

extenuate łagodzić, pomniejszać, (winę) zmniejszać

extenuating circumstances okoliczności łagodzące

exterior zewnętrzny

external zewnętrzny, zagraniczny

external loan pożyczka zagraniczna

extinct wygasły, wymarły, przedawniony

extinct obligation zobowiązanie przedawnione

extinguish umarzać, anulować

extinguishment of servitude wygaśnię

cie służebności

extinguishment of usufruct wygaśnięcie użytkowania

extra pay dodatek / premia

extradition ekstradycja, wydanie (przestępcy)

extradite ekstradować, wydawać (przestępcę)

extrajudicial pozasądowy

extrajudicial act czynność prawna dokonana poza sądem

extraordinary nadzwyczajny, niezwykły

extraordinary general meeting nadzwyczajne zgromadzenie wspólników

extraordinary resolution uchwała nadzwyczajna

extrinsic 1. zewnętrzny 2. peryferyjny, uboczny

extrinsic evidence dowód zewnętrzny (spoza dokumentu)

eyewitness naoczny świadek

fabricate 1. fabrykować (dowody) 2. produkować, wytwarzać, wyrabiać

fabricated evidence sfabrykowane dowody

factor 1. czynnik, składnik, element

2.    okoliczność 3. agent komisowy, pośrednik, faktor

factory fabryka

factory worker robotnik fabryczny

factual rzeczowy, oparty na faktach, faktyczny

facultative fakultatywny

facultative obligation zobowiązanie fakultatywne

Faculty of Advocates (w prawie szkockim) Rada Adwokacka

falling due of interest termin płatności odsetek

false 1. fałszywy, błędny 2. podrobiony

3.    zdradliwy, kłamliwy

false cheque fałszywy czek

false claim roszczenie oszukańcze / nieuzasadnione

false pretences wyłudzenie pieniędzy

false representations fałszywe dane

false swearing krzywoprzysięstwo

family rodzina

family benefits świadczenia rodzinne

family worker pracownik-członek rodziny

farm rolniczy, farmerski, gospodarski

farmer rolnik, farmer, gospodarz

farmers’ co-operative rolnicza spółdzielnia produkcyjna

faulty 1. wadliwy, wybrakowany 2. błędny

faulty possession posiadanie wadliwe

Federation of European Stock Exchan-ges (FESE) Federacja Europejskich Giełd Papierów Wartościowych

fee 1. opłata 2. honorarium, wynagrodzenie 3. składka 4. czesne, wpisowe 5. napiwek 6. majątek dziedziczony administration fee opłata manipulacyjna

extension fee opłata prolongacyjna rate of fees stawka opłat to charge a fee pobierać opłatę to fix a fee ustalać opłatę to pay a fee wpłacać opłatę

fee amount wysokość opłaty

felon zbrodniarz, przestępca, złoczyńca felony zbrodnia, poważne przestępstwo to commit a felony popełnić zbrodnię

female unemployment bezrobocie kobiet female worker pracownica

fiat dekret, zarządzenie

fibre dust pyły zwłókniające

fictitious fikcyjny, zmyślony

fictitious legal act / transaction czynność prawna fikcyjna

fictitious offer oferta fikcyjna

fictitious possession posiadanie fikcyjne

fidelity wierność, lojalność

fidelity bond umowa o ubezpieczenie od sprzeniewierzenia

fiduciary powierniczy

fiduciary transaction czynność prawna powiernicza

field teren, pole

field work praca w terenie

file 1. zgłosić / zgłaszać 2. wciągać do akt, ewidencjonować, rejestrować 3. wnioskować, wnosić sprawę 4. ubiegać się

file a claim zgłosić wierzytelność

file in register zgłosić do rejestru

finances 1. skarbowość 2. finanse, do

chody

financial finansowy

financial agent agent finansowy

financial assets aktywa finansowe

financial commitment zobowiązanie finansowe

financial institution instytucja finansowa

financial matters sprawy finansowe

financial occupation zawód finansisty

financial report / statement sprawozdanie finansowe

financial year rok obrotowy

findings ustalenia, wyniki badań, stwierdzenia

fine kara pieniężna, grzywna

finishing wykończeniowy

finishing of the object wykończenie obiektu

finishing operations prace wykończeniowe

finishing work roboty wykończeniowe

firing squad pluton egzekucyjny

firm firma, przedsiębiorstwo, spółka

first pierwszy

first aid pierwsza pomoc

to provide first aid to injured per-

sons udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym

first degree murder zabójstwo pierwszego stopnia, zabójstwo z premedytacją

First In-First Out method (FIFO) me

toda FIF O „pierwsze przyszło - pierwsze wyszło”

fiscal skarbowy, fiskalny, podatkowy

fiscal confidentiality tajemnica skarbowa

fiscal penal law prawo karne skarbowe

fiscal receipts wpływy podatkowe

fiscal secret tajemnica skarbowa

fiscal year rok budżetowy, rok podatkowy

fit to use zdatny do użytku

fitness przydatność, zdatność, nadawanie się

fitness for use przydatność do celu

fitter’s work roboty ślusarskie

fix ustalać, wyznaczać

fix the amount of benefits ustalać wysokość zasiłku

fixed ustalony, stały, trwały

fixed assets aktywa trwałe

fixed by law określony ustawowo

fixed budget budżet stały

fixed interest rate loan pożyczka o opro

centowaniu stałym

fixed term lease umowa najmu na czas określony

fixed wage płaca stała

fixed-term lease najem na czas określony

fixing bail wyznaczenie wysokości kaucji (przez sędziego)

fixtures and fittings armatura i instalacje

flat-rate ryczałtowy, o jednolitej stawce flat-rate security zabezpieczenie ryczałtowe

flexibility elastyczność, giętkość

flexibility of working time elastyczność

czasu pracy

flexible elastyczny, ruchomy

flexible budget budżet elastyczny

flexible working hours ruchomy czas pracy

flexible working time czas pracy elastyczny

flexitime czas pracy nienormowany

floating zmienny, płynny, chwiejny

floating charge opłata zmienna

floating voter wyborca niezdecydowany / chwiejny

floor 1. parkiet 2. sala posiedzeń 3. prawo głosu 4. minimum, najniższy poziom

floor area powierzchnia piętra / kondygnacji

for dla, na rzecz, do

for account of na rachunek

for hire do wynajęcia

for life w/na dożywocie

for the benefit of na rzecz

for the record do protokołu

for whom it may concern do wszystkich zainteresowanych

forbearance 1. zwłoka udzielona dłużnikowi 2. odstąpienie (np. od powództwa), zaniechanie egzekwowania prawa 3. pobłażliwość, wyrozumiałość, cierpliwość

force moc, siła, ważność

entry into force wejście w życie

force majeure siła wyższa

forcible 1. siłowy, bezprawny, dokonany przemocą 2. przymusowy 3. sugestywny, przekonywujący

forcible detainer bezprawne posiadanie nieruchomości

forcible entry 1. wtargnięcie siłą (do mieszkania) 2. bezprawne objęcie w posiadanie

foreclose 1. przejmować majątek w ramach egzekucji przeciw dłużnikowi 2. pozbawiać prawa do wykupu zastawu 3. wnieść zastrzeżenie hipoteczne (dla zabezpieczenia należności)

foreclosure 1. przejęcie majątku w ramach egzekucji przeciw dłużnikowi 2. pozbawienie prawa do wykupu zastawu 3. wniesienie zastrzeżenia hipotecznego (dla zabezpieczenia należności)

foreign zagraniczny, cudzoziemski, obcokrajowy

foreign company spółka zagraniczna

foreign credit kredyt zagraniczny

foreign creditor wierzyciel zagraniczny foreign exchange market (FOREX) rynek dewizowy

foreman brygadzista, majster

forensic 1. sądowy 2. krasomówczy

forensic examination obdukcja, badanie poszkodowanego

forensic medicine medycyna sądowa

forestry leśnictwo

forestry property własność lasu

forfeiture 1. przepadek, utrata 2. konfiskata 3. grzywna, kara pieniężna 4. pozbawienie prawa

forfeiture of goods przepadek towarów form 1. forma, postać 2. formularz form of a loan forma pożyczki

form of acts in law forma czynności prawnych

form of payment forma wypłaty wynagrodzenia

formation zawiązanie, powstanie

formation of a capital company powstanie spółki kapitałowej

formation of a partnership / company powstanie spółki, zawiązanie spółki fornication (USA) cudzołóstwo, stosunki pozamałżeńskie

forwarder 1. spedytor 2. nadawca, wysyłający

forwarding spedycja, ekspedycja

forwarding agent przedsiębiorstwo spedycyjne

forwarding costs koszty spedycji

forwarding order zlecenie spedycyjne

found 1. założyć / zakładać, tworzyć 2. opierać się na czymś

found a company / partnership założyć spółkę

foundation 1. fundacja, organizacja

2.    utworzenie, założenie 3. podstawa, fundament, podwaliny 4. zasada, podstawa

to establish a foundation założyć fundację

to set up a foundation założyć fundację

founder założyciel

sole founder jedyny założyciel

founder member of a partnership założyciel spółki

founder’s share akcja założycielska

fractional tenement nieruchomość ułamkowa

fraud 1. oszustwo, szalbierstwo 2. wyłudzenie 3. oszust, szalbierz

fraudulent oszukańczy, nieuczciwy, fałszywy

fraudulent bankruptcy bankructwo umyślne / oszukańcze / złośliwe

free 1. wolny 2. swobodny, bez ograniczeń

free from defects wolny od wad

free movement of workers swobodny przepływ pracowników

free offer oferta nie wiążąca

free warehouse skład wolnocłowy

free zone wolny obszar celny

access to a free zone wstęp do wolnego obszaru celnego

to establish a free zone ustanowić wolny obszar celny

freedom 1. wolność, swoboda 2. przywilej, zwolnienie 3. prawo, swobodne korzystanie

freedom of testamentary disposition wolność rozporządzania

freedom to provide services swobodny przepływ usług

freehold własność pełna nieograniczona, tytuł do własności nieograniczonej (w prawie angielskim)

freehold property nieruchomość posiadana na własność bez ograniczeń

freeholder właściciel nieruchomości bez ograniczeń

freeze zamrożenie

pay freeze zamrożenie płac

freight 1. fracht 2. ciężar, obciążenie

freight agent agent frachtowy

freight bill list przewozowy

freight payment przewoźne

fringe benefit dodatek do poborów, świadczenie dodatkowe

frontier granica, graniczny

frontier worker pracownik przygraniczny

fruits pożytki, owoce

fruits from a right pożytki prawa

natural fruits of a thing pożytki naturalne rzeczy

yield of fruits pobieranie pożytków

fulfil spełniać / spełnić, wykonywać / wykonać

fulfil an obligation wykonać zobowiązanie

fulfilment of an obligation wypełnienie zobowiązania

full pełny, cały, pełnoprawny

full age pełnoletność

full employment pełne zatrudnienie full legal age pełnoletność

full title własność pełna

full-time worker robotnik pracujący w pełnym wymiarze godzin pracy

functional 1. funkcyjny 2. sprawny, działający 3. funkcjonalny

functional supplement dodatek funkcyjny

fund 1. fundusz 2. zasób, zapas

Bank Guarantee Fund Bankowy Fundusz Gwarancyjny

bankruptcy estate funds fundusze masy upadłości

Employees’ Guaranteed Benefits Fund Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

establishment’s reward fund zakładowy fundusz nagród

investment fund fundusz inwestycyjny investment fund assets aktywa funduszu inwestycyjnego

investment fund corporation towarzystwo funduszy inwestycyjnych investment fund participant uczestnik funduszu inwestycyjnego

closed-end investment fund fundusz inwestycyjny zamknięty

mixed investment fund fundusz inwestycyjny mieszany

open-ended investment fund fundusz inwestycyjny otwarty pension fund fundusz emerytalny retiring fund fundusz emerytalny

Social Insurance Fund Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

staff bonus fund fundusz premiowy strike funds fundusz strajkowy superannuating fund fundusz emerytalny

to create an investment fund utworzyć fundusz inwestycyjny

to dissolve an investment fund rozwiązać fundusz inwestycyjny

trust fund fundusz powierniczy welfare fund fundusz socjalny works staff welfare fund zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

funeral pogrzeb

funeral director przedsiębiorca pogrzebowy

funeral expenses koszty pogrzebowe

fungible zamienialny, zamienny

fungible commodity towar zamienny / policzalny

furtherance propagowanie, wspieranie, popieranie

FY (fiscal year) rok budżetowy, rok podatkowy

gag knebel

gag order (USA) wydany przez sąd zakaz dyskutowania (np. w prasie) na temat sprawy sądowej w toku jej trwania

gambling 1. hazard 2. gra na giełdzie

3.    spekulacja

gaol więzienie, areszt

gaoler strażnik więzienny, naczelnik więzienia

garnish 1. upomnieć 2. dokonać zajęcia u osoby trzeciej przedmiotów należących do dłużnika na zabezpieczenie należności

garnishee osoba trzecia, u której dokonano zajęcia rzeczy należących do dłużnika, dłużnik zobowiązany do płatności na rzecz wierzyciela swego wierzyciela

gavel młotek sędziego

gender płeć, rodzaj

gender discrimination dyskryminacja płciowa

general 1. walny, generalny 2. powszechny, ogólny

General Agreement on Tariffs and Trade Układ Ogólny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu

general assembly walne zgromadzenie

general meeting of shareholders walne zgromadzenie akcjonariuszy

general meeting walne zgromadzenie

general partner (PL) komplementa-riusz

general power of attorney pełnomocnictwo ogólne

general receiver syndyk

general strike strajk generalny, powszechny

general use użytkowanie powszechne

genocide ludobójstwo

gift darowizna, dar, podarunek, przedmiot darowizny

gift mortis causa darowizna na wypadek śmierci

gift tax podatek od darowizn

gift to be included in the compulsory portion of the inheritance darowizna zaliczalna na zachówek

gift to be included in the inheritan-ce darowizna doliczana do spadku

gist esencja, istota

gist of an action istota powództwa

give one’s notice wypowiedzieć komuś pracę

give up porzucać / porzucić

give security dać jako poręczenie

glazing work roboty szklarskie

global globalny

global loan pożyczka globalna

good faith (bona fide) w dobrej wierze

goods towar, towary, dobra

contraband goods towary z przemytu identical goods towar identyczny smuggled / undeclared goods towary z przemytu

goods in temporary storage towar składowany czasowo

goods in the unaltered state towar w stanie niezmienionym

goods of the same quality and kind towar tego samego rodzaju i gatunku

goods originating in a given country towar pochodzący z danego kraju

goodwill 1. wartość firmy 2. dobra wola

3.    dobre imię, reputacja 4. gotowość, ochota, gorliwość

purchased goodwill nabyta wartość firmy

go-slow strajk włoski

governing body zarząd, organ zarządzający, władze (np. spółki)

government rząd

government guarantee gwarancja państwowa

government loan pożyczka państwowa / rządowa

governmental rządowy

governmental organisation organizacja rządowa

governor gubernator

Board of Governors Rada Gubernatorów

governor’s office urząd marszałkowski grace period of payment of rent przedłużony termin zapłaty czynszu, karencja

graded 1. sortowany, klasyfikowany

2.    stopniowany

graded offences przestępstwa kwalifikowane

graft 1. łapówka 2. łapownictwo, przekupstwo

grant udzielać / udzielić, przyznać / przyznawać

grant a power of attorney udzielać / udzielić pełnomocnictwa

grant an award / distinction przyznać nagrodę, wyróżnienie

grant authorisation udzielać / udzielić upoważnienia

grant benefits przyznać zasiłki

grant leave udzielać urlopu

grant reliefs udzielać ulg

grant suretyship udzielać / udzielić poręczenia

grantee obdarzony nadaniem, cesjona-riusz, nabywca praw, beneficjent dotacji

grantor cedent, darczyńca, donator, udzielający zezwolenia

gratuitous nieodpłatny

gratuitous act in law czynność prawna pod tytułem darmym

gratuitous commission zlecenie nieodpłatne

gratuitous legal transaction czynność prawna nieodpłatna

gratuitous loan pożyczka bezprocentowa

grievance 1. krzywda 2. skarga, zażalenie 3. pretensja, żal

grievous 1. przykry, dotkliwy, bolesny

2.    ciężki, poważny

grievous bodily harm ciężkie uszkodzenie ciała

gross 1. brutto 2. rażący

gross negligence rażące niedbalstwo / zaniedbanie

ground 1. ziemia, grunt 2. podstawa

3.    teren, terytorium

ground of action podstawa powództwa

groundless niezasadny, bezzasadny, bezpodstawny, nieuzasadniony

group grupowy

group organisation of work grupowa organizacja pracy

guarantee (noun) gwarancja, rękojmia absolute guarantee gwarancja absolutna

adequate guarantee gwarancja stosowna

banker’s guarantee gwarancja bankowa

banking guarantee gwarancja bankowa

constitutional guarantee gwarancja konstytucyjna

consumer guarantee gwarancja konsumencka

government guarantee gwarancja państwowa

hundred-percent guarantee gwarancja stuprocentowa

period of guarantee okres gwarancji person entitled in the guarantee uprawniony z gwarancji

quality guarantee gwarancja jakości single guarantee gwarancja pojedyncza

state guarantee gwarancja państwowa

sworn guarantee gwarancja pod przysięgą

to go guarantee for someone występować jako (czyjś) poręczyciel

to offer a guarantee dawać gwarancję to require a guarantee domagać się gwarancji

written guarantee gwarancja pisemna

guarantee commission prowizja gwarancyjna

guarantee obligation zobowiązanie z tytułu gwarancji

guarantee of quality gwarancja jakości

guarantee of solvency gwarancja wypłacalności

guarantee (verb) poręczać / poręczyć, gwarantować

guarantee a debt poręczyć za dług

guaranteed gwarantowany

guaranteed pay płaca gwarantowana

guarantor gwarant

guaranty deposit kaucja gwarancyjna

guardian 1. kurator, opiekun 2. stróż, strażnik 3. przedstawiciel ustawowy 4. dozorca, nadzorca

de facto guardian opiekun faktyczny legal guardian opiekun prawny special guardian opiekun specjalny testamentary guardian opiekun ustanowiony w testamencie

to appoint someone as guardian ustanowić kuratora w osobie

to be a guardian over somebody być

czyimś opiekunem

guardian ad litem kurator procesowy

guardian by election kurator z wyboru

guardianship 1. kuratela, opieka prawna

2.    ochrona, straż

guidance 1. poradnictwo 2. kierownictwo, kierowanie, przewodnictwo

3.    informacja

guidance notes pouczenie

guidelines wytyczne, dyrektywy, wskazówki, instruktaż

guillotine gilotyna

guilt wina

sense of guilt poczucie winy

to admit one’s guilt przyznać się do winy

guilty 1. winny 2. karygodny, niewłaściwy

to plead guilty przyznać się do winy gun 1. broń palna 2. rewolwer 3. działo

habeas corpus habeas corpus, środek prawny zapobiegający bezprawnemu aresztowaniu, ustawa zabraniająca aresztowania bez zgody sądu

habitability (o lokalu) zdatność do zamieszkania

habitual 1. zwykły, zwyczajowy, charakterystyczny 2. notoryczny, nałogowy

habitual criminal recydywista

hand over przekazywać / przekazać

hand over the object oddać obiekt hand over the premises przekazać lokal hand over construction works oddać

roboty budowlane

handcuffs kajdanki, kajdany

handicapped niepełnosprawny

handicapped worker pracownik niepełnosprawny

handling commission prowizja manipulacyjna

harass molestować, dręczyć, szykanować harassment szykany, nękanie, męczenie, molestowanie

sexual harassment molestowanie seksualne

harbour ukrywać przestępcę

have mieć, posiadać

have an account at the bank mieć konto bankowe

heads of agreement przedwstępne porozumienie zawierające pewne postanowienia przyszłej umowy (UK), porozumienie o współpracę

headquarters centrala

health zdrowie

health and safety (H&S) bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp)

health and safety regulations przepisy bhp

health and safety requirements wymagania bhp

health and safety standards standardy bhp

health care profession personel służby zdrowia

health service centre zakład opieki medycznej

hearsay pogłoski

hearsay evidence dowód ze słyszenia (nie z pierwszego źródła)

heat 1. upał 2. gorączka, podniecenie, ferwor

heat of passion afekt

crime committed in the heat of pas-sion przestępstwo popełnione w afekcie

heir spadkobierca

bodily heir spadkobierca w linii prostej

ineligible heir spadkobierca niegodny

joint heir współspadkobierca

legal heir spadkobierca prawowity

legitimate heir spadkobierca prawowity

male heir spadkobierca w linii męskiej sole heir spadkobierca jedyny

to be someone’s heir być czyimś spadkobiercą

to constitute someone one’s heir usta

nowić kogoś swoim spadkobiercą

to institute someone as an heir powołać kogoś do objęcia spadku

to name someone as an heir powołać kogoś do objęcia spadku

unworthy heir spadkobierca niegodny

heir apparent prawowity następca

heir at law spadkobierca ustawowy

heir beneficiary spadkobierca z dobrodziejstwem inwentarza

heir entitled under a will spadkobierca testamentowy

heir in tail spadkobierca ustanowiony

heir in the first degree spadkobierca pierwszej rangi

heir in the maternal line spadkobierca z linii matki

heir in the paternal line spadkobierca z linii ojca

heir of the body spadkobierca w linii zstępnej

heir’s tax liability odpowiedzialność podatkowa spadkobiercy

heir-at-law spadkobierca konieczny

heiress spadkobierczyni

heirless bezdziedziczny

heirless property bezdziedziczna własność

heirloom 1. dziedzictwo rodzinne, pamiątka rodowa 2. klejnoty rodzinne 3. ruchomość przejmowana / dziedziczona wraz z nieruchomościami

hereafter 1. odtąd, dalej, w dalszej części dokumentu 2. w przyszłości, później, potem

hereditament własność dziedziczona, dziedzictwo, spadek

hereditary spadkowy, dziedziczny

hereditary right prawo do spadku, roszczenie spadkowe

hereditary succession sukcesja, dziedziczenie

hereditary title prawo do spadku, roszczenie spadkowe

hereinafter (w dokumencie) poniżej, dalej, odtąd, od tego miejsca

hidden ukryty, schowany

hidden defect wada ukryta

hidden unemployment bezrobocie ukryte

High Court of Justiciary Naczelny Sąd Karny Szkocji

hire (noun) najem ruchomości

hire money czynsz najmu

hire (verb) oddać w najem ruchomości, najmować od kogoś

hired labour hand robotnik pracujący na dniówkę

hit and run 1. wypadek drogowy, którego sprawca zbiegł 2. ucieczka z miejsca wypadku

hoax 1. mistyfikacja, oszustwo 2. kawał, bujda, żart

hoax phone call fałszywy alarm / telefon

hoaxer 1. mistyfikator, oszust 2. żar-towniś

hold 1. władać 2. dzierżyć, posiadać

holder posiadacz

immediate holder posiadacz preka-ryjny

rightful holder posiadacz prawowity, prawny

unlawful holder posiadacz nieprawny unrightful holder posiadacz nieprawny

holder in bad faith posiadacz w złej wierze

holder in good faith posiadacz w dobrej wierze

holder of a commercial power of attor-ney prokurent

holder of perpetual usufruct rights to the land użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej

holograph własnoręczny, holograficzny holograph will testament własnoręczny holographic własnoręczny, holograficzny

home loan pożyczka na kupno mieszkania

home building budownictwo mieszkaniowe

home working praca w domu

home-worker chałupnik

homestead gospodarstwo rolne, obejście

hook-up przyłącze

horizontal agreement porozumienie horyzontalne

hornbook elementarz prawa

hostage 1. zakładnik 2. zastaw

to hold someone hostage przetrzymywać kogoś jako zakładnika

to release hostages uwolnić zakładników

to take hostages brać / wziąć zakładników

hostile wrogi, nieprzyjazny

hostilities działania zbrojne

hotel establishment zakład hotelarski

hotel profession hotelarstwo

hour godzina

business hours godziny urzędowania excessive hours of work niepotrzebne godziny pracy

extra hours godziny nadliczbowe office hours godziny urzędowania

working hours godziny pracy

hours of work / labour godziny pracy hourly wage płaca za godzinę house-building budownictwo mieszka

niowe

House of Representatives (USA) Izba Reprezentantów

household 1. domownicy 2. gospodarstwo domowe

housing mieszkaniowy

housing allocation przydział mieszkań housing bank bank budownictwa

housing conditions warunki mieszka

niowe

housing co-operative society spółdzielnia budowlano-mieszkaniowa

housing demand popyt na mieszkania

housing estate osiedle

housing loan pożyczka na budownictwo mieszkaniowe

housing rental agreement umowa najmu lokalu mieszkalnego

human dignity godność człowieka

humanisation of work humanizacja pracy

hung jury niejednomyślna ława przysięgłych (którzy nie potrafią osiągnąć jednogłośnego wyroku)

hunger-strike strajk głodowy

husband-wife privilege przywilej małżeński, prawo odmowy zeznawania przeciwko małżonkowi

hygiene higiena

industrial hygiene bezpieczeństwo

i higiena pracy

hygiene and sanitary equipment urządzenia higieniczno-sanitarne

hygiene and sanitary facilities urządzenia higieniczno-sanitarne

hypothecate obciążać hipoteką

hypothecation zastaw, zahipotekowa-nie, zabezpieczenie długu własnością bez przenoszenia jej prawnego tytułu na kredytodawcę

ibid. / ibidem tamże

identity 1. tożsamość 2. identyczność

identity of goods tożsamość towaru

to establish the identity of goods ustalić tożsamość towaru

idiocy niedorozwój umysłowy, tępota umysłowa zupełna

idler nierób

identity / identification parade okazanie celem rozpoznania

ignorance 1. nieznajomość, niewiedza

2.    nieświadomość 3. nieuctwo, ignorancja, ciemnota

ignorance of the law nieznajomość prawa

illegal bezprawny, nielegalny, sprzeczny z prawem, niedozwolony

illegal threat / duress groźba bezprawna

illegally nielegalnie, bezprawnie

illegally obtained evidence bezprawnie uzyskane dowody

illegality 1. nielegalność, bezprawność, sprzeczność z prawem 2. bezprawie

illegitimate 1. bezprawny, nieprawny

2.    nieślubny, z nieprawego łoża, nie-prawowity, nieprawy

illicit nielegalny, niedozwolony

illicit commission prowizja nielegalna

illicit sale sprzedaż nielegalna

illicit work praca nielegalna

immovables rzeczy nieruchome

immunity 1. immunitet, nietykalność

2.    odporność

diplomatic immunity immunitet dyplomatyczny

immunity witness świadek koronny judicial immunity immunitet sądowy

impart komunikować, udzielać informacji, rozpowszechniać (informacje)

impart clear and understandable infor-mation udzielać jasnych i zrozumiałych informacji

impeach 1. stawiać w stan oskarżenia

2.    usuwać z urzędu (prezydenta)

3.    oskarżać o zdradę 4. kwestionować wiarygodność (świadka)

impediment 1. wada, kalectwo 2. przeszkoda, utrudnienie, zawada

impediment to marriage przeszkoda do zawarcia małżeństwa

imperfection wada, defekt

imperfection in foodstuffs wada artykułów żywnościowych

implead 1. podawać do sądu, zaskarżać

2.    ścigać, dochodzić sądownie

impleader przypozwanie, przystąpienie trzeciej strony

implicit 1. domniemany, dorozumiany, ukryty, domyślny 2. absolutny, bezwarunkowy

implied dorozumiany, domniemany

implied authority umocowanie dorozumiane

implied contract umowa dorozumiana

implied determination dorozumiane ustalenie (np. ceny)

implied power of attorney pełnomocnictwo dorozumiane / domniemane

implied term postanowienie dorozumiane

imply 1. sugerować, dawać do zrozumienia 2. implikować, znaczyć, oznaczać 3. pociągać za sobą

import import

import agent agent importowy

import customs duties należności celne przywozowe

import duty cło przywozowe

import goods towar przywożony

impossibility niemożność

impost podatek, cło

impound konfiskować, zasekwestrować, zajmować sądownie

impracticability of performance niemożliwość świadczenia

imprescriptible nieulegający przedawnieniu

imprison uwięzić, zamykać w więzieniu, wtrącić do więzienia, pozbawić wolności

imprisonment uwięzienie, wtrącenie do więzienia, pozbawienie wolności

improper nienależyty

improper performance of duties nie

należyte wykonywanie obowiązków

improper performance of obligation nienależyte wykonanie zobowiązania

improve ulepszać, ulepszyć

improve the thing leased ulepszyć rzecz najętą

improved land uzbrojona działka (grunt, którego wartość zwiększyła się poprzez dokonanie ulepszeń)

improving education dokształcanie

impunity bezkarność

with impunity bezkarnie

imputed domniemany

imputed sale sprzedaż domniemana

in full court w pełnym składzie sędziowskim

inadmissibility niedopuszczalność

inadmissibility of the adoption of the arrangement niedopuszczalność zawarcia układu

inalienable niezbywalny

inalienable property własność niezbywalna

inalienable right prawo niezbywalne

incapacitate ubezwłasnowolnić incapacitation ubezwłasnowolnienie incapacity niezdolność

incapacity for work niezdolność do pracy

incapacity to inherit niezdolność do dziedziczenia

incapacity to work niezdolność do pracy temporary incapacity to work czasowa niezdolność do pracy

incentive motywacyjny, zachęcający, pobudzający

incentive bonus dodatek motywacyjny

incentive pay płaca progresywna

incentive scheme system motywacyjny incest kazirodztwo

incestuous kazirodczy

inchoate offence przestępstwo zapoczątkowane, przestępstwo niekompletne

inchoate term warunek pośredni (w prawie angielskim)

incite prostitution for gain doprowadzić do prostytucji w celu osiągnięcia korzyści

incidental 1. przypadkowy 2. nieistotny

3.    uboczny

incidental defect wada nieistotna

incidental dues należności uboczne

incidental loss of or damage to the thing lent przypadkowa utrata lub uszkodzenie rzeczy użyczonej

incite podburzać, podżegać, pobudzać, namawiać, zachęcać, nakłaniać

incitement podżeganie, namawianie, pobudzanie, nakłanianie

inciter podżegacz

income dochód, wpływy, przychód

supplementary income dochód dodatkowy

income in addition to normal pay dochód poza pensją

income tax on legal persons podatek dochodowy od osób prawnych

incommensurability niewspółmierność, nieproporcjonalność, nieodpowied-niość

incommensurate niewspółmierny, nieproporcjonalny, nieodpowiedni, niewystarczający

in-company training doskonalenie zawodowe w miejscu pracy

incompatibility 1. niezgodność, sprzeczność 2. niezgodność charakterów

incomplete niezupełny

incomplete legal transaction czynność prawna niezupełna

inconclusive 1. nieprzekonywujący 2. nie rozstrzygający, nie rozstrzygnięty

inconsistent with sprzeczny z, niezgodny z

inconsistent with the express terms sprzeczny z wyraźnymi warunkami umowy

incontestable niezaprzeczalny, bezsporny, bezdyskusyjny, niewątpliwy

incorporated by Parliament założona na mocy aktu parlamentu (o spółce) incorporated by royal charter założona na mocy aktu królewskiego (o spółce) incorporation 1. założenie, powstanie 2. zarejestrowanie

articles of incorporation statut spółki certificate of incorporation akt ustanowienia spółki

date of incorporation data zarejestrowania spółki

incorporation of a company założenie spółki

incorporation of a partnership powstanie spółki osobowej

incorporator założyciel (spółki, korporacji)

incorporeal 1. niematerialny 2. bezcielesny

incorporeal chattels prawa niematerialne

increase podwyżka, podwyższenie

increase in the capital podwyższenie kapitału

increase podwyższyć

increase tariffs podwyższyć cła

increment 1. wzrost, przyrost, podwyżka 2. zysk

incremental przyrostowy

incremental budget budżet przyrostowy

incremental budgeting budżetowanie przyrostowe

incriminate obwiniać, oskarżać, obciążać incriminating evidence obciążający dowód

incur a loss ponieść stratę

indebtedness zadłużenie

indecent nieprzyzwoity, nieskromny, gorszący, niemoralny

indecent assault napaść połączona z czynem nierządnym

indecent exposure nieprzyzwoite obnażanie się

indemnify dawać odszkodowanie, rekompensować

indemnity odszkodowanie, rekompensata

independent niezależny

independent possession posiadanie na własność, w charakterze właściciela, posiadanie samoistne

index wskaźnik

indexing indeksacja

indict somebody oskarżać, stawiać w stan oskarżenia

indictable karalny, podlegający karze

indictable offence poważne przestępstwo rozpatrywane w trybie zwykłym w Sądzie Koronnym (w Anglii i Walii)

indictment oskarżenie publiczne, skarga penalna, akt oskarżenia

indirect pośredni

indirect tax podatek pośredni

indiscretion 1. wybryk, występek, naruszenie moralności społecznej 2. nierozwaga 3. niedyskrecja

individual (noun) osoba fizyczna, jednostka, człowiek, osobnik

individual (adjective) 1. indywidualny, osobisty 2. pojedynczy, jednostkowy, poszczególny 3. osobny, oddzielny, odrębny

individual loan pożyczka indywidualna individual ownership własność indywidualna

individual protective equipment środki ochrony indywidualnej

individual voluntary arrangement ugoda pozasądowa osoby fizycznej z wierzycielami

individual work praca indywidualna

indivisible niepodzielne

indivisible obligation świadczenie niepodzielne, zobowiązanie niepodzielne

indivisible share akcja niepodzielna

indoor installations instalacje wewnętrzne

indorser poręczyciel wekslowy

indorse adnotować na odwrocie dokumentu

indorsement 1. adnotacja na dokumencie 2. pełne uzasadnienie roszczeń

induce zmuszać, nakłaniać

induce another to practise prostitu-tion zmuszać do prostytucji

induce witnesses to give false testimo-ny nakłaniać do składania fałszywych zeznań

industrial 1. przemysłowy 2. pracowniczy, pracy 3. protestacyjny

industrial action akcja protestacyjna to call for an industrial action wezwać do akcji protestacyjnej

to call off an industrial action odwołać akcję protestacyjną

to take up an industrial action podjąć akcję protestacyjną

to threaten an industrial action grozić akcją protestacyjną

industrial building budynek przemysłowy

industrial dispute pracowniczy spór

industrial hygiene bezpieczeństwo i higiena pracy

industrial property własność przemysłowa

industrial relations stosunki pracownicze

industrial secret tajemnica przemysłowa

industrial tribunal sąd pracy (w krajach anglosaskich)

industrial unrest niepokoje pracownicze industrial yields pożytki przemysłowe

industry 1. przemysł, gałąź przemysłu

2.    pracowitość, pilność

ineffective bezskuteczny, nieskuteczny, daremny, próżny

ineffective legal act / transaction czynność prawna bezskuteczna

ineffectiveness bezskuteczność, nieskuteczność, brak skuteczności, daremność

ineffectiveness of a pledge bezskuteczność zastawu

ineffectiveness of legal act bezskuteczność czynności prawnej

ineffectiveness of notice bezskuteczność wypowiedzenia

ineligibility 1. nieprzysługiwanie prawa, brak prawa 2. brak kwalifikacji, niezdatność 3. brak biernego prawa wyborczego

ineligibility to inherit niegodność spadkobiercy

infallibility 1. nieomylność 2. niezawodność

infallible 1. nieomylny 2. niezawodny

infant 1. małoletni, niepełnoletni 2. niemowlę, małe dziecko

infanticide 1. dzieciobójstwo 2. dziecio-bójca / dzieciobójczyni

inferior podwładny, niższy rangą

infidelity 1. (małżeńska) niewierność, zdrada 2. niewiara 3. nielojalność

infirmity 1. choroba, słabość 2. niedołęstwo 3. wada dokumentu prawniczego

inflation inflacja

inflation tax podatek inflacyjny

informed (o wyborze, decyzji, itp.) świadomy, oparty na posiadanej wiedzy

information doniesienie o przestępstwie lay an information złożyć doniesienie o przestępstwie

information profession kadry informacyjne

infraction złamanie, pogwałcenie, naruszenie, występek

infringe naruszyć / naruszać

infringe lawlessly somebody’s posses-sion samowolnie naruszyć posiadanie

ingratitude niewdzięczność

glaring ingratitude rażąca niewdzięczność

ingratitude of the recipient niewdzięczność obdarowanego

ingress prawo wstępu

ingress and egress prawo wstępu i wyjścia

inherent wrodzony

inherent defect wada wrodzona

inherit spadkobrać, odziedziczyć

inherit an estate odziedziczyć spadek

inherit equally / in equal proportions dziedziczyć w równych częściach

inheritance 1. dziedziczenie 2. dziedzictwo, spuścizna, spadek

to come into an inheritance otrzymać spadek

inheritance and gift tax podatek od spadków i darowizn

inheritance debt dług spadkowy

inheritance proceedings postępowanie spadkowe

inheritance tax podatek od spadków

inheritress spadkobierczyni

inheritrix spadkobierczyni

initial (adjective) początkowy, wstępny

initial medical check-up wstępne badanie lekarskie

initial (verb) parafować

initiation 1. zapoczątkowanie 2. wtajemniczenie, inicjacja 3. wprowadzenie (do organizacji)

initiation fee wpisowe

injunction 1. nakaz sądowy 2. zakaz sądowy 3. upomnienie

injunction restraining the defendants from publishing defamatory sta-tements zakaz publikowania przez pozwanych zniesławiających wypowiedzi

injured person poszkodowany

to provide first aid to injured per-sons udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym

injurious 1. szkodliwy 2. krzywdzący, obraźliwy, obelżywy

injurious falsehood oszczerstwo, pomówienie

injury uraza, rana, kontuzja, obrażenia industrial injuries uraz odniesiony w miejscu pracy

inmate 1. domownik 2. współwięzień, osadzony 3. pacjent (szpitala psychiatrycznego)

innocence 1. niewinność 2. prostodusz-ność, naiwność

innocent 1. niewinny 2. naiwny, prostoduszny

inquest 1. dochodzenie sądowe, śledztwo koronera 2. badanie przyczyny zgonu 3. sąd przysięgłych koronera

to hold an inquest prowadzić dochodzenie / śledztwo

inquiry 1. dowiadywanie się, zasięganie informacji 2. zapytanie ofertowe 3. dochodzenie, śledztwo 4. badanie, dociekanie

court of inquiry komisja śledcza

inquiry chaired by dochodzenie prowadzone przez

inquisitorial 1. inkwizytorski 2. (o postępowaniu) utajniony 3. inkwizycyjny

inquisitorial system system inkwizy-cyjny

in re w sprawie

insane niepoczytalny, obłąkany, szalony, chory umysłowo

inscription 1. wpis, dedykacja 2. zapis

3.    wpisanie do rejestru

insider trading przestępstwo wtajemniczenia, manipulowanie informacją, handel przez osoby wtajemniczone czy obrót poufny, podawanie do publicznej wiadomości informacji fałszywych o danej spółce notowanej na giełdzie

insolvency niewypłacalność

absolute insolvency całkowita niewypłacalność

insolvency practitioner specjalista ds. postępowania upadłościowego i naprawczego

insolvent niewypłacalny

insolvent debtor dłużnik niewypłacalny

inspect badać, kontrolować, przeprowadzać kontrolę, sprawdzać, dokonać oględzin

inspect goods badać towary

inspection 1. inspekcja, kontrola, oględziny 2. badanie, oglądanie

building inspection inspekcja budowlana

social labour inspection społeczna inspekcja pracy

State Labour Inspection Państwowa Inspekcja Pracy

State Sanitary Inspection Państwowa Inspekcja Sanitarna

inspection of goods badanie towarów inspector rewident, inspektor, kontroler,

wizytator

building inspector inspektor budowlany

labour inspector inspektor pracy

inspector of construction supervi-sion inspektor nadzoru budowlanego chief inspector of construction su-pervision główny inspektor nadzoru budowlanego

investor’s supervising inspector inspektor nadzoru inwestorskiego

inspectorate inspekcja

social labour inspectorate społeczna inspekcja pracy

State Labour Inspectorate Państwowa Inspekcja Pracy

State Sanitary Inspectorate Państwowa Inspekcja Sanitarna

installation instalacja, montaż, założenie, położenie

instalment 1. rata 2. (o towarze) partia 3. odcinek

to arrange instalments to pay rozłożyć na raty

instalments credit kredyt ratalny

instantaneous natychmiastowy, momentalny

instantaneous death śmierć na miejscu, natychmiastowy zgon

institution instytucja, zakład

institution incorporated under public law zakład publiczny

institution issuing mortgage bonds or other bonds instytucja emitująca listy zastawne lub obligacje

investigating institution instytucja rozpatrująca

instruct 1. instruować, pouczać, polecić

2.    szkolić

instruct employees on the provisions and principles of safety and hygiene at work zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bhp

instruction(s) instrukcja, wskazówki, zalecenia, polecenia

operating instructions instrukcja użytkowania

to follow the instructions postępować zgodnie z instrukcją

instructions for use instrukcja obsługi

instruction for use of a thing instrukcja

korzystania z rzeczy

insulting words słowa obelżywe

insurance ubezpieczenie

insurance agent agent ubezpieczeniowy

insurance commission prowizja ubezpieczeniowa

insurance of the stored goods ubezpieczenie składowanego towaru

insure ubezpieczać / ubezpieczyć

insure against an occupational ac-cident ubezpieczyć się od wypadku przy pracy

intangible nienamacalny, nieuchwytny, niematerialny

intangible property dobra niematerialne

intellectual intelektualny, umysłowy

intellectual property własność intelektualna

intelligence wywiad

intelligence agency agencja wywiadu

intended use przeznaczenie (towarów)

intention zamiar, intencja

intention to divide the company zamiar dokonania podziału spółki

intention to effect a division of the company zamiar dokonania podziału spółki

Interdepartmental Commission for Maximum Admissible Concentra-tion and Intensity in the Working Environment of Agents Harmful to Health Międzyresortowa Komisja ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych intercourse obcowanie, stosunek, kontakty

sexual intercourse stosunek płciowy interdict zakaz sądowy (w prawie szkockim)

interest 1. odsetki 2. interes 3. pożytki additional interest odsetki dodatkowe annual interest odsetki roczne banking interest odsetki bankowe calculation of default interest naliczanie odsetek za zwłokę

default interest rate stawka odsetek za zwłokę

default interests odsetki za zwłokę legal interest odsetki ustawowe life interest użytkowanie z prawem pobierania pożytków

penalty interest odsetki karne running interest odsetki bieżące to calculate default interest naliczać odsetki za zwłokę

to charge default interest naliczać odsetki za zwłokę

to compute interest obliczać odsetki interest coupon sheet arkusz kuponowy oprocentowania

interest of a partnership / company interes spółki

interest on real property pożytki z nieruchomości

interest on share odsetki od udziału interest payment rata odsetkowa interest rate stopa procentowa

to set interest rates ustalać wysokość stóp procentowych

interests accrued odsetki narosłe

interests accrued on claims odsetki od wierzytelności

interests due odsetki należne interests in arrears odsetki zaległe

interests on claim odsetki od wierzytelności

interfere with witnesses nakłaniać do składania fałszywych zeznań

interim tymczasowy, doraźny, przejściowy, zastępczy

interim order zarządzenie tymczasowe

interim remedy środek tymczasowy

interior decorator projektant wnętrz

interloper 1. intruz, osoba niepowołana

2.    przemytnik

internal wewnętrzny

internal relations of a partnership /

company stosunki wewnętrzne spółki

Internal Revenue Code (USA) kodeks podatkowy, ordynacja podatkowa

Internal Revenue Service (USA) ministerstwo podatków, urząd skarbowy

international międzynarodowy

International Accounting Standards

Board, IASB Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości

International Accounting Standards, IAS Międzynarodowe Standardy Rachunkowości

International Court of Justice Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

International Federation of Accoun-tants, IFAC Międzynarodowa Federacja Księgowych

international obligation zobowiązanie międzynarodowe

International Organisation of Secu-rities Commissions (IOSCO) Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych

international sale of goods sprzedaż międzynarodowa towarów

inter-professional agreement porozumienie branżowe

interrogate przesłuchiwać, wypytywać, indagować

interrogation przesłuchanie, wypytywanie, indagowanie

interrogatories pytania na piśmie skierowane do drugiej strony procesu

interrupted przerywany / przerwany, zakłócony

interrupted working time czas pracy przerywany

interruption przerwanie, przerwa, zakłócenie

interruption in the course of limita-tion przerwanie okresu przedawnienia intestate bez testamentu, beztestamen-towy

to die intestate umrzeć nie pozostawiwszy testamentu

intervener interwenient

intoxication upojenie, odurzenie

intra-company collective agreement zakładowy układ zbiorowy

introduction 1. wprowadzenie 2. wstęp

3.    prezentacja, przedstawienie

introduction of goods wprowadzenie towarów

illegal introduction of goods nielegalne wprowadzenie towarów

invalidation 1. unieważnienie, anulowanie 2. obalenie

invalidity 1. nieważność 2. inwalidztwo

invalidity of a declaration of intent nieważność oświadczenia woli

invalidity of a will nieważność testamentu

aggravation of invalidity pogorszenie stopnia inwalidztwa

inventory (noun) 1. spis inwentarza, inwentarz 2. remanent 3. zasób, zapas to compile / draw an inventory sporządzić spis

to make the inventory dokonać spisu to take an inventory przeprowadzać / przeprowadzić remanent, dokonać spisu

winding-up inventory remanent likwidacyjny

inventory estimation method metoda szacowania zapasów

inventory (verb) inwentaryzować

investigate 1. badać 2. rozpatrywać / rozpatrzyć 3. prowadzić śledztwo / dochodzenie

investigate a pension claim rozpatrywać wniosek o emeryturę

investigating officer oficer śledczy

investigation 1. dochodzenie, śledztwo

2.    badanie

preliminary investigation dochodzenie wstępne

investigative agency organ śledczy

investigative procedures procedury dochodzeniowe

investigative stage etap śledczy

investment inwestycja, lokata

investment certificate certyfikat inwestycyjny

to issue investment certificates wydawać certyfikaty inwestycyjne

to redeem investment certificates

wykupić certyfikaty inwestycyjne

investment credit kredyt inwestycyjny

investment fund fundusz inwestycyjny closed-end investment fund fundusz inwestycyjny zamknięty

mixed investment fund fundusz inwestycyjny mieszany

open-ended investment fund fundusz inwestycyjny otwarty

investment relief ulga inwestycyjna

investor inwestor

inviolability nietykalność, niepogwał-calność, nienaruszalność

inviolable nietykalny, niepogwałcalny, nienaruszalny

invitation to conclude a contract zaproszenie do zawarcia umowy

invitation to make an offer zaproszenie do składania ofert

invitation to treat zaproszenie do składania ofert

invoice faktura

involuntary manslaughter nieumyślne spowodowanie śmierci

ionising radiation promieniowanie jonizujące

IOU (I owe you) skrypt dłużny, rewers

IRA (individual retirement account) indywidualne konto emerytalne

irregularities nieprawidłowości

issue (noun) 1. emisja 2. wystawienie

3.    potomstwo

bonus issue emisja akcji gratisowych, emisja gratisowa

conditions of issue warunki emisji continuing issue emisja ciągła currency of issue waluta emisji date of issue data emisji, data wystawienia

domestic issue emisja krajowa floating rate issue emisja papierów o płynnej stopie

foreign issue emisja zagraniczna fresh issue emisja nowa

gross issue emisja brutto

internal issue emisja krajowa international issue emisja międzynarodowa

net issue emisja netto

place of issue miejsce wystawienia placing of issues plasowanie emisji private issue emisja prywatna public issue emisja publiczna rights issue emisja praw poboru scrip issue emisja akcji gratisowych, emisja gratisowa

securities issue emisja papierów wartościowych

tap issue emisja ciągła

terms of issue warunki emisji

time of issue data emisji variable-rate issue emisja papierów o zmiennej stopie

volume of issue wielkość emisji issue of shares emisja akcji

issue at a discount emisja po obniżonej cenie

issue at a premium emisja premiowa issue at par emisja po cenie nominalnej issue consortium konsorcjum emisyjne issue of securities emisja papierów war

tościowych

issue syndicate konsorcjum emisyjne

issue timetable kalendarz emisji

issued price cena emisyjna

issued share, allotted share akcja wyemitowana

issue (verb) 1. emitować, wypuszczać 2. wystawiać

issue a notice of discontinuance wydać postanowienie o umorzeniu postępowania

issue a warrant for the arrest of a person against whom an offence is al-leged wydawać nakaz aresztowania osoby, której zarzuca się popełnienie przestępstwa

issue an order of bankruptcy orzec upadłość

issue shares / stocks wypuścić akcje issuer emitent

issuer’s market maker animator emitenta issuing house dom emisyjny

item 1. pozycja, punkt 2. przedmiot, rzecz, artykuł

balance sheet items pozycje bilansowe cost item pozycja kosztów

exceptional items pozycje wyjątkowe expense items pozycje kosztów

extraordinary items pozycje nadzwyczajne

jactitation 1. fałszywe oświadczenie mogące przynieść szkodę innej osobie 2. przechwałki

jail (noun) 1. więzienie, areszt 2. uwięzienie

jail (verb) uwięzić, wsadzać do więzienia

jaywalking nieprawidłowe / nieprzepisowe przechodzenie przez jezdnię

JD (Juris Doctor, Doctor of Jurispru-dence) doktor prawa

jeopardy niebezpieczeństwo, zagrożenie, ryzyko

to be in jeopardy być w niebezpieczeństwie

jerry-building fuszerka budowlana

job praca, zadanie, dzieło

first job pierwsze zatrudnienie

job application podanie o pracę

to reject someone’s job application odrzucić czyjeś podanie o pracę

Job Centre urząd pracy

job creation tworzenie miejsc pracy

job enlargement rozszerzenie zakresu pracy

job enrichment wzbogacanie pracy

job evaluation wartościowanie pracy

job rotation wymienność pracy

job satisfaction satysfakcja / zadowolenie z pracy

job security bezpieczeństwo zatrudnienia

job seeker poszukujący pracy

job sharing dzielenie czasu pracy

job switching wymienność stanowisk pracy

jobless bezrobotny, bez pracy

join przystąpić do, wejść do

join the company / partnership przystąpić do spółki

joinder połączenie powództw

joinery roboty stolarskie

joint wspólny, łączny

joint account wspólny rachunek / konto

joint and several solidarny

joint and several debt dług solidarny

joint and several liability odpowiedzialność solidarna, zobowiązanie solidarne

joint and several liability of debtors solidarność dłużników

joint legacy zapis wspólny

joint ownership wspólna własność (gdy każdy ze współwłaścicieli występuje jako właściciel całości)

joint ownership własność wspólna

joint property własność wspólna

joint participation współuczestnictwo jednolite

joint power of attorney pełnomocnictwo łączne

joint tenant współdzierżawca

joint use użytkowanie wspólne

joint venture spółka z udziałem kapitału zagranicznego

joint will testament wspólny

joint-stock company (PL) spółka akcyjna

journal 1. dziennik, pismo, magazyn, rejestr 2. protokół z obrad parlamentu cash disbursements journal dziennik rozchodów gotówkowych

cash payments journal dziennik wydatków

cash receipt journal dziennik przychodów gotówkowych

cash receipts journal dziennik wpływów

columnar journal dziennik kolumnowy

general journal dziennik ogólny purchases journal dziennik / rejestr zakupów

sales journal dziennik sprzedaży journalistic dziennikarski

journalistic ethics etyka dziennikarska journalistic secrecy tajemnica dziennikarska

journeyman’s certificate świadectwo czeladnicze

JP (justice of the peace) sędzia pokoju judge 1. sędzia 2. ekspert, znawca judge advocate 1. prokurator sądu wojennego (USA) 2. asesor sądu wojskowego

Judge Advocate-General prawnik Wojskowego Biura Śledczego

judge-commissioner sędzia komisarz judgment 1. orzeczenie, wyrok 2. osąd, ocena, opinia, zdanie, pogląd 3. rozsądek

judgment debtor dłużnik z tytułu wyroku sądowego

judicature 1. wymiar sprawiedliwości, sądownictwo 2. urząd sędziowski 3. jurysdykcja 4. trybunał sprawiedliwości, sąd

judicial 1. sądowy 2. sędziowski 3. bezstronny, sprawiedliwy 4. rozsądny, rozumny

judicial immunity immunitet sądowy judicial panel skład sędziowski

judicial proceedings postępowanie sądowe

judicial review kontrola sądowa, rewizja

judicial separation separacja sądowa judicial settlement ugoda sądowa

final judicial settlement prawomocna ugoda sądowa

judicial testament testament sądowy

judiciary sądownictwo, władza sądownicza

jump at skwapliwie skorzystać

jump at an offer skwapliwie skorzystać z oferty

junk bond obligacja śmieciowa

jurat jurat, nota podająca szczegóły złożonej przysięgi

juridical 1. prawny, prawniczy 2. sądowy 3. sądowniczy

Juris Doctor doktor prawa

jurisdiction 1. kompetencje 2. jurysdykcja, wymiar sprawiedliwości 3. władza sądownicza, sądownictwo 4. (sądu) właściwość

jurisdictional jurysdykcyjny, kompetencyjny

jurisprudence 1. prawo, system prawny 2. prawoznawstwo 3. praktyka sądowa

jurist 1. prawnik, jurysta, znawca prawa 2. student prawa, absolwent prawa

3.    sędzia

juror sędzia przysięgły, członek ławy przysięgłych

jury sąd / ława przysięgłych

grand jury wielka ława przysięgłych hung jury niejednomyślna ława przysięgłych

impanel / empanel a jury ustalać skład ławy przysięgłych

jury summons wezwanie do stawienia się w sądzie w charakterze sędziego przysięgłego

jury trial rozprawa z udziałem ławy przysięgłych

jury waiver bargaining rezygnacja z prawa do rozprawy przed ławą przysięgłych w ramach negocjacji oskarżonego z prokuratorem

jus prawo

just 1. sprawiedliwy, uzasadniony, słuszny, zasłużony 2. bezstronny 3. godziwy

just excuse for non-attendance właściwe usprawiedliwienie nieobecności

justice 1. sprawiedliwość, słuszność, zasadność 2. wymiar sprawiedliwości 3. sędzia (sądu wyższej instancji)

Chief Justice (USA) główny sędzia, przewodniczący sądu

miscarriage of justice omyłka sądu, pomyłka sądowa, niesprawiedliwy wyrok

to administer justice wymierzać sprawiedliwość

Justices’ Clerk doradca prawny sędziego pokoju

Lord Chief Justice (UK) Lord Naczelny Sędzia (przewodniczący Ławy Królewskiej, członek Sądu Apelacyjnego)

Lord Justice (UK) sędzia Sądu Apelacyjnego

justice of the peace sędzia pokoju, sędzia lokalny

juvenile 1. młodociany, nieletni 2. młodzieńczy 3. dziecinny

juvenile delinquent młodociany przestępca

kangaroo court 1. sąd samozwańczy, sąd nieformalny 2. dintojra

keep 1. trzymać 2. prowadzić

keep an account prowadzić rachunek

keeper 1. nadzorca, strażnik 2. opiekun, kurator

kickback działka, procent, łapówka

kidnap porywać (osobę), uprowadzać

kidnapper porywacz

kidnapping porwanie, uprowadzenie

kill zabić / zabijać, mordować, uśmiercać

killer zabójca, morderca

contract killer płatny zabójca / morderca

serial killer seryjny zabójca

kin krewni, rodzina

next of kin najbliższy krewny

absence of next of kin spadek nie

objęty

King’s (Queen’s) Bench (UK) Sąd Ławy Królewskiej

kinship pokrewieństwo, więź

kiting wystawianie czeków bez pokrycia

kleptomania kleptomania

know all men podaje się do publicznej wiadomości

knowingly celowo, świadomie

knowledge 1. wiedza 2. świadomość

knowledge of a material defect świadomość wady rzeczy sprzedanej

labour (UK), labor (USA) 1. praca, robota 2. robocizna 3. siła robocza 4. starania, zachody, wysiłki, trud

labour costs koszt robocizny

labour court sąd pracy

labour culture kultura pracy

Labour Day święto pracy

labour discipline dyscyplina pracy

labour dispute spór pracy

labour inspector inspektor pracy

labour law prawo pracy

labour market rynek pracy

labour market policy polityka rynku pracy

labour needs potrzeby związane z pracą labour office urząd zatrudnienia labour statistics statystyka płac

labor union (USA) związek zawodowy lack brak, niedostatek

lack of awareness or freedom brak świadomości lub swobody

lack of work brak pracy

land 1. grunt, grunty, ziemia, rola 2. ląd agricultural land grunt rolny

occupation of land władanie gruntem to enter into occupation of land wchodzić we władanie gruntem

to occupy the land władać gruntem land and buildings własność ziemska land and mortgage register księga

wieczysta

motion to create a land and mortgage register wniosek o założenie księgi wieczystej

land register kataster

land rent renta gruntowa, czynsz dzierżawny

land tax podatek gruntowy

landed property własność ziemi

landlord wydzierżawiający, wynajmujący, oddający w najem

landowner właściciel ziemski, obszarnik

lapse 1. przedawnienie, wygaśnięcie, utrata ważności 2. upływ, przeciąg czasu 3. uchybienie, potknięcie

lapse period termin przedawnienia

to interrupt a lapse period przerwać bieg terminu przedawnienia

lapsed 1. wygasły 2. niegdysiejszy

lapsed legacy zapis wygasły

larcenous mający charakter kradzieży, noszący znamiona kradzieży

larceny kradzież, zabór mienia, zagarnięcie

grand larceny kradzież poważna / w znacznym rozmiarze

petty larceny drobna kradzież

lascivious lubieżny

last 1. ostatni, ostateczny 2. ubiegły, poprzedni 3. ostatnio

Last In-First Out (LIFO) metoda LIFO

„ostatnie przyszło - pierwsze wyszło”

Last In-Still Here (LISH) metoda LISH „ostatnie przyszło - wciąż tutaj”

last will and testament rozporządzenie ostatniej woli, testament

latent ukryty, utajony

latent defect wada ukryta

later will testament późniejszy

lateral boczny, z linii bocznej, poprzeczny

laundering pranie brudnych pieniędzy

law 1. prawo, ustawa, akt prawny 2. prawidłowość, prawo natury 3. zasada, reguła, przepis, twierdzenie 4. wymiar sprawiedliwości

bankruptcy law prawo upadłościowe case law prawo precedensowe

civil law prawo cywilne

collection of laws zbiór praw constitutional law prawo konstytucyjne

contract law prawo zobowiązań copyright law prawo autorskie criminal law prawo karne ecclesiastical law prawo kościelne fiscal penal law prawo karne skarbowe

in the eye of the law w oczach prawa inside / within the law w granicach prawa

international law prawo międzynarodowe

labour law prawo pracy

maritime law prawo morskie mercantile law prawo handlowe private law prawo prywatne public law prawo publiczne

rehabilitation / reorganisation law

prawo naprawcze

to break the law łamać / naruszać

prawo

to evade the law obchodzić prawo

to observe the law przestrzegać prawa law journal dziennik ustaw, dziennik

urzędowy

law of succession prawo spadkowe

law-abiding praworządny, przestrzegający prawa, szanujący prawo

lawful 1. ustawowy, legalny, prawowity 2. słuszny, sprawiedliwy 3. (o dziecku) ślubny

lawful arrest legalne zatrzymanie

lawful succession dziedziczenie usta

wowe

lawfulness legalność, prawowitość, praworządność

lawgiver prawodawca, ustawodawca, kodyfikator

lawless 1. bezprawny, samowolny, łamiący prawo 2. niepraworządny

lawless construction samowola budowlana

lawlessly samowolnie, bezprawnie

lawmaker ustawodawca, prawodawca law-making body organ ustawodawczy lawsuit 1. powództwo 2. proces sądowy, sprawa sądowa

lawyer prawnik, adwokat, radca prawny lay 1. świecki, laicki 2. niefachowy, dyletancki

lay judge ławnik

lay magistrate niezawodowy sędzia pokoju, społeczny sędzia

layman 1. laik 2. osoba świecka

lay-off przestój (w pracy)

period of lay-off okres przestoju

lead seal 1. plomba 2. ślad, wskazówka to affix the lead seal nałożyć plombę, przystawić pieczęć, opieczętować

to break the lead seal zerwać plombę, pieczęć

leader przywódca

leading question pytanie sugerujące odpowiedź

learned in the law uczony w prawie

lease (verb) oddać w najem nieruchomości, najmować

lease (noun) najem

cancellation of a lease anulowanie umowy najmu

commencement of a lease rozpoczęcie umowy najmu

commercial lease najem lokalu handlowego

contract of lease of business premi-ses umowa najmu lokalu użytkowego duration of lease okres najmu

extension of lease przedłużenie okresu najmu

fixed-term lease najem na czas określony

lease of a movable najem rzeczy ruchomej

leasing company spółka leasingowa periodic lease (USA) najem odnawialny

redelivery of the subject of lease zwrot przedmiotu najmu

residential lease 1. najem lokalu mieszkalnego 2. umowa najmu lokalu mieszkalnego

surrender of the subject of lease

zwrot przedmiotu najmu

term of lease okres najmu

termination of a lease agreement wypowiedzenie umowy najmu

to extend lease przedłużać okres najmu to release the subject of lease wydać przedmiot najmu

lease of a movable najem rzeczy ruchomej

lease of a right dzierżawa prawa

lease of the living accommodation najem lokalu

lease premises miejsce najmu

leasehold majątek dzierżawiony / wynajęty

leave (verb) pozostawiać / pozostawić

leave a legacy pozostawiać / pozostawić spadek

leave the partnership wystąpić ze spółki

leave (noun) 1. urlop 2. zgoda (sądu)

paid leave płatny urlop

sick leave urlop zdrowotny

to grant leave udzielać urlopu

to recall an employee from leave od

wołać pracownika z urlopu

to schedule leave planować urlop

to shorten leave obniżać wymiar urlopu

to use leave wykorzystać urlop

leave at request urlop na żądanie

leave for job search zwolnienie na poszukiwanie pracy

leave on social grounds urlop socjalny length of leave wymiar urlopu

leaving the scene of an accident ucieczka z miejsca wypadku

ledger rejestr, księga

accounts receivable ledger księga należności

general / impersonal / nominal ledger księga główna

office equipment ledger rejestr urządzeń biurowych

purchases ledger księga zakupów sales ledger księga sprzedaży

store equipment ledger rejestr urządzeń magazynowych

subsidiary ledger (urządzenie księgowe) księga pomocnicza

to make an entry in the ledger wprowadzić zapis do księgi

ledger sheet karta księgi głównej

legacy 1. legat, zapis 2. spuścizna, dziedzictwo

absolute legacy zapis bezwarunkowy additional legacy zapis dodatkowy alternative legacy zapis przemienny conditional legacy zapis warunkowy contingent legacy zapis warunkowy deferred legacy zapis terminowy demonstrative legacy legat wskazujący, oznaczający rzecz

extra legacy zapis naddziałowy joint legacy zapis wspólny

lapsed legacy zapis wygasły pecuniary legacy zapis pieniężny preferential legacy zapis uprzywilejowany, zapis naddziałowy

special / specific legacy zapis szczególny

substitutional legacy zapis z podstawieniem pospolitym

universal legacy zapis uniwersalny, zapis całego spadku

legacy hunter łowca spadków

legacy hunting wyłudzenie spadku legacy of usufruct zapis użytkowania legal prawowity, prawny, legalny

divided legal entity osoba prawna podzielona

legal act czynność prawna

legal act for consideration czynność prawna odpłatna

legal act of the bankrupt czynność prawna upadłego

legal assignee następca prawny legal capacity zdolność prawna legal defect wada prawna

legal easement służebność ustawowa legal emblements pożytki prawne legal ethics etyka zawodu prawniczego legal obligation zobowiązanie ustawowe legal person osoba prawna

legal profession zawód prawniczy

legal profession secret tajemnica zawodu prawniczego

legal representation zastępstwo ustawowe

legal representative for the purpose of litigation pełnomocnik procesowy

legal status zdolność prawna

legal succession następstwo prawne

legal successor następca prawny

legal transaction czynność prawna

legal usufruct ustawowe prawo użytkowania

legal working time ustawowy czas pracy legatee zapisobierca, zapisobiorca, le-gatariusz

sole legatee zapisobiorca uniwersalny legislate ustanawiać prawa, uchwalać ustawy, ustanawiać

legislation 1. ustawodawstwo, legislacja, prawodawstwo 2. uchwalenie, ustanowienie 3. prawa, ustawy, akty prawne

legislation governing labour ques-tions ustawodawstwo prawa pracy

legislative ustawodawczy, prawodawczy legislator ustawodawca, prawodawca, legislator

legislature władza ustawodawcza, ciało ustawodawcze, legislatura

legist prawnik

legitim zachowek, legityma, część ustawowa (spadku dla dzieci zmarłego)

claim resulting from a legitim roszczenie z tytułu zachowku

to calculate a legitim obliczać zachowek

to complete a legitim uzupełnić zachowek

to deprive someone of one’s legi-tim pozbawić (kogoś) zachowku to pay a legitim zapłacić zachowek

legitim due zachowek należny

legitim due to a descendant zachowek należny zstępnemu

legitimacy 1. legalność, prawowitość

2.    zasadność, słuszność 3. pochodzenie z małżeństwa

legitimate 1. zasadny, słuszny, uzasadniony 2. prawowity, legalny, ślubny (o dziecku)

legitimation 1. uprawnienie, legalizacja 2. uznanie ślubnego pochodzenia dziecka

lend pożyczać / pożyczyć, udzielić komuś pożyczki

lend at interest pożyczać na procent

lend for gratuitous use oddawać w bezpłatne używanie

lend for use użyczać

lend money on the security of pledged chattels pożyczać pod zastaw

lend on security pożyczyć pod zastaw

lender pożyczkodawca, użyczający

lender of the last resort pożyczkodawca ostatniej instancji

lending limit pułap kredytu

leniency łagodność, pobłażanie, wyrozumiałość

lese majesty 1. zdrada stanu 2. obraza majestatu

lessee najemca, dzierżawca, najmobiorca

lessor najmodawca, wydzierżawiający, wynajmujący

let out wynajmować komuś, oddawać w najem

let-out clause klauzula zwolnienia z obowiązku, klauzula zmiany postanowienia

lethal śmiercionośny, śmiertelny, zabójczy, zgubny

lethal weapon śmiercionośna / zabójcza broń

letter 1. list, pismo 2. litera

letter of authority pełnomocnictwo na piśmie

letting of permanently installed equi-pment and machinery wynajem trwale zainstalowanego wyposażenia i urządzeń

letting of premises and sites for parking vehicles wynajem miejsc parkingowych

level poziom

level of employment poziom, stan zatrudnienia

levelling roboty niwelacyjne

levy 1. pobierać, ściągać 2. nakładać

levy a tax pobierać, ściągać podatek lewd lubieżny, sprośny, niewybredny lex prawo, ustawa

lex fori prawo miejsca procesu

liable odpowiedzialny, podlegający odpowiedzialności

to be liable for something ponosić odpowiedzialność za coś

to be liable for taxes odpowiadać za podatki

to be liable for the obligations of the partnership / company odpowiadać za zobowiązania spółki

to be liable jointly and severally odpowiadać solidarnie

liabilities pasywa

liability odpowiedzialność, zobowiązanie

devisee’s liability odpowiedzialność zapisobiercy

joint and several liability odpowiedzialność solidarna

material liability of employees odpowiedzialność materialna pracowników payroll liability zobowiązanie z tytułu wynagrodzeń

personal liability of an heir odpowiedzialność osobista spadkobiercy severable liability zobowiązanie po-dzielne

several liability odpowiedzialność indywidualna, zobowiązanie indywidualne

subrogative liability of a partner odpowiedzialność subsydiarna wspólnika

subsidiary liability of a partner odpowiedzialność subsydiarna wspólnika to be exempt from liability up to the value być wolnym od odpowiedzialności w granicach

unlimited liability odpowiedzialność nieograniczona

liability for estate debts / inheritan-ce debts odpowiedzialność za długi spadkowe

liability for property entrusted to em-ployees odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi

liability is limited to the contribu-tion odpowiedzialność ograniczona jest do wysokości wkładów

liability secured by mortgage zobowiązanie zabezpieczone hipoteką

liability secured by pledge zobowiązanie zabezpieczone zastawem

liability under a product warranty zobowiązanie z tytułu napraw gwarancyjnych

libel zniesławienie w formie utrwalonej wypowiedzi, paszkwil, oszczerstwo, potwarz

libelant 1. oszczerca 2. oskarżony o zniesławienie

licence 1. koncesja, pozwolenie, licencja 2. przepustka, zwolnienie warunkowe to grant a licence to operate a cus-toms agency wydać / wydawać koncesję na prowadzenie agencji celnej to revoke a licence to operate a cus-toms agency cofać / cofnąć koncesję na prowadzenie agencji celnej

licence to operate a customs agency koncesja na prowadzenie agencji celnej

licensee koncesjonariusz, licencjobiorca licit dozwolony, legalny

lien zastaw

particular lien zastaw szczególny (prawo zastawu mienia dłużnika)

repairer’s lien zastaw naprawczy (prawo zastawu naprawionego mienia na zabezpieczenie pokrycia kosztów jego naprawy)

lien holder posiadacz prawa zastawu

lien on rights zastaw na prawach

life dożywotni

life annuity renta dożywotnia

life interest własność dożywotnia, użytkowanie dożywotnie

life leasehold dzierżawa dożywotnia life prisoner skazany na karę obowiązkowego dożywotniego pozbawienia wolności

life tenancy własność dożywotnia life tenant dzierżawca dożywotni life usufruct użytkowanie dożywotnie limit pułap, granica, kres, ograniczenie, limit

lending limit pułap kredytu

limitation 1. przedawnienie 2. ograniczenie

interruption in the course of limita-tion przerwanie okresu przedawnienia period / time of limitation okres przedawnienia

suspension of the course of limita-tion zawieszenie przedawnienia

limitation of a right przedawnienie prawa

limitation of claims przedawnienie roszczeń

limited ograniczony

limited joint-stock partnership spółka komandytowo-akcyjna

limited liability amount suma komandytowa

limited liability company (PL) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

limited partner komandytariusz limited partnership spółka komandytowa

limited use użytkowanie tymczasowe / ograniczone

line 1. linia 2. szereg, rząd ascending line linia wstępna collateral line linia boczna credit line linia kredytowa descending line linia zstępna direct line linia prosta line-up okazanie podejrzanego

link building budynek plombowy

liquid płynny

liquid assets aktywa płynne

liquidate 1. upłynnić 2. zlikwidować

liquidate the assets of company / part-nership upłynnić majątek spółki

liquidation likwidacja, rozwiązanie compulsory liquidation likwidacja przymusowa

course of liquidation przebieg likwidacji

rules for liquidation zasady likwidacji

to conduct liquidation przeprowadzać likwidację

to put a company / partnership in-to liquidation postawić firmę w stan likwidacji

voluntary liquidation likwidacja dobrowolna

liquidation actions czynności likwidacyjne

liquidation arrangement układ likwidacyjny

liquidation reorganisation arrange-ment układ likwidacyjny

liquidation of assets of the bankrup-tcy estate likwidacja majątku masy upadłości

liquidation of proprietary rights likwidacja praw majątkowych

liquidator likwidator

list lista, spis

list of claimants surviving the decea-sed lista osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego

list of claims lista wierzytelności extract / excerpt from the list of cla-ims wyciąg z listy wierzytelności supplementary / additional list of claims uzupełniająca lista wierzytelności

to approve / confirm the list of cla-ims zatwierdzić listę wierzytelności to establish a list of claims ustalić listę wierzytelności

to make a list of claims sporządzić listę wierzytelności

to review / to view the list of claims przeglądać listę wierzytelności

listed company spółka giełdowa literary literacki

literary and artistic property własność literacka i artystyczna

literary profession zawód literata literary work dzieło literackie litigant strona w procesie

litigate procesować się, prowadzić proces, występować jako strona w procesie

litigation droga prawna, sprawa sądowa, proces sądowy

living space powierzchnia mieszkalna loafer obibok, próżniak

loan pożyczka, kredyt

administration of a loan obsługa pożyczki

amount of a loan wielkość pożyczki application for a loan prośba o pożyczkę

as a loan tytułem pożyczki

bridging loan kredyt pomostowy, pożyczka pomostowa

budgetary loan kredyt budżetowy call loan pożyczka zwrotna w każdej chwili na żądanie

collateral for a loan zabezpieczenie pożyczki

contract for a loan umowa pożyczki convertible loan pożyczka zamienna domestic loan pożyczka wewnętrzna duration of a loan okres pożyczki form of a loan forma pożyczki global loan pożyczka globalna government loan pożyczka państwowa / rządowa

home loan pożyczka na kupno mieszkania

interest-bearing loan pożyczka oprocentowana

interest-free loan pożyczka nieopro-centowana

object of loan przedmiot pożyczki recourse loan pożyczka gwarantowana

redemption of a loan spłata pożyczki refund of a loan zwrot pożyczki repayment of a loan spłata pożyczki security for a loan zabezpieczenie pożyczki

security of loan repayment zabezpieczenie zwrotu pożyczki

service of a loan obsługa pożyczki soft loan pożyczka nieoprocentowana terms of a loan warunki pożyczki

to apply for a loan ubiegać się o pożyczkę

to contract / to incur / to negotiate a loan zaciągnąć pożyczkę / kredyt to obtain a loan otrzymać pożyczkę to pay off a loan spłacić pożyczkę to raise a loan zaciągnąć pożyczkę / kredyt

to receive a loan otrzymać pożyczkę to repay a loan spłacić pożyczkę to revoke a loan anulować pożyczkę to take out a loan zaciągnąć pożyczkę / kredyt

loan against deposit pożyczka pod zastaw

loan against security pożyczka za zabezpieczeniem

loan amount kwota pożyczki

loan association towarzystwo pożyczkowe

loan at interest pożyczka oprocentowana

loan at notice pożyczka zwrotna za wypowiedzeniem

loan capital kapitał pożyczkowy

loan for use użyczenie

loan for use agreement umowa użyczenia

loan in kind pożyczka w naturze

loan is payable pożyczka jest wymagalna

loan falls due pożyczka jest wymagalna loan market rynek pożyczkowo-kre-dytowy

loan on pawn pożyczka pod zastaw

loan on special terms pożyczka na warunkach specjalnych

loan payment rata pożyczki

loan period okres pożyczki

loan proceeds zysk z pożyczki

loan repayable on demand pożyczka zwrotna w każdej chwili na żądanie

loan value wysokość / wartość pożyczki loan without interest pożyczka nieopro-centowana

local miejscowy, lokalny

local action powództwo, które musi zostać wniesione w określonym miejscu

local government samorząd

local governmental unit jednostka samorządu terytorialnego

local law prawo miejscowe

local tax podatek miejscowy

lockout lokaut

locus miejsce

lodger lokator

lodgings kwatera

logo logo, znak graficzny

long-term długoterminowy, długookresowy

long-term loan pożyczka długoterminowa

long-term obligation zobowiązanie długoterminowe

long-term unemployment bezrobocie długookresowe

longevity długowieczność

longevity pay dodatek za wysługę lat (wypłacany wojskowym)

loophole luka, kruczek

tax loophole luka podatkowa

legal loophole luka prawna, kruczek prawny

Lord Justice of Appeal sędzia sądu apelacyjnego (w Anglii i Walii)

loss 1. strata, utrata 2. zguba 3. ubytek equivalent given for loss sustained ekwiwalent za poniesione starty

manner of covering loss sposób pokrycia strat

to appraise the loss oszacować stratę to bear a loss ponieść stratę

to compute the company’s losses at PLN X oszacować straty spółki na X PLN

to cover / finance losses pokrywać / pokryć straty

to incur a loss ponieść stratę

to participate in the loss uczestniczyć w stracie

to suffer / sustain losses ponieść straty loss of one’s job utrata (miejsca) pracy loss of the qualifications through the

employee’s own faults zawiniona utrata uprawnień

lost 1. utracony, stracony, zmarnowany

2.    zaginiony

lost possession posiadanie utracone

low 1. niski, niewysoki, niewielki 2. głęboki 3. nikczemny

low pay niska płaca

low-interest loan pożyczka niskoprocentowa

low-priced offer oferta korzystna ze względu na cenę

lower niższy

lower court sąd niższej instancji

lump sum / lump-sum ryczałt

lump sum remuneration wynagrodzenie ryczałtowe

lump-sum tax podatek ryczałtowy

lunacy 1. choroba umysłowa, obłęd

2.    szaleństwo

lunatic obłąkany, szaleniec

lynch zlinczować, dokonać samosądu

mace laska marszałkowska

Mafia mafia

magistrate sędzia pokoju

magistrate’s court sąd pokoju / rozjemczy (dla drobnych spraw)

mailbox rule zasada, wg której o zawarciu umowy decyduje moment wysłania oświadczenia o przyjęciu oferty, teoria wysłania

mail-order wysyłkowy

by mail-order wysyłkowo

mail-order sale sprzedaż wysyłkowa maintenance 1. konserwacja, utrzymy

wanie w dobrym stanie 2. utrzymywanie 3. alimenty 4. pomoc, poparcie

to bear the ordinary maintenance costs of the thing lent ponosić zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej

maintenance obligation obowiązek alimentacyjny

maintenance pending suit alimenty zasądzone przez angielski sąd na czas postępowania w sprawie rozwodowej

maintenance work roboty konserwacyjne major 1. główny, istotny 2. pełnoletni

3.    większy, ważniejszy, znaczący, poważny, poważniejszy 4. (o specjalizacji na studiach) główny, kierunkowy

major defect wada główna, wada istotna majority 1. większość, przewaga 2. peł-noletność

absolute / overall majority bez

względna większość

simple majority zwykła większość majority vote większość głosów

make a bequest to someone zapisać coś komuś, uczynić zapis na czyjąś rzecz

make a declaration of intent złożyć oświadczenie woli

make a performance spełnić świadczenie

make a power of attorney sporządzić pełnomocnictwo

make a statement złożyć oświadczenie

make an offer złożyć ofertę

make available udostępnić

make one’s will sporządzić testament

make repairs dokonywać napraw, przeprowadzać naprawy

make someone one’s heir uczynić kogoś swoim spadkobiercą

make the inventory dokonać spisu

make the payments due in respect of a business trip wypłacać należności z tytułu podróży służbowej

make work wykonać dzieło

maker of the offer składający ofertę

mala fide w złej wierze

malefactor zbrodniarz, przestępca, złoczyńca

malfeasance nadużycie władzy, wykroczenie, przestępstwo urzędowe

malice aforethought zamiar bezpośredni, zły zamiar uprzedni, premedytacja with malice aforethought z premedytacją

maltreat someone pastwić się nad kimś, znęcać się nad kimś, maltretować kogoś

maltreatment pastwienie się, znęcanie się, maltretowanie

management kierowanie, zarządzanie diligent management zarząd prawidłowy

middle management kadra średniego szczebla

management and labour partnerzy społeczni

management board (PL) zarząd

to appoint the management board powołać zarząd

to remove / to dismiss the manage-ment board odwoływać zarząd

management board’s by-laws regulamin zarządu

management culture kultura kierowania

management of the affairs of the part-nership / company prowadzenie spraw spółki

manager 1. kierownik, dyrektor, menedżer, zarządzający 2. zarządca tymczasowy

manager of a branch kierownik oddziału

manager of a department kierownik działu

manager of a factory kierownik zakładu / fabryki

manager of a plant kierownik zakładu

managerial kierowniczy, menedżerski, dyrektorski, dotyczący zarządzania

managerial grid siatka kierownicza

managing partner wspólnik zarządzający

mandate 1. urzędowe polecenie, zlecenie, nakaz 2. mandat, instrukcja poselska 3. pełnomocnictwo 4. umowa zlecenia

mandator mocodawca udzielający pełnomocnictwa

mandatory 1. przymusowy, obowiązkowy 2. nakazany prawem, ustawowy

3.    mandatowy 4. dotyczący zlecenia, zlecony

mandatory administration of the as-sets zarząd przymusowy nad majątkiem

mandatory administrator (PL) zarządca przymusowy

mandatory life sentence kara dożywotniego pozbawienia wolności

mandatory powers pełnomocnictwo zlecone

manifestly disadvantageous contract wyraźnie niekorzystna umowa

manner sposób, maniera, rodzaj

manner in which the thing is to be used

sposób używania rzeczy

manpower siła robocza

manpower planning planowanie zatrudnienia

manslaughter zabójstwo

manual 1. fizyczny 2. ręczny

manual delivery oddanie do rąk własnych, wręczenie, doręczenie

manual labour praca fizyczna

manual worker pracownik fizyczny manufacturing fabryczny, produkcyjny, wytwórczy

manufacturing defect wada fabryczna

manufacturing establishment zakład produkcyjny

manumission wyzwolenie (niewolnika) marital 1. małżeński 2. mężowski marital duties obowiązki małżeńskie maritime 1. morski 2. nadmorski 3. że

glugowy

maritime work praca na morzu

market 1. rynek 2. targ, targowisko

capital market rynek kapitałowy cash market rynek gotówkowy commodity market rynek towarowy divergent market rynek zleceń rozbieżnych

exchange market rynek giełdowy

foreign exchange market rynek dewizowy

forward market rynek terminowy free market rynek wolny

futures market rynek kontraktów terminowych

investment market rynek inwestycyjny

labour market rynek pracy

loan market rynek pożyczkowokre-dytowy

main market rynek podstawowy money market rynek pieniężny

official market rynek podstawowy

official stock exchange market oficjalny rynek papierów wartościowych open market rynek otwarty

over-the-counter market, OTC market rynek pozagiełdowy

parallel market rynek równoległy primary market rynek pierwotny quotation market rynek notowań secondary market rynek wtórny security market rynek papierów wartościowych, rynek walorów

spot market rynek kontraktów natychmiastowych

stock market rynek walorów

marketable quality of goods wartość handlowa towarów

marriage małżeństwo

marriage articles intercyza, umowa przedślubna

marriage certificate metryka ślubu, akt ślubu

marriage settlement intercyza, umowa przedślubna

marshal 1. marszałek 2. szeryf (USA)

3.    komendant policji (USA)

field marshal marszałek polny

martial wojskowy, żołnierski, wojenny martial law 1. prawo wojenne 2. stan wojenny, stan wyjątkowy

court martial sąd wojenny

mason murarz

masonry work roboty murarskie

mass zbiorowy, masowy

mass contract umowa adhezyjna

mass dismissals zbiorowe / masowe zwolnienia

master 1. mistrz 2. pracodawca 3. magister

master and servant relationship stosunki pracy

Master of Laws magister prawa

material 1. materialny 2. rzeczowy, majątkowy 3. istotny, ważny

material breach of contract istotne naruszenie umowy

material liability of employees odpowiedzialność materialna pracowników maternity macierzyński, macierzyństwo maternity benefit świadczenie macierzyńskie, zasiłek macierzyński

matricide matkobójstwo

maturity 1. dojrzałość, wiek dojrzały

2.    termin płatności

maximum maksymalny

maximum remuneration górna granica wynagrodzenia

maximum working time maksymalny wymiar czasu pracy

mayor burmistrz, naczelnik miasta, mer means środek

mechanic’s lien zastaw okupacyjny (USA) (prawo zastawu majątku zakładu na zabezpieczenie płac pracowników)

mediator pośrednik, mediator

medical 1. lekarski, medyczny 2. leczniczy

medical certificate orzeczenie lekarskie medical check-up / examination badanie lekarskie

medical report orzeczenie lekarskie

medical secret tajemnica lekarska

medium-sized średniej wielkości, o średnich rozmiarach

medium-sized company spółka średniej wielkości

medium-term średnioterminowy

medium-term loan pożyczka średnioterminowa

meeting spotkanie, zebranie, zgromadzenie, mityng

meeting of creditors zebranie wierzycieli, zgromadzenie wierzycieli

meeting of minds wzajemna zgoda co do rzeczy, consensus ad idem

melioration work roboty melioracyjne member 1. członek 2. element, człon member of a company udziałowiec

/ akcjonariusz spółki

memorandum 1. okólnik, notatka służbowa 2. protokół 3. memorandum

memorandum of association (UK) statut spółki

memorandum of understanding przedwstępne porozumienie zawierające pewne postanowienia przyszłej umowy (USA), projekt / zarys umowy

menace zagrożenie, zmora, groźba

to pose menace stanowić zagrożenie

mens rea (unlawful frame of mind) zamiar, strona podmiotowa czynu zabronionego

mental 1. umysłowy 2. pamięciowy

3.    umysłowo chory

mental stress stres

merchant (noun) kupiec, handlowiec, sklepikarz

merchant (adjective) handlowy

merchant shipping żegluga / flota handlowa

merchantry kupiectwo

mercantile handlowy

mercantile shipping żegluga / flota handlowa

mercy 1. łaska 2. litość, miłosierdzie

mercy killing eutanazja

merge dokonać fuzji, łączyć się, zlewać się ze sobą

merger połączenie, fuzja

conglomerate merger fuzja tworząca konglomerat

day of merger dzień połączenia draft terms of merger plan połączenia horizontal merger fuzja pozioma vertical merger fuzja pionowa to effect a merger dokonać połączenia

merger by acquisition łączenie się przez przejęcie

merger by formation of a new company łączenie się przez zawiązanie nowej spółki

merger by taking over łączenie się przez przejęcie

merger date dzień połączenia

merger plan plan połączenia

merging łączący się, scalający

merging company spółka łącząca się

merit 1. zasługa 2. zaleta 3. wartość, wartości

merit rating ocena wydajności pracy

merits of the case istota sprawy, meritum sprawy

middle 1. środkowy, średni 2. pośredni

middle management kadra średniego szczebla

migrant migrujący, wędrowny, koczowniczy

migrant worker pracownik migrujący military wojskowy, żołnierski, militarny

military personnel kadra wojskowa

military service służba wojskowa

military testament testament wojskowy minimum minimalny

minimum wage płaca minimalna

minister 1. minister 2. pastor, duchowny

minister competent in matters of public

finance minister właściwy do spraw finansów publicznych

Minister for Health and Social Wel-fare Minister Zdrowia i Opieki Społecznej

ministry ministerstwo

Ministry of Labour and Social Policy

Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej minor 1. niepełnoletni 2. drobny

to emancipate a minor usamodzielnić nieletniego

minor donation drobna darowizna

minor offence mniej poważne przestępstwo

minority 1. niepełnoletność 2. mniejszość

minority government rząd mniejszościowy

minority stockholders udziałowcy mniejszościowi

minutes protokół

book of minutes księga protokołów read and confirmed minutes protokół odczytany i przyjęty

to draw up the minutes sporządzać protokół

to enter on the minutes wciągnąć do protokołu, zaprotokołować

to make minutes sporządzać protokół

to take the minutes spisać protokół minutes book księga protokołów minutes of a session protokół posiedze

nia

minutes of the meeting protokół posiedzenia

Miranda rule prawo do odmowy zeznań przez podejrzanego (który został za

trzymany) zgodnie z 5. i 14. poprawką do konstytucji USA

misappropriation sprzeniewierzenie, przywłaszczenie, defraudacja

miscarriage 1. poronienie 2. niepowodzenie (planu) 3. zaginięcie (listu), błąd w dostawie

miscarriage of justice pomyłka sądowa miscellaneous 1. różny, różnorodny, rozmaity 2. mieszany, zróżnicowany

mischief 1. szkoda, krzywda 2. psoty, figle 3. zło

misdemeanour 1. wykroczenie, występek 2. złe prowadzenie się

misdemeanant osoba winna wykroczenia, osoba której dowiedziono wykroczenia

misdeed nadużycie, nieprawość

misfeasance 1. wykroczenie służbowe, nadużycie władzy 2. niewłaściwe wykonanie

misleading commercial practices praktyki handlowe wprowadzające w błąd

misprision 1. niepowiadomienie o przestępstwie, zaniedbanie obowiązku (doniesienia o przestępstwie) 2. pogarda, niedocenianie

misrepresentation fałszywe przedstawienie, przeinaczenie, wprowadzenie w błąd

innocent misrepresentation niezawinione wprowadzenie w błąd

missing brakujący

missing amount niedobór

mistrial unieważniony proces, postępowanie nieważne

misuse 1. niewłaściwe użycie 2. nadużycie

mitigating łagodzący, uśmierzający

mitigating circumstances okoliczności

łagodzące

mitigating factor okoliczność łagodząca

mitigation 1. złagodzenie, uśmierze

nie 2. pomniejszenie, zmniejszenie (np. kary)

mitigation of damages zmniejszenie odszkodowania

mixed mieszany

mixed donation darowizna mieszana

mixed duty cło mieszane

mob 1. tłum, zbiorowisko 2. motłoch, hałastra 3. mafia

model wzór, model

monetary pieniężny, monetarny, walutowy

monetary assets aktywa pieniężne

monetary policy polityka pieniężna

Monetary Policy Council Rada Polityki

Pieniężnej (RPP)

meeting of the Monetary Policy Coun-cil posiedzenie RPP

monetary policy instruments instrumenty polityki pieniężnej

money pieniądze, pieniądz

money debt dług pieniężny, wierzytelność

money dues należności

money supply podaż pieniądza

monthly miesięczny

monthly pay wynagrodzenie miesięczne

monthly wages płaca miesięczna

morgue (USA) kostnica

mortal śmiertelny

mortal combat walka na śmierć i życie

mortality śmiertelność

mortgage hipoteka

aggregate mortgage hipoteka łączna amortisation of mortgage amortyzacja hipoteki

certificate of the registration of mortgage świadectwo wpisu hipotecznego

collective mortgage hipoteka łączna debtor on mortgage dłużnik hipoteczny

farm mortgage hipoteka na gospodarstwie rolnym

instalment mortgage hipoteka amortyzacyjna

judicial mortgage hipoteka przymusowa

ship’s mortgage hipoteka morska subject of a mortgage przedmiot hipoteki

tacit mortgage hipoteka przymusowa to burden with mortgage obciążyć hipoteką

to have a mortgage on mieć hipotekę na

to lend on mortgage pożyczać (komuś) pod hipotekę

to pay off a mortgage spłacić hipotekę vessel mortgage hipoteka morska

mortgage bank bank hipoteczny

mortgage bond list zastawny, obligacja hipoteczna

mortgage charge obciążenie hipoteczne mortgage debt dług hipoteczny mortgage debtor dłużnik hipoteczny mortgage loan pożyczka hipoteczna mortgage register księga hipoteczna

mortgage registration wpis hipoteczny mortgage-secured loan kredyt hipoteczny

mortgagee wierzyciel hipoteczny

mortgager / mortgagor dłużnik hipoteczny

mortuary 1. dom pogrzebowy (USA) 2. kostnica (UK)

motion 1. wniosek, podanie 2. ruch, poruszanie się 3. skinienie, gest

motion to prosecute wniosek o ściganie movable ruchomy

movable goods ruchomości

movable property własność ruchoma, ruchomość

movables rzeczy ruchome

move-in date data objęcia w posiadanie, zasiedlenia nieruchomości

movement 1. ruch, poruszanie się, przepływ 2. rozwój

mug obrabować, napadać w celach rabunkowych

mugger sprawca rozboju, rabuś, bandyta multicurrency loan pożyczka w różnych walutach

multi-establishment collective labour agreement ponadzakładowy układ zbiorowy pracy

multi-family construction budownictwo wielorodzinne

multilateral wielostronny, multilate-ralny

multilateral legal transaction czynność prawna wielostronna

multinational corporation spółka wielonarodowa

municipal komunalny, miejski

municipal taxation podatki miejskie

municipality 1. okręg samorządowy, gmina miejska 2. władze miejskie, samorząd miejski, zarząd miejski

muniments dokument / tytuł własności murder (noun) morderstwo, zabójstwo, mord

attempted murder usiłowanie zabójstwa

first degree murder zabójstwo z premedytacją

intended murder zabójstwo zaplanowane

to commit murder popełnić zabójstwo, dokonać zabójstwa

murder of one’s husband mężobójstwo

murder (verb) zamordować, zabić

murderer zabójca, morderca

musical work dzieło muzyczne

mutilation okaleczenie, mutylacja

mutiny bunt, powstanie (np. w wojsku, na okręcie)

mutual wzajemny, obopólny

mutual agreement / consent of the par-ties porozumienie stron

mutual obligation zobowiązanie wzajemne

mutuality of agreement wzajemne porozumienie stron co do wspólnego celu umowy

mutuality of obligation wzajemne związanie umową

n.a. (not applicable) nie dotyczy named imienny

named bank account imienny rachunek bankowy

narcotics trafficking handel narkotykami

nark kapuś, informator policji, szpicel, donosiciel

national 1. krajowy, narodowy 2. państwowy 3. (o rządzie) centralny

National Bank of Poland Narodowy

Bank Polski (NBP)

Management Board of the National

Bank of Poland Zarząd NBP

President of the National Bank of Poland Prezes NBP

National Bank of Poland Head Office Centrala Narodowego Banku Polski

NBP budget plan finansowy NBP

National Chamber of Statutory Au-ditors Krajowa Izba Biegłych Rewidentów

National Court Register Krajowy Rejestr Sądowy

National Depository for Securities

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych

National Investment Fund Narodowy Fundusz Inwestycyjny

NIF index Indeks Narodowych Funduszy Inwestycyjnych (NIF)

nationalisation nacjonalizacja

nationality 1. narodowość 2. obywatelstwo

dual nationality podwójne obywatelstwo

natural 1. naturalny, przyrodzony

2.    prawdziwy oczywisty 3. (o dziecku) nieślubny

natural disaster klęska żywiołowa

natural emblements pożytki naturalne

natural fruits of a thing pożytki naturalne rzeczy

natural obligation zobowiązanie naturalne

natural person osoba fizyczna

natural proceeds pożytki naturalne rzeczy

naturalise 1. nacjonalizować, upaństwa-wiać 2. naturalizować

naturalised citizen naturalizowany obywatel

necessary konieczny, nieodzowny, niezbędny

necessary defence obrona konieczna

necessity 1. ubóstwo 2. stan wyższej konieczności

plea of necessity zarzut ubóstwa

negative negatywny, odmowy, ujemny, przeczący

negative easement służebność bierna / negatywna

negative obligation zobowiązanie negatywne

neglect zaniedbywać

neglect one’s duties zaniedbywać obowiązki

negligence zaniedbanie, niedbalstwo, brak staranności

contributory negligence zaniedbanie ze strony poszkodowanego

gross negligence rażące zaniedbanie / niedbalstwo

negligent niedbały, zaniedbujący obowiązki

negligently niedbale, nonszalancko, od niechcenia

negotiations rokowania, negocjacje subject matter of negotiations przedmiot rokowań

to enter into negotiations rozpocząć rokowania

negotiorum gestio prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia

net netto

next następny, najbliższy, sąsiedni, kolejny

next friend przedstawiciel procesowy nieletniego lub osoby ubezwłasnowolnionej, który jednak nie jest jej ustawowym przedstawicielem

Next In-First Out (NIFO) metoda wyceny w oparciu o wartość odtworze-niową

next of kin najbliższy krewny

nexus of contracts zbiór umów

night nocny

night time pora nocna

night work praca nocna

nomenclature nomenklatura, nazewnictwo

nomenclature list nomenklatura celna

nominal 1. nominalny 2. symboliczny

3.    (o akcjach) imienny

nominal consideration nominalne świadczenie

nominal value wartość nominalna

nominate contract umowa nazwana

nomination 1. mianowanie, nominacja

2.    kandydatura

nominee 1. nominat, kandydat 2. beneficjent

non-appearance in court niestawienie się w sądzie

non-arrestable offence przestępstwo niedające podstawy do zatrzymania

non-cash bezgotówkowy, niepieniężny

non-cash debt wierzytelność niepieniężna

non-cash performance świadczenie niepieniężne

non-cash settlements rozliczenia bezgotówkowe

non-cash transactions obrót bezgotówkowy

non-cash wages wynagrodzenie w naturze

non-commercial partnership spółka prawa cywilnego

non-competition zakaz konkurencji

non-competition after employment re-lationship ends zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

non-competition during employment zakaz konkurencji w czasie trwania stosunku pracy

non-consumer sale sprzedaż niekonsu-mencka

non-contributory nieskładkowy

non-contributory social security sche-me nieskładkowy system zabezpieczenia

non-cumulative niekumulowany

non-cumulative share akcja niekumu-lowana

non-custodial penalty kara wolnościowa

non-defective replacement dostarczenie rzeczy wolnej od wad

nondisclosure nieujawnianie, zatajenie

non-dumping certificate świadectwo antydumpingowe

non-fatal offence against the person nieskutkujące śmiercią przestępstwo przeciwko osobie, przestępstwo przeciwko zdrowiu i nietykalności cielesnej

non-fulfilment niewykonanie

non-fulfilment of an obligation niewykonanie zobowiązania

non-governmental pozarządowy

non-governmental organisation organizacja pozarządowa

non-insane automatism brak kontroli sprawcy czynu nad własnym zachowaniem

nonjury trial rozprawa bez udziału sądu przysięgłych

non-military mundurowy

non-military uniformed services służby mundurowe

non-operative part część umowy nie-wywołująca skutków prawnych

non-paying parent dłużnik alimentacyjny

non-pecuniary pension renta niepieniężna

non-pecuniary performance świadczenie niepieniężne

non-performance niewykonanie, niewypełnienie

non-performance of an obligation niewykonanie zobowiązania

non-preferential nieuprzywilejowany

non-preferential creditor wierzyciel nieuprzywilejowany

non-repayable bezzwrotny

non-repayable loan pożyczka bezzwrotna

non-resident 1. zamiejscowy 2. nie mający stałego miejsca zamieszkania

3.    dojeżdżający

non-residential niemieszkalny

non-residential building budynek nie przeznaczony do celów mieszkalnych, budynek niemieszkalny

nonsuit (noun) pozostawienie rozpoznania, wstrzymanie postępowania przez sędziego, oddalenie powództwa

nonsuit (verb) oddalać (powództwo)

non-transferable niezbywalny

non-transferable movable ruchomość niezbywalna

non-transferable right prawo niezbywalne

non-transferable usufruct użytkowanie niezbywalne

non-voting niemy, bez prawa głosu

non-voting share akcja niema

normal zwykły, zwyczajny

normal will testament zwykły, zwyczajny

notarial notarialny

notarial deed akt notarialny

notarial power of attorney pełnomocnictwo notarialne

notarial statement of the management board akt notarialny zawierający oświadczenie zarządu

notarial will testament notarialny

notary notariusz, rejent

notary public notariusz

notary’s office biuro notarialne

note 1. nota 2. banknot

credit note nota kredytowa

debit note nota debetowa

denominational value of notes wartość nominalna banknotów

to bring notes into circulation wprowadzać banknoty do obiegu

notice 1. powiadomienie, awizo 2. zgłoszenie 3. zawiadomienie 4. wypowiedzenie

‘wanted’ notice list gończy

notice of defective goods zgłoszenie wady towaru

notice of delivery awizo dostawy

notice of lien zawiadomienie o skorzystaniu z prawa zastawu (USA)

notice to vacate powiadomienie o zwolnieniu lokalu

notification zawiadomienie

notification on the declaration of ban-kruptcy zawiadomienie o upadłości

novation odnowienie, nowacja

nugatory 1. bezskuteczny, nieważny

2.    błahy, bezwartościowy

nuisance 1. naruszenie porządku publicznego 2. utrapienie, plaga 3. niedogodność, przykrość

private nuisance sąsiedzkie naruszenie posiadania

null nieważny, bez mocy prawnej

null and void legal act czynność prawna bezwzględnie nieważna

null and void legal transaction czynność prawna bezwzględnie nieważna

nullification unieważnienie, anulowanie

nullity nieważność

numismatic item numizmat

nuptial ślubny, weselny, małżeński

nursing break przerwa na karmienie

oath 1. przysięga 2. przekleństwo 3. bluź-nierstwo

object 1. przedmiot, obiekt 2. cel

object of a pledge przedmiot zastawu

object of donation przedmiot darowizny value of the object of donation wartość przedmiotu darowizny

object of loan przedmiot pożyczki

object of performance przedmiot świadczenia

object of tenancy przedmiot dzierżawy

objection 1. zastrzeżenie, zarzut 2. sprzeciw 3. trudność, przeszkoda

objection to the division plan zastrzeżenie do podziału planu

to lodge / to make objections to the division plan wnieść zastrzeżenia do podziału planu

objects of a company cel spółki, przedmiot działalności spółki

obligation 1. obowiązek, zobowiązanie, powinność 2. przymus prawny 3. obligacja, skrypt dłużny

accessory obligation zobowiązanie dodatkowe

alternative obligation zobowiązanie

przemienne

civil obligation zobowiązanie cywilne

collateral obligation zobowiązanie uboczne

conditional obligation zobowiązanie warunkowe

contentious obligation zobowiązanie

sporne

continuous obligation zobowiązanie o charakterze ciągłym

contractual obligation zobowiązanie umowne

counterpart obligation zobowiązanie wzajemne

divisible obligation świadczenie po-dzielne

due date for obligations wymagalność zobowiązań

due obligation zobowiązanie wymagalne

extinct obligation zobowiązanie przedawnione

facultative obligation zobowiązanie

fakultatywne

failure to comply with the obligation

niedopełnienie obowiązku

guarantee obligation zobowiązanie

z tytułu gwarancji

improper performance of obliga-tion nienależyte wykonanie zobowiązania

indivisible obligation zobowiązanie niepodzielne

international obligation zobowiązanie międzynarodowe

legal obligation zobowiązanie ustawowe

long-term obligation zobowiązanie długoterminowe

moral obligation zobowiązanie naturalne / moralne

mutual obligation zobowiązanie wzajemne

natural obligation zobowiązanie naturalne

negative obligation zobowiązanie negatywne

non-fulfilment of an obligation niewykonanie zobowiązania

non-performance of an obligation niewykonanie zobowiązania

pecuniary obligation zobowiązanie pieniężne

perfect obligation zobowiązanie ustawowe

prospective obligation zobowiązanie przyszłe

reciprocal obligation zobowiązanie wzajemne

seasonal obligation zobowiązanie okresowe

short-term obligation zobowiązanie krótkoterminowe

statutory obligation zobowiązanie ustawowe

tax obligation obowiązek podatkowy treaty obligations zobowiązanie traktatowe

to acknowledge obligations uznać zobowiązania

to assume an obligation przyjąć zobowiązanie

to contract an obligation zaciągnąć zobowiązanie

to fulfil an obligation wykonać zobowiązanie

to meet one’s obligation wywiązywać się ze zobowiązania

to perform an obligation wykonać zobowiązanie

to put / to place someone under an obligation zobowiązywać kogoś unmatured obligation zobowiązanie niewymagalne

obligation as to species zobowiązanie gatunkowe

obligation in kind zobowiązanie rodzajowe

obligation resulting from a bill of ex-change zobowiązanie wekslowe

obligation to refrain from an act zobowiązanie do zaniechania działania

obligation to work obowiązek pracy

obligee wierzyciel, strona uprawniona z umowy

obligor dłużnik, strona zobowiązana z umowy

obligor-parent dłużnik alimentacyjny obliterate 1. zatrzeć, zamazywać 2. skreślać, skasować

obliteration 1. zatarcie, zacieranie, zamazywanie 2. skreślenie, skasowanie

obliteration of a will zatarcie testamentu observe zachować / przestrzegać observe the term of notice zachować

/ przestrzegać terminu wypowiedzenia obstruct blokować, utrudniać, przeszkadzać

obstruct the course of justice dopuścić się matactwa

obstructing justice matactwo, przeszkadzanie wymiarowi sprawiedliwości

obvious jawny, jasny, oczywisty

obvious defect (patent defect) wada jawna

occasional 1. okazyjny, przypadkowy 2. okolicznościowy

occasional offer oferta okazyjna / po obniżonej cenie

occupancy 1. objęcie w posiadanie, zawłaszczenie 2. posiadanie, władanie

occupant 1. lokator, mieszkaniec 2. posiadacz, dzierżyciel

occupation 1. zasiedlenie, obejmowanie w posiadanie, władanie 2. zatrudnienie, zawód (wykonywany)

first occupation pierwsze zasiedlenie occupation of land władanie gruntem

to enter into occupation of land wchodzić we władanie gruntem

occupational zawodowy, pracy

occupational disease choroba zawodowa

occupational hazard ryzyko zawodowe occupational hygiene higiena pracy occupational medicine medycyna pracy occupational mortality śmiertelność zawodowa

occupational pedagogy pedagogika pracy

occupational pension renta pracownicza, świadczenia emerytalne pracodawcy

occupational physiology fizjologia pracy

occupational psychology psychologia pracy

occupational retraining przekwalifikowanie zawodowe

occupational risk ryzyko zawodowe

occupational safety bezpieczeństwo pracy

occupational status status zawodowy

occupier 1. okupant 2. lokator, najemca, dzierżawca, użytkownik

beneficial occupier użytkownik be-neficyjny

occupy zajmować, władać, okupować

occupy the land władać gruntem

occurrence wypadek, zdarzenie

odd 1. nieparzysty 2. dorywczy, przypadkowy, dodatkowy 3. niepełny

odd hand osoba pracująca dorywczo

odd job praca dorywcza

of one’s own hand własnoręczny

offence 1. przestępstwo, wykroczenie, przewinienie 2. zniewaga, obraza

offence triable on indictment poważne przestępstwo rozpatrywane w trybie zwykłym w Sądzie Koronnym (w Anglii i Walii)

offender przestępca, winowajca, sprawca persistent offender recydywista

young offender nieletni sprawca, nieletni przestępca

offensive 1. obraźliwy, nieprzyzwoity

2.    zaczepny, ofensywny, napastniczy

offer at oferować na, proponować, ofiarować

offer evidence dostarczać dowody, przedstawiać dowody

offer oferta, propozycja

advantageous offer oferta korzystna attractive offer atrakcyjna oferta best offer najkorzystniejsza oferta, najwyższa oferowana cena

cut-price offer oferowanie towarów po obniżonej cenie

declaration of acceptance of an of-fer oświadczenie o przyjęciu oferty duration of an offer okres ważności oferty

exceptional offer oferta specjalna / wyjątkowa

expiration of an offer wygaśnięcie oferty

favourable offer oferta korzystna to accept an offer przyjąć ofertę

to ask for an offer prosić o złożenie oferty

to be on offer być wystawionym na sprzedaż

to be open to an offer być skłonnym do rozważenia oferty

to cancel an offer anulować ofertę to decline an offer odrzucić ofertę

to entertain an offer rozważać ofertę to jump at an offer skwapliwie skorzystać z oferty

to make an offer złożyć ofertę

to refuse an offer odrzucić ofertę

to reject an offer odrzucić ofertę

to retract an offer anulować ofertę to revoke an offer wycofać ofertę to submit an offer złożyć ofertę

to take advantage of an offer skorzystać z oferty

to take an offer przyjąć ofertę

to withdraw an offer wycofać ofertę offer for delivery oferta na dostawę offer for sale oferta na sprzedaż

offer for subscription oferta subskrypcyjna

offer in force oferta ważna

offer in return kontroferta, kontrpropozycja

offer of sale oferta sprzedaży

offer of services oferta usług

offer of work oferta pracy

offer open oferta ważna

offer open ... days oferta ważna ... dni

offer open until ... oferta ważna (aktualna) do ....

offer remains open until recall oferta ważna do odwołania

offer subject to acceptance by ... oferta z zastrzeżeniem przyjęcia do dnia ...

offer subject to confirmation oferta podlegająca potwierdzeniu, oferta z zastrzeżeniem potwierdzenia

offer subject to immediate acceptance oferta z zastrzeżeniem akceptowania natychmiast po przyjęciu

offer subject to being unsold oferta z zastrzeżeniem prawa ewentualnej wcześniejszej sprzedaży towaru (przed otrzymaniem odpowiedzi drugiej strony)

offer subject to inspection oferta kupna z zastrzeżeniem inspekcji technicznej statku

offer subject to prior sale oferta z zastrzeżeniem prawa ewentualnej wcześniejszej sprzedaży towaru (przed otrzymaniem odpowiedzi drugiej strony)

offer to buy oferta zakupu

offer to purchase oferta zakupu

offer to sell oferta sprzedaży

offer under sealed cover oferta w zapieczętowanej kopercie

offeree oblat, adresat oferty

offeror 1. oferent 2. ofiarodawca

office urząd, biuro, gabinet, stanowisko to hold office piastować urząd

office building budynek biurowy

Office of Housing Urząd ds. Lokalowych

office personnel personel biurowy

office space lokal biurowy

office work praca biurowa

official urzędowy, służbowy, oficjalny

official mark znak urzędowy

official language język urzędowy Official Receiver syndyk-kurator official secret tajemnica służbowa officially urzędowo, oficjalnie officially certified uwierzytelniony urzędowo

officially certified signature podpis urzędowo poświadczony

offset równoważyć, rekompensować, potrącać wzajemnie

old age (adjective) emerytalny, starczy old age bonus odprawa emerytalna old age pension renta starcza

old-age (noun) starość

olograph własnoręczny

ombudsman rzecznik praw obywatelskich

omission 1. pominięcie, opuszczenie 2. zaniedbanie, zaniechanie

omission to act zaniechanie

on behalf of w imieniu

onerous 1. uciążliwy 2. obciążony, obciążający

onerous contract umowa pod tytułem obciążliwym

one-shift jednozmianowy

one-shift work praca jednozmianowa onus ciężar, brzemię, obowiązek

onus of proof ciężar dowodu

open (verb) otwierać / otworzyć

open an account at the bank otworzyć konto bankowe

open (adjective) 1. otwarty, jawny 2. wolny open offering subskrypcja otwarta

open power of attorney pełnomocnictwo jawne

open subscription subskrypcja otwarta opening otwarcie / otworzenie opening date termin składania ofert opening lockfast places włamywanie się w zamiarze dokonania kradzieży do ruchomości (w Szkocji)

opening of the succession otwarcie spadku

operating budget budżet operacyjny operating expenses koszty eksploatacji operation 1. operacja, transakcja, czyn

ność 2. działanie, funkcjonowanie

3.    proces

finishing operations prace wykończeniowe

privileged operation operacja uprzywilejowana

refining operation proces uszlachetniania

additional refining operation uzupełniający proces uszlachetniania

operation and management of a loan wykorzystanie i zarządzanie pożyczką

operations involving cheques and bills of exchange operacje czekowe i wekslowe

operative provisions część umowy wywołująca skutki prawne, zasadniczy tekst umowy, kluczowe postanowienia umowy

opinion 1. opinia, zdanie, pogląd 2. mniemanie 3. uzasadnienie

disclaimer of opinion odmowa wydania opinii

option opcja, możliwość

oral ustny, mówiony

oral power of attorney pełnomocnictwo ustne

ordain 1. mianować (na stanowisko)

2.    zarządzać, postanawiać, nakazywać

order (noun) 1. kolejność, porządek

2.    zamówienie 3. rozkaz, polecenie

4.    zarządzenie, postanowienie, nakaz

court order nakaz sądowy

back order zamówienie zaległe

detention order nakaz zatrzymania outstanding order zamówienie zaległe

to cancel an order anulować / odwołać zamówienie

to make to order wykonywać / robić na zamówienie

to place an order składać / złożyć zamówienie

to receive an order otrzymać zamówienie

to win an order zdobyć zamówienie order of bankruptcy orzeczenie upad

łości

order of succession porządek dziedziczenia, kolejność dziedziczenia

order of the holder of bank account zlecenie posiadacza rachunku bankowego

order a re-trial zarządzić ponowny pro-cess

ordinance 1. zarządzenie, rozporządzenie, dekret specjalny 2. uchwała rady miejskiej

ordinary 1. zwykły, zwyczajny 2. etatowy, stały

ordinary share (UK) akcja zwykła

ordinary use and enjoyment of some-one’s land korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem

organisation organizacja

organisation of professions organizacja zawodu

organisation of work organizacja pracy

organised crime przestępczość zorganizowana

origin pochodzenie, początek, źródło, geneza

certificate of origin świadectwo pochodzenia

non-preferential origin niepreferen-cyjne pochodzenie

preferential origin preferencyjne pochodzenie

proof of the origin of goods dowód pochodzenia towarów

to determine the origin of goods

ustalić pochodzenie towarów

origin of goods pochodzenie towarów

original 1. pierwotny, początkowy, pierwszy 2. oryginalny, autentyczny

original obligation pierwotne świadczenie

original possession posiadanie pierwotne

orphan sierota

orphan’s pension renta sieroca

outcome wynik, rezultat, skutek

outer zewnętrzny, odległy

outer wall ściana zewnętrzna

outline planning decision decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

out-of-court pozasądowy

outside worker pracownik pracujący na powietrzu

outstanding 1. zaległy, niezałatwiony

2.    wybitny, wyróżniający się

outstanding order zamówienie zaległe overdraft przekroczenie konta

overdraft the account przekroczyć konto overrule 1. uchylić (decyzję), odrzucić, oddalać (sprzeciw) 2. lekceważyć, nie zważać na

oversea zagraniczny, zamorski

oversea enterprise przedsiębiorca zagraniczny

overseer 1. nadzorca, kontroler 2. opiekun ubogich (UK)

overt jawny, otwarty, nie skrywany, nie ukrywany, wiadomy

overtime godziny nadliczbowe

overtime ban zakaz pracy w nadgodzinach

overtime pay wynagrodzenie za godziny nadliczbowe

own 1. posiadać, mieć na własność, być właścicielem 2. uznać / uznawać

own shares for disposal udział własny do zbycia

owner 1. właściciel, posiadacz 2. armator, właściciel statku

owner-occupied house dom własnościowy

ownership własność, posiadanie

collective ownership własność zbiorowa

common ownership własność wspólna

deed of ownership akt własności certificate of ownership świadectwo własności

change of ownership zmiana własności

evidence of land ownership dowód własności terenu

exercise of ownership wykonywanie własności

individual ownership własność indywidualna

renunciation of ownership zrzeczenie się własności

right to acquire ownership prawo przeniesienia na własność

state ownership własność publiczna, państwowa

transfer of ownership przeniesienie własności

to renounce ownership zrzec się własności

paedophilia pedofilia

pain 1. kara, zagrożenie karą 2. cierpienie, ból

on / under pain of something pod rygorem czegoś

palimony (USA) alimenty płacone byłej konkubinie / byłemu partnerowi

panacea panaceum, lekarstwo na wszystkie dolegliwości

pander stręczyciel, rajfur, sutener

paralegal praktykant adwokacki, pracownik niewykwalifikowany kancelarii adwokackiej

paraphernalia 1. akcesoria, przybory, rekwizyty 2. rzeczy stanowiące odrębną własność żony 3. rzeczy osobiste

parcel 1. parcela, działka (USA) 2. paczka 3. partia towaru

pardon (noun) 1. ułaskawienie, uniewinnienie, darowanie kary 2. odpust

3.    przebaczenie

pardon (verb) ułaskawić, przebaczyć, darować

parental rodzicielski

parental authority władza rodzicielska to exercise parental authority sprawować władzę rodzicielską

parental leave urlop wychowawczy

parking lot miejsce parkingowe

parole 1. zwolnienie warunkowe 2. prze

pustka 3. słowo honoru 4. hasło

parole board rada ds. zwolnień warunkowych

parquet work roboty posadzkarskie part część, odcinek, porcja, rola, strona part delivery dostawa częściowa

part performance świadczenie częściowe

participate uczestniczyć

participate in profits uczestniczyć w zysku

participate in profits proportionally / in proportion to one’s contribu-tion uczestniczyć w zysku proporcjonalnie do wkładu

participate in the loss uczestniczyć w stracie

participate in the loss up to the value of the agreed contribution uczestniczyć w stracie do wartości umówionego wkładu

participating partycypacyjny

participating bond obligacja partycypacyjna

participating budgeting budżetowanie partycypacyjne

participation udział, uczestnictwo

participation exemption zwolnienie kapitałowe

participation in profits and losses udział w zyskach i stratach

particular szczególny, specjalny

particular lien zastaw szczególny, prawo zastawu mienia dłużnika

particulars to be filed with the register dane do rejestru

partition 1. dział, podział, parcelacja 2. rozbiór 3. część 4. zniesienie współwłasności

partition of the estate dział spadku

partition wall ścianka działowa

partner wspólnik, partner, przyjaciel

disqualification of a partner wykluczenie wspólnika

dormant partner wspólnik cichy expulsion of a partner wykluczenie wspólnika

leaving partner wspólnik występujący

managing partner wspólnik zarządzający

silent partner wspólnik cichy sleeping partner wspólnik cichy subrogative liability of a partner odpowiedzialność subsydiarna wspólnika subsidiary liability of a partner odpowiedzialność subsydiarna wspólnika withdrawing partner wspólnik występujący

partnership spółka osobowa, związek articles of partnership umowa spółki osobowej

civil law partnership (PL) spółka cywilna

civil partnership związek partnerski deed of partnership umowa spółki osobowej

dominant partnership spółka dominująca

general mercantile partnership spółka jawna

general partnership spółka jawna limited joint-stock partnership spółka komandytowo-akcyjna

limited partnership spółka komandytowa

non-commercial partnership spółka cywilna

non-trading partnership spółka cywilna

open partnership spółka jawna

private partnership (UK) spółka cywilna

professional partnership spółka partnerska

registered partnership spółka jawna retirement from partnership wycofanie się ze spółki

termination of a partnership deed wypowiedzenie umowy spółki

to act in the name of the partnership

działać w imieniu spółki

to act on behalf of the partnership działać w imieniu spółki

to amend the partnership deed zmieniać umowę spółki

to close the partnership’s business zakończyć działalność spółki

to dissolve a partnership rozwiązać spółkę

to enter into a partnership przystąpić do spółki

to establish a partnership zawiązać spółkę

to form a partnership zawiązać spółkę

to found a partnership zawiązać spółkę

to join the partnership przystąpić do spółki

to leave the partnership wystąpić ze spółki

to liquidate the assets of the partner-ship upłynnić majątek spółki

to register a partnership zarejestrować spółkę

to wind up a partnership rozwiązać spółkę

to withdraw from a partnership wystąpić ze spółki

transformed partnership spółka przekształcona

withdrawal from a partnership wycofanie się ze spółki

Partnership Act 1890 ustawa z 1890 r. o spółkach cywilnych (UK)

partnership debts długi spółki

partnership deed umowa spółki osobowej

party 1. strona 2. grupa, zespół, ekipa, brygada, drużyna 3. partia, stronnictwo 4. przyjęcie, impreza

commissioning party komitent credited party kredytobiorca, po

życzkobiorca

political party partia polityczna

ruling party partia rządząca

party commissioned zleceniobiorca

pass 1. przepustka 2. bilet okresowy,

darmowy bilet 3. zaliczenie (np. egzaminu)

passion namiętność, pasja

heat of passion afekt

crime committed in the heat of pas-

sion zbrodnia popełniona w afekcie

passive bierny, pasywny

passive power of attorney pełnomocnictwo bierne

past-due support obligation zaległe zobowiązania alimentacyjne

paternity 1. ojcostwo 2. pochodzenie po ojcu

patricide 1. ojcobójstwo 2. ojcobójca

patrol (noun) patrol

police patrol patrol policyjny

patrol (verb) patrolować

pawnbroker pożyczający pod zastaw

pawnshop lombard

pay (verb) 1. uiszczać, zapłacić 2. wpła

cać, dokonać wpłaty

low pay niska płaca

pay a duty uiszczać cła

pay a legitim zapłacić zachowek

pay a tax wpłacać podatek

pay money into an account wpłacić pieniądze na rachunek

pay remuneration wypłacić wynagrodzenie

pay the agreed remuneration wypłacić uzgodnione wynagrodzenie

pay the rent on the date agreed uiszczać czynsz w terminie umówionym

pay (noun) płaca, wynagrodzenie, wypłata

pay cut obniżka płac

pay day dzień wypłaty

pay freeze zamrożenie płac

pay policy polityka płac

pay regulations regulamin wynagradzania

pay rise podwyżka płac

pay system system płac

pay talks negocjacje płacowe

pay off spłacić

pay off a loan spłacić pożyczkę

pay out wypłacać

pay up wykupić

pay up a share wykupić akcję

payment 1. wpłata 2. płatność 3. zapłata

additional payment dopłata

cash payment wpłata gotówkowa

compensatory payments wzajemne dopłaty

date of the payment of rent termin płatności czynszu

delivery against payment wydanie w zamian za zapłatę

ex gratia payment datek

excess payment nadpłata

form of payment forma wypłaty wynagrodzenia, forma płatności

freight payment(s) przewoźne interest payment rata odsetkowa loan payment spłata pożyczki

part payment rata

tax payment deadline termin płatności podatku

welfare payment zasiłek opieki społecznej

to authorise payment upoważnić do wypłacenia

to be in arrears with payment of the rent dopuszczać się zwłoki z zapłatą czynszu

to defer payment odroczyć płatność to delay in payment dopuszczać się zwłoki z zapłatą

to make a payment dokonywać wpłaty payment by cheque zapłata czekiem payment credit kredyt płatniczy payment in kind wynagrodzenie w na

turze

payment of debts spłata długów

payment of debts in instalments spłata długów ratami

payment of money due zapłata wymagalnej sumy pieniężnej

payment through deduction zapłata przez potrącenie

payroll lista płac

payroll liability zobowiązanie z tytułu wynagrodzeń

peculation sprzeniewierzenie, malwersacja, defraudacja funduszy publicznych przez urzędnika

pecuniary 1. pieniężny, finansowy 2. karalny grzywną

pecuniary assets środki pieniężne

pecuniary legacy zapis pieniężny

pecuniary obligation zobowiązanie pieniężne

pecuniary remuneration wynagrodzenie pieniężne

penal 1. karny 2. karalny, podlegający karze 3. płatny tytułem grzywny

penal code kodeks karny

penal colony kolonia karna

penal facilities zakład karny

penal institution zakład karny

penalise 1. karać 2. uznawać za karalne

penalty kara, grzywna

to impose a penalty nałożyć karę penalty of admonition kara upomnienia penalty of serious reprimand kara na

gany

penance 1. pokuta 2. sakrament pokuty to do penance odpokutować

pendent będący w zawieszeniu, nierozstrzygnięty, nie zakończony

pending 1. będący w toku, zawisły (o postępowaniu) 2. do załatwienia, nierozstrzygnięty

penitentiary 1. zakład karny / penitencjarny, więzienie 2. zakład poprawczy

penology penologia

pension emerytura, renta

company pension scheme zakładowy system emerytalno-rentowy

occupational pension scheme zakładowy system emerytalno-rentowy military pension emerytura wojskowa

old age pension emerytura

supplementary pension emerytura dodatkowa

to investigate a pension claim rozpatrywać wniosek o emeryturę

pension benefits świadczenia emerytalne

pension claim roszczenie rentowe

pension resulting from a full term of service renta za wysługę lat

pension resulting from social insuran-ce renta z ubezpieczenia społecznego

pension scheme system emerytalno-rentowy

pension someone off przenieść kogoś na emeryturę

pensionable 1. emerytalny, mający prawo do emerytury 2. dający prawo do emerytury

pensionable age wiek emerytalny

pensioner 1. emeryt, rencista 2. weteran peonage peonaż, system pracy za długi, odpracowywanie długów

percent procentowy, odsetkowy

percent commission prowizja procentowa

perform wykonywać / wykonywać, wypełniać / wypełnić

perform an activity wykonywać czynność

perform an arrangement wykonać układ

perform an obligation wykonać zobowiązanie

perform duties wypełniać obowiązki

perform work świadczyć pracę

performance 1. wykonanie 2. świadczenie 3. funkcjonowanie, działanie 4. osiągi 5. wyniki 6. przedstawienie, występ cash performance świadczenie pieniężne

non-cash performance świadczenie niepieniężne

performance of an obligation wykonanie zobowiązania

performance of building work wykonanie robót

performance of building work in a manner which is defective or incon-sistent with the contract wykonanie robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową

performance of obligations wykonanie zobowiązań

performance of service świadczenie usług

performance of the arrangement wykonanie układu

performance of work świadczenie pracy

performance of work in accordance with the investor’s instructions wykonanie robót według wskazówek inwestora

peril niebezpieczeństwo, ryzyko

period okres, czas, termin

period of guarantee okres gwarancji

period of lease czas trwania najmu

period of limitation termin przedawnienia, okres przedawnienia

period of prescription bieg przedawnienia

periodic okresowy, periodyczny

periodic lease najem odnawialny (USA), umowa najmu na czas nieokreślony

periodic medical check-up okresowe badania lekarskie

periodic performance świadczenie powtarzające się, świadczenie okresowe

periodical okresowy, periodyczny

periodical medical examination okresowe badania lekarskie

perjury krzywoprzysięstwo, wiarołom-ność

permanent stały, ciągły, trwały, wieczny permanent power of attorney pełnomocnictwo stałe

permit (verb) pozwalać, zezwalać

permitted by law dozwolony prawnie

permit (noun) 1. pozwolenie, zezwolenie, licencja 2. przepustka

permission pozwolenie, zezwolenie, zgoda

by permission za zezwoleniem

perpetration popełnienie przestępstwa, sprawstwo

perpetration in common współspraw-stwo

perpetrator sprawca

perpetual wieczysty, bezterminowy

perpetual loan pożyczka bezterminowa perpetual tenancy dzierżawa wieczysta perpetual usufruct użytkowanie wieczyste

holder of perpetual usufruct użytkownik wieczysty

perpetual usufructuary użytkownik wieczysty

perpetuity dożywocie, wieczność, wie-czystość

persistent failure to pay maintenance przestępstwo uchylania się od alimentacji

person osoba, strona

artificial person osoba prawna divorced person osoba rozwiedziona incapacitated person osoba ubezwłasnowolniona

juridical person osoba prawna juristic person osoba prawna legal person osoba prawna married person osoba zamężna natural person osoba fizyczna separated person osoba w separacji single person osoba stanu wolnego State legal person państwowa osoba prawna

third person osoba trzecia unauthorised person nieupoważniony

unmarried person osoba stanu wolnego

widowed person osoba owdowiała person affected by the offence osoba

pokrzywdzona

person entitled in the guarantee uprawniony z gwarancji

person entitled to a legitim uprawniony do zachowku

person in need of supervision osoba ubezwłasnowolniona

person ineligible of inheritance (o spadkobiercy) niegodny

person legally deprived of his / her civic rights ubezwłasnowolniony

person liable to pay tax osoba zobowiązana do zapłaty podatku

person of unsound mind osoba niepoczytalna

person related by marriage powinowaty

personal osobisty, prywatny, własny, indywidualny

personal debtor dłużnik osobisty

personal details dane osobowe

personal easement / personal servitude służebność osobista

personal file akta osobowe

personal hygiene items środki higieny osobistej

personal income tax podatek dochodowy od osób fizycznych

personal insolvency upadłość osoby fizycznej (w Anglii i Walii)

personal liability of an heir odpowiedzialność osobista spadkobiercy

personal liberty wolność osobista

personal ownership / property własność osobista

personal servitude służebność osobista

personal-income-tax payer podatnik podatku dochodowego

personalty 1. mienie osobiste, majątek osobisty 2. ruchomości

personnel personel, kadry, załoga administrative personnel personel administracji

back office personnel personel pomocniczy

backroom / middle distance person-nel kadra „drugiego planu”

military personnel kadra wojskowa office personnel personel biurowy qualified personnel personel wykwalifikowany

salaried personnel personel urzędniczy

supervisory personnel personel nadzoru

technical personnel personel techniczny

to administer / direct / manage per-sonnel zarządzać personelem

personnel meeting zebranie personelu personnel policies polityka kadrowa pertaining to należący do, dotyczący pertaining to labour laws dotyczący

prawa pracy

pervert 1. dewiant, zboczeniec 2. od-stępca

perversion 1. zboczenie, perwersja

2.    wypaczenie

petition 1. podanie, petycja 2. wniosek, pozew, skarga 3. prośba

petition in bankruptcy wniosek o ogłoszenie upadłości

petitioner 1. osoba składająca petycję, petent, wnioskodawca 2. strona powodowa (UK)

petty drobny, mało znaczący

petty offence wykroczenie

physical fizyczny, cielesny, materialny

physical count spis z natury

physical defect wada fizyczna

picket pikieta, pikietować

mass picket pikieta masowa

peaceful picket pikieta pokojowa

pickpocket kieszonkowiec, złodziej kieszonkowy

piece sztuka, egzemplarz, kawałek, okaz

piece work praca akordowa

piece work pay płaca akordowa

piece-worker robotnik pracujący na akord

pillory pręgierz, dyby

pimp alfons, sutener, stręczyciel, naganiacz

place (noun) 1. miejsce, miejscowość

2.    mieszkanie 3. posada

place of burial miejsce spoczynku zmarłego

place of destination miejsce przeznaczenia

first place of destination pierwsze miejsce przeznaczenia

place of dispatch miejsce wysyłki

place of residence miejsce zamieszkania / pobytu

place of supply of goods miejsce dostawy towarów

place where the performance is to be made miejsce spełnienia świadczenia

place (verb) ulokować, złożyć

place a loan ulokować pożyczkę

place in a warehouse złożyć na skład placement 1. stanowisko, posada 2.

przydział, zatrudnienie, mianowanie 3. umieszczenie, umiejscowienie 4. lokata

placement service pośrednictwo pracy plagiarise popełniać plagiat

plagiarism plagiat

plaintiff powód, strona wnosząca pozew plan (verb) planować, zamierzać, programować, sporządzać plan

plan (noun) plan, zamierzenie, program city plan plan zagospodarowania master plan plan zagospodarowania to announce the plan ogłosić plan to examine the plan by an expert poddać plan badaniu biegłego

to file the plan with the registry court zgłosić plan do sądu rejestrowego

planning planowanie

plea 1. prośba, apel 2. wywód obrońcy, obrona sądowa (w procesie cywilnym) 3. zarzut (wysuwany w obronie) 4. twierdzenie, argument 5. powództwo, skarga 6. usprawiedliwienie, pretekst 7. odpowiedź oskarżonego, w której oświadcza, czy przyznaje się do winy

plea bargaining negocjacje między oskarżeniem a oskarżonym w sprawie wyniku procesu

plea in mitigation wniosek o uwzględnienie okoliczności łagodzących przy orzekaniu wymiaru kary

plea of necessity zarzut ubóstwa

plea of nolo contendere brak deklaracji co do winy/sprawstwa ze strony oskarżonego

plea-agreement meeting posiedzenie, na którym sędzia podejmuje decyzję o akceptacji lub odrzuceniu plea bargain plead 1. stawiać zarzut, zarzucać 2. bronić się w sprawie, odpowiadać na zarzuty aktu oskarżenia 3. błagać, prosić 4. powoływać się 5. argumentować

plead guilty przyznać się do winy to plead innocent / to plead not guilty nie przyznać się do winy

pleadings 1. pisemne oświadczenia stron 2. przewód sądowy 3. pisma procesowe

pledge (noun) 1. zastaw, gwarancja, rękojmia, zabezpieczenie 2. przyrzeczenie, zobowiązanie, deklaracja

pledge by registration zastaw rejestrowy pledge deposited in a bank zastaw bankowy

pledge of chattels zastaw na rzeczach ruchomych

pledge of goods zastaw na towarach

pledge of movables zastaw na rzeczach ruchomych

pledge recorded in a ship register zastaw rejestrowy do rejestru okrętowego

pledge (verb) zastawić coś u kogoś

pledge a right ustanowić zastaw na prawach

pledgee zastawnik, osoba przyjmująca zastaw

pledger zastawca, osoba dająca zastaw

police policja

military police żandarmeria wojskowa police surveillance dozór policyjny

policy 1. polityka, linia postępowania, kierunek, kurs 2. roztropność, dyplomacja, rozsądek

tax / taxation policy polityka podatkowa

policy of taxation polityka podatkowa

Polish Combined Nomenclature of Go-ods in Foreign Trade Polska Scalona Nomenklatura Towarowa Handlu Zagranicznego

political 1. polityczny 2. pragmatyczny, praktyczny

political strike strajk polityczny

poll 1. ankieta, badanie opinii publicznej 2. głosowanie, wybory 3. wyniki głosowania 4. lista wyborcza 5. lokal wyborczy

poll tax podatek pogłówny, pogłówne, podatek wyborczy

pollution 1. zanieczyszczenie, skażenie

2.    skalanie, zbezczeszczenie

air pollution zanieczyszczenie powietrza

environmental pollution zanieczyszczenie środowiska

to limit pollution ograniczać zanieczyszczenie

water pollution zanieczyszczenie wody

port port

port of entry port celny

portion część, porcja

portion of the estate część ułamkowa spadku

possess 1. posiadać, mieć w posiadaniu

2.    władać, rozporządzać 3. opętać

possess in the name of somebody mieć w cudzym posiadaniu

possess lawfully posiadać słusznie, legalnie

possess unlawfully posiadać niesłusznie, nielegalnie

possession 1. posiadanie 2. władanie

3.    rzecz posiadana

actual possession posiadanie faktyczne

apparent possession posiadanie jawne, oczywiste

autonomous possession posiadanie samoistne

constructive possession posiadanie domniemane / dorozumiane

continuity of possession ciągłość posiadania

defective possession posiadanie wadliwe

disturbed possession posiadanie zakłócone

faulty possession posiadanie wadliwe fictitious possession posiadanie fikcyjne

independent possession posiadanie samoistne

lost possession posiadanie utracone restored possession posiadanie przywrócone

right of possession prawo posiadania sole possession posiadanie wyłączne to acquire possession nabyć, uzyskać posiadanie

to be in possession of być w posiadaniu, mieć w posiadaniu

to claim possession rościć sobie prawo do posiadania

to come into possession of wejść w posiadanie jakieś rzeczy

to disturb somebody’s possession przeszkadzać komuś w posiadaniu, zakłócić czyjeś posiadanie

to exercise rights of possession wykonywać posiadanie

to have oneself put in the possession of something wejść w posiadanie jakieś rzeczy

to relinquish possession porzucić posiadanie

to take possession of something wzięcie w posiadanie

transfer of possession przekazanie, delegacja posiadania

undisturbed possession posiadanie niezakłócone

possession without due permit posiadanie bez wymaganego zezwolenia

possessor posiadacz, właściciel

dependent possessor posiadacz zależny

post etat, stanowisko, posada

competition for a post konkurs na stanowisko

fit / qualified for the post nadający się na stanowisko

senior / leading post stanowisko kierownicze

to accept a post przyjąć oferowane stanowisko

to appoint someone to the post of mianować na stanowisko

to fill a post obsadzić stanowisko

to qualify for a post nadawać się na dane stanowisko

to take the post przyjąć oferowane stanowisko

to vacate a post zwolnić stanowisko post-date postdatować

postal rule zasada, wg której o zawarciu umowy decyduje moment wysłania oświadczenia o przyjęciu oferty, teoria wysłania

posthumous 1. (o odznaczeniu) pośmiertny 2. (o dziecku) urodzony po śmierci ojca

posting 1. księgowanie, zapis księgowy

2.    nadanie na pocztę, wysyłka pocztą

posting date data księgowania

post-mortem (examination) autopsja, sekcja zwłok, obdukcja zwłok

postponed odroczony, odłożony postponed tax odroczony podatek postponement odroczenie, odłożenie, zwłoka

postponement of old-age benefits odroczenie świadczeń emerytalnych

postponement of the liquidation of the bankruptcy estate wstrzymanie likwidacji masy upadłości

power 1. pełnomocnictwo, uprawnienie, moc, władza 2. zdolność, uzdolnienie

3.    potęga, mocarstwo 4. zasilanie 5. energia 6. możność, możliwość plenary power pełnomocnictwo generalne

to extend powers rozszerzyć uprawnienia

power of attorney pełnomocnictwo durable power of attorney pełnomocnictwo trwałe (USA)

irrevocable power of attorney pełnomocnictwo nieodwołalne

passive power of attorney pełnomocnictwo bierne

power of attorney ad litem pełnomocnictwo procesowe

power of attorney by private instrument pełnomocnictwo prywatne

power of attorney for customs agency pełnomocnictwo dla agencji celnej

power of attorney for delivery / service pełnomocnictwo do doręczeń

power of attorney to act in customs affairs pełnomocnictwo do działania w sprawach celnych

power of attorney to establish a limited liability company pełnomocnictwo do zawiązania spółki z o.o.

power of attorney to perform legal acts pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych

power of attorney to transfer owner-ship to real estate pełnomocnictwo do przeniesienia własności nieruchomości

power to detain prawo do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci tymczasowego aresztowania podejrzanego

power to enter and search premises prawo do przeszukiwania pomieszczeń

power to question prawo do przesłuchania

power to represent prawo reprezentowania

power to sign prawo podpisu

power to stop and search prawo do zatrzymywania i przeszukiwania osób

preamble 1. preambuła, wstęp, wprowadzenie, przedmowa 2. nagłówek komunikatu

precarious 1. niebezpieczny, ryzykowny

2.    niepewny, wątpliwy, przypadkowy

precatory zawierający prośbę / życzenie precatory trust wiążące polecenie zawarte w testamencie

precedent precedens, prejudykat

to set a precedent ustanawiać precedens

preclude wykluczać, nie dopuszczać, uniemożliwiać

preclusion wykluczenie, niedopuszczenie, uniemożliwienie

predicate (noun) predykat

predicate (verb) orzekać, twierdzić

to be predicated on / upon sth zostać opartym / opierać się na czymś

predication predykacja

pre-emption 1. pierwokup, prawo pierwokupu 2. udaremnienie

pre-emptive dotyczący pierwokupu

pre-emptive right prawo pierwokupu, prawo poboru

pre-sentence report raport przedwyro-kowy

preference preferencja, uprzywilejowanie

preference share akcja uprzywilejowana

preferential uprzywilejowany, preferencyjny

preferential creditor wierzyciel uprzywilejowany

preferential debt wierzytelność uprzywilejowana

preferential legacy zapis uprzywilejowany, zapis naddziałowy

preferential offer oferta specjalna, preferencyjna

preferential rate stawka celna preferencyjna

preferential tariff cło preferencyjne prejudge przesądzać, osądzać z góry prejudice 1. uprzedzenie, negatywne nastawienie 2. stronniczość 3. uszczerbek, szkoda

prejudicial szkodliwy, krzywdzący, szkodzący

preliminary wstępny, przedwstępny, przygotowujący, przygotowawczy

preliminary contract umowa przedwstępna

preliminary hearing przesłuchanie wstępne

preliminary meeting of creditors wstępne zgromadzenie wierzycieli

preliminary tax return zeznanie podatkowe wstępne

preliminary work roboty przygotowawcze

premises 1. lokal, pomieszczenie 2. teren, obiekt 3. nieruchomości wymienione w akcie przenoszącym własność business premises lokal handlowy residential premises lokal mieszkalny

to engage premises zajmować lokal to hand over the premises przekazać lokal

to vacate the premises zwolnić lokal premises of a company lokal spółki premium 1. premia, nagroda 2. składka

ubezpieczeniowa 3. ażio

premium bond obligacja premiowa

premium on issue premia emisyjna preparation 1. sporządzanie, przygoto

wanie 2. gotowość 3. preparat

preparatory przygotowawczy, wprowadzający, wstępny

preparatory measure czynność prawna przygotowawcza

prescription 1. przedawnienie 2. przepis, zarządzenie, polecenie

prescription under the statute of limi-tation podleganie przedawnieniu

present (verb) przedstawić, prezentować, pokazywać

present goods przedstawić towary

present goods to the customs authori-

ty przedstawić towary organowi cel

nemu

presenter okaziciel, prezenter

presentment 1. przedstawienie, okaza

nie 2. opis, sprawozdanie 3. oświadczenie przysięgłych

preside over przewodniczyć, kierować

president prezes, prezydent, przewod

niczący

president of the management board

prezes zarządu

presiding judge przewodniczący składu orzekającego

presume 1. przypuszczać 2. zakładać

3.    domniemywać

presumption 1. przypuszczenie 2. założenie 3. domniemanie

presumptive domniemany, przypuszczalny

presumptive heir spadkobierca domniemany

pretermit pomijać, nie uwzględniać, zaniedbywać

pretrial przedprocesowy

pretrial custody tymczasowe areszto

wanie

pretrial proceedings postępowanie przedsądowe, postępowanie przygotowawcze

prevail 1. mieć moc prawną, zobowiązywać (o przepisach) 2. zapanować, zwyciężyć, uzyskać przewagę 3. być powszechnym, panować, dominować

prevent zapobiegać, uniemożliwiać

prevent occupational diseases zapobiegać chorobom zawodowym

preventative profilaktyczny

preventative health care profilaktyczna opieka zdrowia

preventative health protection profilaktyczna ochrona zdrowia

prevention zapobieganie, profilaktyka,

prevention and resolution of contentio-us matters zapobieganie i rozwiązywanie spraw spornych

price cena, kurs

closing price kurs zamknięcia indicative opening price Teoretyczny Kurs Otwarcia (TKO)

issue price kurs emisyjny

making-up price kurs rozliczeniowy non-transactional price kurs nie-transakcyjny

opening price kurs otwarcia settlement price kurs rozliczeniowy single price kurs jednolity

price brackets dopuszczalne wahanie kursu, widełki

price variation limits dopuszczalne wahanie kursu, widełki

price / book value ratio c / wk (cena / wartość księgowa)

price / earnings ratio c / z (cena / zysk) prima facie na pierwszy rzut oka

primary pierwotny, podstawowy, główny, zasadniczy, prymarny

primary market rynek pierwotny

principal (noun) 1. główny zobowiązany 2. zleceniodawca

principal (adjective) główny, nominalny

principal debtor dłużnik główny

principal on a contract of indemnity współporęczyciel

principal repayment rata kapitałowa

principle zasada, reguła

principle of equality of employees zasada równości pracowników

principle that employment relation is to be entered into freely zasada swobody nawiązania stosunku pracy

prior uprzedni, wcześniejszy

prior written consent uprzednia pisemna zgoda

prison więzienie, zakład karny

open prison zakład karny otwarty

top security prison zakład karny o zaostrzonym rygorze

prison labour praca więźniów

Prison Service Służba Więzienna

private 1. prywatny, osobisty 2. pozasą

dowy 3. poufny 4. ustronny

private attorney pełnomocnik pozasądowy

private limited company spółka osobowa z ograniczoną odpowiedzialnością

private loan pożyczka prywatna

private placement subskrypcja prywatna

private property własność prywatna

private subscription subskrypcja prywatna

privatisation prywatyzacja

privilege 1. przywilej 2. zaszczyt

3.    uprzywilejowanie 4. immunitet

5.    ulga podatkowa

privileged 1. uprzywilejowany 2. poufny 3. zaszczycony

privileged operation operacja uprzywilejowana

privileged will testament uprzywilejowany

privity 1. stosunek (np. prawny) 2. wiedza, znajomość 3. więzy (np. krwi)

privity of contract doktryna privity of contract, stosunek umowny

probable cause to believe uzasadnione podstawy do podejrzeń

probate 1. poświadczenie autentyczności testamentu 2. poświadczenie, uwierzytelnienie, zatwierdzenie

probation 1. staż, okres próbny 2. pro-bacja, zawieszenie wykonania wyroku 3. kuratela nad przestępcą, nadzór ochronny

probation officer funkcjonariusz ds. probacji, kurator

procedural formalny, proceduralny

procedural irregularities uchybienia proceduralne

procedure 1. tryb, procedura 2. postępowanie 3. zabieg

to declare goods for a procedure zgłosić towar do procedury

to place goods under a procedure objąć towary procedurą

proceedings 1. postępowanie 2. obchody, uroczystości 3. obrady, prace, zebranie 4. protokół, sprawozdanie completion of proceedings ukończenie postępowania

discontinuance of proceedings umorzenie postępowania

to close proceedings zamknąć postępowanie

to commence proceedings wszcząć postępowanie

to complete proceedings ukończyć postępowanie

to discontinue proceedings umorzyć postępowanie

to institute proceedings wszcząć / otworzyć postępowanie

to open proceedings otworzyć postępowanie

to quash proceedings uchylić postępowanie

to reopen proceedings wznowić postępowanie

to stay proceedings zawiesić postępowanie

proceedings for declaration of ban-kruptcy postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości

proceedings to secure assets postępowanie zabezpieczające

proceeds dochód, przychód, wpływy, zarobki

process (noun) 1. proces, postępowanie 2. tok, przebieg

processing 1. przetwarzanie, obróbka

2.    rozpatrywanie

inward-processing uszlachetnianie czynne

outward-processing uszlachetnianie bierne

processing of goods przetwarzanie towarów

processing under customs supervision przetwarzanie pod kontrolą celną

process-server doręczyciel pism sądowych (np. wezwań)

proclamation ogłoszenie, proklamacja

proclamation of a strike ogłoszenie strajku

procurator 1. pełnomocnik, prokurent, zastępca 2. prokurator (rzymski)

Procurator Fiscal prokurator okręgowy

Szkocji, okręgowy oskarżyciel publiczny

procure 1. stręczyć, uprawiać stręczy-cielstwo 2. uzyskać, otrzymać, zdobyć

procurement 1. stręczycielstwo 2. dostarczanie, zaopatrywanie, zaopatrzenie 3. zdobywanie, otrzymywanie

procurement of prostitution stręczy-cielstwo

procurer stręczyciel

product 1. produkt, wyrób 2. wynik, wytwór

compensating product produkt kompensacyjny

mineral product produkt mineralny processed product produkt przetworzony

vegetable product produkt roślinny product extracted from the seabed produkt wydobyty z dna morskiego

product extracted from the subsoil produkt wydobyty z wnętrza ziemi

product of fishing produkt uzyskany przez rybołówstwo

product of hunting produkt uzyskany przez polowanie

productivity wydajność, produktywność

work productivity wydajność pracy productivity of labour wydajność pracy profession 1. zawód, fach, profesja

2.    oświadczenie, deklaracja, wyznanie, zapewnienie

access to a profession dostęp do zawodu

artistic profession zawód artysty catering profession pracownik gastronomii

health care profession personel służby zdrowia

legal profession zawód prawniczy liberal profession zawód wolny literary profession zawód literata technical profession personel techniczny

the professions wolne zawody scientific profession personel naukowo-techniczny

tourist profession pracownik turystyki

to exercise a profession wykonywać zawód

professional zawodowy

professional association organizacje zawodowe

professional conduct etyka zawodowa professional ethics etyka zawodowa professional partnership spółka partnerska

professional secret tajemnica zawodowa professional society izba zawodowa professional soldier żołnierz zawodowy profit 1. zysk, zarobek 2. pożytek, ko

rzyść

profit and loss account rachunek zysków i strat

profit falling to a partner / sharehol-der zysk przypadający udziałowcowi

profit sharing udział pracowników w zyskach

profiteer paskarz, spekulant

profits 1. zyski 2. pożytki, korzyści allocation of profits podział zysków distributable profit zysk do podziału

distribution / division of profits podział zysków

level of profit poziom zysku payment of profits wypłata zysku to earn a profit wypracować zysk

to participate in profits uczestniczyć w zysku

to receive as profit pobrać tytułem zysku

to receive in respect of profit pobrać tytułem zysku

profits of a neighbouring piece of land pożytki gruntu sąsiadującego

profits of a pledged thing pożytki rzeczy obciążonej zastawem

profits of a thing pożytki rzeczy profits tax podatek od zysków progressive progresywny progressive tax podatek progresywny prohibit zakazać, zabraniać

prohibition 1. zakaz, zabranianie 2. prohibicja

prohibition of competition zakaz konkurencji

prohibition to leave the country zakaz opuszczania kraju

prohibitive prohibicyjny, zakazujący prohibitive tariff cło prohibicyjne project 1. projekt, plan 2. zamierzenie, przedsięwzięcie, inwestycja 3. referat (w szkole)

promise 1. przyrzeczenie, obietnica 2. promesa

promise of a donation przyrzeczenie darowizny

promisee 1. osoba otrzymująca obietnicę / przyrzeczenie 2. wierzyciel

promiser / promisor obiecujący, pro-mitent

promoter 1. założyciel 2. organizator, patron 3. wnioskodawca ustawy

promoter certificate świadectwo założycielskie

promotion 1. awans 2. wspieranie, propagowanie 3. promocja, reklama 4. zakładanie, organizowanie

proof 1. dowód 2. przeprowadzenie dowodu, wykazanie 3. korekta drukarska burden of proof ciężar dowodu

proof beyond a reasonable doubt dowód niewątpliwy, dowód ponad uzasadnioną wątpliwość

proof of damage dowód na istnienie szkody

proof of debt zabezpieczenie wierzytelności

proof of service dowód doręczenia dokumentu / wezwania

proper właściwy, odpowiedni, stosowny, prawidłowy

proper use użytkowanie właściwe

property 1. mienie, majątek 2. własność abandoned property porzucone mienie, porzucona własność

absolute property pełna własność acquisition of property nabycie mienia

after-acquired property nieruchomość nabyta po dacie ustanowienia hipoteki, będąca automatycznie dodatkowym jej zabezpieczeniem

agricultural real property nieruchomość rolnicza

assessable property własność podlegająca opodatkowaniu

crime against property przestępstwo przeciwko mieniu

encumbered property własność obciążona

heirless property bezdziedziczna własność

joint property współwłasność literary and artistic property własność literacka i artystyczna

public property własność publiczna, własność państwowa, własność społeczna

real property nieruchomość

restitution of property zwrot własności

social property własność społeczna tangible property dobra materialne

title to real property tytuł / prawo do nieruchomości

to encumber / mortgage a property obciążyć nieruchomość hipoteką

to renounce property zrzec się własności

urban property własność miejska value of the property wartość majątku

property (appraisal) expert rzeczoznawca majątkowy

property line granica nieruchomości

property of the bankruptcy estate

skład masy upadłości

identification of the property of the bankruptcy estate ustalanie składu masy upadłości

property right prawo majątkowe

property tax podatek od majątku, podatek majątkowy

property valuer rzeczoznawca majątkowy

prophylactic profilaktyczny

prophylactic meals and drinks posiłki profilaktyczne i napoje

proportional proporcjonalny

proportional leave urlop proporcjonalny

proposal propozycja, oferta

to file an arrangement proposal zło

żyć propozycję układową

to submit an arrangement propo-sal złożyć propozycję układową

proposal to restructure propozycja restrukturyzacji

propound 1. przedkładać, wysuwać

2.    przedstawiać do sądowego zatwierdzenia

propound a will przedkładać testament do zatwierdzenia

proprietary 1. majątkowy, będący własnością 2. markowy, firmowy, zastrzeżony prawnie

proprietary claim roszczenie majątkowe

proprietary item przedmiot majątkowy

proprietor 1. właściciel, posiadacz 2. gospodarz

proprietorship 1. własność, prawo własności 2. własność ziemska

proprietorship register rejestr nieruchomości, księga wieczysta

proprietress 1. właścicielka, posiadaczka 2. gospodyni

prosecute 1. oskarżać, występować w charakterze oskarżyciela 2. zaskarżać, podawać do sądu, ścigać, wnosić oskarżenie przeciwko komuś, wnosić sprawę do sądu

prosecuting attorney prokurator, oskarżyciel publiczny

prosecution 1. ściganie sądowe 2. dochodzenie sądowe 3. oskarżenie (przedstawienie oskarżenia) 4. oskarżyciel, strona oskarżająca

prosecutor prokurator, oskarżyciel Crown prosecutor oskarżyciel / prokurator Korony (Anglii i Walii)

public prosecutor oskarżyciel publiczny

prosecutrix oskarżycielka

prospective przyszły, potencjalny, ewentualny

prospective obligation zobowiązanie przyszłe

prospectus 1. prospekt 2. broszura, ulotka 3. informator uczelni

introduction prospectus prospekt emisyjny

pathfinder prospectus prospekt emisyjny ogólny

to approve a prospectus zatwierdzić prospekt emisyjny

to publish a prospectus opublikować prospekt emisyjny

to submit a prospectus przedłożyć prospekt emisyjny

protect chronić, ochraniać, bronić, zabezpieczać

protect the health and life of employees chronić życie i zdrowie pracowników

protection ochrona, zabezpieczenie, opieka

protection against hazards / risks ochrona przed zagrożeniami

protection during justified absence from work ochrona w trakcie usprawiedliwionej nieobecności w pracy

protection of those approaching pen-sionable age ochrona przedemerytalna

protective ochronny, zabezpieczający, opiekuńczy

protective equipment sprzęt ochronny protective tariff cło ochronne, protek

cyjne

protective working clothes odzież robocza

protest (noun) protest, sprzeciw, zastrzeżenia

to escalate a protest zaostrzyć protest

to suspend a protest zawiesić protest protest strike strajk protestacyjny provincial 1. rejonowy 2. wojewódzki provincial council sejmik województwa provision 1. przepis, postanowienie,

klauzula, warunek 2. zapewnienie, zabezpieczenie, zaspokojenie potrzeb

3.    zaopatrzenie, dostawa, prowiant, zapasy żywności

provisions on tax law przepisy prawa podatkowego

proxy 1. pełnomocnictwo 2. pełnomocnik

proxy granted in order to act pełnomocnictwo do dokonania czynności

public publiczny, państwowy, powszechny, społeczny

public auction sprzedaż przez licytację publiczną

public building budynek państwowy, budynek użyteczności publicznej

public holiday święto państwowe

public limited company (PLC) (UK)

publiczna spółka akcyjna z o.o.

public property własność publiczna, państwowa

public radio and television company spółka publicznej radiofonii i telewizji

public sale sprzedaż przez licytację publiczną

public sale of real estate sprzedaż publiczna nieruchomości

public sector employee pracownik sfery budżetowej

public sector pay płaca sfery budżetowej

public service employee pracownik

służby publicznej

public works roboty publiczne

public property własność społeczna

punish 1. karać 2. źle traktować

punish someone for a crime ukarać kogoś za zbrodnię

punishable karalny, podlegający karze

punishability karalność

punishment kara

crime and punishment zbrodnia i kara to administer / to mete out punish-ment wymierzać karę

to deserve punishment zasługiwać na karę

punitive karny, karzący

punitive damages odszkodowanie re-

torsyjne

purchase (verb) nabywać / nabyć, kupować / kupić

purchase tax podatek od nabycia praw własności

pursuance 1. wykonanie, wypełnienie, realizacja, dążenie 2. kontynuowanie in pursuance of something zgodnie z czymś, stosownie do czegoś, w celu realizacji czegoś

pursue 1. dochodzić, ścigać 2. prześladować 3. realizować (plan) 4. dążyć do osiągnięcia 5. kontynuować, prowadzić dalej (np. dyskusję)

pursue a claim dochodzić roszczenia pursuit dochodzenie, pościg, pogoń pursuit of claims dochodzenie roszczeń purview 1. zakres dokumentu prawnego

(ustawy), właściwy tekst ustawy 2. zakres kompetencji 3. zakres prawa

put another in fear wywołać u kogoś strach, wywołać u kogoś obawę

putative domniemany, przypuszczalny putative father domniemany ojciec

putative marriage domniemane małżeństwo (zawarte w dobrej wierze, ale nieważne)

qualification 1. kwalifikacje 2. zastrzeżenie, ograniczenie 3. cenzus 4. kwalifikowanie

accounting qualifications kwalifikacje do prowadzenia księgowości

appropriate qualifications odpowiednie kwalifikacje

excellent qualifications doskonałe kwalifikacje

improvement of qualifications podnoszenie kwalifikacji

management level qualifications kwalifikacje do objęcia stanowiska kierowniczego

necessary qualifications konieczne kwalifikacje

sufficient qualifications wystarczające kwalifikacje

to examine the qualifications sprawdzić kwalifikacje

to improve qualifications podnieść swoje kwalifikacje

to require qualifications wymagać kwalifikacji

qualification certificate świadectwo kwalifikacyjne

qualified 1. wykwalifikowany 2. zawierający ograniczenie

qualified majority większość kwalifikowana

qualified property własność ograniczona quantity wielkość, ilość

quash uchylać, unieważniać, anulować

quash the conviction uchylić wyrok w przedmiocie winy

quash the sentence uchylić wyrok w przedmiocie kary

quashing uchylenie, unieważnienie, anulowanie

quashing of the bankruptcy proceed-ings uchylenie postępowania upadłościowego

Queen’s Bench Division Wydział Ławy Królewskiej

Queen’s Speech mowa tronowa

question 1. zapytanie, pytanie 2. wątpliwość 3. kwestia, sprawa

Question Time czas na interpelacje

quiet spokojny, niezakłócony

quiet possessor posiadacz spokojny, niezakłócony

quiet enjoyment niezakłócone korzystanie, posiadanie spokojne

quitclaim zrzeczenie się, zrzeczenie się prawa, odstąpienie

quitclaim deed akt zrzeczenia się

quittance 1. uwolnienie (od czegoś)

2.    kwit, pokwitowanie 3. spłata (długu) quorum kworum, komplet, quorum absence of quorum brak kworum

to ascertain that there is a quorum

sprawdzić kworum

to form a quorum stanowić kworum to have a quorum stanowić kworum quota 1. kontyngent 2. udział, część

3.    kwota

tariff quota kontyngent taryfowy

to exceed / to overrun the quota przekroczyć kontyngent

quotation 1. oferta cenowa, wycena

2.    notowanie (kursów akcji) 3. cytat, cytowanie

quote 1. cytować, przytaczać 2. oceniać, szacować 3. kwotować

quotient iloraz, współczynnik

racial rasowy

racial discrimination dyskryminacja rasowa

racially motivated crime przestępstwo na tle rasowym

racism rasizm

racket 1. oszustwo, krętactwo, nieuczciwe praktyki, szwindel, geszeft, działalność nielegalna, machlojki 2. szantaż, wymuszenie 3. gang, organizacja przestępcza 4. łatwy zarobek

racketeer kanciarz, reketier, gangster, szantażysta, oszust, spekulant

radiation promieniowanie, radiacja

radioactive promieniotwórczy

radioactive agents środki promieniotwórcze

raid 1. obława (policyjna), łapanka 2. napad, najazd 3. tendencja do sztucznego zaniżania kursu

raise 1. podnosić 2. wychowywać (dziecko) 3. hodować, uprawiać 4. zwiększać, podwyższać 5. zaciągać (pożyczkę)

raise taxes 1. podnosić podatki 2. pobierać podatki

ransom 1. okup 2. zwolnienie za okupem 3. wybawienie, odkupienie

ransom note żądanie okupu

rate 1. stopa 2. stawka 3. wskaźnik

rate of absenteeism wskaźnik absencji rate of unemployment stopa bezrobocia rate of work tempo pracy

rate of yield współczynnik produktywności

ready gotowy, przygotowany

ready for delivery gotowy do dostawy

real prawdziwy, rzeczywisty, faktyczny, realny

real estate własność nieruchoma, nieruchomość

accessory to real estate przynależność nieruchomości

real estate agency agencja obrotu nieruchomościami

real estate agent agent handlu nieruchomościami

real estate of the partnership nieruchomość spółki

real estate spatial development zagospodarowanie przestrzenne

real estate tax podatek od nieruchomości real evidence dowód rzeczowy real wages płaca realna

realisation spieniężenie, wyprzedaż

realisation of a bankrupt’s assets wyprzedaż z powodu upadłości

realisation of the estate spieniężenie masy spadkowej

reasonable umiarkowany, rozsądny, uzasadniony

reasonable fear uzasadniona obawa reasonable force uzasadniona siła reasonable grounds for believing uzasadnione podstawy do podejrzeń reasonable rent czynsz umiarkowany reasons for discontinuation of pro-

ceedings przyczyny umorzenia postępowania

reasons to have a contract set aside przesłanki do uchylenia się od skutków prawnych umowy

rebut odpierać (krytykę), obalać, odrzucać

rebut a presumption obalić domniemanie

rebuttal 1. odparcie (krytyki, zarzutu), odrzucenie 2. replika (pozwanego)

3.    obalenie

rebuttal of a presumption obalenie domniemania

recall 1. odwołać, wycofać 2. przypominać sobie

recall a donation odwołać darowiznę

recall an employee from leave odwołać pracownika z urlopu

recant 1. odwoływać, wycofywać 2. wyrzekać się (wiary)

recant one’s earlier testimony odwołać wcześniejsze zeznania

recaption odzyskanie posiadania, ponowne zajęcie, repryza

receipt 1. pokwitowanie 2. rachunek

3.    odbiór 4. rewers

copy of receipt kopia rachunku

to draw up a receipt wystawić rachunek

to give / issue a receipt wydać pokwitowanie

to make out a receipt wypisać pokwitowanie

to obtain a receipt otrzymać pokwitowanie

to produce a receipt przedstawić / okazać pokwitowanie

to receive a receipt otrzymać pokwitowanie

to write out a receipt wypisać pokwitowanie

receipt book kwitariusz

receipt in full otrzymanie, odbiór, potwierdzenie odbioru, pokwitowanie

receipt of delivery pokwitowanie odbioru dostawy

receipt of payment of the sum due pokwitowanie zapłaty dłużnej sumy

receivable wierzytelność

receivable which is due and payable wierzytelność wymagalna

receive 1. odebrać 2. otrzymać

receive a loan otrzymać pożyczkę

receive as profit pobrać tytułem zysku

receive declarations for the principal odbierać oświadczenia dla zleceniodawcy

receive stolen goods zajmować się paserstwem

receive work odebrać dzieło

receiver 1. syndyk masy upadłości 2. administrator, kurator, zarządca 3. odbiorca 4. paser

receivership zarząd komisaryczny, zarząd przymusowy

receiving stolen goods paserstwo

reception odbiór, przyjęcie, recepcja

recipient 1. odbiorca, adresat 2. zdobywca (nagrody)

recipient company spółka przejmująca

reciprocal 1. wzajemny, obopólny, obustronny 2. odwrotny

reciprocal claims wierzytelności wzajemne

recitals część deklaratywna umowy

reckless pochopny, lekkomyślny, nieostrożny, nierozważny

recognisance 1. kaucja, poręczenie, zastaw, pisemne zobowiązanie wobec sądu 2. uznanie 3. rozpoznanie

reconciliation 1. pojednanie, pogodzenie, zgoda 2. uzgodnienie

reconciliation statement uzgodnienie konta

reconnaissance 1. rozpoznanie, diagnoza 2. zwiad, rekonesans

reconvict skazywać ponownie

record ewidencja, zapis, protokół, lista, akta

working record ewidencja czasu pracy

records of goods ewidencja towarów to keep records of goods prowadzić ewidencję towarów

records of working time ewidencja czasu pracy

recoupment potrącenie, kompensata, odliczenie należności wzajemnych

recourse 1. regres, prawo regresu 2. uciekanie się, ucieczka

recourse loan pożyczka gwarantowana

recover 1. odzyskać, rewindykować

2.    wyzdrowieć

recover the right to freely administer one’s assets odzyskać prawo swobodnego zarządzania majątkiem

recovery 1. odzyskiwanie, zwrot 2. wyzdrowienie 3. ożywienie, poprawa (gospodarki)

recovery of benefits odzyskiwanie świadczeń

recruitment przyjęcia do pracy, rekrutacja, nabór, werbunek

recusation wykluczenie sędziego pod zarzutem stronniczości

recuse odrzucać / wykluczać sędziego pod zarzutem stronniczości

redeem 1. wykupić, odkupić 2. amortyzować, umorzyć

redeem a pledge wykupić zastaw

redemption 1. wykup 2. amortyzacja, umorzenie

redemption loan pożyczka amortyzacyjna

redemption of a loan spłata / amortyzacja pożyczki

redemption of shares umorzenie udziałów

redress naprawienie, zadośćuczynienie, skorygowanie, wynagrodzenie

redress of the damage naprawienie szkody

reduce obniżać, zmniejszać, redukować, ograniczać, przeceniać, osłabiać, degradować

reduce tariffs obniżać cła

reduced charge zarzut o zmniejszonym ciężarze gatunkowym

reduction obniżka, zniżka, zmniejszenie, obniżenie

reduction in the purchase price obniżka ceny zakupu

reduction of share zmniejszenie udziału

reduction of working time obniżenie wymiaru czasu pracy / skracanie czasu pracy

reduction of / in the capital obniżenie kapitału

redundancy 1. redukcja zatrudnienia, zwolnienia grupowe 2. zlikwidowane miejsce pracy

redundant 1. bez pracy, zwolniony

2.    zbyteczny, zbędny, niekonieczny

re-examination ponowne rozpatrzenie

referee 1. sędzia odwoławczy, sędzia biegły (dysponujący wiedzą specjalistyczną) 2. arbiter 3. osoba mogąca wydać referencje

refill 1. uzupełniać 2. dolewać, dotan-kować

refill the stock uzupełniać zapas

refining uszlachetnianie, udoskonalenie

refining authorisation pozwolenie na uszlachetnianie

refining operation proces uszlachetniania

additional refining operation uzu-peł- niający proces uszlachetniania

refund zwrot pieniędzy, spłata

refund of a loan zwrot pożyczki

refute odpierać, obalać (teorie), zbijać (dowody)

refute an allegation odpierać zarzuty

refusal odmowa

refusal, without good cause, to answer any question odmowa odpowiedzi na pytania bez podawania przyczyny

refusal to re-employ odmowa ponownego zatrudnienia

refuse odmawiać, odrzucać

regain odzyskać / odzyskiwać

register rejestr, księga, spis, wykaz, lista, dziennik

cheque register rejestr czeków commercial register (PL) rejestr handlowy

deletion from the register skreślenie z rejestru

entry into the register wpis do rejestru

expunging from the register skreślenie z rejestru

extract from the register wyciąg z rejestru

tax lien register rejestr zastawów skarbowych

to file in register zgłosić do rejestru to strike off the register wykreślić z rejestru

voucher register rejestr kasowy register of accidents at work rejestr

wypadków przy pracy

Register of Companies (UK) rejestr handlowy

register of shares księga udziałów

registered 1. rejestrowy, zarejestrowany 2. imienny 3. polecony

registered mail poczta polecona registered partnership spółka jawna registered security papier wartościowy

imienny

registered share akcja imienna registered trader kupiec rejestrowy registrar rejestrator, archiwariusz, re-gistrator

Registrar of Companies kierownik brytyjskiego urzędu rejestrowego spółek registration rejestracja, zarejestrowanie registration files akty rejestrowe registry (adjective) rejestrowy registry court sąd rejestrowy registry (noun) registratura, urząd, sekretariat

regular 1. stały, regularny, średni 2. poprawny, przepisowy, standardowy

regular work praca stała

regulation 1. przepis, zasada, uregulowanie prawne, reguła prawna 2. normowanie, regulacja 3. uporządkowanie regulations regulamin, przepisy prawne, zarządzenia, rozporządzenia

rehabilitation of offenders resocjalizacja sprawców

reimbursement refundacja, zwrot kosztów / wydatków

reinforcement zbrojenie, wzmocnienie, umocnienie

reinstatement przywrócenie do pracy / na stanowisko

reject odrzucić, odmawiać przyjęcia reject an inheritance odrzucić spadek rejection odrzucenie, odmowa

relation 1. stosunek 2. krewny, rodzina

3.    związek, powiązanie

employment relation stosunek pracy relationship 1. stosunek, stosunki 2. zwią

zek, powiązanie 3. pokrewieństwo, powinowactwo

employment relationship stosunek pracy

master and servant relationship stosunek pracy

to arrange the legal relationship ułożyć stosunek prawny

work relationship stosunek pracy

relationship between employer and employee stosunek pracy

relationship of dependence stosunek zależności

release (verb) 1. zwalniać, wydać 2. pokwitować

release assets and liabilities wydać mienie

release for circulation at a x customs rate dopuścić do obrotu z zastosowaniem x stawki celnej

release from prison zwolnić z zakładu karnego

release goods zwalniać towary, wydać towar

release the management board / board of directors pokwitować / udzielić pokwitowania zarządowi

release the subject of lease wydać przedmiot najmu

release the thing in a condition suitable for use wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku

release (noun) 1. dopuszczenie, zwolnienie 2. uwolnienie 3. oświadczenie, publikacja, opublikowanie, udostępnienie opinii publicznej

release for free circulation dopuszczenie do obrotu

release from debt zwolnienie z długu release of goods zwolnienie towarów

release on licence przedterminowe zwolnienie warunkowe

relevant market rynek właściwy

relief 1. ulga, zwolnienie 2. pomoc, zasiłek, zapomoga 3. środek ochrony prawnej (początkowo, orzekany przez sądy equity)

investment relief ulga inwestycyjna right to relief prawo do ulgi

tax relief ulga podatkowa

to acquire the right to relief nabyć prawo do ulgi

to award a relief in paying tax przyznać ulgę w zapłacie podatku

to be entitled to a relief być uprawnionym do ulgi

to grant reliefs udzielać ulg

to lose the right to relief utracić prawo do ulgi

to use a relief korzystać z ulgi

relief from duty zwolnienie od cła

partial relief from duty częściowe zwolnienie od cła

total relief from duty całkowite zwolnienie od cła

relinquish porzucać, zrzekać się, zaniechać, rezygnować

relinquish an inheritance zrzec się spadku

relinquish possession porzucać / porzucić posiadanie

reload przeładowywać, przeładować

remand centre areszt śledczy

remedy środek ochrony prawnej (początkowo orzekany w „zwykłych” sądach, tj. courts of law)

remit 1. umorzyć, darować (dług) 2. przesyłać, przekazywać 3. odsyłać, przekazywać (sprawę) 4. złagodzić, zmniejszyć (wymiar kary) 5. odpuszczać, przebaczać

remit a debt umorzyć dług

remit a case for retrial przekazać sprawę do ponownego rozpoznania

remittance przekaz (pieniężny), przelew, opłata, pokrycie należności

removal 1. zniesienie, usunięcie 2. przeprowadzka

removal from a job usunięcie z pracy

removal from a position usunięcie ze stanowiska

removal from office usunięcie z urzędu

removal of tariff zniesienie cła

remove 1. usuwać / usunąć 2. przeprowadzać się 3. wywozić, wynosić

4.    zdjąć

remove defects naprawić wady, usunąć braki

remove goods from the customs ter-ritory wyprowadzić / wyprowadzać towary z obszaru celnego

remunerated wynagrodzony

remunerated commission zlecenie odpłatne

remuneration 1. wynagrodzenie, zapłata 2. rekompensata

deductions from remuneration potrącenie z wynagrodzenia

lump sum remuneration wynagrodzenie ryczałtowe

maximum remuneration górna granica wynagrodzenia

no waiver of right to remuneration zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia

to determine the terms of remunera-tion ustalać warunki wynagradzania to establish / to fix remuneration ustalić wynagrodzenie

to pay remuneration wypłacić wynagrodzenie

to pay the agreed remuneration wypłacić uzgodnione wynagrodzenie

to specify the terms of remuneration ustalać warunki wynagradzania

remuneration during leave wynagrodzenie urlopowe

remuneration following reinstatement wynagrodzenie po przywróceniu do pracy

remuneration for salvage wynagrodzenie za ratownictwo

remuneration for work wynagrodzenie za pracę

remuneration in armed forces wynagrodzenie w wojsku

renounce zrzekać się / zrzec się, odstąpić, wyrzekać się, rezygnować

renounce a power of attorney zrzec się pełnomocnictwa

renounce inheriting zrzec się dziedziczenia

renounce ownership zrzec się własności renounce the contract odstąpić od umowy

renovation odnowienie

rent (verb) 1. dzierżawić, najmować

2.    oddać w najem, wydzierżawiać, pobierać czynsz, wynajmować

rent (noun) 1. czynsz, komorne 2. wynajem, najem 3. renta

annual rent czynsz roczny

base rent czynsz podstawowy

date of the payment of rent termin płatności czynszu

land / lease rent czynsz dzierżawny reasonable rent czynsz umiarkowany to be in arrears with payment of the rent dopuszczać się zwłoki z zapłatą czynszu

to fix the rent ustalić wysokość czynszu

to pay the rent on the date agreed uiszczać czynsz w terminie umówionym

rent increase podwyżka czynszu

rent owing czynsz zaległy

rentable square metre metr kwadratowy do wynajęcia

rental 1. najem 2. wypożyczalnia

bike rental wypożyczalnia rowerów car rental wypożyczalnia samochodów

residential rental czynsz za mieszkanie, opłata za lokal (USA)

rental agreement for non-residential premises umowa najmu lokalu użytkowego

rental property application podanie w sprawie zawarcia umowy najmu

renunciation 1. zrzeczenie się, odrzucenie, rezygnacja 2. wyrzeczenie się

renunciation of an inheritance odrzucenie spadku

renunciation of inheritance zrzeczenie się dziedziczenia

renunciation of ownership zrzeczenie się własności

reorganisation 1. reorganizacja 2. reforma, sanacja, naprawa

reorganisation law prawo naprawcze

repair napraw, remont

capital repairs remont kapitalny extraordinary repairs nadzwyczajne remonty / naprawy

minor repairs drobne naprawy running repair naprawa bieżąca slight repairs drobne naprawy

to be in need of repair wymagać remontu (o budynku)

to do repairs remontować

repair and construction work roboty remontowo-budowlane

repair naprawić, reperować, remontować

repairer’s lien zastaw naprawczy, prawo zastawu naprawionego mienia na zabezpieczenie pokrycia kosztów jego naprawy

repairs remont, naprawa

repayment 1. spłata, zwrot 2. odpłata, odwzajemnienie, rekompensata 3. nagroda

principal repayment rata kapitałowa security of loan repayment zabezpieczenie zwrotu pożyczki

repayment of a loan spłata pożyczki

repayment of debts in instalments rozłożenie spłaty długu na raty

repeal znosić, uchylać, unieważniać (ustawę, przepis), anulować, odwoływać, cofać

repeat offender recydywista

reply to the jury summons odpowiedź na wezwanie do sądu w charakterze sędziego przysięgłego

report 1. raport, sprawozdanie, relacja

2.    wykaz ocen

annual report raport roczny audit report raport oględzin condition report raport z badania directors’ report raport zarządu financial report sprawozdanie finansowe

to provide the financial report udostępnić sprawozdanie finansowe

report of the trustee sprawozdanie syndyka

repossess odzyskiwać posiadanie, odbierać, przejmować, zajmować

repossession odzyskanie posiadania, przejmowanie, zajmowanie

represent 1. reprezentować, przedstawiać 2. stanowić 3. oświadczać, zapewniać 4. opisywać, referować

represent a company as an attorney-

-in-fact reprezentować spółkę jako pełnomocnik

represent individually reprezentować samodzielnie

represent one’s principal reprezentować zleceniodawcę

representation 1. przedstawicielstwo, reprezentacja 2. oświadczenie 3. zażalenia, skargi 4. przedstawienie, okazanie 5. zastępstwo prawne

active representation przedstawicielstwo czynne

passive representation przedstawicielstwo bierne

right of representation prawo przedstawicielstwa

representation in customs cases przedstawicielstwo w sprawach celnych

representation in law courts przedstawicielstwo sądowe

representations and warranties oświadczenia stron (w umowie)

representative przedstawiciel, reprezentant

representative of the minister in charge of agriculture market przedstawiciel ministra właściwego do spraw rynków rolnych

representative of the minister in charge of economy przedstawiciel ministra właściwego do spraw gospodarki

representative of the minister in charge of financial institutions przedstawiciel ministra właściwego do spraw instytucji finansowych

representative of the minister in charge of the State Treasury przedstawiciel ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa

representative of the President of the Competition and Consumer Protec-tion Office przedstawiciel Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

representative of the President of the National Bank of Poland przedstawiciel Prezesa Narodowego Banku Polskiego

representative office przedstawicielstwo to establish a representative office otworzyć przedstawicielstwo

to open a representative office otworzyć przedstawicielstwo

reprimand nagana, reprymenda penalty of serious reprimand kara nagany

repudiate a contract uchylać się od wykonania zobowiązania umownego

repudiation uchylenie się od spełnienia świadczenia

request 1. prośba, życzenie, wniosek 2. wezwanie, żądanie 3. zapotrzebowanie, popyt

request for proposal obwieszczenie o przyjmowaniu ofert (na wykonanie zamówienia państwowego)

requirement 1. wymaganie, wymóg, żądanie 2. potrzeba, zapotrzebowanie

requisitioning of workers żądania pracowników

resale 1. odsprzedaż, odstąpienie 2. sprzedaż rzeczy używanych

rescind odwołać, uchylać, unieważniać, anulować, rozwiązywać, zrywać

rescission odwołanie, uchylenie, anulowanie, unieważnienie, rozwiązanie, zerwanie

rescission for breach wypowiedzenie umowy z powodu naruszenia jej postanowień (bez mocy wstecznej)

rescission of contract ubezskutecznie-nie umowy, unieważnienie umowy, odstąpienie od umowy (z mocą wsteczną)

research work praca badawcza

reservation 1. zastrzeżenie, wątpliwość

2.    rezerwacja 3. klauzula, zastrzeżenie reserve (noun) rezerwa, zapas

reserve capital kapitał rezerwowy reserve (verb) 1. zastrzec, zastrzegać

2.    rezerwować

reserve the right of ownership zastrzec prawo własności

reserves rezerwy, zapas

amount of the required reserves

kwota rezerwy obowiązkowej

foreign exchange reserves rezerwy dewizowe

required reserves from the banks rezerwy obowiązkowe banków

residence zamieszkanie

place of residence miejsce zamieszkania

transfer of residence przeniesienie

miejsca zamieszkania

residential mieszkalny, mieszkaniowy residential building budynek miesz

kalny

residential lease najem lokalu mieszkalnego

residential premises lokal mieszkalny residential rental czynsz za mieszkanie, opłata za lokal (USA)

residuary pozostały

residuary estate majątek spadkowy pozostały po zaspokojeniu długów i innych obciążeń, reszta spadkowa

resign podać się do dymisji, rezygnować resignation dymisja, rezygnacja

to hand in a resignation wręczać / wręczyć rezygnację

to submit a resignation złożyć rezygnację

resolution uchwała, rezolucja, postanowienie

challenge of the resolution zaskarżenie uchwały

division resolution uchwała o podziale spółki

merger resolution uchwała o połączeniu spółek

unanimous resolution jednomyślna uchwała

to adopt a resolution powziąć uchwałę to annul a resolution uchylić uchwałę to repeal a resolution uchylić uchwałę to vote on a resolution podejmować uchwałę

resolution on division of the company uchwała o podziale spółki

resolution on merger of companies uchwała o połączeniu spółek

resolution on transformation of a company / partnership uchwała o przekształceniu spółki

respondent strona, która wygrała sprawę w niższej instancji

responsibility 1. odpowiedzialność, zakres odpowiedzialności 2. obowiązek, zobowiązanie 3. wypłacalność, odpowiedzialność finansowa 4. zdolność do zaciągania zobowiązań

collective responsibility odpowiedzialność zbiorowa

responsibility allowance dodatek za odpowiedzialną pracę

rest 1. odpoczynek 2. spoczynek 3. spokój

rest at work odpoczynek w pracy

rest period czas wolny od pracy

restitution zwrot, przywrócenie, restytucja

to make restitution dokonać zwrotu restitution in kind / specie zwrot w naturze

restitution of property zwrot własności

restitution order nakaz zwrotu własności

restore 1. przywracać 2. odbudowywać, odnawiać, restaurować, rekonstruować

restored 1. przywrócony 2. odbudowany, odnowiony, odrestaurowany

restored possession posiadanie przywrócone

restraint 1. ograniczenie 2. wstrzemięźliwość, umiar, powściągliwość

3.    uwięzienie, ograniczenie swobody to impose restraints wprowadzać ograniczenia

restraint of trade ograniczenie swobody handlu, ograniczenie wolnej konkurencji, praktyki ograniczające konkurencję

restructure, restructuring restrukturyzacja

terms and conditions of restructu-ring warunki restrukturyzacji

retail 1. detaliczny 2. detal

retail inventory method metoda wyceny wg cen detalicznych

retail sale sprzedaż detaliczna

retaliate wziąć / brać odwet, odpłacać, pomścić

retaliation odwet, rewanż

in retaliation for something w odwecie za coś

retaliatory odwetowy, retorsyjny

retaliatory duty / tariff cło odwetowe

retire 1. przejść na emeryturę 2. wycofać się, odejść, ustąpić 3. wysłać na emeryturę 4. udać się na naradę

retirement 1. przejście na emeryturę, przejście w stan spoczynku 2. wycofanie się, odejście, ustąpienie

retirement age wiek emerytalny

retirement from partnership at will wycofanie się ze spółki

retiring 1. emerytalny 2. nieśmiały, wstydliwy 3. ustępujący (o prezydencie)

retiring fund fundusz emerytalny

retiring room pokój narad (w sądzie)

retract 1. odwoływać, unieważnić, wycofywać, cofać 2. wycofać (się)

retract goods wycofać towar

retraining przekwalifikowanie, przeszkolenie zawodowe, przyuczenie zawodowe

retrial 1. proces ponowny, powtórna rozprawa, rewizja procesu 2. ponowna próba

retribution 1. kara 2. zemsta, odwet, odpłata

divine retribution kara boska

retry a case ponownie ścigać sądownie w tej samej sprawie

retroactive działający wstecz, retroaktywny

retroaction moc wsteczna, działanie wsteczne

return (noun) 1. zeznanie (podatkowe), deklaracja 2. zwrot, oddanie, odesłanie, zwrócenie 3. powrót 4. zysk, zarobek, dochód 5. sprawozdanie, zestawienie

return a verdict ogłosić wyrok

return of the object of the revoked do-nation zwrot przedmiotu odwołanej darowizny

return to employment powrót do zatrudnienia

return (verb) 1. zwracać, oddawać, odsyłać 2. powracać 3. przynosić (zysk), dawać 4. zgłaszać, deklarować 5. składać sprawozdanie

return the thing in a non-deteriorated condition zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym

returned zwrotny

returned goods towar powracający

revenue 1. dochód pieniężny, źródło dochodu 2. dochód państwowy 3. urząd skarbowy, skarb państwa, fiskus

revenue and costs register księga przychodów i rozchodów

revenue bond obligacja przychodowa revenue duty cło skarbowe, fiskalne review (verb) 1. przeglądać / przejrzeć, dokonywać przeglądu, poddawać rewizji 2. weryfikować 3. recenzować, omawiać

review benefits weryfikować świadczenia

review books przejrzeć księgi

review the accuracy of the factual fin-dings poddawać kontroli prawdziwość ustaleń faktycznych

review (noun) 1. przegląd, kontrola, badanie, rewizja 2. recenzja 3. sprawozdanie, omówienie 4. powtórka

analytical review przegląd analityczny

revocation odwołanie, unieważnienie, odebranie, uchylenie, anulowanie

revocation of a donation odwołanie darowizny

revocation of a will odwołanie testamentu

revoke odwołać, unieważniać, uchylać, anulować

revoke a declaration of intent odwołać oświadczenie woli

revoke a loan anulować pożyczkę

revoke a power of attorney cofnąć / odwołać pełnomocnictwo

revoke a will odwołać testament

revoke the arrangement uchylić układ right 1. prawo, uprawnienie 2. dobro

3.    prawica 4. tytuł prawny 5. przywilej inalienable right prawo niezbywalne non-property rights prawa / uprawnienia niemajątkowe

non-transferable right prawo niezbywalne

property rights prawa / uprawnienia majątkowe

to deprive someone of the right to represent pozbawić kogoś prawa reprezentowania

to execute / exercise one’s rights wykonać uprawnienie

to have the right to represent mieć prawo reprezentowania

right against self-inculpation brak obowiązku dostarczania dowodów na własną niekorzyść

right of establishment prawo zakładania przedsiębiorstw

right of inheritance prawo dziedziczenia

right of pledge prawo zastawu

right of retention prawo zatrzymania

right of supervision prawo kontroli, nadzoru

right of way droga konieczna, prawo drogi

right to a life-annuity prawo dożywocia right to acquire ownership prawo przeniesienia na własność

right to claim a reserve portion prawo do zachowku

right to common pasture prawo do wspólnego pastwiska

right to fair remuneration prawo do godziwego wynagrodzenia

right to pension prawo do renty

right to represent prawo reprezentowania

right to terminate prawo wypowiedzenia

right to unite prawo koalicji

right to withdraw one’s labour prawo odmowy wykonywania pracy

right to work prawo do pracy

rights of light służebność światła rights of partners prawa wspólników rightful 1. legalny, prawowity, prawny

2.    słuszny, uzasadniony, należny

rightful heir spadkobierca legalny

rightful holder posiadacz prawowity / prawny

riot rozruchy, zamieszki, niepokoje, wrzenie

race riots zamieszki na tle rasowym to put down / to quell riots tłumić zamieszki

to spark (off) riots wywołać zamieszki risk ryzyko, niebezpieczeństwo, zagro

żenie

occupational risk ryzyko zawodowe to bear the risk ponosić ryzyko

to put something / someone at a risk

narażać coś / kogoś

road droga, szosa, autostrada

road work roboty drogowe

robber rabuś, bandyta

robbery napad rabunkowy, rabunek, rozbój

armed robbery napad z bronią w ręku rogue trader nieuczciwy przedsiębiorca rolling budget budżet ciągły, budżet

kroczący

roof work roboty dekarskie

royalties tantiemy

rule 1. zasada, reguła, przepis, regulacja, prawidło, norma 2. postanowienie (sądu), orzeczenie sądowe, nakaz 3. statut 4. władza, panowanie, rządzenie

rule against double jeopardy norma zakazująca „dwukrotnego zagrożenia odpowiedzialnością karną”, powaga rzeczy osądzonej

rules for liquidation zasady likwidacji

rules of succession zasady dziedziczenia

ruling orzeczenie, decyzja sądu

ruling on the winding-up of a company orzeczenie o rozwiązaniu spółki

run 1. biec 2. prowadzić (np. działalność gospodarczą) 3. kandydować w wyborach

running bieżący, nieprzerwany, ciągły

running days kolejne dni kalendarzowe, dni bieżące

running repair remont bieżący, naprawa bieżąca

rural wiejski

rural unemployment bezrobocie na wsi

sabotage sabotaż, dywersja

safeguard 1. gwarancja, zabezpieczenie

2.    ochrona, eskorta

safe conduct order list żelazny

safe conviction wyrok wydany w oparciu o solidne podstawy

safe-keeping przechowanie / przechowywanie

safe-keeping agreement umowa przechowania

to put into safe-keeping oddać na przechowanie

safety 1. bezpieczeństwo 2. zabezpieczenie 3. pewność

health and safety (H&S) bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp)

health and safety regulations przepisy bhp

health and safety requirements wy

magania bhp

health and safety standards standardy bhp

safety and hygiene at work bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp)

safety and hygiene at work service służba bhp

salaried personnel personel urzędniczy

salary wynagrodzenie pracowników umysłowych, pensja

sale 1. sprzedaż, zbyt 2. wyprzedaż, przecena 3. aukcja, licytacja, sprzedaż publiczna

bargain sale sprzedaż towarów przecenionych

bogus sale sprzedaż fikcyjna

bulk sale sprzedaż masowa

charity sale sprzedaż na cele dobroczynne

commercial sale sprzedaż handlowa commission sale sprzedaż komisowa conditional sale sprzedaż warunkowa delayed sale sprzedaż odroczona direct selling sprzedaż bezpośrednia discount sale sprzedaż z rabatem exchange sale sprzedaż giełdowa exclusive sale sprzedaż wyłączna fictitious sale sprzedaż fikcyjna forward sale sprzedaż na termin illicit sale sprzedaż nielegalna imputed sale sprzedaż domniemana international sale of goods sprzedaż międzynarodowa towarów

mail-order sale sprzedaż wysyłkowa public sale of real estate sprzedaż publiczna nieruchomości

retail sale sprzedaż detaliczna

sham sale sprzedaż fikcyjna

wholesale sale sprzedaż hurtowa

sale agency przedstawicielstwo sprzedaży

sale at a loss sprzedaż ze stratą

sale at a profit sprzedaż z zyskiem

sale at option sprzedaż z premią

sale at the basis sprzedaż według bazy sale by auction sprzedaż aukcyjna sale by bulk sprzedaż w partiach, ma

sowa

sale by commission sprzedaż komisowa sale by inspection sprzedaż z zastrzeże

niem odstąpienia od transakcji

sale by instalments sprzedaż na raty sale by pattern sprzedaż według wzoru sale by sample sprzedaż według próbki

sale by the court sprzedaż sądowa / z polecenia sądu

sale for advertisement purposes sprzedaż reklamowa

sale for cash / money sprzedaż za gotówkę

sale for future delivery sprzedaż na przyszłą dostawę

sale for prompt delivery sprzedaż z dostawą w krótkim terminie

sale from door to door sprzedaż domokrążna

sale in bulk sprzedaż ryczałtowa

sale in lots sprzedaż całymi partiami

sale in the lump sprzedaż ryczałtowa

sale of a future thing sprzedaż rzeczy przyszłej

sale of a pledge spieniężenie zastawu

sale of a thing sprzedaż rzeczy

sale of a thing encumbered with a right of a third person sprzedaż rzeczy obciążonej prawem osoby trzeciej

sale of an enterprise / company sprzedaż przedsiębiorstwa

sale of an item of estate sprzedaż przedmiotu spadku

sale of apartment houses and building lots sprzedaż domów mieszkalnych i działek budowlanych

sale of commodities sprzedaż towarów

sale of energy sprzedaż energii

sale of goods and services without own margin sprzedaż towarów i usług bez marży własnej

sale of inheritance sprzedaż spadku

sale of pledge sprzedaż zastawu

sale of rights sprzedaż praw

sale of seized movables sprzedaż zajętych ruchomości

sale on approval sprzedaż na próbę

sale on commission sprzedaż komisowa

sale on deferred terms sprzedaż na raty

sale on instalments sprzedaż ratalna

sale on open account sprzedaż na rachunek otwarty

sale on sample sprzedaż według próbki

sale on specification sprzedaż według specyfikacji

sale on the spot sprzedaż z natychmiastową dostawą, sprzedaż loko

sale or return sprzedaż z prawem zwrotu towaru przez kupującego w określonym terminie

sale under own trademarks sprzedaż pod marką własną

sale with bonuses sprzedaż premiowana sale with right of pre-emption sprzedaż z zastrzeżeniem prawa pierwokupu

sale with right of repurchase sprzedaż z zastrzeżeniem prawa odkupu

sales value of the partnership’s assets wartość zbywcza majątku spółki

sample 1. próbka, wzór 2. grupa reprezentatywna

to take samples pobrać próbki

sanitary sanitarny

sanitary certificate świadectwo zdrowia / zdrowotności

to correct a certificate sprostować świadectwo

to issue a certificate wydać świadectwo

sanitary engineering work roboty sanitarne

sanitary phytopathological certificate świadectwo fitopatologiczne

sanity 1. zdrowie psychiczne 2. trzeźwość osądu, poczytalność 3. rozsądek, umiar

satisfaction 1. satysfakcja, zadowolenie

2.    zaspokojenie, spłacenie, zadośćuczynienie

satisfy 1. zadowolić 2. zaspokoić, zadośćuczynić

satisfy the creditors zaspokoić wierzycieli

scale 1. skala, tabela 2. podziałka 3. szala (wagi)

pay scale skala płac

schedule (noun) 1. harmonogram, plan, rozkład, wykaz, lista, zestawienie 2. regulacja

schedule of estate inwentarz spadkowy

schedule of assets and liabilities inwentarz spadkowy

schedule (verb) 1. planować 2. sporządzać wykaz

schedule leave planować urlop

scheme 1. plan, projekt, program 2. schemat, diagram, układ, struktura 3. intryga, podstęp

scheme of arrangement ugoda, projekt układu z wierzycielami

scientific 1. naukowy 2. umiejętny

scientific work dzieło naukowe

scope 1. zakres, zasięg, skala 2. dziedzina, pole, sfera 3. cel 4. swoboda (działania), możliwości

scope of duties zakres obowiązków

scope of employment zakres pracy

sea-borne przewożony drogą morską, morski

sea-borne shipping przewozy morskie

seal 1. pieczęć, stempel 2. plomba

3.    uszczelnienie, uszczelka

search 1. przeszukanie, rewizja, kontrola, badanie 2. szukanie, poszukiwanie body / strip search rewizja / kontrola osobista

season sezon, okres, pora (roku)

building season sezon budowlany

seasonal okresowy, sezonowy

seasonal obligation zobowiązanie okresowe

seasonal unemployment bezrobocie sezonowe

seasonal work praca sezonowa

seasonal worker pracownik sezonowy

seat 1. siedziba 2. miejsce 3. mandat, fotel, stanowisko 4. członkostwo giełdy 5. miejsce w parlamencie

secondary wtórny, drugorzędny, uboczny

secondary intervener interwenient uboczny

secret (noun) tajemnica

to disclose a secret ujawnić tajemnicę

to keep a secret dotrzymać tajemnicy secret (adjective) tajny, tajemny, cichy, sekretny, tajemniczy

secret ballot / vote tajne głosowanie

secretary 1. sekretarz / sekretarka 2. minister 3. sekretarzyk

company secretary sekretarz spółki

secure 1. zabezpieczyć, zapewnić 2. unieszkodliwić 3. schować, zamknąć, ukryć

4.    uzyskać, osiągnąć

secure a taxpayer’s property zabezpieczyć na majątku podatnika

secure the debtor’s assets zabezpieczyć na majątku dłużnika

secure the rights zabezpieczyć prawa

secure the satisfaction of tax liabilities zabezpieczyć wykonanie zobowiązań podatkowych

secured zabezpieczony

secured advance pożyczka zabezpieczona

secured creditor wierzyciel zabezpieczony, zastawnik

securities papiery wartościowe

antidilutive securities papiery wartościowe zapobiegające rozdrobnieniu capital market securities papiery wartościowe rynku kapitałowego convertible securities papiery wartościowe wymienialne

dealings in securities operacje na papierach wartościowych

debt securities papiery wartościowe dłużne

dilutive securities papiery wartościowe rozdrobnione

domestic securities papiery wartościowe krajowe

equity securities papiery wartościowe właścicielskie

fixed-interest securities papiery wartościowe o oprocentowaniu stałym

fixed-yield securities papiery wartościowe o oprocentowaniu stałym

foreign securities papiery wartościowe zagraniczne

income-yielding securities papiery wartościowe przynoszące zysk

listed securities papiery wartościowe dopuszczone do obrotu giełdowego, papiery wartościowe notowane na giełdzie

marketable securities papiery wartościowe krótkoterminowe

negotiable securities papiery wartościowe zbywalne

open-market securities papiery wartościowe rynku otwartego

operations in securities operacje na papierach wartościowych

over-the-counter securities papiery wartościowe w obrocie nieoficjalnym placing of securities ulokowanie (plasowanie) papierów wartościowych quoted securities papiery wartościowe dopuszczone do obrotu giełdowego, papiery wartościowe notowane na giełdzie

redeemable securities papiery wartościowe podlegające wykupowi

registered securities papiery wartościowe imienne

registration of securities rejestracja papierów wartościowych

state securities papiery wartościowe państwowe

transactions in securities operacje na papierach wartościowych

transferable securities papiery wartościowe przenoszalne

unquoted securities papiery wartościowe nie znajdujące się w obrocie giełdowym

variable-yield securities papiery wartościowe o oprocentowaniu zmiennym

securities denominated in PLN papiery wartościowe wyrażone w PLN

securities in issue papiery wartościowe w obiegu

securities of a participating nature papiery wartościowe udziałowe

security 1. bezpieczeństwo 2. papier wartościowy 3. zabezpieczenie, rękojmia, poręka 4. wadium przetargowe

bearer security papier wartościowy na okaziciela

comprehensive security zabezpieczenie generalne

decision on security decyzja o zabezpieczeniu

flat-rate security zabezpieczenie ryczałtowe

public security papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa

to carry out security dokonać zabezpieczenia

to give security dać jako poręczenie to lodge a security złożyć kaucję

to provide security złożyć zabezpieczenie

to stand security for someone poręczyć za kogoś

security and health protection plan plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

security approved for public trading papier wartościowy dopuszczony do publicznego obrotu

security collection inkaso papierów wartościowych

Security Council Rada Bezpieczeństwa (ONZ)

security deposit kaucja

to pay a security deposit wpłacić kaucję

to return a security deposit zwrócić kaucję

security for a loan zabezpieczenie pożyczki

security interest zabezpieczenie wierzytelności

security of employment pewność zatrudnienia

security of loan repayment zabezpieczenie zwrotu pożyczki

security of the public sector papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa

security on claim zastaw na wierzytelności

security upon mandate papier wartościowy na zlecenie

seek compensation dochodzić odszkodowania

seek payment żądać zapłaty

seize 1. zająć, skonfiskować, zagarnąć, dokonywać zaboru 2. dokonać zajęcia (majątku) 3. pojąć, zrozumieć

seize real property / estate zająć nieruchomość

seizure 1. wzięcie w posiadanie, zajęcie, zabór, konfiskata, zagarnięcie 2. schwytanie, pojmanie 3. przejęcie, przechwycenie

seizure of real property zajęcie nieruchomości

seizure of rights zajęcie praw self-accusation samooskarżenie self-administration zarząd własny self-defence obrona konieczna

self-employed person osoba pracująca na własny rachunek

self-employment samozatrudnienie self-incrimination samooskarżanie się, składanie wyjaśnień na własną szkodę

self-induced intoxication wprawienie się w stan nietrzeźwości lub odurzenia innym środkiem

self-management samorząd self-mutilation samookaleczenie

sell spieniężyć, sprzedawać / sprzedać

selling commission prowizja od sprzedaży

semi-custodial penalty kara półwolnościowa

senior starszy, wyższy rangą, wysoki rangą

senior post / position stanowisko kierownicze

senior legal adviser starszy radca prawny

senior management kadra wyższego szczebla

seniority 1. staż, wysługa lat 2. starszeństwo

seniority pay dodatek za wysługę lat sense 1. poczucie 2. rozum, rozsądek sense of duty poczucie obowiązku sentence (noun) 1. wyrok w sprawie

karnej, wyrok w przedmiocie kary 2. zdanie, sentencja

to serve a sentence odbywać karę

sentence bargaining negocjacje między oskarżonym a prokuratorem w przedmiocie kary

sentence (verb) wyrokować, skazywać na karę

sentencer sędzia wydający wyrok w przedmiocie kary

separation 1. podział 2. separacja, rozłąka

sequestration 1. sekwestr 2. konfiskata

3.    postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości osoby fizycznej (w Szkocji)

serious poważny

serious offer oferta poważna

serve 1. doręczać / doręczyć (urzędowo)

2.    służyć, być w służbie 3. służyć, mieć zastosowanie 4. obsługiwać, świadczyć usługi 5. zaopatrywać 6. odbywać praktykę

serve documents doręczać pisma

serve documents with confirmation of receipt doręczać pisma za pokwitowaniem

serve notice on someone doręczyć komuś wypowiedzenie

serve a sentence odbywać karę

service 1. doręczanie, doręczenia 2. służba 3. usługi 4. przysługa, grzeczność 5. nabożeństwo 6. połączenie (autobusowe)

acknowledgement of service potwierdzenie doręczenia

alternative service doręczanie zastępcze

place of service miejsce doręczenia

service date data doręczenia

service occupation zawód usługowy

service of a loan obsługa pożyczki

service provider usługodawca

service supplier świadczący usługi serviceable conditions stan użytkowości services usługi, obsługa

servient służebny

servient real estate (PL) nieruchomość obciążona służebnością, nieruchomość służebna

servient tenement (UK) nieruchomość obciążona służebnością, nieruchomość służebna

servitude 1. serwitut, służebność 2. niewolnictwo, niewola, zniewolenie

3.    ciężkie roboty, katorga

session sesja, posiedzenie, obrady closed session obrady za zamkniętymi drzwiami

to be in session obradować

set ustalać, określać, wyznaczać

set norms for work ustalać normy pracy

set aside 1. uchylać, odrzucać, unieważniać 2. odkładać, rezerwować 3. pomijać, nie uwzględniać

set aside the arrangement uchylić układ (z wierzycielami)

set-off / setoff 1. potrącenie (wzajemnych roszczeń), kompensata 2. przeciwwaga, kontrastujące tło 3. roszczenie wzajemne

setoff between the creditor and the debtor potrącenie wzajemnych długów między wierzycielem a dłużnikiem

setoff of reciprocal claims potrącenia wierzytelności wzajemnych

to make a set-off dokonać potrącenia settle 1. rozliczyć się 2. ułożyć się, za

wrzeć ugodę 3. ustalić, rozstrzygnąć, załatwić 4. zapłacić, pokryć, uregulować, zaspokoić

settle an account rozliczyć konto

settle with creditors ułożyć się z wierzycielami

settlement 1. rozliczenie, rozrachunek 2. ugoda, układ, porozumienie 3. zapłata, uregulowanie, zaspokojenie 4. ustalenie, uzgodnienie 5. rozstrzygnięcie, załatwienie

settlement of accounts rozliczenie pieniężne

settlement of disputes rozstrzyganie sporów, (w umowie) klauzula arbitrażowa, zapis na sąd polubowny

settlement of purchase rozliczenie zakupu

settlement out of court ugoda pozasądowa

settlement price cena rozliczeniowa

settlement with creditors układ z wierzycielem

settlements with customers and sup-pliers rozrachunki z odbiorcami i dostawcami

public and law settlements rozrachunki publicznoprawne

settlor darowujący, przekazujący majątek, rozporządzający, który przenosi majątek na rzecz powiernika (w prawie angielskim), ustanawiający powiernictwo

sever 1. dokonywać podziału (majątku) 2. odłączać się, zrywać, oddzielać

severable podzielny, odłączalny

severable liability zobowiązanie po-dzielne

severability clause klauzula dotycząca rozdzielnej interpretacji postanowień umowy

several oddzielny, indywidualny, osobny several liability odpowiedzialność indywidualna, zobowiązanie indywidualne

severance rozdział, odłączenie, podział severance clause klauzula dotycząca rozdzielnej interpretacji postanowień umowy

severance pay / payment odprawa (w pracy)

sham fikcyjny, pozorny, fałszywy, symulowany, sztuczny, podrabiany

share 1. udział 2. akcja 3. część 4. świadectwo udziałowe

allotment of shares przydział akcji block of shares pakiet akcji buyout of shares wykup akcji called-up share akcja kredytowana capital share udział kapitałowy disposal or encumbrance of a share rozporządzanie udziałem / akcją interest on share odsetki od udziału issue price of shares cena emisyjna akcji

parcel of shares pakiet akcji

redemption of shares umorzenie udziałów

reduction of share zmniejszenie udziału

register of shares księga udziałów subscription for shares zapis na akcje to redeem shares umorzyć udziały

to subscribe for shares obejmować udziały

to supplement a share uzupełnić udział

share allotment przydział akcji share capital kapitał zakładowy share certificate dokument akcji, świa

dectwo akcji

share for in-kind contribution akcja za aport

share in the estate udział spadkowy share in the estate due to the heir un-

der substitution udział spadkowy przypadający spadkobiercy z tytułu podstawienia

share ledger księga akcji / akcyjna

share of the estate debts udział w długach spadkowych

share payable on allotment akcja płatna przy podziale

share payable on calls akcja płatna na wezwanie

share register księga akcji / akcyjna shareholder akcjonariusz

shareholders’ meeting zgromadzenie

wspólników

to convene a meeting of sharehol-ders zwołać zgromadzenie wspólników

to hold a meeting of shareholders odbywać zgromadzenie wspólników to summon a meeting of shareholders zwołać zgromadzenie wspólników sheet metal work roboty blacharskie sheriff court sąd okręgowy w Szkocji, sąd szeryfa

sheriffdom okręg sądowy w Szkocji shift zmiana (w pracy)

shift work praca zmianowa, na zmianach

shipping wysyłkowy, spedycyjny, morski, okrętowy

shipping advice zawiadomienie o wysyłce

shipping advice note zlecenie wysyłkowe eksportera dla spedytora

shipping agency agencja okrętowa, biuro okrętowe, biuro spedycyjne

shipping agent agent morski, agent okrętowy

shipping and forwarding agent spedytor portowy

shipping bill list frachtowy

shipping charges koszty wysyłki / załadunku

shipping expenses koszty wysyłki / załadunku

shipping firm firma spedycyjna

shipping note / permit zlecenie załadunkowe, kwit załadowczy

shipping opportunity okazja przewozu, możliwość wysyłki

shipping order zlecenie załadunkowe / spedycyjne, polecenie załadowania

shipping place miejsce załadunku / wysyłki

shipping point (USA) miejsce załadunku shipping port port załadunku

shipment 1. wysyłka, transport, przewóz

2.    dostawa, partia 3. załadunek

shop-assistant ekspedient(ka)

shop steward związkowy mąż zaufania, rzecznik robotników (w fabryce)

short negative prescription termin przedawnienia prowadzący do wygaśnięcia większości roszczeń umownych i de-liktowych

short title skrócona nazwa ustawy

short-term krótkoterminowy

short-term loan pożyczka krótkoterminowa

short-term obligation zobowiązanie krótko terminowe

shun or avoid someone unikać lub stronić od kogoś

sick 1. chory 2. szkodliwy dla zdrowia

3.    blady

sick benefit zasiłek chorobowy

sick leave urlop zdrowotny

sick leave note zwolnienie chorobowe / lekarskie

sickness 1. choroba 2. nudności, mdłości sickness allowance zasiłek chorobowy sickness benefit świadczenie chorobowe sickness insurance ubezpieczenie na

wypadek choroby

sign 1. znak, oznaka, objaw, symptom 2. napis, wywieszka, szyld

power to sign prawo podpisu

signature podpis, sygnatura

signature certified by a notary public podpis notarialnie poświadczony legible signature podpis czytelny specimen signature wzór podpisu

to put a specimen signature złożyć wzór podpisu

silent cichy, milczący, małomówny

silent partner cichy wspólnik

simplified uproszczony

simplified procedure procedura uproszczona

single 1. pojedynczy, jedyny, jeden 2. samotny, niezamężna, nieżonaty 3. jednoosobowy

single establishment agreement zakładowy układ zbiorowy pracy

single guarantee gwarancja pojedyncza single-family house dom jednorodzinny single-member company spółka jednoosobowa

single-party business entity przedsiębiorca jednoosobowy

sit alone orzekać w składzie jednoosobowym

sit-down strike strajk okupacyjny

site teren, miejsce pod budowę

site fence ogrodzenie terenu budowy

site superintendent kierownik budowy sitting posiedzenie

skilled wykwalifikowany

skilled workman robotnik przyuczony

skills umijętności, kwalifikacje

to upgrade skills podnieść kwalifikacje

slander oszczerstwo, pomówienie, zniesławienie, obmowa, szkalowanie, po-twarz

slanderer oszczerca

slanderous oszczerczy, szkalujący, zniesławiający

sliding ruchomy, ślizgowy, odsuwany, rozsuwany

sliding wage scale ruchoma skala płac

slow 1. powolny, wolny 2. opieszały, spowolniony 3. tępy

slow taxpayer podatnik opieszały

slow debtor dłużnik opieszały

slow plea rezygnacja z prawa do rozprawy przed ławą przysięgłych w ramach negocjacji oskarżonego z prokuratorem

small mały, drobny, niewielki

small entrepreneur przedsiębiorca mały

small undertaking przedsiębiorstwo małe

smart damages odszkodowanie karne

smuggle przemycać

smuggled goods towary z przemytu

smuggler przemytnik, szmugler

smuggling przemyt, kontrabanda, szmu-giel

social 1. społeczny, socjalny 2. towarzyski 3. stadny

social dialogue dialog społeczny

social housing construction budownictwo socjalne

Social Insurance Fund Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Social Insurance Institution Zakład Ubezpieczeń Społecznych

social labour inspectorate społeczna inspekcja pracy

social security benefits świadczenia socjalne

society 1. towarzystwo, stowarzyszenie

2.    społeczeństwo 3. społeczność

Society of Management Accountants, SMA Stowarzyszenie specjalistów od rachunkowości menedżerskiej

solatium wynagrodzenie strat moralnych

sole 1. jedyny, wyłączny 2. uniwersalny sole legatee zapisobiorca uniwersalny sole heir spadkobierca jedyny

sole possession posiadanie wyłączne

sole trader kupiec indywidualny, przedsiębiorca samodzielny, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jednoosobową

solicit 1. zabiegać, starać się 2. prowadzić handel (w miejscach publicznych)

3.    namawiać do czynu występnego, proponować czyn nierządny 4. ubiegać się o zamówienia

solicitor 1. adwokat występujący w niższych sądach (UK) 2. radca prawny (instytucji publicznej w USA) 3. notariusz (UK) 4. akwizytor (USA)

solidarity solidarność

solvency wypłacalność

solvent wypłacalny

space przestrzeń, powierzchnia, miejsce space unclosed przestrzeń niezabudowana

special szczególny, specjalny, wyjątkowy, jedyny, rodzajowy

special legacy zapis szczególny

special delivery przesyłka ekspresowa special leave urlop szczególny

specific 1. specyficzny, rodzajowy

2.    określony, konkretny 3. specyficzny, swoisty, właściwy 4. gatunkowy

specific duty cło specyficzne

specific implement nakaz realnego wykonania zobowiązań umownych (w prawie szkockim)

specific performance of an obligation realne wykonanie zobowiązania

specific power of attorney pełnomocnictwo rodzajowe

specify określać, precyzować, wyszczególniać

specify remuneration określić wynagrodzenie

specimen wzór, przykład, próbka, okaz, egzemplarz

specimen signature wzór podpisu

to append a specimen signature złożyć wzór podpisu

to put a specimen signature złożyć wzór podpisu

speech mowa, przemówienie, przemowa closing speech mowa końcowa

Queen’s speech mowa tronowa

speedy szybki, pospieszny, niezwłoczny, prędki, rychły

speedy trial rozprawa bez nieuzasadnionych opóźnień (zgodnie z szóstą poprawką konstytucji USA)

split rozbicie, rozszczepienie, podział, rozdzielenie

split delivery dostawa partiami

square 1. plac, skwer 2. kwartał (w mieście) 3. pole 4. czworobok

squatter dziki lokator

staff kadra, załoga, personel

staff bonus fund fundusz premiowy

staff canteen stołówka pracownicza

stamp 1. pieczęć, pieczątka, stempel

2.    znaczek 3. kupon

standard standardowy, typowy, rutynowy, normalny, zwykły

standard cost method metoda kosztu standardowego

standard form contract umowa adhe-zyjna

standard price method metoda stałych cen ewidencyjnych

standby rezerwowy, zapasowy

standby shift dyżur

state 1. państwowy 2. stanowy

state bond obligacja państwowa

state enterprise przedsiębiorstwo państwowe

state fire brigade / service państwowa straż pożarna

state labour inspectorate państwowa inspekcja pracy

state legal person państwowa osoba prawna

state ownership / property własność państwowa

state sanitary inspectorate państwowa inspekcja sanitarna

state treasury skarb państwa

statement 1. sprawozdanie 2. oświadczenie 3. wyciąg 4. statut

copy of the report / statement odpis sprawozdania

statement of account wyciąg z konta statement of means oświadczenie fi

nansowe

statement of offence określenie zarzucanego czynu wraz z jego kwalifikacją prawną (w akcie oskarżenia)

Statement of Rights and Duties statut praw i obowiązków

statement on opening reorganisation proceedings oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego

statistics statystyka

status status, pozycja, aktualny stan, stanowisko

statute 1. ustawa, prawo 2. regulamin, statut 3. przepis regulaminowy wording of the statutes brzmienie statutu

statutes of a company statut spółki

statutory 1. ustawowy, gwarantowany ustawą 2. regulaminowy, statutowy

statutory notice ustawowy okres wypowiedzenia

statutory pledge zastaw ustawowy

statutory right of pledge on movables ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych

stay 1. pobyt, zatrzymanie, postój 2. zawieszenie, wstrzymanie 3. odroczenie duration of stay długość pobytu permanent stay pobyt stały place of stay miejsce pobytu temporary stay pobyt czasowy

stay of bankruptcy proceedings zawieszenie postępowania upadłościowego

stay of execution zawieszenie egzekucji, zawieszenie wykonania wyroku

steal kraść, wykradać

stealing mania kleptomania

stepchild pasierb, pasierbica stepdaughter pasierbica

stepfather ojczym

stepmother macocha

stepparent rodzic przybrany

stepson pasierb

stipulate przewidywać, określać, zastrzegać, zobowiązywać się

stipulation 1. klauzula, warunek, zastrzeżenie, postanowienie umowne 2. uznanie prawdziwości (faktu)

stock 1. magazyn, skład, zapas 2. akcja (USA), kapitał akcyjny 3. walor, papier wartościowy, obligacja 4. inwentarz 5. ród

to be out of stock brakować na składzie

to clear the stock wyprzedać zapas to have in stock mieć na składzie

to refill / to replenish the stock uzupełniać zapas

stock book księga magazynowa

stock exchange circles sfery / koła / kręgi giełdowe

stock exchange order zlecenie giełdowe stock on hand stan magazynu

stock turnover obrót magazynowy stock valuation ocena inwentaryzacyjna stock-room skład podręczny stonework roboty kamieniarskie stoppage 1. przerwa, przestój (w pracy)

2.    postój 3. przerwa, wstrzymanie

stoppage of work przerwa w pracy, porzucenie pracy

storage 1. składowanie, magazynowanie, przechowywanie 2. magazyn, skład, przechowalnia 3. opłata za przechowanie, składowe

period of storage okres składowania place of storage miejsce składowania temporary storage czasowe składowanie

to provide storage space zapewnić przestrzeń składową

storage certificate dowód składowy

storage charges opłaty składowe storage costs koszty składowania storage facilities urządzenie magazy

nowe

storage space przestrzeń składowa

store składować, magazynować, przechowywać

storehouse business przedsiębiorstwo składowe

storing złożenie na skład

storing depositor składający

storing of goods składowanie towaru strike 1. strajk 2. atak, uderzenie, cios

all-out strike strajk generalny, powszechny

general strike strajk generalny, powszechny

go-slow strike strajk włoski hunger-strike strajk głodowy political strike strajk polityczny proclamation of a strike ogłoszenie strajku

rail strike strajk kolejarzy

sit-down strike strajk okupacyjny sympathetic strike strajk solidarnościowy

to call a strike ogłosić strajk

to call the workers out on strike wezwać robotników do strajku

to come out on strike zacząć strajk to declare a strike ogłosić strajk to go on strike rozpocząć strajk to stage a strike zorganizować strajk token strike strajk ostrzegawczy warning strike strajk ostrzegawczy wild-cat strike strajk dziki

strike alert pogotowie strajkowe

strike campaign akcja strajkowa strike funds fundusz strajkowy strike leader przywódca strajku strike movement ruch strajkowy strike notice zapowiedź strajku strike picket pikieta strajkowa strike wave fala strajków strike off wykreślić, usunąć

strike off the register wykreślić z rejestru

strike-breaker łamistrajk

striker strajkujący, uczestnik strajku strip search rewizja osobista strive dążyć, usiłować, zmagać się

strive to reach an amicable resolution of a dispute dążyć do polubownego załatwienia sporu

structural 1. strukturalny 2. budowlany, konstrukcyjny

structural unemployment bezrobocie strukturalne

structure 1. struktura, organizacja, plan 2. budowa

subagency pełnomocnictwo substytucyjne

suability zaskarżalność

suability of a legal act zaskarżalność czynności prawnej

subject 1. poddany, obywatel 2. przedmiot 3. temat

subject to 1. podlegający 2. uzależniony od 3. z zastrzeżeniem

subject to prescription podlegający przedawnieniu

sublet podnajmować

submission 1. złożenie, przedłożenie, zgłoszenie 2. uległość, posłuszeństwo

3.    wniosek 4. zdanie, opinia

submission of the pension claim złożenie wniosku o emeryturę

subordinated podporządkowany, podległy

subordinated loan pożyczka podporządkowana

subscribe 1. subskrybować, zapisywać się 2. prenumerować 3. umieszczać, składać (podpis)

subscribe for a share zapisać się na akcję

subscription 1. subskrypcja, abonament, prenumerata 2. zapis 3. przedpłata

4.    składka, ofiara

subscription to shares zapis na akcje

subsidiary 1. subsydiarny, dodatkowy, uboczny, pomocniczy 2. zależny

subsidiary liability of a partner odpowiedzialność subsydiarna wspólnika

subsidiary loan pożyczka uzupełniająca

substantiate uprawdopodobnić, uzasadniać, potwierdzać prawdziwość, dowodzić

substantiate circumstances giving ground for the bankruptcy peti-tion uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości

substitute (adjective) podstawiony, zastępczy

substitute heir spadkobierca podstawiony

substitution 1. podstawienie, zastąpienie, substytucja 2. zastępstwo

substitution of a new debtor przejęcie długu

substitution of an heir podstawienie pospolite

substitution of an heir on trust podstawienie powiernicze

subtenant podnajemca

succeed 1. następować (po kimś), przejmować obowiązki po 2. udać się, powieść się, zakończyć się powodzeniem

succeed to the rights and duties of an heir wstąpić w prawa spadkobiercy

succession 1. sukcesja, dziedziczenie, spadkobranie 2. kolejność, następstwo

3.    szereg, seria

by right of succession w drodze dziedziczenia

line of succession kolejność powołania do spadku

succession duty podatek spadkowy

succession in the direct line dziedziczenie w linii prostej

succession of relatives in the ascending line dziedziczenie krewnych linii wstępnej

successor 1. następca, sukcesor 2. spadkobierca, dziedzic

singular successor spadkobierca pod tytułem szczególnym

sue for damages wystąpić o odszkodowanie

suicide samobójstwo

suicide pact pakt samobójczy

to attempt suicide usiłować popełnić samobójstwo

to commit suicide popełnić samobójstwo

suitable odpowiedni, właściwy, stosowny, nadający się, pasujący

suitable offer oferta odpowiednia, do przyjęcia

sum 1. suma, kwota 2. obliczenie, rachunek

reduction of the sum obniżenie sumy summarise the evidence podsumować

materiał dowodowy

summary 1. krótki, skrócony, pobieżny

2.    przyśpieszony, doraźny (o trybie postępowania)

summary declaration deklaracja skrócona

summary conviction offence przestępstwo rozpatrywane w trybie uproszczonym w Kanadzie

summary offence przestępstwo rozpatrywane w trybie uproszczonym

summary trial rozprawa w trybie uproszczonym

summon 1. wzywać, zwoływać 2. pozywać do sądu

summons wezwanie, nakaz stawiennictwa (przed sądem)

court summons wezwanie sądowe

Sunday working praca w niedzielę

superintendent nadzorca, kontroler, inspektor, zarządca, kierownik

superior (adjective) 1. zwierzchni, nadrzędny, wyższy rangą, starszy 2. lepszy, górujący nad czymś / kimś, przewyższający 3. pierwszorzędny, wyborny

superior (noun) zwierzchnik, przełożony

supervision 1. nadzór, dozór, kierownictwo 2. opieka

to exercise supervision sprawować nadzór

supervisor 1. mistrz, nadzorca, inspektor, kontroler 2. zarządca

supervisory nadzorczy, kontrolny

supervisory board rada nadzorcza

chair of a supervisory board przewodniczący rady nadzorczej

member of a supervisory board członek rady nadzorczej

supervisory board regulations regulamin rady nadzorczej

supervisory personnel personel nad

zoru

supplement uzupełniać, załączać dodatek supplement a share uzupełnić udział supplement the list of claims uzupeł

niać listę wierzytelności

supplementary kapitał zapasowy

supplementary capital zapasowy, dodatkowy, uzupełniający

supplementary income dochód dodatkowy

supply 1. dostawa, dostarczanie, zaopatrywanie, zasilanie 2. świadczenie (usług)

3.    podaż

supply for consideration dostawa odpłatna

supply of services by the public postal services świadczenie usług przez publiczne służby pocztowe

supply of services carried out free of charge świadczenie usług nieodpłatne

supply of services for consideration

świadczenie usług za wynagrodzeniem

support obligation obowiązek alimentacyjny

suppress 1. ukryć, zataić 2. tuszować, blokować, uniemożliwić nadanie (audycji), zdjąć z anteny

suppress a will ukryć / zataić testament

suppress the truth zatajać prawdę

supreme najwyższy, naczelny, nadzwyczajny, niezwykły

supreme audit chamber Najwyższa Izba Kontroli

surety 1. poręczyciel, gwarant 2. poręka, gwarancja, kaucja, zabezpieczenie, rękojmia 3. pewność

to stand surety for someone poręczyć za kogoś

to act as surety poręczyć za kogoś

surety bond list gwarancyjny

surety’s declaration oświadczenie poręczyciela

suretyship poręczenie, gwarancja, rę

kojmia

unlimited suretyship poręczenie bez

terminowe

surety for a debt poręczenie za dług

surrender 1. oddanie, wydanie, zwrot,

przekazanie 2. wyrzeczenie się, zrzeczenie się 3. kapitulacja, poddanie

surrender of the subject of lease zwrot

przedmiotu najmu

surtax podatek wyrównawczy

survivor osoba pozostała przy życiu, osoba, która przeżyła kogoś (najbliższy krewny zmarłego)

survivor’s pension renta rodzinna

suspect (noun) podejrzany

suspect (verb) podejrzewać, powątpiewać

suspension 1. zawieszenie, wstrzymanie

2.    odroczenie

suspension of prescription przerwa przedawnienia

suspension of running of period of li-mitation zawieszenie biegu przedawnienia

suspension of the course of limitation

zawieszenie przedawnienia

suspensive zawieszający, wstrzymujący

suspensive procedure procedura zawie

szająca

suspicion podejrzenie, zarzut

groundless suspicion nieuzasadnione

podejrzenie

on suspicion pod zarzutem

to arouse suspicion wzbudzać po

dejrzenia

to cast suspicion on rzucać podejrzenia na

to harbour suspicions żywić podejrzenia

swear in zaprzysięgać (kogoś)

swearing-in (ceremony) zaprzysiężenie

sworn 1. przysięgły, zaprzysiężony

2.    zaprzysięgły (wróg)

sworn expert zaprzysiężony biegły

sworn guarantee gwarancja pod przy

sięgą

sworn statement oświadczenie pod przysięgą, zaprzysiężone oświadczenie

sworn translator / interpreter tłumacz przysięgły

sympathetic 1. współczujący 2. solidarnościowy

sympathetic strike strajk solidarnościowy

symptom objaw, oznaka, symptom

symptoms of occupational disease objawy choroby zawodowej

syndicate syndykat, konsorcjum

syndicated loan pożyczka konsorcjalna

system system, układ, instalacja

compensation system system rekom

pensat

continuous quotation system system notowań ciągłych

drawback system system ceł zwrotnych

internal control system system kontroli wewnętrznej

pay system system płac

tax system system podatkowy

system of work organizacja pracy

tacit milczący, cichy (o zgodzie)

tail 1. określenie dziedziców majątku

2.    ograniczone prawo własności

take advantage of korzystać z

take advantage of an offer skorzystać z oferty

take an oath złożyć przysięgę

take on przyjąć, zatrudnić

take on an employee przyjąć pracownika

take out zaciągnąć, wziąć

take out a loan wziąć pożyczkę

take part in uczestniczyć w

take possession of objąć w posiadanie, wejść w posiadanie

take-home pay pensja na rękę, pensja netto

tally sheet świadectwo liczenia / mierzenia

tangible materialny, namacalny

tangible assets aktywa materialne

tangible property dobra materialne

target docelowy

target capital kapitał docelowy

target company / partnership spółka przejęta

tariff taryfa, cło

anti-dumping tariff cło antydum

pingowe

autonomous tariff cło autonomiczne conventional tariff cło konwencyjne umowne

differential tariff cło dyferencyjne removal of tariff walls zniesienie barier celnych

to remove tariff walls znieść bariery celne

tariff agreement układ celny, umowa celna

tariff ceiling plafon taryfowy

tariff measures środki taryfowe

tariff period okres obowiązkowego pobytu w zakładzie karnym

tariff policy polityka celna

tariff wall bariera celna

tax (verb) opodatkować

tax (noun) podatek

dog (licence) tax podatek od psów indirect tax podatek pośredni output tax podatek od wartości wytworzonej

to levy a tax pobierać, ściągać podatek tax arrears zaległość podatkowa

tax assessment wymiar podatku

tax authority organ podatkowy

tax authority’s cashier kasa organu podatkowego

tax base podstawa opodatkowania

tax case sprawa podatkowa

tax chamber izba skarbowa

tax-chamber director dyrektor izby skarbowej

tax collector inkasent

tax declaration deklaracja podatku

tax instalment rata podatku

tax law prawo podatkowe

tax liability zobowiązanie podatkowe

current tax liability bieżące zobowiązanie podatkowe

overdue tax liability zaległe zobowiązanie podatkowe

tax lien zastaw skarbowy

tax lien register rejestr zastawów skarbowych

tax obligation obowiązek podatkowy

failure to fulfil a tax obligation niedopełnienie obowiązku podatkowego

tax office urząd skarbowy

tax-office comptroller naczelnik urzędu skarbowego

tax on cars podatek od samochodów

tax on movables podatek rzeczowy / od ruchomości

tax on oils and fats podatek od tłuszczów jadalnych

tax on sales of land podatek od obrotu nieruchomościami

tax on services podatek od świadczenia usług

tax on transactions podatek od transakcji

tax on transfer of stocks and bonds podatek od papierów wartościowych

tax on wages podatek od wynagrodzeń

tax payment deadline termin płatności podatku

tax procedure postępowanie podatkowe

tax rebate zwrot nadpłaty podatku

tax refund zwrot podatku

tax relief ulga podatkowa

tax remitter płatnik

tax statute ustawa podatkowa

taxable podlegający opodatkowaniu

to be taxable podlegać opodatkowaniu

taxable amount / base podstawa opodatkowania

taxable person podatnik

taxation opodatkowanie

direct taxation opodatkowanie bezpośrednie

double / dual taxation podwójne opodatkowanie

progressive taxation opodatkowanie progresywne

proportional taxation opodatkowanie proporcjonalne

to be subject to taxation podlegać opodatkowaniu

taxation at the source opodatkowanie u źródła

taxation legislation ustawodawstwo podatkowe

taxation object przedmiot opodatkowania

taxpayer podatnik

taxpayer’s heir spadkobierca podatnika

taxpayer’s liability odpowiedzialność płatnika

taxpayer’s property majątek podatnika

teacher nauczyciel

team zespół, drużyna

to be a team player umieć pracować w zespole

to be part of a team być częścią zespołu

to lead a team kierować zespołem

team work praca zespołowa

technical techniczny

technical personnel personel techniczny

technical profession pracownicy techniczni

teleworking praca na odległość

temporary tymczasowy, czasowy

temporary workman robotnik zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin

temporary layoff zawieszenie stosunku pracy

temporary storage of goods czasowe składowanie towarów

tenancy 1. dzierżawa, najem 2. czas trwania dzierżawy 3. nieruchomość expiration of tenancy wygaśnięcie dzierżawy

perpetual tenancy dzierżawa wieczysta

tenancy at will dzierżawa, która może być rozwiązana przez obydwie strony bez wypowiedzenia

tenancy for life dzierżawa wieczysta

tenancy of a thing dzierżawa rzeczy

tenancy of an agricultural real estate dzierżawa nieruchomości rolnej

tenancy of an enterprise dzierżawa przedsiębiorstwa

term of tenancy okres dzierżawy

termination of a tenancy agreement rozwiązanie umowy dzierżawy

tenant najmobiorca, najemca, lokator, dzierżawca

life tenant dzierżawca dożywotni shooting tenant dzierżawca terenów łowieckich

tenant at will dzierżawca wolny (dzierżawiący z woli właściciela)

tenants’ housing co-operative society spółdzielnia mieszkaniowa

tender 1. przetarg 2. środek płatniczy

3.    oferta przetargowa

by means of a tender, by tender w drodze przetargu

legal tender prawny środek płatniczy limited invitation to tender przetarg ograniczony

public invitation to tender przetarg nieograniczony

to call for tenders ogłosić przetarg

to invite tenders ogłosić przetarg

tender evaluation criteria kryteria oceny ofert

tender made in writing przetarg pisemny

tender made orally przetarg ustny

tender bid oferta przetargowa

tender rigging uzgadnianie przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu warunków składanych ofert

tenderee oblat, zamawiający (w przetargu)

tenderer licytant, oferent, submitent

tenement 1. majątek dzierżawny, prawo majątkowe dzierżawne, wynajmowane mieszkanie, mieszkanie lokatorskie 2. kamienica czynszowa

tentative próbny, eksperymentalny, tymczasowy

tentative offer oferta próbna

tenure 1. kadencja 2. urzędowanie, piastowanie urzędu 3. etat, stała posada

4.    tytuł posiadania własności (nieruchomości) 5. czynsz dzierżawny

term 1. termin (słowo) 2. kadencja, sesja, semestr, okres, termin

term loan pożyczka terminowa

term of notice termin wypowiedzenia

term of tenancy okres dzierżawy

term of the performance of duties

okres pełnienia obowiązków

term served in full kara odbyta w pełnym wymiarze

terminate 1. rozwiązać, wypowiedzieć, przerywać 2. upływać, kończyć się

terminate a contract of employment rozwiązać umowę o pracę

terminate a contract of employment by notice rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem

terminate a contract of employment without notice rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia

terminate tenancy rozwiązać umowę dzierżawy

terminate tenancy by notice rozwiązać umowę dzierżawy za wypowiedzeniem

terminate the contract of lease wypowiedzieć najem

terminate the contract of lease with the observance of the contractual time limits wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów umownych

termination 1. rozwiązanie, wypowiedzenie 2. zakończenie, koniec 3. wygaśnięcie

termination for breach rozwiązanie umowy z tytułu naruszenia jej postanowień

termination of a lease agreement wypowiedzenie umowy najmu

termination of a partnership deed wypowiedzenie umowy spółki

termination of a tenancy agreement rozwiązanie umowy dzierżawy

termination of employment rozwiązanie stosunku pracy, rozwiązanie umowy o pracę

termination of tax liabilities wygaśnięcie zobowiązań podatkowych

terms 1. warunki 2. stosunki

terms of a loan warunki pożyczki

territory 1. terytorium, obszar, teren

2.    sfera, zakres 3. region, rejon

customs territory obszar celny

state territory terytorium państwa trust territory terytorium powiernicze

testacy pozostawienie testamentu (przed śmiercią)

testament testament

testamentary testamentowy, zapisany w testamencie

testamentary arrangements rozporządzenia testamentowe

testamentary capacity zdolność testamentowa (testowania)

testamentary gift darowizna testamentowa

testamentary succession by disposi-tion dziedziczenie testamentowe

testamentary witness świadek sporządzenia testamentu

testator testator, spadkodawca

testify zeznawać, świadczyć, poświadczać, dawać świadectwo

testify truthfully zeznawać prawdę

testimonium clause klauzula poświadczenia

testimony 1. zeznanie 2. świadectwo first-hand testimony naoczne świadectwo

theft kradzież

thief złodziej

petty thief złodziejaszek

thieve kraść, podkradać

thing rzecz, artykuł, przedmiot, sprawa

thing lent for use rzecz użyczona

thing loaned rzecz pożyczona

third party osoba trzecia

threat 1. groźba, pogróżka 2. zagrożenie, niebezpieczeństwo

to pose a threat stanowić zagrożenie threatened witness „świadek zagro

żony” (w Anglii - może ubiegać się o status świadka incognito)

tie-in agreement umowa wiązana

timber drewno budowlane

timberland las budulcowy

time czas, okres, termin

time based pay system czasowy system płac

time limit for the performance termin spełnienia świadczenia

time off for overtime work czas wolny za pracę nadliczbową

time-barred przedawniony

time-consuming work praca czasochłonna

title tytuł, prawo własności

title of claim tytuł wierzytelności

toll myto, opłata za przejazd

tort delict czyn niedozwolony

tortfeasor sprawca deliktu

tortious liability odpowiedzialność de-liktowa

total całkowity, łączny, ogólny, zupełny, suma

total amount of a loan całkowita wielkość pożyczki

total amount of indebtedness całkowita suma zadłużenia

total breach całkowite naruszenie (umowy) (USA)

total estate masa spadkowa

town planner urbanista

trade 1. handel, wymiana handlowa 2. zawód, fach, rzemiosło, praca 3. branża, dziedzina

trade accounts payable zobowiązanie z tytułu dostaw

trade occupation zawód handlowy

trade secret tajemnica handlowa

trade union związek zawodowy

trade union confederation konfederacja związków zawodowych

trade union headquarters centrala związkowa

trade union organisation of an establishment zakładowa organizacja związkowa

trader 1. kupiec, handlarz, przedsiębiorca 2. statek / okręt handlowy 3. członek giełdy spekulujący na własny rachunek (USA)

Trades Union Congress kongres związków zawodowych

trade-union movement ruch związkowy trademark znak towarowy

trading handel, obrót handlowy, transakcje

trading debts długi spółki

trading in human beings handel żywym towarem

trafficking in human beings handel żywym towarem

train przeszkolić, szkolić, tresować

train an employee in the field of work safety and hygiene przeszkolić pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

trained przeszkolony, wykwalifikowany trained workman robotnik wykwalifikowany

trainee 1. praktykant, stażysta 2. terminator, uczeń

training 1. kształcenie, szkolenie, praktyka, staż 2. trening

in-company training doskonalenie zawodowe w miejscu pracy

training in crafts nauka rzemiosła

training leave urlop szkoleniowy

transaction 1. czynność 2. operacja, transakcja

business transaction transakcja handlowa

cash transaction transakcja gotówkowa

incomplete legal transaction czynność prawna niezupełna

legal transaction czynność prawna transaction value wartość transakcyjna transactional immunity immunitet

chroniący świadka koronnego w USA transfer (verb) przelać / przekazać transfer into an account przelać / prze

kazać sumę na konto

transfer the amount przekazać kwotę

transfer (noun) 1. przelew, cesja, przekaz, odstąpienie, przekazanie 2. przeniesienie, transfer, przewożenie 3. zbycie 4. przeksięgowanie 5. stacja przeładunkowa

transfer of ownership przeniesienie własności

transfer of ownership of property przeniesienie własności rzeczy

transfer of ownership of property rights przeniesienie własności praw majątkowych

transfer of possession przekazanie, delegacja posiadania

transfer of shares zbycie akcji, przelew akcji

transfer order polecenie przelewu

transfer to another job przeniesienie do innej pracy

transferable zbywalny, dający się przenieść

transferable share akcja obiegowa, akcja zbywalna

transformation przekształcenie, transformacja, przemiana

day of transformation dzień przekształcenia

draft terms of transformation plan przekształcenia

to draft / to draw up the transfor-mation plan sporządzić plan przekształcenia

to support the transformation wy

powiedzieć się za przekształceniem

transformation date dzień przekształcenia

transformation plan plan przekształcenia

transformed przekształcony

transformed company / partnership

spółka przekształcona

transgress łamać (prawo), wykraczać

transgression wykroczenie, występek, złamanie (prawa)

transgressor przestępca, osoba łamiąca prawo, sprawca wykroczenia

tranship 1. przeładować 2. przesiadać się

tranship the goods przeładować towary

transhipment 1. przeładunek 2. przesiadka

transit tranzyt, przejazd, przewóz internal transit tranzyt wewnętrzny external transit tranzyt zewnętrzny

transit duty cło tranzytowe

transit procedure procedura tranzytu

transitory form forma nieutrwalona (zniesławienia)

transnational organised crime międzynarodowa przestępczość zorganizowana

transport przewóz, transport, komunikacja

transport staff personel transportu

transportation transport, przewóz, przewożenie, transportowanie

duty on transportation podatek od transportu

transportation tax podatek od transportu

travel podróż, podróżowanie

travelling expenses wydatki na podróże służbowe

treasury 1. skarbiec 2. skarb państwa

treasury bill, T-bill weksel skarbowy, bon skarbowy

treasury bond, government bond obligacja skarbowa

treaty traktat, układ

treaty obligations zobowiązanie traktatowe

Treaty on European Union Traktat Unii Europejskiej

trespass naruszenie, przekroczenie, nadużycie

trespass to land naruszenie praw do ziemi, wejście na cudzy teren bez zgody właściciela (będące deliktem w prawie angielskim)

trial 1. proces, rozprawa 2. badanie, test, próba

trial calendar / list kalendarz rozpraw

trial period okres próbny

trial records akta sprawy

trier of the fact weryfikator prawdziwości faktów

tripartite trójstronny, trójdzielny

tripartite confederation konfederacja trójstronna

trust 1. zaufanie, ufność, wiara 2. powiernictwo, zarząd powierniczy 3. powierzenie 4. fundacja 5. opieka, przechowanie 6. trust

trust fund fundusz powierniczy

trustee 1. powiernik, właściciel powierniczy (w prawie angielskim) 2. zarządca, administrator, kurator

trustee in bankruptcy kurator, syndyk

try a case rozpatrywać sprawę, rozpoznawać sprawę

try a case summarily rozpatrywać sprawę w trybie uproszczonym

try a person in absentia rozpoznawać sprawę podczas nieobecności oskarżonego

turmoil chaos, zamieszanie, zamieszki, niepokój

thrown into turmoil (o kraju) pogrążony w chaosie

turnkey pod klucz, do natychmiastowego zasiedlenia

turnkey contract kontrakt na wykonawstwo / budowanie pod klucz

turnover obrót, obroty

turnover credit kredyt obrotowy

turnover tax podatek obrotowy

ulterior ukryty, skryty

ulterior motive motyw ukryty

unanimous jednomyślny, jednogłośny

unauthorised nieupoważniony, nieuprawniony, nielegalny, bez pozwolenia

unauthorised person osoba nieuprawniona

unborn nienarodzony

unborn child dziecko nienarodzone

unconditional 1. bezwarunkowy 2. bezgraniczny

unconditional declaration bezwarunkowe oświadczenie

unconscionability wyzysk

unconscionable contract umowa rążąco niekorzystna dla jednej ze stron

unconstitutional niekonstytucyjny, niezgodny z konstytucją

uncontested za zgodą obydwu stron, bezsporny, bezkonfliktowy

uncontested divorce rozwód za zgodą obydwu stron

under age małoletni, niepełnoletni (o osobie)

under construction w budowie

under mutual agreement za porozumieniem stron

underemployment niepełne zatrudnienie

undergo ulegać, przechodzić, przeżywać

undergo customs examination przejść rewizję celną

underground 1. podziemny 2. ukryty, tajny

underground work roboty podziemne understanding porozumienie, ugoda

undertake przyjmować, podejmować się, przedsiębrać, zobowiązywać się

undertake a commission przyjąć zlecenie

undertake activities podejmować działania

undertaking 1. przedsięwzięcie 2. zobowiązanie 3. usługi pogrzebowe 4. przedsiębiorstwo

commercial undertaking przedsięwzięcie handlowe

joint undertaking przedsięwzięcie wspólne

to embark on an undertaking rozpocząć przedsięwzięcie

to take part in an undertaking wziąć udział w przedsięwzięciu

underwater work roboty podwodne

underwriter 1. ubezpieczyciel, aseku-rator 2. subskrybent 3. gwarant, poręczyciel

underwriters towarzystwo ubezpieczeniowe

undischarged nie zwolniony od spłaty długów

undischarged bankrupt bankrut nie-przywrócony do praw

undisclosed agency pełnomocnictwo nieujawnione

undisturbed niezakłócony

undisturbed possession posiadanie niezakłócone

undivided niepodzielony, niepodzielny

undivided inheritance spadek niepodzielny

undue 1. nieuzasadniony, zbytni, nadmierny 2. niepożądany 3. niewłaściwy 4. nienależny, niepłatny

undue influence niepożądany wpływ unemployable niezdolny do pracy unemployment bezrobocie

cyclical unemployment bezrobocie cykliczne

female unemployment bezrobocie kobiet

frictional unemployment bezrobocie krótkotrwałe / przejściowe

rising unemployment bezrobocie rosnące

rural unemployment bezrobocie na wsi

seasonal unemployment bezrobocie sezonowe

unemployment due to technical progress bezrobocie spowodowane postępem technicznym

unemployment insurance ubezpieczenie od bezrobocia

unemployment insurance benefits świadczenia z tytułu ubezpieczenia na wypadek bezrobocia

unemployment insurance institution instytucja ubezpieczenia na wypadek bezrobocia

unenforceability niewymagalność

unfair nieuczciwy

unfair advertising nieuczciwa reklama

unfair contract terms nieuczciwe postanowienia umowne

unfeasibility niemożność świadczenia uniform jednolity, jednakowy unilateral jednostronny, unilateralny unilateral transaction czynność prawna

jednostronna

unincorporated organisational entity

jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną

union unia, związek

union of civil servants związek zawodowy pracowników służb publicznych

union representative przedstawicielstwo związkowe

unit 1. jednostka 2. oddział 3. część, segment

dwelling unit jednostka mieszkaniowa housing unit jednostka mieszkaniowa local governmental unit jednostka samorządu terytorialnego

participation unit jednostka uczestnictwa

to repurchase participation units odkupywać jednostki uczestnictwa

to sell participation units zbywać jednostki uczestnictwa

unit of currency jednostka pieniężna

United Nations (UN) Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)

unintentional killing nieumyślne spowodowanie śmierci

unjust enrichment bezpodstawne wzbogacenie

unjustified nieusprawiedliwiony, niezasadny

unjustified absence at work nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy

unlawful nielegalny, bezprawny, niedozwolony

unlawful deprivation of liberty przestępstwo pozbawienia człowieka wolności

unlawful interference samowola, bezprawna ingerencja

unlimited nieograniczony, bez ograniczeń

unlimited liability odpowiedzialność nieograniczona

unlimited power of attorney pełnomocnictwo nieograniczone

unlimited use użytkowanie bezterminowe

unload rozładować, rozładowywać

unload the goods rozładować towary unmarried nieżonaty, niezamężna unpaid 1. bezpłatny, bez wynagrodze

nia (o urlopie) 2. niespłacony, niezapłacony

unpaid leave urlop bezpłatny

unregistered niezarejestrowany

unregistered company spółka niezare-jestrowana

unrestricted nieograniczony

unrestricted sale sprzedaż z wolnej ręki unsafe conviction wyrok wydany bez

„solidnych podstaw”

unsecured 1. niezabezpieczony 2. nie-ubezpieczony

unsecured bond obligacja niezabezpieczona

unsecured loan pożyczka niezabezpieczona

unskilled niewykwalifikowany

unskilled worker pracownik niewykwalifikowany

unsolicited niewywołany, niezamówio-ny, niechciany

unsolicited offer oferta niewywołana

unworthiness 1. niegodność 2. niezdatność

unworthiness to inherit niegodność do dziedziczenia

usage zwyczaj

usage of trade zwyczaj handlowy, którego istnienie ustala się w oparciu o materiał dowodowy

usucaption zasiedzenie

to acquire by usucaption nabyć przez zasiedzenie

usufruct użytkowanie, prawo do użytkowania

cessation of usufruct wygaśnięcie użytkowania

contractual usufruct użytkowanie umowne

irregular usufruct użytkowanie nieprawidłowe

legal usufruct ustawowe prawo użytkowania

life usufruct użytkowanie dożywotnie

non-transferable usufruct użytkowanie niezbywalne

perpetual usufruct użytkowanie wieczyste

to create usufruct ustanowić użytkowanie

to let the land for perpetual usu-fruct oddać grunt w użytkowanie wieczyste

usufruct by usucaption użytkowanie z tytułu zasiedzenia

usufruct of movable property użytkowanie ruchomości

usufruct of real estate użytkowanie nieruchomości

usufruct of rights użytkowanie praw

usufructuary użytkownik

usurer lichwiarz

usurious lichwiarski

usurious loan pożyczka lichwiarska

usurp uzurpować sobie, przywłaszczać sobie

usurpation uzurpacja

usury lichwa

utilities świadczenia dodatkowe (woda, gaz, prąd)

utility użyteczność, pożytek

utility charges opłaty komunalne

utter posługiwać się fałszywymi dokumentami, puszczać w obieg (fałszywe banknoty)

vacancy 1. wakat, etat, wolne miejsce 2. wolny pokój

vacate zwrócić, opróżnić, opuścić (np. lokal)

vacation 1. wakacje, urlop 2. zwolnienie, opuszczenie (lokalu)

vacation leave urlop wypoczynkowy

valid 1. prawomocny, ważny 2. słuszny, zasadny, uzasadniony

valid decision approving the arran-gement prawomocne postanowienie zatwierdzające układ

validity 1. ważność, prawomocność

2.    słuszność, zasadność 3. wiarygodność (dokumentów)

validity of a legal transaction / legal act ważność czynności prawnej

validity of a will ważność testamentu

valuation wartościowanie, wycena, ocena

valuation of shares wycena akcji

valuations of movable tangible proper-ty wycena ruchomości

value wartość, znaczenie

value of damage incurred

wysokość powstałej szkody

to determine the value of goods usta

lić wartość celną towarów

to reduce the value obniżyć wartość celną

value added tax (VAT) podatek od wartości dodanej

value added tax charge on inputs podatek od wartości dodanej od nakładów

variable interest rate loan pożyczka o oprocentowaniu zmiennym

valuer (UK) rzeczoznawca

venue 1. miejsce, lokalizacja 2. miejsce rozprawy 3. ustalenie właściwości terytorialnej sądu

verbal 1. ustny, werbalny 2. dosłowny

verbal offer oferta ustna

verbal testament testament ustny

verdict wyrok w przedmiocie winy / niewinności oskarżonego, orzeczenie, werdykt

verdict of guilty wyrok skazujący (bez orzeczenia w przedmiocie kary)

verdict of not proven wyrok uwalniający oskarżonego od odpowiedzialności karnej (przy jednoczesnym wskazaniu, iż żadna ze stron postępowania nie zdołała przekonać sędziów do swojej wersji wydarzeń w Szkocji)

veterinary weterynaryjny

veterinary certificate świadectwo weterynaryjne

vicarious doznawany pośrednio, zastępczy

victim ofiara, osoba chora, osoba poszkodowana

vindication 1. dochodzenie, domaganie się, windykacja, rewindykacja 2. rehabilitacja, oczyszczenie (z zarzutów) 3. obrona 4. usprawiedliwienie

vindictive damages odszkodowanie karne (USA)

violation naruszenie, pogwałcenie, złamanie

grave violation of the basic employ-ee’s duties ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych

violation of work duties naruszenie obowiązków pracowniczych

violence 1. gwałt, przemoc 2. gwałtowność

vocation 1. powołanie 2. zawód, profesja

vocational zawodowy

vocational guidance poradnictwo / doradztwo zawodowe

vocational training kształcenie zawodowe

void nieważny, bezskuteczny, nieistotny prawnie

voidable podlegający unieważnieniu

voir dire wybór składu ławy przysięgłych w USA

voluntary 1. dobrowolny 2. nieodpłatny

3.    umyślny

voluntary acceptance of penalty dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej

voluntary arrangement postępowanie ugodowe

voluntary intoxication wprawienie się w stan nietrzeźwości lub odurzenia innym środkiem

voluntary liquidation likwidacja dobrowolna

voluntary manslaughter umyślne zabójstwo

voluntary redemption dobrowolne umorzenie udziałów

voluntary winding up rozwiązanie dobrowolne

voting głosowanie

advance voting głosowanie przedterminowe

compulsory voting głosowanie obowiązkowe

preferential voting głosowanie preferencyjne

result of voting wynik głosowania tactical voting głosowanie taktyczne

to abstain from voting wstrzymać się od głosowania

to order voting zarządzić głosowanie to proceed to voting przystąpić do głosowania

voting by roll-call głosowanie imienne voting method system głosowania

voting on a show of hands głosowanie przez podniesienie ręki

voting on the arrangement głosowanie nad układem

voting order kolejność głosowania

voting result wynik głosowania vulnerable person osoba „nieporadna”

wage płaca, wynagrodzenie, pobory

wage assignment order potrącenie z wynagrodzenia

wage demands żądania / roszczenia płacowe

wage fixing kształtowanie płac

wage index wskaźnik płac

wage indexing indeksacja płac

wage level poziom płac

wage structure struktura płac

wage table siatka płac

wage in kind wynagrodzenie w naturze

wage-earner żywiciel rodziny

wages wynagrodzenie pracowników fizycznych

wages for housework wynagrodzenie za pracę domową

waive 1. rezygnować, ustępować, zrzekać się (prawa) 2. uchylać / uchylić

waive the bankruptcy procedure uchylić postępowanie upadłościowe

waiver 1. zrzeczenie się (z prawa) dobrowolne odstąpienie 2. zwolnienie (z obowiązku)

wanted notice list gończy

war wojna

war loan pożyczka wojenna

war of aggression wojna napastnicza

to wage a war toczyć wojnę

warehouse skład, dom składowy, magazyn, hurtownia (UK)

free warehouse wolny skład

customs warehouse skład celny

private customs warehouse skład celny prywatny

public customs warehouse skład celny publiczny

type of warehouse rodzaj składu

to introduce goods into the customs warehouse wprowadzić towar do składu celnego

to operate a customs warehouse prowadzić skład celny

to remove the goods from the cus-toms warehouse wyprowadzić towar ze składu celnego

to store goods in a customs ware-house złożyć towary w składzie celnym

warehouse building budynek magazynowy

warehouse fee składowe

warehouse hand robotnik składowy

warehouse keeper osoba prowadząca skład celny

warehouse warrant warrant

warehouse’s by-laws regulamin domu składowego

warehouseman 1. magazynier, pracownik składu 2. właściciel składu

warning ostrzeżenie, przestroga

warning strike strajk ostrzegawczy

warrant 1. nakaz 2. gwarancja, atest

3.    licencja, upoważnienie 4. pokwitowanie

search warrant nakaz rewizji

to issue a warrant wydać nakaz

warrant of arrest nakaz aresztowania, nakaz zatrzymania

warrant of execution nakaz egzekucji

warrant to arrest the witness and bring him before the court nakaz zatrzymania i przymusowego doprowadzenia świadka

warranty rękojmia, gwarancja

warranty for legal defects rękojmia za

wady prawne

warranty for physical defects rękojmia za wady fizyczne

Warsaw Stock Exchange Warszawska

Giełda Papierów Wartościowych

water inlet dopływ wody

wave fala

strike wave fala strajków

wear and tear zwykłe zużycie

wear and tear of the thing as a result of its correct use zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania

weekly tygodniowy, cotygodniowy

weekly rest period odpoczynek tygo

dniowy

weekly wage płaca tygodniowa

weight 1. waga, ciężar 2. system wag, jednostka wagi

weight certificate świadectwo wagi

weighted average cost method metoda

średniej ważonej

weighted tariff cło ważone, stawka celna ważona

welfare 1. opieka społeczna 2. dobrobyt, pomyślność

welfare fund fundusz socjalny

welfare needs potrzeby socjalno-bytowe

welfare payment zasiłek opieki społe-

czej

welfare work praca społeczna

white-collar crime przestępstwo białych

kołnierzyków

white-collar union związek zawodowy

pracowników umysłowych

white-collar worker pracownik umysłowy

wholesale hurt, handel hurtowy

wholesale sale sprzedaż hurtowa

widow’s pension renta wdowia

wild-cat strike strajk dziki

wilful failure to pay support przestęp

stwo uchylania się od alimentacji

wilfully z premedytacją, rozmyślnie, celowo, świadomie

will 1. wola, chęć 2. testament

emergency will testament szczególny will made in the presence of witnesses

testament urzędowy, publiczny winding-up likwidacja, rozwiązanie winding-up inventory remanent likwi

dacyjny

winding-up petition wniosek o likwidację

withdraw 1. wycofać, cofnąć 2. wypłacać, wycofać (pieniądze) 3. odwołać (oświadczenie) 4. usunąć 5. wymówić, wypowiedzieć

withdraw an offer wycofać ofertę

withdraw goods from a warehouse odebrać towary ze składu

withdrawal 1. wycofanie, cofnięcie 2. wystąpienie

withdrawal of a partner wystąpienie wspólnika (np. ze spółki)

withdrawal of notice odwołanie / cofnięcie wypowiedzenia

withhold wstrzymywać, zatajać, ukrywać

witness świadek

witness citation wezwanie sądowe dla świadka

witness statement oświadczenie świadka

witness summons wezwanie sądowe dla świadka

work (noun) 1. praca, robota 2. dzieło atypical work praca atypowa audio-visual work dzieło audiowizualne

brain-work praca umysłowa clerical work praca urzędnicza, praca biurowa

dramatic work dzieło dramatyczne drilling work roboty wiertnicze fitter’s work roboty ślusarskie glazing work roboty szklarskie intellectual work praca umysłowa mental work praca umysłowa musical work dzieło muzyczne night work praca nocna

office work praca biurowa one-shift work praca jednozmianowa

photographic work dzieło fotograficzne

piece work praca akordowa radiophonic work dzieło radiowe

regular work praca stała

roof work roboty dekarskie scientific work dzieło naukowe sheet metal work roboty blacharskie shift work praca zmianowa, na zmiany steady work praca stała

stucco work roboty sztukatorskie

to accept work dokonać odbioru dzieła

to complete work ukończyć dzieło / pracę

to deliver work oddać dzieło

to receive work odebrać dzieło underwater work roboty podwodne video display unit work praca przy komputerze

welding work roboty spawalnicze

work (in) shifts pracować na zmiany

work evaluation ocena pracy

work of art dzieło sztuki

work one’s debt off odpracować dług

work order porządek pracy

work process which is harmful to health proces pracy szkodliwy dla zdrowia

work projection projektowanie pracy

work protection ochrona pracy

work schedule regulacja czasu pracy

work standards / norms for work nor

my pracy

work study analiza pracy

work time optimum czas pracy optymalny

worker pracownik, pracobiorca, robotnik auxiliary worker pracownik pomocniczy

clandestine worker pracownik nielegalny

expatriate worker pracownik oddelegowany za granicę

female worker pracownica

migrant worker pracownik migrujący

older worker pracownik starszy outside worker pracownik pracujący na powietrzu

worker consultation konsultacja pracownicza

worker information informacja pracownicza

worker motivation motywacja pracy

worker participation partycypacja pracownicza

worker’s disintegration dezintegracja pracownicza

worker’s ownership własność pracownicza

workers’ movement ruch robotniczy

workers’ stock ownership akcjonariat pracowniczy

working 1. pracujący, robotniczy 2. roboczy

interrupted working time przerwany czas pracy

short-time working krótki okres zatrudnienia

Sunday working praca w niedzielę

working ability disorder zaburzenia zdolności do pracy

working agreement porozumienie pracownicze

working capacity zdolność do pracy

working class klasa robotnicza

working clothes odzież robocza, ubranie robocze

working environment środowisko pracy working footwear obuwie robocze working hours godziny / czas pracy working of goods obróbka towarów working time czas pracy

working time determined by tasks to be performed zadaniowy czas pracy

working time of managers czas pracy kadry kierowniczej

workload obciążenie pracą

workman robotnik

workplace miejsce pracy, stanowisko pracy

work-related benefits świadczenia związane z pracą

works roboty

works council rada pracownicza

World Federation of Trade Unions

Światowa Federacja Związków Zawodowych

writ pismo urzędowe, nakaz urzędowy, wezwanie urzędowe

writ of execution tytuł wykonawczy

written pisemny, na piśmie, w formie pisemnej

written charge and requisition postanowienie o przedstawieniu zarzutów, dosł. pisemne postawienie zarzutów i nakaz stawiennictwa w sądzie w celu odpowiedzenia na nie

written guarantee gwarancja pisemna

written notice pismo wypowiadające

pracę

written offer oferta pisemna

wrongful 1. zły, krzywdzący 2. bezprawny

wrongful trading niegospodarność, „nieprawidłowa działalność”

year rok

financial year rok finansowy / budżetowy / obrachunkowy / obrotowy

yield (noun) 1. wydajność, produktywność 2. produkcja, ilość wyprodukowana 3. wpływy, dochód, przychód, procenty od kapitału 4. plony, zbiory

yield of fruits pobieranie pożytków

yield (verb) 1. dawać, przynosić (wyniki, procent) 2. poddawać się, ustępować, rezygnować

young młody, młodociany

young offender młodociany przestępca young worker pracownik młodociany youth młodzież

youth unemployment bezrobocie młodych

youthful młody, młodociany

youthful offender młodociany przestępca

zero-based budgeting budżetowanie zoning 1. rejonizacja, wyznaczanie stref

od zera                                 2. określenie warunków zabudowy te-

zero-coupon bond obligacja nieopro-     renu

centowana                           zoning regulations warunki zagospoda-

zealous zagorzały, gorliwy                  rowania przestrzennego

Część II polsko-angielska

Part II Polish-English

abonent subscriber

absencja absence

notoryczna absencja absenteeism

obliczyć absencję to calculate the absenteeism

wskaźnik absencji rate of absentee-ism

adiudykacja adjudication

adres 1. address 2. abode

adres do doręczeń address for service of notices

adres firmowy business address

adres zwrotny return address

adresat 1. addressee 2. recipient, audi-

ence

adresat oferty offeree

adresować 1. to address 2. to send, to post

adwokacina pettifogger

adwokat 1. counsel, counsellor (USA)

2.    advocate, attorney-at-law 3. barrister

(UK) 4. solicitor (UK)

adwokat obrony counsel for the defence / defendant, defence counsel

adwokat oskarżenia counsel for the prosecution, prosecution counsel

adwokat z urzędu court-appointed law-yer, legal-aid layer

adwokatura the Bar, legal profession, advocacy

zostać przyjętym do adwokatury to be called to the Bar

afekt emotion, passion

zbrodnia w afekcie crime of passion, crime committed in the heat of passion caused by sudden provocation

afiliant affiliate

agencja agency, office, bureau

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego Agency for Internal Security

agencja celna customs agency

prowadzić agencję celną to operate a customs agency

agencja obrotu nieruchomościami real estate agency

agencja okrętowa, biuro okrętowe

shipping agency

agencja pracy tymczasowej agency for temporary work

Agencja Wywiadu Intelligence Agency

agent agent, envoy, representative, broker

agent celny clearing agent, customs agent

agent finansowy financial agent

agent frachtowy freight agent

agent handlowy commercial agent, business agent

agent handlu nieruchomościami real estate agent

agent importowy import agent

agent komisowy consigning agent, fac-tor

agent morski / okrętowy shipping agent

agent prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia agent of necessity

agent ubezpieczeniowy insurance agent

agent wyłączny exclusive agent

akcja 1. share, stock 2. action, cam-paign, operation

akcja gratisowa bonus share, scrip share

akcja imienna registered share, inscribed share

akcja kredytowana called-up share

akcja kumulowana cumulative share

akcja na okaziciela bearer share

akcja niekumulowana non-cumulative share

akcja niema / milcząca non-voting share

akcja niepodzielna indivisible share

akcja obiegowa transferable share

akcja odroczona / opóźniona deferred share (UK)

akcja ostrzegawcza token action

akcja pierwszorzędna blue chip share

akcja płatna na wezwanie share pay-able on calls

akcja płatna przy podziale share pay-able on allotment

akcja podlegająca wykupowi redeem-able share, callable preferred share

akcja protestacyjna industrial action odwołać akcję protestacyjną to call off an industrial action

podjąć akcję protestacyjną to take an industrial action

wezwać do akcji protestacyjnej to call for an industrial action

akcja przydzielona allotted share

akcja strajkowa strike campaign

akcja uprzywilejowana preference share, preferred stock

akcja uprzywilejowana kumulowana cumulative preferred stock

akcja uprzywilejowana uczestnicząca w podziale participating preferred stock

akcja uprzywilejowana zamienna con-vertible preferred stock

akcja uprzywilejowana z prawem do przedterminowego wykupu callable preferred stock

akcja w pełni opłacona fully paid share

akcja własna own share

akcja wyemitowana issued share, allot-ted share

akcja za aport share for in-kind contri-bution

akcja założycielska founder’s share

akcja zamienna convertible preferred share

akcja zbywalna transferable share akcja złota golden share

akcja zwykła ordinary share (UK), com-mon share

akcje shares

cena emisyjna akcji issue price of shares, share issue price

dokument akcji share certificate, stock certificate

kategoria akcji class of shares księga akcji / akcyjna share register, share ledger, shareholders’ ledger, stock book (USA), share book liczba akcji number of shares obejmować akcje to subscribe for shares

pakiet akcji parcel of shares, block of shares

podział akcji split of shares, stock split (USA), splitup (USA)

prawa do akcji subscription right przydział akcji allotment of shares, share allotment

przydzielić akcje to allot shares rodzaj akcji class of shares rozproszenie akcji share split spieniężyć akcje to deal in shares świadectwo akcji share certificate umorzyć akcje to redeem shares wartość nominalna akcji face value of a share, nominal value of a share wezwanie do opłacenia akcji call wycena akcji valuation of shares wydać akcje to release shares wykup akcji buyout of shares, pay-ment up

wykupić akcję to pay up a share wypuścić akcje to issue / to ballot shares / stocks

zapis na akcje subscription order, subscription for shares

dokonać zapisu na akcje to apply for shares

zapisać się na akcję to subscribe for a share

zbycie akcji, przelew akcji transfer of shares

zysk na akcję earnings per share

akcje „wysokich lotów” high fliers

akcjonariat pracowniczy workers’ stock

ownership, employee share ownership akcjonariusz shareholder, stockholder

główny akcjonariusz major share-

holder

akcjonariusz uprzywilejowany prefer-ence shareholder

akcjonariusz zwykły common share-

holder

aklamacja acclamation

przyjęty przez aklamację carried by

acclamation

akredytować to accredit, to approve, to sanction

akredytowany accredited, approved, sanctioned

akt 1. (dokument) deed, act, memoran

dum, statement 2. act

akt darowizny deed of gift, deed of donation

akt łaski clemency, executive clemency, amnesty, act of grace

akt notarialny notary’s deed, notarial deed

sporządzić akt notarialny to draw up a notarial deed, to draft a deed, to make out a deed

akt notarialny zawierający oświadcze

nie zarządu the notarial statement of the management board

akt oskarżenia bill of indictment, indict-ment, information

uzasadnienie aktu oskarżenia grounds for filing the indictment

akt przeniesienia własności convey-

ance

akt ustanowienia spółki certificate of incorporation

akt założycielski memorandum of as-sociation (UK)

akta osobowe personal file

akty rejestrowe registration files

aktualny up-to-date, valid

aktualne orzeczenie lekarskie up-to-date medical report, valid medical certificate

aktywa 1. assets, estate 2. credit column, credit side (w księgowości), assets

aktywa bieżące netto net current assets aktywa fikcyjne fictitious assets aktywa finansowe financial assets aktywa gotówkowe cash assets aktywa handlowe business assets aktywa jednorodne fungible assets, fungibles

aktywa księgowe accounting assets

aktywa łatwe do upłynnienia / zbycia fluid assets, quick assets

aktywa materialne tangible assets

aktywa nadające się do sprzedaży re-alisable assets

aktywa netto net assets

aktywa bieżące netto net current assets aktywa nie do upłynnienia unmarket-able assets

aktywa niematerialne intangible assets aktywa obrotowe current assets, circu-lating assets, floating assets

aktywa obrotowe rzeczowe real current assets

aktywa pieniężne monetary assets, fi-nancial assets

aktywa płynne liquid assets

aktywa płynne netto net quick assets aktywa rozporządzalne available assets aktywa spadku assets of inheritance aktywa trudne do upłynnienia slow

assets, risk assets

aktywa trwałe fixed assets, capital assets, permanent assets, non-current assets

aktywa ukryte concealed assets, hidden assets

aktywa uzupełniające complementary assets, other assets

aktywa wątpliwe doubtful assets

aktywa zamrożone frozen assets, dead assets

aktywa zużywalne wasting assets (USA) alibi alibi

mieć alibi to have an alibi

alimenty alimony, child support, main-tenance

alimenty na współmałżonka main-tenance for husband / wife, spousal maintenance, spousal support, financial provision for a spouse

wystąpić o alimenty to seek alimony

Amerykański Instytut Dyplomowanych Biegłych i Księgowych Ameri-can Institute of Certified Public Ac-countants, AICPA

Amerykańskie Stowarzyszenie Rachunkowości American Accounting Association, AAA

amortyzacja depreciation, amortisation metody amortyzacji depreciation methods

okres amortyzacji amortisation period stawka amortyzacyjna depreciation rate

stopa amortyzacji depreciation rate tabela amortyzacji amortisation table / chart, depreciation schedule

wartość amortyzowana depreciable amount

amortyzacja budynku depreciation on premises

amortyzacja liniowa straight-line de-preciation

amortyzacja naturalna units-of-output method, units-of-service method

amortyzacja nieruchomości deprecia-tion of immovables

amortyzacja proporcjonalna do produkcji units-of-production deprecia-tion

amortyzacja przyspieszona accelerated depreciation

amortyzacja przyspieszona - podwójna double-declining-balance depre-ciation

amortyzacja roczna annual depreciation

amortyzacja środków trwałych depre-ciation, depreciation of fixed assets

amortyzacja wartości niematerialnych amortisation, amortisation of goodwill

amortyzacja zakumulowana (umorzenie) accumulated depreciation

amortyzacja zasobów naturalnych de-pletion

amortyzować to depreciate, to amortise, to redeem

analiza analysis, study, survey

analiza pionowa vertical analysis

analiza pozioma horizontal analysis, time-series analysis (USA)

analiza pracy work study

analiza przekrojowa cross-section analysis

analiza wskaźnikowa ratio analysis

aneks annex, appendix, schedule, adden-dum, supplement

animator animator

animator emitenta issuer’s market maker

animator rynku market maker

antydatować to antedate, to backdate, to affix an earlier date, to foredate, to predate, to set an earlier date

anulować to cancel, to retract, to re-voke, to annul, to invalidate, to abro-gate, to countermand, to rescind

anulować ofertę to cancel an offer, to retract an offer

anulować pożyczkę to revoke a loan

anulowanie cancellation, annulment, invalidation, defeasance

aplikacja legal training / internship, period of post-graduate practical legal training, articles

aplikant legal intern, trainee in the legal profession

arbiter 1. adjudicator, arbitrator, mediator, umpire 2. (w sporcie) referee, umpire

arbitraż arbitration, mediation, (pojednanie) conciliation

areszt arrest, custody, detention, appre-hension

w areszcie under arrest

areszt domowy house arrest

areszt doraźny summary arrest

areszt śledczy 1. remand centre 2. deten-tion in custody pending inquiry

aresztować 1. (zatrzymać) to arrest, to apprehend, to detain 2. (uwięzić) to in-carcerate, to take someone into custody, to imprison, to commit to prison, to con-fine, to place in confinement, to jail, to throw into prison 3. (kłaść areszt na rzeczach) to seize, to attach, to impound

aresztowanie arrest, apprehension, de-tention, prehension, seizure

nakaz aresztowania warrant of arrest

arkusz sheet

arkusz kuponowy oprocentowania in-terest coupon sheet

armatura i instalacje fixtures and fit-tings

atest certificate, attestation

atest wagi weight certificate

audyt audit, official examination / in-spection of accounts

audytor auditor, judicial assessor

audytor wewnętrzny internal auditor

audytor zewnętrzny external auditor

audytować, badać księgi to audit, to

conduct an inquiry, to examine / to

inspect the accounts officially, to go through the books

autopsja autopsy, post-mortem (exami-nation)

azyl 1. (prawo do nietykalności) asylum

2.    (zacisze, schronienie) asylum, ref-uge, retreat, sanctuary

ubiegać się o azyl to seek asylum

awans promotion, advancement, ad-

vance, elevation in rank

awans z tytułu długiego stażu pracy

promotion by seniority

awans za kompetencje i / lub zasłu

gi promotion by / on merit

możliwości awansu opportunity for advancement

badać to inspect, to examine, to inves-tigate, (przesłuchiwać) to interrogate

badać towary to inspect goods

badanie examination, inspection, check-up

badanie lekarskie medical check-up, medical examination

kontrolne badania lekarskie control

medical check-up

okresowe badania lekarskie periodic medical check-up, periodical medical examination

wstępne badanie lekarskie initial medical check-up

przeprowadzać badania lekarskie to carry out / to make a medical check-up, to conduct a medical examination

tryb i zakres badań lekarskich pro-cedures and scope of medical check-ups

badanie towarów inspection of goods

banda band, gang, pack

bandyta bandit, gangster, robber, mug-ger, ruffian

bandytyzm 1. banditry, brigandage

2.    robbery, housebreaking

banicja 1. (wygnanie) proscription, ex-ile, banishment, deportation 2. (wyjęcie spod prawa) outlawry

banita outlaw, outcast, exile

bank bank

Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju International Bank for Re-construction and Development

Narodowy Bank Polski National Bank of Poland

oddział banku branch of bank

płynność banku liquidity of bank przedstawicielstwo banku repre-sentative office

utworzyć bank to establish / to form a bank

bank akcyjny joint stock bank

Bank Anglii Bank of England bank budownictwa housing bank bank centralny central bank bank dokonujący przelewu remitting bank

bank depozytowy bank of deposit, de-posit bank

bank dyskontowy discount bank bank emisyjny bank of issue bank handlowy commercial bank, trade bank, bank of commerce

bank handlu zagranicznego foreign trade bank

bank hipoteczny mortgage bank bank komunalny municipal bank bank korespondent correspondent bank bank krajowy domestic bank bank kredytowy credit bank

bank otwierający akredytywy originat-ing bank

bank państwowy state bank, govern-ment bank

bank pożyczkowy bank for loans, loan bank

bank prowadzący działalność maklerską brokerage bank

bank prywatny private bank

bank przemysłowy industrial bank bank rentowy annuity bank

Bank Rezerw Federalnych Federal Re-serve Bank (USA)

bank rolny agricultural bank

bank rozrachunkowy clearing bank

Bank Rozrachunków Międzynarodowych Bank for International Settle-ments

bank spółdzielczy cooperative bank

bank w formie spółki akcyjnej joint-stock bank

bank zagraniczny foreign bank

banknot note, banknote

wartość nominalna banknotów de-nominational value of notes

wprowadzać banknoty do obiegu to bring notes into circulation

bankomat ATM, automated teller ma-chine

Bankowy Fundusz Gwarancyjny Bank Guarantee Fund

bankructwo bankruptcy, insolvency, financial failure

orzeczenie bankructwa bankruptcy order

bankructwo oszukańcze / złośliwe fraud-ulent / wilful bankruptcy

bankructwo zwykłe (popełnione bez zamiaru oszustwa) non-fraudulent bank-ruptcy

bankrut bankrupt, insolvent

bankrut nieprzywrócony do praw un-discharged bankrupt

bariera barrier, wall

bariera celna tariff wall / barrier zniesienie barier celnych removal of tariff walls / barriers

znieść bariery celne to remove tariff walls / barriers

bd (bez dywidendy) ex-dividend, ex div. bessa bear market, slump, fall / decline in prices, falling market

spekulować na bessę to operate for a fall

bezdziedziczny heirless

bezdziedziczny spadek estate in abey-ance

bezdziedziczna własność heirless prop-erty

bezkarnie with impunity

bezkarność impunity, exemption from punishment, freedom from punishment

bezkarny unpunished, exempt from punishment

bezpieczeństwo safety, security

bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp) safety and hygiene at work (PL), health and safety (UK), industrial hygiene komisja bhp commission for safety and hygiene at work, work safety and hygiene commission

komórka ds. bhp w przedsiębiorstwie safety department (in the un-dertaking)

przepisy bhp health and safety regu-lations

naruszać przepisy bhp to breach provisions on safety and hygiene at work

przeszkolić pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy to train an employee in the field of work safety and hygiene

służba bhp safety and hygiene at work service, work safety and hygiene service

standardy bhp health and safety standards

wymagania bhp health and safety requirements

zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bhp to instruct employees on the provisions and prin-ciples of safety and hygiene at work, to acquaint employees with the provi-sions of law and rules for work safety and hygiene

bezpieczeństwo pracy occupational safety

bezpieczeństwo zatrudnienia job security

Rada Bezpieczeństwa (ONZ) Security Council (UN)

bezprawie lawlessness, illegality, abuse of authority

bezprawność illegality, unlawfulness

bezprawny unlawful, illegal, illicit, law-less, against the law

bezprawne objęcie w posiadanie (nieruchomości) forcible entry

groźba bezprawna illegal / unlawful threat, illegal duress

bezrobocie unemployment, lack of work poziom bezrobocia unemployment level

wzrost bezrobocia rise in unemploy-ment

bezrobocie cykliczne cyclical unem-ployment

bezrobocie długookresowe long-term unemployment

bezrobocie kobiet female unemploy-ment

bezrobocie krótkotrwałe / przejściowe frictional unemployment

bezrobocie malejące falling unemploy-ment

bezrobocie masowe mass unemployment

bezrobocie młodych youth unemploy-ment

bezrobocie na wsi rural unemployment

bezrobocie okresowe seasonal unem-ployment

bezrobocie rosnące rising unemploy-ment

bezrobocie sektorowe sectoral unem-ployment

bezrobocie sezonowe seasonal unem-ployment

bezrobocie spowodowane postępem technicznym unemployment due to technical progress

bezrobocie strukturalne structural un-employment

bezrobocie ukryte hidden unemploy-ment

bezrobocie wśród młodzieży youth un-employment, unemployment of young people

bezrobocie wymuszone involuntary un-employment

bezrobocie wywołane zmianami technologicznymi technological unem-ployment

bezrobotny jobless, unemployed, out of employment

bezskuteczność ineffectiveness, vanity

bezskuteczność czynności prawnej in-effectiveness of legal act

bezskuteczność wypowiedzenia inef-fectiveness of notice

bezskuteczność zastawu ineffectiveness of a pledge

bezskuteczny ineffective, nugatory, null, void, invalid, futile, ineffectual

bezwarunkowy unconditional, absolute przyjęcie bezwarunkowe absolute acceptance

zwolnienie bezwarunkowe absolute discharge

bezwarunkowe oświadczenie uncon-ditional declaration, unconditional statement

bezwzględny absolute

bezwzględna większość głosów abso-lute majority of votes

bezzwłocznie immediately, directly, at once, forthwith

bezzwłoczny immediate

bękart bastard, illegitimate child biegły expert, specialist, assessor biegły księgowy certified accountant biegły rewident expert auditor, char-

tered accountant

niezależność biegłego rewidenta in-dependence of the expert auditor

opinia biegłego rewidenta audit opinion, auditor’s opinion

wybór biegłego rewidenta election of the expert auditor

biegły sądowy legal expert, skilled wit-ness, court expert

bieżący running, current

naprawa bieżąca running repair

bigamia bigamy

bilans balance sheet, balance

dzień bilansowy balance sheet date

„fryzowanie” bilansu kiting

równanie bilansowe balance sheet equation, accounting equation

suma bilansowa balance sheet total ujmowanie aktywów w bilansie rec-ognition of assets in the balance sheet układ kontowy bilansu account form balance sheet

układ porządkowy bilansu report form balance sheet

bilans niepoklasyfikowany unclassified balance sheet

bilans otwarcia initial balance, opening balance

bilans poklasyfikowany classified bal-ance sheet

bilans próbny trial balance

bilans próbny po korektach adjusted trial balance

bilans próbny po zamknięciu kont post-

-closing trial balance

bilans próbny przed zapisami korygującymi unadjusted trial balance

bilans upadłości bankrupt’s balance-sheet

bilans zamknięcia closing balance

biuro office, agency, bureau

biuro pośrednictwa pracy employment agency, job centre

biuro spedycyjne shipping agency

biurowiec office block (UK), office building (USA)

blok mieszkalny block of flats, apart-ment building

bluźnić to blaspheme, to swear, to com-mit blasphemy

bluźnierca blasphemer

bluźnierczość profaneness

bluźnierczy blasphemous, profanatory

bluźnierstwo blasphemy, profane oath, revilement of religion

błąd error, flaw, mistake

popełniać / popełnić błąd to make an error, to commit an error

poprawiać / poprawić błąd to correct an error, to rectify an error

błąd kancelaryjny clerical error

błąd księgowy bookkeeping error

błąd pierwszego rodzaju type I error

błąd drugiego rodzaju type II error błąd w zapasach inventory error

błędny erroneous, containing error

bon skarbowy treasury bill, treasury note

bp (bez prawa poboru) ex-subscription rights

brak 1. lack, shortage, want, absence

2.    defect, flaw, fault, deficiency, im-perfection, shortcoming, failure

usunąć braki to remove defects, to remedy defects

brak pracy shortage of work, job short-age, lack of work

brak świadomości lub swobody lack of awareness or freedom

braki kadrowe shortage of staff

branża line (of business), trade, branch (of industry)

broń weapon, gun

broń palna gun, firearm

brutto gross

brygadzista foreman, overseer

Brytyjskie Stowarzyszenie Rachunkowości British Accounting Association, BAA

budowa construction, building dziennik budowy building site log harmonogram budowy construction schedule

kierownik budowy site superinten-dent, construction supervisor, building site manager

koszt budowy building costs, build-ing expenditure

plac budowy, budowa building ground teren budowlany building estate, building land

teren budowy building site

w budowie under construction

budowa dróg road construction, road building

budownictwo building industry, con-struction, building

budownictwo gospodarcze building for trade and industry

budownictwo mieszkaniowe house--building, home building, residential construction

budownictwo naziemne construction engineering

budownictwo podziemne civil engineer-ing

budownictwo socjalne social housing construction, non-profit housing

budownictwo wielorodzinne multi-fam-ily construction

budynek building

budynek w stanie surowym bare ma-sonry and carpentry

budynek administracyjny administra-tion building

budynek biurowy office building

budynek gospodarczy building for trade, industry and farming

budynek magazynowy warehouse build-ing

budynek mieszkalny residential build-ing, apartment building

budynek nie przeznaczony do celów mieszkalnych, budynek niemieszkalny non-residential building

budynek państwowy public building

budynek plombowy link building

budynek przemysłowy industrial build-ing

budynek rolniczy agricultural building

budynek szkolny educational building

budynek użyteczności publicznej pub-lic building

budynek wielokondygnacyjny, wielorodzinny high rise, block of flats, multi-family apartment, multi-family dwelling

budynek wolnostojący detached build-ing, isolated building, separate building

budynek zabytkowy, budynek wpisany na listę dziedzictwa historic building, heritage building, listed building

budżet budget

ustalić budżet to budget

ustalić budżet na nadchodzący rok to budget for the coming year

weryfikować budżet to review a budget

budżet ciągły evolving budget, rolling budget

budżet elastyczny flexed budget, flexible budget

budżet finansowy financial budget

budżet główny master budget

budżet inwestycyjny capital / expendi-ture budget

budżet kroczący evolving budget, rolling budget

budżet operacyjny operating budget

budżet produkcji production budget

budżet przyrostowy incremental budget

budżet sprzedaży sales budget

budżet stały fixed budget, static budget

budżet sztywny fixed budget, static budget

budżet środków pieniężnych cash budget

budżet wiodący master budget

budżetowanie budgeting

budżetowanie kapitałowe capital budg-eting

budżetowanie od zera zero-based budg-eting

budżetowanie partycypacyjne partici-pating budgeting

budżetowanie przyrostowe incremental budgeting

bumelant absentee, shirker, slacker

bunt mutiny, (rewolta) revolt, (zamieszki) riot, (powstanie) insurrection

być zadłużonym to be in debt

były former, ex-, previous

c / wk (cena / wartość księgowa) price / book value ratio

c / z (cena / zysk) price / earnings ratio

całkowity 1. (łączny) total, aggregate

2.    absolute, overall, complete, entire

całkowita suma zadłużenia total amount of indebtedness

całkowita wielkość pożyczki total amount of a loan

cech (zrzeszenie zawodowe) craft union, occupational union

cedent assignor, cedent

cedować to cede, to assign

ceduła giełdowa exchange list, official list

cegła brick

cel purpose

cel spółki, cel działalności spółki ob-jects of a company

cement cement

cena price, cost

cena emisyjna issued price

cena rozliczeniowa settlement price

cena wykupu buyout price

cennik price list

centrala headquarters, seat, head office

centrala związkowa trade union head-

quarters

centralizacja centralisation

centralny central, main

centralne ogrzewanie central heating

certyfikat certificate

wydawać certyfikaty inwestycyjne

to issue investment certificates

wykup certyfikatów inwestycyjnych

redemption of investment certificates

certyfikat inwestycyjny investment certificate

cesja assignment, cession

cesjonariusz assignee, grantee, trans-feree

chałupnik home-worker, person work-ing from their home, out-worker

charytatywny charitable, eleemosynary, beneficient

instytucja charytatywna eleemosy-nary corporation (USA), charity

chłodnia cold store

choroba disease, illness, sickness, in-firmity

choroba morska sea sickness

choroba psychiczna mental disease

choroba zawodowa occupational dis-ease, industrial disease

objawy choroby zawodowej symp-toms of occupational disease

powstanie choroby zawodowej de-velopment of occupational disease

rozpoznać u pracownika chorobę zawodową to diagnose an occupational disease in an employee

rozpoznanie choroby zawodowej di-agnosis of occupational disease

chronić to protect, to safeguard, to shel-ter

chronić życie i zdrowie pracowników to protect the health and life of em-ployees

ciągać kogoś po sądach (potocznie) to drag someone through the courts

cielesny carnal, fleshly, corporal, cor-poreal

kara cielesna corporal punishment

ciężar burden, weight, charge, onus

ciężar dowodu burden of proof, onus of proof

ciężkie naruszenie obowiązków grave violation of the basic employee’s du-ties

ciupa pen, nick, coop, clink, can

cło duty, excise, tariff

obłożyć towar cłem to clap duty on goods

pobierać, ściągać cła to collect / to levy a duty

podwyższać cła to increase tariffs uiszczać cła to pay a duty ustanowić cła to establish duties

cło ad valorem / od wartości ad valo-rem duty

cło agrarne agricultural duties

cło antydumpingowe anti-dumping tariff cło autonomiczne autonomous tariff cło dyferencyjne differential tariff

cło konwencyjne umowne conventional tariff

cło mieszane mixed duty, compound duty

cło ochronne protective tariff

cło odwetowe retaliatory tariff, retalia-tion tariff

cło preferencyjne preferential tariff

cło prohibicyjne prohibitive tariff

cło przywozowe import duty, entrance duty

cło skarbowe, fiskalne revenue duty

cło specyficzne specific duty

cło tranzytowe transit duty

cło ważone, stawka celna ważona weighted tariff

cło wyrównawcze compensation duty

cło wywozowe export duty, duty on ex-port

cło zasadnicze podstawowe basic tariff

cło zwrotne, zwrot cła wywozowego drawback

cofać 1. to retract, to withdraw 2. to can-cel, to revoke 3. to take back

cofać towar to retract goods

coroczny annual, yearly

cudzołożnik adulterer

cudzołóstwo adultery, fornication

cykl cycle, series

cykl życia produktu product life cycle

cytat quote, quotation, citation

cytować to quote, to cite

cywil 1. civilian 2. non-combatant

w cywilu in plain clothes

cywilny 1. civil 2. (świecki) lay

postępowanie cywilne civil proce-dure / proceedings

zobowiązanie cywilne civil obliga-tion

czas time, period, hours, term

czas określony set term

czas pracy working time, working hours dzielenie czasu pracy job sharing

elastyczność czasu pracy flexibility of working time

ewidencja czasu pracy records of working time, working record

karta czasu pracy time card

organizacja czasu pracy time man-

agement

regulacja czasu pracy work schedule skracanie czasu pracy reduction of working time

umowa dotycząca czasu pracy

agreement on working time

wymiar i rozkład czasu pracy amount and schedule of working time, duration and schedule of working time czas pracy elastyczny flexible working

time

czas pracy kierowniczej working time of managers

czas pracy nienormowany flexitime, irregular working hours

czas pracy nietypowy unsocial hours

czas pracy optymalny work time optimum

czas pracy przerywany interrupted working time

czas pracy ruchomy flexible working hours, flexitime

czas pracy ustawowy legal working time czas pracy w ruchu ciągłym working

time in continuous working systems, continuous working day

czas pracy zadaniowy working time determined by tasks to be performed

czas trwania najmu period of lease

czas trwania spółki duration / lifetime / term of the company / partnership

czas wolny od pracy rest period

czas wolny za pracę nadliczbową time off for overtime work, time off in lieu

czasowy 1. temporary, interim 2. time--based

czasowe składowanie towarów tempo-rary storage of goods

czasowy system płac time-based pay system

czek cheque (UK), check (USA) antydatować czek to antidate a cheque, to backdate a cheque

honorować czek to meet a cheque, to pay a cheque

indosować czek to endorse a cheque posiadacz czeku cheque bearer, bear-er of a cheque, holder of a cheque

posłać czek do inkasa to send a cheque for collection

przelew czeku transfer of a cheque wstrzymać wypłatę czeku to stop a cheque

wystawca czeku drawer of a cheque wystawić czek to issue a cheque, to make a cheque, to make out a cheque wystawić czek na bank to draw a cheque on a bank

zablokować czek to block a cheque zainkasować czek to cash a cheque, to collect a cheque

zakreślić czek to cross a cheque

zapłata czekiem payment by cheque czek awizowany advised cheque

czek bankowy bank cheque, banker’s cheque, cashier’s cheque

czek bez pokrycia bouncing cheque (UK), uncovered cheque, rubber cheque (USA), dud cheque

czek gotówkowy uncrossed cheque, open cheque, cash cheque

czek gotówkowy kasowy circular cheque czek gwarantowany guaranteed cheque czek imienny registered cheque, non-

negotiable cheque

czek in blanco blank cheque

czek krosowany zakreślony crossed cheque

czek miejscowy / płatny w miejscu wystawienia local cheque, town cheque

czek (wystawiony) na bank AAA cheque on the AAA bank

czek na okaziciela bearer cheque, cheque to bearer

czek na sumę ... cheque for the amount of / amounting to ...

czek na zlecenie order cheque, cheque to order, negotiable cheque

czek nie honorowany dishonoured cheque, unpaid cheque

czek nie limitowany unlimited cheque

czek nie uregulowany outstanding cheque

czek pocztowy postal cheque, post cheque

czek podróżny traveller’s cheque

czek poświadczony marked cheque

czek potwierdzony certified cheque czek przenoszalny negotiable cheque czek przeterminowany overdue cheque, stale cheque

czek rozrachunkowy account payee cheque, giro cheque

czek za granicę foreign cheque

czek zamiejscowy out-town cheque, non-local cheque

członek member

członek giełdy exchange member

członek rady nadzorczej member of a supervisory board

czyn act, deed, action

czyn deliktowy tortious act, tort

czyn lubieżny lascivious act

czyn przestępny misdeed, actus reus

czynnik factor

czynności spółki course of the partner-ship’s business, acts of partnership / company, course of business of the partnership / company

zwykłe czynności spółki normal course of the partnership’s business, ordinary acts of partnership / company, ordinary course of business of the part-nership / company

czynności sądowe i pozasądowe court and out-of-court actions, court pro-ceedings and out-of-court dealings

czynności zabezpieczające sądu court’s actions to secure assets

czynność act, action, task, transaction, business, operation

czynność bankowa banking operation

czynność nagła urgent action, urgent task

czynność prawna act in law, legal trans-action, legal act / activity

bezskuteczność czynności prawnej ineffectiveness of legal acts

unieważnienie czynności prawnej annulment of a legal transaction, in-validation of a legal act

ważność czynności prawnej validity of a legal transaction / legal act

wykonywać czynność to perform an activity, to conduct an activity, to carry out an activity, to engage in the activity zaskarżalność czynności prawnej suability of a legal act

czynność prawna bezskuteczna in-effective legal act, ineffective legal transaction

czynność prawna bezwzględnie nieważna null and void legal act / trans-action

czynność prawna dokonana poza sądem extrajudicial act, out-of-court legal act

czynność prawna dwustronna bilateral legal transaction

czynność prawna dwustronnie obowiązująca bilaterally binding legal transaction

czynność prawna fikcyjna fictitious le-gal act, fictitious legal transaction

czynność prawna jednostronna unilat-eral transaction

czynność prawna nieodpłatna gratui-tous legal transaction

czynność prawna niezupełna incom-plete legal transaction

czynność prawna odpłatna legal act for consideration

czynność prawna pod tytułem dar-mym gratuitous act in law

czynność prawna powiernicza fiduci-ary transaction

czynność prawna pozorna apparent le-gal transaction, feigned legal transaction

czynność prawna procesowa act in con-nection with legal proceedings, act of legal procedure

czynność prawna przygotowawcza preparatory measure, overt act

czynność prawna ukryta disguised le-gal act, disguised legal transaction

czynność prawna upadłego legal act of the bankrupt

czynność prawna wielostronna mul-tilateral legal transaction, multilateral legal act

czynsz rent, rental

dopuszczać się zwłoki z zapłatą czynszu to be in arrears with payment of the rent, delay in payment

podwyżka czynszu rent increase

termin płatności czynszu date of the payment of rent

uiszczać czynsz w terminie umówionym to pay the rent on the date agreed ustalić wysokość czynszu to fix the rent

czynsz dzierżawny land rent, lease rent czynsz najmu hire money, rental, rent

czynsz podstawowy base rent

czynsz roczny annual rent

czynsz umiarkowany reasonable rent

czynsz za mieszkanie, opłata za lo

kal residential rental (USA)

czynsz zaległy rent owing

czytanie reading

drugie czytanie second reading

pierwsze czytanie first reading

trzecie czytanie third reading

czytelny 1. legible 2. (jasny, zrozumiały) readable

podpis czytelny legible signature

dalej (w dokumencie) hereinafter, there-inafter

dane data, particulars, details, notes, evidence

dane do rejestru particulars to be filed with the register

dane objaśniające explanatory notes dane bieżące current data dar donation, gift, bestowment darczyńca donor, donator (USA), gran-tor

darmowy gratuitous, free, free of charge darowizna gift, donation, endowment, demise

akt darowizny deed of gift, deed of donation, donation deed

odwołać darowiznę to recall a dona-tion

odwołanie darowizny revocation of a donation

podatek od darowizn donation tax, gift tax, donation duty, duty on dona-tions

przedmiot darowizny object of do-nation

wartość przedmiotu darowizny val-ue of the object of donation

przyjąć darowiznę to accept a gift przyjęcie darowizny acceptance of a gift

przyrzeczenie darowizny promise of a donation

umowa darowizny contract of dona-tion, donation contract, gift contract wykonać darowiznę to effect a dona-tion

zwrot przedmiotu odwołanej darowizny return of the object of the re-voked donation

darowizna doliczana do spadku gift to be included in the inheritance

darowizna drobna minor donation

darowizna mieszana mixed donation, non-uniform donation

darowizna między żyjącymi donation inter vivos

darowizna na wypadek śmierci gift mortis causa

darowizna rękodajna donation by manual delivery

darowizna testamentowa testamentary gift

darowizna ukryta disguised donation

darowizna z obciążeniem, darowizna ze zleceniem donation with a charge

darowizna zaliczalna na zachówek gift to be included in the compulsory por-tion of the inheritance

data date, day, term

data objęcia w posiadanie / zasiedlenia nieruchomości move-in date, posses-sion date, occupancy date

data pewna authenticated date, certi-fied date

data rozpoczęcia pracy date of the com-mencement of work

data stempla pocztowego date of the postal mark, postmark date, mailing date

data zarejestrowania spółki date of in-corporation

datek ex gratia payment, donation, con-tribution, offering

debet 1. (w księgowości) debit, left side 2. overdraft

decyzja 1. decision, ruling 2. award

decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu outline plan-ning decision

defraudacja defalcation, misappropria-tion, embezzlement, peculation

defraudant defalcator, embezzler, de-frauder

defraudować to defalcate, to misappro-priate, to embezzle, to peculate

deklaracja 1. declaration, statement, representation 2. (druk) form

sporządzić deklarację podatkową to prepare a tax declaration

złożyć deklarację podatkową to sub-mit a tax declaration

deklaracja celna customs declaration

deklaracja celna wywozowa declara-tion outwards

deklaracja podatkowa tax declaration

deklaracja podatku akcyzowego excise duty declaration

deklaracja skrócona summary declara-tion

dekret decree, statutory order, edict, fiat wydawać dekret to issue a decree

dekret prezydencki executive order

dekret specjalny ordinance

delikt tort, delict, offence, transgression, wrongful act, private wrong

deliktowy tortious

delikwent 1. culprit 2. customer, soul, character

denat / denatka deceased person

deponent bailor, depositor

depozyt depository, deposit, escrow

Rada Nadzorcza Krajowego Depozytu Supervisory Board of the Na-tional Depository

depozyt papierów wartościowych se-

curities depository

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych National Depository for Securities

prowadzić depozyt papierów wartościowych to maintain a securities depository

depozyt sądowy court deposit

depozytariusz bailee, depositary

deweloper (inwestor budowlany) de-veloper

dezaprobata disapproval, condemnation, disapprobation

dezintegracja pracownicza worker’s disintegration

dialog dialogue

dialog społeczny social dialogue

dialog społeczny we Wspólnocie Com-munity social dialogue

dieta expense, allowance

dieta (dzienna) expense allowance, travel money, per diem

dieta (np. posłów, służbowa) emolument

dintojra 1. kangaroo court 2. rabbinical court

dług debt, account payable

mieć długi to be in the red

obliczyć dług to calculate a debt odpracować dług to work one’s debt off

udział w długach share of the debts umorzyć dług to remit / to cancel / to release a debt

wygaśnięcie długu extinction of a debt zapłata długu payment of a debt

dług celny customs debt

dług honorowy debt of honour

dług pieniężny money debt, pecuniary debt

dług solidarny joint and several debt

dług spadkowy inheritance debt, estate debt, inherited debt

długi debts

długi spadkowe debts / liabilities of the succession

długi spółki trading debts, partnership debts, company debts

dłużnik debtor, obligor

dłużnik alimentacyjny non-paying par-ent, obligor-parent [...], deadbeat parent

dłużnik główny principal debtor

dłużnik hipoteczny mortgage debtor, debtor on mortgage, mortgager, mort-gagor

dłużnik wekslowy drawee

dłużnik niepewny bad debtor

dłużnik niewypłacalny insolvent debtor dłużnik obligacyjny bond debtor

dłużnik opieszały slow / sluggish / tardy debtor

dłużnik osobisty personal debtor

dłużnik solidarny co-debtor

dłużnik upadły bankrupt debtor

dłużnik z tytułu wyroku judgment debtor

do wszystkich zainteresowanych to whom it may concern

dobra goods, property, possessions

dobra materialne tangible property

dobroczynny benevolent, charitable, eleemosynary

dobroczyńca benefactor

dobrodziejstwo inwentarza benefit of limited liability for the heir, benefit of inventory

przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza acceptance of the inherit-ance under limitation of liability, ac-ceptance limited to the value of assets, acceptance with the benefit of inven-tory

dobudowa addition

dochodzenie investigation, inquiry, in-quiries

prowadzić dochodzenie to investi-gate

przeprowadzić dochodzenie kredytowe to conduct credit investigations

dochodzenie kredytowe credit investi-gations

dochodzenie wstępne preliminary in-vestigation

dochodzenie sądowe inquest

dochód income, yield, earnings, revenue dochód dodatkowy supplementary in-

come

dochód poza pensją income in addition to normal pay

dodatek / premia extra pay, allowance, bonus

dodatek na dzieci allowance for chil-dren

dodatek funkcyjny functional supple-ment

dodatek motywacyjny incentive bonus

dodatek wyrównawczy compensatory allowance, supplementary payment

dodatek za niebezpieczną pracę danger money

dodatek za odpowiedzialną pracę re-sponsibility allowance

dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych bonus for overtime work, al-lowance for overtime work, call-back pay

dodatek za rozłąkę absence money, separation allowance

dodatek za staż pracy service incre-ment

dodatek za uciążliwą pracę hardship allowance

dodatek za wysługę lat seniority pay

dodatki do poborów fringe benefits dogrywka (giełda) post-auction trading dojrzały (osoba) mature, (owoc) ripe dokształcanie improving education, sup-plementary education

dokument document, paper, record, act, deed, instrument

dokument gwarancyjny document of guarantee

dokumenty ładunkowe / przewozowe / wysyłkowe shipping bills, shipping documents, shipping papers

dokumentacja records, papers, files, documentation

dokumentacja podatkowa tax records

dokumentacja rewizyjna working pa-pers

doliniarz (pot.) dip, pickpocket

dom house, home, building

dom emisyjny issuing house

dom jednorodzinny single-family house

dom maklerski brokerage house, com-mission house, wire house

dom składowy warehouse

regulamin domu składowego ware-house’s by-laws

dom własnościowy owner-occupied house

domiar podatkowy surtax, additional tax

domniemać to presume, to suppose, to assume

domniemanie presumption, supposition, assumption

domniemanie faktyczne presumption of fact

obalić domniemanie to rebut a pre-sumption

domniemany implicit, presumptive, putative

ojciec domniemany putative father domownik member of a household domysł conjecture, speculation, guess-

work

donos incriminating letter

donosiciel nark, informer, informant, grass

dopłata additional payment

wnieść dopłatę to make an additional payment

dopływ wody water inlet

dopuszczać to admit, to accept, to allow, to permit

dopuszczalność admissibility

dopuszczalny admissible, permissible, allowable, acceptable

dowód dopuszczalny admissible evi-dence

dopuszczalne wahanie kursu (widełki) price variation limits, price brackets

dopuszczenie admission, admittance, acceptance, release

dopuszczenie do obrotu release for free circulation

dopuścić do obrotu z zastosowaniem x stawki celnej to release for circula-tion at a x customs rate

doradca adviser, consultant, counsellor

doradca inwestycyjny investment ad-viser

doradca podatkowy tax adviser, tax consultant

doraźny 1. immediate, short-term

2.    summary, simplified 3. temporary, casual

sąd doraźny summary court

doręczać / doręczyć to serve, to deliver

doręczyć komuś wypowiedzenie to serve notice on someone

doręczać pisma to serve documents, to deliver documents

doręczać pisma za pokwitowaniem to serve documents with confirmation of receipt

doręczanie / doręczenie service, delivery

doręczenie zastępcze alternative service adres do doręczeń address for service of notices

data doręczenia service date

miejsce doręczenia place of service potwierdzenie doręczenia acknowl-edgement of service

doręczyciel deliverer, mailman, mail carrier

dorozumiany implied, implicit

doskonalenie 1. training 2. improvement

3.    perfecting, perfection, refinement

doskonalenie zawodowe w miejscu pracy in-company training

dostarczać / dostarczyć to deliver, to supply, to provide, to convey, to offer

dostarczać dowody to offer evidence

dostarczyć nieodpłatnie odzież i obuwie robocze to provide free of charge working clothes and footwear

dostarczyć towar to convey goods, to deliver goods

dostawa delivery, supply, provision awizo dostawy notice of delivery

dokonać dostawy to complete / to ef-fect / to make a delivery

dowód dostawy delivery note

gotowy / przygotowany do dostawy ready for delivery

koszty dostawy delivery charges miejsce dostawy towarów place of

supply of goods

pokwitowanie odbioru dostawy re-ceipt of delivery

przyjąć dostawę to accept delivery

termin dostawy delivery date

dotrzymywać terminów dostaw to meet the delivery dates

umowa dostawy contract of delivery warunki dostawy delivery terms, terms of delivery

zwlekać z dostawą to delay a delivery żądanie dostawy call for delivery

dostawa częściowa part / partial deliv-ery

dostawa franko stacja docelowa deliv-ery at station

dostawa na (każde) żądanie delivery on call, on-call delivery

dostawa natychmiastowa immediate delivery, prompt delivery

dostawa niefakturowana delivery be-fore invoice

dostawa odpłatna supply for considera-tion

dostawa opóźniona forward delivery, late delivery

dostawa partiami delivery by instal-ments, split delivery

dostawa sprzeczna ze zwyczajami bad delivery

dostawa towaru supply of goods

dostawa uzupełniająca subsequent de-livery

dostawa zgodnie z próbką delivery ac-cording to the sample

dostawca deliverer, supplier, contractor, provider

główny dostawca main supplier, chief supplier

stały dostawca regular supplier

dostęp access

prawo dostępu do nieruchomo

ści access right, right of access

uzyskiwać dostęp do czegoś to gain access to something

dostęp do zawodu access to a profession

dotacja subsidy, endowment, grant, al-location, bounty

dowodowy evidential

dowód 1. proof, evidence 2. receipt przedstawić dowody to adduce evidence dowód doręczenia wezwania proof of

service

dowód drugorzędny (wtórny) second-ary evidence

dowód istotny relevant evidence

dowód księgowy voucher

dowód podstawowy primary evidence dowód pośredni circumstantial evidence, indirect evidence, oblique evidence

dowód rozstrzygający conclusive evi-dence

dowód rzeczowy exhibit, real evidence dowód składowy, warrant storage /

warehouse certificate, warehouse war-rant, certificate of deposit, negotiable warehouse receipt (USA)

wydać dowód składowy to issue / to make out a warehouse receipt

dowód ustny / z przesłuchania oral evi-dence, testimonial evidence, communi-cative evidence

dowód uzyskany nielegalnie improp-erly obtained evidence

dowód z dokumentu documentary evi-dence

dozorca domu administrator of an build-ing

dozór supervision, surveillance, inspec-tion, watch

dozór celny customs supervision

dozwolony 1. allowed, permitted, allow-able 2. (prawnie) lawful, licit

dożywocie 1. annuity, perpetuity, speci-fied income payable for life, (majątek zapisany małżonkowi) jointure 2. life imprisonment, life sentence (kara) prawo dożywocia right to a life-an-nuity

w dożywocie for life

dożywotnie użytkowanie nieruchomości life estate

dożywotnio for life, in perpetuity dożywotni life, lifelong

drewno budowlane timber

droga 1. (trasa) way, route, road, track 2. (tryb postępowania) channel, mode, course, procedure, way

droga celna customs-designated route

droga konieczna (prawo drogi) right of way

druk 1. form, blank, printed matter, pa-per 2. printing, print

duplikat duplicate, counterpart, copy, facsimile, twin, reproduction

dw (do wymiany) before split (giełda) dwuizbowy bicameral, two-chambered dwupoziomowy bi-level

dwustronny bilateral, two-sided

dwuznaczny ambiguous, equivocal, un-clear, vague

dwużeństwo bigamy

dymisja (rezygnacja) resignation

dymisja (zwolnienie) dismissal

dyrekcja 1. management 2. board

dyrektor director, manager, head, ex-ecutive

dyrektor, członek zarządu director dyrektor ds. produkcji production manager

dyrektor ds. sprzedaży sales manager

dyrektor naczelny executive director, managing director

dyrektor sekcji pozyskiwania środków head of fundraising

dyrektor techniczny technical director dyrektor wykonawczy managing direc-tor

dyrektywa directive, instruction, order

dyrektywy guidelines

dyscyplina 1. discipline 2. discipline, field of study

narzucić dyscyplinę to impose dis-cipline

dyscyplina pracy discipline at work, labour discipline

dyskrecjonalny 1. discretional, arbitrary

2.    private, confidential

dyskredytować to discredit, to dispar-age, to compromise

dyskryminacja discrimination, unfair treatment

dyskryminacja płciowa gender dis-crimination

dyskryminacja rasowa racial discrimi-nation

dyskryminować to discriminate, to dis-favour

dyspensa dispensation

udzielać dyspensy to dispense

dywersja sabotage, subversion, diver-sion

dywidenda dividend(s)

kupon dywidendowy stock share warrant

podział dywidend dividend distribu-tion

obliczanie podziału dywidend divi-dend distribution calculation

prawo do dywidendy equity rozdzielenie dywidendy distribution of a dividend

rozdzielić dywidendę to distribute a dividend

stopa dywidendy dividend yield

upłynnienie dywidend liquidating dividends

uprawniony do dywidend entitled to dividends

dywidenda końcowa final dividend

dywidenda opcyjna optional dividend

dywidenda tymczasowa / zaliczkowa interim dividend

dywidenda uprzywilejowana prefer-ence dividend, privileged dividends

dywidenda w gotówce cash dividend dywidenda w naturze dividend in kind, property dividend

dyżur standby shift, duty

dział 1. division, department, section

2.    partition, division, distribution

dział kadr personnel department

dział spadku partition of the estate, divi-sion of the inheritance

umowa o dział spadku agreement for the partition of the estate

działać to act, to be active, to perform, to behave, to transact, to operate, to undertake

działać na rzecz ... to act on behalf of ... działać w imieniu to act in the name of działać w imieniu spółki to act in the name of the partnership / company

działać w zmowie to collude, to act in concert, to be in collusion with, to connive

działalność 1. activity, operation, performance, work 2. action

prowadzić działalność to conduct / to carry on / to carry out / to engage in activity

działalność finansowa financing

działalność gospodarcza economic ac-tivity, business, business operations prowadzić działalność gospodarczą to run a business

rozszerzyć działalność gospodarczą to expand the business

zakończyć działalność gospodarczą to close the business

działalność inwestycyjna investing

działalność operacyjna operating ac-tivities, operations

działalność wywrotowa subversion

działka 1. lot, plot, allotment 2. (udział w zysku) share, cut

działka budowlana building land, con-struction plot

działka budowlana niezubrojona un-improved building land

działka budowlana uzbrojona im-proved building land

dzieciobójca infanticide, child-murderer dzieciobójstwo infanticide, child-murder dziecko child, infant, kid, youngster dziecko nienarodzone unborn child dziecko nieślubne bastard, illegitimate

child, nonmarital child

dziedzic 1. heir, successor, inheritor, ben-eficiary, legatee 2. landlord, landowner

dziedzictwo inheritance, heritage, (ojcowizna) patrimony, devolution

dziedziczenie succession, inheritance, inheriting

kolejność dziedziczenia order of suc-cession, rules of descent

niegodność do dziedziczenia unwor-thiness to inherit

niezdolność do dziedziczenia inca-pacity to inherit

porządek dziedziczenia order of suc-cession

prawo dziedziczenia right of inherit-ance, hereditary right, inheritable right uprawniony do dziedziczenia enti-tled to inherit

w drodze dziedziczenia by right of succession

zasady dziedziczenia rules of suc-cession

zrzec się dziedziczenia to renounce inheriting

zrzeczenie się dziedziczenia renun-ciation of inheritance

dziedziczenie krewnych linii wstępnej succession of relatives in the ascend-ing line

dziedziczenie testamentowe testamen-tary succession by disposition

dziedziczenie ustawowe lawful succes-sion, intestate succession, statutory succession

dziedziczenie w linii bocznej collateral succession

dziedziczenie w linii prostej succession in the direct line, linear inheritance

dziedziczyć (coś) to be the heir of, to come into possession as an heir, to have succession as an heir, to take by succession / inheritance, to inherit

dziedziczyć po kimś to benefit someone, to succeed to someone

dziedziczyć w równych częściach to inherit equally, to inherit in equal pro-portions

dziekan dean

dziekanat 1. dean’s office 2. deanery

dzieło 1. work (praca) 2. work (utwór), composition 3. task

odbiór dzieła acceptance

dokonać odbioru dzieła to accept oddać dzieło to deliver work

oddanie dzieła delivery of work

odebrać dzieło to receive work ukończyć dzieło to complete work umowa o dzieło contract for services, contract to perform a specified task, works contract, contract for work, contract for specific work

roszczenia wynikające z umowy o dzieło claims resulting from the contract of work

wykonać dzieło to make work zamawiający dzieło customer, princi-pal, orderer, person ordering

dzieło artystyczne artistic work

dzieło audiowizualne audio-visual work

dzieło choreograficzne choreographic work

dzieło dramatyczne dramatic work dzieło filmowe cinematographic work dzieło fotograficzne photographic work dzieło literackie literary work

dzieło muzyczne musical work

dzieło naukowe scientific work

dzieło radiowe radiophonic work dzieło sztuki work of art

dziennik journal, book of prime entry, log book, day book

przenosić z dziennika kasowego do księgi głównej to post from a day book to a ledger

dziennik kolumnowy columnar journal dziennik ogólny general journal

dziennik przychodów gotówkowych cash receipt journal

dziennik zakupów purchases day book, purchases journal, bought day book

dziennik rozchodów gotówkowych cash disbursements journal

dziennik sprzedaży sales day book, sales journal

dziennik urzędowy law journal

dziennik wpływów cash receipts journal dziennik wydatków cash disbursements book, cash payments journal

dziennik zwrotów ze sprzedaży sales returns (day) book

dzień day

dzień roboczy business day

dzień wolny od pracy day off

dzień wypłaty pay day

dzierżawa tenancy, leasehold

okres dzierżawy term of tenancy

przedmiot dzierżawy object of ten-ancy

przeznaczenie przedmiotu dzierżawy end-use / designation of the object of tenancy

zmieniać przeznaczenie przedmiotu dzierżawy to change the designation of the object of tenancy, to change the end-use of the object of tenancy

rozwiązanie umowy dzierżawy ter-mination of a tenancy agreement

rozwiązywać umowę dzierżawy to terminate tenancy

rozwiązywać umowę dzierżawy za wypowiedzeniem to terminate ten-ancy by notice

umowa dzierżawy nieruchomości agreement for tenancy of a real prop-erty

wygaśnięcie dzierżawy expiration of tenancy

dzierżawa dożywotnia life leasehold

dzierżawa nieruchomości rolnej ten-ancy of an agricultural real estate

dzierżawa prawa lease of a right

dzierżawa przedsiębiorstwa tenancy of an enterprise

dzierżawa rzeczy tenancy of a thing

dzierżawa wieczysta perpetual tenancy, tenancy for life

dzierżawa, która może być rozwiązana przez obydwie strony bez wypowiedzenia tenancy at will

dzierżawca tenant, occupant

dzierżawca dożywotni life tenant, ten-ant for life

dzierżawca terenów łowieckich shoot-ing tenant

dzierżawca wolny (dzierżawiący z woli właściciela) tenant at will

dzierżawca tenant, occupant, lessee

dzierżyciel actual holder, possessor

dzierżyć to hold, to possess

efektywność effectiveness, efficiency, performance

efektywny actual, effective, efficient

efektywna stopa pożyczki actual yield, actual rate of return

egzamin examination, exam

egzekucja 1. (ściągnięcie należności) execution, enforcement, foreclosure, seizure 2. (stracenie skazanego) ex-ecution

prowadzić egzekucję z majątku wspólnika to carry out an execution from partner’s assets, to execute upon the assets of a partner, to conduct ex-ecution from the partner’s assets zawieszenie egzekucji stay of execu-tion

egzekucja hipoteczna z nieruchomości foreclosure of mortgage, mortgage foreclosure

egzekucyjny enforcement, executive, execution

pluton egzekucyjny firing squad

egzekutor 1. (wykonawca wyroku) executor 2. (komornik) enforcement officer, court executive, bailiff (UK)

3.    (kat) executioner

egzekwować to execute, to enforce, to seize

egzekwować zaległość podatkową to execute tax arrears

eksces excess, excessive action, distur-bance

eksmisja eviction

eksmisja przymusowa compulsory eviction

eksmitować to evict, to eject

ekspedient(ka) shop-assistant ekstradować to extradite

ekstradycja extradition

emeryt old-age pensioner, retired person, retiree (USA)

emerytalny pensionable

wiek emerytalny pensionable age emerytura pension, old age pension

przejść na emeryturę to retire

przenieść kogoś na emeryturę to re-tire someone, to pension someone off

emerytura dodatkowa supplementary pension

emerytura wcześniejsza early retire-ment

emerytura wojskowa military pension emisja 1. issue 2. emission 3. broadcast-

ing

data emisji time of issue, date of issue kalendarz emisji issue timetable plasowanie emisji placing of issues waluta emisji currency of issue warunki emisji conditions of issue, terms of issue

wielkość emisji volume of issue

emisja akcji issue of shares

emisja akcji gratisowych bonus issue, scrip issue

emisja brutto gross issue

emisja ciągła tap issue, continuing issue

emisja gratisowa bonus issue, scrip is-sue

emisja krajowa domestic issue, internal issue

emisja międzynarodowa international issue

emisja netto net issue

emisja nowa fresh issue

emisja papierów o płynnej stopie float-ing rate issue

emisja papierów o zmiennej stopie var-iable-rate issue

emisja papierów wartościowych secu-rities issue, issue of securities

emisja po cenie nominalnej issue at par emisja po obniżonej cenie issue at a dis-count

emisja premiowa issue at a premium

emisja praw poboru rights issue, rights offering (USA)

emisja prywatna private issue, private placement

emisja publiczna public issue emisja zagraniczna foreign issue emitent issuer

emitować 1. to issue 2. to emit 3. to broadcast

emitować dług / pożyczkę to issue a loan, to float a loan

enklawa celna customs enclave, tariff enclave

etat post, position, employment, job praca na cały etat full-time employ-ment

etyka ethics, ethic

etyka dziennikarska journalistic ethic etyka zawodowa professional ethic etyka zawodu prawniczego legal ethic Europejska Komisja Związków Zawo

dowych European Industry Committee

Europejska konwencja o niektórych międzynarodowych aspektach upadłości (1990) European Convention on Certain International Aspects of Bank-ruptcy (1990)

Europejska konwencja o statusie prawnym pracowników migrujących (1977) European Convention on the Legal Status of Migrant Workers (1977)

Europejska konwencja o zabezpieczeniu społecznym (1972) European Conven-tion on Social Security (1972)

Europejska konwencja o zabezpieczeniu społecznym rolników (1974) European Convention on the Social Protection of Farmers (1974)

Europejska konwencja o zakładaniu spółek (1966) European Conven-tion on Establishment of Companies (1966)

Europejski kodeks zabezpieczenia społecznego (1964) European Code of Social Security (1964)

Europejski Urząd Koordynacji Obsadzania Wolnych Miejsc Pracy i Wniosków o Zatrudnienie Europe-an Office for Co-ordinating the Clear-ance of Vacancies and Applications for Employment

Europejskie porozumienie o miejscach pracy dla „au pair” (1969) Europe-an Agreement on ‘au pair’ Placement (1969)

Europejskie porozumienie tymczasowe dotyczące zabezpieczenia społecznego na wypadek starości, inwalidztwa i dla osób pozostałych przy życiu (1953) European Interim Agreement on Social security Schemes relating to Old Age, Invalidity and Survivors (1953)

Europejskie stowarzyszenie rachunkowości European Accounting Associa-tion, EAA

eutanazja euthanasia, mercy killing

ewidencja 1. records, files, papers 2. registration

ewidencja ludności census

ewidencja towarów records of goods prowadzić ewidencję towarów to keep records of goods

ewidencjonowanie accounting, record-ing

ewidencyjny recording, record numer ewidencyjny file number

ewikcja eviction

fabryka factory, plant, works fabrykować to fabricate, to falsify fabrykować dowody to fabricate evi-

dence

fach profession, job, trade, calling, vo-cation

fachowiec professional, expert, special-ist

faktura 1. (dokument) invoice 2. (sztuka) texture, grain, fracture

faktura celna customs invoice

fakturować to invoice

fala wave

fala strajków strike wave

fałszerstwo fake, forgery, counterfeit, falsification

fałszerstwo pieniędzy counterfeiting money

fałszerz adulterator, counterfeiter, falsi-fier, forger, fabricator

fałszować to adulterate, to falsify, to counterfeit, to debase, to forge, to fab-ricate

fałszować żywność to adulterate food

fałszowanie adulteration, debasement, counterfeiting, fiddling

fałszywy false, devoid of truth, fictitious, groundless, adulterate

fałszywy alarm / telefon hoax phone call

fałszywe świadectwo / zeznanie false testimony / evidence

fałszywy czek dud cheque

federacja federation, association

Federacja Europejskich Giełd Papierów Wartościowych Federation of European Stock Exchanges (FESE)

fikcyjny fictitious, sham

filantrop philanthropist

finalizować 1. to complete, to close, to

conclude 2. to settle, to finalise

firma firm, company, business, corporation, enterprise

firma spedycyjna shipping firm

firma spółki business name of a company / partnership, company name, name of the firm

firma zlikwidowana defunct company

fiskalny fiscal

kasa fiskalna cash register

fizjologia pracy occupational physiol-ogy

forma form

forma umowy form of company’s deed, form of partnership’s deed

formalności formalities, procedures

formalności celne customs procedures, customs formalities

dokonywać formalności celnych to attend to the customs formalities

upraszczać formalności celne to sim-plify the customs procedure

fracht freight

fundacja foundation, endowed institu-tion, endowment

założyć fundację to establish a foun-dation, to set up a foundation

fundacja charytatywna / na cele dobroczynne charitable corporation, charita-ble trust

fundusz fund

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Employees’ Guaranteed Benefits Fund

aktywa funduszu inwestycyjnego in-vestment fund assets

cel inwestycyjny funduszu invest-ment purpose of the fund

czas trwania funduszu inwestycyjnego duration of the investment fund dochód funduszu inwestycyjnego in-come of an investment fund

nazwa funduszu inwestycyjnego name of the investment fund

polityka inwestycyjna funduszu in-vestment fund policy

rejestr funduszy inwestycyjnych in-vestment fund register

rodzaj funduszu inwestycyjnego type of investment fund, nature of in-vestment fund

rozwiązać fundusz inwestycyjny to dissolve an investment fund

statut funduszu inwestycyjnego stat-ute of the investment fund

towarzystwo funduszy inwestycyjnych investment fund corporation uczestnik funduszu inwestycyjnego investment fund participant umowa z funduszem inwestycyjnym o prowadzenie zbywania i odkupywania jednostek uczestnictwa con-tract with the investment fund to sell and purchase participation units utworzyć fundusz inwestycyjny to create an investment fund

wpłaty do funduszu inwestycyjnego payments to an investment fund

fundusz emerytalny retiring fund, su-perannuating fund, pension fund

fundusz inwestycyjny investment fund fundusz inwestycyjny mieszany mixed investment fund

fundusz inwestycyjny otwarty open-

-ended investment fund

fundusz inwestycyjny zamknięty closed-end investment fund

fundusz powierniczy trust fund

fundusz premiowy staff bonus fund

fundusz socjalny welfare fund fundusz strajkowy strike funds

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych So-cial Insurance Fund

funkcjonariusz 1. officer, public serv-ant, functionary 2. police officer, po-liceman

funkcjonariusz publiczny public official

funkcyjny functional

dodatek funkcyjny functional sup-plement

fuszerka budowlana jerry-building fuzja merger, amalgamation, fusion

dokonać fuzji to merge

fuzja banków bank merger

fuzja pionowa vertical merger

fuzja pozioma horizontal merger

fuzja tworząca konglomerat conglom-erate merger

gang mob, gang, ring, band

gangster gangster, mobster, (bandzior) ruffian, (awanturnik) rowdy, (kanciarz) racketeer, bandit

gangsterstwo gangsterism, banditism, racket

giełda 1. market 2. exchange, stock ex-change, stock market

grać na giełdzie to play on the stock exchange

wejść na giełdę to go public

giełda dewizowa foreign exchange market giełda frachtowa charter exchange, shipping exchange

giełda opcji option market

giełda papierów wartościowych stock exchange

giełda towarowa commodity exchange, commodities exchange

giełda walorów stock exchange, securi-ties exchange

giełda zbożowa corn exchange, grain exchange

giełda żeglugowa maritime exchange gilotyna guillotine

ginąć 1. (umierać) to die, to perish, to fall 2. (zanikać) to vanish, to disappear 3. (wymierać) to die out

glina / gliniarz cop, copper

głos 1. voice, sound, call 2. vote 3. opin-ion, comment, say, voice 4. address 5. permission to speak, the floor mieć głos to have the floor oddać swój głos to cast one’s vote prawo głosu the floor

udzielić komuś głosu to give some-one the floor, to give someone permis-sion to speak

zabrać głos to take the floor

głosować to vote, to cast a vote, to ballot, to go to the polls, to poll

głosować bez dyskusji to vote without debate

głosować nad wnioskiem to vote on the motion

głosowanie voting, vote, election kolejność głosowania voting order przystąpić do głosowania to proceed to voting

system głosowania voting method wstrzymać się od głosowania to ab-stain from voting

wynik głosowania result of voting, voting result

zarządzić głosowanie to order voting głosowanie imienne voting by roll-call głosowanie obowiązkowe compulsory

voting

głosowanie powszechne popular vote

głosowanie preferencyjne preferential voting

głosowanie przedterminowe advance voting

głosowanie przy użyciu kart do głosowania voting by (with the use of) voting cards

głosowanie przez podniesienie ręki voting on a show of hands

głosowanie tajne secret ballot, secret vote

głosowanie taktyczne tactical voting

głosujący 1. (wyborca) voter, elector, constituent 2. voter

główny central, main, principal, primary, major

główny udziałowiec major shareholder Główny Urząd Ceł Central Office of

Customs

Prezes Głównego Urzędu Ceł Presi-dent of the Central Office of Customs główny zobowiązany principal obligor gmina gmina, commune, district, bor-

ough, community

godzina 1. hour 2. time, moment

godzina policyjna curfew

godziny nadliczbowe overtime, extra hours

godziny pracy working hours, hours of work

niepotrzebne godziny pracy exces-sive hours of work

godziny urzędowania business hours, office hours

gospodarczy 1. economic, business 2. in-dustrial, manufacturing

działalność gospodarcza business activity

podmiot gospodarczy economic entity gospodarka 1. economy 2. management,

administration, running

gospodarka wolnorynkowa free market economy

gospodarstwo household, homestead, possessions, property

gospodarstwo domowe household gospodarstwo rolne farm, farmstead grabić to loot, to plunder, to pillage grabież pillage, looting, plunder grabieżca looter, plunderer, pillager granica 1. border, frontier, boundary

2.    limit

granica celna customs border

granica czasu time limit

granica nieruchomości boundary, prop-erty line

granica wieku age limit

gratyfikacja bonus, extra pay, remu-neration

gratyfikacja (np. z okazji Bożego Narodzenia) bonus, gratification

groźba 1. threat, menace, duress 2. (niebezpieczeństwo) danger, peril 3. in-timidation 4. (groźba, nieuchronność) impedence

groźba bezprawna illegal / unlawful threat, illegal duress

groźny 1. dangerous, formidable, men-acing 2. (poważny) serious 3. threat-ening

grunt 1. (teren) land, ground 2. (gleba) soil, earth 3. (majątek) estate

władać gruntem to occupy the land władanie gruntem occupation of land wchodzić we władanie gruntem to enter into occupation of land

grunty orne arable land

grunt rolny agricultural land

grupa group

grupa zawodowa occupational group

grupowa organizacja pracy group or-ganisation of work

grzywna fine, mulct, pecuniary penalty / punishment, amercement

kara grzywny fine, amercement nałożyć grzywnę to impose a fine, to

amerce

gubernator governor

Rada Gubernatorów Board of Gov-

ernors

gwałcenie 1. (popełnienie gwałtu) rape

2.    (przymus) coercion, duress, compul-sion, force 3. (naruszenie) violation, infringement

gwałciciel 1. (sprawca gwałtu) rap-ist 2. (sprawca naruszenia) violator, transgressor, profaner

gwałt 1. (zgwałcenie) rape 2. (przemoc) violence 3. (przymus) coercion, force

gwarancja guarantee, warranty, guar-anty

dawać gwarancję to offer a guarantee domagać się gwarancji to require a guarantee

okres gwarancji period of guarantee uprawniony z gwarancji person en-titled in the guarantee

gwarancja absolutna absolute guarantee

gwarancja bankowa banking guaran-tee, banker’s guarantee

gwarancja jakości quality guarantee, guarantee of quality

gwarancja konstytucyjna constitutional guarantee

gwarancja konsumencka consumer guarantee

gwarancja państwowa government guarantee, state guarantee

gwarancja pisemna written guarantee

gwarancja pod przysięgą sworn guar-antee

gwarancja pojedyncza single guarantee

gwarancja stosowna adequate guaran-tee

gwarancja stuprocentowa hundred-percent guarantee

gwarancja wypłacalności guarantee of solvency

gwarant 1. guarantor 2. warrantor

3.    (ubezpieczyciel) underwriter

gwarantować to guarantee, to vouch for, to underwrite, to warrant

gwarantowany guaranteed

gwardia guard

habilitacja 1. granting a postdoctoral degree in Poland 2. postdoctoral dis-sertation in Poland 3. habilitation

handel commerce, trade, business, mer-chandising

handel detaliczny retail

handel krajowy home trade

handel ludźmi trafficking in persons, trafficking in human beings

handel narkotykami drug trafficking

handel wpływami trading in influence, influence-trafficking, influence ped-dling

handel żywym towarem trafficking in human beings, trading in human beings handlarz dealer, trader, vendor, (określonym towarem) chandler

handlować 1. to trade, to deal in 2. (nielegalnie) to traffic

handlowiec 1. trader, dealer, merchandis-er, tradesman, tradesperson 2. (sprzedawca) vendor

handlowy commercial, mercantile, merchant, engaged in commerce

hańba dishonour, disgrace, shame, igno-miny, opprobrium

hańbić to dishonour, to bring disgrace on / upon

haracz protection money

wymuszać haracz extort protection money

harmonijny harmonious, (zgodny) con-cordant, consensual

harmonogram schedule, timetable, plan

harmonogram budowy construction schedule

hazard gambling, gamble

hazardzista gambler

higiena hygiene

higiena pracy occupational hygiene, oc-cupational health, work hygiene

hipoteczny mortgage

bank hipoteczny mortgage bank dług hipoteczny mortgage debt dłużnik hipoteczny mortgager, mort-gagor

księga hipoteczna mortgage register obciążenie hipoteczne mortgage charge

wierzyciel hipoteczny mortgagee wpis hipoteczny mortgage registration świadectwo wpisu hipotecznego cer-tificate of the registration of mortgage

hipoteka 1. mortgage 2. hypothecation

3.    collateral 4. (biuro notarialne) mort-gage registry

amortyzacja hipoteki amortisation of mortgage

mieć hipotekę na to have a mortgage on

obciążyć hipoteką to mortgage, to burden with mortgage, to hypothecate obciążyć nieruchomość hipoteką to mortgage a property, to encumber a property to be a mortgage

przedmiot hipoteki subject of a mort-gage

pożyczać (komuś) na hipotekę to lend on mortgage

spłacić hipotekę to pay off a mortgage

hipoteka amortyzacyjna instalment mortgage

hipoteka łączna aggregate mortgage, collective mortgage

hipoteka morska ship’s mortgage, ves-sel mortgage

hipoteka na gospodarstwie rolnym farm mortgage

hipoteka przymusowa judicial mort-gage, tacit mortgage

hipotekariusz mortgagee

honor honour

słowo honoru word of honour, parole

honorarium fee, honorarium, (autorskie) royalty

honorarium adwokackie retainer fee

honorarium warunkowe conditional

fee, success fee

honorować to honour

honorować podpis to honour a signature

honorowy (o długach, warunkach) hon-orary, (o człowieku) honourable

hossa bull market, boom, booming market, strong market

spekulować na hossę to operate for a rise

hotelarz hotel profession

humanizacja pracy humanisation of work

hurt 1. wholesale (trade) 2. bulk, mass hurt i detal wholesale and retail hurtownia wholesale store, wholesale

discount, wholesale business, whole-sale warehouse

hurtownik 1. wholesaler, wholesale dealer, wholesale distributor 2. (pośrednik) jobber

hurtowy wholesale

hymn 1. anthem 2. (kościelny) hymn hymn państwowy national anthem

imigracja immigration

imigrant immigrant

imigrować to immigrate

immunitet absolute privilege, immunity, privilege

immunitet dyplomatyczny diplomatic immunity

immunitet poselski Parliamentary privi-lege

immunitet sądowy judicial immunity

import import, importation

import bezcłowy duty free import

importer importer

importować to import

imputować impute, to allege, to accuse imputowanie imputation, allegation indeks 1. index 2. (studenta) credit book

wartość bazowa indeksu base index value

indeks giełdowy exchange index

indeksacja płac wage indexing

indos endorsement

indosować to endorse

indywidualny individual, single, sepa-rate

indywidualne konto emerytalne indi-vidual retirement account (IRA)

informacja information, (piece of) news informacja pracownicza worker infor-mation

inkasent tax collector

inspekcja 1. (organ) inspection, inspec-torate 2. (kontrola) inspection, visita-tion, audit, control, examination

Państwowa Inspekcja Pracy State Labour Inspectorate, State Labour In-spection

Państwowa Inspekcja Sanitarna State Sanitary Inspectorate, State Sani-tary Inspection

społeczna inspekcja pracy social labour inspectorate, social labour in-spection

inspekcja budowlana building inspec-tion

inspektor inspector, clerk, examiner, superintendent, supervisor

inspektor / urzędnik nadzoru budowlanego clerk of works

inspektor budowlany building inspec-tor

inspektor nadzoru budowlanego in-spector of construction supervision główny inspektor nadzoru budowlanego chief inspector of construction supervision

inspektor nadzoru inwestorskiego in-vestor’s supervising inspector

inspektor pracy labour inspector

istotny 1. (ważny) fundamental, crucial, vital 2. material, substantial 3. (rzeczywisty) real, actual 4. (znaczny) signifi-cant, considerable

instalacje wewnętrzne indoor installa-tions

instancja instance, resort

pożyczkodawca ostatniej instancji lender of the last resort

sąd niższej instancji lower court

sąd ostatniej instancji court of last resort

sąd pierwszej instancji court of first instance

instrukcja 1. (zasady działania) instruc-tions, handbook, manual 2. (polecenie) instruction, order, command

postępować zgodnie z instrukcją to follow the instructions

instrukcja korzystania z rzeczy in-struction for use of a thing

instrukcja obsługi user’s handbook, servicing instructions, service manual, operating instructions

instrukcja użytkowania instructions for use

instrument instrument, tool, device, ap-pliance

instrument kapitałowy equity instrument

instytucja institution, body, establishment, organisation, society, business, firm

instytucja bankowa banking business, banking house, banking firm

instytucja emitująca listy zastawne lub obligacje institution issuing mortgage bonds or other bonds

instytucja finansowa financial institu-tion

instytucja pomocy społecznej social assistance body

instytucja ubezpieczenia na wypadek bezrobocia unemployment insurance institution

intencja 1. intention, aim, objective, intent, view, purpose 2. (w religii) in-tention

mieć dobre intencje to mean well

interes 1. interest, title 2. (sprawa, prośba) business, matter, affair 3. business, trade

interes spółki interest of a partnership / company

internować to inter, to confine, to send to an interment camp

internowanie internment

internowany internee

obóz dla internowanych internment camp

interpelacja question, interpellation

interpelować to question, to interpellate interpretacja interpretation, construc-tion, explanation, exegesis

interwencja intervention, interference

interwencja zbrojna armed intervention interwenient uboczny secondary inter-vener, accessory intervenor

interweniować 1. (wstawiać się) to in-tervene 2. (wtrącać się) to interfere, to meddle

interweniować w sporze to intervene in a dispute

inwalida disabled person, invalid, handi-capped person, crippled person

inwalida wojenny disabled war veteran

inwalidztwo invalidity, disability

częściowe inwalidztwo partial dis-ability

pogorszenie stopnia inwalidztwa ag-gravation of invalidity

inwentaryzacja inventory, stocktaking, taking inventory

inwentarz 1. (mienie) stock 2. (spis) in-ventory 3. (hodowla) livestock

inwentarz spadkowy schedule of estate, schedule of assets and liabilities

inwestor 1. investor 2. (zleceniodawca) principal, employer

inwestor instytucjonalny institutional investor

inwestować to invest

inwestycja investment

inwigilacja surveillance, (nadzór) over-sight

inżynier engineer

inżynier budowlany civil engineer, con-struction engineer

izba chamber, camera, department, soci-ety, centre, house

izba handlowa chamber of commerce, chamber of trade

izba niższa lower chamber, lower house izba przemysłowa chamber of industry Izba Reprezentantów House of Repre-sentatives (USA)

izba rozrachunkowa clearing house

izba skarbowa tax chamber, treasury department, treasury chamber

dyrektor izby skarbowej tax-cham-ber director

izba wytrzeźwień sobering up centre, sobering chamber, emergency detoxi-fication centre

izba wyższa upper chamber, upper house izba zatrzymań detention centre izba zawodowa professional society izolatka 1. (w więzieniu) solitary con-

finement, seclusion cell 2. (w szpitalu) isolation ward

jakość quality, grade

gwarancja jakości quality guarantee /

assurance

jawnie publicly, in public, openly, evi-dently, overtly

jawność openness to public, transpar-ency

jawny overt, open, exposed, public, evi-dent, apparent, manifest, transparent działanie jawne overt act

jednobrzmiący identical, of the same tenor, (o wyroku) unanimous

jednoczesny simultaneous, concurrent

jednogłośnie unanimously

jednogłośny unanimous, undivided

jednoinstancyjność single-instance court system

jednomyślnie with one accord, unani-mously, by common consent

jednomyślność unanimity, consensus, concordance

jednomyślny unanimous, undivided

jednoosobowy single, single-person, one-person, one-man, sole, individual przedsiębiorca jednoosobowy sin-gle-party business entity

spółka jednoosobowa single-member

company, one-man-company, one-shareholder company

jednostka 1. unit, entity 2. (osoba) in-dividual

jednostka mieszkaniowa dwelling unit, housing unit

jednostka organizacyjna organisational entity

jednostka pieniężna unit of currency

jednostka samorządu terytorialnego local governmental unit

jednostka uczestnictwa participation unit

odkupywać jednostki uczestnictwa to repurchase participation units

zbywać jednostki uczestnictwa to sell participation units

jednostronnie unilaterally, ex parte, one-sidedly

jednostronny unilateral, one-sided, sin-gle-sided

jednostronna deklaracja niepodległości Unilateral Declaration of Independ-ence

jednostronne zobowiązanie unilateral engagement

jeniec captive, prisoner

jeniec wojenny prisoner of war, POW

judykatura judicature, judicial deci-sions

jurat jurat

jurysdykcja jurisdiction, judicature

jurysdykcyjny jurisdictional, pertaining to jurisdiction

juryslingwistyka jurislinguistics, lin-guistics of the law

jurysprudencja jurisprudence, the science of law, legal philosophy

jurysta jurist

kabotaż coastal shipping, cabotage, coasting

kadencja (czas sprawowania urzędu) term in / of office, tenure of office, duration of office, (rządy premiera) ministry

kadra 1. (zespół pracowników) staff, personnel, body of persons employed 2. (w wojsku) cadre

kadra „drugiego planu” backroom personnel, middle distance personnel

kadra kierownicza key executives

kadra średniego szczebla middle man-agement

kadra wojskowa military personnel

kadra wyższego szczebla senior man-agement

kadry informacyjne information pro-fession

kajdanki handcuffs, manacles

skuć kogoś kajdankami to handcuff someone

kalendarz calendar, (terminarz) diary

kalendarz wyborczy voting calendar

kalkulacja calculation

kalkulacyjny assessment, calculation, calculating

element kalkulacyjny assessment factor

kalumnia calumny, aspersion

kampania campaign, stand, (kampania wyborcza) canvassing

organizować kampanię na rzecz to organise a campaign for

Kanadyjski Instytut Biegłych Rewidentów Canadian Institute of Char-tered Accountants

kanał channel

kancelaria chancellery, office

kancelaria adwokacka chambers (UK), set of chambers, law firm

kanciarz crook, con artist, con man

kanclerz chanceller

kandydat candidate, applicant, (pretendent) aspirant, (osoba wstępująca do szkoły, towarzystwa) entrant, (kandydat na prezydenta) runner

kandydatura candidature, candidacy

kandydować to be a candidate, to run, to stand

kantor exchange office, exchange bu-reau

kapitalizacja capitalisation

kapitalizacja rynkowa market capitali-sation

kapitał capital

mieć kapitał w spółce to have a stake in a company

obniżenie kapitału reduction of / in the capital

podwyższenie kapitału increase in the capital

wysokość kapitału amount of the capital

wysokość objętego kapitału subscri-bed share capital

kapitał akcyjny / statutowy authorised capital

niewyemitowany kapitał akcyjny

unissued share capital

kapitał docelowy target capital, author-ised capital

kapitał dłużny debt capital

kapitał opłacony paid-up capital, fully-paid share capital

kapitał początkowy seed money (UK), initial capital

kapitał pożyczkowy loan capital

kapitał rezerwowy reserve capital

kapitał ryzyka venture capital, risk capi-tal

kapitał subskrybowany subscribed capi-tal

kapitał własny, kapitał zakładowy eq-uity capital

łączna kwota kapitału własnego ag-gregate amount of equity

kapitał wniesiony paid-in capital

kapitał zagraniczny foreign capital

kapitał zakładowy share capital, initial

capital, original capital

nominalny kapitał zakładowy nomi-nal share capital

pokryty / wpłacony kapitał zakłado

wy paid-up share capital

przydzielony kapitał zakładowy al-lotted share capital

kapitał zapasowy supplementary capi-tal, spare capital

kapuś nark, snitch, rat, fink

kara penalty, punishment, pain, retri-bution, (w sprawie karnej) sentence, (kara grzywny) amercement

nałożyć karę to impose a penalty odbywać karę to serve a sentence

wymierzać karę to administer / to mete out punishment

zasługiwać na karę to deserve pun-ishment

kara boska divine retribution

kara pieniężna fine

kara pozbawienia wolności prison pun-ishment

kara śmierci death penalty

karać to punish, to penalise, to correct, to discipline, (karać grzywną) to amerce

karalność punishability

karalny punishable, culpable, charge-able, penal, indictable

karany person with a criminal record, person already punished

karencja waiting period, (kredytu) grace period

karnik criminal lawyer, criminalist

karność discipline, obedience

karny penal, criminal, penitentiary, pu-nitive

odpowiedzialność karna criminal responsibility

postępowanie karne criminal proce-dure / proceedings

sąd karny criminal court

sprawy karne criminal matters

ściganie karne criminal prosecution

zakład karny penitentiary (USA)

kodeks karny criminal code, penal code kolonia karna penal colony

karta 1. sheet of paper 2. (w książce)

page, leaf 3. (w polityce) card, charter karta płatnicza bank card

wydawanie kart płatniczych issue of bank cards

karta umowy contract note

Karta Wspólnotowa Podstawowych

Praw Socjalnych Pracowników EC

Charter of The Fundamental Rights of Workers

karta związkowa trade union card

karygodność culpability, scandalous-ness, reprehensibility

karygodny (zasługujący na karę) crimi-nal, culpable, (naganny) reprehensible, scandalous, blameworthy, unpardon-able

kasa 1. (instytucja) fund, association

2.    (pieniądze zarobione) cash in hand

3.    (kasa sklepowa) till (UK), cash register

pracownicza kasa zapomogowo-pożyczkowa employee savings-and-loan association

szkolna kasa oszczędnościowa school savings association

obsługiwać kasę to operate a cash register

kasa biletowa ticket office, booking office (UK)

kasa biletowa w teatrze, w kinie box office

kasa mieszkaniowa housing credit as-sociation

kasa organu podatkowego tax author-ity’s cashier

kasa pancerna stronghold

kasacja 1. (uchylenie wyroku) final ap-

peal, last resort appeal, cassation 2. an-nulment

kasiarz cracksman, safecracker, safe-breaker, yegg (USA)

kasjer 1. (w banku) teller, cashier

2.    (w sklepie) cashier 3. (w supermarkecie) checker

kat executioner, hangman, headsman, decapitator

kataster land register, cadastral register katastrofa finansowa financial disaster kategoria category, class, type

kaucja security deposit, damage deposit, bond, bail

wpłacić kaucję to pay a security de-posit

złożyć kaucję to lodge a security

zwolnić za kaucją (w sądzie) to bail

zwrot kaucji bond recovery

zwrócić kaucję to return a security

deposit

żądanie zwrotu kaucji bond claim kaucja gwarancyjna guaranty deposit kauzyperda lame-duck lawyer

kazirodczy incestuous

kazirodztwo incest, cognate offence, sex with an adult relative

kazuistyka casuistry

kazus case

kierować to manage, to direct, to guide, to administer, to control

kierować grupą pracowników to guide a group of workers

kierować pracą to direct the workflow

kierować produkcją to manage produc-tion

kierowniczy managerial, executive

kierownik manager, chief, head, execu-tive

kierownik brytyjskiego urzędu rejestrowego spółek Registrar of Com-panies

kierownik oddziału manager of a branch, manager of a department, head of branch

kierownik zakładu manager of a plant, manager of a factory, head of establishment

kieszonkowiec pickpocket

klasa class, type

klasa robotnicza working class

klasyfikacja towarów classification of goods

klauzula clause, formula, proviso, stipu-lation, provision, reservation

klauzula wykonalności enforceability clause

nadać czemuś klauzulę wykonalności to assign an enforceability clause to something

kleptomania kleptomania, stealing mania

kodeks code

kodeks budowlany building code

kodeks karny penal code, criminal code

kodeks pracy labour code

kodycyl do testamentu codicil

kodyfikacja codification

kolegium odwoławcze administrative-review board

samorządowe kolegium odwoławcze local administrative-review board

kolejność order, line

kolejność powołania do spadku succes-sion, line of succession

komandytariusz limited partner

komis commission

oddawać towar w komis to consign goods, to give goods on commission

komisant commission agent, consignee komisant skupu commission buyer komisarz commissioner

komisja commission, committee, board komisja budżetowa budget committee

Komisja do Spraw Układów Zbiorowych Pracy Commission for Collec-tive Labour Agreements

Komisja Nadzoru Bankowego 1. Com-mission for Banking Supervision 2. Bank Supervision Commission

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd Polish Securities and Ex-change Commission

Dziennik Urzędowy Komisji Papierów Wartościowych i Giełd Official Journal of the Polish Securities and Exchange Commission

Urząd Komisji Papierów Wartościowych i Giełd Office of the Polish Securities and Exchange Commission komisja pojednawcza arbitrational committee, conciliation commission komisja rewizyjna auditors’ committee, audit committee, audit commission komitent commissioning party, princi-pal, committer, consignor

rachunek komitenta account of the commissioning party

upoważnienie komitenta authorisa-tion of the commissioning party

komitet committee

Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości International Accounting Standards Committee, IASC

komorne rent, rental, hire money komornik court executive officer, en-forcement officer, debt collector

komornik sądowy court execution of-ficer, court enforcement officer

komplementariusz general partner (PL), full partner, unlimited partner

koncern concern

koncesja licence, concession

cofać / cofnąć koncesję na prowadzenie agencji celnej to revoke a licence to operate a customs agency

wydać / wydawać koncesję na prowadzenie agencji celnej to grant a licence to operate a customs agency koncesja na prowadzenie agencji celnej licence to operate a customs agency koncesjonariusz licensee, license holder

konfederacja confederation

konfederacja pracodawców employers’ confederation

konfederacja trójstronna tripartite con-federation

konfederacja związków zawodowych trade union confederation

konfiskata seizure, sequestration, con-fiscation, impounding, forfeiture / forfeit

konfiskować to sequester, to confiscate, to seize, to impound, to forfeit

konflikt conflict, disagreement

konflikt interesów conflict of interest

konflikt zbrojny armed conflict

konfrontacja confrontation

kongres congress

Kongres Związków Zawodowych Trades

Union Congress

koniokrad horse thief, horse rustler

koniokradztwo horse rustling, horse stealing / theft

konkurencja competition

uczciwa konkurencja fair competi-tion

konsekutywny consecutive

wyroki konsekutywne consecutive sentences

konsensualny consensual

małżeństwo konsensualne consen-sual marriage

konosament bill of lading

konosament bezpośredni through bill of lading

konosament imienny straight bill of lading

konosament na okaziciela to bearer bill of lading

konosament na zlecenie to order bill of lading

konosament przeładunkowy tranship-ment bill of lading

konosament zbiorczy collective bill of lading

konosament żeglugi śródlądowej in-land waterway bill of lading

konsolidacja consolidation

konsorcjum syndicate, consortium

konsorcjum bankowe banking group konsorcjum emisyjne issue syndicate, issue consortium

konstytucja constitution

niezgodny z konstytucją unconsti-tutional

konstytucyjność constitutionality

konstytucyjny constitutional

gwarancja konstytucyjna constitu-tional guarantee

konsultacja consultation

konsultacja pracownicza worker con-sultation

konsystorz consistory

konto 1. account 2. record

mieć konto to have / to maintain an account

na konto for account of

nazwa konta name of the account niezgodność kont discrepancy of ac-counts

obciążyć konto to charge an account, to debit an account

otworzyć konto bankowe to open an account at the bank

plan kont chart of accounts

podjąć pieniądze z konta to draw

money out of the bank

podjęcie pieniędzy z konta drawings podzielić konto to divide an account podzielić konto poziomo to subdi-vide an account

połączyć konta to combine accounts przekroczenie (stanu) konta over-draft

przekroczyć konto to overdraft the account

przelać / przekazać sumę na konto to transfer into an account

uzgodnić konto to settle an account uznać konto to credit an account

zapisać w ciężar konta to debit an account

konto aktywne credit-balance account konto analityczne analytical account, detailed account, subsidiary account

konto bankowe bank / banking account konto bilansowe balance sheet account, permanent account, real account

konto depozytowe deposit account

konto dewizowe wyrównawcze ex-change equalisation account

konto jednostronne / drabinkowe run-ning balance form of account

konto kapitałowe capital account konto korygujące contra account

konto kosztów produkcji manufactur-ing account

konto magazynowe stock-account

konto nieosobowe / martwe impersonal account (UK, USA)

konto osobowe personal account (UK, USA)

konto oszczędnościowe savings account konto pasywne debit-balance account, liability and equity account

konto przejściowe suspense account konto rozliczeniowe clearing account konto różnic kasowych over-and-short

account

konto sprzedaży zapasów stock sale account (UK)

konto syntetyczne total account, control account

konto teowe T-account, skeleton account (USA)

konto wynikowe / niebilansowe nomi-nal account, temporary account

konto wzajemnych rozliczeń reciprocal account

konto zablokowane blocked / frozen account

konto zakupu zapasów stock purchase account (UK)

konto zapasów stock account

konto zbiorcze total account

kontrahent 1. (wykonawca) contractor 2. party to a contract, contracting party

kontrakt contract, agreement

kontrakt terminowy (futures) futures contract

kontrasygnata countersignature kontrasygnować to countersign kontroferta counter offer, offer in return kontrola control, inspection, check, ex-amination

kwestionariusz kontroli wewnętrznej internal control questionnaire przeprowadzać kontrolę to inspect, to do a strip search (kontrola osobista) system kontroli wewnętrznej inter-nal control system

kontrola budżetowa budget control, budgetary control

kontrola osobista strip search kontrola wewnętrzna internal control kontroler inspector, examiner kontrowersja controversy, disharmony kontrwywiad counterintelligence kontyngent quota

przekroczyć kontyngent to exceed / to overrun the quota

kontyngent taryfowy tariff quota konwencja convention

Konwencja o Wprowadzeniu Systemu Rejestracji Testamentów (1972) Convention on the Establishment of a Scheme of Registration of Wills (1972)

korekta adjustment, correcting entry, cross entry, eliminating entry, revers-ing entry

korekta podatkowa tax adjustment korekty lat ubiegłych prior period ad-justments, prior year adjustments

korekty wynikające ze zmian zasad rachunkowości adjustments result-ing from a change in accounting policy koroner coroner

korporacjonizm corporatism korupcja corruption, corrupt practices kostnica morgue (USA), mortuary (UK) koszt cost, expense, price koszt bieżący current cost

koszt częściowo stały semi-fixed cost koszt częściowo zmienny semivariable cost

koszt docelowy target cost

koszt historyczny historic cost

koszt jednostkowy unit cost

koszt kapitału cost of capital

koszt kontroli cost of control, premium on acquisition

koszt krańcowy marginal cost

koszt mieszany mixed cost

koszt nabycia acquisition cost

koszt niekontrolowany noncontrolable cost

koszt niemożliwy do uniknięcia ines-capable cost

koszt normatywny standard cost

koszt odtworzenia replacement cost, reproduction cost

koszt pełny full cost

koszt podstawowy prime cost

koszt produkcji production cost

koszt robocizny labour costs

koszt rozliczony applied cost

koszt różnicowy differential cost, incre-mental cost

koszt rzeczywisty actual cost

koszt sprzedanych produktów cost of product sold

koszt standardowy standard cost

koszt własny prime cost

koszt wspólny joint cost

koszt wymiany replacement cost, entry value

koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów cost of goods sold, cost of sale

koszt wytworzenia środka trwałego cost of a fixed asset

koszt wytworzenia wyrobów cost of goods manufactured

kosztorys cost estimate, estimate

dokładny kosztorys exact estimate precyzyjny kosztorys precise esti-mate

prowizoryczny kosztorys provisional estimate

przedstawić kosztorys to provide an estimate, to put up an estimate

wiarygodny kosztorys reliable esti-mate

wstępny kosztorys rough estimate

kosztorys szacunkowy estimate of quan-tities and costs

koszty costs, expenses, charges

rozliczenie kosztów costs allocation rozliczenia międzyokresowe kosztów accruals and deferrals of costs

czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów deferred charges, deferred expenditures, prepayments

koszty bankowe bank charges

koszty bezpośrednie direct costs

koszty dalszego przerobu additional processing costs

koszty do rozliczenia w czasie deferred charges, deferred costs, deferred ex-penses

koszty dystrybucji distribution costs

koszty działalności podstawowej costs of operational activity

koszty działalności pomocniczej costs of subsidiary activity

koszty działu spadkowego costs and expenses of dividing up the inheritance

koszty eksploatacji operating expenses, maintenance fee

koszty finansowe financial costs

koszty gotowości capacity costs

koszty istotne relevant costs

koszty konserwacji maintenance costs

koszty kontrolowane controllable costs koszty magazynowania carrying costs, stockholding costs

koszty materiałów bezpośrednich di-rect materials

koszty pogrzebowe funeral expenses

koszty rozruchu start-up costs

koszty utopione sunk costs

koszty utraconych korzyści opportu-nity costs

koszty w układzie kalkulacyjnym costs by function

koszty w układzie porównawczym costs by nature

koszty zarządu administration costs

koszty według ich rodzajów costs by nature

koszty według miejsc powstawania costs analysed by type of operation

koszty według typów działalności costs by type of activity

koszty wspólne common costs

koszty wydziałowe factory burden, fac-tory overhead, manufacturing

koszty wysyłki / załadunku shipping charges, shipping expenses

koszty wynagrodzeń bezpośrednich overhead, production overhead costs, direct labour costs

koszty zależne controllable costs

koszty zmienne variable costs

koszty znaczące relevant costs kradzież theft, larceny, stealing kradzież na zamówienie theft to order kradzież rozbójnicza robbing with vio-

lence

kradzież z włamaniem burglary, break-ing and entering

kraj country, state

kraj pochodzenia country of origin

krajowy domestic, home, national

Krajowa Izba Biegłych Rewidentów

National Chamber of Statutory Audi-tors

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych National Depository for Se-curities

Krajowy Rejestr Sądowy National

Court Register, Polish Court Register

kraść to steal, to thieve

kredyt credit, loan

linia kredytowa credit line, line of credit

przekroczyć limit kredytu to exceed one’s credit limit

pułap kredytu lending limit

termin kredytu credit period

warunki kredytu credit terms

kredyt bankowy bank credit

kredyt budżetowy budgetary loan

kredyt hipoteczny mortgage-secured loan, real estate mortgage credit

kredyt inwestycyjny investment credit kredyt lombardowy collateral bank-loan

kredyt obrotowy turnover credit

kredyt państwowy credit granted by the State

kredyt płatniczy payment credit kredyt pomostowy bridging loan kredyt ratalny instalments credit kredyt refinansowy refinancing loan kredyt zagraniczny foreign credit kredytobiorca borrower, debtor, cred-

ited party, obligor

kredytodawca creditor, lender, grantor of credit

krewny relative, relation, kinsman najbliższy krewny next of kin

krótki okres zatrudnienia short-time working

krótszy tydzień pracy shorter working week

kryminologia criminology

krzywa curve

krzywa rentowności yield curve książeczka booklet, book

książeczka czekowa cheque book

książeczka mieszkaniowa housing sav-ings book

książeczka oszczędnościowa savings passbook

książka book, register

książka drobnych wpływów i wydatków petty cash book, PCB

książka kasowa cash book, CB

księga book, ledger

księga główna general ledger, nominal ledger, impersonal ledger

karta księgi głównej ledger sheet

księga inwentarzowa środków trwałych fixed assets register

księga magazynowa stock book

księga należności accounts receivable ledger

księga pomocnicza (urządzenie księgowe) subsidiary ledger

księga przychodów i rozchodów rev-enue and costs register

księga sprzedaży sales ledger, debtors’ ledger

księga wieczysta land and mortgage register, proprietorship register

wniosek o założenie księgi wieczys-

-tej motion to create a land and mort-gage register

księga zakupów purchases ledger, credi-tors’ ledger

księga zapisu końcowego book of final entry

księga zapisu pierwotnego book of original entry

księga zwrotów zakupionych dóbr pur-chases returns (day) book, PRB

księga zwrotów ze sprzedaży sales re-turns (day) book, SRB

księgi books

data zamknięcia ksiąg closing of ac-counts date

manipulować w księgach to cook the books, to fiddle the books

przejrzeć księgi to review books, to inspect books

księgi rachunkowe company’s books, books of account

księgowanie posting, entering in the books, accounting, bookkeeping

data księgowania posting date, date of record

polecenie księgowania account note, internal voucher

księgowość accountancy, accounts, book-keeping

dział księgowości accounts department prowadzić księgowość to keep the accounts, to keep the books

wprowadzić zapis do księgi to make an entry in the ledger

księgowość podwójna double entry bookkeeping, double-entry system of recording

księgowość pojedyncza single entry bookkeeping

księgowość przebitkowa duplicating bookkeeping

księgowy accountant, bookkeeper dyplomowany biegły księgowy char-tered accountant, CA

dyplomowany księgowy certified public accountant, CPA

główny księgowy chief accountant główny księgowy w dużym przedsiębiorstwie controller

kształcenie 1. education, training 2. de-velopment, improvement

kształcenie ustawiczne recurrent edu-cation

kształcenie zawodowe vocational train-ing

kształtowanie płac wage fixing

kultura 1. culture 2. politeness, manners

3.    cultivation, refinement

kultura kierowania management culture kultura pracy labour culture

kupiec trader, merchant, buyer

kupiec indywidualny sole trader kupiec rejestrowy registered trader kupiectwo merchantry, mercantile busi

ness, mercantile relations, merchandis-ing

kuplerstwo pandering

kuratela curatorship, guardianship

być pod kuratelą to be under guardi-anship

ustanowić nad kimś kuratelę to place someone under guardianship

kurator guardian, curator, trustee in bankruptcy

ustanowić kuratora w osobie to ap-point someone as guardian

kurator procesowy guardian ad litem kurator z wyboru guardian by election kurs 1. price, rate, quotation 2. (trasa

samolotu) course 3. (droga) route, road różnice kursowe exchange differences dodatnie różnice kursowe exchange gain, positive exchange differences system kursu jednolitego single-price auction system

Teoretyczny Kurs Otwarcia (TKO) indicative opening price

kurs dnia daily exchange

kurs emisyjny issue price, issue rate

kurs jednolity single price

kurs nietransakcyjny non-transactional price

kurs otwarcia opening price

kurs rozliczeniowy settlement price, making-up price

kurs walutowy / wymiany walut ex-change rate

efektywny kurs walutowy actual ex-change rate

kurs zamknięcia closing price

kwalifikacje qualifications

doskonałe kwalifikacje excellent qualifications

konieczne kwalifikacje necessary qualifications

odpowiednie kwalifikacje appropri-ate qualifications

podnieść swoje kwalifikacje to up-grade skills, to improve qualifications podnoszenie kwalifikacji improve-ment of qualifications

sprawdzić kwalifikacje to examine the qualifications

wymagać kwalifikacji to require qualifications

wystarczające kwalifikacje sufficient qualifications

kwalifikacje do objęcia stanowiska kierowniczego management level qualifications

kwalifikacje do prowadzenia księgowości accounting qualifications

kwatera lodgings, digs

kwerenda search query

kwit receipt, voucher, check

kwit składowy warehouse receipt

kwit sternika mate’s receipt

kwitariusz receipt book

kwitować to acknowledge, to confirm, to receipt

kwitować odbiór czegoś to acknowl-edge receipt of something

kworum quorum

brak kworum absence of quorum, a quorum is not present

sprawdzić kworum to ascertain that there is a quorum

stanowić kworum to have a quorum, to form a quorum

stwierdzam kworum the quorum is present, we have a quorum

kwota sum, amount

kwota główna principal sum

kwota wynikająca z długu celnego

amount resulting from a customs debt

kwotować to quote

kwoty monies

lada counter

spod lady under the counter

laicki lay, secular

laik layman

laska marszałkowska mace

legalizacja legalisation, legitimisation, attestation

legalność legality, lawfulness, legiti-macy, sufficiency in law

legalność zatrzymania lawfulness of arrest

legalny legal, licit, lawful, legitimate

legat legacy

legat wskazujący / oznaczający rzecz

demonstrative legacy

legislacyjny legislative

legislator legislator, legal expert

legislatura legislature

legislatywa legislature

legitymować check someone’s identifi-cation papers

lekarski medical

badanie lekarskie medical check-up, medical examination

orzeczenie lekarskie medical report, medical certificate

aktualne orzeczenie lekarskie up-to-date medical report, valid medical certificate

tajemnica lekarska medical secret zwolnienie lekarskie sick leave / note, excuse, doctor’s note

lekarstwo 1. drug, medicine, medication

2.    cure, remedy

lekceważyć to ignore, to disparage, to disregard, to scorn, to pay no attention to, to take no notice of, to neglect

lekkomyślnie 1. (pochopnie) recklessly, rashly 2. (beztrosko) light-heartedly, frivolously

lekkomyślność 1. (pochopność) reck-lessness, rashness 2. (beztroska) fri-volity, lightheartedness

lekkomyślny reckless, rash, (wariacki, ryzykowny) foolhardy, (nieuważny) careless

licencja licence

licencjobiorca licensee

licencjodawca licensor

lichwa usury, usurious charge of interest lichwiarski usurious

lichwiarz usurer

licytant tenderer, bidder

likwidacja liquidation, dissolution, wind-ing up

być przeznaczonym do likwidacji to be held for disposal

postawić firmę w stan likwidacji to put a company / partnership into liq-uidation

przebieg likwidacji course of liqui-dation

przeprowadzać likwidację to con-duct liquidation

zasady likwidacji rules for liquidation likwidacja dobrowolna voluntary liq-uidation

likwidacja majątku masy upadłości liquidation of assets of the bankruptcy estate

likwidacja miejsc pracy displacement of labour

likwidacja praw majątkowych liquida-tion of proprietary rights

likwidacja przymusowa compulsory liquidation, compulsory winding up

likwidator liquidator

likwidator tymczasowy provisional liq-uidator

likwidować to liquidate, to wind up, to do away with, (zamykać) to close down, (rozwiązywać) to dissolve

lincz lynch law

linczować to lynch

linia line

linia boczna collateral line

linia prosta direct line

linia wstępna ascending line

linia zstępna descending line

list letter, bill, note

list frachtowy shipping bill, shipped bill

list gończy warrant of arrest, ‘wanted notice’

list gwarancyjny letter of guarantee, surety bond

list przewozowy freight bill, consign-ment note

kolejowy list przewozowy railway consignment note, bill of freight, rail-road bill of lading

lotniczy list przewozowy air waybill międzynarodowy list przewozowy international consignment note

list zastawny mortgage bond

lista list, (wykaz) roll, register, panel

lista osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego list of claimants surviving the deceased

lista płac payroll, list of wages to be paid out

listy uwierzytelniające credentials

logo / znak graficzny logo

lokal premises, accommodation, space, place, (stancja, kwatera) lodgings

powiadomienie o zwolnieniu lokalu notice to vacate

przekazać lokal to hand over the premises

zajmować lokal to engage premises zwolnić lokal to vacate the premises

lokal biurowy office space

lokal handlowy business premises

lokal mieszkalny residential premises, living accommodation

lokal spółki premises of a company

lokal wyborczy polling station

lokalny local, regional

lokata 1. deposit 2. investment

lokata bankowa bank deposit

lokata długoterminowa long-term in-vestment

lokata krótkoterminowa short-term in-vestment, deposit at short notice

lokata na określony termin deposit for a fixed period

lokata terminowa term investment, time deposit, term deposit, fixed deposit

lokata w papiery wartościowe invest-ment in securities

lokata za okazaniem sight deposit

lokata zwrotna za wypowiedzeniem deposit at notice

lokator lodger, occupant, occupier, ten-ant, resident, roomer, boarder

dziki lokator squatter

lokaut lockout

lokować to place, to put, to deposit, to invest

lombard pawnshop

odebrać z lombardu to take out of

pawn

lombardowy pawn

kredyt lombardowy collateral bank-

-loan

lubieżny lascivious, lewd, obscene

ludobójstwo genocide

zbrodnia ludobójstwa crime of geno-cide

luka 1. gap, break, loophole, lacuna

2.    shortcoming, deficiency

luka podatkowa tax loophole

luka prawna legal loophole

lustrować to inspect, (politycznie) to vet

lustrować kandydatów to screen can-didates

lustracja inspection, vetting

lżyć kogoś to swear at someone, to revile someone, to insult someone, to abuse someone

łamanie breach, breaking

łamanie prawa law breaking

łamistrajk strike-breaker, scab labour, scab, blackleg, fink

łapownictwo bribery, graft, corruption, venality

łapownictwo bierne passive bribery, bribery committed by the recipient

łapownik bribetaker, grafter (USA)

łapówka bribe, graft, kickback

wręczać łapówkę to bribe, to graft

łaska mercy, compassion, favour, pardon, reprieve, clemency

akt łaski executive clemency, act of

grace

ława bench

ława oskarżonych dock, bar

na ławie oskarżonych in the dock

ława przysięgłych jury, assize

niejednomyślna ława przysięgłych hung jury

wielka ława przysięgłych grand jury ława sędziowska bench

ławnik lay judge, juror, member of jury, lay magistrate, assessor

łączenie merger, conjugation, conjunc-tion, joining, union

łączenie się przez przejęcie merger by acquisition, merger by taking over

łączenie się przez zawiązanie nowej spółki merger by formation of a new company

łącznie jointly, in total, together, all in, inclusively

łączny 1. total, aggregate 2. joint and several 3. connective, conjunctional hipoteka łączna aggregate mortgage pełnomocnictwo łączne joint power of attorney

łup loot, booty

łup wojenny war booty

łupić to loot, to plunder, to pillage

macierzyński maternity, maternal, moth-erly

instynkt macierzyński maternal in-stinct

obowiązki macierzyńskie maternal duties

urlop macierzyński maternity leave macierzyństwo maternity, motherhood

świadome macierzyństwo birth con-trol

macocha stepmother

mafia mob, Mafia

magazyn 1. storehouse, warehouse, stor-age facility 2. storeroom, stockroom

3.    (czasopismo) magazine

magazyn celny customs storage facility przyjąć towary do magazynu celnego to accept goods into a customs storage facility

magazynier warehouseman, stock-keep-er, stock clerk

magazynować to store, to warehouse

magister Master

magister prawa Mater of Laws

majątek assets and liabilities, property, estate, capital, property, possessions nabyć majątek to acquire assets podział majątku distribution of as-sets

rozporządzać majątkiem to dispose of assets and liabilities

zarządzać majątkiem to administer assets and liabilities

majątek nieruchomy real assets, real estate

majątek ruchomy movable assets / property

majątek spadkowy pozostały po zaspokojeniu długów i innych obciążeń residuary estate

majątek spółki assets and liabilities of a company / partnership

majątkowy material, property, propri-etary, relating to property

korzyść majątkowa financial gain

majster / brygadzista foreman

makler broker, stock-jobber, dealer, agent

makler giełdowy securities trader, stock-broker

makler giełdy pieniężnej money ex-change broker

makler niezaprzysiężony outside broker

makler papierów wartościowych secu-rities broker

makler przysięgły accredited broker

makler specjalista expert broker

makler uprawniony authorised dealer

makler zaprzysiężony sworn broker

maksymalny maximum

maksymalny wymiar czasu pracy max-

imum working time

maltretować to ill-treat, to abuse, to maltreat, to batter

malwersacja embezzlement, peculation, conversion of funds

malwersant embezzler, peculator

malwersować to embezzle, to peculate małoletni / niepełnoletni infant, minor, under age, juvenile

małoletniość minority, nonage, pupilage, period of being under legal / statutory age

małżeński marital, connubial, nuptial, spousal, conjugal

obowiązki małżeńskie marital duties małżeństwo marriage, matrimony, mar-

ried state, wedlock

małżonek husband, spouse

małżonka wife, spouse

mandat 1. (pełnomocnictwo) mandate

2.    (w parlamencie) seat 3. (kara) fine, ticket 4. tenure, term of / in office, period of office

manipulować to manipulate, to handle, to pervert

manko cash short, shortage of cash in hand, deficit

marka brand, brand name, make

marnotrawić to waste, to squander, to dissipate

marszałek marshal

marszałek polny field marshal

marszałek sejmu Seym Marshal, Speaker of the Seym

marża margin

marża zysku profit margin

masa spadkowa total estate, mass of the succession

spieniężenie masy spadkowej reali-sation of the estate

masa upadłości bankruptcy estate, bank-ruptcy assets

fundusze masy upadłości bankruptcy estate funds

podział funduszów masy upadłości distribution of the bankruptcy estate funds

likwidacja majątku masy upadłości liquidation of assets of the bankruptcy estate

wstrzymanie likwidacji masy upadłości postponement of the liquidation of the bankruptcy estate

obciążać masę upadłości to encum-ber the bankruptcy estate

oszacować masę upadłości to ap-praise the bankruptcy estate

skład masy upadłości property of the bankruptcy estate

ustalanie składu masy upadłości identification of the property of the bankruptcy estate

wyłączenia z masy upadłości exemp-tions from the bankruptcy estate

martwy dead, lifeless, inanimate

martwy przepis dead letter

matactwo criminal collusion, obstruc-tion of justice, machinations, trickery, jiggery-pokery

materiał material, (tkanina) fabric

materiał budowlany building material, construction material

materiały i towary materials and mer-chandise

matkobójstwo matricide

mecenas 1. polite form of address for a lawyer 2. (opiekun) patron

mediator mediator, intermediary, go-between

mediator rządowy official mediator

medycyna medicine

medycyna pracy occupational medi-cine, industrial medicine

medycyna sądowa forensic medicine

melina den, hole

meliniarz bootlegger

metoda method, way, manner

metoda ceny przeciętnej average price method

metoda FIFO „pierwsze przyszło -pierwsze wyszło” First In-First Out method (FIFO)

metoda FISH „pierwsze przyszło - wciąż tutaj” Fist In-Still Here method (FISH)

metoda jednostkowej wartości rzeczywistej specific identification method

metoda kosztu standardowego standard cost method

metoda LIFO „ostatnie przyszło -pierwsze wyszło” Last In-First Out method (LIFO)

metoda LISH „ostatnie przyszło -wciąż tutaj” Last In-Still Here (LISH)

metoda po koszcie przeciętnym aver-age cost method, average price method

metoda przepływu kosztów cost flow method

metoda stałych cen ewidencyjnych standard price method

metoda szacowania zapasów inventory estimation method

metoda średniej ważonej weighted av-erage cost method

metoda wyceny w oparciu o wartość odtworzeniową Next In-First Out (NIFO)

metoda wyceny wg cen detalicznych retail inventory method

metoda zapasu bazowego base stock method

metody methods

metody wyceny rozchodu zapasów cash flow assumptions

metody wyceny zapasów stock valua-tion methods, inventory pricing meth-ods

metr metre

metr kwadratowy do wynajęcia rent-able square metre

metryka 1. certificate, specification 2. register, archives

metryka urodzenia birth certificate mężatka married woman, feme covert mężobójstwo murder of one’s husband mianować to appoint, to nominate mianowanie nomination, appointment miara 1. measure, gauge 2. (rozmiar)

size 3. (ilość, liczba) number, quantity, amount 4. (umiar) moderation

miara wartości measure of value

miejsce 1. place, point, spot, premises

2.    (przestrzeń) space, room

miejsce przeznaczenia place of des-tination

pierwsze miejsce przeznaczenia first place of destination

miejsce najmu lease premises

miejsce parkingowe parking lot miejsce pracy workplace, place of work, place of employment

pomoc w znalezieniu miejsca pracy job placement assistance

tworzyć nowe miejsca pracy to cre-ate employment / jobs

miejsce pracy chronionej designated employment

miejsce wysyłki place of dispatch miejsce załadunku shipping point (USA), shipping place

miejscowy local

miejski civic, municipal, town, city, urban

rada miejska city council

mienie property, assets

nabycie mienia acquisition of prop-erty

porzucone mienie abandoned prop-erty, bona vacantia

przestępstwo przeciwko mieniu crime against property

sprzedać mienie to sell assets, to dis-pose of assets

wydać mienie to release assets and liabilities

mienie osób trzecich assets of third parties

mieszkalny residential

dla celów mieszkalnych for residen-tial purposes

mieszkanie flat, apartment, dwelling, accommodation

mieszkanie służbowe company flat mieszkania zastępcze alternative hous-ing

mieszkaniec (domu) occupant, occu-pier, resident, (miasta, wsi, osiedla) inhabitant

między between, among, in the middle of

między innymi inter alia, among other things

między stronami inter partes

między żyjącymi inter vivos międzynarodowy international

prawo międzynarodowe international law

Międzynarodowa Federacja Księgowych International Federation of Ac-countants, IFAC

Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych Inter-national Organisation of Securities Commissions (IOSCO)

Międzynarodowe Standardy Rachunkowości International Accounting Standards, IAS

Międzyresortowa Komisja ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych In-terdepartmental Commission for Maximum Admissible Concentration and Intensity in the Working Environ-ment of Agents Harmful to Health, In-terministerial Commission for Maxi-mum Permissible Concentration and Intensity of Factors Harmful to Health in the Working Environment

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości International Court of Justice milczący silent, tacit

akcja milcząca non-voting share minister minister, Secretary

minister właściwy do spraw finansów publicznych minister competent in matters of public finance

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej

Minister for Health and Social Welfare ministerialny ministerial, departmental ministerstwo ministry, board

Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej

Ministry of Labour and Social Policy

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ministry of Internal Affairs (PL), Home Office (UK), Interior Ministry, Ministry of the Interior

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ministry of Foreign Affairs (PL), State Department, Department of State, For-eign Office

mistrz 1. master 2. supervisor mistyfikacja hoax, mystification mistyfikator hoaxer, mystifier młodociany adolescent, young, juvenile, junior, youthful

młodociany przestępca juvenile delin-quent, young / youthful offender pracownik młodociany young worker

młodszy junior, younger

młotek sędziego gavel

mniejszościowy minority

rząd mniejszościowy minority gov-ernment

mniejszość minority

moc power, force, authority, effect

być w mocy to be in force

na mocy by virtue of

nabierać mocy to come into force, to take effect, to become effective

mocodawca / udzielający pełnomocnictwa mandator, constituent, principal molestować to harass, to molest, to in-timidate, to pester

molestowanie harassment

molestowanie seksualne sexual harass-ment

moneta coin

monety coins, specie

bicie monet coinage

Monitor Sądowy i Gospodarczy Court and Economic Monitor

moralność morals, morality

obraza moralności indecent act, in-decency

moralny moral, ethical, spiritual

mord murder, killing, assassination

morderca killer, murderer, assassin

morderstwo murder, assassination, kill-ing

motywacja motivation

motywacja pracy worker motivation

mowa speech, address, talk

wygłosić mowę to make a speech, to deliver a speech

mowa końcowa closing speech

mowa tronowa Queen’s speech, speech from the throne

mównica despatch box, lectern, rostrum

mur graniczny party wall

murarz mason, bricklayer

myto toll

nabycie acquisition, purchase, acquest

nabycie własności acquisition of prop-erty

nabyć to acquire, to purchase

nabyć służebność to acquire easement

nabyć wierzytelność to acquire a claim nabyć własność to acquire property nabytek acquest, acquisition, accession, purchase

nabywca acquirer, purchaser, buyer, vendee

nacjonalizacja nationalisation

nadawać (prawa) to confer, to vest

nadawać osobowość prawną to incor-porate

nadawać pocztą poleconą to register

nadawca sender, consignor, remitter

nadawca przesyłki consignor

nadbudowa additional storey, super-structure

nadgodziny extra hours, overtime

nadmiar excess, surplus

nadpłata excess payment, overpayment of tax

wysokość nadpłaty amount of excess payment

zwrot nadpłaty podatku excess pay-ment refund, tax refund

prawo do zwrotu nadpłaty right to excess payment refund

nadużycia irregularities

nadużycie abuse, breach, misdeed, mis-use, overuse

nadużycie prawa procesowego abuse of process

nadużycie władzy abuse of power

nadużycie zaufania breach of confi-dence, abuse of trust

nadzorca overseer, supervisor

nadzorca sądowy court supervisor, court executive supervisor

ustanowić nadzorcę sądowego ap-point a court supervisor

nadzorować to oversee, to supervise

nadzorować zarządzanie finansami firmy to oversee the day-to-day work of the Financial Accounts section

nadzór supervision

prawo nadzoru (kontroli) right of supervision

sprawować nadzór to exercise su-pervision

tymczasowy nadzór sądowy interim court supervision

nadzór bankowy banking supervision

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego General Inspectorate of Banking Supervision

Komisja Nadzoru Bankowego Com-mission for Banking Supervision

nadzór sądowy court supervision

nadzwyczajne złagodzenie kary extra-ordinary mitigation of penalty

nagana reprimand, disciplinary punish-ment, reprehension, (potępienie) censure kara nagany penalty of serious rep-rimand

nagroda award, reward, bounty

przyznawać nagrodę to grant / to give an award

najem lease, rent

oddać w najem to rent, to lease, to hire, to let

oddać w najem nieruchomości to lease, to rent

oddać w najem ruchomości to hire okres najmu duration of lease, term of lease

przedłużać okres najmu to extend lease

przedłużenie okresu najmu exten-sion of lease

umowa najmu lokalu mieszkalnego housing rental agreement, residential lease

umowa najmu lokalu użytkowego rental agreement for non-residential premises, commercial lease, contract of lease of business premises

umowa najmu na czas nieokreślony periodic lease

umowa najmu na czas określony fixed term lease

umowa najmu nieruchomości agree-ment for lease of a real property

umowa najmu towarów contract for the hire of goods

anulowanie umowy najmu cancella-tion of a lease

przedłużenie umowy najmu exten-sion of a lease

rozpoczęcie umowy najmu commen-cement of a lease

wypowiedzenie umowy najmu termination of a lease

wydać przedmiot najmu to release the subject of lease

wypowiedzenie umowy najmu ter-mination of a lease agreement

wypowiedzieć najem terminate the contract of lease, to notice a lease wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów umownych terminate the contract of lease with the observance of the contractual time limits

zwrot przedmiotu najmu surrender of the subject of lease, redelivery of the subject of lease

najem lokalu lease of the living accom-modation

najem lokalu handlowego commercial lease

najem lokalu mieszkalnego residential lease

najem na czas określony fixed-term lease

najem nieruchomości lease

najem odnawialny periodic lease (USA)

najem ruchomości hire, hiring

najem rzeczy ruchomej lease of a mov-able

najemca (lokator) tenant, lodger, renter, lessee

najemca główny tenant

najemca kluczowy anchor tenant

najmobiorca tenant, lessee

najmodawca lessor

najmować od kogoś to hire, to rent

Najwyższa Izba Kontroli Supreme Audit Chamber, Supreme Chamber of Control

nakaz order, summons, command, de-cree, warrant, writ, mandate

nakaz aresztowania arrest warrant, writ of apprehension

nakaz deportacji deportation order

nakaz egzekucji fieri facias, warrant of execution

nakaz odszkodowania compensation order

nakaz przymusowej likwidacji com-pulsory winding up order

nakaz sądowy injunction, court order, prerogative order, prerogative writ

nakaz stawiennictwa citation

nakaz tymczasowy interim injunction, provisional injunction, temporary in-junction

nakaz zajęcia majątku dłużnika (w celu zabezpieczenia powództwa) charging order (UK)

nakaz zatrzymania detention order, warrant of attachment, warrant of arrest

nakaz zatrzymania i przymusowego doprowadzenia świadka warrant to arrest the witness and bring him be-fore the court

nakazać to order, to summon, to com-mand, (zarządzić) to prescribe, to en-join

nakazany ordered, prescribed

nakłaniać to incite, to induce, to incline, to prevail upon / on, to persuade

nakłaniać do nierządu to importune

nakłaniać do uprawiania prostytucji induce another to practise prostitution należności dues, debts, accounts receiv-able, receivables

pokryć należności to cover an amount due

windykacja należności receivables recovery

należności bieżące current dues

należności celne customs duties

kwota należności celnych amount of customs duties

należności celne przywozowe import customs duties

należności celne wywozowe export cus-toms duties

należności nieściągalne bad debts, irre-coverable debts, uncollectible account (USA)

należności Skarbu Państwa z tytułu zobowiązań podatkowych dues of the State Treasury on account of tax liabilities

należności uboczne incidental dues

należności wątpliwe doubtful accounts, doubtful debts

należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczone hipoteką, zastawem, wpisem do rejestru statków lub prawem zatrzymania dues of the Social Insur-ance Institution on account of social insurance contributions secured by mortgage, pledge, entry in the register of ships or right of retention

należności zaległe outstanding debts

należność (kwota należna) amount due, amount outstanding, amount owing, money due

należny due, receivable, owed

należycie duly, properly, appropriately, carefully

należyty due, proper, appropriate

należyta staranność due diligence, proper diligence, due care

brak należytej staranności lack of due diligence

zachować należytą staranność to exercise due diligence

naoczny 1. evident, clear 2. eye 3. first-hand 4. visual

naoczne świadectwo first-hand testi-

mony

naoczny świadek eye witness

napadać to assassinate, to assault

napastnik assailant, aggressor, (najeźdźca) invader

napaść attack, assault

czynna napaść assault and battery

napaść kwalifikowana aggravated as-sault

napaść z zamiarem pobicia assault, attack

napominać to admonish, to rebuke, to reprove, to reprimand, (wzywać) to exhort

naprawa 1. repair, mending 2. (ulepszanie) improvement, reform

drobne naprawy slight repairs, minor repairs

dokonywać napraw to make repairs przeprowadzać naprawy to make repairs

naprawa bieżąca running repair

naprawiać 1. to repair, to mend, to rem-edy, to fix 2. to improve, to reform, to amend 3. to correct, to make amends

narażać to endanger, to jeopardise, to put something at a risk

narażać życie to risk one’s life narodowość nationality, ethnicity

narodowy national

Centrala Narodowego Banku Polski National Bank of Poland Head Office

plan finansowy NBP NBP budget

Prezes NBP President of the National Bank of Poland

Zarząd NBP Management Board of the National Bank of Poland

Narodowy Bank Polski (NBP) National Bank of Poland

Narodowy Fundusz Inwestycyjny Na-tional Investment Fund

Indeks Narodowych Funduszy Inwestycyjnych (NIF) NIF index

naruszać to infringe, to contravene, to violate, to trespass

naruszać prawo to break the law

naruszenie breach, contravention, in-fringement, violation, trespass, infrac-tion, violation

naruszenie miru domowego unlawful interference with someone’s home

naruszenie nietykalności cielesnej bat-tery

naruszenie obowiązków pracowniczych violation of work duties

naruszenie porządku publicznego pub-lic nuisance

naruszenie praw do ziemi trespass to land

naruszenie zakazu konkurencji breach of a non-competition rule

następca prawny legal assignee, legal successor

następstwo prawne legal succession, legal assignment

naturalizować to naturalise

naturalizowany obywatel naturalised citizen

nauczyciel teacher, (akademicki) tutor, instructor

nauka rzemiosła training in crafts

nawiązka supplementary payment to the victim or for a public purpose, discre-tionary damages

nawiązka za ból smart money

nazwa handlowa trade name

negocjacje negotiations, bargaining

prowadzić negocjacje to conduct negotiations

negocjacje płacowe pay talks

negocjacje zbiorowe collective bargain-ing

negocjować to bargain, to negotiate

negocjować lepsze warunki pracy to

bargain for better working conditions

negocjować płace to negotiate wages

nieagresja non-aggression

niebawem at an early date, soon, shortly

niebezpieczeństwo danger, peril, jeop-ardy, menace, hazard, risk

być w niebezpieczeństwie to be in jeopardy

niedbale negligently, carelessly

niedbalstwo negligence, neglect, care-lessness, inattentiveness

niedbały negligent, careless, lax, inat-tentive

niedobór missing amount, shortfall

niedorozwój umysłowy mental retarda-tion

niegodny (o spadkobiercy) person in-eligible of inheritance, disqualified to inherit

niegospodarność wrongful trading, un-economical management

niełaska disfavour, disgrace

niematerialny incorporeal, intangible

dobra niematerialne intangible prop-erty

niemożność 1. impossibility 2. inability niemożność działania inability to act niemożność wykonania impossibility of

performance

nienależyty improper

nienależyte wykonanie zobowiązania improper performance of obligation

nienależyte wykonywanie obowiązków improper performance of duties

nieobecność absence

nieobecność w pracy absence from work

nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy unjustified absence from work

nieomylność infallibility

nieomylny infallible

niepełne zatrudnienie underemploy-ment

niepełnoletni minor

usamodzielnić niepełnoletniego to emancipate a minor

niepełnoletność minority, infancy

niepoczytalność mental incapacity, in-sanity, lunacy, madness, derangement

niepoczytalny insane, deranged, un-sound, lunatic, mad, non compos mentis

niepodważalny irrefutable, unquestion-able, incontestable

niepokoje pracownicze industrial unrest nieposłuszeństwo disobedience, defiance niepożądany undue, undesirable, unwel-come

niepożądany wpływ undue influence

nieprawidłowo improperly, incorrectly, irregularly, against the rules

nieprawidłowość incorrectness, irregu-larity

nieprawidłowy improper, irregular, in-correct, against the rules

nieprawomocny not legally binding, non-final, not valid, lacking force of law, invalid, pending appeal

nieprawość misdeed, wrongdoing, il-legality

nieprzyzwoity indecent, lewd, obscene nierób idler, loafer, do-nothing

nieruchomość real property (UK), re-alty, real estate (USA), immovables tytuł / prawo do nieruchomości title to real property

wartość nieruchomości value of real

property

wyjawienie nieruchomości disclo-sure of real property

zająć nieruchomość to seize real property / estate

zajęcie nieruchomości seizure of real property

nieruchomość korzystająca ze służebności (władnąca) dominant tenement (UK) / dominant real estate (USA)

nieruchomość obciążona służebnością servient tenement (UK) / servient real estate (USA)

nieruchomość posiadana na własność bez ograniczeń freehold property

nieruchomość rolnicza rural estate, ag-ricultural real property

nieruchomość służebna servient tene-ment

nieruchomość spółki real estate of the partnership, real properties of the part-nership, immovable properties

nieruchomość ułamkowa fractional tenement

nieruchomość władnąca dominant ten-ement

niesława disgrace, dishonour

niestawiennictwo (w sądzie) failure to appear, contempt of court, contumacy

nieskładkowy non-contributory

nieskładkowy system zabezpieczenia non-contributory social security scheme

nieściągalny uncollectible, bad

nieślubny (o dziecku) born out of wed-lock, illegitimate

niestawienie się w sądzie non-appear-ance for trial

nietykalność immunity, inviolability, absolute privilege

nietykalność cielesna bodily inviolability

nietykalność osobista personal immu-nity

nietykalny immune, inviolable, enjoy-ing immunity

nieuczciwy dishonest, unfair, (oszukańczy) deceitful

nieumyślne spowodowanie śmierci in-voluntary manslaughter, unintentional killing, negligent homicide

nieupoważniony unauthorised

nieupoważniona osoba unauthorised person

nieważność 1. (nieprawomocność) inva-lidity 2. (nieistotność) insignificance, triviality

nieważny 1. (bez mocy prawnej) invalid, null and void 2. (nieistotny) insignifi-cant, unimportant

niewiedza ignorance, lack / absence of knowledge

niewierność unfaithfulness, infidelity

niewierność małżeńska infidelity

niewinność 1. innocence, absence of guilt, freedom from guilt, guiltless-ness, blamelessness 2. (czystość) purity

niewinny innocent, blameless, free from guilt, guiltless

niewola captivity, confinement, impris-onment, (literacko) thrall

w niewoli in captivity

niewolnik slave, (chłop pańszczyźniany) bondsman, (poddany) helot

niewspółmierność incommensurability niewspółmierny incommensurate

niewypłacalność insolvency, inability to pay

całkowita niewypłacalność absolute insolvency

niewypłacalny insolvent, unable to pay niezaprzeczalny incontestable, irrefuta-ble, undeniable, noncontestable

niezasadny unjustified, groundless, un-founded

niezawisłość independence

niezawisłość sędziowska independence of the judiciary

niezawisły independent, self-dependent niezbity irrefutable, undeniable, incon-trovertible

niezbywalny inalienable, non-transfera-ble, not negotiable

prawo niezbywalne non-transferable right, inalienable right

ruchomość niezbywalna non-trans-ferable movable

niezdolność inability, incapability, inca-pacity, unfitness, disqualification

niezdolność do pracy incapacity to work, unfitness for work

czasowa niezdolność do pracy tem-porary incapacity to work, unfitness for work

niezdolny unable, incapable, unfit, inca-pax, disqualified, ineligible

niezdolny do pracy unemployable, past work, unfit for work

niezgoda disagreement, discord

kość niezgodny bone of contention

niezgodność 1. incompatibility, conflict

2.    discrepancy, inconsistency

niezgodny incompatible, contradictory, conflicting, not compliant with

nieznajomość ignorance, unawareness, lack of knowledge, absence of knowl-edge, unfamiliarity

nieznajomość prawa ignorance of the law

niezwłocznie immediately, promptly niezwłoczny immediate, prompt niezwrotny non-returnable

nomenklatura nomenclature

nomenklatura celna nomenclature list

nominał denomination

norma norm, standard, quota

norma pracy work standards, norms for work

nota 1. note 2. grade, mark

nota debetowa debit note

nota kredytowa credit note

notarialny notarial, notary’s

akt notarialny notarial deed

biuro notarialne notary’s office

notariat notary public’s office, notarial services

notariusz notary, notary public

notoryczny 1. (niewłaściwy) notorious

2.    (powtarzający się) habitual, chronic notatka memo, memorandum, note

robić notatki to take notes

notowania quotation

notowania giełdowe exchange quotation numizmat numismatic item

obalić 1. to rebut, to refute 2. overturn, (znieść) to overthrow, to abolish

obalenie rebuttal, refutation

obalenie domniemania rebuttal of a presumption

obciążać / obciążyć 1. to burden, to charge, to encumber, to load down 2. to incriminate, to put blame on

obciążać hipoteką to mortgage

obciążać kogoś sumą to place the debit of an account

obciążać rachunek to debit an account obciążający incriminating, aggravating, burdensome

obciążenie burden, encumbrance, charge, load, liabilities

obciążenie długami indebtedness

obciążenie pracą workload

obciążony encumbered, burdened obcowanie relation, intercourse obcowanie płciowe sexual intercourse obdarowany donee, donatory, grantee,

recipient

niewdzięczność obdarowanego in-gratitude of the recipient

rażąca niewdzięczność obdarowanego glaring ingratitude of the recipient

obdarzać to bestow upon, to confer, to grant, to endow, to gift

obdukcja 1. (badanie poszkodowanego) forensic examination 2. postmortem, autopsy

obejście prawa circumvention of the law

obelga abuse, insult, invective, offence, affront, (obelga na piśmie) libel, (obelga ustna) slander

obibok loafer, lazybones

obietnica promise, vow

objaśniać to explain, to interpret, to make clear

objaśnienie explanation, interpretation, commentary

obliczać to calculate, to compute, to es-timate, to count, to assess

obliczanie calculation, evaluation, as-sessment

obligacja bond, debenture

emitować obligacje to issue bonds

nabywać / nabyć obligacje to pur-chase bonds

prawa z obligacji rights attaching to bonds

umarzać / umorzyć obligacje to re-deem bonds

zbywać / zbyć obligacje to sell bonds zobowiązania wynikające z obligacji liabilities resulting from the bonds

obligacja bez terminu wykupu irre-deemable bond

obligacja bez zabezpieczenia debenture bond (USA)

obligacja hipoteczna mortgage bond

obligacja imienna registered bond, non-

-negotiable bond

obligacja indeksowana index-linked bond

obligacja komunalna communal bond, local authority bond, municipal bond

obligacja na okaziciela bearer bond, bond to bearer

obligacja nieoprocentowana zero-cou-pon bond

obligacja niezabezpieczona unsecured bond

obligacja o stałym oprocentowaniu fixed-interest bond

obligacja o zmiennym oprocentowaniu floating-rate bond

obligacja opcyjna optional bond

obligacja państwowa state bond, treas-ury bond

obligacja partycypacyjna participat-ing bond

obligacja premiowa premium bond, prize bond

obligacja przedsiębiorstwa corporate bond

obligacja przychodowa revenue bond obligacja skarbowa treasury bond, gov-ernment bond

obligacja skonsolidowana consolidated bond, unified bond

obligacja śmieciowa junk bond

obligacja tymczasowa interim bond

obligacja wieczysta perpetual bond, consol bond, irredeemable bond

obligacja wykupiona redeemed bond

obligacja z prawem pierwszeństwa bond with the right of priority

obligacja z przedłużonym terminem wykupu extended bond

obligacja z terminem wykupu callable bond, redeemable bond

obligacja zamienna convertible bond, convertible loan stock

obligatariusz bondholder

roszczenie obligatariusza bondhold-er’s claim

obligatoryjny obligatory, mandatory obława raid, hunt, manhunt, round-up obława policyjna police raid obniżenie reduction, decrease, cut obniżenie wymiaru czasu pracy reduc-

tion of working time

obniżka reduction, cut, decrease, allow-ance

obniżka ceny reduction in the purchase price

obniżka płac pay cut, cutting of wages

obniżka podatku abatement

obniżyć / obniżać to reduce, to cut, to decrease

obniżyć cła to reduce tariffs

obopólny mutual

za obopólną zgodą by mutual agree-ment / consent

obowiązek obligation, duty, responsi-bility

całokształt obowiązków workload niedopełnienie obowiązku failure to comply with the obligation

okres pełnienia obowiązków term of the performance of duties

poczucie obowiązku sense of duty

przyjąć na siebie obowiązki to un-dertake duties

wypełniać obowiązki to perform du-ties

zakres obowiązków scope of duties obowiązek alimentacyjny maintenance

obligation, duty to maintain, alimen-tary obligation, support obligation

obowiązek pracy obligation to work

obowiązek ustawowy statutory duty

obowiązkowy 1. compulsory, manda-tory, obligatory 2. (sumienny) consci-entious, dutiful

obowiązujący ruling, in force, valid, ef-fective, binding, operative

moc obowiązująca binding force

obowiązywać to be in force, to be effec-tive / valid / operative, to bind, to oblige

obradować to sit, to deliberate, to de-bate, to be in session

obrady deliberations, proceedings, session, conference

obrady przy okrągłym stole round ta-ble conference

obrady za zamkniętymi drzwiami closed session

obraza 1. insult, offence 2. contempt, disrespect, defamation 3. transgres-sion, infringement, outrage

obraza sądu contempt of court

obrażenie injury

obrażenia cielesne personal injury

odnieść obrażenia to suffer injuries obrona defence, advocacy, counsel obrona konieczna self-defence, defence of prevention, defence of necessity

obrona sądowa pleading

obrona własna self-defence

obrońca defender, attorney, advocate, defence counsel, counsel for the de-fence, brief, pleader

obrońca z urzędu court-appointed law-yer, court-appointed defender, public defender, assigned counsel

obróbka tekstu text processing obróbka towarów working of goods obrót distribution, trading, turnover, transactions, dealing, circulation dopuszczenie do obrotu giełdowego admitting for trading, listing

podanie o dopuszczenie do obrotu giełdowego application for listing publiczny obrót papierami wartościowymi public trading in securities wartość obrotów turnover value wolumen obrotów turnover volume wprowadzenie do obrotu giełdowego introduction of securities to ex-change trading

obrót bezgotówkowy non-cash transac-tions

obrót dewizowy foreign exchange op-erations

obrót magazynowy stock turnover

obrót pierwotny primary distribution, primary trading

obrót wtórny secondary distribution, secondary trading

obstrukcja obstruction

obszar area, territory, region, field, zone, range

obszar celny customs territory, customs area

wyprowadzić / wyprowadzać towary z obszaru celnego to remove goods from the customs territory

obszar działania area of activity obszarnik landowner

obuwie robocze working footwear

obwieszczać / obwieścić to announce, to proclaim, to make known

obwieszczenie announcement, procla-mation, notice

obwiniać to blame, to incriminate, to charge, to accuse

obyczajówka vice squad

obywatel citizen, denizen

obywatelski civil, citizenly, civic

Platforma Obywatelska Civic Platform

swobody obywatelskie civil liberties obywatelstwo citizenship, nationality

podwójne obywatelstwo dual citizen-ship, dual nationality

pozbawić obywatelstwa to denatu-ralise

ocena opinion, (osąd) judgement, (wycena) appraisal, evaluation, assessment

ocena inwentaryzacyjna stock valuation ocena pracownika employee appraisal ocena pracy work evaluation

ocena wydajności pracy merit rating

oceniać / ocenić to appraise, to evaluate, to assess

oceniać / ocenić czyjąś pracę to assess the performance

ochrona protection, preservation, con-servation, guard, shield

ochrona pracy work protection

ochrona przed zagrożeniami protec-tion against hazards, protection against risks

ochrona przedemerytalna protection of those approaching pensionable age

ochrona w trakcie usprawiedliwionej nieobecności w pracy protection dur-ing justified absence from work

ochroniarz bodyguard, minder

oclenie (uiszczenie cła) clearance, clearing

oclić to clear

oczekiwania expectations

oczekiwania pracowników employee expectations

oczerniać / oczernić to decry, to defame, to vilify, to traduce

oczernianie defamation, vilification, tra-ducement

oczyszczalnia ścieków water treatment plant, sewer treatment plant

oczyszczać / oczyścić to clear, to absolve oczyszczać z zarzutów to exonerate, to

clear of an imputation of guilt, to ab-solve of a charge

oczyszczenie clearance, clearing, (rozgrzeszenie) absolution,

oczyszczenie z zarzutów exoneration, clearance, (usprawiedliwienie, uniewinnienie) exculpation

oczywisty clear, evident, obvious, ex-plicit, transparent, manifest, apparent

odbić kartę zegarową po zakończeniu pracy to clock off

odbić kartę zegarową przed rozpoczęciem pracy to clock on

odbierać / odebrać to collect, to accept, to pick up

odbierać instrukcje to take instructions odbierać należność to collect a debt odbierać towar to collect goods odbiorca recipient, consignee, receiver odbiorca końcowy ultimate consumer odbiorca praw transferee

odbiorca przesyłki consignee, addressee odbiorca sumy czekowej payee odbiorca towarów recipient of goods odbiorca usług recipient of services odbiór receipt, collection, receiving, re-

ception, acceptance

potwierdzić odbiór listu to acknowl-edge receipt of a letter

odbywać karę więzienia to serve

odbywać praktykę prawniczą to serve articles

odcisk print, imprint, trace

odciski palców fingerprints, dabs

oddać / oddawać to hand over, to give, to release

oddać obiekt to hand over the object

oddać rzecz najętą w całości lub części osobie trzeciej do bezpłatnego używania albo w podnajem to give a thing leased as a whole or in parts to a third party for gratuitous use or sublease

oddać sprawę do sądu to submit a case to court, to take the matter to court

oddać w ręce policji deliver into the

hands of the police

oddający w dzierżawę / w najem lessor oddalać / oddalić to dismiss, to reject, to overrule

oddalać pozew to dismiss a suit

oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości

to dismiss the bankruptcy petition oddział division, department, branch oddział spółki branch of the company otworzyć oddział spółki to open / to es-

tablish a branch of the company

odezwa manifesto, proclamation, appeal, address

odliczenie deduction

odliczenie od czegoś deduction from

something

odmawiać / odmówić to refuse, to de-

cline, to deny, to repudiate, to turn down, to reject

odmawiać przyjęcia to refuse accept-

ance

odmawiać wykonywania pracy to with-draw one’s labour

odmawiać zezwolenia to refuse permis-sion

odmowa refusal, denial, rejection, re-

pudiation

odmowa ponownego zatrudnienia re-

fusal to re-employ

odmowa składania zeznań refusal to

testify

odmowa zapłaty default in payment, refusal to pay

odmownie negatively

odmowny negative

odpowiedź odmowna negative answer, refusal of request, rejection of request

odnosić 1. (zwracać) take back, bring

back, carry back 2. (osiągać) to achieve, to be a success, to succeed

3.    (porównywać) to compare

odnosić się 1. (mieć związek) to relate

2.    (traktować) to treat

odnośnie in relation to, with regard to, with reference to

odnośny relevant, pertinent, respective, appropriate

odnowić 1. to renew, to extend 2. to re-furbish, to renovate, to improve

odnowienie 1. renovation, refurbish-ment, improvement 2. renewal, revival

3.    replenishment

odpis 1. copy, transcript 2. deduction, write-off

odpis amortyzacyjny depreciation charge odpierać to rebut, to refute

odpierać zarzuty to refute an allegation odpłatność payment, charge, fee, price odpłatny for a consideration, paid, to be

paid, non-gratuitous

odpoczynek rest, relaxation, vacation

odpoczynek tygodniowy weekly rest period

odpoczynek w pracy rest at work

odkupny redeemable

odkupywać / odkupić to redeem, to buy back, to repurchase

odpokutować to do penance, to atone, to suffer the consequences of

odpowiadać (za) to be liable for, to be responsible for, to be accountable for, to bear responsibility

odpowiadać solidarnie to be liable joint-ly and severally

odpowiadać za podatki to be liable for taxes

odpowiadać za zobowiązania spółki to be liable for the obligations of the part-nership / company

odpowiedni appropriate, relevant, cor-responding, suitable, adequate, right

odpowiednik counterpart, equivalent odpowiednio appropriately, accordingly, correspondingly, respectively, in pro-portion, mutatis mutandis, suitably, adequately, pursuant to

odpowiedzialność liability, responsibil-ity, accountability

być wolnym od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu to be exempt from liability up to the value of the contribution, to be free from li-ability to the extent of the value of the contribution

ponosić odpowiedzialność za coś to be liable for something, to bear respon-sibility for something

uchylać się od odpowiedzialności to evade responsibility, to shirk respon-sibility

wziąć odpowiedzialność to accept responsibility

odpowiedzialność indywidualna sev-eral liability

odpowiedzialność materialna pracowników material liability of employees, financial liability of employees

odpowiedzialność nieograniczona un-limited liability

odpowiedzialność odszkodowawcza compensatory liability

odpowiedzialność ograniczona do wysokości wkładów liability limited to the contribution

odpowiedzialność osobista spadkobiercy personal liability of an heir

odpowiedzialność podatkowa spadkobiercy heir’s tax liability

odpowiedzialność porządkowa pracowników employee’s liability for maintenance of order

odpowiedzialność solidarna joint and several liability

odpowiedzialność subsydiarna wspólnika subsidiary liability of a partner, subrogative liability of a partner

odpowiedzialność za długi spadkowe liability for estate debts / inheritance debts

odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi liability for prop-erty entrusted to employees

odprawa 1. admission 2. severance pay / payment, money bonus, golden hand-shake 3. briefing

odprawa celna customs clearance

odprawa czasowa (towaru) temporary admission

pozwolenie na odprawę czasową au-thorisation for temporary admission

procedura odprawy czasowej tem-porary admission procedure

odprawa emerytalna old age bonus

odprawa pośmiertna death benefit, death grant

odprawa rentowa disability bonus

odrębny separate, distinct, autonomous, different

odrębne zdanie dissenting opinion

odroczenie 1. postponement, deferment, stay 2. adjournment 3. continuance

odroczenie sprawy sądowej continu-ance

odroczenie świadczeń emerytalnych postponement of old-age benefits

odroczenie terminu płatności podatku deferment of tax

odroczenie wykonania wyroku reprieve

odroczony podatek postponed tax

odroczyć płatność to defer payment

pozwolenie na odroczenie płatności

permission to defer payment

odsiadka time

mieć odsiadkę to do / to serve time

odsetek 1. (zysk) interest 2. (procent) percentage, proportion

odsetki interest

odsetki bankowe banking interest

odsetki bieżące running interest

odsetki dodatkowe additional interest

odsetki karne penalty interest

odsetki należne interests due

odsetki narosłe interests accrued

odsetki od wierzytelności interests ac-crued on claims, interests on claim

odsetki roczne annual interest

odsetki ustawowe legal interest

odsetki zaległe interests in arrears

odsetki za zwłokę default interests, pe-nal interests

naliczać odsetki za zwłokę to charge / to calculate default interest

naliczanie odsetek za zwłokę calcu-lation of default interest

stawka odsetek za zwłokę default interest rate

obliczać odsetki to compute interest, to calculate interest

odsprzedaż resale

odstępne premium, (zapłata) compensa-tion, restitution

odstępować od czegoś to abandon / to renounce / to relinquish something, to forbear from doing something

odstępować od umowy to renounce the contract, to contract out of an agree-ment

odstępować od zwyczajowych zasad to depart from normal practice

odszkodowanie compensation, dam-ages, indemnity

wypłacać / wypłacić odszkodowania to pay compensation

zmniejszenie odszkodowania mitiga-tion of damages

odszkodowanie ogólne general damages

odszkodowanie retorsyjne punitive dam-ages

odszkodowanie symboliczne nominal damages

odszkodowanie tymczasowe provisional damages

odtajnić to declassify, to disclose, to reveal

odtąd hereinafter, hereafter, henceforth, from this point

odwet retaliation, (zemsta) revenge, ret-ribution

brać odwet to retaliate

w odwecie za coś in retaliation for something

odwetowy retaliatory

cło odwetowe retaliatory tariff

odwołać / odwoływać 1. to revoke, to dismiss 2. to withdraw 3. to cancel, to countermand, to recall

odwołać zamówienie to countermand / to cancel an order

odwołanie 1. revocation, (ze stanowska) dismissal 2. (cofnięcie) withdrawal 3. appeal 4. cancellation, revocation do odwołania until further notice

odwołanie wypowiedzenia withdrawal of notice

termin wypowiedzenia term of notice odwrotny opposite, reverse

odziedziczyć to succeed, to inherit

odzież robocza protective working clothes, industrial clothing, work cloth-ing

odzyskać to regain, to recover, to get back, to win back

odzyskać prawo swobodnego zarządzania majątkiem to recover the right to freely administer one’s assets

odzyskanie recovery, regaining, getting back

odzyskanie posiadania repossession

oferent offeror, bidder, tenderer

oferować to offer, to quote

oferta offer, quotation, quote, proposal

adresat oferty offeree

anulować ofertę to cancel an offer, to retract an offer

być skłonnym do rozważenia oferty to be open to an offer

odrzucić ofertę to decline an offer, to refuse an offer, to reject an offer

okres ważności oferty duration of an offer

oświadczenie o przyjęciu oferty dec-laration of acceptance of an offer

prosić o złożenie oferty to ask for an offer

przyjąć ofertę to accept an offer, to take an offer

przyjęta oferta przetargowa win-ning tender

rozważać ofertę to entertain an offer składający ofertę maker of the offer, offeror, offerer

skorzystać z oferty to take advantage of an offer

skwapliwie skorzystać z oferty to jump at an offer

termin składania ofert opening, sub-

mission tendering date

wezwać do składania ofert przetar

gowych to call for tenders, to invite tenders

wycofać ofertę to withdraw an offer, to revoke an offer

wygaśnięcie oferty expiration of an offer

złożyć ofertę to make an offer, to

submit an offer, to lodge a tender, to lodge a bid

oferta atrakcyjna attractive offer

oferta cenowa quotation

oferta do przyjęcia acceptable offer

oferta fikcyjna fictitious offer

oferta korzystna advantageous offer, favourable offer

oferta korzystna ze względu na cenę

low-priced offer

oferta kupna bid, offer to buy

oferta kupna z zastrzeżeniem inspekcji

technicznej offer subject to inspection oferta na dostawę offer for delivery oferta na sprzedaż offer for sale

oferta nabycia bid

oferta najkorzystniejsza best offer

oferta niewiążąca free offer, offer with-out engagement

oferta niewywołana unsolicited offer, voluntary offer

oferta odpowiednia / do przyjęcia suit-able offer

oferta okazyjna / po obniżonej cenie

occasional offer

oferta pisemna written offer, offer in writing

oferta podlegająca potwierdzeniu / z zastrzeżeniem potwierdzenia offer sub-ject to confirmation

oferta poważna serious offer, genuine offer

oferta pracy offer of work

oferta próbna tentative offer

oferta przetargowa tender, bid

oferta publiczna public offering

oferta specjalna / wyjątkowa excep-tional offer

oferta specjalna / preferencyjna pref-erential offer, special offer

oferta sprzedaży offer to sell, offer of sale

oferta subskrypcyjna offer for sub-scription

oferta towarów po obniżonej cenie cut-price offer

oferta usług offer of services

oferta ustna verbal offer, oral offer

oferta w zapieczętowanej kopercie of-fer under sealed cover

oferta ważna offer in force, offer open

oferta ważna / aktualna do .... offer open until ...

oferta ważna ... dni offer open ... days

oferta ważna do odwołania offer re-mains open until recall

oferta wiążąca binding offer, firm offer

oferta wstępna opening bid

oferta z zastrzeżeniem akceptowania natychmiast po przyjęciu offer sub-ject to immediate acceptance

oferta z zastrzeżeniem prawa ewentualnej wcześniejszej sprzedaży towaru

(przed otrzymaniem odpowiedzi drugiej strony) offer subject to prior sale (to being unsold)

oferta z zastrzeżeniem przyjęcia do dnia ... offer subject to acceptance by ...

oferta zakupu offer to buy, offer to pur-chase

ofiara 1. (osoba pokrzywdzona) victim, casualty 2. (datek) donation, gift 3. (poświęcenie czegoś) sacrifice

oględziny inspection, examination, sur-vey, viewing the scene

ogłaszać / ogłosić to announce, to de-clare, to proclaim, to pronounce

ogłosić upadłość to declare oneself bankrupt

ogłoszenie announcement, proclamation, declaration, pronouncement

ogłoszenie strajku proclamation of a strike

ogłoszenie upadłości declaration of bankruptcy

ogólnopolski all-Poland, nation-wide, all-Polish

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych All-Poland Alli-ance of Trade Unions

ograniczać to limit, to delimit, to border, to restrict, to confine, to restrain

ograniczać produkcję to cut back pro-duction

ograniczenie limitation, restriction, re-straint

ograniczenie czasowe time limitation

ograniczenie odpowiedzialności limita-tion of liability

ograniczenie swobody handlu restraint of trade

ogrodzenie enclosure, fence, wall, rail-ing

ogrodzenie terenu budowy site fence

ojciec father

ojciec chrzestny godfather

ojciec domniemany putative father

ojcobójstwo patricide

ojcostwo paternity

ojczym stepfather

okaleczenie 1. injury, wound, mutilation

2.    lameness, crippledom 3. mayhem trwałe okaleczenie mayhem

złośliwe okaleczenie malicious wound-ing

okaziciel bearer, holder

okazja (szansa) opportunity, (wyda rze-nie, sytuacja, sposobność) occasion, (tani zakup) bargain

okazja przewozu (możliwość wysyłki) shipping opportunity

okoliczność circumstance, occasion

okoliczności dodatkowe contributory causes

okoliczności łagodzące mitigating cir-cumstances / factors, extenuating cir-cumstances

okoliczności obciążające aggravating circumstances, aggravations

okoliczności poprzedzające anteced-ents

okólnik circular letter, circular, memo

okres period, term, season, semester, cycle, phase

okres aplikatury articles

okres podatkowy assessment period

okres próbny probation, trial period

okres sprawozdawczy / rachunkowy

accounting period

data kończąca okres sprawozdawczy

ending date of the accounting period

okres wypowiedzenia term of notice

ustawowy okres wypowiedzenia stat-utory notice

okręg district, area, region, county, ward

okręg celny customs collecting district

okręg sądowy circuit

okręg wyborczy constituency, electoral ward

okrucieństwo cruelty, atrocity, ruthless-ness

okrutny cruel, ruthless, atrocious

okup ransom

żądać okupu to demand ransom

żądanie okupu ransom note

okupacja 1. occupation 2. occupancy

opcja option

premia opcyjna put premium

operacja operation, transaction, business

operacja uprzywilejowana privileged operation

operacje bankowe banking business, banking transactions, banking opera-tions

operacje czekowe i wekslowe opera-tions involving cheques and bills of exchange

opieka care, custody

pod czyjąś opieką in the custody of

someone

opiekun guardian, warder, warden być czyimś opiekunem to be a guard-ian over somebody

opiekun faktyczny de facto guardian opiekun prawny legal guardian opiekun procesowy special guardian opiekun specjalny guardian ad litem opiekun ustanowiony w testamencie

testamentary guardian

opiekuńczy custodial, caring, protective państwo opiekuńcze welfare state

opieszały dilatory, slow, sluggish, tardy opinia 1. opinion, view, judgement

2.    reputation 3. reference

zasięgać czyjeś opinii to consult some-one

opinia biegłego expert’s opinion

odmowa wydania opinii disclaimer of opinion

opiniodawca adviser / advisor, con-sultee, referee

opiniodawczy advisory, consultative ciało opiniodawcze consultative body

opłata fee, charge, payment, (za naukę) tuition, (za przejazd autostradą, itp.) toll

opłata bankowa bank charge

opłata manipulacyjna administration fee, handling fee / charge

pobierać opłatę manipulacyjną to charge an administration fee

stawka opłat manipulacyjnych rate of administration fees

opłata prolongacyjna extension fee ustalać opłatę prolongacyjną to fix an extension fee

wpłacać opłatę prolongacyjną to pay an extension fee

wysokość opłaty prolongacyjnej ex-tension fee amount

opłata skarbowa stamp duty

opłata symboliczna token charge opłaty komunalne utility charges opłaty składowe storage charges opodatkować to tax, to impose a tax opodatkowanie taxation, assessment, imposition of taxes

dochód od opodatkowania charge-able profit, taxable income, taxable profit

dochód podlegający opodatkowaniu assessable income

podlegać opodatkowaniu to be sub-ject to taxation, to be taxable, to be as-sessed to tax

podstawa opodatkowania taxable base, taxable amount, basis of assess-ment, tax base

przedmiot opodatkowania taxation object

zaokrąglać podstawę opodatkowa

nia to round the taxable base

opodatkowanie bezpośrednie direct taxation

opodatkowanie podwójne double taxa-tion

umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania double taxation agree-ments, tax treaties

opodatkowanie progresywne progres-sive taxation

opodatkowanie proporcjonalne pro-portional taxation

opodatkowanie u źródła taxation at the source

oprawca (kat) executioner, (dręczyciel) torturer, (morderca) murderer

ordynacja 1. regulations, law, act on rules for 2. entailed state

ordynacja podatkowa act on rules for taxation, fiscal law

ordynacja wyborcza electoral regula-tions, electoral law, act on rules for elections

orędzie address, message, proclamation, manifesto

organ body, authority, organ, agency

organ koncesyjny concession-granting authority

organ odwoławczy administrative-re-view authorities

organizacja organisation, arrangement, system

organizacja czasu pracy arrangement of working time

organizacja pozarządowa non-govern-mental organisation

organizacja pracy organisation of work, system of work

organizacja rządowa governmental organisation

organizacja zawodu organisation of professions

organizacja związkowa union organi-sation

ponadzakładowa organizacja związkowa upper-level union organisation, multi-establishment trade union or-ganisation

zakładowa organizacja związkowa trade union organisation of an establishment, trade union active at work establishment

organizacje pracodawców employers’ organisations

organizacje zawodowe professional as-sociations

organizować to organise, to arrange

organizować pracę firmy to organise the operations of a business

organy podatkowe tax authorities

reprezentować podatnika przed organami podatkowymi to represent a taxpayer before tax authorities

organy spółki company’s authorities, organs, bodies of association

orzec / orzekać to declare, to decide, to rule, to adjudicate, to adjudge, to decree

orzec upadłość to declare bankruptcy, to declare bankrupt

orzeczenie 1. decision 2. verdict, adjudi-cation, judgment 3. statement

orzeczenie lekarskie medical report, medical certificate

aktualne orzeczenie lekarskie up-to-date medical report, valid medical certificate

orzeczenie o ogłoszeniu upadłości de-cision declaring bankruptcy

sądowe orzeczenie o upadłości ad-judication in bankruptcy, adjudication order

orzecznictwo judicial decisions, body of rulings, jurisdiction

orzekać / orzec to declare, to decide, to rule, to adjudicate, to adjudge, to decree

orzekać na posiedzeniu niejawnym to adjudicate at a closed session

osąd judgment / judgement, opinion, verdict

osądzać / osądzić to adjudge, to judge, to pass judgment

oskarżać / oskarżyć to accuse, to charge, to indict, to arraign, to incriminate, to prosecute, to litigate, to sue

oskarżający accuser, prosecutor

oskarżanie accusal, accusation, inculpa-tion, allegation, imputation,

oskarżenie accusation, charge, indict-ment, allegation, prosecution, arraign-ment

przedstawienie aktu oskarżenia ar-raignment

oskarżenie publiczne indictment

oskarżony accused, defendant, respondent

oskarżyciel counsel for the prosecution, prosecutor

oskarżyciel Korony (UK) Crown pros-ecutor

oskarżyciel publiczny public prosecu-tor, prosecuting attorney, district at-torney

oskarżycielski accusatorial, accusatory

osoba person, entity, head, party, indi-vidual

osoba fizyczna natural person, human being, natural being, individual

osoba owdowiała widowed person

osoba pracująca dorywczo odd hand

osoba pracująca na własny rachunek self-employed person

osoba prawna legal person, legal entity, artificial person, juridical person, ju-ristic person, corporation, body corpo-rate, corporate personality

państwowa osoba prawna State legal person

ustanowić osobę prawną to establish a legal entity, to form a legal entity

osoba prawna podzielona divided legal entity

osoba prawna prawa prywatnego pri-vate corporation

osoba prawna prawa publicznego pub-lic corporation

osoba prawna zbiorowa corporation ag-gregate

osoba rozwiedziona divorced person

osoba stanu wolnego unmarried person, single person

osoba trzecia third person, third party

osoba ubezwłasnowolniona incapacitat-ed person, incompetent person, person in need of supervision

osoba w separacji separated person

osoba zamężna married person

osoba znajdująca się pod opieką / kuratelą ward, charge

osoba zobowiązana do zapłaty podatku person liable to pay tax

osobisty personal, private

rzeczy osobiste personal belongings

osobiście personally, in person

osobny individual, separate, single, dis-tinct

osobowość prawna legal personality, ju-ridical personality, status of artificial person of legal entity

jednostka bez osobowości prawnej unincorporated association (UK)

ostateczny final, ultimate, decisive, con-clusive, closing

ostrzeżenie warning, caution, (upomnienie) caveat, (cynk, poufna informacja) tip-off

ostrzeżenie ustne verbal warning

udzielić ostrzeżenia to give a warning

oszacowanie 1. assessment 2. evalua-tion, estimation

oszacowanie majątku assessment of the assets

oszczerca defamer, libelant

oszczerczy defamatory, libellous, slan-derous

oszczerstwo defamation, slander, libel, injurious / malicious falsehood, vili-fication

oszukańczy deceitful, crooked, under-hand, cheating, fraudulent

oszukańcze praktyki fraudulent prac-tices

oszukiwać to deceive, to defraud, to de-lude, to trick

oszukiwanie deception

oszust crook (pot.), trickster, fraud

oszust karciany card sharper, cardsharp, card shark

oszustwo (kłamstwo) deceit, fraud, (kant) swindle, (podstęp) trickery, (szwindel) take-in, (szalbierstwo) imposture, (mistyfikacja) hoax

oszustwo komputerowe computer fraud

oszczędności 1. savings, funds 2. re-serves, resources

wycofywać swoje oszczędności to draw out one’s savings

oszczędzać to save, to economise

oszczędzanie saving, economising

ośmiogodzinny dzień pracy eight-hour working day

ośrodek 1. centre, office 2. area 3. medium

ośrodek pomocy społecznej social as-sistance office

ośrodek poprawczy attendance centre, youth custody centre

ośrodek zatrudnienia employment cen-tre

oświadczać / oświadczyć to declare, to state, to represent, to allege

oświadczenie declaration, statement, representation, testimony presentation, proclamation, profession, pronounce-ment

bezwarunkowe oświadczenie un-conditional declaration, unconditional statement

nieważność oświadczenia woli inva-lidity of a declaration of intent

odwołać oświadczenie woli to revoke a declaration of intent

złożyć oświadczenie to make a state-ment, to make a declaration, to make representations

oświadczenie finansowe statement of

means

oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego statement on open-ing reorganisation proceedings

oświadczenie woli declaration of one’s intention, declaration of intent, decla-ration of will

złożyć oświadczenie woli to make a declaration of intent

oświata education, school system

oświatowy educational, instructional

otrucie poisoning

otruć to poison

oznaczony 1. marked 2. appointed, set

3.    identified 4. specified 5. definite

oznaka 1. sign, indication, symptom 2. emblem, token

Ósma Dyrektywa EWG z 1984 EEC

Eighth Directive of 1984

pacjent patient

pacyfista pacifist

pajęczarz 1. attic thief 2. subscription fee dodger

pakiet holding, interest, lot

pakiet mniejszościowy minority interest pakt covenant, pact, agreement, compact Pakt Ligi Narodów Covenant of the

League of Nations

palestra the bar

panaceum panacea, cure-all

panorama firm classified directory, com-mercial / trade directory

panowanie 1. rule, reign 2. domination, prevalence

państwo state, nation

państwo członkowskie Member State

państwo socjalne welfare state

państwowy state, state-owned, state-

controlled, civil, national

urzędnik państwowy civil servant

państwowa inspekcja pracy state la-bour inspectorate, state labour inspec-tion

państwowa inspekcja sanitarna state sanitary inspectorate, state sanitary inspection

państwowa osoba prawna state legal person

Państwowa Straż Pożarna State Fire

Service, State Fire Brigade

papier wartościowy security, stock

inkaso papierów wartościowych se

curity collection

operacje na papierach wartościowych operations in securities, dealings in securities, transactions in securities portfel papierów wartościowych in-vestment portfolio

ulokowanie / plasowanie papierów wartościowych placing of securities rejestracja papierów wartościowych registration of securities

papier wartościowy dopuszczony do publicznego obrotu security ap-proved for public trading

papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa public security, security of the public sector

papier wartościowy emitowany w serii security issued in series

papier wartościowy na okaziciela bear-er security

papier wartościowy na zlecenie order instrument, order document

papier wartościowy imienny registered security

papier wartościowy na zlecenie security upon mandate

papiery wartościowe securities

papiery wartościowe dłużne debt se-curities, debentures, bond certificates

papiery wartościowe dopuszczone do obrotu giełdowego listed securities, quoted securities

papiery wartościowe imienne regis-tered securities

papiery wartościowe krajowe domestic securities

papiery wartościowe krótkoterminowe marketable securities

papiery wartościowe nie znajdujące się w obrocie giełdowym unquoted securities, securities not officially listed

papiery wartościowe notowane na giełdzie listed securities, quoted securities

papiery wartościowe państwowe state securities

papiery wartościowe podlegające wykupowi redeemable securities

papiery wartościowe przenoszalne transferable securities

papiery wartościowe przynoszące zysk income-yielding securities

papiery wartościowe rozdrobnione di-lutive securities

papiery wartościowe rynku kapitałowego capital market securities

papiery wartościowe rynku otwartego open-market securities

papiery wartościowe o oprocentowaniu stałym fixed-interest securities, fixed--yield securities

papiery wartościowe o oprocentowaniu zmiennym variable-yield securities

papiery wartościowe udziałowe securi-ties of a participating nature

papiery wartościowe w obiegu securi-ties in issue

papiery wartościowe w obrocie nieoficjalnym over-the-counter securities

papiery wartościowe właścicielskie eq-uity securities

papiery wartościowe wymienialne con-vertible securities

papiery wartościowe wyrażone w PLN securities denominated in PLN

papiery wartościowe zagraniczne for-eign securities

papiery wartościowe zapobiegające rozdrobnieniu antidilutive securities

papiery wartościowe zbywalne nego-tiable securities

parafować 1. (przyjąć, akceptować) to initial 2. (zabezpieczyć) to seal

paragon receipt, bill of sale

paragraf 1. article, section 2. (akapit) paragraph, subsection

parcela 1. lot, plot 2. parcel (USA) 3. (działka, ogródek, działkowy) allot-ment (UK)

parcelacja division into plots

parkiet floor

parking car park, parking lot

parking strzeżony guarded parking lot

parlament parliament, diet

parlamentarny parliamentary

debata parlamentarna parliamentary debate

opozycja parlamentarna parliamen-tary opposition

wybory parlamentarne parliamen-tary election

partia 1. party, team, group 2. part, por-tion, lot, batch

partia polityczna political party

partia towaru consignment

partia rządząca ruling party

partner 1. partner, associate, stakeholder

2.    (konkubent) cohabitant, cohabitee, cohabiter

partnerzy społeczni management and labour, social partners

partycypacja pracownicza employee participation, worker participation

pas 1. (przy ubraniu) belt 2. (strefa) zone

pas nadgraniczny exclusion zone, fron-tier zone

paser receiver (of stolen goods), fence

paserstwo handling / receiving stolen goods, fencing

zajmować się paserstwem to receive stolen goods, to fence

pasierb stepson, stepchild

pasierbica stepdaughter, stepchild

paskarz profiteer

pastwić się nad kimś to be cruel to some-one, to maltreat someone, to torment someone

pasywa liabilities, debit column, debit side, debtor side

aktywa i pasywa assets and liabili-ties, credit and debit

paszkwil libel, lampoon, pasquil

paszport passport

patent patent

patrol patrol, duty point

patrol policyjny police patrol

patrolować to patrol

pedagogika pracy occupational peda-

gogy

pełne zatrudnienie full employment

pełniący obowiązki (p.o.) acting

pełniący obowiązki dyrektora (kierow

nika) acting director

pełnoletni adult, of age

być pełnoletnim to be of age, to be

of full age

nie być pełnoletnim to be under age stać się pełnoletnim to come of age, to become major, to attain one’s majority

pełnoletni domownik adult member of the household

pełnoletność full age, full legal age, ma-jority, age of majority, age of consent

pełnoletność prawna legal majority

osiągnąć pełnoletność to attain the

age of majority, to reach one’s majority

pełnomocnictwo power of attorney, proxy, representation, agency

cofnąć pełnomocnictwo to revoke

power of attorney

cofnięcie pełnomocnictwa revocation

of power of attorney

odwołać pełnomocnictwo to revoke

power of attorney

odwołanie pełnomocnictwa revoca-

tion of power of attorney

przekazać pełnomocnictwo to del-

egate authority

sporządzić pełnomocnictwo to make

a power of attorney

udzielać / udzielić pełnomocnictwa

to grant a power of attorney

wygaśnięcie pełnomocnictwa expira-

tion of power of attorney

zrzec się pełnomocnictwa to renounce

a power of attorney

zrzeczenie się pełnomocnictwa re-

nunciation of a power of attorney

pełnomocnictwo bierne passive power of attorney (restricted to receiving dec-larations of will)

pełnomocnictwo dla agencji celnej

power of attorney for a customs agency

pełnomocnictwo do dokonania czynności proxy granted in order to act

pełnomocnictwo do doręczeń power of attorney for delivery / service

pełnomocnictwo do działania w sprawach celnych power of attorney to act in customs affairs

pełnomocnictwo do przeniesienia własności nieruchomości power of attor-ney to transfer ownership of real estate

pełnomocnictwo do reprezentowania na walnym zgromadzeniu power of attorney to represent a shareholder at a general meeting

pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych power of attor-ney to perform legal acts

pełnomocnictwo do zawiązania spółki z o.o. power of attorney to establish a limited liability company

pełnomocnictwo dorozumiane (domniemane) implied power of attor-ney, agency of necessity

pełnomocnictwo generalne plenary power, general power of attorney

pełnomocnictwo jawne open power of attorney

pełnomocnictwo łączne joint power of attorney

pełnomocnictwo na piśmie letter of authority

pełnomocnictwo nieodwołalne irrevo-cable power of attorney

pełnomocnictwo nieograniczone un-limited power of attorney

pełnomocnictwo notarialne notarial power of attorney

pełnomocnictwo ogólne general power of attorney

pełnomocnictwo procesowe power of attorney ad litem, warrant of attorney

pełnomocnictwo prywatne power of attorney by private instrument

pełnomocnictwo rodzajowe specific power of attorney

pełnomocnictwo stałe permanent power of attorney

pełnomocnictwo trwałe durable power of attorney (USA)

pełnomocnictwo ustne oral power of attorney

pełnomocnictwo zbiorowe collective power of attorney

pełnomocnictwo zlecone mandatory powers

pełnomocnik attorney-in-fact, proxy holder, agent, plenipotentiary, repre-sentative, proxy

pełnomocnik do doręczeń agent for delivery, attorney-in-fact for delivery

pełnomocnik handlowy commercial representative

pełnomocnik pozasądowy private at-torney

pełnomocnik prawny attorney

pełnomocnik procesowy legal repre-sentative for the purpose of litigation

pełnomocnik wierzycieli attorney of creditors

penitencjarny penitentiary

penologia penology

pensja pay, remuneration, wages, salary

pensja na rękę, pensja netto take-home pay

personel staff, personnel, body of per-sons employed

członek personelu staff person

odpowiadać za personel to be in charge of staff

wstęp tylko dla personelu no admit-tance except on business

zarządzać personelem to administer personnel, to direct personnel, to man-age personnel

zebranie personelu personnel meet-ing

personel administracji administrative personnel

personel biurowy office personnel

personel nadzoru supervisory personnel

personel naukowo-techniczny scien-tific profession

personel pomocniczy back office per-sonnel, support staff

personel służby zdrowia health care profession

personel techniczny technical personnel

personel transportu transport staff

personel urzędniczy salaried personnel

personel wykwalifikowany qualified personnel

perspektywy zawodowe career pros-pects

petent petitioner, applicant, inquirer, supplicant

petycja petition, application

pewność 1. security, certainty 2. confi-dence

pewność stanowiska security of tenure

pewność zatrudnienia security of em-ployment

piastować to hold, to bear

piastować urząd to hold office

piecza care, custody, charge, supervision sprawować pieczę nad czymś to be in charge of something

pieczęć stamp, seal

przystawić pieczęć to affix a seal / stamp, to stamp

pieczęć firmowa / spółki company seal

pieczęć spółki / związku common seal pieniacki litigious, barratrous

pieniactwo barratry, barretry

pieniacz vexatious litigant, barrator, barrater

pieniądze money, funds, currency

pieniądze za milczenie hush money

pieniężny pecuniary, monetary, money, financial

pierwokup pre-emption, pre-emptive purchase

prawo pierwokupu right of pre-

-emption

pierwsza pomoc first aid

udzielić pierwszej pomocy poszkodo

wanym to provide first aid to injured

persons

pikieta picket, demonstration

pikieta masowa mass picketing

pikieta pokojowa peaceful picketing

pikieta strajkowa strike picket

pikietować to picket

pisma procesowe pleadings

pismo letter, note, document, writing, notice

pismo okólne circular letter

pismo przewodnie covering letter / note

pismo wypowiadające pracę written notice

plafon taryfowy tariff ceiling

plagiat plagiarism, crib

popełniać plagiat to plagiarise

plan 1. plan, schedule, scheme 2. inten-tion, plan 3. (zarys) design, blueprint

plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia security and health protection plan

plan zagospodarowania city plan, master plan

tworzyć plany zagospodarowania terenu to create zoning arrangements of the land

planować to plan, to project, to scheme, to schedule, to design

planować urlop to schedule leave

planowanie planning, programming, scheduling, intention

planowanie zatrudnienia manpower planning

plomba lead seal, customs seal

nałożyć plombę to affix the seal zerwać plombę to break the seal

płaca pay, remuneration

płaca akordowa piece work pay

płaca gwarantowana guaranteed pay

płaca miesięczna monthly wages / pay

płaca minimalna minimum wage

płaca na rękę, dochód na rękę dispos-able income

płaca niska low pay

płaca podstawowa threshold salary

płaca progresywna incentive pay

płaca realna real wages

płaca sfery budżetowej public sector pay

płaca stała fixed wage

płaca średnia average wage

płaca tygodniowa weekly wage

płaca za godzinę hourly wage

płaca zasadnicza basic wage, basic salary płacić, wynagradzać za pracę to pay

for, to remunerate, to give payment, to make payment, to reward

płatna protekcja influence-trafficking, influence peddling, trading in influence

płatnik payer, remitter

płatnik podatku tax remitter, taxpayer

płatność payment

odroczyć płatność to defer payment pozwolenie na odroczenie płatności permission to defer payment

termin płatności maturity, falling due termin płatności odsetek falling due of interest

płatny 1. due, payable 2. paid, salaried płatne przy odbiorze cash on delivery płatny na żądanie payable on demand płeć sex, gender

płciowy sexual, carnal

stosunek płciowy sexual intercourse, carnal knowledge

płody produce, crop

pobicie battery, beating, defeat

napad z pobiciem assault and battery

pobierać / pobrać to levy, to collect, to draw

pobierać podatek to levy a tax, to col-lect a tax

pobierać płacę to draw wages

pobierać zasiłek dla bezrobotnych to be on the dole

pobieranie podatków collection of taxes poborca collector

poborca podatkowy tax collector

poborowy (adjective) conscriptable

poborowy (noun) conscript, recruit pobory emoluments, salary, wages pobór podatku collection of taxes, levy

zaniechać poboru podatku to waive the collection of taxes

pobudka motive, impulse

ukryte pobudki ulterior motives

pobyt stay, sojourn

pobyt czasowy temporary stay

pobyt stały permanent stay

długość pobytu duration of stay

miejsce pobytu place of stay

pochodzenie origin, descent

niepreferencyjne pochodzenie non-

preferential origin

preferencyjne pochodzenie prefer-ential origin

świadectwo pochodzenia certificate of origin

pochodzenie towarów origin of goods, provenance

dowód pochodzenia towarów proof of the origin of goods

ustalić pochodzenie towarów to de-termine the origin of goods

poczytalność accountability, sanity, soundness of mind, responsibility

ograniczenie poczytalności diminu-tion of capacity

ograniczona poczytalność dimin-ished responsibility / capacity

podać się do dymisji to resign

podanie application, letter of applica-tion, petition, claim

podanie o pracę job application odrzucić czyjeś podanie o pracę to reject someone’s job application

podanie upadłego o dopuszczenie do zawarcia układu the bankrupt’s pe-tition for permission to make the ar-rangement

podanie w sprawie zawarcia umowy najmu rental property application

podatek tax, duty, impost

główny podatek dochodowy od osób prawnych mainstream corporation tax (MCT)

obliczać podatek to calculate a tax obowiązek podatkowy tax obligation data powstania obowiązku podatkowego tax point

niedopełnienie obowiązku podatkowego failure to fulfil a tax obligation podlegający podatkowi taxable, as-sessable

podnosić podatki to raise taxes potrącić podatek to withhold a tax wymiar podatku tax assessment

podatek akcyzowy excise duty, excise tax

podatek bezpośredni direct tax

podatek dochodowy income tax

podatek dochodowy od osób fizycznych

personal income tax

podatek dochodowy od osób prawnych

income tax on legal persons, corporate income tax

podatek gruntowy land tax, tax on land, real estate tax

podatek inflacyjny inflation tax

podatek konsumpcyjny consumption tax

podatek kościelny church tax

podatek majątkowy property tax, tax on property

podatek obrotowy turnover tax

podatek od darowizn donation tax, gift tax (USA)

podatek od dochodów i zysków kapitałowych corporation tax

podatek od kapitału capital transac-tions tax

podatek od majątku property tax

podatek od nabycia praw własności

purchase / conveyance tax

podatek od nieruchomości real estate tax, real property tax

podatek od obrotu nieruchomościami tax on sales of land

podatek od papierów wartościowych tax on transfer of stocks and bonds, securities tax

podatek od psów dog licence tax, dog tax

podatek rzeczowy / od ruchomości tax on movables

podatek od samochodów tax on cars

podatek od spadków inheritance tax, estate tax, estate duty

podatek od spadków i darowizn inher-itance and gift tax

podatek od spożycia consumption tax

podatek od spółek corporation tax

podatek od środków transportowych

transport vehicles tax

podatek od świadczenia usług tax on services

podatek od tłuszczów jadalnych tax on oils and fats

podatek od towarów i usług VAT, tax on goods and services

podatek od transakcji tax on transac-tions

podatek od transportu transportation tax, duty on transportation

podatek od wartości dodanej od nakładów value added tax charge on inputs

podatek od wartości wytworzonej out-put tax

podatek od wynagrodzeń tax on wages

podatek od zysków profits tax, tax on profits

podatek od zysków kapitałowych capi-tal gains tax (UK)

podatek pogłówny poll tax

podatek pośredni indirect tax

podatek progresywny progressive tax

podatek rolny agricultural tax

podatek ryczałtowy lump-sum tax

podatek spadkowy succession duty, in-heritance tax, legacy tax, legacy duty, death duty

podatek u źródła tax at source

podatek wyrównawczy surtax, coun-tervailing tax, equalisation of burdens

podatki lokalne local taxes

podatki miejskie municipal taxation

podatnik taxpayer, taxable person, tax bearer

majątek podatnika taxpayer’s prop-erty

na koszt podatnika at taxpayer’s expense

odpowiedzialność płatnika taxpay-er’s liability

podatnik opieszały slow taxpayer

podatnik podatku dochodowego per-sonal-income-tax payer

podaż pieniądza money supply

podejmować działania to undertake activities

podejrzany suspect

podejrzenie suspicion, suspecting, as-sumption

rzucać podejrzenia to cast suspicion wzbudzać podejrzenia to arouse sus-picion

podejrzenie nieuzasadnione groundless suspicion, unfounded suspicion

podejrzewać to suspect, to have a suspi-cion, to be suspicious, (mieć podejrzenia, wątpliwości) to misdoubt, (żywić podejrzenia) to harbour suspicions

podejrzliwy suspicious, mistrustful, dis-trustful

podjudzać to abet, to instigate, to incite podmiot subject, entity

podmiot gospodarczy business entity podnajem subletting, sublease podnajemca subtenant, subletter podnajmować to sublet

podopieczny ward, tutee, protege

podpalacz arsonist

podpalenie arson

podpalić coś / podłożyć ogień to set fire to sth / to set sth on fire

podpis signature

prawo podpisu power to sign uwierzytelnić podpis to authenticate a signature

podpis notarialnie poświadczony sig-nature certified by a notary public

podpis urzędowo poświadczony an of-ficially certified signature

podpis własnoręczny one’s autograph signature

poświadczenie podpisu authentication of signature

podrabiać to counterfeit

podrabiać monety to counterfeit coins podróż służbowa business trip podsądny accused, defendant, culprit podsłuch wiretapping

podsłuchiwanie eavesdropping, listen-ing in

podstawa basis, base, cause, grounds, substance

podstawa powództwa ground of action, cause of action

podstawa powództwa / roszczenia cause of action

podstawienie substitution

podstawienie pospolite substitution of an heir

podstawienie powiernicze substitution of an heir on trust

podstawowy basic, primary, prime podstawa base, basis, foundation

podstawy basics

podstęp deceit, trick

podwładny inferior, subordinate

podwyżka rise, increase

podwyżka płac pay rise, rise in wages, wage increase, rising wages

podział division, partition, break-up, portioning, split, separation, distribu-tion

dokonywać podziału (majątku) to sever, to divide

dzień podziału division date, day of division

ogłoszenie o podziale spółki an-nouncement of the division of the

company

plan podziału division plan, draft terms of division

ogłosić plan podziału to announce the division plan

poddać plan podziału badaniu biegłego to examine the division plan by an expert

zgłosić plan podziału do sądu rejestrowego to file the division plan with the registry court

uchwała o podziale spółki resolution on division of the company, division resolution

podjąć uchwałę o podziale spółki to adopt a resolution on division of the company

zamiar dokonania podziału spółki intention to divide the company, inten-tion to effect a division of the company zastrzeżenie do podziału planu ob-jection to the division plan

wnieść zastrzeżenia do podziału planu to lodge / to make objections to the division plan

podział pracy allocation of work, divi-sion of labour

podział przez przejęcie division by ac-quisition, division by take-over

podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki division by acquisition and formation of a new company

podział przez wydzielenie division by separation

podział przez zawiązanie nowych spółek division by formation of new companies

podział równy even distribution

podział właściwy proper distribution

podżegacz abettor, accessory, inciter to crime

podżegać to abet, to incite, to instigate, (do buntu) to foment

podżeganie incitement, instigation, abet-ment

pogorszenie deterioration

pogotowie strajkowe strike alert

pogróżka threat, intimidating remark, menace

list z pogróżkami threatening letter pojednanie conciliation, reconciliation pojednawczy conciliatory

komisja pojednawcza arbitrational

committee, conciliation commission

postępowanie pojednawcze concilia-tory proceedings

pojedynczy single, individual, separate

pokuta atonement, penance

pokrewieństwo cognation, relation by blood, consanguinity

stopień pokrewieństwa degree of relationship

pokwitować, udzielić pokwitowania to release, to discharge

pokwitowanie receipt

otrzymać pokwitowanie to obtain / to receive a receipt

przedstawić / okazać pokwitowanie to produce a receipt

wydać pokwitowanie to issue / to give a receipt

wypisać pokwitowanie to make out / to write out a receipt

pokwitowanie (udzielone zarządowi) release, discharge

pokwitowanie zapłaty dłużnej sumy receipt of payment of the sum due

polecenie order, direction

stosować się do poleceń to obey di-rections, to obey orders

polecenie księgowania (nota księgowa) account note, internal voucher

polecenie wydania delivery order

policja police

polityka policy, politics

polityka celna tariff policy

polityka kadrowa personnel policies

polityka pieniężna monetary policy instrumenty polityki pieniężnej mon-etary policy instruments

polityka płac pay policy, payroll policy, wage policy

polityka podatkowa policy of taxation, tax / taxation policy

polityka równych szans equal opportu-nities policy

prowadzić politykę równych szans to be an equal opportunities employer

polityka rynku pracy labour market policy, manpower policy, employment policy

polityka zatrudnienia UE EU employ-ment policy

Polska Scalona Nomenklatura Towarowa Handlu Zagranicznego Polish Combined Nomenclature of Goods in Foreign Trade

polubowny amicable, peaceful, concil-iatory

polubowne załatwienie sporu amicable resolution of a dispute, amicable set-tlement

dążyć do polubownego załatwienia sporu to strive to reach an amicable resolution of a dispute

połączenie merger, combination, amal-

gamation

połączenie jednostek gospodarczych

business combination

połączenie kapitałów uniting of inter-

ests

dokonać połączenia to effect a merg-

er

dzień połączenia merger date, day of

merger

plan połączenia merger plan, draft

terms of merger

pomoc help, aid, assistance

pomoc dla słabo zarabiających aid to

low-income groups

pomoc domowa domestic servant, ‘do-

mestic help’

pomoc z urzędu ex-officio help / aid

pomocnictwo (w popełnieniu przestęp

stwa) aiding and abetting

pomocnik (w przestępstwie) aider, abet-tor to crime, solicitor

pomówienie injurious falsehood, slan-

der, libel

pomyłka mistake, error

popełniać / popełnić pomyłkę to

make a mistake

poprawiać / poprawić pomyłkę to

correct a mistake, to rectify a mistake

pomyłka sądowa miscarriage of justice

popiwek (podatek od nadmiernych wy

nagrodzeń) excess profit tax

poplecznik 1. henchman, partisan 2. ac-

cessory

poplecznictwo 1. rendering criminal as-

sistance, criminal support 2. henchman-

ship, partisanship

popyt demand

cieszyć się popytem to be in demand popyt na mieszkania housing demand porada advice, counsel, instruction, opin-

ion, guidance

zasięgnąć porady u kogoś to take

counsel with someone

poradnictwo guidance, counselling

poradnictwo zawodowe vocational guid-

ance

porażka 1. failure 2. defeat (klęska w bitwie)

porażka finansowa financial failure

poręczać / poręczyć za dług to guar-antee a debt, to assume suretyship for a debt

poręczać / poręczyć za kogoś to stand surety for someone, to stand security for someone, to stand guarantor, to act as surety

poręczenie suretyship, guarantee

dać jako poręczenie to give / to fur-nish security

kwota / wysokość poręczenia amount of surety, amount of security

udzielać / udzielić poręczenia to grant suretyship

umowa poręczenia contract of sure-tyship, guarantee contract

wysokość poręczenia amount of surety

poręczenie bezterminowe unlimited suretyship

poręczenie majątkowe financial guar-antee

poręczenie za dług surety for a debt

poręczyciel surety, guarantor, person standing security, warrantor, voucher oświadczenie poręczyciela surety’s declaration

występować jako (czyjś) poręczyciel to go guarantee (for someone)

poręczyciel wekslowy indorser

porozumienie (ugoda) arrangement, un-derstanding, communication

porozumienie (umowa) agreement, ar-rangement

porozumienie branżowe inter-profes-sional agreement

porozumienie pracownicze working agreement

porozumienie stron mutual agreement of the parties, mutual consent of the parties

za porozumieniem stron under mu-tual agreement

poród childbirth

port port

port celny port of entry

port załadunku shipping port

porywać to kidnap, to abduct, to hijack porządek order, tidiness, neatness

porządek dzienny agenda

punkt porządku dziennego item on the agenda

porządek pracy work order

porzucać / porzucić to abandon, to give up, to leave, to quit

porzucenie abandonment, giving up, dereliction

porzucenie dziecka abandonment of child

porzucenie rzeczy ruchomej abandon-ment of a movable

posada post, position

posiadacz holder, possessor, occupant

posiadacz nieprawny unrightful / un-lawful holder / possessor / occupant

posiadacz prawowity, prawny rightful holder / possessor / occupant

posiadacz prekaryjny immediate holder posiadacz samoistny autonomous pos-sessor, adverse possessor of real prop-erty

posiadacz spokojny / niezakłócony qui-et / peaceful / undisturbed possessor

posiadacz w dobrej wierze holder in good faith

posiadacz w złej wierze holder in bad faith

posiadacz zależny dependent possessor posiadać (dzierżyć) to hold, to possess posiadać niesłusznie / nielegalnie to

possess unlawfully / illegally

posiadać słusznie / legalnie to possess lawfully, legally / legitimately

posiadanie possession, possessorship, proprietorship

być w posiadaniu to be in possession of, to be in receipt of

ciągłość posiadania continuity of possession

mieć w posiadaniu to be in posses-sion of, to hold

mieć w cudzym posiadaniu to pos-sess in the name of somebody, to hold for somebody

nabyć / uzyskać posiadanie to acquire possession

odebrać posiadanie to dispossess porzucić posiadanie to relinquish pos-session

pozbawienie / odebranie posiadania dispossession

prawo posiadania right of possession przekazanie, delegacja posiadania transfer of possession

rościć sobie prawo do posiadania to claim possession

wejść w posiadanie to come into pos-session of

wejść w posiadanie jakieś rzeczy to have oneself put in the possession

wykonywać posiadanie to exercise rights of possession

wziąć coś w posiadanie to take pos-session of something, to seize

wzięcie w posiadanie seizure, taking possession

przeszkadzać komuś w posiadaniu, zakłócić czyjeś posiadanie to disturb somebody’s possession

posiadanie bez wymaganego zezwolenia possession without due permit, unlicensed possession

posiadanie domniemane / dorozumiane constructive possession

posiadanie faktyczne actual possession posiadanie fikcyjne fictitious possession posiadanie jawne / oczywiste apparent

possession

posiadanie na własność, w charakterze właściciela independent possession

posiadanie niezakłócone undisturbed possession

posiadanie pierwotne original posses-sion

posiadanie przywrócone restored pos-session

posiadanie samoistne independent pos-session, autonomous possession posiadanie spokojne quiet enjoyment posiadanie utracone lost possession posiadanie wadliwe faulty possession, defective possession

posiadanie wyłączne sole possession

posiadanie zakłócone disturbed pos-session

posiłki profilaktyczne i napoje prophy-lactic meals and drinks

postanowienie o przedstawieniu zarzutów wraz z uzasadnieniem reasoned order on submission of charges

postępowanie proceedings, action, pro-cedure

otworzyć postępowanie to institute proceedings, to open the proceedings uchylenie postępowania quashing of proceedings, waiver of procedure uchylić postępowanie to waive pro-cedure, to quash proceedings

ukończenie postępowania comple-tion of proceedings

ukończyć postępowanie to complete proceedings

umorzenie postępowania discontinu-ance of proceedings

umorzyć postępowanie to discon-tinue proceedings

wszcząć postępowanie to commence / to institute proceedings

wznowić postępowanie to reopen proceedings

zamknąć postępowanie to close pro-ceedings

zamknięcie postępowania closing of proceedings

zakończyć postępowanie to complete proceedings

zawiesić postępowanie to stay pro-ceedings

zawieszenie postępowania stay of proceedings

postępowanie cywilne civil procedure / proceedings

postępowanie dyscyplinarne discipli-nary action

postępowanie egzekucyjne execution proceedings, compulsory execution

postępowanie egzekucyjne w administracji administrative execution pro-ceedings

postępowanie podatkowe tax procedure

postępowanie pojednawcze concilia-tory proceedings

postępowanie przygotowawcze pretrial proceedings

postępowanie spadkowe inheritance proceedings

postępowanie ugodowe voluntary ar-rangement

postępowanie układowe arrangement proceedings

ukończenie postępowania układowego completion of the arrangement proceedings

postępowanie upadłościowe bankrupt-cy proceedings

wtórne postępowanie upadłościowe concurrent bankruptcy proceedings

postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości proceedings for decla-ration of bankruptcy

poszanowanie dóbr osobistych respect for personal interests of employee

poszkodowany injured person, aggrieved party

poszlaki circumstantial evidence

poszlakowy circumstantial

poszukujący pracy applicant, job seeker pośrednik mediator, intermediary, go-between, middleman

pośrednictwo intermediation

pośrednictwo pracy placement service poświadczenie authentication, certifica-tion, attestation

poświadczenie daty authentication of the date

poświadczenie podpisu authentication of signature

poświadczony authenticated

potwierdzenie poświadczone authenti-cated confirmation

poświadczyć to authenticate, to certify

potępiać to condemn, to disapprove of potępienie condemnation, damnation,

disproof

potrącenie set-off, deduction

dokonać potrącenia to make a set-off potrącenie u źródła deduction at source potrącenie umowne contractual set-off potrącenie wierzytelności wzajemnych

set-off of reciprocal claims

potrącenie wzajemnych długów między wierzycielem a dłużnikiem set-off between the creditor and the debtor

potrącić to deduct, to set off

potrącić kwotę to deduct an amount

potrącić z płacy to deduct from wages / pay

potrzeby socjalno-bytowe welfare needs potrzeby związane z pracą labour needs potwarz defamation, libel, slander

potwierdzać 1. to confirm, to acknowl-

edge 2. to corroborate

potwierdzać zeznania to corroborate evidence

potwierdzenie 1. confirmation, ac-

knowledgement 2. corroboration

poufność confidentiality, privacy, secrecy poufny confidential, secret, top-secret, undercover

poufny charakter confidential nature

powiernictwo (w prawie polskim) fi-ducia

powiernictwo ex lege fiducia ex lege

powiernicza czynność prawna fiduci-

ary transaction

powierniczy fiduciary

umowa powiernicza fiduciary contract

zarząd powierniczy fiducia cum amico

powiernik fiduciary

powierzać to entrust

powierzający fiduciant

powierzchnia space, surface, area

powierzchnia mieszkalna living space, surface of dwelling

powierzchnia piętra / kondygnacji floor area

powiększać / powiększyć firmę to ex-pand a firm

powinowactwo affinity, kinship, relation stopień powinowactwa degree of af-finity

powołanie appointment, calling, voca-tion

powołanie do objęcia spadku institut-ing / naming a person as an heir

powołanie do objęcia spadku z mocy ustawy institution / induction by ef-fect of law

powołanie do wojska conscription

powołanie spadkobiercy appointment of heir

powód (osoba wnosząca pozew) plain-tiff, claimant, demandant

powództwo action, lawsuit, claim, com-plaint, litigation

istota powództwa gist of an action podstawa powództwa cause of action wnieść powództwo to submit a claim, to bring an action

powództwo o wydanie spadku action for recovery of an inheritance

powrót return, resumption

powrót do zatrudnienia return to em-ployment

powstanie (bunt) revolt, insurrection, mutiny

powstanie (utworzenie) formation, crea-tion, incorporation, establishment

powstanie spółki formation / creation / incorporation / establishment of a part-nership / company

powstanie spółki kapitałowej forma-tion of a capital company

powstanie spółki osobowej incorpora-tion of the partnership, creation of the partnership

pozasądowy out-of-court

pozbawiać / pozbawić to deprive, to dispossess, to remove, to strip

pozbawienie człowieka wolności un-lawful deprivation of liberty

pozbawić (kogoś) zachowku to disinher-it, to deprive someone of one’s legitim

pozew 1. summons, petition, statement of claim 2. action, suit, plaint

poziom level, standard

poziom płac wage level

poziom / stan zatrudnienia level of em-ployment

pozory appearance, guise, outward look, pretence

pozwać / pozywać to bring / to file a law-suit, to institute an action, to sue

pozwany defendant, respondent pozwolenie licence, permit, permission pozwolenie budowlane / na budowę

building permit, planning permission wniosek o wydanie pozwolenia na budowę building permit application

pozycja 1. item, point, entry 2. position, location 3. status

pozycja kosztów cost item

pozycje bilansowe balance sheet items

pozycje kosztów expense items

pozycje nadzwyczajne extraordinary items

pozycje wyjątkowe exceptional items pozycje bilansowe balance sheet items pozycje kosztów expense items pozywać 1. to sue, to file a lawsuit, to

institute an action 2. to summon, to call upon

pozywać do sądu 1. to sue 2. to summon pożyczać komuś to lend, to grant a loan

to someone, to give a loan to someone pożyczać na procent to lend at interest pożyczka loan, credit

anulować pożyczkę to revoke a loan forma pożyczki form of a loan kwota pożyczki loan amount, sum of money lent, sum of money borrowed obsługa pożyczki service of a loan, administration of a loan

okres pożyczki duration of a loan, loan period

otrzymać pożyczkę to receive a loan, to obtain a loan

prośba o pożyczkę application for a loan

przedmiot pożyczki object of loan rata pożyczki loan payment

spłacić pożyczkę to pay off a loan, to repay a loan

spłata pożyczki repayment of a loan, redemption of a loan

stopa pożyczki yield, rate of return

efektywna stopa pożyczki actual

yield, actual rate of return

tytułem pożyczki as a loan

ubiegać się o pożyczkę to apply for a loan

udzielić komuś pożyczki to lend, to accommodate somebody with a loan, to advance a loan

ulokować pożyczkę to place a loan umowa pożyczki contract for a loan

warunki pożyczki terms of a loan, loan conditions

wielkość pożyczki amount of a loan całkowita wielkość pożyczki total amount of a loan

wydanie przedmiotu pożyczki deliv-ery of the object of loan, release of the object of loan

wykorzystanie i zarządzanie pożyczką operation and management of a loan

wysokość (wartość) pożyczki loan value

wziąć pożyczkę to take out a loan, to raise a loan

zabezpieczenie dodatkowe pożyczki

collateral security

zabezpieczenie pożyczki security for a loan, collateral for a loan

zabezpieczenie zwrotu pożyczki security of loan repayment

zaciągnąć pożyczkę to contract / to incur / to take out / to raise / to negoti-ate a loan

zwrot pożyczki refund of a loan zwrócić pożyczkę to pay off / to repay a loan

zysk z pożyczki loan proceeds

pożyczka amortyzacyjna redemption loan

pożyczka bankowa bank loan, bank advance

pożyczka bezprocentowa gratuitous loan pożyczka bezterminowa perpetual loan pożyczka bezzwrotna non-repayable loan

pożyczka budowlana construction loan

pożyczka długoterminowa long-term loan

pożyczka globalna global loan

pożyczka gwarantowana recourse loan

pożyczka hipoteczna mortgage loan

pożyczka indywidualna individual loan

pożyczka jest wymagalna loan is pay-able, loan falls due

pożyczka konsorcjalna syndicated loan

pożyczka krótkoterminowa short-term loan

pożyczka lichwiarska usurious loan, loan at usurious rates

pożyczka na budownictwo mieszkaniowe housing loan

pożyczka na kupno mieszkania home loan

pożyczka na warunkach specjalnych loan on special terms, special loan

pożyczka nieoprocentowana loan with-out interest, interest-free loan, soft loan

pożyczka nieściągalna bad loan

pożyczka niezabezpieczona unsecured loan, naked loan

pożyczka niskoprocentowa low-inter-est loan

pożyczka o oprocentowaniu stałym fixed interest rate loan

pożyczka o oprocentowaniu zmiennym variable interest rate loan

pożyczka obopólna back to back loan

pożyczka oprocentowana loan at inter-est, interest-bearing loan

pożyczka państwowa (rządowa) gov-ernment loan, government borrowings

pożyczka pieniężna loan of money

pożyczka pod zastaw loan on pawn

pożyczka podporządkowana subordi-nated loan

pożyczka pomostowa bridging loan

pożyczka prywatna private loan, pri-vately contracted loan

pożyczka średnioterminowa medium--term loan

pożyczka terminowa term loan

pożyczka uzupełniająca subsidiary loan

pożyczka w naturze loan in kind

pożyczka w różnych walutach multi-

currency loan

pożyczka wewnętrzna domestic loan, inland loan, internal loan

pożyczka wojenna war loan

pożyczka za zabezpieczeniem loan against security

pożyczka zabezpieczona secured ad-vance, advance against collateral

pożyczka zagraniczna external loan, foreign loan

pożyczka zamienna convertible loan

pożyczka zwrotna w każdej chwili na żądanie loan repayable on demand, call loan

pożyczka zwrotna za wypowiedzeniem loan at notice

pożyczkobiorca borrower, loanee, debt-or, credited party

pożyczkodawca lender, loaner, creditor, grantor of credit

pożyczkodawca ostatniej instancji lender of the last resort

pożytki fruits, profits, proceeds, benefits, emblements

użytkowanie z prawem pobierania pożytków usufruct, life interest

pożytki cywilne rzeczy civil fruits of a thing, civil profits, proceeds arising from rights

pożytki gruntu sąsiadującego profits of a neighbouring piece of land

pożytki naturalne natural emblements / fruits / proceeds

pożytki naturalne rzeczy natural fruits of a thing, natural proceeds

pożytki prawa fruits from a right, pro-ceeds from right

pożytki prawne legal emblements

pożytki przemysłowe industrial yields

pożytki rzeczy profits of a thing

pożytki rzeczy obciążonej zastawem profits of a pledged thing

pożytki z nieruchomości interest on real property

pobierać pożytki to benefit, to enjoy profits

pobieranie pożytków yield of fruits, enjoyment of profits

praca work, employment, job

przyjęcia do pracy recruitment świadectwo pracy clearance card, work record certificate

zadowolenie z pracy job satisfaction praca akordowa piece work praca atypowa atypical work praca badawcza research work praca biurowa office work, clerical work praca budowlana construction work praca chałupnicza domestic work, home

work, outwork

praca czasochłonna time-consuming work

praca dorywcza odd job

praca dzieci child labour

praca fizyczna manual labour, hand-work

praca indywidualna individual work praca jednozmianowa one-shift work praca na morzu maritime work praca na odległość teleworking praca nakładcza cottage industry praca nielegalna illicit work, clandes-

tine work / labour, black economy praca nocna night work

praca prestiżowa high profile job

praca przy komputerze video display unit work

praca przy taśmie assembly-line work praca przymusowa compulsory / forced work

praca sezonowa seasonal work

praca społeczna welfare work

praca stała regular work, steady work, steady employment

praca umysłowa brain-work, mental work, intellectual work

praca urzędnicza clerical work

praca w domu home working

praca w niedzielę Sunday working

praca w terenie field work

praca więźniów prison labour

praca wymagająca demanding job

praca z pogranicza hustling work

praca zespołowa team work

lubić pracę zespołową to be comfort-able in a team environment

praca zmianowa / na zmianach shift work

prace wykończeniowe finishing (opera-tions), build-out

pracobiorca employee, workman, ‘hand’, jobholder, servant, worker

pracodawca employer, employing en-tity, master, patron

pracować to work

pracować na akord to be on piecework

pracowniczy workers’

kolektyw pracowniczy workers’ col-lective

załoga pracownicza staff, body of workers

pracownik employed person, employee, servant, staff person, worker

pracownik administracyjny adminis-trative assistant

pracownik biurowy clerical assistant, office worker

pracownik budowlany builder

pracownik fizyczny blue-collar worker, manual worker

pracownik migrujący migrant worker pracownik młodociany young worker pracownik nielegalny clandestine work-

er

pracownik niepełnosprawny handi-capped worker

pracownik niewykwalifikowany un-skilled worker

pracownik nowy new addition to the staff

pracownik oddelegowany za granicę expatriate worker

pracownik pomocniczy auxiliary work-er

pracownik pracujący na powietrzu outside worker

pracownik przygraniczny frontier worker

pracownik samorządowy self-govern-ment employee

pracownik sezonowy seasonal worker

pracownik sfery budżetowej public sector employee

pracownik służby publicznej public service employee

pracownik starostwa powiatowego em-ployee of regional office, employee of poviat starosty

pracownik starszy older worker

pracownik techniczny technical pro-fession

pracownik turystyki tourist profession

pracownik umysłowy white-collar worker

pracownik urzędów państwowych em-ployee of state offices

pracownik urzędu gminy employee of commune office (urząd gminy), em-ployee of gmina office

pracownik w urzędzie marszałkowskim employees of marshal offices (urząd marszałkowski)

pracownik z WE Community worker

pracownik-członek rodziny family worker

pracownica female worker

prać brudne pieniądze to launder

praktykant intern, volunteer worker on probation, apprentice, worker on trial, trainee

prawa rights, powers

prawa autorskie copyrights

prawa pracownicze employment rights

prawa publiczne civil rights

korzystać z praw publicznych to enjoy civil rights

prawa rzeczowe, które można dochodzić na drodze sądowej choses in action

prawdopodobieństwo utraty zdolności płatniczej default probability

prawo 1. right 2. law, regulations

3.    (dziedzina nauki) law faculty, lex zbiór praw collection of laws

prawo budowlane Construction Law

prawo czerpania wody lub odprowadzania wody na teren drugiego right to take water or to discharge water over the land of another

prawo do godziwego wynagrodzenia right to fair remuneration

prawo do pracy right to work

prawo do renty right to pension

prawo do rozprawy z udziałem ławy przysięgłych right to a jury trial

prawo do wspólnego pastwiska right to common pasture

prawo do wypoczynku right to rest

prawo dostępu do nieruchomości access right

prawo karne skarbowe fiscal penal law prawo koalicji right to unite

prawo kościelne ecclesiastical law

prawo majątkowe property right

prawo naprawcze reorganisation law, rehabilitation law

prawo niezbywalne non-transferable right, inalienable right

prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi Law on the Public Trading in Securities

prawo odmowy wykonywania pracy right to withdraw one’s labour

prawo pierwokupu pre-emptive right, right of pre-emption

prawo poboru pre-emptive rights, right to take up new shares, subscription right

prawo podatkowe tax law

przepisy prawa podatkowego provi-sions on tax law

prawo pracy labour law

dotyczący prawa pracy pertaining to labour laws

prawo przechodu i przejazdu right of passage

prawo reprezentowania right to repre-sent, power to represent

mieć prawo reprezentowania to have the right to represent

pozbawić kogoś prawa reprezentowania to deprive someone of the right to represent

prawo rzeczowe property right, right in property

prawo spadkowe law of succession

prawo własności title, proprietary right przeniesienie prawa własności al-ienation

zastrzec / zastrzegać prawo własności to reserve the right of ownership skuteczność zastrzeżenia prawa własności effectiveness of reservation of ownership

prawo wstępu ingress

prawo wstępu i wyjścia ingress and egress

prawo wyjścia egress

prawo wypowiedzenia right to termi-nate

prawo zakładania przedsiębiorstw right of establishment

prawo zatrzymania right of retention, right of detention (kogoś)

prawodawca lawmaker, lawgiver, legislator

prawodawczy legislative

prawodawstwo legislation

prawomocność force of law, legal va-lidity

prawomocny legally valid, binding

prawomocne postanowienie zatwierdzające układ valid decision approv-ing the arrangement

prawomyślność law-abidingness

prawomyślny law-abiding

praworządność lawfulness, rule of law, legality, law and order

praworządny law-abiding, lawful, law-

-observing, legally governed

prawowity legal, lawful, legitimate

prawowity następca heir apparent prawowitość legitimacy

prawoznawstwo jurisprudence preambuła preamble

precedens precedent

ustanawiać precedens to set a prec-

edent

predykacja predication

predykat predicate

prejudykat leading case, precedent, prejudication

premedytacja premeditation, delibera-tion, malice aforethought, premedi-tated malice, preconceived malice, malice prepense

morderstwo z premedytacją pre-meditated killing / murder, deliberate murder, cold-blooded murder

premia bonus, prize, premium, bonus payment

premia emisyjna premium on issue

premia produkcyjna bonus on output,

bonus on turnover, productivity bonus premia uznaniowa incentive bonus prewencja crime prevention

oddziały prewencji riot police pręgierz pillory, whipping post procedura procedure, proceedings procedura celna customs procedure

gospodarcza procedura celna cus-toms procedure with economic impact objąć towary procedurą celną to place goods under a customs procedure zgłosić towar do procedury celnej to declare goods for a customs procedure procedura uproszczona simplified pro-

cedure

procedura zawieszająca suspensive procedure

procenty bankowe bank interest

proces process, procedure

proces budowlany construction process proces budżetowania budgetary process proces pracy szkodliwy dla zdrowia

work process which is harmful to health

proces sądowy litigation

wytaczać / wytoczyć komuś proces

to bring a lawsuit against someone

procesować się to litigate, to sue, to go to law

procesualista specialist in matters of legal procedure

procesualityka science of legal proce-dure

procesualny processual, procedural produkt product, merchandise produkt gotowy finished product produkt kompensacyjny compensating product

produkt mineralny mineral product

produkt przetworzony processed prod-uct

produkt roślinny vegetable product

produkt uzyskany przez polowanie product of hunting

produkt uzyskany przez rybołówstwo product of fishing

produkt wydobyty z dna morskiego product extracted from the seabed

produkt wydobyty z wnętrza ziemi product extracted from the subsoil

profanacja desecration, profanation, sacrilege

profanujący profanatory

profilaktyczny preventative, prophy-lactic

profilaktyczna ochrona zdrowia pre-ventative health care, preventative health protection

profilaktyczna opieka zdrowia preven-tative health care

progresja podatkowa progressive taxa-tion, graduated taxation

projekt project, design, draft, scheme projekt budowlany building project projektant designer, decorator projektant wnętrz interior decorator projektowanie pracy work projection prokura commercial power of attorney, procuration, power of procuration, right of commercial representation odwołać prokurę to revoke a com-mercial power of attorney

ustanowić prokurę to grant a com-mercial power of attorney,

prokurator prosecutor, prosecuting at-torney

prokurent holder of a commercial power of attorney, procurator

promieniowanie jonizujące ionising radiation

promulgacja promulgation

promulgacyjny promulgatory

propozycja proposal, offer, suggestion

propozycja restrukturyzacji proposal to restructure

propozycja układowa arrangement pro-posal, reorganisation proposal

złożyć propozycję układową to sub-mit / to file an arrangement proposal

prospekt prospectus, brochure

prospekt emisyjny introduction pro-spectus

prospekt emisyjny ogólny pathfinder prospectus

opublikować prospekt emisyjny to

publish a prospectus

przedłożyć prospekt emisyjny to

submit a prospectus

zatwierdzić prospekt emisyjny to

approve a prospectus

protest protest

zaostrzyć protest to escalate a protest

zawiesić protest to suspend a protest

protokołować to keep the minutes, to record

protokół minutes, record, report, state-ment

do protokołu for the record

księga protokołów book of minutes, minutes book (UK)

spisać protokół to take the minutes, to make a record

sporządzać protokół to draw up the

minutes, to make minutes

wciągnąć do protokołu (zaprotokołować) to enter on the minutes

protokół obrad statement of proceeding

protokół posiedzenia minutes of a session, minutes of the meeting

protokół odczytany i przyjęty read and confirmed minutes

protokół walnego zgromadzenia wspólników minutes of annual general meet-ing (UK)

protokół zatrzymania arrest record, record of arrest, arrest report

protokół zdawczo-odbiorczy hand-over protocol, delivery-acceptance act

protokół z zebrania minutes of the meeting

prowadzenie conduct, running, manage-ment

prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia negotiorum gestio, conducting other persons’ affairs without mandate

prowadzenie spraw spółki management of the affairs of the partnership / company, running of the business

obowiązek prowadzenia spraw spółki obligation to manage the affairs of the partnership / company

powierzyć prowadzenie spraw spółki to entrust the management of the affairs of the partnership / company

prowadzić handel wymienny to barter prowadzić sprawy spółki to manage the

affairs of the partnership / company, to keep the affairs of the partnership / company, to conduct the affairs of the partnership / company

prowadzić sprawy nieprzekraczające zwykłych czynności spółki to con-duct affairs within the ordinary scope of the partnership’s business, to man-age the affairs within the ordinary business of the partnership / company

prowizja commission, margin

pobierać prowizję to charge a com-mission

potrącić prowizję to deduct a com-mission

roszczenie o prowizję claim for the commission

żądać prowizji od umowy to demand a commission for a contract

prowizja bankowa bank commission

prowizja del credere del credere com-mission

prowizja frachtowa charter commission prowizja gwarancyjna guarantee com-mission

prowizja maklerska brokerage

prowizja manipulacyjna handling com-mission

prowizja nielegalna illicit commission

prowizja od obrotu commission on turnover

prowizja od sprzedaży sales commis-sion, commission for sale, commission on sales, selling commission

prowizja ryczałtowa flat-rate commis-sion

prowizja od zakupu buying commis-sion

prowizja procentowa percent commis-sion

prowizja ubezpieczeniowa insurance commission

prowizja za dostawę commission for delivery

próbka sample

pobrać próbki to take samples, to sample

próg podatkowy tax threshold

prywatyzacja privatisation prywatyzować to privatise przechowalnia bagażu left-luggage office

przechowanie safe-keeping, bailment, keeping

na przechowaniu, w depozycie in escrow

oddać na przechowanie to put into safe-keeping

powierzyć coś komuś na przechowanie to entrust something to some-body’s safe-keeping, to place in safe-keeping

przechowawca keeper, custodian, de-positary

przedawnienie limitation, lapse

bieg przedawnienia period of pre-scription, flow of time limitation

zawieszenie biegu przedawnienia suspension of running of period of limitation

nieulegający przedawnieniu impre-scriptible

okres przedawnienia period / time of limitation

przerwanie okresu przedawnienia interruption in the course of limitation podlegający przedawnieniu subject to prescription

podleganie przedawnieniu prescrip-tion under the statute of limitation

przerwa przedawnienia suspension of prescription

termin przedawnienia period of limi-tation / prescription, lapse period

zawieszać termin przedawnienia to suspend a lapse period

zawieszenie przedawnienia suspen-sion of the course of limitation

przedawnienie prawa limitation of a right

przedawniony time-barred, prescribed, barred by limitation

przedmałżeński antenuptial, prenuptial, premarital

umowa przedmałżeńska antenuptial agreement, prenuptial agreement, mar-riage articles

umowa przedślubna (intercyza) marriage articles

przedmiot object, item

przedmiot działalności spółki objects of a company

przedmiot majątkowy proprietary item

przedmiot świadczenia object of performance

przedsiębiorca entrepreneur, business entity, individual proprietor (USA), sale proprietor (UK), trader, businessman, contractor

przedsiębiorca budowlany contractor, building contractor, building entre-preneur

przedsiębiorca jednoosobowy single-

-party business entity, one-person business (UK)

przedsiębiorca mały small entrepre-neur, small undertaking

przedsiębiorca pogrzebowy funeral director (USA)

przedsiębiorca samodzielny sole trader przedsiębiorca zagraniczny overseas enterprise

przedsiębiorstwo enterprise, business enterprise, business establishment, business, firm, undertaking, concern, proprietorship, corporation, operation nabywca przedsiębiorca enterprise transferee, transferee of an enterprise, purchaser of an enterprise

określić strategię przedsiębiorstwa to determine the strategy of the corporation

prowadzić przedsiębiorstwo to oper-ate / to run an enterprise, to run a business

stan przedsiębiorstwa state of the enterprise

zarządzać przedsiębiorstwem to di-rect the operations of a business

przedsiębiorstwo fikcyjne bogus firm przedsiębiorstwo handlowe merchan-dising operation, commercial enter-prise

przedsiębiorstwo jednoosobowe single proprietorship

przedsiębiorstwo małe small undertak-ing

przedsiębiorstwo maklerskie broker-age firm

przedsiębiorstwo państwowe State en-terprise

przedsiębiorstwo produkcyjne manu-facturing operation

przedsiębiorstwo przewozowe carrier

przedsiębiorstwo rodzinne family-

-owned enterprise

przedsiębiorstwo składowe storehouse business, warehouse company, ware-house business

przedsiębiorstwo spedycyjne forward-ing agent

przedsiębiorstwo większych rozmiarów enterprise of considerable size, enterprise of a material size, large-sized enterprise

przedsięwzięcie undertaking, venture, enterprise, task, pursuit, project, scheme, operation

rozpocząć przedsięwzięcie to embark on an undertaking

wziąć udział w przedsięwzięciu to take part in an operation

przedsięwzięcie handlowe commercial undertaking

przedsięwzięcie wspólne joint operation przedstawiciel representative, agent przedstawiciel ministra właściwego do spraw gospodarki representative of the minister in charge of economy

przedstawiciel ministra właściwego do spraw instytucji finansowych repre-sentative of the minister in charge of financial institutions

przedstawiciel ministra właściwego do spraw rynków rolnych repre-sentative of the minister in charge of agriculture market

przedstawiciel ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa representa-tive of the minister in charge of the State Treasury

przedstawiciel Prezesa Narodowego Banku Polskiego representative of the President of the National Bank of Poland

przedstawiciel Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów representative of the President of the Competition and Consumer Protection Office

przedstawiciel prywatny private attor-ney (USA)

przedstawiciel rządu attorney for gov-ernment (USA)

przedstawiciel umocowany pisemnie attorney of record (USA)

przedstawiciel w sprawie attorney in casus (USA)

przedstawiciel we wszystkich sprawach attorney at large (USA)

przedstawiciel z urzędu public attorney (USA)

przedstawicielstwo representation, agen-cy, representative office

otworzyć przedstawicielstwo to open / to establish a representative office

prawo przedstawicielstwa right of representation

przedstawicielstwo bierne passive rep-resentation

przedstawicielstwo czynne active rep-resentation

przedstawicielstwo dyplomatyczne dip-lomatic mission

przedstawicielstwo handlowe commer-cial agency

przedstawicielstwo konsularne consu-lar agency

przedstawicielstwo sądowe representa-tion in law courts

przedstawicielstwo sprzedaży sale

agency

przedstawicielstwo ustawowe statutory representation

przedstawicielstwo wyłączne exclusive agency, sole agency

przedstawicielstwo związkowe union representative

przedstawić to present, to introduce, to produce, to submit, to bring forward

przedstawić towary to present goods

przedstawić towary organowi celne

mu to present goods to the customs authority

przedział podatkowy tax bracket

przegląd 1. review, critique 2. inspec-tion, revision

przegląd analityczny analytical review

przejęcie take-over

być zagrożonym przejęciem to be under threat of take-over

przekaz remittance, transfer

przekazać / przekazywać to hand over, to transfer

przekazać kwotę to transfer the amount

przekształcenie transformation

dzień przekształcenia transformation

date, day of transformation

plan przekształcenia transformation plan, draft terms of transformation

sporządzić plan przekształcenia to draw up / to draft the transformation plan

uchwała o przekształceniu spółki resolution on transformation of a company / partnership

podjąć uchwałę o przekształceniu spółki to adopt a resolution on trans-formation of the company / partnership wypowiedzieć się za przekształceniem to support the transformation

przekupywać to bribe

przekupstwo active bribery, bribery by the person who provides the advantage

przekwalifikowanie retraining

przekwalifikowanie zawodowe occupa-tional retraining

przelew transfer

polecenie przelewu transfer order

przelew bankowy remittance

przeładować towary to tranship the goods

przeładunek transhipment

przemoc violence

przemoc domowa domestic violence

przemoc małżeńska conjugal violence przemycać / przemycić smuggle

przemysł industry

przemysł budowlany building industry, building trade

przemyt, kontrabanda smuggling

przemyt alkoholu bootlegging przemytnik smuggler, interloper

przeniesienie transfer

dokonać przeniesienia to effect transfer, to transfer

przeniesienie do innej pracy transfer to another job

przeniesienie własności transfer of ownership

przenieść to transfer, to convey

przenieść własność to transfer owner-ship

przepadek forfeiture, loss

przepadek towarów forfeiture of goods

przepis provision, regulation, rule, pre-scription

przepisy prawa celnego customs rules

przepisowo 1. legally 2. by the book

przepustka pass, leave, permit

przepustka celna, świadectwo tranzytowe certificate of identity

przerwa break, recess, stoppage, inter-ruption

przerwa na karmienie nursing break

przerwa w pracy, porzucenie pracy

stoppage of work

przesłuchiwać to interrogate, to ques-tion

przesłuchanie interrogation, grilling

przestępca criminal, offender, culprit, delinquent, perpetrator

przestępność czynu criminality of an act

przestępczość crime, criminality

fala przestępczości crime wave

wskaźnik przestępczości crime rate

przestępstwo crime, criminal offence

ciężkie przestępstwo felony

popełnić przestępstwo commit a crime / an offence

drobne przestępstwo petty crime popełnienie przestępstwa commis-sion of a crime / an offence

miejsce popełnienia przestępstwa crime scene

przestępstwo celne customs offence, infringement of customs regulations

przestępstwo giełdowe i bankowe stock exchange and bank offence

przestępstwo gospodarcze economic crime

przestępstwo kartelowe cartel offence

przestępstwo komputerowe computer crime

przestępstwo na szkodę konsumentów consumer fraud

przestępstwo na szkodę środowiska of-fence against the environment

przestępstwo na szkodę wierzycieli fraud to the detriment of creditors

przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego offence against the functioning of public institutions and local governments

przestępstwo przeciwko obyczajności criminal offence against morality

przestępstwo przeciwko środowisku naturalnemu environmental crime

przestępstwo rozpatrywane w trybie uproszczonym summary offence

przestępstwo ścigane z urzędu indict-able offence, offence triable on indict-ment

przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności crime punishable by imprisonment

przestój (w pracy) lay-off

okres przestoju period of lay-off

przestrzeń space

przestrzeń niezabudowana space un-closed

przestrzeń składowa storage space, warehouse space

przestrzegać to abide (by), to observe, to comply with

przestrzegać prawa to abide by the law przesyłka consignment, delivery przesyłka ekspresowa special delivery przesyłka polecona recorded delivery przeszacować to revalue przeszacowanie revaluation

kapitał z przeszacowania środków asset appraisal increment

przeszkoda obstacle, impediment, blockade, hindrance

przetarg 1. tender 2. auction

czas, miejsce, przedmiot i warunki przetargu time, place, object and terms of the tender

ogłosić przetarg to invite tenders, to call for tenders

w drodze przetargu by means of a tender, by tender

przetarg nieograniczony public invita-tion to tender

przetarg ograniczony limited invitation to tender

przetarg pisemny tender made in writ-ing

przetarg ustny tender made orally

przetwarzanie processing

przetwarzanie pod kontrolą celną pro-cessing under customs supervision

przetwarzanie towarów processing of goods

przewłaszczenie na zabezpieczenie fi-duciary transfer of ownership for se-curing credit

przewodniczący chair, president

Przewodniczący Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych Chairman of the Commission for Insurance and Pension Funds Su-pervision

przewodniczyć to preside over, to chair, to moderate

przewozy morskie sea-borne shipping, ocean-borne shipping

przewoźne freight payment(s) przewoźnik carrier

przewód 1. proceedings, procedure

2. pleadings

przewód doktorski proceedings to qual-ify for a PhD’s degree

przewód habilitacyjny proceedings for the venia legendi, proceedings to qual-ify for a postdoctoral degree

przewód sądowy judicial proceedings / examination, trial, court proceedings, pleadings

przeznaczenie designation, purpose, as-signment, task, end-use

przeznaczenie celne customs-approved treatment or use

nadać / nadawać przeznaczenie celne to assign a customs-approved treat-ment or use

otrzymać przeznaczenie celne to be assigned a customs-approved treatment or use

przeznaczenie przedmiotu dzierżawy end-use / designation of the object of tenancy

zmieniać przeznaczenie przedmiotu dzierżawy to change the designation of the object of tenancy, to change the end-use of the object of tenancy

przeznaczenie rzeczy intended use of a thing, end-use of a thing, designa-tion of a thing

przeznaczenie (towarów) intended use przodek ancestor, ascendant przybudówka annex, extension przydatność do celu fitness for use przydział allotment, allocation przydział akcji share allotment przydział mieszkań housing allocation przyjąć to accept, to assume, to adopt, to undertake

przyjąć dostawę to accept delivery

przyjąć ofertę to accept an offer, to take an offer

przyjąć pracownika to take on an em-ployee

przyjąć spadek to accept an inheritance, to assume a succession

przyjąć układ to adopt the arrangement przyjąć / przyjmować wykonane robo

ty to take over / to accept work per-formed / done

przyjąć zlecenie to undertake a com-mission

przyjąć zobowiązanie to assume an obligation

przyjęcie acceptance, reception

przyłącze hook-up

przymus coercion, compulsion, duress, force

pod przymusem under coercion

przynależność appurtenance

przynależność nieruchomości accesso-ry to real estate, appurtenance to realty

przynależność rzeczy appurtenance, ac-cessory to a thing, thing appurtenant

przynależny appurtenant, accessory, belonging to, ancillary, appertaining, connected

przypuszczenie supposition, assump-tion, presumption

przyrost increase, growth, increment, gain, accrual

przyrost odsetek accrual of interest

przyrzeczenie promise, vow, pledge

przyrzeczenie darowizny promise of a donation

przysięgły 1. sworn 2. juror, juryman /

jurywoman

tłumacz przysięgły sworn translator / interpreter

przysposabiający adopter, adopting party, adoptive parent

przysposobienie adoption

przysposobiony adopted child, adoptive

child, adoptee

przystąpić do to join, to enter into

przystąpić do spółki to enter into a part-

nership / company, to join a company / partnership

przystosowanie adaptation, accommo-dation, adjustment

przystosowanie do pracy adaptation to work

przywłaszczać to appropriate, to misap-propriate, to embezzle, to defraud

przywłaszczenie appropriation, misap-propriation, dishonest appropriation

przywódca leader, captain, chief przywódca strajku strike leader przywrócenie do pracy reinstatement przyznanie się (do winy) confession przyznawać się (do winy) to confess przyzwolenie consent, acquiescence psychologia pracy occupational psy-

chology

pułap 1. limit 2. ceiling

pułap kredytu lending limit

pułapka 1. (zasadzka) trap 2. (sidła) snare 3. (podstęp) set-up, frame-up

pyły zwłókniające fibre dust, dust caus-ing fibrosis

rabunek robbery

rabunek z bronią w ręku armed rob-

bery

rabunkowy predatory

napad rabunkowy robbery, hold-up rabuś looter, mugger, plunderer, robber rachunek 1. account 2. statement 3. re-

ceipt, bill

kopia rachunku copy of receipt

obciążyć rachunek to debit an ac-

count with an amount

otworzyć rachunek w banku ...

to open an account at ^ bank

posiadacz / właściciel rachunku ac-

count holder

prowadzić rachunek to keep / to carry / to operate an account

sprawdzić rachunek to examine / to

verify an account

stan rachunku bankowego balance

of bank account

wspólny rachunek / konto joint ac-

count

wystawić rachunek to draw up a re-

ceipt

zamknąć rachunek to balance / to

close an account

zlecenie posiadacza rachunku ban

kowego order of the holder of bank account

rachunek bankowy bank account

rachunek bankowy imienny named

bank account

rachunek bankowy inkasenta tax col-

lector’s bank account

rachunek bankowy płatnika tax remit-

ter’s bank account

rachunek bankowy podatnika taxpay-er’s bank account

rachunek bieżący current account

rachunek obrotów bieżących balance of payments on current account, cur-rent balance, current account balance

rachunek dewizowy foreign currency account

rachunek lokat terminowych time de-posit account, term deposit account

rachunek oszczędnościowy savings account

rachunek pomocniczy subsidiary ac-count, auxiliary account

rachunek prowadzony przez spółdzielnię oszczędnościowo-pożyczkową account kept by a savings and loan co-operative

rachunek przedsiębiorstwa / spółki corporate account

rachunek przepływów pieniężnych cash flow statement

rachunek walutowy currency account

rachunek wspólny joint account

rachunek zysków i strat profit and loss account, P&L account, profit and loss statement, income statement (USA)

rachunkowość accounting, accounts cykl rachunkowości accounting cycle koncepcja rachunkowości account-ing concept

model rachunkowości accounting model

polityka rachunkowości accounting policy

standardy rachunkowości account-ing standards

zasady rachunkowości accounting principles

rachunkowość bankowa bank account-ing

rachunkowość budżetowa public ac-counting, public-sector accounting

rachunkowość ekologiczna environ-mental accounting, green accounting

rachunkowość finansowa financial ac-counting

rachunkowość firmy accounts of the company, company’s accounts

rachunkowość inflacyjna inflation ac-counting

rachunkowość kapitału akcyjnego ac-

counting for capital stock

rachunkowość kasowa cash basis of accounting

rachunkowość kreatywna creative ac-counting

rachunkowość należności accounting for accounts receivable

rachunkowość odpowiedzialności re-

sponsibility accounting

rachunkowość odpowiedzialności społecznej social responsibility account-ing

rachunkowość ogólna general account-ing

rachunkowość społeczna national ac-counting

rachunkowość środków trwałych ac-

counting for capital assets

rachunkowość zarządcza managerial accounting

racja stanu raison d’etat

rada 1. council, board, committee 2. ad-vice, counsel, instruction

Rada Adwokacka (w Szkocji) Faculty of Advocates (SCOT)

Rada Bezpieczeństwa (ONZ) Security

Council (UN)

Rada ds. Zasad Rachunkowości Ac-

counting Principles Board, APB

rada dyrektorów board of directors (UK, USA)

Rada Giełdy Exchange Supervisory Board (PL)

rada gminy district council, gmina’s council

rada konsumentów consumer council rada miejska city council

Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości International Ac-counting Standards Board, IASB rada nadzorcza supervisory board

członek rady nadzorczej member of a supervisory board

przewodniczący rady nadzorczej chair of a supervisory board

regulamin rady nadzorczej supervi-sory board regulations

Rada Polityki Pieniężnej (RPP) Mon-etary Policy Council

posiedzenie RPP meeting of the

Monetary Policy Council

rada powiatu county council, poviat council

rada pracownicza works council, staff council

akt powołujący radę pracowniczą works council constitution act

Rada Standardów Rachunkowości Finansowej Financial Accounting Standards Board, FASB

Rada Unii Europejskiej Council of the European Union

rada wierzycieli committee of creditors powołać radę wierzycieli to appoint the creditors’ committee

skład rady wierzycieli composition of the creditors’ committee

uprawnienia rady wierzycieli pow-ers of the creditors’ committee

ustanowić radę wierzycieli to estab-lish the creditors’ committee

radca counsellor, advisor / adviser, counsel

radca prawny attorney-at-law, lawyer, legal counsel / adviser, counsellor at law

radny councillor

raport report, statement, account

raport oględzin audit report

raport przedwyrokowy pre-sentence report, report for sentencing

raport roczny annual report

raport z badania condition report raport zarządu directors’ report rasizm racism

rasowy racial

dyskryminacja rasowa racial dis-crimination

rata instalment, part payment

rata kapitałowa principal repayment

rata odsetkowa interest payment

rata podatku tax instalment

rata pożyczki loan payment

rozłożyć na raty zapłatę podatku to arrange instalments to pay tax

rozpijać małoletniego induce a minor to become an inveterate drinker

rażący flagrant, gross, glaring, shocking, striking

rażące niedbalstwo gross negligence

recepis pocztowy postal receipt

recydywa recidivism, habitual / repeated relapse into crime

recydywista recidivist, habitual crimi-nal, repeat offender, habitual offender, hardened criminal, persistent offender

redukcja reduction, decrease, cutback redukcja zatrudnienia redundancy (UK), layoff, job cuts

referendum plebiscite, referendum

refundacja reimbursement

regulacja schedule, adjustment

regulacja czasu pracy work schedule regulacja płac adjustment of wages regulamin regulations, rules, bylaws, bye-laws

regulamin pracy workplace regulations, work regulations, statement of terms and conditions of employment

regulamin wynagradzania pay regula-tions

regulamin zarządu management board’s by-laws

przestrzegać regulaminu to obey regulations

wejście w życie regulaminu entry into force of regulations

rejestr register, registry, ledger

wpis do rejestru entry into the register

zgłosić do rejestru to file in register, to file for registration

zgłoszenie do rejestru filing in register, filing for registration

prawo i obowiązek zgłoszenia spółki do rejestru right and obligation to file a partnership / company for registra-tion

rejestr czeków cheque register

rejestr handlowy commercial register (PL), Register of Companies (UK) skreślenie z rejestru handlowego de-letion / expunging from the commer-cial register

wyciąg z rejestru handlowego extract from the commercial register

rejestr kasowy voucher register

rejestr nieruchomości proprietorship register

rejestr okrętowy maritime registry

rejestr urządzeń biurowych office equipment ledger

rejestr urządzeń magazynowych store equipment ledger

rejestr zastawów pledge registry

rejestr zastawów skarbowych tax lien register

rekompensata compensation, indem-nity, indemnification, recompense

rekompensata za wypadek przy pracy compensation for an occupational ac-cident

remanent inventory, stocktaking

remanent likwidacyjny winding-up inventory

przeprowadzać / przeprowadzić remanent to take an inventory, to take stock

remont repair

nadzwyczajne remonty extraordinary repairs

remont kapitalny capital repairs

remontować to do repairs, to repair, to recondition, to refurbish

rencista pensioner, pensionary, disabil-ity pensioner

renta pension, retirement income, dis-ability pension

renta chorobowa disability pension

renta dożywotnia life annuity

renta gruntowa land rent

renta inwalidzka disability pension

renta niepieniężna non-pecuniary pen-sion

renta pośmiertna death pension

renta pracownicza occupational pen-sion

renta rodzinna survivor’s pension

renta sieroca orphan’s pension

renta starcza old age pension

renta umowna contractual pension

renta wdowia widow’s pension

renta wojskowa army disability insur-ance

renta wypadkowa accident benefit

renta wyrównawcza compensatory ben-efit / pension

renta z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby disease-related pension

renta z ubezpieczenia społecznego pen-sion resulting from social insurance

renta za wysługę lat pension resulting from a full term of service

repertorium repertory, register of cases, index

replika reply, retort, rejoinder, rebuttal, counterblast

reprezentować to represent, to be an agent for

reprezentować samodzielnie to repre-sent individually

reprezentować spółkę jako pełnomocnik to represent a company / partner-ship as an attorney-in-fact, to represent a company / partnership in the capacity of attorney-in-fact

reprywatyzacja denationalisation reprywatyzować to denationalise

restrukturyzacja restructure, restruc-turing

propozycja restrukturyzacji proposal to restructure

warunki restrukturyzacji terms and conditions of restructuring

reszta spadkowa residuary estate rewers 1. receipt 2. reverse, verso rewident examiner, inspector, supervisor rewident księgowy, audytor auditor rewindykacja repossession, regaining,

recovery, revindication, reclamation / reclaiming

rewindykować to repossess, to regain, to recover, to reclaim

rewizja 1. audit, examination, search 2. appeal against

przejść rewizję to undergo examina-tion

standardy rewizji finansowej auditing standards

rewizja celna customs examination dodatkowa rewizja celna additional customs examination

rewizja nadzwyczajna extraordinary appeal against a final sentence, spe-cial review

rewizja osobista strip / body search rewizja połączona joint audit

rewizja wewnętrzna internal auditing

rezerwy reserves

rezerwy dewizowe foreign exchange reserves

rezerwy obowiązkowe banków required reserves from the banks

kwota rezerwy obowiązkowej amount of the required reserves

rezygnacja resignation

wręczać / wręczyć rezygnację to hand in one’s resignation

złożyć rezygnację to submit a resig-nation

rękojmia warranty

rękojmia za wady fizyczne warranty for physical defects

rękojmia za wady prawne warranty for legal defects

robocizna 1. labour 2. cost of labour

robota work, labour

robota taśmowa / potokowa assembly-

-line work

robotnik worker, workman, hand, la-bourer, job-holder, servant, toiler

robotnik budowlany construction work-er

robotnik fabryczny factory worker

robotnik pracujący na akord piece-worker

robotnik pracujący na dniówkę hired labour hand

robotnik pracujący w pełnym wymiarze godzin pracy full-time worker

robotnik przyuczony semi-skilled work-er, skilled / specialised workman, hand

robotnik składowy warehouse hand

robotnik wykwalifikowany trained workman, hand

robotnik zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin temporary / casual workman, part-time worker, casual labourer

roboty works

roboty blacharskie sheet metal work

roboty budowlane construction work

odbiór robót budowlanych handing over of construction works

roboty budowlano-montażowe con-struction and erection work, construc-tion and assembling works

roboty ciesielskie carpentry

roboty dekarskie roof work

roboty drogowe road work

roboty instalacyjne plumbing

roboty izolacyjne isolation work

roboty kamieniarskie stonework

roboty kesonowe caisson work, pneu-matic work

roboty konserwacyjne maintenance work

roboty kowalskie blacksmith work

roboty melioracyjne melioration work roboty montażowe assembly, assembling roboty murarskie masonry work, brick-work

roboty niwelacyjne levelling

roboty podsypkowe ballasting work roboty podwodne underwater work roboty podziemne underground work roboty posadzkarskie parquet work roboty przygotowawcze preliminary work, preparatory work

roboty publiczne public works

roboty remontowo-budowlane repair and construction work

roboty rozbiórkowe demolition work roboty sanitarne sanitary engineering work

roboty spawalnicze welding work roboty stolarskie joinery

roboty szklarskie glazing work

roboty sztukatorskie stucco work roboty ślusarskie fitter’s work roboty tynkarskie plaster work roboty wiertnicze drilling work roboty wykończeniowe finishing work roboty ziemne earth work, diggings rozpocząć roboty to begin building work

rok year

koniec roku year-end

rok bilansowy business year, fiscal year rok budżetowy fiscal year

rok obrachunkowy business year, fi-nancial year, fiscal year, accounting reference period (ARP)

naturalny rok obrachunkowy natu-ral business year

rok obrotowy financial year, fiscal year, accounting reference period, ARP

rok podatkowy fiscal year, tax year, year of assessment

rokowania negotiations

przedmiot rokowań subject matter of negotiations

rozpocząć rokowania to enter into ne-gotiations

rolniczy agricultural, farm

rolnicza spółdzielnia produkcyjna farmers’ co-operative

rolnik farmer, agronomist

roszczenie 1. claim, debt 2. action

dochodzenie roszczenia pursuit of claims

dochodzić roszczenia to pursue a claim podstawa roszczenia cause of action uwzględnić roszczenie to allow claims zgłosić roszczenie do masy upadłości to claim a debt against a bankrupt roszczenie majątkowe proprietary claim roszczenie nieuzasadnione / oszukań

cze false claim

roszczenia płacowe wage demands roszczenie rentowe pension claim roszczenie wzajemne counterclaim, cross-claim

rozbiórka demolition, pulling down

rozbudowa extension, redevelopment, outward extension

rozdzielanie / rozdzielenie distribution, division, separation

rozdzielenie dywidendy distribution of a dividend

rozjemca arbitrator, arbiter, peacemaker, adjudicator

rozliczenia bezgotówkowe non-cash settlements

bankowe rozliczenia bezgotówkowe bank transfers

rozliczenia międzybankowe interbank settlements

rozliczenie settlement, adjustment, clearing of accounts

rozliczenie pieniężne settlement of ac-counts

rozliczenie zakupu settlement of pur-chase

rozliczyć / rozliczać to settle, to adjust rozliczyć konto to settle an account rozładować towary to unload the goods rozładować / rozładowywać to unload rozładunek towarów unloading of goods rozłąka separation

rozłożenie spłaty długu na raty repay-

ment of debts in instalments

rozpatrywać wniosek o emeryturę to

investigate a pension claim

rozpatrywać / rozpatrzyć to investi-gate, to examine, to consider

rozporządzać to dispose of

rozporządzać prawami to dispose of

(and encumber) rights

rozporządzać przez testament to dis-pose by will

rozporządzanie udziałem / akcją dis-posal or encumbrance of a share

rozporządzenia testamentowe testa-mentary arrangements

rozporządzenie disposition, regulation, order

rozporządzenie królewskie Order in Council (UK)

rozporządzenie na wypadek śmierci disposition by will to take effect on death

rozporządzenie ostatniej woli last will and testament

wolność rozporządzania freedom of testamentary disposition

rozpowszechnianie pornografii dis-semination of pornographic materials, distribution of pornography

rozpoznanie reconnaissance, diagnosis

rozpoznanie choroby zawodowej diag-nosis of occupational disease

rozprawa 1. (w sądzie) hearing, trial

2.    settlement 3. (dysertacja) disserta-tion, study

rozrachunek settlement, reckoning, clearance

pozostałe rozrachunki other settle-ments

rozrachunki i roszczenia settlements and claims

rozrachunki publicznoprawne public and law settlements

rozrachunki z odbiorcami i dostawcami settlements with customers and suppliers

rozrachunki z pracownikami settle-ments with employees

rozsądzać / rozsądzić to settle, to adju-dicate

rozstrzygać / rozstrzygnąć to solve, to determine, to settle, to judge, to arbi-trate

rozszerzenie zakresu pracy job enlarge-ment

rozwiązać to dissolve, to wind up, to ter-minate, to cancel, to effect a dissolution

rozwiązać spółkę to dissolve / to wind up a company / partnership

rozwiązać umowę o pracę to terminate a contract of employment

rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia to terminate a contract of employment without notice

rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem to terminate a contract of employment by notice

rozwiązanie dissolution, winding-up, breaking up, ending

orzeczenie o rozwiązaniu spółki rul-ing on the winding-up of a company, judgement on the dissolution of the company, decision on the dissolution of a company

rozwiązanie dobrowolne voluntary winding up

rozwiązanie stosunku pracy termina-tion of employment

rozwiązany dissolved, wound up, defunct rozwód divorce

wystąpić o rozwód to file for divorce rozwód bez orzekania o winie no-fault

divorce

równość equality

równość wynagrodzenia equal pay

ruch 1. (uliczny) traffic 2. (zmiana położenia) motion, movement

ruch graniczny border traffic

ruch robotniczy workers’ movement, working class movement

ruch strajkowy strike movement

ruch związkowy trade-union movement

ruchomy 1. sliding 2. (przenośny) mov-able 3. (w ruchu) moving

ruchoma skala płac sliding wage scale ruchomości (własność ruchoma) mova-bles, chattels, movable goods

naruszenie praw do własności ruchomej trespass to chattel

wycena ruchomości valuations of movable tangible property

zajęcie ruchomości seizure of chat-tels

ruchomość niezbywalna non-transfer-able movable

rygor 1. pain, penalty 2. discipline, rigour pod rygorem czegoś on / under pain of something

rynek market

rynek dewizowy foreign exchange market (FOREX)

rynek giełdowy exchange market

rynek gotówkowy cash market

rynek inwestycyjny investment market

rynek kapitałowy capital market

rynek kontraktów natychmiastowych spot market

rynek kontraktów terminowych fu-tures market

rynek notowań quotation market

rynek otwarty open market

rynek papierów wartościowych security market

oficjalny rynek papierów wartościo

wych official stock exchange market

rynek pieniężny money market

rynek pierwotny primary market

rynek podstawowy official market, main market

rynek pozagiełdowy over-the-counter market, OTC market

rynek pożyczkowo-kredytowy loan market

rynek pracy labour market

rynek równoległy parallel market

rynek terminowy forward market

rynek towarowy commodity market

rynek walorów stock market, security market

rynek wolny free market

rynek wtórny secondary market

rynek zleceń rozbieżnych divergent market

rywalizować to compete, to contest, to challenge

ostro rywalizować to compete head on

ryzyko risk, danger, hazard, peril

ryzyko zawodowe occupational risk, oc-cupational hazard

ponosić ryzyko to bear the risk

zataić ryzyko conceal risk

rzecz thing, item, article, object

rzecz główna principal thing

rzecz pożyczona thing loaned, thing lent dokonać zwrotu rzeczy pożyczonej to make a return of the thing loaned

sprzeniewierzenie rzeczy pożyczonej wrongful conversion of the thing loaned

zwrócić rzecz pożyczoną w odpowiednim stanie to restore the thing loaned in a proper condition

rzecz użyczona thing lent for use

ponosić zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej to bear the ordinary maintenance costs of the thing lent na rzecz for, for the benefit of przypadkowa utrata lub uszkodzenie rzeczy użyczonej incidental loss of or damage to the thing lent

rzeczoznawca majątkowy property ex-pert, property appraisal expert, prop-erty valuer

rzeczy nieruchome immovables

rzeczy ruchome movables

rzemieślnicze przygotowanie zawodowe craftsmanship training

rzemieślnik craftsman

rzemiosło craft

rzetelność accuracy, fairness, reliability

rzetelność sprawozdania finansowego accuracy of the financial report, fair-ness of the financial report, reliability of the financial statement

rzezimieszek 1. (bandyta) cut-throat 2. (rabuś) cutpurse

sabotaż sabotage

saldo balance

niezgodność salda inaccuracy of the balance

uzgodnienie sald balances confirma-tion

saldo dodatnie active / credit balance

saldo kasowe balance in hand, cash in hand

saldo ujemne debit balance, balance deficit

samobójstwo suicide

próba samobójcza suicide attempt popełnić samobójstwo to commit sui-cide

samookaleczenie self-mutilation

samooskarżenie self-accusation

samorząd self-management

samosąd lynching, lynch law, mob law

dokonać samosądu to lynch samostanowienie self-determination samowola unlawful interference, law-

lessness, arbitrary act

samowola budowlana lawless construc-tion

legalizować samowolę budowlaną to

‘legalise’ a structure built without a valid building permit

samowolnie lawlessly, illicitly

samowolnie naruszyć posiadanie to infringe lawlessly somebody’s pos-session

samowolny lawless, wilful, arbitrary

samowymiar self-assessment

samozatrudnienie self-employment sankcja 1. sanction 2. (usankcjonow

anie) approval, sanction, ratification

nakładać sankcje to impose sanc-tions

znosić sankcje to lift sanctions

satysfakcja satisfaction

satysfakcja z pracy job satisfaction

sąd 1. court, tribunal 2. bench

przewodniczyć posiedzeniu sądu to be on the bench

stawić się w sądzie to appear in court

Sąd Apelacyjny Court of Appeal(s), Ap-peal Court

sąd arbitrażowy arbitration court

sąd cywilny civil court

sąd dyscyplinarny court of discipline

Sąd Giełdowy Exchange Court (PL) sąd grodzki borough court, magistrates’ court

sąd karny criminal court

sąd kasacyjny court of cassation

sąd koleżeński peer court, arbitration by fellow employees, arbitration by one’s fellow-workers

sąd niższej instancji lower court

sąd ostateczny (religia) last judgement

sąd ostatniej instancji court of last resort

sąd pierwszej instancji court of first instance

sąd pokoju magistrates’ court (UK) sąd polubowny arbitration court sąd powszechny common court, court of common pleas, court of general ju-risdiction

sąd pracy labour court, industrial tri-bunal

sąd rejestrowy registry court, registra-tion court

sąd rozjemczy court of conciliation, magistrates’ court

sąd spadkowy court of inheritance, pro-bate court

sąd wojenny court-martial

sąd wojskowy military court

sądowy court’s, court, forensic

akta sądowe court records, court rolls medycyna sądowa forensic medicine pomyłka sądowa miscarriage of jus-tice

proces sądowy lawsuit

protokolant sądowy court recorder

(USA), court reporter (UK)

sala sądowa court room

sprawa sądowa lawsuit

sądowe orzeczenie o upadłości adju-dication in bankruptcy, adjudication order

sądownictwo judicature, judiciary

segmentacja segmentation

sejm Seym, Sejm, Diet

sejmik województwa provincial council

sekcja zwłok autopsy, post-mortem (ex-amination)

sekretarz secretary

sekretarz spółki company secretary

sekwestr sequestration

separacja judicial separation

serwisy giełdowe exchange data feed services

sesja session, assize

sesja giełdowa exchange session

sesja naukowa symposium

sezon season, period

sezon budowlany building season

sędzia judge, justice

sędzia komisarz judge-commissioner

sędzia pokoju justice of the peace, mag-istrate (UK)

sędzia polubowny arbitrator

sędzia przysięgły juror

sędzia referent reporting judge

sędzia śledczy examining judge

sfery giełdowe stock exchange circles

siatka grid, net, table

siatka kierownicza managerial grid

siatka płac wage table

siedziba 1. seat, registered office 2. head-quarters

siedziba spółki seat, place of business, registered office, domicile of the company

siła power, force

siła robocza manpower, labour force, workforce

siła wyższa force majeure

skala 1. scale 2. range

skala płac pay scale

skale podatkowe brackets

Skarb Państwa State Treasury skarbowość finances, financial matters skarga complaint, claim, grievance skargi i zażalenia na właścicieli wynajmowanych lokali complaints about landlords

skazać / skazywać to convict, to con-demn, to adjudicate, to sentence

skazaniec convict, condemned person skład warehouse, depot

brakować na składzie to be out of stock

mieć na składzie to have in stock odebrać towary ze składu to with-draw / to collect goods from a ware-house

osoba prowadząca skład celny ware-house keeper

procedura składu celnego customs warehousing procedure

prowadzić skład celny to operate a customs warehouse

rodzaj składu type of warehouse towar na składzie stock in hand wolny skład free warehouse

wprowadzić towar do składu celnego to introduce goods into the customs warehouse

wyprowadzić towar ze składu celnego to remove the goods from the customs warehouse

złożenie na skład storing, storage, warehousing

złożyć towary w składzie celnym to store goods in a customs warehouse, to place in a warehouse, to deposit in a warehouse

skład celny customs warehouse

skład celny prywatny private customs warehouse

skład celny publiczny public customs warehouse

skład konsygnacyjny consignment ware-house

skład podręczny stock-room

skład wolnocłowy free warehouse

składać w depozyt to deposit, to place on deposit

składający storing depositor, lessee, consignor into storage

składować to store, to stock, to ware-house

składowanie storage, storing

składowanie towaru storing of goods, storage of goods

czasowe składowanie temporary stor-age

koszty składowania storage costs, costs of warehousing

miejsce składowania place of storage okres składowania duration of stor-age, period of storage

potrącić koszty składowania to de-duct storage costs, to deduct costs of warehousing

składowe warehouse fee

skorumpowany corrupt

skruszony contrite, apologetic

skrzywdzić to aggrieve, to wrong, to injure

skutek effect, result

skutki ogłoszenia upadłości co do osoby upadłego effects of the declaration of bankruptcy in respect of the bankrupt

służba service, duty

iść na służbę to go into service meldować się na służbę to report for duty

na służbie on duty

po służbie off duty

służba cywilna civil service

korpus służby cywilnej civil service corps

Służba Więzienna Prison Service

służba wojskowa military service

służby services

służby mundurowe non-military uni-formed services / forces

służby zatrudnienia employment ser-vices

służebność easement (Common law), servitude (Roman law), advantage in land

nabyć służebność to acquire ease-ment

ustanowić służebność to establish / to grant easement / servitude

wygaśnięcie służebności extinguish-ment of servitude

wykonywać służebność to exercise easement, to enjoy a servitude

służebność budynkowa easement of a building

służebność drogi koniecznej easement of necessary access, easement by ne-cessity, easement of access, necessary easement

służebność gruntowa easement appurte-nant, real servitude / easement, predial easement / servitude

służebność osobista personal easement, personal servitude

służebność światła rights of light

służebność umowna contractual ease-ment / servitude

służebność ustawowa legal easement

służebność widoczna / oczywista appar-ent easement / servitude

sodomia sodomy, bestiality, buggery

solidarność solidarity, joint and several liability

solidarność dłużników joint and several liability of debtors

spadek (spuścizna) assets, estate being subject of inheritance, inheritance, heritage

całość spadku assets of the estate of the deceased person

część rozporządzalna spadku dis-posable portion of an estate

część ułamkowa spadku portion of the estate

objęcie spadku, nabycie spadku ac-cession to an estate

powołanie do objęcia spadku insti-tuting / naming a person as an heir powołanie do objęcia spadku z mocy ustawy institution / induction by effect of law

odrzucenie spadku renunciation of an inheritance

odrzucić spadek to reject an inherit-ance

odziedziczyć spadek to inherit an es-tate, to come into a legacy

otrzymać spadek to come into an inheritance

otwarcie spadku opening of the suc-cession

powództwo o wydanie spadku action for recovery of an inheritance

pozostawić spadek to leave a legacy pozostawić w spadku to bequeath prawo do spadku, roszczenie spadkowe hereditary right, hereditary title przepadnięcie spadku devolution of an estate of a deceased person przyjąć spadek to accept an inherit-ance, to assume a succession

przyjęcie spadku acceptance of an inheritance

przyjęcie spadku proste unreserved acceptance of an inheritance, simple acceptance

przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza acceptance of the inherit-ance under limitation of liability, ac-ceptance limited to the value of assets, acceptance with the benefit of inven-tory

umowa o spadek contract concerning the inheritance

wyłudzenie spadku legacy hunting

zrzec się spadku to relinquish an in-heritance

zrzeczenie się spadku disclaimer

spadek bezdziedziczny estate in abey-ance, vacant succession

spadek nieobjęty absence of next of kin

spadek niepodzielny undivided inherit-ance

spadkobierca heir, inheritor, next of kin, beneficiary, inheritor, devisee

być czyimś spadkobiercą to be some-one’s heir

niegodność spadkobiercy ineligibil-ity to inherit

powołanie spadkobiercy appoint-ment of heir

uczynić kogoś swoim spadkobiercą to make someone one’s heir

ustanowić kogoś swoim spadkobiercą to constitute someone one’s heir

spadkobierca domniemany presump-tive heir

spadkobierca jedyny sole heir, univer-sal heir

spadkobierca konieczny heir-at-law

spadkobierca legalny rightful heir, heir apparent

spadkobierca niegodny ineligible heir, unworthy heir

spadkobierca pierwszej rangi heir in the first degree

spadkobierca pod tytułem szczególnym singular successor

spadkobierca podatnika taxpayer’s heir

spadkobierca podstawiony substitute heir

spadkobierca powołany appointed heir

spadkobierca prawowity legitimate / legal heir

spadkobierca testamentowy heir enti-tled under a will, devisee

spadkobierca ustanowiony heir in tail

spadkobierca ustawowy heir at law, next of kin, legal heir, legitimate suc-cessor, intestate heir

spadkobierca w linii bocznej collateral heir

spadkobierca w linii męskiej male heir spadkobierca w linii prostej bodily heir spadkobierca w linii zstępnej heir of

the body

spadkobierca z dobrodziejstwem inwentarza heir beneficiary

spadkobierca z linii matki heir in the maternal line

spadkobierca z linii ojca heir in the paternal line

spadkobierczyni heiress, inheritress, inheritrix

spadkobrać to inherit

spadkodawca (testator) deceased, de-cedent, testator, bequeather, devisor / deviser

spedycja forwarding, shipping

koszty spedycji forwarding costs spedytor shipper, freight forwarder spedytor portowy shipping and for-

warding agent

spekulacja 1. (przypuszczenia) conjec-ture, guesswork, speculation 2. (transakcja) speculation, profiteering

spekulant speculator, profiteer

spekulant grający na zniżkę bear spekulant grający na zwyżkę bull spekulować na bessę to operate for a fall spekulować na hossę to operate for a rise spieniężenie realisation, sale

spieniężenie masy spadkowej realisa-tion of the estate

spieniężenie zastawu sale of a pledge spieniężyć to sell, to realise

spieniężyć akcje to deal in shares

spis inventory, count

dokonać spisu to make the inventory, to take the inventory

sporządzić spis to compile an inven-tory, to draw up an inventory

spis inwentarza inventory

spis ludności census

spis z natury physical count

spis zawiera wiele rzadkich pozycji the inventory lists many rare items

spłacać / spłacić to pay off, to repay, to discharge

spłacić pożyczkę to pay off a loan, to repay a loan

spłacić zobowiązanie to discharge a li-ability

spłata discharge, payoff, payment in full spłata długu discharge of a debt

spłata długów payment of debts

spłata długów ratami payment of debts in instalments

społeczny social, public

społeczna inspekcja pracy social labour inspectorate, social labour inspection

sporny contentious, litigious, disputable, debatable, arguable, contestable postępowanie sporne litigation

zagadnienie sporne contentious issue / question

spółdzielczy co-operative

spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego co-operative right to residential premises, co-operative member’s right of ownership of living / residential premises

spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego co-operative right to business premises, housing co-operative mem-ber’s right to business premises

spółdzielnia cooperative, society, asso-ciation, union, alliance

założyć spółdzielnię to form a coop-erative

spółdzielnia budowlana building soci-ety (UK), building and loan association (USA)

spółdzielnia kredytowa cooperative credit association, credit union

spółdzielnia budowlano-mieszkaniowa housing co-operative society, building society

spółdzielnia mieszkaniowa tenants’ housing co-operative society, housing co-operative

spółdzielnia produkcyjna producers’ cooperative, cooperative productive society

spółdzielnia rolnicza farmers’ coopera-tive, farm cooperative, agricultural co-operative

spółdzielnia spożywców cooperative retail society, consumers’ cooperative spółdzielnia zbytu marketing coopera-tive

spółka company, partnership, firm, body corporate

składniki majątku spółki dzielonej component assets of the company be-ing divided

wykreślić spółkę dzieloną z rejestru to strike the company being divided off the register

spółka administracyjna (w raju podatkowym) administration company

spółka akcyjna joint-stock company (PL), publicly held corporation (USA), public limited company with share capital (UK)

publiczna spółka akcyjna z o.o. Pub-

lic Limited Company (PLC) (UK)

spółka cicha dormant partner, silent partnership

spółka cywilna civil law partnership (PL), private partnership, non-trading partnership, non-commercial partner-ship

spółka dominująca dominant company, dominant partnership

spółka dzielona divided company, company being divided

spółka giełdowa listed company

spółka handlowa commercial company / partnership

spółka jawna registered partnership, general partnership, open partnership, general mercantile partnership

spółka jednoosobowa single-member company, one-shareholder company, sole-shareholder company, one-man--company

spółka kapitałowa capital company, as-sociation of capital, corporation

spółka komandytowa limited partner-ship

spółka komandytowo-akcyjna limited joint-stock partnership

spółka leasingowa leasing company

spółka łącząca się merging company

spółka niezarejestrowana unregistered company, uncorporated business (UK)

spółka osobowa partnership

spółka osobowa z ograniczoną odpowiedzialnością private limited company

spółka partnerska professional partner-ship

spółka powiązana associated company, affiliated company

spółka prawa cywilnego non-commer-cial partnership, private company

spółka prowadząca dom maklerski company operating / running / manag-ing a brokerage house

spółka prowadząca działalność going concern

spółka prowadząca działalność bankową company conducting banking ac-tivity, company operating in the area of banking

spółka prowadząca działalność ubezpieczeniową company conducting insurance activity, company operating in the area of insurance

spółka prowadząca giełdę company managing / operating / running a stock exchange

spółka prowadząca rynki pozagiełdowe company managing / operating / running over-the-counter markets

spółka prywatna private limited company (UK)

spółka przejęta target company / part-nership

spółka przejmowana company / partner-ship being acquired, target company / partnership

spółka przejmująca acquiring company, bidding company, recipient company udział spółki przejmującej share of the bidding company

spółka przekształcana company / part-nership being transformed, company / partnership under transformation

spółka przekształcona transformed company / partnership

spółka publiczna public company

spółka publicznej radiofonii i telewizji

public radio and television company

spółka rejestrowa registered company

spółka średniej wielkości medium-sized company

spółka wielonarodowa multinational corporation, multinational company

spółka z nieograniczoną odpowiedzialnością unlimited company

spółka z odpowiedzialnością ograniczoną do sumy gwarancji company limited by guarantee

spółka z odpowiedzialnością ograniczoną do wartości kapitału nominalnego company limited by shares

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością limited liability company (PL), private company (UK)

spółka z udziałem kapitału zagranicznego joint venture, company with par-ticipation of foreign capital

spółka zagraniczna foreign company

spór dispute, contention, quarrel, con-troversy

rozstrzygnąć spór to settle a dispute przedmiot sporu substance of the dispute, object at issue

strony sporu parties to a dispute

spór pracowniczy industrial dispute

spór pracy labour dispute

spór zbiorowy collective dispute

sprawa case, matter, affair

w sprawie in re

sprawa handlowa business affair

sprawa podatkowa tax case

sprawa sporna contentious matter

zapobieganie i rozwiązywanie spraw spornych prevention and resolution of contentious matters

sprawy karne criminal matters

sprawca perpetrator, doer, performer

sprawdzanie examination, inspection, verification

sprawdzanie wierzytelności examina-tion of claims

sprawdzić to examine, to inspect, to verify

sprawdzić rachunek to examine / to verify an account

sprawiedliwość justice

sprawiedliwy just, fair, rightful, equitable sprawozdanie report, statement, accounts

waluta sprawozdania reporting cur-rency

sprawozdanie finansowe financial state-ment, financial report

cechy jakościowe sprawozdań finansowych qualitative characteristics of financial statements

części składowe sprawozdania finansowego components of financial state-ment

odpis sprawozdania finansowego copy of the financial report, copy of the financial statement

rzetelność sprawozdania finansowego accuracy of the financial report, fairness of the financial report, reli-ability of the financial statement

udostępnić sprawozdanie finansowe to provide the financial report, to make available the financial report

upiększanie sprawozdań finansowych window dressing

wprowadzenie do sprawozdania finansowego introduction to the finan-cial statement

zatwierdzanie sprawozdań finansowych financial statements approval

sprawozdanie finansowe roczne annual accounts

sprawozdanie finansowe skonsolidowane consolidated accounts, consolidat-ed financial statement, group accounts

sprawozdanie finansowe skrócone / uproszczone abridged accounts

sprawozdanie o zatrzymanych zyskach retained earnings statement

sprawozdanie o pozycji finansowej statement of financial position

sprawozdanie o zmianach w kapitale własnym statement of changes in owner’s equity

sprawozdanie o zmianach w sytuacji finansowej statement of changes in financial position

sprawozdanie porównawcze compara-tive statement

sprawozdanie śródroczne interim report, report for interim period

sprawozdanie wewnętrzne internal report

sprzeciw objection, opposition

sprzedajny corrupt

sprzedawać / sprzedać to sell, to vend, to dispose of, to realise

sprzedaż sale, disposal, trade, vendition być wystawionym na sprzedaż to be on offer

dowód sprzedaży bill of sale (paragon), receipt

umowa sprzedaży contract of sale, contract for sale, agreement of sale, agreement for sale

umowa sprzedaży gruntu agreement for sale of land

umowa sprzedaży nieruchomości contract for the sale of real property, agreement of sale of real property

umowa sprzedaży samochodu agree-ment for the sale of a vehicle

umowa sprzedaży towaru agreement for the sale of goods

sprzedaż agencyjna commission sale, sale through an agent

sprzedaż aukcyjna sale by auction

sprzedaż bezpośrednia direct selling

sprzedaż całymi partiami sale in lots sprzedaż detaliczna retail sale sprzedaż domniemana imputed sale sprzedaż domokrążna sale from door to door

sprzedaż domów mieszkalnych i działek budowlanych sale of apartment houses and building lots

sprzedaż energii sale of energy

sprzedaż fikcyjna bogus / sham sale, fictitious sale

sprzedaż giełdowa exchange sale

sprzedaż gruntu sale of land

sprzedaż handlowa commercial sale sprzedaż hurtowa wholesale sale sprzedaż indywidualna door to door

selling

sprzedaż komisowa sale on commis-sion, sale by commission, commission sale, sale on commission

sprzedaż licytacyjna auction sale

sprzedaż masowa bulk sale

sprzedaż międzynarodowa towarów international sale of goods

sprzedaż na cele dobroczynne charity sale

sprzedaż na licytacji auction sale, sale at auction

sprzedaż na próbę sale on approval

sprzedaż na przyszłą dostawę sale for future delivery

sprzedaż na rachunek otwarty sale on open account

sprzedaż na raty sale by instalments, instalment sale, sale on deferred terms

sprzedaż na termin forward sale

sprzedaż nielegalna illicit sale

sprzedaż odroczona delayed sale

sprzedaż okazyjna / tania bargain sale sprzedaż osobista personal selling

sprzedaż pod marką własną sale under own trademarks

sprzedaż praw sale of rights

sprzedaż premiowana sale with bonuses

sprzedaż przedmiotu spadku sale of an item of estate, sale of an item of inheritance assets

sprzedaż przedsiębiorstwa sale of an enterprise / company

sprzedaż przez licytację publiczną public sale, public auction

sprzedaż publiczna nieruchomości public sale of real estate

sprzedaż ratalna sale on instalments, hire-purchase (system)

sprzedaż reklamowa sale for advertise-ment purposes

sprzedaż ryczałtowa sale in bulk, sale in the lump

sprzedaż rzeczy sale of a thing

sprzedaż rzeczy obciążonej prawem osoby trzeciej sale of a thing encum-bered with a right of a third person

sprzedaż rzeczy przyszłej sale of a fu-ture thing

sprzedaż sądowa (z polecenia sądu) sale by the court

sprzedaż spadku sale of inheritance

sprzedaż telefoniczna telephone selling sprzedaż towarów sale of goods, sale of commodities

sprzedaż towarów i usług bez marży własnej sale of goods and services without own margin

sprzedaż towarów przecenionych bar-gain sale

sprzedaż w partiach, masowa sale by / in bulk

sprzedaż warunkowa conditional sale sprzedaż według bazy sale at the basis sprzedaż według próbki sale by / on

sample

sprzedaż według specyfikacji sale on specification

sprzedaż według wzoru sale by pattern

sprzedaż wewnętrzna ‘wash sales’

sprzedaż wyłączna exclusive sale

sprzedaż wysyłkowa mail-order sale

sprzedaż z dostawą w krótkim terminie

sale for prompt delivery

sprzedaż z natychmiastową dostawą / sprzedaż loko sale on the spot

sprzedaż z prawem zwrotu towaru przez kupującego w określonym terminie sale or return

sprzedaż z premią sale at option

sprzedaż z rabatem discount sale

sprzedaż z wolnej ręki unrestricted sale, free sale, amicable sale, off-hand sale

sprzedaż z zastrzeżeniem odstąpienia od transakcji sale by inspection

sprzedaż z zastrzeżeniem prawa odkupu sale with right of repurchase

sprzedaż z zastrzeżeniem prawa pierwokupu sale with right of pre-emp-tion, pre-emptive right, first option

sprzedaż z zyskiem sale at a profit

sprzedaż za gotówkę sale for cash / money

sprzedaż zajętych ruchomości sale of seized movables

sprzedaż zastawu sale of pledge

sprzedaż ze stratą sale at a loss / sacri-fice, losing sale

sprzeniewierzyć to defalcate, to misap-propriate, to embezzle, to defraud

sprzeniewierzenie defalcation, misap-propriation, embezzlement

sprzęt ochronny protective equipment

stan position, situation, condition, state

w dobrym / złym stanie in good / bad repair

stan magazynu stock on hand

stan rachunku bankowego balance of bank account

stan użytkowności serviceable condi-tions

stanowisko post, position, job title, role konkurs na stanowisko competition for a post

mianować na stanowisko to appoint someone to the post of

nadający się na stanowisko fit for the position, qualified for the position

nadawać się na dane stanowisko to qualify for a position

obsadzić stanowisko to fill a post

proponować komuś stanowisko to

offer a job / post to someone

przyjąć oferowane stanowisko to ac-cept an office / a post, to take the post zwolnić stanowisko to vacate a post / position

spełniać całkowicie wymagania danego stanowiska to fulfil the full-time commitment required for the role

stanowisko kierownicze senior / leading post / position

staranność diligence, care

brak staranności negligence

brak należytej staranności lack of

proper diligence

należyta staranność proper diligence, due care

zachować należytą staranność to

exercise proper diligence

starość old-age

starszy senior, older, elder

starszy radca prawny senior legal ad-viser

status status

status celny customs status

status zawodowy occupational status

statut statement, bylaws, bye-laws, rules

and regulations, statutes

brzmienie statutu wording of the statutes

statut praw i obowiązków Statement of

Rights and Duties

statut spółki articles of incorporation, articles of association

statystyka statistics

statystyka płac labour statistics

statystyka zatrudnienia employment statistics

stawać 1. to stand up, to get up 2. to ap-pear, to turn up, to come

stawający appearing party, attendee, person present

stawiać się w sądzie to appear in court

stawiennictwo appearance

nakaz stawiennictwa summons

stawka 1. rate 2. (w grze) wager, bet, stake

stawka celna preferencyjna preferen-tial rate

stawka płac labour rate

akordowa stawka płac piecework

labour rate, piece rate

godzinowa stawka płac hourly la-bour rate

stawka podatkowa tax rate

stawka prowizyjna commission rate

stołówka canteen

stołówka pracownicza staff canteen

stopa 1. rate 2. foot 3. base

stopa bezrobocia rate of unemployment

stopa procentowa interest rate

ustalać wysokość stóp procentowych to set interest rates

stopa zwrotu rate of return

stopień degree, grade, level, state

stopień pokrewieństwa degree of rela-tionship

stopień szkodliwości materiałów de-gree of potential harm from materials

storno correcting entry, cross entry, eliminating entry, reversing entry

storno czarne contra entry

storno czerwone red-ink entry

stosunek relation, relationship, ratio, proportion

stosunek pracy relationship between employer and employee, employment relationship, employment relation, master and servant relationship, work relationship

nawiązać stosunek pracy to establish an employment relationship

stosunek pracy na podstawie mianowania employment relationship based on nomination

stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę employment relationship based on a co-operative contract of employment

stosunek pracy na podstawie wyboru employment relationship based on election

stosunek pracy oparty na powołaniu employment relationship based on ap-pointment

stosunek prawny legal relationship ułożyć stosunek prawny to arrange the legal relationship

stosunki pracownicze industrial relations stowarzyszenie association, society

Stowarzyszenie Księgowych w Kanadzie Certified General Accountants’ Association of Canada

Stowarzyszenie specjalistów od rachunkowości menedżerskiej Society of Management Accountants, SMA

strajk strike

ogłosić strajk to call a strike, to de-clare a strike

rozpocząć strajk to go on strike, to come out on strike

wezwać robotników do strajku to call the workers out on strike

zacząć strajk to come out on strike, to walk out

zapowiedź strajku strike notice

zorganizować strajk to stage a strike strajk dziki wild-cat strike

strajk generalny / powszechny general strike, all-out strike

strajk głodowy hunger-strike

strajk kolejarzy rail strike

strajk okupacyjny sit-down strike, sit-in

strajk ostrzegawczy warning strike, to-ken strike

strajk polityczny political strike

strajk protestacyjny protest strike

strajk solidarnościowy sympathetic strike

strajk włoski go-slow strike

strajkować to be on strike, to strike

strajkujący striker

strata loss, waste

oszacować stratę to appraise the loss oszacować straty spółki na X PLN to compute the company’s losses at PLN X

pokrycie strat covering loss, financ-ing losses

pokrywać / pokryć straty to cover losses, to finance losses

sposób pokrycia strat manner of covering loss

ponieść stratę to bear a loss, to incur a loss

ponieść straty to suffer losses, to sus-tain losses

uczestniczyć w stracie to participate in the loss

uczestniczyć w stracie do wartości umówionego wkładu to participate in the loss up to the value of the agreed contribution, to participate in the loss in proportion to the amount of the agreed contribution

Straż Graniczna Border Guards, Fron-tier Guards

stres mental stress

streszczenie summary, resume, synopsis streszczenie sprawy case summary, brief stręczyciel pimp, pander, panderer, pro-curer

stręczycielstwo pimping, pandering, so-liciting, procurement

stręczyć to procure, to pimp, to pander strona 1. party 2. page 3. side struktura structure, layout, fabric struktura płac wage structure

struktura zatrudnienia employment structure

stryczek halter, noose, the rope

subemisja sub-issue, underwriting

umowa o subemisję inwestycyjną investment underwriting agreement, investment sub-issue contract

umowa o subemisję usługową ser-vice underwriting agreement, service sub-issue contract

subemitent sub-issuer, underwriter

subemitent inwestycyjny standby un-derwriter, investment sub-issuer, in-vestment underwriter

subemitent usługowy investment bank-er, service sub-issuer, service under-writer

subskrypcja subscription, offering subskrypcja otwarta open subscription,

‘open offering’

subskrypcja prywatna private sub-scription, ‘private placement’

subskrypcja zamknięta closed sub-scription, ‘closed offering’

substancje i czynniki rakotwórcze can-cerous substances and agents, carcino-genic substances and agents

substancje oraz procesy szkodliwe dla zdrowia substances and work pro-cesses which are harmful to health

sukcesja (dziedziczenie) hereditary suc-cession

sukcesja uniwersalna passing of the whole estate directly to the next of kin

suma sum, amount

suma komandytowa commendam sum, limited liability amount, commandite sum

obniżenie sumy komandytowej re-duction of the commendam sum

suma zadłużenia amount of indebtedness całkowita suma zadłużenia total amount of indebtedness

suma zaległa amount outstanding

swap swap

kapitałowy swap walutowy currency swap

wartość nominalna swapu notional principal value of swap

swap amortyzowany amortised swap swap kuponowy coupon swap

swap procentowy interest rate swap, IRS swap rozszerzający extendable swap swap towarowy commodity swap swobodny free, unrestricted

swobodny przepływ pracowników free movement of workers

swobodny przepływ usług freedom to provide services

syndyk general receiver, official receiv-er, trustee, syndic, legal adviser powołać syndyka to appoint a trustee, to appoint an official receiver sprawozdanie syndyka report of the trustee

w rękach syndyka in the hands of receiver

syndyk masy upadłości trustee / as-signee in bankruptcy, registrar in bank-ruptcy, official receiver

syndyk-kurator official receiver

syndyk wyznaczony przez sąd court-appointed receiver

system system, scheme

system ceł zwrotnych drawback system system emerytalno-rentowy pension scheme

zakładowy system emerytalno-rentowy company pension scheme, oc-cupational pension scheme

system kursu jednolitego single-price auction system

system motywacyjny incentive scheme

system notowań ciągłych continuous quotation system

system płac pay system

system podatkowy tax system

system premiowy bonus system

system rekompensat compensation system

obowiązkowy system rekompensat mandatory compensation system

zarządzać systemem rekompensat to manage a compensation system

szacować to value, to assess, to estimate

szacowanie estimation, valuation, as-sessment

szacowanie okresu użytkowania useful life estimation

szacowanie, wartościowanie nieruchomości appraisal, valuation

szalbierstwo fraud, imposture, quackery szalbierz fraud, impostor, quack

szantaż blackmail

szantażować to blackmail

szczeble kariery zawodowej career lad-der

wspinać się po szczeblach kariery zawodowej to move up career ladder

szkalować to defame, to vilify, to malign szkoda damage, disrepair, grievance, injury, (uszczerbek) detriment

naprawienie szkody redress of the damage

ponieść szkodę to suffer damage, to bear the damage

oszacować szkodę to estimate the damage

wyrównać szkodę to repair damage

szkodliwość harmfulness, noxiousness, injuriousness

szkodliwość społeczna social harm, so-cial harmfulness / noxiousness

szkodliwy harmful, damaging, detrimen-tal, noxious, injurious

szkolenie training

podnieść jakość personelu poprzez szkolenie to improve the quality of staff through training

rozwinąć potencjał personelu poprzez szkolenie to develop staff

through training

szkolenie przyzakładowe on-the-job trai-ning (UK), hands-on training (USA)

szkolenie zawodowe professional train-ing, vocational training

szpicel nark, grass, informer, snoop

szykanować to harass, to persecute, to oppress

szykany harassment, persecution, op-pression

ściągnąć wierzytelności to collect / to ex-ecute the receivables, to collect claims

ścigać to prosecute, to pursue, to hunt down

ściganie prosecution, pursuit, hunt-down organy ścigania law enforcement agencies

ściganie karne criminal prosecution

śledczy investigating officer, interroga-tor

śledzić to follow, to track, to trace

śledztwo investigation, inquiry, exami-nation

śledztwo koronera inquest

prowadzić śledztwo to investigate ślubny (o dziecku) legitimate śmierć death, decease, demise

kara śmierci death penalty

śmierć partnera death of the partner śmierć na miejscu instantaneous death śmiertelność mortality, death rate

śmiertelność zawodowa occupational

mortality

śmiertelny deadly, lethal, fatal

środek pieniężny cash, monies, finan-cial resources, pecuniary means, funds wolne środki pieniężne free financial means

środek płatniczy tender, medium of pay-ment

prawny środek płatniczy legal tender środek wymiany medium of exchange środki chemiczne chemical agents,

chemicals

środki dyscyplinarne disciplinary meas-ures

środki higieny osobistej personal hy-giene items, means necessary for per-sonal hygiene

środki ochrony indywidualnej indi-vidual protective equipment, personal protective equipment

środki pieniężne cash, monies, financial resources, pecuniary means, pecuniary resources, pecuniary assets

przepływ środków pieniężnych cash flow

kierować przepływem środków pieniężnych to direct cash flow

umowny okres przechowywania środków pieniężnych contractual deposit maturity

środki pieniężne dostępne na bieżąco cash available to meet current ob-ligations

środki pieniężne na rachunku bankowym cash at bank

środki pieniężne w drodze cash in transit, cash in way

środki promieniotwórcze radioactive agents, radioactive substances

środki taryfowe tariff measures

środowisko environment

środowisko pracy working environment świadczący usługi service supplier świadczenia benefits

świadczenia dodatkowe (w pracy) fringe benefits

świadczenia dodatkowe (np. woda, gaz, prąd) utilities

świadczenia emerytalne pension benefits świadczenia emerytalne pracodawcy occupational pension

świadczenia nienależne benefits (are) not due

świadczenia socjalne social security benefits

świadczenia z tytułu ubezpieczenia na wypadek bezrobocia unemployment insurance benefits

świadczenia związane z pracą work-related benefits

świadczenie 1. performance 2. benefit, allowance 3. contribution 4. obligation miejsce spełnienia świadczenia place where the performance is to be made niemożność świadczenia unfeasibil-ity, impossibility of payment odzyskiwanie świadczeń recovery of benefits

przedmiot świadczenia object of performance

przyznać świadczenia / zasiłki to grant benefits

przyznanie świadczeń / zasiłków award of benefits

spełnić świadczenie to make a performance

termin spełnienia świadczenia time limit for the performance

weryfikować świadczenia to review benefits

zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet długów to count the performance received towards debts

świadczenie chorobowe sickness ben-efit

świadczenie częściowe part performance

świadczenie macierzyńskie maternity benefit

świadczenie niepieniężne non-pecu-niary contribution, non-cash performance

świadczenie niepodzielne indivisible obligation

świadczenie pieniężne pecuniary contri-bution, cash performance

świadczenie podzielne divisible obliga-tion

świadczenie powtarzające się periodic performance

świadczenie pracy performance of work, provision of work

świadczenie rzeczowe benefit in kind

świadczenie usług performance of ser-vice, provision of service, rendering of services, supply of services, rendition of services

świadczenie usług nieodpłatne supply of services carried out free of charge

świadczenie usług przez publiczne służby pocztowe supply of services by the public postal services

świadczenie usług za wynagrodzeniem supply of services for consid-eration

świadczyć pracę to perform work

świadectwo certificate

sprostować świadectwo to correct a certificate

wydać świadectwo to issue a certificate

świadectwo antydumpingowe non-dumping certificate

świadectwo dezynfekcji certificate of disinfecting, certificate of disinfecting

świadectwo fitopatologiczne sanitary phytopathological certificate

świadectwo kondycjonowania condi-tioning certificate

świadectwo kwalifikacyjne qualifica-tion certificate

świadectwo liczenia / mierzenia tally sheet

świadectwo o rodowodzie zwierząt cer-tificate of pedigree

świadectwo o wyprodukowaniu certifi-cate of manufacture

świadectwo potwierdzające pochodzenie towarów certificate of origin of goods

świadectwo pracy clearance card, em-ployment certificate, certificate of employment, work record certificate, reference

świadectwo próbobrania certificate of sampling

świadectwo rejestracji spółki certificate of incorporation

świadectwo siły wyższej certificate of force majeure

świadectwo standaryzacyjne certificate of standardisation

świadectwo wagi weight certificate

świadectwo weterynaryjne veterinary certificate

świadectwo wieku certificate of age

świadectwo założycielskie promoter cer-tificate, founder’s certificate

świadectwo zdrowia / zdrowotności sanitary certificate

świadek witness

naoczny świadek eyewitness

powołać / wezwać na świadka to

summon / to subpoena as a witness

świadek sporządzenia testamentu tes-tamentary witness

Światowa Federacja Związków Zawodowych World Federation of Trade Unions

święto 1. holiday 2. feast

święto państwowe public holiday

tabela table, schedule

tabela podatkowa tax schedule, tax table tajemnica 1. secret 2. mystery 3. privacy

dotrzymać tajemnicy to keep a secret ujawniać / ujawnić tajemnicę to dis-close a secret

tajemnica bankowa banking secrecy

tajemnica dziennikarska journalistic secrecy

tajemnica handlowa trade secret

tajemnica lekarska medical secret

tajemnica państwowa official secret, state secret

tajemnica przemysłowa industrial secret

tajemnica skarbowa fiscal secret, fiscal confidentiality

tajemnica służbowa official secret, professional confidentiality

tajemnica zawodowa professional secret

tajemnica zawodu prawniczego legal profession secret

tajny secret, confidential

targ / targowisko market, marketplace, fair

taryfa tariff, rates

taryfa celna customs tariff

kod taryfy celnej assessment factor pozycja taryfy celnej tariff item ustanawiać taryfę celną to establish the customs tariff

Taryfa Celna Wspólnot Europejskich Customs Tariff of the European Com-munities

tempo pracy rate of work

teren area, ground, terrain

uzbrajać teren to develop the ground tereny budowlane building land

termin deadline, term, date, time limit, closing date

odroczyć termin płatności podatku to defer a payment of a tax

określić termin płatności podatku to prescribe a tax payment deadline

przedłużyć termin płatności podatku to extend a tax payment deadline wyznaczyć termin płatności podatku to fix a tax payment deadline wyznaczyć termin to set a date

termin wykonania deadline

dotrzymać terminu wykonania to meet a deadline

nie dotrzymać terminu wykonania to fail to meet a deadline

ustalić termin wykonania to estab-lish / to fix / to make a deadline

termin płatności maturity, falling due

termin płatności odsetek falling due of interest

termin płatności podatku tax payment deadline

termin wypowiedzenia term of notice

termin zawity final date, peremptory date

terminowo duly, on time, punctually terminowy with a deadline, forward terrorysta terrorist

terytorium territory

terytorium państwa state territory

terytorium powiernicze trust territory test test

test wiarygodności substantive test

test zgodności compliance test

testament last will, testament

brak testamentu intestacy

kwestionować testament to contest a testament, to dispute a testament nieważność testamentu invalidity of a will

odwołać testament to revoke a will odwołanie testamentu revocation of a will

przedkładać / przedłożyć testament do zatwierdzenia to propound a will rozporządzać przez testament to dispose by will

spełnić testament to consummate a testament

sporządzenie / spisanie testamentu making of a will

sporządzić testament to make one’s will, to make one’s testament

ukryć / zataić testament to suppress a will

umrzeć bez pozostawienia testamentu to die intestate

ważność testamentu validity of a will wykonawca testamentu executor of the testament

wykonywać testament to execute a will

wymazanie / zatarcie testamentu obliteration of a will

zgon bez testamentu intestacy zatarcie testamentu obliteration of a will

zniszczyć testament to destroy a will

testament notarialny notarial will

testament późniejszy later will

testament sądowy judicial testament

testament szczególny emergency will

testament uprzywilejowany privileged will

testament urzędowy, publiczny will made in the presence of witnesses

testament ustny verbal testament, oral testament, noncupative will

testament własnoręczny holograph will testament wojskowy military testament, will of soldier

testament wspólny joint / mutual will

testament zwykły / zwyczajny normal / usual will, common form will

toga gown, robe

torturować to torture, to put to torture

towar goods, merchandise, commodity, article

niewłaściwe użycie towaru misuse of goods

ustalić wartość celną towarów to determine the customs value of goods wartość celna towarów customs value of goods

wartość handlowa towarów market-able quality of goods

towar ekwiwalentny equivalent goods

towar identyczny identical goods

towar krajowy domestic goods

towar pochodzący z danego kraju

goods originating in a given country

towar podobny similar goods

towar powracający returned goods

towar przywożony import goods

towar składowany czasowo goods in temporary storage

towar tego samego rodzaju i gatunku goods of the same quality and kind

towar w stanie niezmienionym goods in the unaltered state

towar wywożony export goods

towar wywożony czasowo temporary export goods

towary z przemytu smuggled goods, undeclared goods, contraband goods

towarzystwo society, association, company

towarzystwo pożyczkowe loan associa-tion

tożsamość identity

dowód tożsamości identity document, ID (card)

tożsamość towaru identity of goods ustalić tożsamość towaru to establish the identity of goods

transakcja transaction, business rozliczenie transakcji transaction set-tlement

zawierać transakcję to conclude a bar-gain, to transact a business

transakcja giełdowa exchange trading session

terminowa transakcja giełdowa fu-

ture delivery business, future transaction transakcja gotówkowa cash transaction transakcja opcyjna option bargain, op-

tion business

transakcja pakietowa bloke trade

transakcja premiowa option, premium bargain

transakcja różniczkowa margin business, difference bargain

tranzyt transit

procedura tranzytu transit procedure tranzyt wewnętrzny internal transit tranzyt zewnętrzny external transit traktat treaty, covenant, (rozprawa)

treatise

unieważniać traktat to abrogate a treaty

trasant (wystawca czeku) drawer of a cheque

trasat drawee

trop track, trail

tropić 1. hunt, trail, track 2. (przestępców) follow, hunt down

tryb 1. procedure 2. mode, method, way tworzenie miejsc pracy job creation tymczasowy temporary, interim, provi-sional

środek tymczasowy interim remedy zarządzenie tymczasowe interim order

tymczasowe zwolnienie lay-off

tynk zewnętrzny exterior rendering

tytuł title

tytuł egzekucyjny enforcement title

tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi executory title against the debtor

tytuł własności title deeds, muniments tytuł wykonawczy enforceable title, writ of execution

tytuł wyłączny absolute title

tytułem as, by way of

tytułem pożyczki as a loan

ubezpieczać to insure, to cover against loss, to underwrite against loss

ubezpieczenie insurance, assurance

ubezpieczenie dożywotnie whole-life insurance / policy

ubezpieczenie na wypadek choroby sickness insurance

ubezpieczenie od bezrobocia unem-ployment insurance

ubezpieczenie od wszelkiego ryzyka full cover

ubezpieczenie pojazdu car insurance, motor insurance

ubezpieczenie składowanego towaru insurance of the stored goods

ubezpieczony assured, insured, person named in the policy, policy holder

ubezpieczyciel assurer, insurer, assuror, underwiter

ubezwłasnowolnić to incapacitate, to place under the care of a trustee / guardian, to interdict, to certify (UK)

ubezwłasnowolnienie incapacitation, deprivation of legal capacity

postępowanie o ubezwłasnowolnienie proceedings for guardianship / receivership / incapacitation

wniosek o ubezwłasnowolnienie ap-plication for guardianship, petition in lunacy

ubezwłasnowolniony person legally deprived of his / her civic rights, inca-pacitated person

ubiegać się o to apply for, to seek

ubóstwo necessity, indigence

zarzut ubóstwa plea of necessity uchodźca displaced person, refugee

uchwalać / uchwalić to pass, (akty prawne) to enact

uchwała resolution, decision

podejmować uchwałę to vote on a resolution

powziąć uchwałę to adopt a resolu-tion

uchylić uchwałę to repeal a resolu-tion, to annul a resolution

zaskarżenie uchwały appeal against a resolution, challenge of the resolu-tion, lodging of an appeal against a resolution

zgłoszenie uchwał do rejestru filing of resolutions in / with the register

uchwała jednomyślna unanimous reso-lution

uchwała kwalifikowana special resolu-tion

uchwała nadzwyczajna extraordinary resolution

uchwała o połączeniu spółek resolu-tion on merger of companies, merger resolution

uchwała zwykła ordinary resolution

uchylać / uchylić to abrogate, to quash, to revoke, to set aside, to overrule, to annul, to cancel, to repeal, to waive, to rescind

uchylać prawo to abrogate a law

uchylać się to evade

uchylić postępowanie upadłościowe to waive the bankruptcy procedure, to quash the bankruptcy proceedings

uchylić układ to revoke the arrangement uchylić układ z wierzycielami to set aside the arrangement with creditors

ucieczka z miejsca wypadku leaving the scene of an accident, hit and run

uczeń (w rzemiośle) apprentice

uczestniczyć to take part, to participate, to attend

uczestniczyć w stracie to participate in the loss

uczestniczyć w stracie do wartości umówionego wkładu to participate in the loss up to the value of the agreed con-tribution, to participate in the loss in proportion to the amount of the agreed contribution

uczestniczyć w zysku to participate in profits

uczestniczyć w zysku proporcjonalnie do wkładu to participate in profits proportionally to contribution / in pro-portion to one’s contribution

udostępniać / udostępnić to make / to render available, to provide, to make public

udostępnić sprawozdanie finansowe to provide the financial report, to make available the financial report

udowadniać to prove, to substantiate, to aver

udział share, contribution, cut, interest księga udziałów register of shares

nabycie kontrolnego pakietu udziałów / akcji acquisition of controlling interest

obejmować udziały to subscribe for shares

odsetki od udziału interest on share rozporządzanie udziałem albo akcją disposal or encumbrance of a share umorzenie udziałów redemption of shares

umorzenie udziałów dobrowolne voluntary redemption

umorzenie udziałów przymusowe compulsory redemption, forced re-demption

umorzyć udziały to redeem shares uzupełnić udział to supplement a share

zmniejszenie udziału reduction of share

udział kapitałowy share, capital share

udział pracowników w zyskach profit sharing

udział spadkowy share in the estate

udział spadkowy przypadający spadkobiercy z tytułu podstawienia share in the estate due to the heir under sub-stitution

udział w zyskach i stratach participa-tion in profits and losses

udział własny do zbycia own shares for disposal, own shares to be transferred, company own shares for disposition

udziałowiec shareholder, stockholder, stakeholder

udziałowiec / akcjonariusz spółki member of a company, shareholder

udziałowiec odpowiedzialny z racji częściowo opłaconych udziałów likwidowanej spółki contributory

udziałowiec większościowy majority shareholder

udzielać / udzielić to grant, to give, to furnish, to offer

udzielać / udzielić pełnomocnictwa to grant a power of attorney

udzielać / udzielić upoważnienia to grant authorisation

udzielać / udzielić komuś pożyczki to lend, to accommodate somebody with a loan

udzielać / udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym to provide first aid to injured persons

udzielać / udzielić poręczenia to grant suretyship

udzielać / udzielić ulg to grant reliefs

udzielać / udzielić urlopu to grant leave

ugoda settlement, arrangement, compo-sition, compact

ugoda (projekt układu z wierzycielami) scheme of arrangement, composition

ugoda pozasądowa settlement out of court, private arrangement

ugoda sądowa judicial settlement, plea bargaining

prawomocna ugoda sądowa final judicial settlement

zawrzeć ugodę to settle

uiszczać / uiścić to pay, to discharge

uiszczać cła to pay a duty

uiszczać czynsz w terminie umówionym to pay the rent on the date agreed

ujawniać (informacje) to disclose, to divulge, to reveal

ujednolicać to standardise, to harmo-nise, to make uniform

ujednolicenie standardisation, harmoni-sation, making uniform

ujednolicenie podatkowe harmonisa-tion of taxes

układ arrangement, reorganisation, agreement

dopuszczenie do układu admittance to the reorganisation procedure

głosowanie nad układem voting on the arrangement

moc wiążąca układu binding force of the arrangement

niedopuszczalność zawarcia układu inadmissibility of the adoption of the arrangement, inadmissibility of the conclusion of the reorganisation arrangement

przyjąć układ to adopt the arrange-ment

skutki układu effects of the arrange-ment

uchylenie układu revoking the ar-rangement

przyczyny uchylenia układu basis for revoking the arrangement

wniosek o uchylenie układu petition to revoke the arrangement

uchylić układ to revoke the arrange-ment

wykonać układ to perform an ar-rangement, to execute reorganisation, to reorganise

wykonanie układu performance of the arrangement, execution of the re-organisation

zatwierdzenie układu approval of the arrangement

sądowe zatwierdzenie układu court approval of the arrangement

odmówić zatwierdzenia układu to refuse to approve the arrangement zatwierdzić układ to approve the ar-rangement

zawarcie układu adoption of the ar-rangement

zawrzeć układ to adopt the arrange-ment

zmiana układu amendment to the ar-rangement

wniosek o zmianę układu petition to amend the arrangement

wystąpić o zmianę układu to request that the arrangement be amended

układ celny (umowa celna) tariff agree-ment

układ likwidacyjny liquidation arrange-ment, liquidation reorganisation ar-rangement

Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu General Agreement on Tariffs and Trade

układ z wierzycielem settlement / ar-rangement with creditors

układ zbiorowy collective agreement

układ zbiorowy pracy collective labour agreement

ponadzakładowy układ zbiorowy pracy multi-establishment collective labour agreement, collective agree-ment made for several work establish-ments

zakładowy układ zbiorowy pracy single establishment agreement, col-lective agreement for a single work establishment

ukryć / ukrywać to conceal, to suppress, to keep secret, to cover up

ukryć / zataić testament to suppress a will

ukryty hidden, latent, suppressed, con-cealed, disguised, ulterior

aktywa ukryte concealed assets, hid-den assets

bezrobocie ukryte hidden unemploy-ment

motyw ukryty ulterior motive

wada ukryta latent / hidden / con-cealed defect

ulepszać / ulepszyć to improve

ulepszyć rzecz najętą to improve the thing leased

ulga 1. relief 2. discount, reduction

3.    concession

być uprawnionym do ulgi to be en-titled to a relief

korzystać z ulgi to use a relief prawo do ulgi right to relief

nabyć prawo do ulgi to acquire the right to relief

utracić prawo do ulgi to lose the right to relief

przyznać ulgę w zapłacie podatku to award a relief in paying tax

skorzystać z X% ulgi podatkowej to benefit from a tax reclaim of X% udzielać ulg to grant reliefs

ulga inwestycyjna investment relief, in-vestment allowance

ulga podatkowa tax relief, tax break, tax concession, tax exemption, tax allow-ance, tax reduction, tax abatement

ułaskawiać / ułaskawić to pardon, to grant someone a pardon, to reprieve, to amnesty

ułaskawienie clemency, pardon umocować to empower, to entitle umocowanie empowerment, authority, power

umarzać / umorzyć 1. to cancel, to liqui-date 2. (dług) to remit 3. (postępowanie) to bar, to discontinue, to quash

umorzenie depletion, depreciation

postanowienie o umorzeniu postępowania discontinuation order, decision to discontinue the pre-trial proceedings, order quashing the proceedings, deci-sion to discontinue a case, notice of discontinuance (E&W)

umowa contract, agreement, bargain, pact, treaty, convention

zawierać umowę to conclude a con-tract, to enter into a contract

umowa agencyjna agency contract

umowa o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej contract to limit or exclude statutory joint marital property

umowa o pracę contract of employment, employment contract

umowa o pracę na czas nieokreślony contract of employment for an indefi-nite period, employment contract for an unfixed term

umowa o pracę na czas określony con-tract of employment for a limited period, employment contract for a fixed term

umowa o pracę na okres próbny em-ployment on trial / for a trial period, employment contract for a probation-ary period

umowa o roboty budowlane building contract, construction contract

umowa o ubezpieczenie od sprzeniewierzenia fidelity bond

umowa o wykonanie remontu budowli contract for repairs of a construction

umowa o wykonanie remontu budynku contract for repairs of a building

umowa przechowania safe-keeping agreement, bailment agreement, con-tract of safe-keeping

umowa przedślubna marriage settle-ment, antenuptial agreement, prenup-tial agreement

umowa przedwstępna preliminary con-tract

umowa przyrzeczona definitive contract

umowa rachunku bankowego contract of bank account, deposit agreement

umowa rachunku oszczędnościowego contract of savings account, savings account agreement

umowa składu contract of storage, de-posit contract / agreement

umowa spółki company’s deed, partner-ship’s deed, agreement for a commer-cial company, articles of association

umowa spółki osobowej partnership deed, articles of partnership, deed of partnership

umowa z wierzycielami deed of arrange-ment

umowa zastawnicza pledge agreement

umysłowo chory mentally ill

niezrównoważony umysłowo of un-sound mind

umyślnie knowingly, deliberately, in-tentionally, designedly, on purpose, purposefully

umyślny deliberate, purposeful, intended unia union

unia celna customs / tariff union

unieważniać / unieważnić to abrogate, to cancel, to annul, to invalidate, to make null and void, to rescind

unieważniać traktat to abrogate a treaty unieważnienie annulment, invalidation, cancellation, nullification, defeasance, rescission

unieważnienie czynności prawnej an-nulment of a legal transaction

unieważnienie małżeństwa annulment of marriage

uniewinniać / uniewinnić to acquit, to absolve, to discharge, to pardon

uniewinnienie acquittal, discharge, ab-solution, pardon

upadłość bankruptcy

upadłość z możliwością zawarcia układu bankruptcy with a possibility to make an arrangement, bankruptcy with the possibility of concluding a reorganisation

upadły bankrupt

zarząd własny upadłego bankrupt’s self-administration

upłynniać / upłynnić to liquidate, to cash in, to change into money, to convert into money, to realise in cash, to sell

upłynnić majątek spółki to liquidate the assets of the company / partnership upływ czasu efflux of time

upominać / upomnieć to admonish, to reprehend, to warn

upomnienie admonition, warning, rep-rehension, (nagana) censure, (nakaz) injunction

kara upomnienia penalty of admoni-tion

upomnienie płatnicze letter of demand, reminder

upoważniać / upoważnić to authorise, to give authority, to give power, to entitle

upoważnienie authorisation, entitle-ment, powers, credentials

odwołać upoważnienie to revoke an authorisation

otrzymać upoważnienie to get au-thorisation, to obtain authorisation

udzielać / udzielić komuś upoważnienia to grant someone authorisation, to give someone authorisation

upoważniony authorised, entitled, ac-credited

uprawdopodobnić to substantiate, to make probable / plausible

uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości to substantiate circumstances giv-ing ground for the bankruptcy petition uprawniać / uprawnić to entitle, to au-thorise, to qualify, (udzielać prawa) to confer / to give a right, (legalizować) to legalise

uprawnienia pracownika w razie wypowiedzenia rights of an employee in the case where the employer serves notice

uprawnienie power, right, entitlement, authority

rozszerzyć uprawnienia to extend powers

wykonać uprawnienie to exercise one’s rights, to execute one’s rights

zawiniona utrata uprawnień pracownika loss of the qualifications through the employee’s own faults

uprawnienie majątkowe property rights uprawnienie niemajątkowe non-prop-erty rights

uprawomocniać / uprawomocnić to legalise, to legitimate, to validate, to execute

uprawomocnienie legalisation, legiti-matisation, validation, execution, com-ing into force, taking effect

uprowadzać / uprowadzić to abduct, (dla okupu) to kidnap, (np. samolot, statek, samochód) hijack

uprzedni prior, previous

uprzednia pisemna zgoda prior written consent

uraz injury, trauma

urazy fizyczne lub psychiczne personal injuries

urbanista town planner

urlop leave, holiday

odwołać pracownika z urlopu to re-call an employee from leave planować urlop to schedule leave udzielać urlopu to grant leave wykorzystać urlop to use leave wymiar urlopu length of leave

obniżać wymiar urlopu to shorten leave

urlop bezpłatny unpaid leave

urlop chorobowy sick leave

urlop macierzyński maternity leave

urlop na żądanie leave at request

urlop płatny paid leave, holiday with pay

urlop proporcjonalny proportional leave urlop socjalny leave on social grounds urlop szczegółowy special leave

urlop szkoleniowy training leave

urlop uzupełniający supplementary leave

urlop wychowawczy parental leave, leave to raise a child

urlop wypoczynkowy vacation leave

urlop z tytułu przysposobienia leave on account of adoption

urlop zdrowotny sick leave

uroczysty solemn, formal, ceremonious

uroczysta przysięga (z ręką na Piśmie Świętym) corporal oath

urojenie delusion

mieć urojenia to suffer from delusions urząd office, bureau, board

z urzędu ex officio

obrońca z urzędu court-appointed at-torney, assigned counsel

urząd celny customs office

dyrektor urzędu celnego head of a customs office

graniczny urząd celny frontier cus-toms office

Urząd ds. Lokalowych Office of Hous-ing

urząd gminy district office

urząd marszałkowski governor’s office

Urząd Ochrony Państwa Agency for the Protection of the State, Office for State Protection

urząd pracy Job Centre

urząd rejestrowy przedsiębiorstw, Dom Spółek Companies House (UK)

urząd skarbowy tax office, tax collect-ing office, Income Revenue Service, Inland Revenue (UK), revenue office naczelnik urzędu skarbowego tax-office comptroller

urząd starostwa county office

urząd zatrudnienia labour office, em-ployment exchange

urządzenia higieniczno-sanitarne hy-giene and sanitary equipment, hygiene and sanitary facilities

urządzenia magazynowe storage facili-ties

urzędnik clerk, officer

urzędnik bankowy bank clerk

urzędnik państwowy civil servant

urzędowo 1. officially, formally 2. in ac-cordance with the regulations

usiłować to attempt, to seek, to endeav-our, to strive

usiłować popełnić samobójstwo to at-tempt suicide

usiłowanie attempt, effort, endeavour

usiłowanie zabójstwa attempted mur-der, attempt on someone’s life

usługa service

usługi podatkowe tax services

usługi przewozowe / dostawcze deliv-ery service

usługi wszechstronne comprehensive services

usługobiorca end-user

ustalać / ustalić to establish, to deter-mine, to set forth, to specify, to fix, to identify

ustalać listę wierzytelności to establish the list of claims

ustalać normy pracy to set norms for work

ustalać warunki wynagradzania to determine / to specify the terms of re-muneration

ustalać wysokość zasiłku to fix the amount of benefits

ustanawiać / ustanowić to establish, to appoint, to constitute

ustanawiać prawo to legislate

ustanowić cła to establish duties

ustanowić kogoś swoim spadkobiercą to constitute someone one’s heir

ustanowić nadzorcę sądowego to ap-point a court supervisor

ustanowić prawo zastawu to create a pledge

ustanowić służebność to establish / to grant easement / servitude

ustanowić użytkowanie to create an interest, to grant a license

ustanowić zastaw na prawach to pledge a right

ustawa act, statute, enactment, law zakres ustawy purview

Ustawa o dyskwalifikacji dyrektorów

Company Directors Disqualification Act

Ustawa o funduszach inwestycyjnych The Act on Investment Funds

Ustawa o pełnomocnictwach Powers of Attorney Act (UK)

Ustawa o rachunkowości Accounting Act

Ustawa o sprzedaży towarów Sale of Goods Act (UK)

Ustawa o spółkach cywilnych Partner-ship Act (UK)

Ustawa o spółkach handlowych Com-panies Act (UK)

ustawa podatkowa tax statute

ustawa wspólnotowa Community Act

ustawodawca legislator, lawgiver, law-maker

ustawodawczy legislative

władza ustawodawcza legislature

ustawodawstwo 1. legislation, law 2. leg-islative process

ustawodawstwo podatkowe taxation legislation

ustawodawstwo prawa pracy legisla-tion governing labour questions, labour legislation, factory laws

ustawowy statutory, legal

ustawowy okres wypowiedzenia statu-tory notice

usterka defect, flaw, fault, malfunction pozbawiony usterek faultless

usterka widoczna patent defect

usunąć to remove, to remedy, to elimi-nate, to strike off

usunąć braki to remove defects, to rem-edy defects

usunąć z urzędu / stanowiska to depose

usunięcie removal

usunięcie z pracy removal from a job

usunięcie z urzędu removal from office

usunięcie ze stanowiska removal from a position

uszkodzenie harm, injury, damage

ciężkie uszkodzenie ciała grievous bodily harm, great bodily injury

uszlachetnianie refining, processing

pozwolenie na uszlachetnianie refin-ing authorisation

proces uszlachetniania refining op-eration

uzupełniający proces uszlachetniania additional refining operation

uszlachetnianie bierne outward-pro-cessing

uszlachetnianie czynne inward-pro-cessing

utrata loss, forfeiture

utrata mienia (konfiskata) forfeiture of property

utrata pracy loss of one’s job

utrzymywać rzecz w należytym stanie to maintain a thing in good state and condition

uwierzytelnić, stwierdzić zgodność (tekstu) to certify, to authenticate, to verify, to attest

uwierzytelnienie authentication, certifi-cation, attestation, legalisation

uwierzytelniony authenticated, certified, accredited, attested, legalised

uwierzytelniona kopia certified copy, authenticated copy

uwierzytelniony notarialnie certified by a notary

uwierzytelniony urzędowo officially certified

uwięzić 1. to imprison, to jail, to lock up, to confine, to incarcerate 2. to trap

uwięzienie imprisonment, incarceration, confinement

uwłaszczać / uwłaszczyć to enfranchise, to grant land to, to affranchise

uwłaszczenie leasehold enfranchisement

uzgodnienie reconciliation

przygotować uzgodnienie to prepare a reconciliation

uzgodnienie bankowe bank reconcili-ation

uzgodnienie kont reconciliation of ac-counts, reconciliation statement

uznać za winnego to convict

uznanie (swoboda decyzji) discretion

według czyjegoś uznania at some-one’s discretion

uznaniowy discretionary

uznawać / uznać 1. to recognise, to ac-knowledge, to accept 2. (uważać) to regard, to deem

uzupełniać / uzupełnić to supplement, to replenish, to refill, to supplement

uzupełniać listę wierzytelności to sup-plement the list of claims

uzupełniać zapas to refill the stock, to replenish the stock, to restock

uzupełnić udział to supplement a share uzupełnić zachowek to complete a le-gitim

uzupełniający complementary, addi-tional, supplementary

uzurpacja / uzurpowanie usurpation

uzurpować sobie coś to usurp some-thing, to arrogate something

użyczać to lend for use

użyczający lender, bailor

użyczenie loan for use, lending for use biorący w użyczenie borrower, bailee korzystać z przedmiotu użyczenia to use the object of lending for use umowa użyczenia loan for use agree-ment, lending for use, bailment agree-ment

użytkowanie usufruct, use, utilisation, beneficial ownership

oddać grunt w użytkowanie wieczyste to let the land for perpetual usufruct umowa użytkowania wieczystego contract of perpetual usufruct

ustanowić użytkowanie to create an interest, to create usufruct

ustanowienie użytkowania creating a (life) interest, creating usufruct

ustawowe prawo użytkowania legal usufruct, right to use

wygaśnięcie użytkowania extin-guishing, cessation of usufruct

użytkowanie bezterminowe unlimited use

użytkowanie dożywotnie life usufruct

użytkowanie nieprawidłowe irregular usufruct

użytkowanie nieruchomości usufruct of real estate

użytkowanie niezbywalne non-transfer-able usufruct

użytkowanie powszechne general use użytkowanie praw usufruct of rights

użytkowanie ruchomości usufruct of movable property

użytkowanie rzeczy usufruct

użytkowanie tymczasowe limited use

użytkowanie umowne contractual usu-fruct

użytkowanie wieczyste perpetual usu-fruct

użytkowanie właściwe proper use

użytkowanie wspólne joint use

użytkowanie z tytułu zasiedzenia usu-fruct by usucaption

użytkownik usufructuary, usufruct holder, life tenant, person entitled under a life, user

użytkownik beneficyjny beneficial oc-cupier

użytkownik końcowy end user

użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej holder of perpetual usu-fruct rights to the land

używać to use, to make use of

używać rzeczy najętej w sposób w umowie określony to use the thing leased in the manner specified in the contract

używać rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu to use the thing in a manner suitable for its properties and end-use

używać rzeczy w sposób sprzeczny z umową to use the thing in a man-ner inconsistent with the contract / in breach of the contract

używanie use, using

oddawać w bezpłatne używanie to lend for gratuitous use

oddać rzecz użyczoną osobie trzeciej do używania to give the thing lent to a third party for use

sposób używania rzeczy the manner in which the thing is to be used

w imieniu on behalf of, in the name of

w zamian za wydanie (dokumentów) against delivery

wada defect, flaw, fault, vice, imperfec-tion

mieć wadę to be defective, to have a defect

naprawić wadę to remove defects, to correct defects

odkryć, wykryć wadę to discover defects

świadomość wady rzeczy sprzedanej knowledge of a material defect usunąć wadę to remove a defect wolny od wad free from defects znaleźć wadę / usterkę to find a fault / flaw

zgłoszenie wady towaru notice of defective goods

wada artykułów żywnościowych im-perfection in foodstuffs

wada fabryczna manufacturing defect

wada fizyczna physical defect

wada główna major defect

wada istotna major / principal defect

wada jawna obvious defect, patent de-fect

wada konstrukcyjna constructional defect

wada nieistotna incidental defect

wada oczywista / widoczna apparent, patent deficiency

wada oświadczenia woli defect in dec-laration of intent, defect of intention, absence of assent

wada prawna legal defect, defective title, defect in title

wada rzeczy pożyczonej defect of the thing loaned

wada rzeczy sprzedanej defect of a sold thing

wada ukryta hidden defect, latent de-fect, concealed defect

wada wrodzona inherent defect

wadium przetargowe security, surety, guarantee

wadliwość defectiveness, faultiness, imperfection

wadliwy faulty, defective

wakacje podatkowe tax holiday

wakat vacancy

walny plenary, general

walne zgromadzenie general meeting / assembly

walne zgromadzenie akcjonariuszy an-nual general meeting

waluta currency

waluta mocna hard currency

waluta słaba soft currency

wandal vandal

warrant warehouse warrant

Warszawska Giełda Papierów Wartościowych Warsaw Stock Exchange wartości niematerialne i prawne intan-gible assets

wartościowanie valuation

wartościowanie pracy job evaluation

wartość value, worth

nabyta wartość firmy purchased good-will

wartość celna towarów customs value of goods

obniżyć wartość celną towarów to reduce the customs value

wartość firmy goodwill

wartość kalkulowana computed value

wartość księgowa book value

obliczać wartość księgową to calculate book value

wartość nominalna nominal value

wartość szacunkowa estimate

wartość transakcyjna transaction value

wartość zbywcza majątku spółki sales value of the partnership’s assets, transfer value of partnership’s assets

warunek condition, term

warunki mieszkaniowe housing condi-tions

warunki pracy conditions / terms of work, working conditions, terms and conditions of employment

warunkowy conditional, contingent

warunkowe przekazanie gruntu con-ditional conveyance of land

warunkowe przekazanie mienia condi-tional property transfer

ważność 1. (znaczenie) importance, sig-nificance 2. (obowiązywanie) validity, effectiveness

ważność czynności prawnej validity of a legal transaction / legal act

ważność testamentu validity of a will

wdarcie się encroachment

wedrzeć się to encroach, to invade

wejście w życie entry into force, com-ing into force, taking effect, becoming effective

wejście w życie regulaminu pracy entry into force of workplace regulations

weksel bill of exchange, draft

księga weksli bill book

weksel awalizowany backed bill

weksel bankowy bank bill

weksel do zapłaty, zobowiązanie wekslowe bill payable, B/P

weksel domicylowany domiciled bill

weksel gwarancyjny bill of security

weksel in blanco blank bill

weksel należny, należność wekslowa bill receivable, B/R

weksel płatny na okaziciela bill payable to bearer

weksel płatny na żądanie demand bill, draft at sight, sight bill, bill payable on demand

weksel płatny po terminie bill payable after date

weksel płatny w szybkim czasie bill to mature

weksel płatny w ustalonym terminie bill payable at a fixed date

weksel płatny za okazaniem bill pay-able at sight

weksel przeterminowany bill overdue weksel skarbowy treasury bill, T-bill weksel trasowany / ciągniony, trata

drawn bill

weksel w drodze bill in transit

weksel własny promissory note

weksel zdyskontowany discounted bill weksel zlombardowany / zastawiony bill in pawn

wartość weksla value of the bill

nominalna wartość weksla face value of the bill

wekslowy bill

blankiet wekslowy bill form

dług wekslowy bill debt

dłużnik wekslowy bill debtor fałszerz wekslowy bill forger koszty wekslowe bill charges makler wekslowy bill broker portfel wekslowy bill case wierzyciel wekslowy bill creditor werbować to recruit, to enlist

werbować pracowników to enlist em-

ployees

werbunek enlistment

weryfikować to review, to verify

weryfikować świadczenia to review

benefits

wezwanie citation, summons, call wezwanie sądowe court summons wezwanie sądowe dla świadka witness

citation, witness summons

wgląd do ksiąg access to books

wiara faith

w dobrej wierze in good faith, bona fide

w złej wierze in bad faith, mala fide wiarygodność credibility, (prawdopodo

bieństwo) plausibility

wiarygodny credible, (prawdopodobny) plausible

wieczny eternal, everlasting, perpetual

wieczysty perpetual, eternal

użytkowanie wieczyste perpetual usufruct

wierzyciel creditor, debtee

interes wierzyciela creditor’s interest kategoria interesów wierzycieli class of creditors’ interests, category of cred-itors’ interests

komitet wierzycieli creditors’ com-mittee

ogół wierzycieli body of creditors

uchylić układ z wierzycielami to set aside the arrangement

ułożyć się z wierzycielami to settle with the creditors

zaspokoić wierzycieli to satisfy the creditors

zebranie wierzycieli meeting of credi-tors

zwłoka wierzyciela default of the creditor

wierzyciel bez prawa głosu creditor without the right to vote

wierzyciel hipoteczny creditor on mort-gage, mortgage creditor

wierzyciel krajowy domestic creditor

wierzyciel masy upadłości creditor of bankrupt’s estate, creditor in bank-ruptcy

wierzyciel nieuprzywilejowany non-preferential / unsecured / general creditor

wierzyciel uprzywilejowany preferen-tial / privileged creditor

wierzyciel zagraniczny foreign creditor

wierzyciel zastawnik (dzierżący zastaw) secured creditor

wierzyciel zabezpieczony secured credi-tor

wierzytelności claims

konwersja wierzytelności na udziały / akcje conversion of claims to shares / stocks

lista wierzytelności list of claims ogólna suma wierzytelności aggre-gate value of claims

przeglądać listę wierzytelności to review / to view the list of claims

sporządzić listę wierzytelności to make a list of claims

sprawdzanie wierzytelności exami-nation of claims

ściągnąć wierzytelności to execute receivables

ustalić listę wierzytelności to estab-lish a list of claims

uzupełniać listę wierzytelności to supplement the list of claims

uzupełniająca lista wierzytelności supplementary / additional list of claims

wyciąg z listy wierzytelności extract / excerpt from the list of claims

zatwierdzić listę wierzytelności to approve / to confirm the list of claims

wierzytelności objęte układem claims included in arrangement / reorganisa-tion

wierzytelności wyłączone z układu claims excluded from arrangement / reorganisation

wierzytelności wzajemne reciprocal claims

wierzytelność claim, debt (dług) nabyć wierzytelność to acquire a claim tytuł wierzytelności title of claim zgłosić wierzytelność to file a claim

wierzytelność niepieniężna non-cash debt, in-kind claim

wierzytelność nieściągalna bad debt, irrecoverable claims

wierzytelność sporna challenged claim, contested claim

wierzytelność umieszczana z urzędu claim recorded ex officio

wierzytelność uprzywilejowana pref-erential debt

wierzytelność w obcej walucie claim denominated in foreign currency

wierzytelność warunkowa conditional claim, contingent claim

wierzytelność wymagalna receivable which is due and payable

wierzytelność wyrażona w PLN claim denominated in Polish Zloty (PLN) wierzytelność zabezpieczona hipoteką claim secured by a mortgage

wierzytelność zabezpieczona rzeczowo claim secured on property, claim secured by a right in rem

wierzytelność ze stosunku pracy claim for employee’s earnings, claim arising under an employment relationship

większość majority

bezwzględna większość absolute / overall majority of votes

kwalifikowana większość qualified majority

zwykła większość simple majority

większość głosów majority vote

więzienie prison, gaol, jail

więzienie okręgowe county jail (USA) więzienie stanowe state prison (USA) więziennictwo prison system, prison management

więzienny prison

strażnik więzienny gaoler, jailor / jailer

więzień prisoner, inmate, (zatrzymany) detainee, captive

wina guilt, blame

przyznać się do winy to admit one’s guilt, to plead guilty

windykować to recover, to collect, to vindicate

windykacja 1. recovery 2. vindication windykacja długów debt collection winny guilty, culpable

winowajca culprit, the guilty one

wizja 1. view 2. vision

wizja lokalna scene-of-crime inspection, visit to the scene of crime

wizytówka firmy business card

wkład contribution, part, share, portion, deposit

rodzaj wkładu type of the contribu-tion

wartość wkładu value of the contri-bution

wnieść wkład to make a contribution, to contribute

wycofać wkład to withdraw a con-

tribution

wycofanie wkładu withdrawal of funds wkład gotówkowy capital share wkład kapitałowy capital contribution wkład komandytariusza limited part-

ner’s share

wkład komplementariusza general part-ner’s share

wkład oszczędnościowy savings bank deposit, savings deposit

wkład pieniężny deposit

wkład pieniężny płatny na żądanie de-

posit payable on demand

wkład terminowy, lokata deposit

wkład w naturze / niepieniężny assets in kind, in-kind contribution

władza rodzicielska parental authority

sprawować władzę rodzicielską to

exercise parental authority

władza sądownicza jurisdiction, judici-ary

władza ustawodawcza legislature

władze authorities

władze budowlane building authority

włamanie burglary

dokonać włamania to break in

włamywacz burglar

włamywać się to burgle, to burglarise

własnoręczny of one’s own hand, auto-

graph, holographic, holograph

własnoręczny podpis one’s autograph signature

własność ownership, property, propri-etorship

akt własności deed of ownership dowód własności terenu evidence of land ownership

nabycie własności acquisition of prop-erty

nabyć własność to acquire property

obciążenie własności encumbrance on property

przeniesienie własności transfer of ownership / property, conveyance of property

przeniesienie własności praw majątkowych transfer of ownership of property rights

przeniesienie własności rzeczy transfer of ownership of property

akt przeniesienia własności convey-ance

prawo przeniesienia na własność right to acquire ownership

świadectwo własności certificate of ownership

wykonywanie własności exercise of ownership

zmiana własności change of owner-ship

zrzec się własności to renounce own-ership

zrzeczenie się własności renunciation of ownership

własność dożywotnia life tenancy, life interest

własność indywidualna individual own-ership

własność intelektualna intellectual prop-erty

własność komunalna community pro-perty

własność kulturalna cultural property

własność lasu forestry property

własność literacka i artystyczna liter-ary and artistic property

własność niepodzielna undivided prop-erty, indivisible property

własność nieruchoma, nieruchomość real property, realty, real estate, fixed property

własność niezbywalna inalienable pro-perty

własność obciążona encumbered pro-perty, affected property

własność ograniczona qualified property własność osobista personal property /

ownership

własność państwowa state ownership / property

własność pełna full title

własność podlegająca opodatkowaniu assessable property

własność pracownicza worker’s owner-ship

własność prywatna private property

własność przemysłowa industrial pro-perty

własność publiczna / państwowa public property, state ownership

własność rolna agricultural real estate

własność ruchoma (ruchomość) mov-able property

własność społeczna public / social pro-perty

własność spółdzielcza co-operative prop-erty

własność wspólna joint ownership, joint property, common ownership

własność wyłączna exclusive ownership własność zbiorowa collective property, collective ownership

własność ziemi landed property

własność ziemska land and buildings

właściciel owner, proprietor, bearer, holder

właściciel nieruchomości bez ograniczeń freeholder

właściciel ziemski landowner

właściwość (sądu) cognisance, compe-tence

wnieść / wnosić 1. to carry in, to bring in, (np. kapitał) to contribute 2. (przedkładać) to file, to submit, to petition, to motion 3. (wyciągać wniosek) to infer

wnieść odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę to appeal against no-tice to terminate an employment con-tract

wnieść podanie o to apply for

wnieść wkład w coś to make a contri-bution to something, to contribute to something

wniosek application, petition, motion, claim

wniosek o emeryturę pension claim rozpatrywać wniosek o emeryturę to investigate a pension claim

złożenie wniosku o emeryturę sub-mission of the pension claim

wniosek o likwidację winding-up peti-tion

wniosek o ogłoszenie upadłości bank-ruptcy petition

wniosek o orzeczenie upadłości petition / bill in bankruptcy

wnioskodawca claimant, petitioner, mo-ver

wojna napastnicza war of aggression

wolność freedom, liberty

wolność rozporządzania freedom of testamentary disposition

wolny free, free of charge, unrestricted

wolny obszar celny free zone

ustanowić wolny obszar celny to es-tablish a free zone

wstęp do wolnego obszaru celnego access to a free zone

wpis entry, registration, inscription

wpis do rejestru entry in the register, registration in the register

dokonać wpisu do rejestru to register, to record, to enter in the register

zmiana wpisu amendment of the entry

wpisowe (do organizacji) initiation fee, registration fee

wpłacać to pay

wpłacać podatek to pay a tax

wpłacić pieniądze na rachunek pay money into an account

wpłata payment

dokonywać wpłaty to make a pay-ment

wpłata gotówkowa cash payment

wzór formularza wpłaty gotówkowej standard form for cash payments

wpływy 1. receipts, takings 2. (znaczenie) influence

wpływy podatkowe fiscal / tax receipts wprowadzający underwriter, introduc-

ing entity

wprowadzenie towarów introduction of goods

nielegalne wprowadzenie towarów illegal introduction of goods

wprowadzić / wprowadzać towary na obszar celny to introduce goods into the customs territory

wrogi hostile, adverse, antagonistic

wskaźnik index, indicator, rate

wskaźnik absencji rate of absenteeism wskaźnik płac wage index

wskaźnik wypadków przy pracy ac-cident frequency rate

wspólny joint, common, aggregate

wspólna własność (gdy każdy ze współwłaścicieli występuje jako właściciel całości) joint ownership

wspólnicy / udziałowcy partners / share-holders

wspólnik partner, shareholder

prawa wspólników rights of partners

wspólnik cichy silent partner, sleeping partner, dormant partner

wspólnik wstępujący do spółki new partner, partner joining the partner-ship / company

wspólnik występujący withdrawing partner, leaving partner

wspólnik zarządzający managing partner

wspólność spadkowa community of heirs

współczynnik produktywności rate of yield

współdecydowanie co-determination współdłużnik co-debtor, coobligor współdziedziczenie co-parcenary współdzierżawca joint tenant, tenant in

common

współporęczyciel principal on a contract of indemnity

współposiadacz / współwłaściciel co-possessor, co-owner, co-occupant, (mąż i żona) conjoints

współspadkobierca joint heir, co-heir, co-parcener

współsprawca accomplice

współsprawstwo co-perpetration, perpe-tration in common

współuczestnictwo jednolite joint par-ticipation, uniform participation

współwinny accomplice

współwłasność co-ownership, joint title, joint property, joint ownership, multi-ple ownership

wstąpić w prawa spadkobiercy to suc-ceed to the rights and duties of a heir

wsteczny 1. reactionary 2. retroactive moc wsteczna retroactivity, retroaction

wstępny relative in the ascending line, ascendant

wstrzymanie / zaprzestanie płatności cessation / suspension / stoppage of payments, indication of insolvency

wtargnąć to encroach, to invade

wtargnięcie encroachment, invasion

wtargnięcie siłą (do mieszkania) forci-ble entry

wyborca voter, elector, constituent

wyborca chwiejny / niezdecydowany

floating voter

wyborczy electoral, election

czynne prawo wyborcze suffrage, ballot, franchise

korzystać z praw wyborczych to ex-ercise the right of suffrage

okręg wyborczy election district, constituency

wybory election, voting, vote, ballot

wybór 1. choice, selection 2. election, vote 3. preference 4. option

wyburzać to demolish, to tear down, to pull down

wyburzanie demolition, razing, tearing down, knocking down, pulling down, clearance

wycena valuation, appraisal, measure-ment

początkowa wycena initial measure-ment

podstawa wyceny basis of valuation wiarygodność wyceny reliability of measurement

wyceniać / wycenić to measure, to ap-praise

wyciąg statement, receipt

wyciąg bankowy bank statement, bank receipt

wyciąg z konta statement of account

wycofanie się ze spółki retirement / withdrawal from partnership / company

wydać / wydawać to release, to issue, to deliver

wydać / wydawać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku to release the thing in a con-dition suitable for agreed use

wydać / wydawać towar to release goods wydajność productivity, yield

wydajność pracy productivity of labour, work productivity

wydanie delivery, release

wydanie w zamian za zapłatę delivery against payment

wydatek expense, outlay

wydatki expenses, charges, outlays

wydatki egzekucyjne execution ex-penses

wydatki na podróże służbowe travel-ling expenses

wydziedziczenie disinheritance

wydziedziczać / wydziedziczyć to dis-inherit

wydzierżawiający landlord

wygaśnięcie expiry, expiration, extin-guishment, cessation, termination, retirement, defeasance

wygaśnięcie długu debt retirement

wygaśnięcie dzierżawy expiration of tenancy

wygaśnięcie oferty expiration of an offer

wygaśnięcie pełnomocnictwa expira-tion of power of attorney

wygaśnięcie służebności extinguish-ment of servitude

wygaśnięcie umowy o pracę expiry of contract of employment

wygaśnięcie użytkowania extinguishing / cessation of usufruct

wygaśnięcie zobowiązań podatkowych termination of tax liabilities

wygody (woda, gaz, prąd) utilities

wyjawienie disclosure, revelation, un-covering

wyjawiać / wyjawić to disclose, to re-veal, to uncover

wykluczenie expulsion, disqualification, exclusion

wykluczenie wspólnika expulsion of a partner, disqualification of a partner

wykładnia explanation, clarification, interpretation, construction

wykładnia prawa interpretation / con-struction of the law

wykonać / wykonywać to complete, to perform, to carry out, to execute

wykonać / wykonywać czynności to conduct activities, to perform activities

wykonać / wykonywać pracę to com-plete work, to carry out work / a job

wykonać / wykonywać zobowiązanie to perform an obligation

wykonanie performance, execution

wykonanie robót performance of build-ing work, carrying out of works of con-struction

wykonanie robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową performance of building work in a manner which is de-fective or inconsistent with the contract

wykonanie robót według wskazówek inwestora performance of work in accordance with the investor’s instruc-tions

wykonawca contractor, executor

wykonawczy executive

władza wykonawcza executive power

wykonywać zawód to exercise a pro-fession

wykończenie obiektu finishing of the object

wykreślać / wykreślić to strike off, to delete, to remove

wykreślić z rejestru to strike off the register, to remove from the register, to delete from the register

wykroczenie misdemeanour, petty of-fence, transgression, misdeed

wyłączenie wspólnika exclusion of a partner, expulsion of a partner

wyłudzać / wyłudzić 1. (defraudować) to embezzle 2. to extort, to swindle, to obtain under false pretences, to beguile

wymagać remontu (o budynku) to be in need of repair

wymagalny due and payable, mature, due

wymagalne należności celne przywozowe due and payable import duties

wymiar 1. assessment, measure, load 2. dimension

wymiar sprawiedliwości 1. judicature, the judiciary 2. administration of jus-tice, jurisdiction

wymienność rotation, switching

wymienność pracy job rotation

wymienność stanowisk pracy job

switching

wymóg requirement

wymóg bezpieczeństwa safety require-ment

wymuszać / wymusić to extort, to force, to impose, to compel

wymuszenie extortion, forcing, compel-ling

wynagradzanie remuneration

regulamin wynagradzania pay regu-lations

ustalać warunki wynagradzania to determine / to specify the terms of re-muneration

wynagrodzenie remuneration, pay, pay-ment

forma wypłaty wynagrodzenia form of payment

górna granica wynagrodzenia maxi-mum remuneration

określić wynagrodzenie to specify remuneration

potrącenie z wynagrodzenia deduc-tions from remuneration, deduction at source, deduction from earnings

równość wynagrodzenia equal pay ustalić wynagrodzenie to fix / to es-tablish remuneration

wypłacić wynagrodzenie to pay re-muneration

wypłacić uzgodnione wynagrodzenie to pay the agreed remuneration

wynagrodzenie miesięczne monthly pay, salary

wynagrodzenie pieniężne pecuniary remuneration

wynagrodzenie po przywróceniu do pracy remuneration following rein-statement

wynagrodzenie pracowników fizycznych wages

wynagrodzenie pracowników umysłowych salary

wynagrodzenie ryczałtowe lump sum remuneration

wynagrodzenie strat moralnych sola-tium

wynagrodzenie umowne contractual remuneration

wynagrodzenie urlopowe remuneration during leave

wynagrodzenie w naturze non-cash wages, wage in kind, allowance in kind, payment in kind

wynagrodzenie w wojsku remuneration in armed forces

wynagrodzenie za godziny nadliczbowe overtime pay

wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy compensation for use of a thing

wynagrodzenie za pracę remuneration for work, proceeds from work, salary, wages, fee

wynagrodzenie za pracę domową wag-es for housework

wynagrodzenie za ratownictwo remu-neration for salvage

wynajem hiring out, letting

wynajem miejsc parkingowych let-ting of premises and sites for parking vehicles

wynajem trwale zainstalowanego wyposażenia i urządzeń letting of permanently installed equipment and machinery

wynajmować to let out, to rent, to hire out, to let on hire

wynajmować lokal na czas określony to let premises for a designated / speci-fied period

wynajmujący, oddający w najem land-lord, hirer-out

wynik result, effect, outcome

wyniki badań findings

wypadek accident, occurrence, case, event

wypadek przy pracy accident at work, occupational accident, on-the-job ac-cident, industrial injury, injury arising in course of employment

badać wypadki przy pracy to inves-tigate on-the-job accidents

rejestr wypadków przy pracy register of accidents at work

rekompensata za wypadek przy pracy compensation for an occupational accident

ubezpieczyć się od wypadku przy pracy to insure against an occupa-tional accident

ulec wypadkowi w pracy to have an accident at work, to meet with an ac-cident at work, to suffer an industrial injury

wskaźnik wypadków przy pracy oc-

cupational accident frequency rate

wypadek w drodze do pracy lub z pracy accident while travelling

wypłacać to pay, to make payments, to disburse, to remit

wypłacać należności z tytułu podróży służbowej to make the payments due in respect of a business trip

wypłacalność solvency, ability to pay wypłacalny solvent, able to pay wypłacenie payment

upoważnić do wypłacenia to author-ise payment

wypowiedzenie termination, notice

wypowiedzenie stosunku pracy przez pracodawcę dismissal with notice

wypowiedzenie stosunku pracy przez pracownika resignation with notice

wypowiedzenie umowy spółki termina-tion of a partnership deed, termination of a company deed

wypowiedzieć komuś pracę to give one’s notice, to notice sb

wypożyczalnia rental, rental service wypożyczalnia rowerów bike rental wypożyczalnia samochodów car rental wyprzedaż sale, clearance sale wyprzedaż z powodu upadłości realisa-

tion of a bankrupt’s assets

wyrok judgment, decision, verdict, ad-judication, sentence

odsiadywać wyrok to serve a sen-tence, to serve / to do time

ogłosić wyrok to pronounce a sen-tence

wydawać wyrok to pass a sentence wykonać wyrok to execute a sentence zawieszenie wykonania wyroku stay of execution

wyrok konsekutywny consecutive sen-tence

wyrok kuriozalny perverse verdict

wyrok łagodny lenient sentence / judg-ment

wyrok odstraszający deterrent sentence wyrok podlegający apelacji / zaskarże

niu appealable judgment

wyrok pozbawienia wolności custodial sentence

wyrok prawomocny final judgment, non-appealable judgment

wyrok prewencyjny extended sentence wyrok przykładowy exemplary sen-tence

wyrok sądu polubownego award

wyrok skazujący sentence, convicting judgment, conviction, verdict of guilty

wyrok surowy severe / harsh sentence wyrok śmierci judgment of death

wyrok uniewinniający verdict of not guilty, judgment of acquittal

wyrok w zawieszeniu suspended sen-tence

wyrok zaoczny default judgment, judg-ment by default

wyrokować 1. to determine 2. to make predictions 3. to sentence, to adjudi-cate, to decide

wyróżnienie 1. (dowód uznania) distinc-tion 2. (oznaczenie) identification

wysokość amount, value

wysokość pożyczki loan value

wysokość kapitału amount of the capital

wysokość objętego kapitału subscribed share capital

wysokość poręczenia amount of surety

wystawca 1. (handlowiec) exhibitor

2.    (np. czeku) drawer

wystawienie issue, issuance

data wystawienia date of issue

miejsce wystawienia place of issue

wystąpić to leave, to withdraw

wystąpić ze spółki to leave the partner-ship / company, to withdraw from the partnership / company

wystąpienie wspólnika withdrawal of a partner, leaving of a partner

występek misdemeanour, petty offence, transgression

wysyłka despatch / dispatch, shipping wysyłka bezpośrednia direct shipping

wytaczać / wytoczyć komuś proces to bring a lawsuit against someone, to have the law of someone

wytwórczość manufacturing activity, production, manufacture

drobna wytwórczość small-scale production

wytwórczy manufacturing, of production

wytyczne guidelines

ustalić wytyczne to lay down the guidelines

wytyczne firmy company guidelines

postępować zgodnie z wytycznymi firmy to follow the company guide-lines, to keep within the guidelines

wywłaszczać to expropriate, to dispos-sess

wywłaszczenie expropriation, disposses-sion, dislodgement

wywóz 1. exportation 2. (wywożenie) removal, disposal

wywóz śmieci refuse collection, garbage disposal

czasowy wywóz temporary exportation wyznaczać to determine, to specify, to fix wyzwolenie deliberation, deliverance wyzwolenie niewolnika manumission wzajemny mutual, compensatory wzajemne dopłaty compensatory pay-

ments

wzbogacanie pracy job enrichment

wzór 1. (deseń) pattern, design 2. speci-

men 3. model 4. (formuła) formula

wzór podpisu specimen signature, sam-ple signature

złożyć wzór podpisu to put a specimen signature, to append a specimen sig-nature

z urzędu ex officio, court-appointed

zabezpieczać / zabezpieczyć to secure, (chronić) to protect, to guard

zabezpieczenie security, securing

decyzja o zabezpieczeniu decision on security

dokonać zabezpieczenia to carry out security

zabezpieczenie długu security for the debt

zabezpieczenie generalne comprehen-sive security

zabezpieczenie majątku dłużnika se-curing the debtor’s assets

zabezpieczenie na majątku podatnika securing a taxpayer’s property

zabezpieczenie należności securisation of dues

zabezpieczenie praw securing the rights system zabezpieczenia praw system to secure the rights

zabezpieczenie ryczałtowe flat-rate security

zabezpieczenie wierzytelności security interest, proof of debt

zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych securing the satisfac-tion of tax liabilities

zabijać / zabić to kill, to murder, to slay, to hit

zabójca killer, murderer, slayer

płatny zabójca hit man, contract killer seryjny zabójca serial killer

zabójstwo homicide, killing, murder, (na zlecenie) hit, (polityczne) assassination

zabójstwo drugiego stopnia second degree murder

zabójstwo nieumyślne involuntary man-slaughter

zabójstwo pierwszego stopnia first de-gree murder

zabójstwo w afekcie crime pasionnel

zabójstwo zaplanowane intended mur-der

zabójstwo z premedytacją first degree murder, wilful murder

zabójstwo zawinione culpable homicide zabójstwo zwykłe manslaughter zabór (przywłaszczenie) annexation zabór mienia larceny, taking of property zabraniać / zabronić to prohibit, to for-

bid, to ban

zaburzenia disorders, disturbances

zaburzenia psychiczne mental disorder zaburzenia zdolności do pracy working ability disorder

zaburzenie disorder, disturbance, per-turbation

zaburzenie czynności psychicznych disturbance of mental functions

zachowanie o podłożu seksualnym conduct of a sexual nature

zachowanie się demeanour, conduct, behaviour

zachowek legitim, legitimate proportion, lawful share, compulsory proportion of an inheritance, reserved legal portion, statutory reserve

zachowek należny legitim due

zachowek należny zstępnemu legitim due to a descendant

obliczać zachowek to calculate the legitim

pozbawić kogoś zachowku to dis-inherit, to deprive someone of one’s legitim

prawo do zachowku right to claim a reserve portion

roszczenie z tytułu zachowku claim resulting from a legitim

uprawniony do zachowku the person entitled to a legitim, heir entitled to a reserve

uzupełnić zachowek to complete a le-gitim

zapłacić zachowek to pay a legitim

zaciągać to incur, to raise, to cover

zaciągać długi to incur debts

zaciągać pożyczkę w banku to raise a loan with a bank

zacierać ślady przestępstwa remove evidence of an offence

zadanie task, assignment

wykonać zadanie to complete a task, to perform a task

zadatek advance, key money, down pay-ment

zadatek (przy kupnie nieruchomości) earnest money deposit

zadłużenie indebtedness, debt

zadłużony indebted, in debt, in arrears

zadośćuczynić to make amends, to com-pensate, to satisfy, to reimburse

zadośćuczynienie satisfaction, compen-sation, gratification, reimbursement

zagospodarowanie przestrzenne real estate spatial development, outline planning

zagrażać to endanger, (grozić komuś) to threaten

zagrożenie danger, hazard, menace, risk, threat

stanowić zagrożenie to pose a threat zagrożony karą pozbawienia wolności punishable by imprisonment

zająć prawa to attach rights, to seize rights

zajęcie (posada) billet, engagement, job zajęcie majątku attachment, seizure

zajęcie praw attachment of rights, sei-zure of rights

zajęcie zarobków attachment of earn-ings

zajście incident, occurrence

zakaz ban, prohibition, moratorium, in-junction

zakaz budowania building moratorium

zakaz dyskryminacji pracowników no discrimination in employment, no em-ployment discrimination

zakaz konkurencji prohibition of com-petition, non-competition

zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy non-competition after employ-ment relationship ends

zakaz konkurencji w czasie trwania stosunku pracy non-competition dur-ing employment

zakaz pracy w nadgodzinach overtime ban

zakaz prowadzenia pojazdu disquali-fication

zakaz sądowy injunction, interdict (SCOT), prohibitory injunction

zakaz wstępu banning order

zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia no waiver of right to re-muneration

zakazany prawem prohibited by law

zakazywać to debar, to bar, to ban, to embargo, to prohibit, to proscribe

zakazywać handlu to black

zakład 1. (przedsiębiorstwo) company, enterprise, (fabryka) plant 2. (umowa) bet, wager 3. (placówka) institution, establishment

zakład hotelarski hotel establishment

zakład karny correctional institution, custodial establishment / institution, penal institution, penitentiary (USA), prison

zakład karny o zaostrzonym rygorze top security prison

zakład komunalny communal establishment

zakład opieki zdrowotnej health ser-vice centre

zakład pracy establishment, working place, workplace, employing institu-tion, employing establishment

zakład pracy chronionej sheltered work-shop

zakład produkcyjny manufacturing establishment

zakład prowadzący działalność kulturalną, artystyczną, sportową, naukową, edukacyjną, rozrywkową establishment supplying services relating to cultural, artistic, sporting, scientific, educational, entertainment activities

zakład prowadzący działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku establishment operat-ing in the field of culture, education, tourism and leisure

zakład publiczny institution incorpo-rated under public law

zakład świadczący usługi dla ludności establishment providing services to the public

Zakład Ubezpieczeń Społecznych So-cial Insurance Institution

zakładać to form, to create, to establish, to found, to set up

zakładać spółkę to create / to establish / to form / to found / to set up a company

zakładać się to bet, to wager

zakładnik hostage, captive

brać / wziąć zakładników to take / seize hostages

przetrzymywać kogoś jako zakładnika to hold someone hostage

uwolnić zakładników to release / to set free hostages

zakładowy establishment’s, works, in--company

zakładowy fundusz nagród establish-ment’s reward fund, works discretion-ary bonus fund

zakładowy fundusz świadczeń socjalnych works staff welfare fund

zakładowy układ zbiorowy intra-com-pany collective agreement

zakończyć to end, to bring to an end, to complete, to conclude, to close, to dis-continue, to finish, to shut down

zakończyć bieżące interesy spółki to close the current business of the company / partnership, to close the day-to-day operations of the company / partnership

zakończyć działalność spółki to close the partnership’s / company’s business

zakres scope, extent, field, range, do-main

zakres obowiązków pracownika duties of the employee

zakres pracy scope of employment

zakres ustawy purview

zaksięgować to enter up, to account for zakup purchase, buy

dokonać zakupu to transact a pur-chase, to purchase, to buy

zakup dobry good buy

zakup zły bad buy

zaległe zobowiązania alimentacyjne child-support debt (na dziecko), past-due support obligation

zaległości 1. (w płatnościach) arrears, arrearages 2. (w nauce, pracy) backlog

zaległość podatkowa tax arrears egzekwować zaległość podatkową to execute tax arrears

umarzanie zaległości podatkowych cancellation of tax arrears

umorzyć zaległość podatkową to cancel tax arrears

zaspokoić zaległość podatkową to satisfy tax arrears

zaległy back, outstanding, in arrears, overdue

uregulować zaległe płatności to set-tle outstanding payments

zaliczka advance, advance payment, de-posit, down payment

zaliczka na koszty advance on costs

zaliczka na podatek advance-tax pay-ment

zaliczka zwrotna repayable advance

zaliczkowo in advance

załączać / załączyć to attach, to enclose, to annex, to join

załącznik enclosure, attachment, appen-dix, addendum

załoga staff, personnel, crew, team

załoga pracownicza staff, body of work-ers

założenie creation, establishment, incor-poration, foundation

założenie spółki incorporation / establishment / formation / creation of

a company

koszty założenia spółki preliminary expenses, formation expenses, organi-sation costs

założyciel founder, promoter

jedyny założyciel sole founder, single promoter

założyciel spółki founder member of a partnership, promoter of a partner-ship

założyć to create, to found, to establish, to form, to set up

założyć spółkę to found, to establish, to form, to set up, to start a company / partnership

zamach attack, assassination

dokonać zamachu (stanu) to launch coup, to assassinate, (nieudany na czyjeś życie) to make an attempt on someone’s life

zamach stanu coup d’etat, coup

nieudany zamach stanu abortive coup

udaremnić zamach stanu to foil coup

zamachowiec assassin, (podkładający bomby) bomber

zamiana exchange, barter

w zamian za in exchange for

zamiana przedmiotu świadczenia con-version of object of performance

zamieniać to exchange, to make an ex-change, to convert

zamierzać to intend, to plan, to propose to, to aim

zamierzony deliberate, intended, calcu-lated, intentional, wilful

zamieszanie disorder

zamieszkały resident, domiciled, resid-ing

zamieszkanie residence, domicile, abode, billet

miejsce zamieszkania place of resi-dence, legal domicile

przeniesienie miejsca zamieszkania

transfer of residence

zamieszki mayhem, riots, disturbances, turmoil

tłumić zamieszki to put down / to quell riots

wywołać zamieszki to spark (off) / to provoke riots

zamknięcie celne customs seal

zamówienie order, commission, requi-sition

odwołać zamówienie to cancel an order

otrzymać zamówienie to receive an order

składać zamówienie to place an order wykonywać / robić na zamówienie to make to order

zdobyć zamówienie to win an order

zamówienie komisowe commission order

zamówienie zaległe back order, out-standing order

zamrażać to freeze

zamrażać kapitał to lock up capital

zamrożenie freeze

zamrożenie płac pay freeze, wage freeze

zamysł design, purpose, intention, ani-mus

zaniechać to give up, to relinquish, to abandon, to forsake, to forbear, to waive, to omit

zaniechanie abandonment, relinquish-ment, forbearance, waiver, omission (to act), nonfeasance

zanieczyszczać to pollute, to contami-nate, (skazić) to defile, (zniszczyć, zepsuć) to vitiate

zanieczyszczenie pollution, contamina-tion, (skalanie) defilement, (zniszczenie, zepsucie) vitiation

ograniczać zanieczyszczenie to limit pollution

źródła zanieczyszczenia sources of pollution

zanieczyszczenie powietrza air pollu-tion

zanieczyszczenie środowiska environ-mental pollution

zanieczyszczenie wody water pollution zaniedbanie negligence, neglect, over-sight, omission

rażące zaniedbanie gross negligence zaniedbywać to neglect, to ignore, to overlook, to omit

zaniedbywać obowiązki to neglect one’s duties

zaocznie 1. in absence, by default 2. (o studiach) extramurally

zaoczny 1. by default 2. (studia) extra-mural, external, non-resident

wyrok zaoczny judgment by default, default judgment

zapas stock, store, reserve

wyprzedać zapas to clear the stock zapewniać to ensure, to ascertain, to make certain / sure, to assert

zapewniać bezpieczeństwo to ensure safety

zapis 1. legacy, bequest, endowment 2. entry

zapis bezwarunkowy absolute legacy zapis dodatkowy additional legacy zapis księgowy record, entry

zapis korygujący adjusting entry, ad-justment

zapis naddziałowy preferential legacy, extra legacy

zapis niegruntowy bequest

zapis pieniężny pecuniary legacy

zapis po stronie Ma credit entry

zapis po stronie Wn debit entry

zapis powtarzany repeated entry

zapis przemienny alternative legacy, bequest

zapis szczególny special / specific legacy zapis terminowy deferred legacy

zapis uniwersalny (zapis całego spadku) bequest to a universal legatee, general legacy, universal legacy, residuary be-quest

zapis uprzywilejowany preferential legacy

zapis użytkowania legacy of usufruct

zapis warunkowy conditional legacy, contingent legacy

zapis wspólny joint legacy

zapis wygasły lapsed legacy

zapis z podstawieniem pospolitym sub-stitutional legacy, bequest estate in first remainder

zapis z podstawieniem powierniczym estate in successive remainder, ulti-mate residuary bequest

zapis zamykający konto closing entry

zapis złożony compound entry

zapisać coś komuś to make a bequest to someone

zapisać sumę na dobro czyjegoś rachunku to credit an account with an amount, to enter an account to some-body’s credit, to credit to an account

zapisać w testamencie to bequeath by will

zapisobierca legatee, devisee odpowiedzialność zapisobiercy de-visee’s liability

zapisobiorca uniwersalny sole, univer-sal legatee

zapisy i polecenia legacies and instruc-tions

zapłata payment, pay

zapłata przez potrącenie payment through deduction

zapobiegać to prevent, (uniknąć, odwracać) to avert, to head off, (uniemożliwiać) to forfend, (udaremniać) to inter-cept, (zapobiec, zaradzić) to obviate, (zapobiec katastrofie) to stave off

zapobiegać chorobom zawodowym to prevent occupational diseases

zapobiegawczy preventative, preventive, precautionary, protective, remedial środki zapobiegawcze preventive measures

zapomoga relief, benefit, handout, grant, allowance aid, pecuniary aid

udzielić zapomogi to give / to provide relief

zaprotokołować to enter on the minutes zaprzeczenie denial, contradiction, dis-affirmation, negation, contradiction, rejection

zaprzysięgać / zaprzysiąc 1. (złożyć przysięgę) to attest, to swear 2. (odebrać przysięgę) to administer an oath, to swear someone in

zaprzysiężenie swearing-in, administra-tion of an oath

zaprzysiężony sworn, under / upon / on an oath

zaprzysiężony biegły sworn expert

zapytanie ofertowe enquiry

zarabiać to earn, to make money, to gain zarejestrować się to become registered zarejestrować spółkę to register a company / partnership

zaręczyny engagement, betrothal, hand-fasting

zarobek, zysk earnings, pay miesięczne zarobki monthly pay przeciętne zarobki average earnings wysokie zarobki high earnings wystarczające zarobki adequate earn-ings

zarobki na rękę take-home pay

zarobki ogółem total earnings

zarobki zależne od jakości pracy per-formance-related pay

zarząd management board (PL), board of directors (UK, USA)

kierować pracami zarządu to man-age the work of the management board, to manage the operations of the man-agement board, to direct the work of the management board

odwoływać zarząd to remove / to dis-miss the management board

powołać zarząd to appoint the man-agement board

prezes zarządu president of the man-agement board

regulamin zarządu management board’s by-laws

sprawozdanie zarządu directors’ report, report of the management board zebranie zarządu management board meeting

przewodniczyć zebraniom zarządu to preside at board meetings

uczestniczyć w zebraniu zarządu to attend the board meeting

Zarząd Giełdy Exchange Management Board (PL)

zarząd komisaryczny receivership

zarząd przymusowy nad majątkiem

mandatory administration of the assets zarządca court supervisor, administrator zarządca finansowy treasurer

zarządca majątku administrator of the estate

zarządca przymusowy mandatory administrator (PL), receiver (UK)

zarządca własny self-administration

zarządzać to manage, to administer

zarządzać majątkiem upadłego to ad-minister the bankruptcy estate

zarządzanie management, administra-tion, conduct, running

zarządzanie firmą business manage-ment

zarządzenie order, ordinance, disposi-tion, ruling, prescription, decree

wydać zarządzenie to issue a disposi-tion / an order

zarządzenie tymczasowe interim order zarzut allegation, charge, (krytyka) stric-ture

pod zarzutem on suspicion

stawiać zarzuty bring charges

zarzut oskarżenia count

zarzut ubóstwa plea of necessity

zasada rule, principle

zasada równości pracowników princi-ple of equality of employees

zasada swobody nawiązania stosunku pracy principle that employment rela-tion is to be entered into freely

zasada uprzywilejowania pracownika employee privilege principle

zasadność justness, validity, plausibility, legitimacy, grounds, soundness

zasadny legitimate, just, valid, well-founded, justified, well-grounded, well--based

zasądzać / zasądzić to adjudge, to grant, to concede, to award, to adjudicate

zasądzić koszty to award costs

zasiedlenie occupation, occupancy pierwsze zasiedlenie first occupation, initial occupancy

zasiedzenie usucaption (Roman law), ac-quisitive / positive prescription (Com-mon law)

nabyć przez zasiedzenie to acquire by usucaption

zasiłek benefit, allowance

ustalać wysokość zasiłku to fix the amount of benefits

zasiłek dole

zasiłek chorobowy benefit (paid by so-cial security), sick pay (paid by em-ployer)

zasiłek macierzyński maternity benefit

zasiłek mieszkaniowy housing allow-ance, accommodation allowance, rent allowance, rent subsidy

zasiłek opieki społecznej welfare pay-ment

zasiłek pielęgnacyjny nursing benefit

zasiłek pogrzebowy death grant

zasiłek porodowy postnatal allowance

zasiłek rodzinny family allowance, fam-ily income supplement

zasiłek szkoleniowy training allowance, education allowance

zasiłek tymczasowy benefit payable on a provisional basis

zasiłek uzupełniający supplementary allowance

zasiłek wychowawczy child-care ben-efit, childcare benefit

zasiłki dla bezrobotnych benefits for unemployed persons, unemployment benefits

zaskarżać / zaskarżyć to, prosecute, to sue, to implead, to appeal

zaskarżyć wyrok to appeal against a judgment / sentence

zaskarżalny 1. actionable, claimable, suable 2. subject to appeal, appealable

zasoby ludzkie manpower, human re-sources

planowanie zasobami ludzkimi man-power planning

zasoby naturalne natural resources

zaspokoić to satisfy, to fulfil, to meet

zaspokoić wierzycieli to satisfy the credi-tors

zatajenie nondisclosure, concealment

zatajenie prawdy suppressio veri

zatarcie obliteration, erasure

zatarcie testamentu obliteration of a will zastaw 1. pledge 2. security, collateral

3.    pawn 4. lien, gage

bezskuteczność zastawu ineffective-ness of a pledge

pożyczać / pożyczyć pod zastaw to lend on security, to lend money on the security of pledged chattels

pożyczający pod zastaw pawnbroker pożyczka pod zastaw loan against deposit

prawo zastawu right of pledge

posiadacz prawa zastawu lien holder ustanawiać / ustanowić prawo zastawu to create a pledge

ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych statutory right of pledge on movables

wykonać / wykonywać prawo zastawu to exercise a lien

przedmiot zastawu object of a pledge, collateral

rejestr zastawów pledge registry wpis do rejestru zastawów entry into the pledge registry

dokonać wpisu zastawu rejestrowego do rejestru zastawów to enter the registered pledge into the pledge registry

wypis z rejestru zastawów transcript of tax-lien register

spieniężenie zastawu sale of a pledge umowa o zastaw contract creating a security, security agreement

umowa zastawu rejestrowego regis-tered pledge agreement

umowa zastawu rzeczy ruchomej

agreement of pledge of chattels

ustanowić zastaw na prawach to pledge a right

ustanowienie zastawu creation of pledge

wykupić zastaw to redeem a pledge zabezpieczać zastawem to secure with a pledge

zabezpieczać zastawem rejestrowym

to secure with a registered pledge

zabezpieczenie zastawu collateral

zatrzymany arrested person, arrestee

zastaw antychretyczny antichresis

zastaw bankowy pledge deposited in a bank

zastaw handlowy bailment

zastaw na prawach lien on rights, pledge on rights

zastaw na rzeczach ruchomych pledge of movables, pledge of chattels

zastaw na towarach pledge of goods

zastaw na wierzytelności security on claim

zastaw naprawczy repairer’s lien

zastaw okupacyjny mechanic’s lien (USA)

zastaw rejestrowy pledge by registra-tion, registered pledge

zastaw rejestrowy do rejestru okręto

wego pledge recorded in a ship register

zastaw rolny agricultural lien

zastaw skarbowy tax lien, treasury pledge

rejestr zastawów skarbowych tax lien register

zastaw szczególny particular lien

zastaw ustawowy statutory pledge

zastawca pledger, lienor, pawner, gager

zastawić coś u kogoś to pledge, (w lombardzie) to pawn

zastawnik pledgee, lienee, gagee, pawnee zastępca deputy, secondary, assistant zastępstwo ustawowe legal representa-tion

zastój budowlany building slump

zaświadczenie certified statement, cer-tificate

zaświadczenie o niezdolności do pracy certificate of incapacity for work, cer-tificate of disability to work

zatrudniać / zatrudnić to engage, to employ

zatrudnić na okres próbny to engage on probation

zatrudnienie occupation, position, em-ployment, job, engagement pierwsze zatrudnienie first job podwójne zatrudnienie holding of two jobs

zatrzymanie detention, apprehension, custody, arrest, hold-up

zatrzymanie (rzeczy) z tytułu prawa zastawu seizure under a lien

zatrzymanie właściwe sensu stricto arrest, police arrest

zatrzymany detainee, arrested person, arrestee

zatwierdzać / zatwierdzić to approve

zatwierdzić listę wierzytelności to ap-prove the list of claims

zatwierdzić układ z wierzycielami to approve the arrangement with creditors zawiadomienie notice, notification, ad-vice

zawiadomienie depozytowe memorandum of deposit (UK)

zawiadomienie o skorzystaniu z prawa zastawu notice of lien (USA)

zawiadomienie o upadłości notification on the declaration of bankruptcy

zawiadomienie o wysyłce shipping ad-vice

zawiązać spółkę to form / to found / to establish a company / partnership

zawiązanie formation, creation, establishment

zawiązanie spółki formation of company / partnership

zawieszenie 1. suspension, stay 2. abey-ance

w zawieszeniu in abeyance zawieszenie biegu przedawnienia sus-

pension of running of period of limi-tation

zawieszenie egzekucji stay of execution zawieszenie postępowania upadłościowego stay of bankruptcy proceedings zawieszenie przedawnienia suspension of the course of limitation

zawieszenie stosunku pracy temporary layoff

zawiniony culpable

zawiniona utrata uprawnień loss of the qualifications through the employee’s own faults

zabójczy deadly, lethal, murderous zabójstwo murder, homicide

zabójstwo pierwszego stopnia first de-gree murder

zabójstwo zawinione culpable homicide zawity final, peremptory

termin zawity final / peremptory date zawód 1. profession, occupation, job

2.    (rozczarowanie) disappointment zawód artysty artistic profession zawód finansisty financial occupation zawód handlowy trade occupation zawód literata literary profession zawód prawniczy legal profession zawód usługowy service occupation zawód wolny liberal profession, inde

pendent profession, learned profession wykonywać wolny zawód to practice a freelance profession, to pursue a lib-eral profession

zażalenie complaint, plaint, grievance, interlocutory appeal

wnieść zażalenie to lodge a com-plaint, make a written complain, lodge an interlocutory appeal

zbankrutować to go bankrupt, to go into bankruptcy, to become bankrupt / insolvent, to go bust, to go to the wall, to come to smash

zbezczeszczać / zbezcześcić to desecrate, to defile

zbezczeszczenie desecration, sacrilege, profanation

zbiorowy group, collective

zbiorowa odpowiedzialność collective responsibility

zbiorowe zwolnienia mass dismissals

zboczenie perversion, aberration, devia-tion

zboczeniec pervert

zbrodnia serious crime, felony

popełnić zbrodnię to commit a crime, to commit a felony

zbrodnia i kara crime and punishment zbrodnia ludobójstwa crime of genocide zbrodnia popełniona w afekcie crime

committed in the heat of passion

zbrodnia przeciwko ludzkości crime against humanity

zbrodnia przeciwko pokojowi crime against peace

zbrodnia wojenna war crime

zbrodniarz criminal, felon

zbrodniczość criminality

zbrojenie reinforcement

zbrojny armed, military

konflikt zbrojny armed conflict

siły zbrojne armed forces

zbycie transfer, disposal

zbycie akcji / przelew akcji transfer of shares

zbycie przedsiębiorstwa disposal of the company’s business enterprise, transfer of the enterprise

zbywca transferor

zdarzenie podatkowe chargeable event

zdatność fitness, suitability, appropri-ateness

zdatny fit, suitable, appropriate

zdatny do użytku fit to use

zdolność capacity, ability, capability, power

zdolność do czynności prawnych capac-ity for acts in law, capacity to transact legal business, capacity to effect acts in law, ability to act

brak zdolności do czynności prawnych lack of capacity to perform acts in law

nabycie zdolności do czynności prawnych attainment of capacity to perform acts in law

ograniczona zdolność do czynności prawnych limited capacity to perform acts in law

pełna zdolność do czynności prawnych full capacity to perform / to ef-fect acts in law

zdolność do pracy working capacity, employability, fitness for work

zdolność kredytowa credit standing, creditworthiness

dokonać oceny zdolności kredytowej to assess creditworthiness

zdolność prawna legal capacity (PL) / legal status (UK)

brak zdolności prawnej non-ability, incompetence, lack of legal capacity, want of capacity

posiadać zdolność prawną to have a legal capacity / legal status

zdolność procesowa capacity to act in court proceedings

zdolność testamentowa / testowania testamentary capacity

zdolność upadłościowa capacity to go bankrupt

zdolny able, capable of, fit

zdolny do czynności prawnych capable of transacting legal business

być zdolnym do czynności prawnych to be capable of transacting legal business

zdolny do sporządzenia testamentu ca-pable of making a will

zdrada 1. betrayal 2. treason

zdrada dyplomatyczna diplomatic trea-son, diplomatic betrayal

zdrada główna high treason

zespół 1. team, group 2. (grupa muzycz

na) band 2. (zbiór) set, unit

być częścią zespołu to be part of a team

być odpowiedzialnym za zespół dwuosobowy to be responsible for a staff of 2

kierować zespołem to lead a team

umieć pracować w zespole to be a team player

zeznanie testimony, evidence

odwołać wcześniejsze zeznania to re-cant / to retract one’s earlier testimony złożyć zeznanie to give evidence, to testify

zeznanie podatkowe tax return, tax dec-laration

zeznanie roczne annual tax return

zeznanie w sądzie testimony, (pisemne) deposition

zeznanie wstępne (podatkowe) prelimi-nary tax return

zeznawać to testify, to depose, to give evidence

zezwolenie licence, authorisation

zezwolenie na utworzenie banku au-thorisation for the establishment of the bank

zgłaszający declarant

zgłoszenie 1. (powiadomienie) notifi-cation 2. (oświadczenie) declaration

3.    (oferta) application

forma zgłoszenia form of declaration kontrola zgłoszenia celnego inspec-tion of a customs declaration

przyjąć zgłoszenie celne to accept a customs declaration

sprostować zgłoszenie to amend the declaration

sprostowanie zgłoszenia amendment to the declaration

unieważnić zgłoszenie to invalidate a customs declaration

unieważnienie zgłoszenia invalida-tion of the declaration

uznać zgłoszenie za prawidłowe to recognise the declaration to be correct weryfikacja zgłoszenia verification of the declaration

weryfikować zgłoszenie to verify the declaration

zgłoszenie celne customs declaration zgłoszenie ustne oral declaration zgłoszenie pisemne declaration in writ-

ing

zgłoszenie uproszczone simplified dec-laration

dokonać zgłoszenia to make a customs declaration

zgoda consent, agreement, approval, al-lowance, acquiescence

zgodność conformity, compatibility, (harmonia) harmony, (jednomyślność) unanimity

zgodność towaru conformity of the goods

zgodny (harmonijny) harmonious, con-cordant, consensual, (jednomyślny) unanimous

zgodny z umową (o towarze) compat-ible with the contract

zgon death, demise, decease

stwierdzić zgon to certify a death

zgon bez testamentu intestacy

zgon natychmiastowy instantaneous death

zgromadzenie meeting, assembly, gath-ering

nadzwyczajne zgromadzenie wspólników extraordinary general meeting odbywać zgromadzenie to hold a meeting

walne zgromadzenie general meet-ing, general assembly

walne zgromadzenie akcjonariuszy general meeting of shareholders walne zgromadzenie wspólników Annual General Meeting (AGM) (UK), Annual Stockholders Meeting (USA)

zwyczajne zgromadzenie wspólników annual general meeting, annual general assembly, annual meeting of shareholders

zawiadomienie o zwołaniu zgromadzenia notice convening the meeting zwołać zgromadzenie to convene / to summon a meeting

zgromadzenie wierzycieli meeting of creditors, creditors’ assembly

wstępne zgromadzenie wierzycieli preliminary meeting of creditors

zgromadzenie wspólników sharehold-ers’ meeting, general meeting, Meeting of Shareholders

zlecać to commission, to charge, to en-trust, to assign, to order

zlecenie mandate, commission, order na zlecenie i rachunek by order and for account

zlecenie giełdowe stock exchange order

zlecenie nieodpłatne gratuitous com-mission

zlecenie odpłatne remunerated com-mission

zlecenie spedycyjne forwarding order

zlecenie wydania, kwit wydawczy de-livery order

zlecenie wypłaty money order

zlecenie wysyłkowe eksportera dla spedytora shipping advice note

zlecenie załadunkowe (spedycyjne) shipping order

zlecenie załadunkowe (kwit załadowczy) shipping note / permit

przyjąć zlecenie to undertake a com-mission

zleceniobiorca party commissioned, contractor, mandatory, agent

zleceniodawca principal, party ordering, commissioning party, mandator

działać w imieniu zleceniodawcy to act on behalf of one’s principal

odbierać oświadczenia dla zleceniodawcy to receive declarations for the principal

reprezentować zleceniodawcę to rep-resent one’s principal

zawierać umowy w imieniu zleceniodawcy to conclude contracts in the name of the principal

zlinczować to lynch

zlombardować to put in pawn, to pawn

złodziej thief

złodziejaszek petty thief

złoża minerałów mineral deposits

złoża ropy oil reserves

złożyć oświadczenie to make a declara-tion

złożyć wymówienie to quit, to give no-tice, to sign off

złożyć zabezpieczenie to provide security, to provide a guarantee

zwolnienie od złożenia zabezpieczenia release from the obligation to provide security, guarantee waiver

zmiana (w pracy) shift

nocna zmiana night shift

pracować na zmiany to work (in) shifts, do shift-work, to be on shifts

pracować na dziennej zmianie to work days, to be on the day-shift, to be on days

pracować na nocnej zmianie to work nights, to work a night shift, to be on the night-shift, to be on nights

zmiana brzmienia firmy change in the business name

dokonać zmiany brzmienia firmy to make a change in the business name

zmiana umowy spółki amendment to the company deed, amendment to the articles of association

zmiany w strukturze zatrudnienia change in employment structure

zmieniać umowę spółki to amend the company / partnership deed

zmienny variable, floating, fluctuating opłata zmienna floating charge

zmowa collusion

działać w zmowie to collude

działanie w zmowie collusive action

znajomość 1. (wiedza) knowledge 2. (stosunki towarzyskie) acquaintance

znajomość domniemana constructive knowledge, constructive notice

znajomość faktu notice

znak handlowy trademark

znak skarbowy duty stamp

znak skarbowy akcyzy excise-duty stamp

znak towarowy trade-mark

znak urzędowy official mark

znaki pieniężne currency

autentyczność znaków pieniężnych authenticity of the currency

emisja znaków pieniężnych issue of the currency

fałszywe znaki pieniężne counterfeit currency

gospodarka znakami pieniężnymi management of the currency

zatrzymywać / zatrzymać znaki pieniężne to impound currency

znosić to abolish, to remove, to lift

zniesienie abolishment, abolition, re-moval

zniesienie cła removal of tariff

zniesławienie defamation

zniesławienie w formie nieutrwalonej slander

zniesławienie w formie utrwalonej libel

zniesławiać to defame, (pisemnie) to libel, (ustnie) to slander

zniesławiający defamatory, libellous, slanderous

zniewaga proffering insult

znikomy negligible

zniszczenie destruction, devastation

rozmyślne zniszczenie mienia mali-cious damage

zobowiązanie obligation, liability, ac-counts payable (księgowe), commit-ment

bieżące zobowiązanie podatkowe current tax liability

ustalić / ustalać zobowiązania podatkowe to determine tax liabilities

wygaśnięcie zobowiązań podatkowych termination of tax liabilities

wysokość zobowiązania podatkowego amount of tax liability

zaległe zobowiązanie podatkowe overdue tax liability

dokument stwierdzający zobowiązanie document confirming the obli-gation

nie wykonać zobowiązania to fail to fulfil an obligation, to fail to perform an obligation

niewykonanie zobowiązania non-fulfilment of an obligation, non-per-formance of an obligation

przyjąć zobowiązanie to assume an obligation

spłacić zobowiązanie to discharge a liability

uregulować zobowiązania to settle liabilities

uznać zobowiązania to acknowledge obligations

wykonać zobowiązanie to fulfil an obligation, to perform an obligation

wykonanie zobowiązania performance of an obligation

odroczenie wykonania zobowiązań deferment of performance of obliga-tions, deferment for the fulfilment of obligations

wymagalność zobowiązań due date for obligations

wypełnić zobowiązanie to discharge an obligation

wypełnienie zobowiązania fulfilment of an obligation, performance of an ob-ligation

wywiązywać się ze zobowiązania to meet one’s obligation

zaciągnąć zobowiązanie to contract an obligation

zestawienie zobowiązań księgowych schedule of accounts payable

zwolnić kogoś ze zobowiązania to absolve / to discharge / to exempt someone from an obligation

zobowiązanie cywilne civil obligation, legal duty

zobowiązanie długoterminowe long-term obligation

zobowiązanie do zaniechania działania obligation to refrain from an act

zobowiązanie dodatkowe accessory obligation

zobowiązanie fakultatywne facultative obligation

zobowiązanie finansowe financial com-mitment

zobowiązanie gatunkowe obligation as to species, specific debt

zobowiązanie indywidualne several liability

zobowiązanie krótkoterminowe short-term obligation

zobowiązanie międzynarodowe inter-national obligation

zobowiązanie należne (jeszcze nieuregu

lowane) commitments still outstanding

zobowiązanie naturalne natural / moral obligation

zobowiązanie negatywne negative ob-ligation

zobowiązanie niepodzielne indivisible obligation

zobowiązanie niewymagalne immature debt, unmatured obligation, debt which is not yet mature

zobowiązanie o charakterze ciągłym

continuous obligation

zobowiązanie okresowe seasonal obli-gation

zobowiązanie pieniężne pecuniary ob-ligation, liability

zobowiązanie podatkowe tax liability

zobowiązanie podzielne severable li-ability, divisible obligation

zobowiązanie przedawnione extinct obligation

zobowiązanie przemienne alternative obligation

zobowiązanie przyszłe prospective ob-ligation

zobowiązanie rodzajowe obligation in kind, debt which is determined by description

zobowiązanie solidarne joint and sev-eral liability

zobowiązanie sporne disputed debt, bad debt, contentious obligation

zobowiązanie szacunkowe estimated liability

zobowiązanie traktatowe treaty obliga-tions

zobowiązanie uboczne collateral obli-gation

zobowiązanie umowne contractual ob-ligation

zobowiązanie ustawowe legal obliga-tion, statutory obligation, perfect ob-ligation

zobowiązanie warunkowe conditional obligation, contingent liability

zobowiązanie wekslowe obligation re-sulting from a bill of exchange

zobowiązanie wymagalne due obliga-tion

zobowiązanie wzajemne mutual obliga-tion, reciprocal obligation, counterpart obligation

zobowiązanie z tytułu dostaw trade ac-counts payable

zobowiązanie z tytułu emisji obligacji bonds payable

zobowiązanie z tytułu gwarancji guar-antee obligation

zobowiązanie z tytułu napraw gwarancyjnych liability under a product warranty

zobowiązanie z tytułu wynagrodzeń payroll liability

zobowiązanie zabezpieczone hipoteką liability secured by mortgage

zobowiązanie zabezpieczone zastawem liability secured by pledge

zobowiązywać kogoś to put / to place someone under an obligation

zoofilia bestiality, zoophilia, zoophilism

zreorganizować spółkę to reorganise a company

zrzec się / zrzekać się to renounce, to waive, to relinquish

zrzec się własności to renounce property / ownership

zrzec się prawa do własności to relin-quish one’s title to property, to relin-quish one’s right to the property, to relinquish one’s interest in the property

zrzeczenie się renunciation, waiver, re-linquishment, quittance

akt zrzeczenia się quittance deed

zrzeczenie się własności renunciation of ownership

zrzeszać się w związek zawodowy, zakładać związek zawodowy to as-sociate

zstępny descendant

zsyłka exile

zużycie wear and tear, depletion, exhaus-tion

zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania wear and tear of the thing as a result of its correct use

zwalniać to release, to discharge, to dis-miss

zwalniać towary to release goods

zwalniać z pracy (robotników) to dis-charge, to dismiss, to lay off

związek 1. (powiązanie) connection, re-lationship, association 2. union branżowy związek zawodowy indus-trial union, vertical union

Związek Banków Polskich Polish Banking Association

związek przestępny criminal associa-tion

związek zawodowy trade union, labor union (USA)

związek zawodowy kontrolowany przez pracodawcę i mu podporządkowany company union, house union

związek zawodowy pracowników fizycznych blue-collar union, manual workers’ union

związek zawodowy pracowników służb publicznych union of civil servants

związek zawodowy pracowników umysłowych white-collar union, non-man-ual workers’ union

związkowy mąż zaufania shop steward zwierzchnik superior

zwiększyć możliwość zatrudnienia to boost employment

zwłoka 1. delay 2. grace 3. default bez chwili zwłoki without delay unikać zwłoki to avoid a delay

w razie zwłoki w płatności in default of payment

zwłoka dłużnika default of the debtor

zwłoka udzielona dłużnikowi forbear-ance

zwłoki corpse (UK), cadaver (USA) sekcja zwłok autopsy, post-mortem (examination)

zwolnić bez wypowiedzenia to dis-charge without notice

zwolnić lokal to vacate the premises

zwolnić posadę / stanowisko to vacate a post / position

zwolnić pracobiorcę to dismiss an em-ployee

zwolnić z płacenia podatków to exempt from paying taxes

zwolnienie 1. dismissal, discharge (from employment), disemployment, expul-sion, firing, layoff, release (from em-ployment) 2. acquittal 3. dispensation, exemption

zwolnienie bez wypowiedzenia sum-mary dismissal

zwolnienie bezprawne wrongful dis-missal

zwolnienie chorobowe / lekarskie sick leave / note, excuse

zwolnienie kapitałowe participation exemption

zwolnienie na poszukiwanie pracy leave for job search

zwolnienie od cła relief from duty, ex-emption from duty, remission of duty całkowite zwolnienie od cła total relief from duty

częściowe zwolnienie od cła partial relief from duty

zwolnienie od zobowiązania release

zwolnienie podatkowe exemption from tax, tax exemption

zwolnienie towarów release of goods

zwolnienie warunkowe parole, act of clemency, conditional discharge, re-lease on licence

zwolnienie z długu release from debt zwolnienie z obowiązku dispensation zwolnienie z pracy z przyczyn eko

nomicznych dismissal on economic grounds, lay-off

zwolnienie za kaucją bail, pretrial re-lease

zwolniony exempt, dismissed (np. z pracy), released (z zakładu karnego)

zwolniony od cła duty-free, exempt of / from duty

zwrot 1. return, refund, restitution, res-

toration 2. (skręt, nowy kierunek) turn

zwrot nadpłaty podatku tax rebate

zwrot podatku tax refund

zwrot w naturze restitution in specie, restitution in kind

zwrot własności restitution of property

zwrócić to return, to refund

zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym to return the thing in a non-de-teriorated condition

zwrócić lokal to vacate the premises

zwykły ordinary, common, usual, ha-bitual, simple

zwykła większość simple majority

zwykłe zużycie wear and tear

zwyżka gain, rise, surge

zysk profit, income

pobrać tytułem zysku to receive as profit, to receive in respect of profit

podział zysków distribution of profits, division of profits, allocation of profits

poziom zysku level of profit

pożądany poziom zysku desired level of profit

rachunek zysków i strat profit and loss account

uczestniczyć w zysku to participate in profits

uczestniczyć w zysku proporcjonalnie do wkładu to participate in profits proportionally to contribution / in pro-portion to one’s contribution

wypłata zysku distribution of profits, payment of profits

wypracować zysk to earn a profit

zysk do podziału distributable profit, distributable income

zysk przypadający udziałowcowi profit falling to a partner / shareholder, profit due to a partner / shareholder

żandarmeria wojskowa military police żądać to demand, to request, to claim, to ask for, to charge

żądać wyjaśnień od kogoś to request somebody to provide explanations, to request explanations from somebody, to call on somebody to furnish expla-nations

żądać zwrotu to claim back, to reclaim żądania demands, claims

żądania pracowników requisitioning of workers

żądania płacowe wage demands, wage claims

żądanie claim, demand

żądanie okupu ransom note

żegluga (transport wodny) shipping, (żeglowanie) navigation, sailing, sea-faring

żegluga / flota handlowa merchant ship-ping, mercantile shipping

żegluga przybrzeżna (kabotaż) coast-wise shipping

żołnierz soldier, serviceman, (wojownik) warrior

żołnierz zawodowy professional soldier

żyrant endorser, guarantor, surety

żyro endorsement, guarantee, guaranty

żyrować to endorse, to guarantee, to stand surety

żywiciel rodziny breadwinner, wage earner

Test Your Knowledge of Legal English

Test Your Knowledge of Legal English

Test I. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

Character evidence / evidence of character, Circumstantial evidence, Civil Procedure Code, Conclusive evidence, Direct evidence, Documentary evidence, domestic public documents under seal, Evidence in chief, evidence of character and conduct of witness, evidence of character and habit, facts in issue, foreign public documents, Improperly obtained evidence, Lawyer-client privilege, official and private documents, opinion tes-timony by lay witnesses, Oral evidence, presumption of authenticity, presumption of death, presumption of legitimacy, presumption of marriage, presumption of truth, pre-sumptions of fact, Primary evidence, Real evidence, rebuttable presumption of law, Rel-evant evidence, Rules of Evidence, Secondary evidence, testimony, testimony by experts

EVIDENCE

Evidence includes all means by which any matter of fact in issue is established or disproved. Evidence may include testimony, documents and tangible (physical) objects. The law of evidence is made up of rules that determine what evidence is to be admitted or rejected in the trial of a civil action or a criminal prosecution and what weight should be given to admitted evidence (BLDAT).

1.    Zasady postępowania dowodowego: ENGLAND

In a civil trial, 2. fakty istotne dla sprawy are those which the claimant must prove in order to succeed in his / her claim together with those which the defend-ant must prove in order to succeed in his / her defence. The facts in issue in a case are therefore determined partly by reference to the substantive law and partly by reference to what the parties allege, admit, do not admit and deny (CP).

Under English there are four main types of evidence:

-    3. dowód ustny / z przesłuchania also termed ‘testimonial evidence’ or ‘com-municative evidence’, is given by witnesses during the trial to prove the truth of the matter asserted. 4. Dowód z przesłuchania własnego świadka is the evidence given by a witness for the party who called him / her (CPR Glossary).

-    5. dowód rzeczowy (UK) covers evidence of a physical nature (e.g. material objects). Real evidence usually takes the form of a material object examined by the tribunal of fact as a means of proving its existence, condition or value; but subject to a formal admission by the party against whom it is tendered, and subject also to CPR, r. 33.6, it needs to be accompanied by testimony to at least identify it or explain its origin. A document may constitute real evidence, as when it is introduced not for the statements that it contains but as a material object, to show that it exists or the condition that it is in.

-    6. dowód z dokumentu (UK) covers all documents produced with the intention that they be inspected by judge and jury.

-    7. poszlaki (dowód z poszlak, dowód pośredni) (UK) (also termed ‘indirect evidence’, ‘oblique evidence’) is evidence that can be inferred from the facts. Relevant facts are facts from which the existence or non-existence of a fact in issue may be inferred, and evidence of relevant facts is properly described as ‘circumstantial evidence’. Some types of circumstantial evidence arise so often that they are referred to as

8.    domniemania faktyczne. Typical examples of circumstantial evidence in-clude evidence of motive to do a particular act, evidence of plans or other preparations for the performance of a particular act, evidence of opportunity, or lack of it, evidence of identity and evidence of lies (CP).

Evidence may be classified as: direct and circumstantial.

9.    Dowód bezpośredni (UK) is based on personal knowledge or observation and if true, proves a fact without inference or presumption (BLD).

Evidence may also be classified as primary and secondary.

10.    Dowód podstawowy by its nature does not suggest that better evidence might be available (e.g. the original of a document). 11. Dowód drugorzędny/wtórny suggests the existence of better evidence and might be rejected if that better evi-dence is available (the copy of a document) (CLD).

12.    Dowód rozstrzygający preponderates and must be taken by the court as suf-ficient proof of a fact, i.e., evidence which may not be disputed (CLD).

13.    Dowód uzyskany nielegalnie (UK) is evidence that has been acquired unlaw-fully, i.e. by some tort or criminal act or by an infringement of rules relating to police investigation. However, it will be admissible in civil cases as long as the material is relevant.

Rules of Evidence: THE UNITED STATES OF AMERICA

14.    Dowód istotny (USA) is that which tends to establish some basic elements of the dispute (ITL).

It includes:

-    15. Dowód z charakteru osoby which is evidence regarding someone’s gen-eral personality traits or propensities:

-    16. dowód z charakteru i przyzwyczajenia (FRE Rule 406);

-    17. dowód z charakteru i postępowania świadka (FRE Rule 608);

-    evidence of truthful character which is admissible only after the character of the witness for truthfulness has been attacked by opinion or reputation evi-dence or otherwise) (FRE Rule 608);

-    18. dowód z zeznań świadków:

-    opinions and expert testimony:

-    19. opinie zeznaniowe świadków laików is based on their belief or idea rather than on direct knowledge of the facts at issue;

-    20. dowód z opinii biegłych.

-    Documents:

-    official documents:

-    21. opieczętowane krajowe dokumenty publiczne,

-    domestic public documents not under seal,

-    22. zagraniczne dokumenty publiczne,

-    official publications,

-    newspapers and periodicals,

-    trade inscriptions and the like (inscriptions, signs, tags, or labels purport-ing to have been affixed in the course of business and indicating owner-ship, control, or origin),

-    acknowledged documents,

-    commercial papers and related documents,

-    presumptions under Acts of Congress,

-    private documents.

Rules of Evidence: POLAND

The Polish 23. Kodeks postępowania cywilnego gives precedence to documents over witness testimony and statements of the parties. The Code distinguishes between 24. dokumenty urzędowe i prywatne. Dokumenty urzędowe are those prepared in the prescribed form by an appropriate state body acting within the scope of its authority or by a self-governed cooperative or some other civic or-ganisation (ITPL). Dokumenty urzędowe are subject to the 25. domniemaniu autentyczności and the 26. domniemaniu zgodności z prawdą.

PRESUMPTIONS - ENGLAND

Where a 27. wzruszalne domniemanie operates, on the proof or admission of basic or primary facts, and in the absence of further evidence, another fact must be presumed. The party relying on the presumption bears the burden of establish-ing the basic facts, and his adversary bears either an evidential burden to adduce some evidence in rebuttal of the presumed fact or, as the case may be, a legal burden to disprove the presumed fact.

There appear to be three types of 28. domniemania istnienia małżeństwa: a pre-sumption of formal validity, a presumption of essential validity, and a presumption of marriage arising from cohabitation.

Under the persuasive 29. domniemania prawowitości, on proof or admission of the basic fact that a child was born or conceived during lawful wedlock, it is presumed, in the absence of sufficient evidence to the contrary, that the child is legitimate.

Under the 30. domniemania śmierci, if there is no acceptable affirmative evi-dence that a person was alive at some time during a continuous period of seven years or more, on the proof or admission of the basic facts that:

(a)    there are persons who would be likely to have heard of him or her over that period,

(b)    those persons have not heard of him or her, and

(c)    all due enquiries have been made appropriate to the circumstances, that person will be presumed to have died at some time within that period.

31. Przywilej poufności (w relacjach prawnik-klient):

A client has a privilege to refuse to disclose and to prevent any other person from disclosing a confidential communication made for the purpose of facilitating the rendition of professional legal services to the client:

(1)    between the client or a representative of the client and the client’s lawyer or a representative of the lawyer;

(2)    between the lawyer and a representative of the lawyer;

(3)    by the client or a representative of the client or the client’s lawyer or a repre-sentative of the lawyer to a lawyer or a representative of a lawyer representing another party in a pending action and concerning a matter of common interest therein;

(4)    between representatives of the client or between the client and a representative of the client; or

(5)    among lawyers and their representatives representing the same client (Uniform Rules of Evidence Act, Rule 502).

Test II. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

acquitting, adduce evidence, affirmation, unrepresented, an information, rectify a mistake, application for bail, Arraignment, arrestable offences, attendance, bail, Bail, bill of indict-ment, burden of proof, calling a case before court, Case in chief, Case in Defense, caution, casting vote, Cautions, Certificate by Registrar of grant and of conditions of bail, reliabil-ity, challenge for cause, Closing Argument / Summation, closing of the hearing, closing speech, constables, contempt of court, convicting, criminal case, plead guilty, Criminal Division, criminal division of the Court of Appeal, Indictment, Criminal Procedure Rules, Summary trial, exhibits, cross-examine, Crown Court, Crown Prosecution Service, cus-tody officer, Customs and Excise, Procedure on a plea of not guilty, Committal Proceed-ings, summing-up, Detention, The burden of proof, Disclosure, Procedure on a plea of guilty, due process of law, Duty Solicitor, Effecting the arrest, efficiently and expedi-tiously, evaluation of the results of evidentiary proceedings, evidentiary proceedings, Examination-in-chief, free legal advice, give evidence, gravity of the offence, Investigating officer, Inland Revenue, Instructions and deliberation, judgment, justice of the peace, Leading questions, empanel a jury, Preliminary Hearings, Offences triable only on indict-ment, leave, rebut, opening speech, reading out, opening statement, peremptory challenge, perjury, place of detention, police officer, presentation of opening statements by the parties, public prosecutor, Recognizance, no case to answer, Re-examination of witnesses, released on bail, seized, Summary offences, summons, superintendent, overview, surety, Suspect protection, majority, take an oath, the appellant, count, the European Convention on Hu-man Rights, trial date, trial timetable, Verdict, voir dire, Warrant of arrest, Witness Order, written charge and requisition, convict, Preparatory Hearings, retire, retrial

Civil litigation - ENGLAND

A 1. termin rozprawy, or a period in which the trial is to take place, will usually be given in fast track cases as part of the standard directions at the track allocation stage. If a trial period is given, it should not exceed three weeks. The court must, in consultation with the parties, set a timetable for the trial, unless it considers that it would be inappropriate to do so (CPR, rr. 28.6 and 29.8). 2. Harmonogram rozprawy includes the following events in trial:

(a)    3. mowa wstępna (which is optional) - if allowed by the judge or the time-table for the case, counsel for the claimant will usually describe the nature of the claim, and will identify the issues to be tried by reference to the statements of case and/or the statement of issues. Some of the documentary evidence may also be referred to (CP). It must be noted that the court may proceed with the evidence, and, if so, the case begins with the claimant and his / her witnesses giving testimony;

(b)    examination of witnesses called by the claimant. 4. Bezpośrednie przesłuchanie świadka strony is the term given to direct examination, where counsel calls a witness to support the version of the facts for which the party calling the witness is contending. The defence counsel may 5. przesłuchać the claimant’s witnesses. Cross-examination is permitted on the witness’s statement, whether or not the statements are referred to in-chief (CPR, r. 32.11);

(c)    6. ponowne przesłuchanie własnego świadka. A witness who has been cross-examined may be re-examined by counsel for the claimant on matters covered in cross-examination. 7. Pytania naprowadzające are not allowed;

(d)    examination of the defendant’s witnesses. First, there is examination-in-chief by the defence counsel followed by cross-examination by the claimant’s coun-sel;

(e)    re-examination;

(f)    8. mowa końcowa by the counsel for the defence - Where the defence has called evidence, the defence closing speech is made before that of the claim-ant. In making a closing speech, counsel for the defence tries to show how in his/her view the claimant’s case has failed. The claimant’s counsel then presents his/her view. Either party may make a final Response which must be on a matter of law and may be with leave of the judge or by his / her invitation (EL).

(g)    closing speech by the counsel for the claimant;

(h)    9. orzeczenie / wyrok - is often given immediately. After closing speeches, the judge considers the evidence and will then give wyrok stating the grounds on which it is based. In complicated cases wyrok may be reserved. Particu-larly in the High Court, there are cases where the judge will reserve wyrok and provide the legal representatives with a written draft judgment usually about one day before the date fixed for pronouncing judgment (CP);

(i)    order for costs - After judgment is given the judge will deal with the question of costs (i.e. he / she will decide the amount of damages), the form of the judgment, and any application for permission to appeal (CP).

Civil litigation - The United States of AMERICA
Stages of trial:

(a)    Voir dire - during this stage of trial the jury that will hear the case is selected. Voir dire begins with a large pool of potential jurors being brought into the courtroom. The lawyers for the parties question them and may challenge or object to individual jurors in order to disqualify them. The lawyers can exer-cise two types of challenges: peremptory challenges and challenges for the cause. An attorney exercising a 10. wniosek peremptoryjny o wyłączenie przysięgłego does not have to give a reason to the court. In 11. wniosku umotywowanym o wyłączenie przysięgłego, an attorney asks that a juror be excused on the basis of a particular prejudice that was evident from the juror’s answers to the questions previously asked (ITL). In other words, this challenge is used in cases where it is suspected that a potential juror may be biased. Following 12. wstępnych przesłuchaniach przed wyborem ławy przysięgłych, the final jury is sworn in, and the proceedings begin.

(b)    13. Mowa wstępna - is the initial statement by counsel for the plaintiff de-scribing the case the plaintiff will prove. Usually the party who has the 14. ciężar dowodu makes the first mowę wstępną. Mowy wstępne are not to be argumentative because they should serve as an outline of the evidence to be presented.

(c)    15. Przedstawienie środków dowodowych przez powoda - is the stage during which the party with the ciężarem dowodu presents evidence to sup-port his or her claim.

(d)    16. Przedstawienie środków dowodowych przez pozwanego - the respond-ing party - usually the defendant - will present his / her case. It must be noted that the defendant may, or may not choose to, present evidence as he / she sees fit. When all parties have presented their evidence, they ‘rest’.

(e)    17. Mowy końcowe / podsumowanie is the final argument by counsel in a trial. In some jurisdictions, the defence presents its summation first and the plaintiff gets the last word. In other jurisdictions, the plaintiff goes first and then will be allowed a few moments of rebuttal to respond to the defendant’s summation. In mowach końcowych attorneys summarise the evidence and try to persuade the jury to find in favour of their respective clients.

(f)    18. Pouczenie sędziów przysięgłych i narada - After the mowach końcowych, the judge will read pouczenie to the jury in which he / she defines the issues the jurors must decide. These pouczenie explain the law that applies to the case as well as the burden of proof. Then the jurors are sequestered for deliberation, i.e. they are secluded from all outside influences to consider the case and reach a verdict.

(g)    19. Werdykt is the final decision of a jury in a trial. The verdict must be read to the parties. If a party requests, the judge may poll the jury.

Civil litigation - POLAND

Stages of Trial

(a)    20. Wywołanie sprawy (210 § 1 k.p.c.) - consists in informing all litigants that the judge will consider their case and thus summons them to appear in court. Most civil cases are examined by a single judge of a first-instance court.

(b)    21. Przedstawienie stanowisk stron (210 § 1, 2 k.p.c, 211 k.p.c, 217 § 1 k.p.c) - The claimant makes the first opening statement.

(c)    22. Postępowanie dowodowe (210 § 3 k.p.c, 217 § 2 k.p.c, 235-243 k.p.c) - are a part of examination proceedings. During postępowania dowodowego a given type of evidence may be admitted and proof conducted.

(d)    23. Rozstrząsanie wyników postępowania dowodowego (210 § 3 k.p.c). The evidence presented by the parties during a trial is neither verified nor evalu-ated according to rigid criteria. The judge is required to evaluate the reliability and persuasiveness of a given piece of evidence in conformity with his/her conscience. In doing so, the judge is obliged to explain the reasoning that led him/her to accept or reject a given statement or some other piece of evidence.

(e)    24. Zamknięcie rozprawy (224 k.p.c) - the court is obliged to close the hear-ing of the case after conclusion of postępowania dowodowego.

CRIMINAL PROCEDURE - ENGLAND

The overriding objective of the 25. angielskiego Kodeksu Postępowania Karnego 2005 is that criminal cases be dealt with justly.

Dealing with a 26. sprawa karna justly includes -

(a)    27. uniewinnienie the innocent and 28. skazanie the guilty;

(b)    dealing with the prosecution and the defence fairly;

(c)    recognising the rights of a defendant, particularly those under Article 6 of 29. Europejska Konwencja Praw Człowieka;

(d)    respecting the interests of witnesses, victims and jurors and keeping them informed of the progress of the case;

(e)    dealing with the case 30. szybko i sprawnie;

(f)    ensuring that appropriate information is available to the court when 31. kaucja and sentence are considered; and

(g)    dealing with the case in ways that take into account -

(i)    the 32. ciężaru przestępstwa alleged,

(ii)    the complexity of what is in issue,

(iii)    the severity of the consequences for the defendant and others affected, and

(iv)    the needs of other cases.

In general, the Criminal Procedure Rules apply -

(a) in all criminal cases in magistrates’ courts and in the 33. Sąd Koronny; and (b) in all cases in the 34. Wydział Karny Sądu Apelacyjnego.

Arrestable Offences

At the beginning of criminal proceedings a person is a suspect. Section 24 (1) of the Police and Criminal Evidence Act 1984 (PACE) defines 35. przestępstwa zagrożone aresztem bez nakazu as:

1.    offences for which the sentence is fixed by the law (murder, with its manda-tory life sentence);

2.    offences for which a person aged twenty-one years or over could receive a max-imum sentence of at least five years imprisonment; and

3.    certain other specified sentences (including offences under the Football (of-fences) Act 1991 and the Official Secrets Act of 1920).

The decision as to whether a serious arrestable offence has been committed is taken by a 36. inspektora at the police station.

37.    Adwokat / Radca dyżurny z urzędu

The Legal Services Commission operates two duty solicitor schemes as part of the Criminal Defence Service:

-    the Police Station Duty Solicitor Scheme; and

-    the Magistrates’ Court Duty Solicitor Scheme.

The duty solicitor scheme operates throughout most areas of England and Wales and ensures that a solicitor is available on a 24-hour basis to go to police stations to advise suspects who are being detained. The advice is free and the solicitor is paid at a fixed hourly rate by the Criminal Defence Service (SAKEL).

38.    Ochrona podejrzanego

The main safeguards for the suspect include as follows:

-    the suspect must be reminded of the availability of 39. bezpłatnej porady prawnej;

-    a 40. uprzedzenie o odpowiedzialności karnej must be given;

-    a juvenile, i.e. a person under 17, must have an ‘appropriate person’ (e.g. a par-ent, guardian of the juvenile, a social worker, solicitor, duty solicitor) at the interview.

There are two ways to commence a prosecution, either by

(a)    charge -

-    where the defendant has been charged and bailed - in which case, there are two possibilities:

-    a simple guilty plea hearing - the defendant admits all the elements of the of-fence and the offence does not involve complex issues. The prosecution is conducted by a non-qualified 41. Prokuratura Korony Anglii i Walii (CPS) representative (SAKEL).

-    an early administrative hearing (EAH) - where there is not likely to be a simple guilty plea, the defendant’s first appearance before the magistrates will be at an early administrative hearing (under s 50 of the Crime and Disorder Act 1998). At such a hearing the accused must be asked whether he or she wishes to receive legal aid.

-    where the defendant has been charged and detained - in which case he / she will remain in custody and be taken before a magistrates’ court as soon as practicable.

(b)    42. wezwanie - where there have been committed less serious offences, such as careless and inconsiderate driving, the prosecution will lay 43. doniesienie o przestępstwie which tells a magistrate or a clerk of the offence alleged and asks for the issue of a summons. The magistrate before whom the information was laid has power to issue a summons which is usually served by posting it to the defendant’s usual or last known address. Under the Section 29 of the Criminal Justice Act 2003 this procedure is replaced by 44. the pisemny nakaz stawiennictwa z oskarżeniem (SAKEL). The procedure consists in the issue to the person to be prosecuted of a written charge with a written requisition for him or her to appear before a magistrates’ court to answer the charge. The written charge and requisition must be served on the person named and copied to the court. These documents are issued by a 45. oskarżyciel publiczny who is defined in CJA 2003, s 29(5) as:

(i)    A 46. funkcjonariusz policji or person authorised by a police force to in-stitute criminal proceedings.

(ii)    The director of the Serious Fraud Office, the Director of Public Prosecutions, the Attorney-General, or a Secretary of State or any person authorised by any one of them to institute criminal proceedings.

(iii)    The Commissioners of the 47. Urzędu Skarbowego or of 48. Ministerstwa Cła i Akcyzy, or any person authorised by either of them to institute crimi-nal proceedings.

(iv)    A person specified in an order made by the Secretary of State for the pur-poses of this section, a person authorised by such a person to institute crim-inal proceedings (CLAS).

Information

(Magistrates’ Courts Act 1980, s 1)

.................................Magistrates’ Court (Code)

Date: ....................................

Accused: ....................................

Address: ....................................

Alleged offence: ....................................(short particulars and statute)

The information of: ....................................

Address: .................................... Telephone No.

who (upon oath) states that the accused committed the offence of which particulars are given above.

Taken (and sworn) before me

....................................Justice of the Peace

....................................(Justices’ Clerk)

SUMMONS

IN Barrow-in-Furness

PETTY SESSIONAL DIVISION OF YYY

To Helen Smith

the defendant

of 11 Princes Street

Date of Birth

Barrow-in-Furness being the last known or usual place of abode.

11.9.74

THE INFORMATION of Tom Jones Sgt 123 of Barrow-in-Furness Con-stabulary this day laid before me that you the Defendant on 11 August 2006 at Mary Road, Barrow-in-Furness, in the said County drove a Fiat car reg. no. AAA without due care and attention.

Contrary to s 3 Road Traffic Act 1988 Signed Tom Jones YOU THE DEFENDANT ARE THEREFORE HEREBY SUMMONED to appear on 11 October 2006 at 11:00 am before the Magistrates’ Court sitting at the Law Courts, High Street, YYY, to answer the said informa-tion.

Dated this 30 September 2001

Signed H. Pinter Justice of the Peace LEGAL AID: If you require details you should immediately communi-cate with the Clerk to the Justices at the address on the notice herewith.

Teacher

49. Nakaz aresztowania

(1)    A warrant issued by a 50. sędziego pokoju for the arrest of any person shall require the persons to whom it is directed, that is to say, the 51. posterunkowych of the police area in which the warrant is issued, or the civilian enforcement of-ficers for the area in which they are employed, or any persons named in that behalf in the warrant, to arrest the person against whom the warrant is issued.

(2)    The warrant shall name or otherwise describe the person for whose arrest it is issued, and shall contain a statement of the offence charged in the information or, as the case may be, the ground on which the warrant is issued (Criminal Procedure Rules 2005, r. 18.3). If the person arrested is to be released on bail, the warrant is described as ‘backed for bail’.

52.    Dokonanie aresztowania

A person is arrested by:

-    being informed by a police officer that he or she is under arrest; or

-    being physically 53. pojmany by a police officer, in which case he or she must be informed that he or she is under arrest as soon as practicable after the arrest [PACE 1984, s 28(1)]; or

-    a combination of words and conduct makes it clear that the officer will, if necessary, use force to prevent the person from leaving (CLAS).

An arrest will be lawful if the person arrested will be told that he or she is under arrest and on what grounds he / she has been arrested.

An arrested person must be taken to a police station or 54. zwolniony za kaucją as soon as practicable after the arrest.

55.    Zatrzymanie

Each designated police station must have at least one 56. funkcjonariusz ds. zatrzymań and it is to a ‘designated station’ that an arrested person should be taken. The main functions of a funkcjonariusza ds. zatrzymań include a duty to ensure that the treatment of all detained persons is in accordance with the require-ment of PACE. 1984.

57.    Ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej

A ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej must be administered before a suspect is questioned with a view to obtaining evidence which may be given in court. A ostrzeżenie must also be administered on arrest. The standard wording of this ostrzeżenia is as follows: ‘You do not have to say anything. But it may harm your defence if you do not mention when questioned something which you later rely on in court. Anything you say may be given in evidence.’ (WWELS)

Classification of offences

-    58. Występki or offences triable summarily, must be tried in the magistrates’ court;

-    59. Przestępstwa publiczno-skargowe - must be tried in the Crown court; all common law offences are triable only on indictment, i.e. by a judge and jury. They will not require committal proceedings and will be sent or transferred for trial.

-    Offences which are triable either way - may be tried in either the magistrates’ court or the Crown Court (CLAS). In respect of these offences, the court has to decide whether the case is suitable for summary trial, or should be sent to the Crown Court. It must be noted, however, that the defendant must agree to summary trial if the court considers that summary trial is appropriate.

Bail

60.    Zwolnienie za kaucją is the release of a person arrested on his / her giving security or accepting specified conditions (CLD). Such a person is subject to a pri-mary duty to attend the next court hearing in the case, which is known as the duty to surrender to custody.

The question of whether to release a defendant on bail or keep him or her in cus-tody arises whenever a case is remanded.

An 61. podanie o zwolnienie za kaucją will be considered in the light of the grounds of appeal or application for leave to appeal. Accordingly, it is usual for the podanie o zwolnienie za kaucją to be submitted to the Court or Judge to-gether with other applications and the transcript of the proceedings at the trial. This imposes some delay. Generally strong grounds of appeal or application for leave to appeal have to be shown before bail is granted. An podanie o zwolnienie za kaucją cannot stand alone; it must be supported by Notice of Application for leave to appeal or Notice of Appeal.

Bail may be granted whether unconditionally or subject to conditions. Where conditions are imposed, they may cover a wide variety of matters.

Bail with condition of surety (Criminal Procedure Rules 68.8)

If the court (or police, following an arrest or charge) considers it necessary to ensure that the defendant surrenders to custody, the defendant may be required to provide sureties to guarantee his or her surrender (Bail Act 1976, s 8).

A 62. poręczyciel is a person who agrees to ensure that the defendant attends court at the next hearing (CLAS).

(1 ) Where the court grants bail to the appellant, the recognizance of any surety required as a condition of bail may be entered into before the Registrar or, where the person who has been granted bail is in a prison or other 63. miejsce zatrzymania, before the governor or keeper of the prison or place as well as before the persons specified in section 8(4) of the Bail Act 1976[456].

(2 ) The recognizance of a surety shall be in the form set out in the Practice Direc-tion, there being an alternative form for use in relation to an appellant granted bail pending his retrial or on the issue of a writ of venire de novo.

64.    Poręczenie stawiennictwa w sądzie refers to formal undertaking to pay the Crown a specified sum if an accused fails to surrender to custody.

65.    Świadectwo zwolnienia za kaucją i jego warunki (Criminal Procedure Rules, r 68.8(5))

I certify that on XXX 66. apelant was granted bail by AAA subject to the condition(s) specified in Schedules I and II hereto and with a duty to surrender to custody on such day and at such time and place as may be notified to him by (the Registrar) (or the appropriate officer of the House of Lords) (or the appropriate officer of the Crown Court).

Signed

Registrar of Criminal Appeals

Dated

Recognizance of appellant’s surety

I,    BBB acknowledge that I owe to our Sovereign Lady The Queen the sum of ..... , payment thereof to be enforced against me by 67. właściwym postępowaniu sądowym if .....de-tained in .....fails to comply with the condition endorsed hereon.

Signed

Address

Taken before me the .....day of .....2006 , at .....

Signed

Office (1)

(Endorsement)

Condition

The condition of this recognizance is that if the said BBB appears before the 68. Wydział Karny of the Court of Appeal, unless the court otherwise orders, at each and every hear-ing of his appeal and at the final determination thereof, then this recognizance shall be void, but otherwise shall remain in full force.

(1 ) The recognizance may be taken by the Registrar of the Criminal Division of the Court of Appeal, a Justice of the Peace, the [justices’ chief executive for] a magistrates’ court or a member of a police force of or above the rank of inspector or in charge of a police station.

Witnesses

A witness who is competent is usually compellable. To put it differently, the wit-ness can be required to attend the court to testify, on pain of being punished for 69. obrazę sądu. The 70. stawiennictwo of a witness at the Crown Court is compelled by the issue of a witness order or witness summons.

71.    Nakaz stawiennictwa świadka

R. v ................................(Appellant)

To ................................of ................................

On the application of the appellant/prosecutor the Criminal Division of the Court of Appeal has ordered you to attend for examination as a witness upon the appeal of the appellant:

You are therefore hereby ordered to attend before [the said court] on the

........................... day of ............................, 19 , at the hour of .............................

in the ................................ noon to 72. zeznawać and to produce the following

document[s] or thing[s]:

Dated the ................................day of ................................, 2006.

Signed

Before a witness testifies, he or she must 73. złożyć przysięgę which is usually administered by the clerk to the court. The usual wording of oath is as follows: ‘I swear by Almighty God that the evidence I shall give shall be the truth, the whole truth and nothing but the truth.’

Any person who objects to being sworn is permitted to ‘make his/her solemn 74. zapewnienie’ instead of taking the oath. An affirmation is not unsworn testi-mony; it is equivalent to an oath and a false statement on affirmation is considered 75. krzywoprzysięstwo.

76.    Przedstawienie dokumentów

The Criminal Procedure and Investigation Act 1996 (CPIA) provides for duties of disclosure. Under s 3 of CPIA, there is a duty on the prosecution to make a primary disclosure of unused material which, in the prosecutor’s opinion, might undermine the prosecution’s case. The defence must set out the general nature of the accused’s defence.

77.    Oficer śledczy

The oficer śledczy is under a duty to retain material obtained in a criminal inves-tigation which may be relevant to that investigation. Paragraph 5.4. of the Code of Practice issued under s 23 of the Criminal Procedure and Investigation Act 1996 provides a list of the material that should be retained:

-    Crime reports.

-    Custody report.

-    Records derived from tapes of telephone messages.

-    Final versions of witness statements.

-    Interview records.

-    Communications between police and experts and reports of work carried out by experts.

-    Any material casting doubt on the 78. wiarygodność of a confession.

-    Any material casting doubt on the reliability of a witness.

79.    Rozprawa w trybie uproszczonym

Rozprawa w trybie uproszczonym refers to the trial of petty offences and other offences triable summarily by magistrates (Magistrates’ Courts Act 1980, ss 9-15). Summary procedure is commenced by process.

Order of evidence and speeches in summary trial

(1)    On the summary trial of an information, where the accused does not 80. przyz-naje się do winy, the prosecutor shall call the evidence for the prosecution, and before doing so may address the court.

(2)    At the conclusion of the evidence for the prosecution, the accused may address the court, whether or not he afterwards calls evidence. The defence may make a submission of 81. wniosek o oddalenie sprawy which may be upheld when there has been no evidence to prove an essential element in the alleged offence or when the evidence adduced by the prosecution has been so discredited as a result of cross-examination or so manifestly unreliable that no reasonable court could convict on it (CLAS).

If no submission of no case to answer is made, or is made but fails, the defence may present its case. The defendant should give evidence before any other wit-nesses he intends to call (PACE 1984, s 79).

(3)    At the conclusion of the evidence, if any, for the defence, the prosecutor may call evidence to 82. wzruszyć that evidence.

(4)    At the conclusion of the evidence for the defence and the evidence, if any, in rebuttal, the accused may address the court if he has not already done so. The prosecution does not have the right to a closing speech.

(5)    Either party may, with the 83. zgodą of the court, address the court a second time, but where the court grants leave to one party it shall not refuse leave to the other.

(6)    Where both parties address the court twice the prosecutor shall address the court for the second time before the accused does so. (Criminal Procedure Rules 37.1.)

Decision and sentence in summary trial

When the case for the defence is closed, the court must consider whether to 84. uznać za winnego the defendant or dismiss the information. Lay magistrates usually 85. udają się na naradę to consider their verdict, and no one must retire with them. They decide by a 86. większością głosów and the chairman has no 87. głosu decydującego. Therefore, if magistrates are equally divided, a new trial is ordered. If magistrates decide to convict, they will then enquire whether the accused has any previous convictions or breaches of court orders. Magistrates’ courts have the power to re-open a case to 88. skorygować błąd in any order they have made within 14 days regardless of whether the defendant pleaded guilty or not guilty.

Trial on indictment in the Crown Court

89. Akt oskarżenia publicznego is a written or printed formal accusation of a crime. Its form is determined by provisions of Indictments Act 1915 and Indictment Rules 1971. Indictment consists of three parts: the commencement; the statement of offence(s); and the particulars (CLD). The alleged offences are set out separately in what are called counts and each 90. zarzut must contain ‘a statement of the specific offence or offences with which the accused person is charged, together with such particulars as may be necessary for giving reasonable information as to the nature of the charge’ (the Indictments Act 1915, s 3(1)). An indictment is usu-ally drafted by the prosecution. It is then delivered to the Crown Court where it is signed by an officer of the Crown Court. Until it is signed, the document is called a 91. projekt aktu oskarżenia.

INDICTMENT

No. XXXX

The Crown Court at AAA

The Queen - v - John Smith

JOHN SMITH

IS Charged as follows:

COUNT 1 STATEMENT OF OFFENCE

Wounding or Causing Grievous Bodily Harm with Intent contrary to s 18 of the Offences Against the Person Act 1861.

PARTICULARS OF OFFENCE

John Smith on the 1 March 2006 wounded Tim Black with intent to cause grievous bodily harm.

Signed XXX Officer of the Court

Defendants reach the Crown Court for trial on indictment by a jury either by - being sent for trial by the magistrates where the offence is triable only on indict-ment e.g. murder; or

- being committed for trial by the magistrates where the offence is triable either way.

92.    Przesłuchanie wstępne

Przesłuchanie wstępne (PH) is not required in every case sent for trial and should be ordered by the magistrates’ court or by the Crown Court only where such a hearing is considered necessary. The magistrates’ court must order a plea and case management hearing. Under s 40 of the Criminal Procedure and Investigation Act 1996, the court may make rulings as to any question as to the admissibility of evidence, and any other question of law relating to the case concerned.

93.    Przesłuchanie przygotowawcze

Under the Criminal Procedure and Investigation Act 1996, s 29, a Crown Court judge may order a przesłuchanie przygotowawcze to take place if the case ap-pears to be complex, or serious, or lengthy.

94.    Postępowanie rozpoznawcze

Postępowanie rozpoznawcze refer to preliminary hearing in a magistrates’ court before a case is sent to be tried before a jury in the Crown Court. They involve the oral presentation of evidence and their function is to ensure that ‘no one shall stand his trial unless a prima facie case has been made out’ (CLD).

95.    Postawienie w stan oskarżenia

Postawienie w stan oskarżenia is the formal process of putting charges to the defendant in the Crown Court which consists of three parts: (1) calling him/her to the bar by name, (2) putting the charges to him/her by reading from the indictment and (3) asking him/her whether he/she pleads guilty or not guilty. Unless the de-fendant is mute, insane or refuses to plead, he/she must plead personally to the arraignment (CLD). The proceedings will include the following:

Clerk of the Court: ‘Are you John Smith?’

Smith: ‘Yes.’

Clerk of the Court: ‘John Smith, you are charged in an indictment containing one count of wounding or causing grievous bodily harm contrary to s 18 the Offences Against the Person Act 1861. The particulars of the offence are that on 1 March 2006 you wounded Tim Black with intent to cause grievous bodily harm. John Smith, to this indictment do you plead guilty or not guilty?’

96.    Postępowanie w przypadku przyznania się do winy

If the defendant pleads guilty to all the counts on the indictment, the prosecution will summarise the facts of the offence(s) and tell the court about the defendant’s antecedents.

If the defendant pleads guilty to some counts on the indictment but not to others, this is called plea bargaining. In other words, plea bargaining refers to negotiations between the prosecution and defence lawyers over the outcome of a case.

97.    Postępowanie w przypadku nieprzyznania się do winy

If the defendant pleads not guilty to some or all of the counts on the indictment, the next stage is to 98. powołać ławę przysięgłych. The Juries Act confers on the Lord Chancellor general responsibility for the summoning of jurors.

Empanelling the jury and jury service

A person is qualified for jury service if:

- he / she is at least 18 years old, and under 70 years old, on the day that he / she starts his / her jury service; and

- he / she is registered as a parliamentary or local government elector; and

-    he / she has lived in the United Kingdom, or the Channel Islands or the Isle of Man for any period of at least 5 years since he / she was 13 years old.

Jury service usually lasts for up to two weeks.

A number of potential jurors come into the courtroom. The clerk reads out the names of 12 of them, chosen randomly from the list of those present. The clerk should explain to the defendant that the list of names to be called out will form the jury which will try him / her but that he / she has the right to challenge jurors before they are sworn in (CLAS). The selected jurors will take their places in the jury box. Before they are sworn they can be challenged either by the defendant or the prosecution.

There are two types of challenge:

-    Stand by - is confined to the prosecution and the prosecuting counsel does not have to give any reasons for the challenge.

-    Challenge for cause - is the only one open to the defence. Unlike in the United States, no questions may be asked of a potential juror unless the challenging party has already established a prima facie case that the person is likely to be biased.

A jury always starts off with 12 jurors. If more than three jurors can no longer serve the trial has to be abandoned and a fresh one will take place later. Once the jury has been empanelled, the trial begins with the clerk 99. odczytującym the indictment and telling the jury that the defendant has pleaded not guilty (CLAS). Then counsel for the prosecution makes an opening speech to give the jury an 100. zarys of the prosecution case. At the conclusion of the speech, pros-ecuting counsel calls the evidence. Each witness called by the prosecution is ex-amined in chief by counsel for the prosecution and may identify items of real evidence which then become 101. dowodami rzeczowymi in the case. Each wit-ness is subject to cross-examination by the defence. The cross-examination is followed by re-examination by the prosecution. When the prosecution has called all its witnesses, the defence may make a submission of no case to answer (col-loquially called ‘a half-time submission’), which is made in the absence of the jury.

If the defendant gives evidence, then he / she must be called as the first defence witness. If the defendant wishes to 102. przedstawić dowód in support of an alibi, he or she must give particulars of that alibi to the prosecution (CPIA 1996, s 5).

103. Ciężar dowodu

The burden of proof in a criminal case is on the prosecution since an accused person has the right not to self-incriminate.

At the close of the defence case the prosecution may make a closing speech. However, the prosecution is not allowed to make one if the defendant is 104. bez adwokata and has called no witnesses as to the facts of the case apart from his / her own testimony. The defence always has the right to make a closing speech. After the prosecution and defence counsel have made their closing speeches, the judge sums the case up to the jury. The purpose of the 105. podsumowania is to instruct the jury as to the burden and standard of proof, the role of judge and jury, and to give directions on points of law where need be. Then the jurors go off to the retiring room to consider their verdict. They are put in charge of jury bailiffs who must take an oath not to allow any person to speak to the jury. If the jury cannot reach a verdict, the jury will be discharged. This does not count as acquit-tal and there may be a 106. ponowny proces.

Test III. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

abbreviated indictment, accede to, admissibility, an information, Appeals, Appellate Pro-ceedings, Arraignment, Arrest & interrogation, arrest warrant, Bail, charges are dis-missed, commencement of the hearing, committed a crime, defendant, deliberations, enter a plea, Grand jury, indictment, inquiry, interlocutory appeals, investigation, judicial examination, Law enforcement agencies, line-ups, main hearing, oral closing arguments, Penal order proceedings, police surveillance, Polish Code of Criminal Procedure, Pre-liminary Hearing, president of a district court, Pretrial detention, Pretrial Proceedings, private accuser, Proceedings at the First-Instance Court, proceedings in cases brought by private accusation, public prosecutor, reciprocal charge, rendering of judgment, reo-pen, search warrant, self-incrimination, set a trial date, Special Proceedings, statement of reasons, Summary proceedings, Trial tried under summary procedure, trier of fact, victim

CRIMINAL PROCEDURĘ - THE USA

Stages of Criminal Procedure

A standard of all arrests is that the arresting officer had probable cause to believe the suspect had 1. popełnił przestępstwo (ITL).

If a court decides that there is probable cause to suspect that evidence of a crime exists in or on a private property, it will issue a 2. nakaz przeszukania which will specify the objective, location and scope of the search.

If the police can demonstrate to the court that there is enough criminal evidence to support a conviction, the court will issue an 3. nakaz aresztowania.

4.    Wielka ława przysięgłych is a group of twenty or more citizens, who for some six months hear evidence of criminal activity in various cases presented by the prosecution. Their duty is to determine whether there is enough evidence to pros-ecute someone for a crime. If the grand jury finds that sufficient evidence exists to formally charge a person with a crime, it will issue an 5. akt oskarżenia which includes the official presentation of charges of a serious crime. However, lesser crimes and offences may be prosecuted on the basis of 6. doniesienia o popełnieniu przestępstwa.

7.    Aresztowanie i przesłuchanie

Persons who are initially arrested must be advised of their basic rights. Miranda warning is the statement made by a police officer to an arrestee, advising that person of his or her rights, and in particular of the constitutional privilege against 8. zeznawania na swój temat (EALL). 9. Organy ochrony porządku publicznego usually require all arrestees to sign a statement indicating that they have been notified of and understand their rights.

After an arrest, the law enforcement officers and prosecutors may question (inter-rogate) the accused about the crime with which he / she is charged. There may be also conducted identification proceedings (e.g. 10. okazanie podejrzanego) -where the victim is asked to identify the alleged criminal from a group of people).

11.    Przesłuchanie wstępne and 12. Odczytanie aktu oskarżenia

After arrest, a przesłuchanie wstępne is scheduled, at which the judge must de-cide whether sufficient admissible evidence exists to warrant further prosecution. The prosecutor is supposed to introduce evidence of the defendant’s guilt. The defendant is not allowed to introduce evidence of defence but may challenge the 13. dopuszczalność of the prosecutor’s evidence.

If the court finds that insufficient evidence exists to prosecute, the case will be dismissed and all charges will be dropped. Otherwise, the court will arrange an arraignment and schedule the case for trial.

Odczytanie aktu oskarżenia follows immediately the przesłuchanie wstępne. The difference between USA and UK procedure is significant in this respect. In the USA, an arraignment takes place at the same time the judge makes decision about custody release, while in the UK arraignment occurs later, after the accused is committed for trial (EALL). During arraignment, the defendant is brought be-fore the court to hear the charges and to 14. oświadczyć, czy się przyznaje do winy. If the plea is guilty, the defendant is making an admission of responsibility for the crime committed; the procedure moves directly to sentencing. If the plea is not guilty, the court will 15. ustali termin rozprawy. The third type of pleas is known as nolo contendere (also termed ‘no contest’), which means that the defend-ant will not admit guilt but will not dispute the claims of the prosecutor either. As a result of nolo contendere plea, no trial is required for a finding of guilt. This plea cannot be used against the defendant in a later civil trial.

16.    Rozprawa sądowa

At trial, the 17. weryfikator prawdziwości faktów - usu. the jury - will deter-mine the guilt or innocence of the defendant based on the evidence of the prosecu-tion. Guilt must be established beyond a reasonable doubt.

If the burden of proof is not met, the 18. zarzuty oddala się and the defendant is released from further proceedings.

If the weryfikator prawdziwości faktów determines that the prosecution has met its burden of proof, a conviction will result. After conviction, the court may sen-tence the defendant immediately or may schedule sentencing for a later date.

If the defendant decides to appeal, it is up to the court to determine whether the defendant will be released during the appeal (ITL).

CRIMINAL PROCEDURĘ - POLAND

Under the 19. Kodeks postępowania karnego, parties to criminal proceedings include the 20. prokurator, the 21. oskarżyciel prywatny (in cases prosecuted by private accusation), the 22. pokrzywdzony and the 23. oskarżony.

The defendant is a person against whom an indictment has been filed or with re-spect to whom the prosecutor has conditionally quashed the proceedings (ITPL). A suspect is a person against whom pretrial proceedings have been instituted; they usually enjoy the same rights as defendants.

The police are authorised to arrest a suspect if there are reasonable grounds to believe that he or she has committed a crime. The arrested person must be im-mediately advised of his or her rights and the grounds for the arrest. Upon request, the arrested person must be given the opportunity to contact an attorney. 24. Zatrzymanie may only be applied on the basis of a court order which is issued during pretrial proceedings. The total length of pretrial detention must not exceed 12 months, unless in extraordinary situations the appropriate appellate court ex-tends pretrial detention (ITPL).

25.    Kaucja

Kaucja may be deposited either by the defendant or another person. The type and amount of bail will be set by the court.

The defendant may be placed under 26. dozór policyjny. In such a case the de-fendant will be required to report periodically or may be forbidden to leave his / her place of residence.

27.    Postępowanie przygotowawcze

The prosecutor supervises postępowanie przygotowawcze conducted by the police. The proceedings may be commenced by issuing an order setting out the definitional elements of the crime. They may be conducted either as an 28. śledztwo or an 29. dochodzenie in summary cases.

An śledztwo may be instituted either by the police or the public prosecutor. In some cases it may be conducted by the Internal Security Agency or the Border Guard. Dochodzenie may be conducted by the police or other authorised bodies.

Postępowanie przygotowawcze are concluded where an indictment has been brought or the prosecutor has quashed the proceedings because of the failure to establish sufficient grounds to justify an indictment. However, the prosecutor may 30. wznowić the postępowanie przygotowawcze at any time so long as such proceedings would not be conducted against a suspect in the previous proceedings (ITPL).

31.    Postępowanie przed sądem pierwszej instancji

The most important stage of the postępowanie przed sądem pierwszej instancji is the 32. rozprawa główna. Court hearings are conducted orally. Evidence in support of the charge is generally presented before evidence favouring the defence. The first-instance hearing consists of the stages:

A 33. rozpoczęcie rozprawy - includes formalities which must be complied with for the hearing to be held;

B the 34. przewód sądowy - starts with the reading of the indictment by the prosecutor, followed by the hearing of the defendant, then the court proceeds with the taking of evidence (hearing of witnesses and experts, reading aloud of various documents, etc.);

C the 35. przemówienia stron by the parties;

D the 36. wyrokowanie - includes 37. narada, voting, preparing and signing the judgment and announcing it publicly together with a 38. uzasadnieniem for the judgment. The types of judgment are conviction or acquittal or conditional or unconditional quashing of proceedings.

39.    Postępowanie odwoławcze

40.    Apelacja may be lodged against all judgments of first-instance courts, where-as 41. zażalenie may be filed against certain orders and rulings that preclude rendering a judgment.

42.    Postępowanie szczególne

The Polish Code of Criminal Procedure distinguishes three types of postępowania szczególnego: summary proceedings, penal order proceedings and proceedings in cases brought by a private accusation (ITPL).

43.    Postępowanie uproszczone are applicable where the pretrial proceedings were conducted in the form of an inquiry or where the proceedings were com-pleted as an investigation because of the three-month deadline for completing the inquiry was not met. A case 44. rozpoznawana w trybie uproszczonym is usu-ally heard by a single judge, unless otherwise decided by the 45. prezesa sądu rejonowego.

46.    Postępowanie nakazowe are conducted where the defendant is charged with minor misdemeanours. In this instance, the penalties to be imposed are the limita-tion of liberty or a fine of not more than 100 day fines or PLN 200,000.

Where 47. postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego are initiated, an 48. skrócony akt oskarżenia is filed by the victim who then acts as a private prosecutor. The trial has to be preceded by a conciliatory session. It must be noted that the defendant may also file a 49. oskarżenie wzajemne against the initial private accuser which will be considered by the court in the same proceed-ings. Sometimes the public prosecutor also may commence proceedings that may be initiated by a private accusation or 50. przyłączyć się do them.

Test IV. Choose the word or phrase which best completes each sentence.

1....law is the law enacted by Parliament (ELAL).

a)    Case

b)    Statute

c)    Ecclesiastical

2.    The court in which a case is first heard is called the court of ... (ELAL).

a)    last resort

b)    appeal

c)    first instance

3.    The system of courts within a nation, state, or other governmental unit is known as ... The term may also refer to the branch of government responsible for inter-preting the laws and administering justice.

a)    judiciary

b)    judicature

c)    jurat

4.    A ... typically says: ‘Subscribed and sworn to before me this ... day of [month], [year],’ and the officer (usually a notary public) certifies three things: 1. that the person signing the document did so in the officer’s presence, 2. that the signer appeared before the officer on the date indicated, and 3. that the officer adminis-tered an oath or affirmation to the signer, who swore to or affirmed the contents of the document (BLD).

a)    jurat

b)    judicature

c)    jactitation

5.    The administration of justice through duly constituted courts is referred to as ... (BLD).

a)    judicature

b)    junction

c)    jurisdiction

6.    The term ... is used in several senses. In a general sense it refers to the power of a court to hear and decide a case or make a certain order. The term may also mean the territorial scope within which political or judicial authority may be ex-ercised. Finally, it may denote a government’s general power to exercise author-ity over all persons and things within its territory.

a)    ‘judicature’

b)    ‘jurisdiction’

c)    ‘purview’

7.    The term ... refers both to the science of law (i.e. the general theory or philoso-phy of law, the legal system, and the nature of legal rights and obligations), and the body of laws.

a)    ‘jurisprudence’

b)    ‘jurisdiction’

c)    ‘purview’

8.    A person who has thorough knowledge of the law (e.g. a professor of law, a judge, a legal scholar, a legal expert) is known as either a legist or a ....

a)    juristic person

b)    juror

c)    jurist

9.    An entity, such as a corporation, that is recognised as having legal personality is known as a .... It may also be referred to as a fictitious person, artificial person, juridical person, legal person, or moral person.

a)    natural person

b)    juristic person

c)    juror

10.    The term ... implies conformity with laws, statutes, canons, precepts, princi-ples, rules, etc., intended to regulate the conduct of those coming within their particular field of action. We may speak of ... debts, a ... claim, a ... marriage, a ... protest etc. Although ... and ‘legal’ are often used interchangeably, ... more near-ly suggests the concept of being in accord with the spirit or substance of law or that the law has moral or religious force, whereas ‘‘legal’’ conveys the idea of compliance with the form of law (BLDAT). Moreover, the adjective ‘legal’ is restricted chiefly to statute laws as they apply at certain times and places or under prescribed conditions. For instance, divorce is ... but subject to various legal re-quirements before taking final effect (CMG).

a)    ‘licit’

b)    ‘lawful’

c)    ‘legalised’

11.    The judgment of a court stating the punishment to be imposed on a defendant who has pleaded guilty to a crime or been found guilty by the jury is termed .... It must be pronounced in open court by the presiding judge and is almost always pronounced in the presence of the accused (DL).

a)    sentence

b)    conviction

c)    ruling

12.    An adjudication that a person is guilty of a crime, either by a judge or jury based on a plea of guilty is termed ... (BLDAT). The term ... may also refer to the very act or process of judicially finding someone guilty of a crime or the state of having been proved guilty (BLD).

a)    conviction

b)    sentence

c)    ruling

13.    The final judgment or decision of a court or tribunal, usually made after trial of the case is called a(n) .... The term ... may also refer to the legal process of resolving a dispute.

a)    sentence

b)    ruling

c)    adjudication

14.    The term ... means a jury’s finding on the matters referred to it in a criminal or civil trial. The jury is asked to give its decision to the court separately for each of the questions of fact it was asked to consider. The reply is usually given by the foreman. The term ... refers also to the decision reached by a coroner’s court. a) ‘award’

b)    ‘verdict’

c)    ‘sentence’

15.    The final decision of a court or an administrative agency in a case is known as a(n) .... The term ... may also refer to a determination made by a judge or a hearing officer during the course of a trial or hearing (e.g. ‘objection sustained’). a) ruling

b)    sentence

c)    adjudication

16.    In court procedure, the postponement or suspension of the hearing of a case until a future date is called ... (DL). The term may refer to the suspension of a business by legislature or administrative agency as well.

a)    adjudication

b)    adjournment

c)    alienation

17.    In general, ... trials determine the rights of individuals or juristic persons who disagree on some issue of private law (i.e. the law of property and of trusts, fam-ily law, the law of contract, mercantile law, and the law of torts) (LTE). a) criminal b) civil c) penal

18.    The term ... means an unusual, extraordinary, unpreventable event caused by the forces of nature (such as storms, earthquakes, floods, tornadoes, hurricanes, etc.) so exceptionally severe that no one could be expected to anticipate or guard against it. The definition has been broadened to include all natural phenomena that are exceptional, inevitable and irresistible.... is also termed act of nature, act of providence, irresistible superhuman force, vis divina. A person cannot be held liable for a(n) ....

a)    ‘accident’

b)    ‘act of God’

c)    ‘force majeur’

19.    The term ... refers to an event or effect that can be neither anticipated, resisted, nor prevented. The term includes both acts of nature and acts of people (e.g. riots, strikes and wars) and is particularly used in commercial contracts to describe events that are completely outside the parties’ control.

a)    ‘force majeure’

b)    ‘act of God’

c)    ‘accident’

20.    A ... is a person empowered by the law to care for another who, by virtue of age or lack of mental capacity, is legally unable to care for himself (BLDAT). A person may be the ... of a minor by parental right, parental appointment or by appointment of the court.

a)    guardian

b)    ward

c)    charge

21.    In Roman law, a person who manages the affairs of another is termed .... In Civil law, the term refers to a guardian who manages the estate of a minor, an absent person, or an incapacitated person.

a)    ‘curator’

b)    ‘guard’

c)    ‘patron’

22.    A person or group that supports and gives money to a person, a group of peo-ple, or some worthy purpose is known as a ....

a)    ‘curator’

b)    ‘patron’

c)    ‘tutor’

23.    A ... is a person who has not reached legal age. See Family Law Reform Act 1969.

a)    minor

b)    lesser

c)    major

24.    The term ... means the age at which a person may legally engage in conduct in which s/he could not previously engage because he / she was a minor.

a)    ‘age of consent’

b)    ‘age of majority’

c)    ‘age of reason’

25.    The term ... means the age, usually defined by statute as 16 years, at which a person is legally capable of agreeing to marriage (without parental consent) or to sexual intercourse (BLD).

a)    ‘age of consent’

b)    ‘maturity’

c)    ‘age of majority’

26.    The term ... means a human being, as distinguished from an artificial person created by law, such as a corporation.

a)    ‘legal person’

b)    ‘natural person’

c)    ‘legal personality’

27.    The term ‘legal ...’ refers to the legal status of one regarded by the law as a person; the legal conception by which the law regards a human being or an ar-tificial entity as a person (BLD).

a)    personhood

b)    personality

c)    personalty

28.    The term ... refers to personal property as distinguished from real property. It can be either pure (unconnected with land) or mixed (connected with land).

a)    ‘personalty’

b)    ‘real estate’

c)    ‘personhood’

29.    A person who has attained full age is ....

a)    infant

b)    senile

c)    adult

30.    Unlike a corporation, a(n) ... has no legal existence independent of its mem-bers and the law regards it as a group of individuals who all share the legal re-sponsibility.

a)    unincorporated association

b)    body corporate

c)    registered partnership

31.    A ... is a person placed under a guardianship because he / she is unable to manage his / her own affairs, for example, a minor under the protection or tutelage of a guardian.

a)    curator

b)    conservator

c)    ward

32.    For legal purposes, a(n) ... is an independent person who has the capacity to contract and be sued independently and separately from any other person.

a)    legal entity

b)    charge

c)    incompetent person

33.    A ... is a person, other than a minor, who is temporarily or permanently im-paired by mental illness, mental deficiency, physical illness or disability, or alco-hol or drug use to the extent that the person lacks sufficient understanding to make or communicate responsible personal decisions or to enter into contracts (BLD). a) legally incapacitated person

b)    charge

c)    ward

34.    The term ... refers to the right to use another person’s property and to benefit therefrom without diminishing value.

a)    ‘usufruct’

b)    ‘appurtenance’

c)    ‘deed’

35.    At common law, any document that is signed, sealed, and delivered and that conveys some interest in property is called ... (BLD). Under the Law of Property Act 1989, a(n) ... must be signed by the party or parties bound by it, and attested by two witnesses. A(n) ... takes effect on delivery, i.e. handing it to the other party. a) deed

b)    appurtenance

c)    emblement

36.    In Roman and civil law, the term ... refers to the acquisition of ownership by long possession begun in good faith.

a)    ‘prescription’

b)    ‘usucaption’

c)    ‘usufruct’

37.    The term ... means the permanent residence of a person; a place to which, even if he / she were temporary absent, they intend to return.

a)    ‘domicile’

b)    ‘stay’

c)    ‘billet’

38.... is a deposit paid by a prospective buyer to show a good-faith intention to complete the transaction, and ordinarily forfeited if the buyer defaults (BLD).

a)    Good money

b)    Eager money

c)    Earnest money

39.    A gift by will, especially of personal property and often of money is known as ... (BLD).

a)    legacy

b)    legitim

c)    legitimate

40.    The deletion of words in a will is termed ... (DL).

a)    obliteration

b)    obstruction

c)    objection

41.... is the right exercised by a dominant tenement over a servient tenement, either adjoining or neighbouring (BLD).

a)    Service

b)    Setoff

c)    Servitude

42.    The term ... refers to any movable or intangible thing that is subject to owner-ship and not classified as real property (BLD).

a)    ‘abandoned property’

b)    ‘real estate’

c)    ‘personal property’

43.    A person’s legal right (of ownership, possession, and custody) to control and dispose of property is termed ....

a)    ‘title’

b)    ‘label’

c)    ‘authority’

44.    The sharing of ownership of matrimonial property, such as the home and furniture, as an automatic consequence of marriage is called ... (DL).

a)    ‘community service’

b)    ‘community property’

c)    ‘communal establishment’

45.    A person who solicits customers for a prostitute in return for a share of the prostitute’s earnings is called a ... (BLD).

a)    solicitor

b)    pimp

c)    profiteer

46.    The term ... refers to the administration of an oath to a person who is taking office or testifying in a legal proceeding (BLD).

a)    ‘swearing-in’

b)    ‘call-in’

c)    ‘tenure’

47....is the unlawful killing of someone without malice aforethought (BLD).

a)    Manslaughter

b)    Homicide

c)    Misdemeanour

48 . A ... is a contract in which the contractor agrees to produce a building that will be fully ready for occupancy when the contractor finishes work (BLDAT).

a)    turnkey contract

b)    turkey contract

c)    turkey cock contract

49.... include(s) all physical things which are attached to or are inherent in the ground such as buildings, trees and minerals (Law of Property Act 1925).

a)    Corporeal heresy

b)    Corporeal hereditary

c)    Corporeal hereditaments

50.    The term ... refers to property that a spouse owned before a marriage or ac-quired during marriage by inheritance or by gift from a third party (BLD).

a)    ‘separate property’

b)    ‘community property’

c)    ‘marital property’

51.    In England or Northern Ireland, a ... is a lawyer who is admitted to try cases in court.

a)    solicitor

b)    barrister

c)    bartender

52.    A person born out of wedlock is also known as a ....

a)    legitimate child

b)    bastard

c)    briber

53.    A(n)... is a majority of all those who are entitled to vote in a particular election, whether or not they actually cast ballots (BLD).

a)    absolute majority

b)    simple majority

c)    usual majority

54.    A ... is also termed ‘ordinary majority’.

a)    simple majority

b)    usual majority

c)    normal majority

55.    A person to whom another person owes money is called a ....

a)    debtor

b)    creditor

c)    grantor

56.    A person who owes another person money is called a ....

a)    debtor

b)    creditor

c)    debtee

57.    A(n)... is a person who flees from creditors to avoid having to pay a debt.

a)    absconding debtor

b)    leaving creditor

c)    vanishing debtor

58.    An ..., otherwise termed ‘summary’, is a concise statement of a legal document. a) abstract

b)    extract

c)    output

59.    The granting of freedom to a slave is called ....

a)    obliteration

b)    manumission

c)    asseveration

60.    A person who aids, encourages, or assists in the commission of a crime is known as an ....

a)    abider

b)    abettor

c)    abode

61.    A father’s public recognition of a child as his own is known as an acknowl-edgement of ... (BLD).

a)    patricide

b)    maternity

c)    paternity

62.    The man alleged to be the father of an illegitimate child is referred to as ... (BLDAT).

a)    putative father

b)    legal guardian

c)    punitive father

63.    A person who lends money, usually at a high interest rate, in exchange for personal property that is deposited as security by the borrower is known as a ... (BLD).

a)    lessee

b)    pensioner

c)    pawnbroker

64.    A(n) ... is an ornamental form of weapon used as an emblem of dignity of an office, as in Parliament and the U.S. House of Representatives (BLD).

a)    mace

b)    onus

c)    squatter

65.    The legislative division of a region, especially a municipality, into separate districts with different regulations within the districts for land use, building size etc. is known as ...

a)    zoning

b)    recusation

c)    allocution

66.    An aider or abettor may be known as a(n) ....

a)    contributory

b)    inciter

c)    co-obligor

67.    A(n) ... is a person who is in any way involved with another in the commission of a crime, whether as a principal in the first or second degree or as an accessory. A(n) ... may also mean any person who knowingly, voluntarily, and intentionally unites with the principal offender in committing a crime (BLD).

a)    covenantor

b)    accomplice

c)    devisor

68.    The term ... refers to a court-ordered allowance that one spouse pays to the other for maintenance and support while they are separated, while they are in-volved in a matrimonial lawsuit, or after they are divorced (BLD).

a)    ‘alimony’

b)    ‘property settlement’

c)    ‘remuneration’

69.    An ... is the act of brining an accused before a court to hear and to answer criminal charges. The clerk of the court reads the ... to the accused and asks him / her whether he / she pleads guilty or not guilty to the counts contained therein.

a)    arraignment

b)    appearance

c)    assessment

70.    An ... is a court order commanding or preventing an action. It is preventive in nature and designed to protect a plaintiff from irreparable injury to his / her prop-erty or property rights (BLDAT).

a)    injunction

b)    inquest

c)    inquiry

71.    A defendant has the right to employ a legal adviser for his / her defence, and if he / she cannot afford to pay he / she may be granted ... wholly or partly at the public expense.

a)    legal easement

b)    legal successor

c)    legal aid

72.    Most countries have mutually limited the right to ... by signing extradition treaties.

a)    asylum

b)    assignment

c)    attachment

73.    A ... is an accused person’s formal response of ‘guilty,’ ‘not guilty,’ or ‘no contest’ to a criminal charge (BLD).

a)    poll

b)    pledge

c)    plea

74.    Determination of the rate or amount of a tax or damages is called ....

a)    arraignment

b)    assessment

c)    asseveration

75.    A ... is a criminal charge for which a defendant may be released from custody after providing proper security (BLD).

a)    bailable offence

b)    capital offence

c)    cognate offence

76.    The term ... means income or goods derived or produced from property with-out a diminution of the property’s inherent value (BLD).

a)    ‘vegetables’

b)    ‘fruits’

c)    ‘grains’

77.    A ... is a founder or organiser of a corporation or business venture.

a)    pimp

b)    promoter

c)    pander

78.    A ... is a lien by which the possessor of goods has the right to retain specific goods until a debt incurred in connection with those goods has been paid (BLD). a) unique lien

b)    particular lien

c)    mechanic’s lien

79.... is a document by which one is discharged from a debt or other obligation (BLD).

a)    Acquisition

b)    Appurtenance

c)    Acquittance

80.    A ... is a statutory lien that secures payment for labour or materials supplied in improving, repairing, or maintaining real or personal property, such as a build-ing, an automobile, etc. (BLD).

a)    mechanic’s lien

b)    particular lien

c)    tax lien

81.... may mean a turning out (i.e. the eviction) or the removal of a person from office.

a)    Amotion

b)    Annuity

c)    Annulment

82....refer to legal treaties written by famous jurists (LE).

a)    Books of authority

b)    Books of power

c)    Books of entitlement

83.    A right to receive fixed periodic payments, either for life or for a stated period of time may be referred to as ... (BLDAT).

a)    appurtenance

b)    annuity

c)    accrual

84.    The person to whom the offer is made is called the ....

a)    offeror

b)    offeree

c)    offender

85.    Criminal ... is sometimes defined as the unlawful application of force to the person by another.

a)    battery

b)    mutiny

c)    probate

86.... are awarded in addition to actual damages when the defendant acted with recklessness, malice, or deceit, and are intended to deter blameworthy conduct. a) Punitive damages

b)    Punishable damages

c)    Nominal damages

87 . A ... is a day on which most institutions are open for business, usually a day on which banks and major stock exchanges are open, excluding Saturdays and Sundays (BLD).

a)    natural day

b)    calendar day

c)    business day

88.... are awarded where the claimant has been successful but has suffered very little damage (BLD).

a)    Nominal damages

b)    Punitive damages

c)    Punishable damages

89.    Under the Scottish law, the term ... means the right of any surviving lawful issue to share in the movable estate of the father (BLD).

a)    ‘legitim’

b)    ‘legitimate’

c)    ‘legacy’

90.    According to some jurists, the term ... means any evidence that is not given by eyewitness testimony.

a)    ‘conflicting evidence’

b)    ‘direct evidence’

c)    ‘circumstantial evidence’

91.    The term ... evidence means false or deceitful evidence that is unlawfully cre-ated, usually after the relevant event, in order to avoid liability or conviction. a) ‘conflicting evidence’

b)    ‘circumstantial evidence’

c)    ‘fabricated evidence’

92.    The term ... means interference with the orderly administration of law and justice, as by giving false information, or by harming or intimidating a witness (BLD).

a)    ‘objecting justice’

b)    ‘obstructing justice’

c)    ‘miscarriage of justice’

93.... denotes the act of frightening someone into doing something. It is a crime to have sexual intercourse with a woman if her agreement was obtained by ... (DL).

a)    Intimidation

b)    Adultery

c)    Adulteration

94.    A ... is a local judicial officer who presides over a court of limited jurisdiction, his authority being restricted in civil actions to cases in which the amount in dispute is very small and, in criminal cases, to prosecutions for minor offences. a) justice of the freedom

b)    justice of the peace

c)    Lord Chief Justice

95.    The term ... refers to a statement in a pleading of a fact that the party filing the pleading intends to prove (BLDAT).

a)    ‘allegation’

b)    ‘allocution’

c)    ‘allotment’

96.    A(n) ... refers, under English law, strictly to the deposit of goods or securities for repayment of a loan. (EPBG).

a)    pledge

b)    plea

c)    injunction

97.    The ... of an offer means that the offer has been withdrawn by the offeror.

a)    revocation

b)    prejudice

c)    procurement

98.    A party to a lawsuit is known as a ....

a)    litigant

b)    loafer

c)    libelant

99.    The legal term ... means financial compensation awarded by a Judge or jury in a civil action for the wrong suffered by the plaintiff.

a)    ‘damage’

b)    ‘injuries’

c)    ‘damages’

100.    The term ... means the person against whom the claim is brought in a civil action or charged with a criminal offence. In the case of a criminal offence, he / she is also called the prisoner or the accused.

a)    ‘plaintiff’

b)    ‘defendant’

c)    ‘claimant’

101.    A defendant in a tort case is also referred to as the .... The ..., otherwise termed ‘wrongdoer’, ‘trespasser’, may be either a natural person or a legal person. a) respondent b) codefendant c) tortfeasor

102.... of court may take various forms, such as failing to pay proper respect to the court or not carrying out a court order.... of court is punishable by imprison-ment of the offender or a fine.

a)    Disrespect

b)    Contempt

c)    Violation

103....is telling lies in court while under oath (ELT).

a)    Adjournment

b)    Injury

c)    Perjury

104.    A person who is designated to transact business for another is called a(n) ... a) councillor

b)    attorney-at-law

c)    attorney-in-fact

105.    A(n) ... is a legal professional within the English legal system. To become a(n) ... a person must serve a period of traineeship, pass the necessary examina-tions conducted by the Law Society, and be admitted by the Master of the Rolls. A(n) ... has four main areas of competence: conveyancing, probate, drafting company and commercial contracts and the preparation of litigation. Unless s/he has an advocacy certificate, his / her right to be heard in court is in general limited to the lower courts (ELT).

a)    agent

b)    barrister

c)    solicitor

106.    Barristers are self-employed but group together for administrative conve-nience in ... where they share the accommodation, secretariat and the services of the clerk (ELT).

a)    chambers

b)    rooms

c)    halls

107.    When representing a party in court, a barrister is referred to as ... (ELT).

a)    counsel

b)    council

c)    councillor

108.    A(n) ... is a legal professional in the USA with the right to practise law in the state for which he / she has been admitted to the bar (ELT).

a)    attorney-at-law

b)    attorney-in-fact

c)    barrister

109.    The term ... means a court order requiring a witness to appear before a court or other tribunal, subject to penalty for failing to comply. In England, this term is no longer used and has been replaced by the term ‘witness summons’.

a)    ‘subpoena’

b)    ‘adjudication’

c)    ‘directive’

110.    A person bringing an action used to be referred to as a ... until April 1999. The term ... has now disappeared from English legal terminology and has been replaced by the term ‘claimant’ (ELT). See the Civil Procedure Rules.

a)    respondent

b)    defendant

c)    plaintiff

111.    The term ... refers to the party against whom an appeal is taken to a higher court, that is the successful party in the lower court, also termed ‘appellee’ (BLDAT). It must be noted that the party against whom a motion or petition is filed is also called .... In other words, the term ... means a party called on to answer a petition or an appeal.

a)    ‘respondent’

b)    ‘petitioner’

c)    ‘co-respondent’

112.    The party bringing an appeal, seeking reversal of a lower court’s decision, is known as ....

a)    ‘co-respondent’

b)    ‘appellate’

c)    ‘appellant’

113.    If the defendant intends to defend, he / she should file a document with the court called a(n) ... (ELT).

a)    acknowledgement of service

b)    confirmation of service

c)    counterclaim

114.    Most proceedings in the High Court are now commenced by a claimant filing out a ... (ELT).

a)    complaint form

b)    claim form

c)    request form

115.    A search of a person conducted after that person’s clothes have been removed, the purpose usually being to find any contraband, is referred to as a ....

a)    child abuse

b)    search warrant

c)    strip search

116.    In a(n) ..., parties avoid going to trial by reaching an agreement on the claim (ELT).

a)    settlement

b)    composition

c)    arraignment

117.    The term ... refers to an agreement between a debtor and two or more credi-tors for the adjustment or discharge of an obligation for some lesser amount (BLD).

a)    ‘composition’

b)    ‘arraignment’

c)    ‘certification’

118.... terms are the terms that can be read into the contract, either by custom, statute or by the courts (ELT).

a)    Implied

b)    Express

c)    Expressive

119.    The term ... refers to a private or civil wrong, other than breach of contract, resulting from a breach of a legal duty, for which a remedy may be obtained, usu-ally in the form of damages (ELT, BLD). An action for such a wrong is called an ‘action in ...’. Of this class are actions of libel, assault, trespass, etc.

a)    ‘arrearage’

b)    ‘tort’

c)    ‘atonement’

120.    The term ... refers to release from the obligations under a contract. It may be by performance, agreement, breach or frustration (ELT).

a)    ‘disclaimer’

b)    ‘dismissal’

c)    ‘discharge’

121.    In employment law, the term ... means the termination of an employee’s contract of employment by the employer. The employer may do so by giving the employee the required period of notice, but ... without notice may be justified in certain circumstances (e.g. for gross misconduct) (DL).

a)    ‘disclaimer’

b)    ‘discharge’

c)    ‘dismissal’

122.    The person who makes an offer is called the ....

a)    offeree

b)    offeror

c)    overseer

123.... terms are those terms that have been specifically agreed upon by the par-ties, being the terms the parties either said or wrote (ELT).

a)    Implicit

b)    Express

c)    Implied

124.    At common law, a contract can be set aside if it was entered into under .... This term means either actual violence or that the threat of violence was used to make the other party enter into a contract (ELT).

a)    duress

b)    undue influence

c)    negligence

125.    The term ... refers to carelessness which amounts to a culpable breach of a duty. In other words, the term means either a failure to do something that a rea-sonable person would do or doing something a reasonable person would not do in the same circumstances  may be an element in a few crimes, such as careless and inconsiderate driving (DL).

a)    ‘negligence’

b)    ‘undue influence’

c)    ‘duress’

126.    Where the events that have occurred are outside the control of either party, the contract will then be discharged by... (ELT).

a)    frustration

b)    breach

c)    agreement

127.    A(n) ... is a term used to describe the relationship between persons carrying on a business in common with a view to profit (ELT).

a)    partnership

b)    company

c)    association

128.    A sole trader is called a ... in the USA.

a)    sole proprietorship

b)    sole businessman

c)    sole legatee

129.    In English law, a ... is an association of persons formed for the purposes of an undertaking or business carried on in the name of the association. It must be registered and is then legally incorporated (ELT).

a)    co-operative

b)    partnership

c)    company

130.    The American legal term ... is the one used in the USA to describe an asso-ciation of shareholders, which is a legal entity entirely separate and distinct from those who own and manage it (ELT).

a)    ‘partnership’

b)    ‘corporation’

c)    ‘co-operative’

131.... may also be referred to as members of the company or owners of the

company.

a)    Shareholders

b)    Partners

c)    Sole traders

132.    In England, the ... is an officer appointed by the Secretary of State whose business is to keep an official record of all incorporated businesses.

a)    Legal Guardian

b)    Official Receiver

c)    Registrar of Companies

133.    The ... is appointed by the Department of Trade and Industry. S/he acts as interim receiver and manager of the estate of the debtor, presides at the first meet-ing of creditors, and takes part in the debtor’s public examination (DL). See the Insolvency Act 1986, s 399-401.

a)    Legal Guardian

b)    Official Receiver

c)    Registrar of Companies

134.    Public companies whose shares are dealt with on the Stock Exchange are called ... companies or quoted companies.

a)    named

b)    listed

c)    disclosed

135.    In English law, the ... is / are primarily concerned with the external regulation of the company. It / they states / state the company’s name, objects clause, regis-tered office, domicile, the amount of the company’s nominal capital and the num-ber and amount of shares (ELT). See the Companies Act 1985.

a)    articles of association

b)    memorandum of association

c)    articles of incorporation

136.    In English law, the ... deal(s) primarily with the internal administration of the company. The document includes articles regulating general meetings, the ap-pointment and powers of directors, the type of shares that can be issued and the class rights attached to shares (ELT). In the case of a company limited by shares, Table A of the Companies Act 1985 may be taken as the ....

a)    articles of incorporation

b)    articles of association

c)    memorandum of association

137.    In the USA, the rules for the internal running of the corporation are set out in a separate document, the ..., which does not have to be filed (ELT).

a)    articles of incorporation

b)    articles of association

c)    memorandum of association

138.    The term .... refers to the total nominal value of the shares that may be issued by a company. The amount is fixed in the company’s memorandum (ELT).

a)    ‘authorised share capital’

b)    ‘reserve capital’

c)    ‘share capital’

139.    A director is said to be an ... of a company, as is the company secretary (ELT).

a)    officer

b)    official

c)    obligor

140.    In England, every company must have a company ... who is responsible for preparation and keeping of minutes, dealing with share transfers, maintaining a register of members and debenture holders, a register of directors’ share interests and sending notices of meetings (ELT).

a)    secretary

b)    clerk

c)    registrar

141.    A member of a company can appoint a ..., who need not be a member, to vote in his / her place at a general meeting.

a)    procurator

b)    proxy

c)    procurer

142.    Every company must keep ... of the proceedings of its general meeting and directors’ meeting.

a)    pleadings

b)    seconds

c)    minutes

143.    The term ... refers to bringing a business organisation to an end. See the In-solvency Act 1986, ss 201, 205.

a)    ‘dispossession’

b)    ‘dissolution’

c)    ‘reorganisation’

144.    In England, the term ... is generally used to describe a company that cannot pay its debts (ELT).

a)    ‘wound up’

b)    ‘bankrupt’

c)    ‘insolvent’

145.    In England, the term ... is generally used for individuals who are not able to pay their debts (ELT).

a)    ‘bankrupt’

b)    ‘insolvent’

c)    ‘wound up’

146.    In England, the liquidation of a company is achieved by the process known as ....(ELT).

a)    insolvency

b)    reorganisation

c)    winding up

147.    A ... is a certificate issued by a public company promising to repay borrowed money at a fixed rate of interest at a specified time, and to repay the original sum in full after the specified term. As they specify a fixed rate of interest, they are also referred to fixed interest securities (ELT).

a)    bond

b)    pledge

c)    stock

148.    A ... is a printed document that describes the main features of an enterprise and in which shares or debentures are offered to the prospective buyers or inves-tors for the first time. In other words, it is a written description of a securities offering. See the Companies Act 1985, s 744.

a)    prospectus

b)    prospect

c)    petition

149.    A formal request in writing, addressed to a court, official body (e.g. a city council, an administrative agency) or a person in a position of authority, signed by a number of persons or by one person is referred to as a(n) .... The term may also mean an application for a legal remedy.

a)    appeal

b)    motion

c)    petition

150.    The term ... refers to a written or oral application requesting a court to make a specified ruling or order in favour of the applicant. In Parliamentary law, it is a proposal made in a meeting that the meeting / the organisation take a certain action or view (BLD).

a)    ‘petition’

b)    ‘motion’

c)    ‘appeal’

151.    In Poland, companies have a(n) ... that advises and supervises the board of directors. The USA and England do not have a two-tier system of management, although they may well use advisory committees (ELT).

a)    supervisory board

b)    advisory board

c)    management board

152.... rights refer to a shareholder’s privilege to purchase newly issued shares before the shares are offered to the public.

a)    Pre-emptive

b)    Redemptive

c)    Presumptive

153.    The board of ... is the governing body of a company, partnership, association, or other organisation, elected by the shareholders or members to establish policy, elect or appoint officers and committees, and make other governing decisions (BLD).

a)    clerks

b)    directors

c)    clerkship

154.    In many common-law jurisdictions, recent law-school graduates are required to complete ... as a condition of admission to the bar (BLD).

a)    craftsmanship

b)    suretyship

c)    clerkships

155.    A ... is a person who is primarily liable for the payment of another’s debt or the performance of another’s obligation (BLD).

a)    surety

b)    survivor

c)    successor

156.    The term ... evidence’ refers to evidence of a fact not actually perceived by a witness with one of his / her own senses, but proved by him to have been stated by another person. By Section 1 of the Civil Evidence Act 1995, ... evidence’ is generally admissible, although subject to particular rules concerning its admission and the weight attached to it (MWLD).

a)    ‘hearsay

b)    ‘sayhear

c)    ‘overheard

157.    A contract for the ... is defined as a contract by which the seller transfers or agrees to transfer the property in goods (i.e. ownership of goods) to the buyer in exchange for a money consideration, called the price.

a)    passage of goods

b)    exchange of goods

c)    sale of goods

158.    The term ... includes all personal chattels other than things in action and money (LOIT).

a)    ‘royalties’

b)    ‘securities’

c)    ‘goods’

159.    The party who is guilty of failing to perform the obligation imposed on him / her by a contractual condition is said to have ... the contract (LOIT).

a)    repudiated

b)    retracted

c)    revoked

160.    The ... acts a mediator between the assured and the underwriter (LOIT).

a)    pawnbroker

b)    broker

c)    bill broker

161.    The term ... refers to a gift of money or real or personal property to an insti-tution (such as a college, university, library) for its permanent support.

a)    ‘endowment’

b)    ‘endorsement’

c)    ‘encumbrance’

162.    The person who mortgages property is known as a ... (BLD).

a)    mortgagee

b)    mortgagor

c)    mortuary

163.    A ... is not a vital term of the contract and therefore a breach of ... does not end the contract, but it gives the buyer the right to sue for damages (GL).

a)    warranty

b)    condition

c)    conjecture

164.    The official counting of people to compile social and economic data for the political subdivision to which the people belong is known as a ... (BLD).

a)    census

b)    censure

c)    caveat

165.    A ... (i.e. suggestio falsi) is a false statement of fact (and not a broken prom-ise), which induces the other party to enter into a contract and who as a result suffers damage.

a)    misfeasance

b)    misrepresentation

c)    misappropriation

166.    Combing an impure or cheaper substance with another substance, usually for dishonest purposes is called ... (BLDAT). It is an offence of strict liability under the Food Act 1984 to sell any food containing a substance that would endanger health (DL).

a)    adulteration

b)    forgery

c)    adultery

167.    The term ... refers to an act of sexual intercourse between a male and a female not married to each other, when at least one of them is married to someone else and the intercourse is not by force. It may be evidence of breakdown of marriage (DL).

a)    ‘adulteration’

b)    ‘infidelity’

c)    ‘adultery’

168.    The dishonest appropriation by an employee / bailee / trustee (etc.) of any money or property with which the person has been entrusted is known as .... Before 1969, there was a special offence of ... ; it is now classified as a form of theft (see the Theft Act 1968).

a)    embezzlement

b)    pilferage

c)    thievery

169.    The term ... refers to international crimes committed with the intention of destroying, wholly or in part, a national, ethnic, racial or religious group. The International Criminal Court has jurisdiction to try those accused of ....

a)    ‘homicide’

b)    ‘genocide’

c)    ‘patricide’

170.    The ... is appointed by the Queen on the advice of the Prime Minister (GL). a) Lord Chief Justice

b)    Grand Jury

c)    Hung Jury

171.    A legal document by which a person directs his / her estate to be distributed upon death is known as a ... (BLD).

a)    declaration of intent

b)    intention

c)    will

172.    A loan is made on the security of the house and a ... is created. In other words, a ... is a conveyance of real property or personal property as security for the repay-ment of the money borrowed (GL).

a)    mortuary

b)    mortgage

c)    municipality

173.    A false and malicious statement expressed in a fixed medium, especially in writing but also as a picture, sign, or electronic broadcast, and tending to harm another’s reputation and expose him / her to public hatred, contempt or ridicule, is known as ....

a)    treason

b)    slander

c)    libel

174.    Property that the owner voluntarily surrenders, relinquishes, or disclaims is known as ... (BLD).

a)    abandoned property

b)    mislaid property

c)    lost property

175.    The term ... refers to a right or interest in property owned by someone other than the owner of the land itself; examples include easements, leases, liens, mort-gages, and restrictive covenants. A(n) ... cannot prevent the owner from transfer-ring marketable title, but it remains after the property or right is transferred, thus reducing the value of the land.

a)    ‘impediment’

b)    ‘encumbrance’

c)    ‘hindrance’

176.    A person to whom property is mortgaged is called a ....

a)    mortgagee

b)    mortgagor

c)    mortuary

177.    Although not available under some sentences, ... is usually granted for good behaviour on the condition that the prisoner regularly report to a supervising of-ficer for a specified period (BLD).

a)    parole

b)    pardon

c)    probation

178.    A person is guilty of ... if he / she dishonestly appropriates property belong-ing to another with the intention of permanently depriving the other of it (GL). a) manslaughter

b)    theft

c)    assault and battery

179.    The term ... refers to taking game without permission from private land or from land on which the killing of game is restricted (DL).

a)    ‘poaching’

b)    ‘obstructing’

c)    ‘pending’

180.    A trial period during which a newly hired employee must demonstrate his / her suitability for the job is known as ... (BLDAT).

a)    probation

b)    parole

c)    pardon

181.    A ... is a written statement detailing the preliminary understanding of parties who plan to enter into a contract or some other agreement. It must be noted that such a ... is not meant to be binding and does not hinder the parties from bargain-ing with a third party (BLD).

a)    letter of authority

b)    letter of notice

c)    letter of intent

182.    A financial restructuring of a corporation, especially in the repayment of debts, under a plan created by a trustee and approved by a court is known as ... (BLD).

a)    ‘remedy’

b)    ‘reparation’

c)    ‘reorganisation’

183.    The application of another person’s money or property dishonestly to one’s own use is called ... (BLD).

a)    mitigation

b)    miscarriage

c)    misappropriation

184.    The term ... refers to a person who may be appointed by a bankruptcy court, the U.S. Trustee or elected by creditors. The ... must collect the bankrupt’s assets, sell them, and distribute the proceeds among those with valid claims against the bankrupt (DL).

a)    ‘trustee in bankruptcy’

b)    ‘official receiver’

c)    ‘receivership’

185.... circumstances refer to circumstances that lessen blame or reduce the degree of civil or criminal responsibility (BLDAT).

a)    Mitigating

b)    Aggravating

c)    Putative

186.    A false written or oral statement that damages another’s reputation is known as ... (BLD). It is divided into libel and slander.

a)    defamation

b)    deterioration

c)    defalcation

187.    A false and malicious oral statement, expressed in speech, and tending to blacken another’s reputation or to damage his / her means of livelihood is known as ....

a)    slander

b)    libel

c)    treason

188.    A person who aids or contributes in the commission or concealment of a crime is known as a(n) ... (BLD). See the Criminal Law Act 1967.

a)    accessory

b)    contributory

c)    principal

189.    The term ... refers to a grossly unfair outcome in a judicial proceeding, which disregards or denies a party’s essential rights, as when a defendant is convicted despite a lack of evidence on an essential element of the crime (BLD).

a)    ‘misrepresentation’

b)    ‘miscarriage of justice’

c)    ‘defalcation’

190.    The term ... refers to the doctrine that a criminal suspect in police custody must be informed of certain constitutional rights before being interrogated (BLD). a) ‘notice of lien’

b)    ‘memorandum of association’

c)    ‘Miranda rule’

191.    A building or room where dead bodies are prepared and kept before a fu-neral is called a ....

a)    menace

b)    nugatory

c)    mortuary

192.    An offence that is less serious than a felony and is usually punishable by fine, forfeiture or confinement in a place other than prison is known as ... (BLD).

a)    miscarriage

b)    misrepresentation

c)    misdemeanour

193.    Euthanasia, also termed ..., is sometimes regarded by the law as a second-degree murder, manslaughter, or criminally negligent homicide (BLD).

a)    ‘pity killing’

b)    ‘mercy killing’

c)    ‘merciful killing’

194.    When a person dies without making a valid will, he / she is said to die ....

a)    interim

b)    intestate

c)    next of kin

195.    The person(s) most closely related to a decedent by blood or affinity may be referred to as ... (BLD).

a)    next of kin

b)    next of kinship

c)    next of kingship

196.    The term ... refers to the formal written charge of a crime, made by a grand jury, and presented to a court for prosecution against a person accused of having committed a criminal act, generally a felony.

a)    ‘indictment’

b)    ‘indiscretion’

c)    ‘indorsement’

197.    An act that goes against society’s morals is called ... (BLDAT).

a)    indiscretion

b)    discretion

c)    indictment

198.    A person is guilty of ... if he / she steals, and immediately before or at the time of doing so, and in order to do so, he / she uses force on any person or puts or tries to put any person in fear of then and there subject to force (MIOELS). a) robbery

b)    assault

c)    battery

199.... consists of a male having sexual intercourse with a female without her consent (MIOELS).

a)    Rape

b)    Abduction

c)    Assault

200.    Unemployment resulting from a shift in the demand for a particular product or service is known as ... unemployment (BLD).

a)    reorganisation

b)    structural

c)    subsidiary

201.    A ... is a person to whom a promise is made (LE).

a)    promisee

b)    promisor

c)    contractor

202.    A ... is a person making a promise (LE).

a)    contractor

b)    promisee

c)    promisor

203.    A(n) ... is ‘an expression of willingness to contract on certain terms made with the intention that it shall be binding as soon as it is accepted by the person to whom it is addressed’ (LE).

a)    offer

b)    contract

c)    agreement

204.    A failure to fulfil contractual obligation is called a ... (LE).

a)    breach of promise

b)    breach of contract

c)    breach of confidence

205.    The violation of one’s word or undertaking, especially a promise to marry is called a ... (BLD).

a)    breach of promise

b)    breach of contract

c)    breach of confidence

206.    Personal property that is visible, tangible and movable is termed ... (BLDAT). a) chattel

b)    real estate

c)    estate in abeyance

207.    The act or process of legally dispossessing a tenant of land or rental prop-erty is referred to as ...

a)    expulsion

b)    execution

c)    eviction

208.... evidence is evidence from another source that strengthens or confirms the testimony of a prior witness.

a)    Contributory

b)    Corporeal

c)    Corroborating

209.    In England, the term ... refers to a document by which a solicitor instructs a barrister to appear as an advocate in court. A ... usually comprises a backsheet, typed on a large brief-size paper giving the title of the case and including the solicitor’s instructions, which is wrapped around other papers relevant to the case (DL).

a)    ‘brief’

b)    ‘record’

c)    ‘recording’

210.    The invalidity of a marriage due to some defect existing at the time the mar-riage was celebrated (or, sometimes, arising afterwards) is termed ... of marriage. The main grounds for ... are: close relationship, lack of age, lack of consent, and nonconsummation (DL). See the Matrimonial Causes Act 1973, ss 11 and 12 which respectively set out the grounds on which a marriage is either void, or voidable. a) nullity

b)    discontinuance

c)    suspension

211.    The term ... refers to the termination of a lawsuit. In other words, it is a vol-untary dismissal or nonsuit. It must be remembered that a notice of ... may be served by a plaintiff or by a defendant in respect of a counterclaim. See the Rules of Civil Procedure 1998, Part 38.

a)    ‘abandonment’

b)    ‘discontinuance’

c)    ‘nullity’

212.    A motion to ... an indictment is a motion that asks the court to suppress an indictment that is defective. Similarly, one may ... a subpoena. The verb ... may also refer to the invalidation of a conviction made in an inferior court or to setting aside a decision subject to judicial review.

a)    quash

b)    discontinue

c)    nullify

213.    When a judge ... a judgment or order of a court, he / she vacates, annuls or voids it.

a)    sets aside

b)    sets forth

c)    sets off

214.    The term ... refers to the repeal or annulment of a law by formal or authorita-tive action.

a)    ‘abrogation’

b)    ‘discontinuance’

c)    ‘setting aside’

215.    The total or partial revocation of a statute by another statute passed subse-quently is known as   The term is usually associated with some action of govern-ment and refers to abrogation of an existing law by legislative act.

a)    amendment

b)    repeal

c)    discontinuance

216.    The term ... refers to a formal correction, revision or addition which is pro-posed or made to a statute, constitution, pleading, order, or other instrument. The change can be made by addition, deletion, or correction. Thus we may have ... by adding / inserting, by striking out, or by substituting.

a)    ‘amendment’

b)    ‘repeal’

c)    ‘discontinuance’

217.    The ... of precedent is the nullification of a prior decision. It occurs when the same court, or a higher court in a later case, establishes a different rule on the same point of law involved in the earlier case. In other words, ... means overturning or setting aside of a precedent by deciding that it should no longer be controlling law (BLD).

a)    overruling

b)    quashing

c)    abrogation

218.    When a decision is overruled (on appeal), it is said to be .... The term ... is used in appellate court opinions to indicate that the court has reached the opposite judgment to that of the trial court.

a)    ‘amended’

b)    ‘repealed’

c)    ‘reversed’

219.    The term ... refers to an examination by judges of a higher court. It covers two situations: that where a higher court examines a case first dealt with by an inferior court or tribunal or where the decisions made by a public body affect the rights of individuals (ELT).

a)    ‘judicial review’

b)    ‘jurisdiction’

c)    ‘judicature’

220....offences refer to lesser crimes, such as motoring offences, which can be tried by the magistrates themselves without a jury (LTE).

a)    Indictable

b)    Summary

c)    Bailable

Test V. Link the words in the left-hand column with their translations on the right.

1.    artificial person

2.    capacity to act in court proceedings

3.    certifiable

4.    guardian ad litem

5.    incapacitation

6.    injured person

7.    legal capacity

8.    minority

9.    natural person

10.    parental authority

a)    kurator procesowy nieletniego

b)    niepełnoletność

c)    niepoczytalny, chory umysłowo

d)    osoba fizyczna

e)    osoba prawna

f)    poszkodowany

g)    ubezwłasnowolnienie

h)    władza rodzicielska

i)    zdolność prawna

j)    zdolność procesowa

Test VI. Use the words in the box to complete the sentences.

residence permit, Attestation, Child abandonment, Pledge, Power of attorney, guardian, legal status, Usufruct, affidavit, Attorney, place of residence, tenancy, tangible property, Deed, expert, constitution, payroll, breach, Bylaw, Nuisance, mandator, Collective agree-ments, promoter, purchaser, auditor, satisfactory quality, royalty, cease and desist order, business name, confidence

1)    The ............... has the charge or custody of both the property and the person

of one who is unable to manage their own affairs, such as a minor or men-tally disabled person.

2)    The ............... of a natural person is that place where that person stays with

the intention of remaining permanently (PCC).

3)    The violation of one’s word or undertaking, especially a promise to marry is referred to as ...............of promise (BLD).

4)    The ...............of a human person starts at birth and ends at death.

5)    Electric current, gas, heat, refrigeration, and the like are considered ...............

6)    ............... refers to the right to use another person’s property and to benefit

therefrom without diminishing value (EPBG).

7)    ............... is a rule or regulation adopted by a group or organisation for its

internal governance and external dealings.

8)    The disclosure of confidential information is known as a breach of ......... (DL).

9)    ............... is a legal document which has been signed, sealed and delivered by

the person making it.

10)    ............... is the subscription by a person of his / her name to a deed, will, or

other document executed by another, for the purpose of testifying to its genu-ineness.

11)    ............... is a condition, activity, or situation (such as a loud noise) that inter-

feres with the use or enjoyment of property (BLD).

12)    A(n) ...............is a document declared or sworn under oath by the signatory before a solicitor or notary (EPBG).

13)    A person who delegates the performance of a mandate to another is known as a(n) ...............(BLD).

14)    A(n) ............... witness is a witness qualified by knowledge, skill, experience,

training, or education to provide a scientific, technical, or other specialised opinion about the evidence or a fact issue (BLD).

15)    ............... is a document which authorises one person to act and do certain

things on behalf of, and in the name of, another person (EPBG).

16)    ............... is a lawyer or a legal adviser; a person appointed under the provi-

sions of a power of attorney to act as a representative of the appointor (EPBG).

17)    ............... refers, under English law, strictly to the deposit of goods or securi-

ties for repayment of a loan.

18)    A(n) ............... is a set of rules which define the relationship between the

various organs of government and between the government and citizens of a country (ELAL).

19)    The term ............... refers to a list of employees to be paid and the amount due

to each of them (BLD).

20)    ...............take the form of an agreement between trade unions and an em-ployer.

21)    The creation of a new company needs a(n) ...............(ELT).

22)    A(n) ............... is an accountant whose duty it is to investigate and report

upon company’s annual accounts in order to find out whether they give a true representation of the company’s financial position (ELT).

23)    A(n) ............... is a person who acquires real or personal estate for money or

other valuable consideration.

24)    A(n) ............... gives a person the legal right to live a country other than the

country of which he / she is a citizen (ELT).

25)    Where the seller sells goods in the course of a business, there is an implied term that the goods supplied under the contract are of ...............(LOIT).

26)    An author might receive, in exchange for the copyright on his/her book a ............... of 10 percent of the net revenues realised from the sale of the book

(BLDAT).

27)    The term ...............refers to an order by an administrative agency or court prohibiting a person from continuing a particular course of conduct.

28)    ...............is grounds for termination of parental rights.

29)    The name, other than its own, under which a sole trader, partnership, or a company carries on business is termed ...............(DL).

30)    The term ...............is used for the arrangement in which the owner (the land-lord) allows another person (the tenant) to take possession of the land for an agreed period, usually in return for rent (DL).

Test VII. Fill in the gaps.

1.    This power of a_______ is made on May 10, 2005 and gives full author-

ity to John Smith to represent our company / partnership during all lawsuits on the territory of the United Kingdom.

2.    His will was n_______ because he never executed it.

3.    The attorney-in-fact is not _ _ t_______ to grant further powers of attorney.

4.    This power of attorney may be _ _ vok _ _ at any time.

5.    The power of attorney shall rem_ _ _ in _ff_ _ _ unless cancelled by me.

6.    A guardian has the _har _ _ or cus____ of both the property and the person of one who is unable to manage their own affairs, such as a minor or men-tally disabled person.

7.    The age of majority is _tt_____ on the first moment of the eighteenth

birthday.

8.    I hereby appoint John Smith as my true and _aw_ _ _ attorney-in-fact for me and in my name to act in my _ap____y to do any and all of the following:

9.    Real _r_p____ is the English synonym for real estate.

10.    ____ rs_ _p refers to the legal right to posses and control property.

11.    I _pp____ Helen Smith to be my attorney in accordance with section 10 of the Powers of Attorney Act 1971.

12.    We are pleased to q____the following prices....

13.    We have pleasure in _ _ b_ _ t_ i _ _ our quotation as follows:

14.    The _ _ _ t_t_ _n is on an FOB basis.

15.    This offer is _ u_ _e_ _ to the goods being unsold on receipt of your reply.

16.    We hope you find our offer _ _ m _ _t ____ e and we are awaiting your reply.

17.    This offer is _ a _ _ _ for the period of ....

18.    I declare that under this testament I _ i _ i ______, i.e. deprive my sons/

daughters XXX and YYY of the right to legitim for the following reasons:

19.    All general meetings other than annual general meetings shall be called _x_ __________ general meetings.

20.    I____________ is the process by which a company comes into exis-

tence, gaining legal rights and obligations.

Test VIII. Link the words in the left-hand column with their translations on the right.

ROSZCZENIE

1)    oddalić roszczenie

2)    podtrzymać roszczenie

3)    rezygnować z, odstępować

od roszczenia

4)    rozpatrzyć roszczenie

5)    unieważnić roszczenie

6)    uznać roszczenie

7)    wycofać roszczenie

8)    wystąpić z roszczeniem

9)    zaspokoić roszczenie

OŚWIADCZENIE

1)    cytować / przytaczać oświadczenie

2)    otrzymać oświadczenie

3)    kwestionować prawdziwość oświadczenia

4)    oczekiwać oświadczenia

5)    cofać / odwoływać oświadczenie

6)    odczytać oświadczenie

7)    opublikować oświadczenie

8)    podpisać oświadczenie

9)    potwierdzać oświadczenie

10)    powtarzać oświadczenie

11)    przedłożyć oświadczenie

12)    przedstawić oświadczenie

13)    korygować oświadczenie

14)    przygotować oświadczenie

15)    przyjmować / uznawać oświadczenie

16)    przyjmować z zadowoleniem oświadczenie

SPRAWOZDANIE

1)    analizować sprawozdanie

2)    badać sprawozdanie

3)    cytować sprawozdanie

4)    napisać sprawozdanie

5)    odkładać ad acta / do szuflady

6)    odrzucić sprawozdanie

7)    opracować sprawozdanie

8)    opublikować sprawozdanie

9)    otrzymać sprawozdanie

10)    poprawiać sprawozdanie

11)    potwierdzać sprawozdanie

12)    powitać z zadowoleniem sprawozdanie

13)    pracować nad sprawozdaniem

14)    przedstawić sprawozdanie

15)    przekazać / podać dalej sprawozdanie

CLAIM

a)    to withdraw a claim

b)    to acknowledge / to recognise a claim

c)    to investigate a claim

d)    to nullify a claim

e)    to put forward a claim

f)    to settle / to meet / to pay a claim

g)    to uphold a claim

h)    to waive / to renounce a claim

i)    to dismiss a claim

STATEMENT

a)    to acknowledge a statement

b)    to amend a statement

c)    to await / to expect a statement

d)    to bear out / to corroborate a statement

e)    to contest a statement

f)    to give / to volunteer a statement

g)    to lodge / to submit a statement

h)    to prepare a statement

i)    to publish a statement

j)    to quote a statement

k)    to read out a statement

l)    to receive a statement

m)    to repeat a statement

n)    to retract / to withdraw a statement

o)    to sign a statement

p)    to welcome a statement

REPORT / STATEMENT

a)    to shelve a report

b)    to suppress a report

c)    to work on a report

d)    to adopt a report

e)    to alter a report

f)    to amend a report

g)    to analyse a report

h)    to cite / to quote a report

i)    to compile a report

j)    to confirm a report

k)    to draft / to draw up / to write

a statement / report, to make a report

l)    to issue a report

m)    to pass on a report

n)    to present a report

o)    to publish a report

16)    przesłać sprawozdanie

17)    przyjąć / zatwierdzić sprawozdanie

18)    sporządzać sprawozdanie

19)    ukryć / zataić sprawozdanie

20)    wydać sprawozdanie

21)    zmieniać sprawozdanie

ZAWIADOMIENIE

1)    oczekiwać zawiadomienia

2)    otrzymać zawiadomienie

3)    przesłać zawiadomienie

4)    wydać zawiadomienie

5)    wysłać zawiadomienie

p)    to receive a report / statement q) to refute a statement, to reject a report

r)    to send in a report

s)    to examine / to study a report

t)    to welcome a report

u)    to write a report

NOTIFICATION / NOTICE

a)    to expect / to await notification

b)    to issue a notice

c)    to notify, to give notification, to send a notification

d)    to post a notice

e)    to receive notification

DOKUMENT

1)    antydatować dokument

2)    badać dokumenty

3)    być w posiadaniu dokumentu

4)    datować dokument

5)    dostarczać dokument

6)    fabrykować / fałszować dokumenty

7)    interpretować dokument

8)    kontrolować / sprawdzać dokument

9)    kopiować / powielać dokument

10)    odtwarzać / rekonstruować dokument

11)    opatrywać dokument adnotacjami / przypisami

12)    otrzymywać dokumenty

13)    podpisywać dokument

14)    podrobić dokument

15)    podstemplować dokument

16)    posiadać dokument

17)    poświadczyć dokument

18)    przedłożyć dokument

19)    przejrzeć / wertować dokumenty (pobieżnie)

20)    przejrzeć dokumenty (omówić)

21)    przekazać dokumenty

22)    przygotować dokument

23)    przyjmować dokument

24)    publikować dokument

25)    rozpatrywać dokument

26)    rozprowadzać dokumenty

27)    sfingować dokument

28)    składać dokument

DOCUMENT

a)    to accept a document

b)    to check / to scrutinise / to look up a document

c)    to consider a document

d)    to forge / to falsify a document

e)    to release / to issue documents

f)    to annotate a document

g)    to attach / to enclose a document

h)    to authenticate / to legalise

a document

i)    to backdate a document

j)    to be in possession of a document

k)    to circulate / to send out documents

l)    to complete documents

m)    to conceal / to suppress a document

n)    to copy a document

o)    to date a document

p)    to draw up / to draft a document

q)    to examine a document

r)    to extract a document

s)    to falsify documents

t)    to file a document

u)    to forge a document

v)    to glance through / to read through the document

w)    to go over the documents

x)    to inspect a document

y) to interpret a document

z)    to legalise a document

aa) to mislay documents

bb) to pass over the documents

29)    sporządzać wyciąg / wypis z dokumentów

30)    sporządzić dokument

31)    sprawdzić dokument

32)    sprokurować dokument

33)    studiować / czytać uważnie dokument

34)    ukryć dokument

35)    uwierzytelniać dokument

36)    uzupełnić dokumenty

37)    wycofać dokument

38)    wydawać dokumenty

39)    wystawić dokument

40)    zachować dokument

41)    zakwestionować dokument

42)    załączyć dokument

43)    zapodziać / zawieruszyć dokumenty

44)    zweryfikować dokumenty

PISMO

1)    doręczyć komuś pismo

2)    podyktować pismo

3)    wysłać pismo

4)    wystosować do kogoś pismo

5)    zredagować pismo

ŚWIADECTWO

1)    dostać świadectwo

2)    odebrać świadectwo

1)    otrzymać świadectwo

2)    podpisać świadectwo

3)    podstemplować świadectwo

4)    posiadać świadectwo

5)    prosić o świadectwo

6)    przyznawać świadectwo

7)    sfałszować świadectwo

8)    uzyskać świadectwo

9)    wręczyć komuś świadectwo

10)    wydać świadectwo

11)    zdobyć świadectwo

12)    złożyć / składać świadectwo

cc) to peruse a document

dd) to piece together a document

ee) to possess a document

ff) to prepare a document

gg) to procure a document

hh) to produce / to draw up a document

ii)    to publish a document

jj) to question a document

kk) to receive documents

ll)    to save a document

mm) to sign a document

nn) to stamp a document

oo) to submit a document

pp) to supply a document qq) to vet documents

rr) to withdraw a document

LETTER / NOTE / DOCUMENT

a)    to post / to mail a letter

b)    to forward a letter to someone

c)    to draft / to write a letter

d)    to dictate a letter

e)    to deliver a letter to someone, to serve a letter on someone

CERTIFICATE

a)   to ask for a certificate

b)   to award a certificate

c)    to collect a certificate

d)    to forge / to fabricate a certificate

e)    to get a certificate

f)   to hand someone a certificate

g)    to issue / to give / to grant a certificate

h)    to obtain / to achieve a certificate

i)    to possess a certificate

j)    to receive a certificate

k)    to sign a certificate

l)    to stamp a certificate

m)    to submit / to lodge a certificate

n)    to win / to achieve a certificate

ODPIS

1)    dołączać odpis

2)    dostarczyć odpis

3)    otrzymać / uzyskać odpis

4)    podpisać odpis

5)    przedłożyć odpis

6)    przesłać odpis

COPY / TRANSCRIPT

a)    to accept a copy

b)    to append / to attach / to enclose a copy

c)    to certify / to authenticate a copy, to authenticate a transcript

d)    to forward a copy

e)    to issue / to release a copy

f)    to keep / to retain a copy

7) przyjąć odpis

g)

to make / to run off a copy, to make

8) sporządzić odpis

h)

a transcript

to make a copy / transcript

9) sprawdzić odpis

i)

to obtain a copy, to receive a copy

10) uwierzytelnić odpis

j)

/ a transcript

to print a transcript / copy

11) wydać odpis

k)

to review a transcript

12) wydrukować odpis

l)

to send a copy (to someone)

13) wysłać (komuś) odpis

m)

to sign a copy

14) zatrzymywać sobie odpis

n)

to submit / to lodge / to file a copy

15) złożyć / składać odpis

o)

to submit / to lodge a copy

16) zrobić odpis

p)

to supply a transcript / a copy

UMOWA

CONTRACT / AGREEMENT / DEAL

1) anulować umowę

a) to abide by an agreement

2) być związanym umową

b) to adhere to an agreement

3) dobić umowy z kimś

c) to be bound by an agreement

4) dotrzymywać umowy

d) to bungle a contract

5) honorować umowę

e) to by-pass / to circumvent

6) naruszyć umowę

an agreement

f) to cancel / to rescind a contract

7) negocjować umowę

g) to cancel a contract

8) nie dotrzymać umowy

h) to carry out / to perform / to fulfil

9) obchodzić umowę

/ to execute a contract i) to conclude a contract

10) odnowić umowę

j) to conclude a contract, to enter into

11) parafować umowę

a contract

k) to draw up / to write a contract

12) podpisać umowę

l) to extend a contract / an agreement

13) podrzeć umowę

m) to fail to perform a contract,

14) postępować zgodnie z umową /

to renege on an agreement, to go back on an agreement n) to honour a contract

przestrzegać umowy

15) prolongować / przedłużać umowę

o) to initial a contract

16) przyklepać umowę

p) to negotiate a contract

17) realizować umowę

q) to perform / to implement a contract

18) renegocjować umowę

r) to renegotiate a contract

19) rozwiązać umowę

s) to renew a contract

20) sfinalizować umowę

t) to seal a deal with a handshake

21) sknocić umowę

u) to sign a contract

22) spisać / sporządzić umowę

v) to strike a deal with someone

23) unieważniać umowę

w) to tear up a contract

24) wykonywać umowę

x) to terminate a contract

25) zawrzeć / zawierać umowę

y) to violate / to break / to be

26) zdobyć umowę

in breach of a contract z) to win / to get a contract

TRAKTAT

1)    krytykować traktat

2)    naruszać postanowienia traktatu

3)    odrzucić traktat

TREATY

a)    to abrogate a treaty

b)    to accept a treaty

c)    to approve a treaty

4)    podpisać traktat

5)    potępiać traktat

6)    przygotować traktat

7)    przyjąć traktat

8)    przystąpić do traktatu

9)    ratyfikować traktat

10)    sporządzić traktat

11)    sprzeciwiać się traktatowi

12)    uchylać / unieważniać traktat

13)    wprowadzać traktat w życie

14)    zatwierdzić traktat

15)    zawrzeć traktat

WYNAGRODZENIE

1)    być uprawnionym

do wynagrodzenia

2)    domagać się wynagrodzenia

3)    obliczyć wysokość wynagrodzenia

4)    obniżać wynagrodzenie

5)    określić wysokość czyjegoś wynagrodzenia

6)    otrzymać wynagrodzenie

7)    pobierać wynagrodzenie

8)    podwyższać wynagrodzenie

9)    przyjąć / zaakceptować wynagrodzenie

10)    stanowić wynagrodzenie

11)    ujawniać wysokość wynagrodzenia

12)    ustalić wysokość wynagrodzenia

13)    wstrzymać wypłatę wynagrodzenia

14)    wymagać równego wynagrodzenia

15)    wypłacić wynagrodzenie

16)    zatrzymać wynagrodzenie

17)    zwiększać maksymalnie wynagrodzenie

d)    to become a party to / to enter into

a treaty

e)    to conclude / to enter into / to make

a treaty

f)    to condemn a treaty

g)    to criticise a treaty

h)    to draw up a treaty

i)    to enforce a treaty

j)    to oppose a treaty

k)    to prepare a treaty

l)    to ratify a treaty

m)    to reject / to repudiate a treaty

n)    to sign a treaty

o)    to violate / to break / to breach a treaty

REMUNERATION / PAY / FEE

a)    to accept remuneration

b)    to be entitled to remuneration / payment

c)    to collect payment, to earn / to receive remuneration

d)    to compute remuneration

e)    to constitute remuneration / a payment

f)    to defer payment

g)    to determine one’s remuneration

h)    to disclose the remuneration

i)    to fix the remuneration / payment

j)    to increase remuneration / payment

k)    to maximise remuneration

l)    to pay / to provide remuneration

m)    to receive / to obtain remuneration

n)    to reduce remuneration

o)    to require equal remuneration

p)    to retain payment

q)    to seek remuneration

Key and Translation

Test I. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

1.    Rules of Evidence

2.    facts in issue

3.    Oral evidence

4.    Evidence in chief

5.    Real evidence

6.    Documentary evidence

7.    Circumstantial evidence

8.    presumptions of fact

9.    Direct evidence

10.    Primary evidence

11.    Secondary evidence

12.    Conclusive evidence

13.    Improperly obtained evidence

14.    Relevant evidence

15.    Character evidence/evidence of character

16.    evidence of character and habit

17.    evidence of character and conduct of witness

18.    testimony

19.    opinion testimony by lay witnesses

20.    testimony by experts

21.    domestic public documents under seal

22.    foreign public documents

23.    Civil Procedure Code

24.    official and private documents

25.    presumption of authenticity

26.    presumption of truth

27.    rebuttable presumption of law

28.    presumption of marriage

29.    presumption of legitimacy

30.    presumption of death

31.    Lawyer-client privilege

Test II. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

1.    trial date

2.    trial timetable

3.    opening speech

4.    Examination-in-chief

5.    cross-examine

6.    Re-examination of witnesses

7.    Leading questions

8.    closing speech

9.    judgment

10.    peremptory challenge

11.    challenge for cause

12.    voir dire

13.    opening statement

14.    burden of proof

15.    Case in chief

16.   Case in Defense

17.    Closing Argument/Summation

18.    Instructions and deliberation

19.    Verdict

20.    Calling a case before court

21.    Presentation of opening statements by the parties

22.    Evidentiary proceedings

23.    Evaluation of the results of evidentiary proceedings

24.    Closing of the hearing

25.    Criminal Procedure Rules

26.    criminal case

27.    acquitting

28.    convicting

29.    the European Convention on Human Rights

30.    efficiently and expeditiously

31.    bail

32.    gravity of the offence

33.    Crown Court

34.    criminal division of the Court of Appeal

35.    arrestable offences

36.    superintendent

37.    Duty Solicitor

38.    Suspect protection

39.    free legal advice

40.    caution

41.    Crown Prosecution Service

42.

summons

43.

an information

44.

written charge and requisition

45.

public prosecutor

46.

police officer

47.

Inland Revenue

48.

Customs and Excise

49.

Warrant of arrest

50.

justice of the peace

51.

constables

52.

Effecting the arrest

53.

seized

54.

released on bail

55.

Detention

56.

custody officer

57.

Cautions

58.

Summary offences

59.

Offences triable only on indictment

60.

Bail

61.

application for bail

62.

surety

63.

place of detention

64.

Recognizance

65.

Certificate by Registrar of grant and of conditions of bail

66.

the appellant

67.

due process of law

68.

Criminal Division

69.

contempt of court

70.

attendance

71.

Witness Order

72.

give evidence

73.

take an oath

74.

affirmation

75.

perjury

76.

Disclosure

77.

Investigating officer

78.

reliability

79.

Summary trial

80.

plead guilty

81.

no case to answer

82.

rebut

83.

leave

84.    convict

85.    retire

86.    majority

87.    casting vote

88.    rectify a mistake

89.    Indictment

90.    count

91.    bill of indictment

92.    Preliminary Hearings

93.    Preparatory Hearings

94.    Committal Proceedings

95.    Arraignment

96.    Procedure on a plea of guilty

97.    Procedure on a plea of not guilty

98.    empanel a jury

99.    reading out

100.    overview

101.    exhibits

102.    adduce evidence

103.    The burden of proof

104.    unrepresented

105.    summing-up

106.    retrial

Test III. Use the words in the box to replace the phrases in boldface.

1.    committed a crime

2.    search warrant

3.    arrest warrant

4.    Grand jury

5.    indictment

6.    an information

7.    Arrest & interrogation

8.    self-incrimination

9.    Law enforcement agencies

10.    line-ups

11.    Preliminary Hearing

12.    Arraignment

13.    admissibility

14.    enter a plea

15.    set a trial date

16.    Trial

17.    trier of fact

18.    charges are dismissed

19.    Polish Code of Criminal Procedure 1997

20.    public prosecutor

21.    private accuser

22.    victim

23.    defendant

24.    Pretrial detention

25.    Bail

26.    police surveillance

27.    Pretrial Proceedings

28.    investigation

29.    inquiry

30.    reopen

31.    Proceedings at the First-Instance Court

32.    main hearing

33.    commencement of the hearing

34.    judicial examination

35.    oral closing arguments

36.    rendering of judgment

37.    deliberations

38.    statement of reasons

39.    Appellate Proceedings

40.    Appeals

41.    interlocutory appeals

42.    Special Proceedings

43.    Summary proceedings

44.  tried under summary procedure

45.   president of a district court

46.    Penal order proceedings

47.    proceedings in cases brought by private accusation

48.    abbreviated indictment

49.    reciprocal charge

50.    accede to

Test IV. Choose the word or phrase which best completes each sentence.

1.    b - statute - ustawowy

2.    c - first instance - pierwszej instancji

3.    a - judiciary - sądownictwo, władza sądownicza

4.    a - jurat - jurat, nota podająca szczegóły złożonej przysięgi

5.    a - judicature - wymiar sprawiedliwości

6.    b - jurisdiction - 1. kompetencje 2. jurysdykcja, wymiar sprawiedliwości

3.    władza sądownicza, sądownictwo 4. (sądu) właściwość

7.    a - jurisprudence - 1. prawo, system prawny 2. prawoznawstwo

8.    c- jurist - 1. prawnik, jurysta, znawca prawa 2. student prawa, absolwent prawa 3. sędzia

9.    b - juristic person - osoba prawna

10.    b - lawful - ustawowy, legalny, prawowity

11.    a - sentence - wyrok w sprawie karnej, kara

12.    a - conviction - skazanie, zasądzenie, uznanie winnym, wyrok skazujący

13.    c - adjudication - orzeczenie, wyrok, rozstrzygnięcie, decyzja

14.    b - verdict - werdykt, wyrok ławy przysięgłych

15.    a - ruling - orzeczenie, decyzja sądu, postanowienie organu administracyjnego

16.    b - adjournment - odroczenie, zawieszenie (posiedzenia), przerwa (w obradach)

17.    b - civil - cywilny

18.    b - ‘act of God’ - siła wyższa, wypadek losowy (klęska żywiołowa)

19.   a - ‘force majeure’ - siła wyższa (klęski żywiołowe, jak i strajki, zamieszki)

20.    a - guardian - opiekun prawny

21.    a - ‘curator’ - kurator

22.    b - ‘patron’ - patron, opiekun, mecenas, protektor

23.    a - minor - niepełnoletni

24.    b - age of majority - pełnoletniość

25.    a - age of consent - wiek uprawniający do zawarcia małżeństwa lub odbycia stosunku płciowego

26.    b - natural person - osoba fizyczna

27.    b - (legal) personality - osobowość prawna

28.    a - personalty (personal property) - ruchomość, własność osobista

29.    c - adult - dorosły

30.    a - unincorporated association - jednostka bez osobowości prawnej

31.    c - ward - podopieczny / podopieczna

32.    a - legal entity - osoba prawna

33.    a - legally incapacitated person - ubezwłasnowolniony

34.    a - usufruct - użytkowanie

35.    a - deed - akt notarialny

36.  b - usucaption (Roman law) - zasiedzenie

37.    a - domicile - domicyl

38.    c - Earnest money - zadatek

39.    a - legacy - zapis

40.    a - obliteration - 1. zatarcie, zacieranie, zamazywanie 2. skreślenie, skasowanie

41.    c - servitude - służebność

42.    c - personal property - ruchomość, własność osobista

43.    a - title - tytuł prawny

44.    b - community property - wspólność mjątkowa

45.    b - pimp - stręczyciel

46.    a - swearing-in - zaprzysiężenie

47.    a - manslaughter - zabójstwo zwykłe (bez premedytacji)

48.  a - turnkey contract - kontrakt na budowę pod klucz

49.    c - corporeal hereditaments - prawa dziedziczne materialne

50.    a - separate property - majątek odrębny

51.  b - barrister - adwokat uprawniony do występowania przed sądem wyższej

instancji (UK), prawnik

52.    b - bastard - dziecko nieślubne, bękart

53.    a - absolute majority - bezwzględna większość

54.    a - simple majority - zwykła większość

55.    b - creditor - wierzyciel

56.    a - debtor - dłużnik

57.    a - absconding debtor - ukrywający się dłużnik

58.    a - abstract - wyciąg, wypis

59.    b - manumission - wyzwolenie (niewolnika)

60.    b - abettor - podżegacz, poplecznik

61.    c - paternity - ojcostwo

62.    a - putative father - domniemany ojciec

63.    c - pawnbroker - właściciel lombardu

64.    a - mace - laska marszałkowska

65.    a - zoning - rejonizacja

66.    b - inciter - podżegacz

67.    b - accomplice - współsprawca, współwinny, wspólnik (w przestępstwie)

68.    a - alimony - alimenty

69.    a - arraignment - przedstawienie aktu oskarżenia w sądzie

70.    a - injunction - 1. nakaz sądowy 2. zakaz sądowy 3. upomnienie

71.  c - legal aid - pomoc prawna z urzędu (udzielana osobom ubogim, których

nie stać na adwokata)

72.    a - asylum - azyl

73.    c - plea - odpowiedź oskarżonego, w której oświadcza, czy przyznaje się do winy

74.    b - assessment - 1. ocena, oszacowanie 2. opodatkowanie

75.    a - bailable offence - przestępstwo dopuszczające zwolnienie z aresztu za kaucją

76.    b - fruits - pożytki

77.    b - promoter - założyciel

78.    b - particular lien - zastaw szczególny (prawo zastawu mienia dłużnika)

79.    c - acquittance - pokwitowanie, poświadczenie, potwierdzenie spłaty

80.    a - mechanic’s lien - zastaw okupacyjny (USA) (prawo zastawu majątku zakładu na zabezpieczenie płac pracowników)

81.    a - amotion - usunięcie (np. ze stanowiska), eksmisja, wywłaszczenie

82.    a - books of authority - rozprawy prawne napisane przez słynnych jurystów

83.    b - annuity - dożywocie, renta dożywotnia

84.    b - offeree - adresat oferty

85.    a - battery - naruszenie nietykalności cielesnej, pobicie

86.    a - punitive damages - odszkodowanie retorsyjne

87.    c - business day - dzień roboczy

88.    a - Nominal damages - symboliczne odszkodowanie

89.    a - legitim - zachowek

90.    c - ‘circumstantial evidence’ - poszlaki

91.    c - ‘fabricated evidence’ - sfabrykowany materiał dowodowy

92.    b - ‘obstructing justice’ - matactwo, przeszkadzanie wymiarowi sprawiedliwości

93.    a - Intimidation - zastraszenie

94.    b - justice of the peace - sędzia pokoju

95.    a - ‘allegation’ - zarzut

96.    a - pledge - zastaw

97.    a - revocation - odwołanie

98.    a - litigant - strona procesu

99.    c - damages - odszkodowanie

100.    b - defendant - oskarżony

101.    c - tortfeasor - osoba popełniająca delikt, oskarżony (o popełnienie de-liktu)

102.    b - contempt (of court) - obraza sądu (zobacz The Contempt of Court Act 1981)

103.    c - perjury - krzywoprzysięstwo (zobacz The Perjury Act 1911)

104.    c - attorney-in-fact - pełnomocnik

105.    c - solicitor - 1. adwokat występujący w niższych sądach (UK) 2. radca prawny (instytucji publicznej w USA) 3. notariusz (UK)

106.    a - chambers - kancelaria adwokacka

107.    a - counsel - 1. adwokat reprezentujący stronę w sądzie, mecenas 2. adwokat, radca prawny, zespół adwokatów

108.    a - attorney-at-law - prawnik, adwokat (USA)

109.    a - ‘subpoena’ - nakaz stawiennictwa się w sądzie, wezwanie do sądu

110.    c - plaintiff - powód, powódka, strona powodowa

111.    a - respondent - pozwany w odwołaniu

112.    c - appellant - osoba odwołująca się, wnosząca odwołanie, apelant

113.    a - acknowledgement of service - potwierdzenie odbioru

114.    b - claim form - pozew (formularz)

115.    c - strip search - rewizja / kontrola osobista

116.    a - settlement - ugoda, układ

117.

118.

119.

120.

121.

122.

123.

124.

125.

126.

127.

128.

a - composition - ugoda

a - implied (terms) - dorozumiany, domniemany

b - ‘tort’ - delikt

c - ‘discharge’ - zwolnienie z obowiązków

c - dismissal - zwolenienie (np. z pracy przez pracodawcę)

b - offeror - oferent

b - express (terms) - wyraźny, jednoznacznie określony

a - duress - przymus

a - negligence - niedbalstwo, zaniedbanie, brak staranności

a - frustration - bezskuteczność, niemożność, daremność, niecelowość

a - partnership - spółka (osobowa)

a - sole proprietorship - kupiec indywidualny, przedsiębiorca samodzielny (USA)

129.

130.

131.

132.

c - company - spółka (kapitałowa)

b - corporation - spółka (kapitałowa) w USA

a - shareholders - udziałowcy

c - Registrar of Companies - kierownik brytyjskiego urzędu rejestrowego spółek

133.

134.

b - Official Receiver - syndyk masy upadłości (UK)

b - listed (companies) - spółki notowane na giełdzie papierów wartościowych

135.

b - memorandum of association - statut spółki (UK), druga część aktu założycielskiego spółki (UK)

136.

b - articles of association - pierwsza część aktu założycielskiego spółki (UK)

137.

a - articles of incorporation - akt założycielski spółki, umowa spółki (USA)

138.

139.

140.

141.

142.

143.

144.

145.

146.

147.

148.

149.

150.

151.

152.

a - ‘authorised share capital’ - kapitał statutowy

a - officer - członek zarządu spółki, jeden z dyrektorów w spółce (UK)

a - secretary - sekretarz (w spółkach angielskich)

b - proxy - pełnomocnik do głosowania

c - minutes - protokół

b - ‘dissolution’ - rozwiązanie

c - insolvent - niewypłacalny

a - bankrupt - upadły

c - winding up - rozwiązanie

a - bond - obligacja

a - prospectus - prospekt emisyjny

c - petition - 1. podanie, petycja 2. wniosek, pozew, skarga

b - motion - wniosek, podanie

a - supervisory board - rada nadzorcza

a - pre-emptive (rights) - prawo pierwokupu

153.    b - (board of) directors - rada dyrektorów (w USA i Anglii), zarząd (w Polsce)

154.    c - clerkships - staż praktyki adwokackiej

155.    a - surety - poręczyciel

156.    a - hearsay (evidence) - dowód ze słyszenia (nie z pierwszego źródła)

157.    c - sale of goods - sprzedaż towarów (zobacz Sale of Goods Act 1979)

158.    c - goods - towary

159.    a - repudiated - odmawiać wypełnienia porozumienia / umowy

160.    b - broker - broker, pośrednik

161.    a - endowment - 1. zapis, darowizna 2. dotacja, subwencja, wkład

162.    b - mortgagor - dłużnik hipoteczny

163.    a - warranty - zastrzeżenie (w umowie)

164.    a - census - spis ludności

165.    b - misrepresentation - fałszywe przedstawienie, przeinaczenie, wprowadzenie w błąd

166.    a - adulteration - fałszowanie, podrabianie, pogarszanie jakości (żywności, lekarstw)

167.    c - adultery - cudzołóstwo

168.    a - embezzlement - sprzeniewierzenie, defraudacja, przywłaszczenie, malwersacja

169.    b - genocide - ludobójstwo

170.    a - Lord Chief Justice - Lord Naczelny Sędzia (przewodniczący Ławy Królewskiej, członek Sądu Apelacyjnego)

171.    c - will - testament

172.    b - mortgage - hipoteka

173.    c - libel - paszkwil, zniesławienie pisemne, oszczerstwo, potwarz

174.    a - abandoned property - porzucone mienie, porzucona własność

175.    b - encumbrance - 1. obciążenie, ciężar 2. hipoteka 3. zastaw 4. wada prawna

176.    a - mortgagee - wierzyciel hipoteczny

177.    a - parole - zwolnienie warunkowe

178.    b - theft - kradzież

179.    a - poaching - kłusownictwo

180.    a - probation - okres próbny

181.    c - letter of intent - list intencyjny

182.    c - reorganisation - naprawa, sanacja

183.    c - misappropriation - sprzeniewierzenie, przywłaszczenie, defraudacja

184.    a - trustee in bankruptcy - syndyk masy upadłości

185.    a - mitigating (circumstances) - okoliczności łagodzące

186.    a - defamation - zniesławienie, potwarz, oszczerstwo

187.    a - slander - oszczerstwo, pomówienie, zniesławienie, obmowa, szkalowanie, potwarz

188.    a - accessory - współwinny, poplecznik

189.    b - ‘miscarriage ofjustice’ - omyłka sądu, pomyłka sądowa, niesprawiedliwy wyrok

190.    c - ‘Miranda rule’ - prawo do odmowy zeznań przez podejrzanego (który został zatrzymany) zgodnie z 5. i 14. poprawką do konstytucji USA

191.    c - mortuary - 1. dom pogrzebowy (USA) 2. kostnica (UK)

192.    c - misdemeanour - wykroczenie, występek

193.    b - mercy killing - eutanazja

194.    b - intestate - bez pozostawienia testamentu

195.    a - next of kin - najbliższy krewny

196.    a - indictment - oskarżenie publiczne

197.    a - indiscretion - wybryk, występek, naruszenie moralności społecznej

198.    a - robbery - napad rabunkowy, rabunek, rozbój

199.    a - rape - gwałt

200.    b - structural (unemployment) - strukturalne (bezrobocie)

201.    a - promisee - 1. osoba otrzymująca obietnicę / przyrzeczenie 2. wierzyciel

202.    c - promisor - obiecujący, promitent

203.    a - offer - oferta

204.    b - breach of contract - niedotrzymanie umowy

205.    a - breach of promise - złamanie obietnicy

206.    a - chattel - ruchomość

207.    c - eviction - eksmisja

208.    c - corroborating (evidence) - dowód potwierdzający

209.    a - brief - powierzenie sprawy, streszczenie sprawy

210.    a - nullity (of marriage) - nieważność małżeństwa

211.    b - discontinuance - umorzenie, wstrzymanie postępowania na wniosek powoda

212.    a - quash - 1. anulować, unieważnić 2. zarządzać zatarcie (skazania)

213.    a - sets aside - uchylać, odrzucać

214.    a - abrogation - odwołanie, zniesienie, unieważnienie, uchylenie, abro-gacja prawa / aktu prawnego / traktatu

215.    b - repeal - zniesienie, uchylenie, unieważnienie (ustawy, przepisu)

216.    a - amendment - 1. zmiana, poprawka, poprawianie, modyfikacja

2.    nowelizacja, nowela

217.    a - overruling - uchylenie orzeczenia niższej lub tej samej rangi

218.    c - ‘reversed’ - uchylony, zmieniony na przeciwny (o wyroku, decyzji)

219.    a - judicial review - rewizja, ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ wyższej instancji

220.    b - summary (offence) - występek

Test V. Link the words in the left-hand column with their translations on the right.

1.    artificial person

2.    capacity to act in court proceedings

3.    certifiable

4.    guardian ad litem

5.    incapacitation

6.    injured person

7.    legal capacity

8.    minority

9.    natural person

10.    parental authority

e)    osoba prawna

j) zdolność procesowa

c) niepoczytalny, chory umysłowo

a) kurator procesowy nieletniego

g) ubezwłasnowolnienie

f)    poszkodowany

i)    zdolność prawna

b)    niepełnoletność

d)    osoba fizyczna

h)    władza rodzicielska

Test VI. Use the words in the box to complete the sentences

1)    guardian - opiekun prawny

2)    place of residence - miejsce zamieszkania

3)    breach - złamanie, naruszenie, pogwałcenie

4)    legal status - zdolność prawna, status prawny

5)    tangible property - dobra materialne

6)    Usufruct - użytkowanie

7)    Bylaw - lokalny przepis, zarządzenie

8)    (breach of) confidence - nadużycie zaufania

9)    Deed - akt notarialny

10)    Attestation - poświadczenie, uwierzytelnienie, zalegalizowanie

11)    Nuisance - 1. naruszenie porządku publicznego 2. utrapienie, plaga

3.    niedogodność, przykrość 4. sąsiedzkie naruszenie posiadania

12)    affidavit - oświadczenie pisemne złożone pod przysięgą

13)    mandator - mocodawca / zleceniodawca

14)    expert - biegły

15)    Power of attorney - pełnomocnictwo

16)    Attorney - pełnomocnik, prawnik

17)    Pledge - zastaw

18)    constitution - konstytucja

19)    ‘payroll’ - lista płac

20)    Collective agreements - umowy zbiorowe

21)    promoter - założyciel (spółki)

22)    auditor - audytor, rewident księgowy

23)    purchaser - nabywca, kupujący

24)    residence permit - pozwolenie na pobyt

25)    satisfactory quality - zadowalająca jakość

26)    royalty - honorarium, tantiema autorska

27)    ‘cease and desist order’ - nakaz zaprzestania działalności

28)    Child abandonment - porzucenie dziecka

29)    business name - firma

30)    ‘tenancy’ - dzierżawa, najem

Test VII. Fill in the gaps.
1.    (power of) attorney - pełnomocnictwo

2.    nugatory - nieważny

3.    authorised - upoważniony

4.    revoked - odwołany

5.    remain in effect - pozostawać w mocy

6.    charge or custody - nadzór lub kuratela

7.    attained - osiąga się

8.    lawful - prawny, capacity - tutaj: imieniu

9.    (real) property - nieruchomość

10.    ownership - własność

11.    appoint - mianuję

12.    quote - podajemy

13.    submitting - składanie, przedłożenie

14.    quotation - oferta cenowa

15.    subject - podlega

16.    competitive - konkurencyjny

17.    valid - aktualny, ważny

18.    disinherit - wydziedziczam

19.    extraordinary - nadzwyczajny

20.    Incorporation - założenie, powstanie (spółki)

Test VIII. Link the words in the left-hand column with their translations on the right.

ROSZCZENIE

1)    oddalić roszczenie

2)    podtrzymać roszczenie

3)    rezygnować z, odstępować

od roszczenia

4)    rozpatrzyć roszczenie

5)    unieważnić roszczenie

6)    uznać roszczenie

7)    wycofać roszczenie

8)    wystąpić z roszczeniem

9)    zaspokoić roszczenie

OŚWIADCZENIE

1)    cofać / odwoływać oświadczenie

2)    cytować / przytaczać oświadczenie

3)    korygować oświadczenie

CLAIM

i)    to dismiss a claim

g)    to uphold a claim

h)    to waive / to renounce a claim

c)    to investigate a claim

d)    to nullify claims

b) to acknowledge / to recognise a claim

a) to withdraw a claim

e)    to put forward a claim

f)    to settle / to meet / to pay a claim

STATEMENT

n)    to retract / to withdraw a statement

j) to quote a statement

b) to amend a statement

4)    kwestionować prawdziwość oświadczenia

5)    oczekiwać oświadczenia

6)    odczytać oświadczenie

7)    opublikować oświadczenie

8)    otrzymać oświadczenie

9)    podpisać oświadczenie

10)    potwierdzać oświadczenie

11)    powtarzać oświadczenie

12)    przedłożyć oświadczenie

13)    przedstawić oświadczenie

14)    przygotować oświadczenie

15)    przyjmować / uznawać oświadczenie

16)    przyjmować z zadowoleniem oświadczenie

SPRAWOZDANIE

1)    analizować sprawozdanie

2)    badać sprawozdanie

3)    cytować sprawozdanie

4)    napisać sprawozdanie

5)    odkładać ad acta / do szuflady

6)    odrzucić sprawozdanie

7)    opracować sprawozdanie

8)    opublikować sprawozdanie

9)    otrzymać sprawozdanie

10)    poprawiać sprawozdanie

11)    potwierdzać sprawozdanie

12)    powitać z zadowoleniem sprawozdanie

13)    pracować nad sprawozdaniem

14)    przedstawić sprawozdanie

15)    przekazać / podać dalej sprawozdanie

16)    przesłać sprawozdanie

17)    przyjąć / zatwierdzić sprawozdanie

18)    sporządzać sprawozdanie

19)    ukryć / zataić sprawozdanie

20)    wydać sprawozdanie

21)    zmieniać sprawozdanie

ZAWIADOMIENIE

1)    oczekiwać zawiadomienia

2)    otrzymać zawiadomienie

3)    przesłać zawiadomienie

4)    wydać zawiadomienie

5)    wysłać zawiadomienie

DOKUMENT

1)    antydatować dokument

2)    badać dokumenty

3)    być w posiadaniu dokumentu

e)    to contest a statement

c)    to await / to expect a statement

k)    to read out a statement

i) to publish a statement

l)    to receive a statement

o)    to sign a statement

d)    to bear out / to corroborate a statement

m)    to repeat a statement

g)    to lodge / to submit a statement

f) to give / to volunteer a statement

h)    to prepare a statement

a) to acknowledge a statement

p)    to welcome a statement

REPORT / STATEMENT

g)    to analyse a report

s)    to examine / to study a report

h)    to cite / to quote a report

u)    to write a report

a) to shelve a report

q) to refute a statement, to reject a report

i)    to compile a report

o)    to publish a report

p)    to receive a report / statement

f)    to amend a report

j)    to confirm a report

t)    to welcome a report

c)    to work on a report

n)    to present a report

m)    to pass on a report

r)    to send in a report

d)    to adopt a report

k)    to draft / to draw up / to write

a statement / report, to make

a report

b) to suppress a report

l)    to issue a report

e)    to alter a report

NOTIFICATION / NOTICE

a)    to expect / to await notification

e)    to receive notification

c)    to notify, to give notification, to send

a notification

b) to issue a notice

d)    to post a notice

DOCUMENT

i)    to backdate a document

q) to examine documents

j)    to be in possession of a document

4)    datować dokument

5)    dostarczać dokument

6)    fabrykować / fałszować dokumenty

7)    interpretować dokument

8)    kontrolować / sprawdzać dokument

9)    kopiować / powielać dokument

10)    odtwarzać / rekonstruować dokument

11)    opatrywać adnotacjami / przypisami dokument

12)    otrzymywać dokumenty

13)    podpisywać dokument

14)    podrobić dokument

15)    podstemplować dokument

16)    posiadać dokument

17)    poświadczyć dokument

18)    przedłożyć dokument

19)    przejrzeć / wertować dokumenty (pobieżnie)

20)    przejrzeć dokumenty (omówić)

21)    przekazać dokumenty

22)    przygotować dokument

23)    przyjmować dokument

24)    publikować dokument

25)    rozpatrywać dokument

26)    rozprowadzać dokumenty

27)    sfingować dokument

28)    składać dokument

29)    sporządzać wyciąg / wypis

z dokumentów

30)    sporządzić dokument

31)    sprawdzić dokument

32)    sprokurować dokument

33)    studiować / czytać uważnie dokument

34)    ukryć dokument

35)    uwierzytelniać dokument

36)    uzupełnić dokumenty

37)    wycofać dokument

38)    wydawać dokumenty

39)    wystawić dokument

40)    zachować dokument

41)    zakwestionować dokument

42)    załączyć dokument

43)    zapodziać / zawieruszyć dokumenty

44)    zweryfikować dokumenty

PISMO

1)    doręczyć komuś pismo

2)    podyktować pismo

3)    wysłać pismo

4)    wystosować do kogoś pismo

5)    zredagować pismo

o)    to date a document

pp)  to supply a document

s)   to falsify documents

y) to interpret a document

x)   to inspect a document

n)   to copy a document

dd) to piece together a document

f)    to annotate a document

kk) to receive documents

mm) to sign a document

u)    to forge / to falsify a document

nn) to stamp a document

ee) to possess a document

z) to legalise a document

oo) to submit a document

v)    to glance through / to read through the document

w)    to go over the documents

bb) to pass over the documents

ff) to prepare a document

a) to accept a document

ii) to publish a document

c) to consider a document

k)    to circulate / to send out documents

u)   to forge a document

t)    to file a document

r)   to extract a document

p)   to draw up / to draft a document

b)    to check / to scrutinise / to look up a document

gg) to procure a document

cc) to peruse a document

m)    to conceal / to suppress a document h) to authenticate / to legalise

a document

l)   to complete documents

rr)  to withdraw a document

e) to release / to issue documents

hh) to produce / to draw up a document

ll)   to save a document

jj)   to question a document

g) to attach / to enclose a document aa) to mislay documents

qq) to vet documents

LETTER / NOTE / DOCUMENT

e) to deliver letter to someone, to serve a letter on someone

d) to dictate a letter

a)    to post / to mail a letter

b)    to forward a letter to someone

c)    to draft / to write a letter

ŚWIADECTWO

1)    dostać świadectwo

2)    odebrać świadectwo

3)    otrzymać świadectwo

4)    podpisać świadectwo

5)    podstemplować świadectwo

6)    posiadać świadectwo

7)    prosić o świadectwo

8)    przyznawać świadectwo

9)    sfałszować świadectwo

10)    uzyskać świadectwo

11)    wręczyć komuś świadectwo

12)    wydać świadectwo

13)    zdobyć świadectwo

14)    złożyć / składać świadectwo

CERTIFICATE

e)    to get a certificate

c)    to collect a certificate

j)    to receive a certificate

k)    to sign a certificate

l)    to stamp a certificate

i)    to possess a certificate

a)    to ask for a certificate

b)    to award a certificate

d)    to forge / to fabricate a certificate

h)    to obtain / to achieve a certificate

f)    to hand someone a certificate

g)    to issue / to give / to grant a certificate

n) to win / to achieve a certificate

m) to submit / to lodge a certificate

ODPIS

1) dołączać odpis

COPY / TRANSCRIPT

b) to append / to attach / to enclose a copy

2)    dostarczyć odpis

3)    otrzymać / uzyskać odpis

o) to supply a transcript / a copy

i) to obtain a copy, to receive a copy

/ a transcript

4)    podpisać odpis

5)    przedłożyć odpis

6)    przesłać odpis

7)    przyjąć odpis

8)    sporządzić odpis

m)    to sign a copy

o)    to submit / to lodge a copy

d)    to forward a copy

a) to accept a copy

g) to make / to run off a copy, to make a transcript

9)    sprawdzić odpis

10)    uwierzytelnić odpis

k) to review a transcript

c) to certify / to authenticate a copy, to authenticate a transcript

11)    wydać odpis

12)    wydrukować odpis

13)    wysłać (komuś) odpis

14)    zatrzymywać sobie odpis

15)    złożyć / składać odpis

16)    zrobić odpis

e)    to issue / to release a copy

j)    to print a transcript / copy l) to send a copy (to someone) f) to keep / to retain a copy

n)    to submit / to lodge / to file a copy h) to make a copy / transcript

UMOWA

1)    anulować umowę

2)    być związanym umową

3)    dobić umowy z kimś

4)    dotrzymywać umowy

5)    honorować umowę

6)    naruszyć umowę

CONTRACT / AGREEMENT / DEAL f) to cancel / to rescind a contract c) to be bound by an agreement v) to strike a deal with someone a) to abide by an agreement n) to honour a contract y) to violate / to break / to be in breach of a contract

7)    negocjować umowę

8)    nie dotrzymać umowy

p) to negotiate a contract

m) fail to perform a contract, to renege on an agreement, to go back on

an agreement

9) obchodzić umowę

e) to by-pass / to circumvent an agreement

10) odnowić umowę

s) to renew a contract

11)    parafować umowę

12)    podpisać umowę

13)    podrzeć umowę

14)    postępować zgodnie

z umową / przestrzegać

umowy

15)    prolongować / przedłużać umowę

16)    przyklepać umowę

17)    realizować umowę

18)    renegocjować umowę

19)    rozwiązać umowę

20)    sfinalizować umowę

21)    sknocić umowę

22)    spisać / sporządzić umowę

23)    unieważniać umowę

24)    wykonywać umowę

25)    zawrzeć / zawierać umowę

26)    zdobyć umowę

TRAKTAT

1)    krytykować traktat

2)    naruszać postanowienia traktatu

3)    odrzucić traktat

4)    podpisać traktat

5)    potępiać traktat

6)    przygotować traktat

7)    przyjąć traktat

8)    przystąpić do traktatu

9)    ratyfikować traktat

10)    sporządzić traktat

11)    sprzeciwiać się traktatowi

12)    uchylać / unieważniać traktat

13)    wprowadzać traktat w życie

14)    zatwierdzić traktat

15)    zawrzeć traktat

WYNAGRODZENIE

1)    być uprawnionym do wynagrodzenia

2)    domagać się wynagrodzenia

3)    obliczyć wysokość wynagrodzenia

4)    obniżać wynagrodzenie

5)    określić wysokość czyjegoś wynagrodzenia

6)    otrzymać wynagrodzenie

7)    pobierać wynagrodzenie

o) to initial a contract

u) to sign a contract

w) to tear up a contract

b) to adhere to an agreement

l)    to extend a contract / an agreement

t) to seal a deal with a handshake

q)    to perform / to implement a contract

r)    to renegotiate a contract

x)    to terminate a contract

i)    to conclude a contract

d)    to bungle a contract

k)    to draw up / to write a contract

g)    to cancel a contract

h)    to carry out / to perform / to fulfil / to execute a contract

j)    to conclude a contract, to enter into

a contract

z) to win / to get a contract

TREATY

g)    to criticise a treaty

o)    to violate / to break / to breach a treaty

m)    to reject / to repudiate a treaty

n)    to sign a treaty

f)    to condemn a treaty

k)    to prepare a treaty

b) to accept a treaty

d) to become a party to / to enter into

a treaty

l)    to ratify a treaty

h)    to draw up a treaty

j) to oppose a treaty

a) to abrogate a treaty

i)    to enforce a treaty

c)    to approve a treaty

e)    to conclude / to enter into / to make

a treaty

REMUNERATION / PAY / FEE

b)    to be entitled to remuneration /

payment

q)    to seek remuneration

d)    to compute remuneration

n)    to reduce remuneration

g)    to determine one’s remuneration

m)    to receive / to obtain remuneration

c)    to collect payment, to earn /

to receive remuneration

8)    podwyższać wynagrodzenie

9)    przyjąć / zaakceptować wynagrodzenie

10)    stanowić wynagrodzenie

11)    ujawniać wysokość wynagrodzenia

12)    ustalić wysokość wynagrodzenia

13)    wstrzymać wypłatę wynagrodzenia

14)    wymagać równego wynagrodzenia

15)    wypłacić wynagrodzenie

16)    zatrzymać wynagrodzenie

17)    zwiększać maksymalnie wynagrodzenie

j) to increase remuneration / payment

a)    to accept remuneration

e)    to constitute remuneration /

a payment

h)    to disclose the remuneration

i)    to fix the remuneration / payment

f)    to defer payment

o)    to require equal remuneration

l)    to pay / to provide remuneration

p)    to retain payment

k) to maximise remuneration

Polecamy:

DICTIONARY OF

BUSINESS TERMS

ENGLISH-POLISH

This expanded edition of Dictionary of Law Terms is intended for students of the law, paralegals, legał executives, ESP teachers, translatora, legislative drafters and Professional people who need English for their present or futurę day-to-day work in the legał field. Featuresinclude:

an exposition of essential legał terms and phrases; discussion of Polish and English conventions related to syntax, lexis, punctuation and stylistics of legał texts; instructive examples for translation of statutes;

Tests which can be used both for self-study and in classroom;

THE GREAT DICTIONARY OF LAW

AND ECONOMICS

a comprehensive Key section with answers and some translation hints.

Dr. Ewa Myrczek-Kadtubicka is a lecturer at the Dniversity of Sile-sia's Institute of English.

Wydanie rozszerzone Słownika terminologii prawniczej skierowane jest do studentów prawa, tłumaczy przysięgłych, pracowników kancelarii prawniczych, nauczycieli specjalistycznego języka angielskiego itp.

Słownik zawiera:

terminy prawnicze z zakresu prawa konstytucyjnego, cywilnego, handlowego, karnego, skarbowego, europejskiego, prawa pracy, etc.;

obszerny wstęp z podstawowymi wskazówkami dotyczącymi przekładu tekstów prawnych i prawniczych; wzory gramatyczno-leksykalne wraz z przykładami, wskazówki gramatyczne, a nawet interpunkcyjne;

przykładowe Testy wraz z Kluczem i dodatkowymi uwagami przydatnymi w przygotowaniu do egzaminów TOLES.

1

Van Kralingen, http://websetr.cs.uga.edu/~maduko/SemWeb/coc-frame-ont-for-law.pdf

2

One of the first analyses of legislative texts was written in 1843 by an English barrister named George Code.

3

See: S. Sarćević, New Approach to Legal Translation. The Hague/London/Boston, 2000, p. 136.

4

Bem R., E. Kucharska, J. Marynowicz, A. Mączka, Code of Commercial Companies, Kraków 2002, (CCC1).

5

K. Michałowska, Polish Commercial Companies Code, Warszawa 2001.

6

Kodeks cywilny (KC).

7

D. Kierzkowska (ed.), The Polish Civil Code, Warszawa 1997, (PCC).

8

Kodeks pracy (KP).

9

K. Michałowska, Polish Labour Code, Warszawa 2003, (PLC).

10

D. Kierzkowska (ed.), The Polish Code of Commercial Partnerships and Companies, Warszawa 2001, (PCOCPAC).

11

Prawo upadłościowe (PU).

12

See: S. Sarcević, op. cit., p. 142.

13

Retrieved from: http://www.austlii.edu.au/cgibin/disp.pl/au/legis/act/consol%5fact/ ca190082/?quwry=title+%28+%22crime+act+1900%22+%29.

14

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/19/ch1.html.

15

See: S. Śarćević, op. cit., p. 145.

16

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/29.

17

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18.

18

Retrieved from: http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/calawquery?codesection=corp&code body=&hits=20.

19

2003 Legislative Drafting Manual, available at: http://www.state.nd.us/lr/information/ bills/docs/pdf/part6.pdf.

20

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020030.htm.

21

Retrieved from: http://uscode.house.gov/title_26.htm.

22

Wronkowska and Zieliński use the term ‘competence’ (kompetencja) in reference to per-mission and authorisation. (See: Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych, Warszawa, Urząd Rady Ministrów).

23

Kodeks handlowy (KH).

24

D. Kierzkowska & A. Wiśniewski (ed.), The Polish Commercial Code, Warszawa, 1998, (PCC2).

25

Ordynacja podatkowa (OP).

26

K. Miller and J. Yrkoski, Ordynacja Podatkowa. Act on Rules for Taxation, Warszawa 2002, (AORFT).

27

See: S. Sarcević, op. cit., p. 146.

28

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020023.htm.

29

Retrieved from: http://www.austlii.edu.au/cgi-bin/download.cgi/download/au/legis/ cth/consol_act/wra1996220.txt.

30

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/1159.html.

31

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18.

32

Retrieved from http://www4.law.cornell.edu/uscode/29.

33

This has been recommended in: Administrative Rules Drafting Manual available at http://www.google.pl/search?q=cache:jwZFS_Xhlm0C:www.on.gov/legislative/pdf/ IACDrftMan.PDF+%22drafting+manual%22&hl=pl&ie=UTF-8&inlang=pl#37.

34

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts1996/1996018.htm.

35

Retrieved from: http://www.bailii.org/ie/legis/nu,_acta/ca1963107.txt.

36

Retrieved from: http://scaleplus.law.gov.au/cgi-bin/download.pl?/scale/data/pasteact/ 3/3448.

37

Retrieved from: http://www.bailii.org/ie/legis/num_act/ca1983187.txt.

38

See: S. Śarćević, op. cit., p. 175.

39

Retrieved from: http://laws.justice.gc.ca/en/C-52.6/index.html.

40

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/1.html.

41

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/34.html.

42

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/36.html.

43

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/216.html.

44

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/1581.html.

45

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/1956.html.

46

Retrieved from: http://www4.law.cornell.edu/uscode/18/2113.html.

47

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1995/Ukpga_19950039_en_1.htm.

48

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1995/Ukpga_19950039_en_1.htm.

49

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1988/Ukpga_19880001_en_1.htm to: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1988/Ukpga_19880001_en_102.htm.

50

See: W. Babik, „Terminological vocabularies as lexical corpora in generating of informa-tion retrieval languages”, in Lewandowska-Tomaszczyk & Melia (eds.) Practical Applications in Language Corpora, Łódź, pp. 463-474.

51

See: W. Babik (ibid.).

52

„§ 90.1. W ustawie należy sformułować definicję danego określenia, jeżeli:

1) dane określenie jest wieloznaczne,

2) dane określenie jest nieostre, a pożądane jest ograniczenie jego nieostrości, znaczenie danego określenie nie jest powszechnie zrozumiałe. (Wronkowska and Zieliński, „Zasady techniki prawodawczej” 1997, p. 157).

53

Wronkowska and Zieliński (1993: 119) argue as follows: „...definicje są normami szczególnego rodzaju: nakazują one takie postępowanie interpretacyjne przy odtwarzaniu norm z przepisów, by pewne zwroty zawarte w przepisach a definiowane w interesującej nas definicji legalnej zastąpić zwrotami zawartymi w definiensie tej definicji”.

54

Retrieved from: http://www.ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/iig/ch11.htm.

55

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20026--g.htm.

56

We can differentiate between restrictive definitions which are followed by the word ‘means’ and extensive definitions which are followed by the word ‘includes’.

57

Bill Drafting Manual, Chapter 7, retrieved 10 March 2003 from http://www.lc.state.or.us/ pdfs/dmchp7.pdf.

58

Bill Drafting Manual, Chapter 10, retrieved from:htttp://www.revisor.leg.state.mn.us/ bill_drafting_manual/Chapter%2010.htm#a1008d).

59

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20041-e.htm.

60

Labour Legislation Guidelines: http://www.ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/ llg/ch11.htm.

61

Retrieved from: http://www.legislation.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020032.htm.

62

Retrieved from http://www.legislation.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020015.htm.

63

See: Alcaraz & Hughes, Legal Translation Explained. Manchester, 2002, pp. 105-108.

64

See: Labour Legislation Guidelines retrieved from: http://www.ilo.org/public/english/dia-logue/ifpdial/llg/ch11.htm#note_1.

65

See: http://www.davidelliott.ca/papers/usingplain.htm#22.

66

Labour Legislation Guidelines, retrieved from: http://www.ilo.org/public/english/dia-logue/ifpdial/llg/ch11.htm.

67

These clauses have been cited in “Labour Legislation Guidelines” available at http://www. ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/llg/ch11.htm.

68

See: § 11.1, § § 12-17 M.P. dated 16 December 1991, No 44, item 310 cited in Wronkowska & Zieliński ibid.: 39.

69

The English translation of ordynacja podatkowa has been proposed by: K. Miller and J. Yrkoski, op. cit., p. 17.

70

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1995/Ukpga_19950040_en_1.htm.

71

Retrieved from http://www.legislation.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020038.htm#aofs.

72

Retrieved from http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1997/1997048.htm.

73

Retrieved from: http://www.hmso.gov.uk/acts/acts1989/Ukpga_19890040_en_2.htm #mdiv1.

74

Retrieved from: http://www.hsmo.gov.uk/acts/acts2002/20020017.htm.

75

Retrieved from: http://www.legislation.hmso.gov.uk/acts/acts2002/20020032.htm.

76

Retrieved from: http://www.austlii.edu.au/cgi-bin/disp.pl/au/legis/cth/console%5fact/ cca1995115/?query=title+%28+%22criminal+code+act+1995%22+%29.

77

Retrieved from: http://www.bailii.org/ie/legis/num_act/cla1997125.txt.

78

In Polish klauzula o skróconej nazwie ustawy („Słownik prawa” 2001: 56).

79

Retrieved from: http://www.capitol.state.tx.us/statutes/br/br0000100.html.

80

The ”Administrative Rules Drafting Manual”, retrieved 3 March 2003 from: http://www. google.pl/search?q=cache:jwZFS_XhIm0C:www.in.gov/legislative/pdf/ IACDrftMan.PDF +%22drafting+manual%22&hl=pl&ie=UTF-8&inlang=pl.

81

The ”Bill Drafting Manual of the State of Arkansas”, retrieved from: http://www.google. pl/search?q=cache:3CdqIDz3BQEC: www.arkleg.state.ar.us/data/BillDraftingManual.PDF +%22drafting+manual%22+%22must%22&hl=pl&ie=UTF-8&inlang=pl.

82

See: 5. Sarćević, op. cit., 130.

83

This arrangement of legal provisions has been applied in the United States Code at http:// www4.law.cornell.edu/uscode.

84

See: L. Morawski, Wstęp do prawoznawstwa. Toruń, 2002, pp. 47-57.

85

See: 5. Sarćeyić, op. cit., 130.

86

„Wskazówki dla tłumaczy”, http://www2.ukie.gov.pl/uk.nsf/dBylD/120-200?edit&t= Tlumaczenia&c=120.

87

The Polish term Artykuł should be used in titles as a sole article of a document.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kodeks cywilny

z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Księga pierwsza. Część ogólna.

Tytuł I. Przepisy wstępne.

Art. 1 [Zakres regulacji] 2) Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi.

Art. 2 (skreślony)3)

Art. 3 [Nieretroakcja] Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

Art. 4 (skreślony)4)

Art. 5 [Nadużycie prawa] 5) Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Art. 6 [Ciężar dowodu] Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Art. 7 [Domniemanie dobrej wiary] Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.

Tytuł II. Osoby.

Dział I. Osoby fizyczne.

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych.

Art. 8 [Początek] 6)

§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. 7)  (skreślony)

Art. 9 [Domniemanie urodzenia się żywym] W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

Art. 10 [Uzyskanie pełnoletności]

§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.

Art. 11 [Pełna zdolność] Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Art. 12 [Brak zdolności] Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Art. 13 [Ubezwłasnowolnienie całkowite]

§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Art. 14 [Skutki braku zdolności]

§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Art. 15 [Ograniczona zdolność] Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Art. 16 [Ubezwłasnowolnienie częściowe]

§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Art. 17 [Zgoda przedstawiciela ustawowego] Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Art. 18 [Potwierdzenie umowy]

§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Art. 19 [Czynność jednostronna] Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

Art. 20 [Umowy w drobnych sprawach] Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Art. 21 [Rozporządzanie zarobkiem] Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Art. 22 [Przedmioty swobodnego użytku] Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Art. 22¹ [Pojęcie konsumenta] 8) Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 23 [Ochrona dóbr osobistych] Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 24 [Środki ochrony]

§ 1. 9) Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Rozdział II. Miejsce zamieszkania.

Art. 25 [Pojęcie] Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26 [Dziecko]

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Art. 27 [Pupil] Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Art. 28 [Jeden domicyl] Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III. Uznanie za zmarłego.

Art. 29 [Przesłanki]

§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Art. 30 [Zdarzenia szczególne]

§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nie przewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Art. 31 [Domniemanie śmierci]

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Art. 32 [Równoczesność śmierci] Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

Dział II. Osoby prawne.

Art. 33 [Osobowość prawna] 10) Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 33¹ [Odpowiedzialność subsydiarna za zobowiązania jednostki] 11)

§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Art. 34 [Skarb Państwa] 12) Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych.

Art. 35 [Organizacja osób prawnych] Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Art. 36 (skreślony)13)

Art. 37 [Uzyskanie osobowości prawnej]

§ 1. 14) Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Art. 38 [Funkcje organów] Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Art. 39 [Skutki braku umocowania]

§ 1. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Art. 40 [Odpowiedzialność Skarbu Państwa] 15)

§ 1. 16) Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. 17) Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Art. 41 [Siedziba osoby prawnej] Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Art. 42 [Brak organów]

§ 1. 18)  Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.

§ 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Art. 43 [Ochrona dóbr osobistych] Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia. 19)

Art. 43¹ [Pojęcie przedsiębiorcy] Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33¹ § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Art. 43² [Działanie pod firmą]

§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 43³ [Wyłączność firmy]

§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Art. 43⁴ [Firma osoby fizycznej] Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Art. 43⁵ [Firma osoby prawnej]

§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci - zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 43² § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 43⁶ [Firma oddziału] Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie "oddział" ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Art. 43⁷ [Zmiana firmy] Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Art. 43⁸ [Firma po utracie wspólnika]

§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci - za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 43⁹ [Zakaz zbycia firmy]

§ 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Art. 43¹⁰ [Bezprawne naruszenie prawa do firmy] Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

Tytuł III. Mienie.

Art. 44 [Pojęcie] 20) Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

Art. 44¹ [Podmioty mienia państwowego] 21)

§ 1. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.

§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

Art. 45 [Rzecz] Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.

Art. 46 [Nieruchomość]

§ 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.

Art. 46¹ [Nieruchomość rolna] 22) Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Art. 47 [Część składowa]

§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.

Art. 48 [Część składowa gruntu] Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Art. 49 [Urządzenia niebędące częściami składowymi nieruchomości] 23)

§ 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

Art. 50 [Prawa jako części składowe] Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością.

Art. 51 [Przynależność]

§ 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nie należąca do właściciela rzeczy głównej.

§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego związku z rzeczą główną.

Art. 52 [Skutek czynności] Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych.

Art. 53 [Pożytki rzeczy]

§ 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.

§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.

Art. 54 [Pożytki prawa] Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Art. 55 [Pożytki należne]

§ 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia, a pożytki cywilne - w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.

§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków, które przypadły innej osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości pożytków.

Art. 55¹ [Pojęcie przedsiębiorstwa] 24) Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

1)  oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2)  własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3)  prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4)  wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5)  koncesje, licencje i zezwolenia;

6)  patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7)  majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8)  tajemnice przedsiębiorstwa;

9)  księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Art. 55² [Czynność dotycząca przedsiębiorstwa] 25) Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Art. 55³ [Gospodarstwo rolne] 26) Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Art. 55⁴ [Odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania] 27) Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

Tytuł IV. Czynności prawne.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 56 [Skutki czynności prawnej] Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Art. 57 [Rozporządzanie prawem]

§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.

§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem.

Art. 58 [Bezprawność czynności]

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Art. 59 [Bezskuteczność względna umowy] W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Art. 60 [Oświadczenie woli] 28) Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Art. 61 [Chwila złożenia] 29)

§ 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Art. 62 [Śmierć składającego] Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.

Art. 63 [Zgoda osoby trzeciej]

§ 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.

§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 64 [Orzeczenie zastępujące] 30) Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

Art. 65 [Wykładnia]

§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Dział II. Zawarcie umowy.

Art. 66 [Oferta; związanie] 31)

§ 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy.

§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Art. 66¹ [Związanie ofertą elektroniczną] 32)

§ 1. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie.

§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

1)  czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

2)  skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

3)  zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;

4)  metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;

5)  językach, w których umowa może być zawarta;

6)  kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób.

§ 4. Przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Nie stosuje się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły.

Art. 66² [Odwołanie oferty] 33)

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy, jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty.

§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub określono w niej termin przyjęcia.

Art. 67 [Opóźnienie odpowiedzi] Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za nie zawartą.

Art. 68 [Zastrzeżenia] Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.

Art. 68¹ [Przyjęcie oferty z zastrzeżeniami] 34)

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią.

§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.

Art. 68² [Dorozumiane przyjęcie oferty] 35) Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.

Art. 69 [Milczące przyjęcie] 36) Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.

Art. 70 [Chwila i miejsce zawarcia umowy] 37)

§ 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane - w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej - w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

Art. 70¹ [Aukcja; przetarg] 38)

§ 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.

§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu.

Art. 70² [Oferta w toku aukcji] 39)

§ 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.

§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Art. 70³ [Oferta w toku przetargu] 40)

§ 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis art. 70² § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 70⁴ [Wadium] 41)

§ 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

Art. 70⁵ [Przyczyny unieważnienia umowy] 42)

§ 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.

Art. 71 [Zaproszenie do zawarcia umowy] 43) Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.

Art. 72 [Umowa po negocjacjach] 44)

§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.

§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

Art. 72¹ [Ochrona informacji poufnych] 45)

§ 1. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.

§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o których mowa w § 1, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.

Dział III. Forma czynności prawnych.

Art. 73 [Pod rygorem nieważności; dla określonych skutków]

§ 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

Art. 74 [Dla celów dowodowych] 46)

§ 1. Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.

§ 3. Przepisów o formie pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami.

Art. 75 (uchylony)47)

Art. 75¹ [Co do przedsiębiorstwa] 48)

§ 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.

§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości.

Art. 76 [Zastrzeżona w umowie] Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej, nie określając skutków niezachowania tej formy, poczytuje się w razie wątpliwości, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

Art. 77 [Zmiany umowy pisemnej] 49)

§ 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.

§ 2. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Art. 77¹ [Związanie pismem potwierdzającym] 50) W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej strony, a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.

Art. 78 [Forma pisemna] 51)

§ 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

§ 2. 52) Oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Art. 79 [Niemożność pisania] 53) Osoba nie mogąca pisać, lecz mogąca czytać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej bądź w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku inna osoba wypisze jej imię i nazwisko umieszczając swój podpis, bądź też w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się inna osoba, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie nie mogącego pisać, lecz mogącego czytać.

Art. 80 (uchylony)54)

Art. 81 [Data pewna]

§ 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

§ 2. 55) Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:

1)  w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od daty dokumentu urzędowego;

2)  w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza - od daty wzmianki.

§ 3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.

Dział IV. Wady oświadczenia woli.

Art. 82 [Brak świadomości lub swobody] Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Art. 83 [Pozorność]

§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Art. 84 [Błąd]

§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Art. 85 [Posłaniec] Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Art. 86 [Podstęp]

§ 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.

Art. 87 [Groźba] Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Art. 88 [Uchylenie skutków oświadczenia]

§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Dział V. Warunek.

Art. 89 [Pojęcie] Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Art. 90 [Skuteczność czynności] Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 91 [Ochrona warunkowo uprawnionego] Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa.

Art. 92 [Rozporządzenia sprzeczne z warunkiem]

§ 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.

§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 93 [Fikcje skuteczności]

§ 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują skutki takie, jak by warunek się ziścił.

§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jak by warunek się nie ziścił.

Art. 94 [Warunek bezprawny] Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego pociąga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za nie zastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.

Dział VI. Przedstawicielstwo.

Rozdział I. Przepisy ogólne. 56)

Art. 95 [Pojęcie]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.

§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Art. 96 [Podstawa umocowania] Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

Art. 97 [Domniemanie] Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Rozdział II. Pełnomocnictwo. 57)

Art. 98 [Rodzaje pełnomocnictwa] Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

Art. 99 [Forma]

§ 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.

Art. 100 [Zdolność pełnomocnika] Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu mocodawcy.

Art. 101 [Odwołanie; śmierć]

§ 1. Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 102 [Zwrot dokumentu] Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.

Art. 103 [Umowy rzekomego pełnomocnika]

§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

Art. 104 [Czynność jednostronna rzekomego pełnomocnika] Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

Art. 105 [Pierwotnie umocowany] Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.

Art. 106 [Substytuci] Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 107 [Jednakowo umocowani] Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania, każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.

Art. 108 [Pełnomocnik jako druga strona] Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

Art. 109 [Umocowanie do odbioru oświadczenia] Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie woli ma być złożone przedstawicielowi.

Rozdział III. Prokura. 58)

Art. 109¹ [Pojęcie prokury]

§ 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 109² [Obowiązkowa forma pisemna]

§ 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu art. 99 § 1 nie stosuje się.

§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Art. 109³ [Pełnomocnictwo do poszczególnych czynności] Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.

Art. 109⁴ [Prokura łączna]

§ 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.

§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.

Art. 109⁵ [Prokura oddziałowa] Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).

Art. 109⁶ [Zakaz przeniesienia] Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności.

Art. 109⁷ [Odwołanie, wygaśnięcie prokury]

§ 1. Prokura może być w każdym czasie odwołana.

§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

§ 4. Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Art. 109⁸ [Obowiązek zgłoszenia do rejestru]

§ 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania.

Art. 109⁹ [Podpis zgodny ze wzorem] Prokurent składa własnoręczny podpis zgodnie ze znajdującym się w aktach rejestrowych wzorem podpisu, wraz z dopiskiem wskazującym na prokurę, chyba że z treści dokumentu wynika, że działa jako prokurent.

Tytuł V. Termin.

Art. 110 [Podstawa obliczania] 59) Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.

Art. 111 [Termin w dniach]

§ 1. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.

§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Art. 112 [Terminy dłuższe] Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Art. 113 [Miesiące]

§ 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Art. 114 [Obliczanie miesiąca, roku] Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

Art. 115 [Dni wolne] Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Art. 116 [Stosowanie przepisów o warunku]

§ 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.

Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń.

Art. 117 [Pojęcie]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

§ 2. 60) Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

§ 3. 61)  (skreślony)

Art. 118 [Terminy] 62) Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.

Art. 119 [Zakaz zmian] Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

Art. 120 [Początek]

§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Art. 121 [Zawieszenie] 63) Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1)  co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2)  co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3)  co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;

4)  co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody.

Art. 122 [Wstrzymanie zakończenia]

§ 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Art. 123 [Przerwanie]

§ 1. 64) Bieg przedawnienia przerywa się:

1)  przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2)  przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3)  przez wszczęcie mediacji.

§ 2. 65)  (skreślony)

Art. 124 [Bieg po przerwie]

§ 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

§ 2.66)  W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Art. 125 [Terminy po orzeczeniu]

§ 1.67)  Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

§ 2. 68)  (skreślony)

Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe.

Tytuł I. Własność.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 126-139 (skreślony)69)

Dział II. Treść i wykonywanie własności.

Art. 140 [Treść własności] W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

Art. 141 (skreślony)72)

Art. 142 [Użycie bez zgody właściciela]

§ 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.

Art. 143 [Własność gruntu] 73) W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.

Art. 144 [Immisje] Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Art. 145 [Służebność drogi koniecznej]

§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.

Art. 146 [Droga na rzecz posiadacza] Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.

Art. 147 [Roboty ziemne] Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia.

Art. 148 [Owoce] Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.

Art. 149 [Usunięcie gałęzi, owoców] Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 150 [Usunięcie korzeni] Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

Art. 151 [Granice przy budowie] Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.

Art. 152 [Rozgraniczenie] Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Art. 153 [Ustalenie granic] Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.

Art. 154 [Urządzenia na granicy]

§ 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.

§ 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.

Dział III. Nabycie i utrata własności.

Rozdział I. Przeniesienie własności.

Art. 155 [Umowy zobowiązująco-rozporządzające]

§ 1. 74) Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.

Art. 156 [Kauzalność] 75) Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 157 [Warunek, termin]

§ 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.

Art. 158 [Forma] Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.

Art. 159 [Wyłączenia] Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.

Art. 16-165 (skreślony)76)

Art. 166 [Pierwokup współwłaścicieli]

§ 1. 79)  W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział we współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.

§ 2. 80)  (skreślony)

Art. 167 (skreślony)81)

Art. 168 (skreślony)81)

Art. 169 [Nabycie od nieuprawnionego]

§ 1. Jeżeli osoba nie uprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.

§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.

Art. 170 [Nabycie rzeczy obciążonej] W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.

Art. 171 (skreślony)82)

Rozdział II. Zasiedzenie.

Art. 172 [Nieruchomość]

§ 1. 83) Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

§ 2. 84) Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

Art. 173 [Ochrona małoletniego] Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.

Art. 174 [Ruchomość] Posiadacz rzeczy ruchomej nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada w złej wierze.

Art. 175 [Odesłanie] Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.

Art. 176 [Posiadanie poprzednika]

§ 1. 85) Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.

§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza.

Art. 177 (skreślony)86)

Art. 178 (uchylony)87)

Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności.

Art. 179 (utracił moc)88)

Art. 180 [Porzucenie] Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci.

Art. 181 [Zawłaszczenie] Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.

Art. 182 [Rój pszczół]

§ 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.

§ 2. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu nie zajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów.

§ 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Art. 183 [Obowiązki znalazcy]

§ 1. Kto znalazł rzecz zgubioną, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę uprawnioną do odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy organ państwowy.

§ 2. Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do rzeczy porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt, które zabłąkały się lub uciekły.

Art. 184 [Przedmioty wartościowe]

§ 1. Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną znalazca powinien oddać niezwłocznie na przechowanie właściwemu organowi państwowemu, inne zaś rzeczy znalezione - tylko na żądanie tego organu.

§ 2. Jeżeli znalazca przechowuje rzecz u siebie, stosuje się odpowiednio przepisy o nieodpłatnym przechowaniu.

Art. 185 [Upoważnienie] Rozporządzenie Rady Ministrów określi organy właściwe do przechowywania rzeczy znalezionych i do poszukiwania osób uprawnionych do ich odbioru, zasady przechowywania tych rzeczy oraz sposób poszukiwania osób uprawnionych do odbioru.

Art. 186 [Znaleźne] Znalazca, który uczynił zadość swoim obowiązkom, może żądać znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy, jeżeli zgłosił swe roszczenie najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do odbioru.

Art. 187 [Nabycie własności] 89) Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną, które nie zostaną przez uprawnionego odebrane w ciągu roku od dnia wezwania go przez właściwy organ, a w razie niemożności wezwania - w ciągu dwóch lat od ich znalezienia, stają się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy stają się po upływie tych samych terminów własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom; jeżeli rzeczy są przechowywane przez organ państwowy, znalazca może je odebrać za zwrotem kosztów.

Art. 188 [Znalezienie w miejscach publicznych] Przepisów artykułów poprzedzających nie stosuje się w razie znalezienia rzeczy w budynku publicznym albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności ani w razie znalezienia rzeczy w wagonie kolejowym, na statku lub innym środku transportu publicznego. Znalazca obowiązany jest w tych wypadkach oddać rzecz zarządcy budynku lub pomieszczenia albo właściwemu zarządcy środków transportu publicznego, a ten postąpi z rzeczą zgodnie z właściwymi przepisami.

Art. 189 [Skarb] 90) Jeżeli rzecz mająca znaczniejszą wartość materialną albo wartość naukową lub artystyczną została znaleziona w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, znalazca obowiązany jest oddać rzecz właściwemu organowi państwowemu. Rzecz znaleziona staje się własnością Skarbu Państwa, a znalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.

Art. 190 [Nabycie pożytków naturalnych] Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.

Art. 191 [Połączenie z nieruchomością] Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

Art. 192 [Przetworzenie]

§ 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.

§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela materiałów.

Art. 193 [Połączenie, pomieszanie]

§ 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.

§ 2. Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.

Art. 194 [Rozliczenia] Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Dział IV. Współwłasność.

Art. 195 [Pojęcie] Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Art. 196 [Rodzaje]

§ 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Art. 197 [Udziały] Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.

Art. 198 [Rozporządzanie udziałem] Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Art. 199 [Przekroczenie zwykłego zarządu] Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Art. 200 [Współdziałanie] Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Art. 201 [Zarząd zwykły] Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Art. 202 [Rozstrzygnięcie sądu] Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Art. 203 [Wyznaczenie zarządcy] Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Art. 204 [Obliczanie większości] Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Art. 205 [Wynagrodzenie] Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.

Art. 206 [Współposiadanie] Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Art. 207 [Przychody i wydatki] Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Art. 208 [Rachunek z zarządu] Każdy ze współwłaścicieli nie sprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.

Art. 209 [Czynności zachowawcze] Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Art. 210 [Zniesienie współwłasności] Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Art. 211 [Podział] Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Art. 212 [Sądowe zniesienie]

§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. 91) Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

Art. 213 [Gospodarstwo rolne] 92) Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

Art. 214 [Rozwinięcie] 93)

§ 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.

Art. 215 [Odesłanie] 94) Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.

Art. 216 [Spłaty] 95)

§ 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1)  typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,

2)  sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Art. 217 [Wyrównanie] 96)  Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Art. 218 [Dalsze zamieszkiwanie] 97)

§ 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.

Art. 219 (skreślony)98)

Art. 220 [Wyłączenie przedawnienia] Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

Art. 221 [Nabywca udziału] Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.

Dział V. Ochrona własności.

Art. 222 [Windykacyjna i negatoryjna]

§ 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

Art. 223 [Wyłączenie przedawnienia]

§ 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.

§ 2. 99)  (skreślony)

§ 3. 100)  (skreślony)

Art. 224 [Roszczenia uzupełniające]

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.

§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

Art. 225 [Rozwinięcie] Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Art. 226 [Nakłady]

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.

Art. 227 [Przedmioty połączone]

§ 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.

§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.

Art. 228 [Roszczenia uzupełniające] Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.

Art. 229 [Przedawnienie]

§ 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz.

§ 2. 101)  (skreślony)

Art. 230 [Roszczenia uzupełniające; odesłanie] Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.

Art. 231 [Budynek na cudzym gruncie]

§ 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 3. 102)  (skreślony)

Tytuł II. Użytkowanie wieczyste.

Art. 232 [Przedmiot i podmioty]

§ 1. 103) Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

§ 2. 104) W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.

Art. 233 [Treść] 105) W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.

Art. 234 [Ustanowienie] 106) Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Art. 235 [Własność budynków i urządzeń]

§ 1. 107) Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

§ 2. 108) Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

Art. 236 [Okres]

§ 1. 109) Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2. 110) W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

§ 3. Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 237 [Przeniesienie] Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Art. 238 [Opłata] Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.

Art. 239 [Treść umowy]

§ 1. 111) Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.

§ 2. 112) Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:

1)  termin rozpoczęcia i zakończenia robót;

2)  rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie;

3)  warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w czasie trwania użytkowania wieczystego;

4)  wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.

Art. 240 [Rozwiązanie] 113) Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Art. 241 [Wygaśnięcie obciążeń] Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.

Art. 242 (skreślony)114)

Art. 243 [Przedawnienie] 115) Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty.

Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 244 [Katalog] 116)

§ 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.

Art. 245 [Ustanowienie]

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.

§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.

Art. 245¹ [Przeniesienie] 117) Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 246 [Zrzeczenie się] 118)

§ 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.

§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej.

Art. 247 [Przejście na właściciela] Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.

Art. 248 [Zmiana treści]

§ 1. 119) Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi.

§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna jest zgoda tej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.

Art. 249 [Pierwszeństwo]

§ 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).

§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w sposób odmienny.

Art. 250 [Zmiana pierwszeństwa]

§ 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli prawo ustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo ustępującego prawa.

§ 2. 120) Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a tym, czyje prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z tych praw jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi wieczystej.

§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z chwilą wygaśnięcia prawa, które ustąpiło pierwszeństwa.

Art. 251 [Ochrona] Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Dział II. Użytkowanie.

Rozdział I. Przepisy ogólne.

Art. 252 [Przedmiot i treść] Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).

Art. 253 [Ograniczenie zakresu]

§ 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.

§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.

Art. 254 [Niezbywalność] Użytkowanie jest niezbywalne.

Art. 255 [Niewykonywanie] Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

Art. 256 [Sposób wykonywania] Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

Art. 257 [Zespół środków produkcji]

§ 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków produkcji, użytkownik może w granicach prawidłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone w ten sposób składniki stają się własnością właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.

§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według oszacowania, użytkownik nabywa własność jego poszczególnych składników z chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić zespół tego samego rodzaju i tej samej wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 258 [Ciężary] W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków rzeczy.

Art. 259 [Nakłady właściciela] Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem. Jeżeli takie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 260 [Nakłady użytkownika]

§ 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót.

§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 261 [Roszczenia osób trzecich] Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela.

Art. 262 [Stan po wygaśnięciu] Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi w takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu użytkowania.

Art. 263 [Przedawnienie] 121) Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Art. 264 [Użytkowanie nieprawidłowe] Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).

Art. 265 [Użytkowanie praw]

§ 1. Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.

§ 2. Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu rzeczy.

§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa.

Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne.

Art. 266 [Termin wygaśnięcia] Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią.

Art. 267 [Treść]

§ 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.

§ 2. 122)  Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i górniczego.

§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w odpowiednim terminie zawiadomić właściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

Art. 268 [Nowe urządzenia] Użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach jak najemca.

Art. 269 [Zabezpieczenie; zarządca]

§ 1. Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy.

§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.

Art. 270 [Zabezpieczenie przy użytkowaniu nieprawidłowym] Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.

Art. 270¹ (uchylony)123)

Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne.

Art. 271 [Grunt Skarbu Państwa] 124) Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe. W każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni.

Art. 272 [Własność budowli]

§ 1.125)  Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innych urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.

§ 2. 126) Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają się stać własnością Skarbu Państwa.

§ 3. Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w paragrafach poprzedzających, jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.

Art. 273 [Budowle po wygaśnięciu użytkowania] 127) Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane i stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia może żądać zapłaty wartości tych budynków i urządzeń w chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały wzniesione wbrew społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.

Art. 274 [Rośliny] 128) Przepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do drzew i innych roślin.

Art. 275 [Zmiana przeznaczenia i substancji] 129) Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.

Art. 276 (skreślony)130)

Art. 277 [Wkłady gruntowe]

§ 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z członkiem spółdzielni inaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.

§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.

Art. 278 [Zmiana przeznaczenia i substancji] Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że - gdy wymaga tego prawidłowe wykonanie zadań spółdzielni - przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naruszenia ich substancji albo jedno z tych uprawnień.

Art. 279 [Budowle i rośliny]

§ 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i innych roślin zasadzonych lub zasianych przez spółdzielnię.

§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się budynki lub urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia użytkowania. Drzewa i inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.

Art. 28-282 (skreślony)131)

Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania.

Art. 283 (skreślony)132)

Art. 284 [Odesłanie] 133) Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.

Dział III. Służebności.

Rozdział I. Służebności gruntowe.

Art. 285 [Treść; cel]

§ 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Art. 286 [Na rzecz rolniczej spółdzielni] Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową bez względu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.

Art. 287 [Zakres i wykonywanie] Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.

Art. 288 [Rozwinięcie] Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Art. 289 [Utrzymywanie urządzeń]

§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 290 [Podział nieruchomości]

§ 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozostałych.

§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności.

§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości obciążonej sposób wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.

Art. 291 [Zmiana wykonywania] Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Art. 292 [Zasiedzenie] Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

Art. 293 [Niewykonywanie]

§ 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

Art. 294 [Zniesienie za wynagrodzeniem] Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Art. 295 [Zniesienie bez wynagrodzenia] Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.

Rozdział II. Służebności osobiste.

Art. 296 [Treść] Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Art. 297 [Odesłanie] Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 298 [Zakres i wykonywanie] Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Art. 299 [Termin wygaśnięcia] Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Art. 300 [Osobisty charakter] Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Art. 301 [Służebność mieszkania]

§ 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.

§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Art. 302 [Rozwinięcie]

§ 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku.

§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a właścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne.

Art. 303 [Zamiana na rentę] Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.

Art. 304 [Wyłączenie zasiedzenia] Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Art. 305 [Wniesienie nieruchomości do spółdzielni] Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.

Rozdział III. Służebność przesyłu. 134)

Art. 305¹ [Treść prawa] Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Art. 305² [Umowa o ustanowienie służebności przesyłu]

§ 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Art. 305³ [Przejście prawa, wygaśnięcie]

§ 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.

§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.

§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 305⁴ [Odesłanie] Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Dział IV. Zastaw.

Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych.

Art. 306 [Przedmiot i treść]

§ 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.

§ 2. Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.

Art. 307 [Ustanowienie]

§ 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.

§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza sama umowa.

§ 3.135)  Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o ustanowienie zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.

Art. 308 [Zastaw rejestrowy] 136) Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.

Art. 309 [Ustanowienie przez nieuprawnionego] Przepisy o nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nie uprawnionej do rozporządzania rzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia zastawu.

Art. 310 [Pierwszeństwo] Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze.

Art. 311 [Rozporządzanie rzeczą] Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.

Art. 312 [Tryb zaspokojenia] 137) Zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym.

Art. 313 [Umowa o przepadek] Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego organu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że w razie zwłoki z zapłatą długu przypadną one w odpowiednim stosunku zastawnikowi na własność zamiast zapłaty, według ceny z dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.

Art. 314 [Zakres zabezpieczenia] 138) Zastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału oraz inne roszczenia o świadczenia uboczne, w szczególności roszczenie o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.

Art. 315 [Zarzuty zastawcy] Zastawca nie będący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu zastawu.

Art. 316 [Ograniczenia odpowiedzialności spadkowej] Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Art. 317 [Zaspokojenie w razie przedawnienia] Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.

Art. 318 [Obowiązki zastawnika] Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem stosownie do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.

Art. 319 [Pożytki] Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w braku odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek.

Art. 320 [Nakłady] Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 321 [Zagrożenie rzeczy]

§ 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.

§ 2. W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego.

Art. 322 [Przedawnienie]

§ 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2. 139)  (skreślony)

Art. 323 [Skutki przelewu]

§ 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie zastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem zastawu zastaw wygasa.

§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.

Art. 324 [Uprawnienia nabywcy wierzytelności] Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania rzeczy obciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.

Art. 325 [Zwrot rzeczy]

§ 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia przeciwne.

§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika na własność, jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.

Art. 326 [Zastaw ustawowy] Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje z mocy ustawy.

Rozdział II. Zastaw na prawach.

Art. 327 [Zakres] Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.

Art. 328 [Odesłanie] Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach ruchomych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 329 [Ustanowienie]

§ 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy.

§ 2. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.

Art. 330 [Czynności zachowawcze] Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.

Art. 331 [Wypowiedzenie wierzytelności obciążonej]

§ 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej.

§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.

Art. 332 [Zastaw na przedmiocie świadczenia] W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.

Art. 333 [Odbiór świadczenia] Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie. Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 334 [Świadczenie przedterminowe] Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 335 [Zaspokojenie zabezpieczonej wierzytelności pieniężnej] Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem przed częścią przysługującą zastawcy.

Tytuł IV. Posiadanie.

Art. 336 [Posiadanie samoistne i zależne] Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Art. 337 [Równoczesność] Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Art. 338 [Dzierżenie] Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.

Art. 339 [Domniemanie posiadania samoistnego] Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.

Art. 340 [Domniemanie ciągłości] Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania.

Art. 341 [Domniemanie zgodności z prawem] Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Domniemanie to dotyczy również posiadania przez poprzedniego posiadacza.

Art. 342 [Zakaz naruszania] Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze.

Art. 343 [Obrona konieczna; samopomoc]

§ 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.

§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.

Art. 343¹ [Władanie lokalem] 140)  Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie posiadania.

Art. 344 [Roszczenia o ochronę]

§ 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.

§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Art. 345 [Skutek przywrócenia] Posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane.

Art. 346 [Ochrona między współposiadaczami] Roszczenie o ochronę posiadania nie przysługuje w stosunkach pomiędzy współposiadaczami tej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.

Art. 347 [Wstrzymanie budowy]

§ 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wstrzymanie budowy, jeżeli budowa mogłaby naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.

§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.

Art. 348 [Przeniesienie przez wydanie] Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.

Art. 349 [Z zachowaniem władztwa] Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.

Art. 350 [Przez umowę i zawiadomienie] Jeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu osoby trzeciej, przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę między stronami i przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.

Art. 351 [Przez umowę] Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżyciela następuje na mocy samej umowy między stronami.

Art. 352 [Posiadanie służebności]

§ 1. Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.

§ 2. Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.

Księga trzecia. Zobowiązania.

Tytuł I. Przepisy ogólne.

Art. 353 [Pojęcie]

§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

§ 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Art. 353¹ [Granice swobody umów] 141) Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Art. 354 [Sposób wykonania]

§ 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.

Art. 355 [Należyta staranność]

§ 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność).

§ 2. 142) Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Art. 356 [Wykonawca]

§ 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia.

§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.

Art. 357 [Jakość rzeczy] Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości.

Art. 357¹ [Nadzwyczajna zmiana stosunków] 143) Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

Art. 358 [Zasada walutowości] 144)

§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej.

§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana.

Art. 358¹ [Nominalizm; waloryzacja] 145)

§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.

§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.

§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

§ 5. Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i innych świadczeń pieniężnych.

Art. 359 [Odsetki]

§ 1. 146) Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe.

§ 2¹.147)  Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne).

§ 2².148)  Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

§ 2³.149)  Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 3. 150) Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia151) , wysokość odsetek ustawowych, kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.

Art. 360 [Termin płatności] W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne co roku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie z zapłatą tej sumy.

Art. 361 [Związek przyczynowy; szkoda]

§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Art. 362 [Przyczynienie się] Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Art. 363 [Naprawienie szkody]

§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Art. 364 [Sposób zabezpieczenia]

§ 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie powinno nastąpić przez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

§ 2. Jednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny sposób.

Art. 365 [Zobowiązanie przemienne]

§ 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.

§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.

§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru przechodzi na stronę drugą.

Art. 365¹ [Wypowiedzenie zobowiązań ciągłych] 152)  Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli.

Dział I. Zobowiązania solidarne.

Art. 366 [Solidarność dłużników]

§ 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

Art. 367 [Solidarność wierzycieli]

§ 1. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli).

§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.

Art. 368 [Zróżnicowanie] Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników był zobowiązany w sposób odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli.

Art. 369 [Podstawa] Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

Art. 370 [Wspólne mienie] Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 371 [Ochrona współdłużników] Działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.

Art. 372 [Bieg przedawnienia] Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Art. 373 [Zwolnienie dłużnika] Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Art. 374 [Odnowienie; zwłoka wierzyciela]

§ 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.

§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników.

Art. 375 [Zarzuty]

§ 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście względem wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.

§ 2. Wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.

Art. 376 [Regres między współdłużnikami]

§ 1. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.

§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.

Art. 377 [Ochrona współwierzycieli] Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.

Art. 378 [Regres między współwierzycielami] Jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach równych.

Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne.

Art. 379 [Pojęcie]

§ 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego.

§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości.

Art. 380 [Odpowiedzialność dłużników]

§ 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za spełnienie świadczenia jak dłużnicy solidarni.

§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia podzielnego są odpowiedzialni za jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.

§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałych dłużników zwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad co dłużnik solidarny.

Art. 381 [Uprawnienia wierzycieli]

§ 1. Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia.

§ 2. Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 382 [Ochrona dłużników]

§ 1. Zwolnienie dłużnika z długu przez jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego nie ma skutku względem pozostałych wierzycieli.

§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.

Art. 383 [Regres między wierzycielami] Jeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie, jest on odpowiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.

Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych.

Art. 384 [Związanie wzorcem, konsument] 153)

§ 1.154)  Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.

§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

§ 3. 155)  (uchylony)

§ 4. 156) Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.

§ 5. 157) (uchylony)

Art. 384¹ [Zobowiązanie ciągłe] 158) Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.

Art. 385 [Sprzeczność z umową, wykładnia] 159)

§ 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową.

§ 2.160)  Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Art. 385¹ [Niedozwolone klauzule] 161)

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

§ 3. Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Art. 385² [Ocena umowy] 162)  Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

Art. 385³ [Katalog] 163) W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

1)  wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie,

2)  wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,

3)  wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony,

4)  przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy,

5)  zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta,

6)  uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju,

7)  uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, nie mającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,

8)  uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta,

9)  przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy,

10)  uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie,

11)  przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową,

12)  wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania,

13)  przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy,

14)  pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia,

15)  zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia,

16)  nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy,

17)  nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego,

18)  stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia,

19)  przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia,

20)  przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy,

21)  uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności,

22)  przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta,

23)  wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.

Art. 385⁴ [Konflikt formularzy] 164)

§ 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne.

§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1.

Art. 386 (uchylony)165)

Art. 387 [Niemożliwość świadczenia pierwotna]

§ 1. Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.

§ 2. Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.

Art. 388 [Wyzysk]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.

§ 2. Uprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.

Art. 389 [Umowa przedwstępna] 166)

§ 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

Art. 390 [Skutki] 167)

§ 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.

§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

Art. 391 [Umowa o świadczenie przez osobę trzecią] Jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.

Art. 392 [Umowa o zwolnienie dłużnika] Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

Art. 393 [Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej]

§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.

§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może być odwołane ani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z zastrzeżenia skorzystać.

§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.

Art. 394 [Zadatek]

§ 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Art. 395 [Umowne prawo odstąpienia]

§ 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.

§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za nie zawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.

Art. 396 [Odstępne] Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

Tytuł IV (skreślony)168)

(skreślony)

Art. 397-404 (skreślony)

Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie.

Art. 405 [Pojęcie] Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości

Art. 406 [Surogaty] Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.

Art. 407 [Bezpłatne rozporządzenie korzyścią] Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.

Art. 408 [Rozliczenie nakładów]

§ 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.

§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.

§ 3. 169) Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.

Art. 409 [Wygaśnięcie obowiązku zwrotu] Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Art. 410 [Nienależne świadczenie]

§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Art. 411 [Wyłączenie zwrotu] 170) Nie można żądać zwrotu świadczenia:

1)  jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej;

2)  jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;

3)  jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;

4)  jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.

Art. 412 [Przepadek świadczenia] 171)  Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.

Art. 413 [Gra i zakład]

§ 1. Kto spełnia świadczenie z gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że gra lub zakład były zakazane albo nierzetelne.

§ 2. 172) Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego.

Art. 414 [Zbieg roszczeń] Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody.

Tytuł VI. Czyny niedozwolone.

Art. 415 [Wina] Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Art. 416 [Wina organu] Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.

Art. 417 [Odpowiedzialność Skarbu Państwa] 173)

§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Art. 417¹ [Szkoda wynikająca z aktu normatywnego] 174)

§ 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 2.175)  Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Art. 417² [Względy słuszności] 176) Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.

Art. 418 (utracił moc)177)

Art. 419-420² (uchylony)178)

Art. 421 [Wyłączenie stosowania] 182) Przepisów art. 417, art. 417¹ i art. 417² nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych.

Art. 422 [Nakłanianie, pomocnictwo, skorzystanie] Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Art. 423 [Obrona konieczna] Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

Art. 424 [Stan wyższej konieczności] Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

Art. 425 [Niepoczytalność]

§ 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.

Art. 426 [Wiek] Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Art. 427 [Wina w nadzorze] Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.

Art. 428 [Brak zobowiązanych] Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Art. 429 [Wina w wyborze] Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.

Art. 430 [Zwierzchnik] Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Art. 431 [Zwierzęta]

§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Art. 432 [Samopomoc]

§ 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla zabezpieczenia należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i utrzymania zwierzęcia.

§ 3.183)  (skreślony)

Art. 433 [Zajmujący pomieszczenie] Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.

Art. 434 [Posiadacz budowli] Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.

Art. 435 [Prowadzący przedsiębiorstwo]

§ 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów wytwarzających środki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.

Art. 436 [Posiadacz pojazdu]

§ 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.

§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.

Art. 437 [Zakaz wyłączenia odpowiedzialności] Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach poprzedzających.

Art. 438 [Szkoda w cudzym interesie] Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.

Art. 439 [Zapobieganie szkodzie] Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególności wskutek braku należytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.

Art. 440 [Miarkowanie odszkodowania] W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.

Art. 441 [Odpowiedzialność solidarna]

§ 1. Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.

§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody.

§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.

Art. 442 (uchylony)184)

Art. 442¹ [Przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody] 185)

§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Art. 443 [Zbieg roszczeń] Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.

Art. 444 [Szkoda na osobie]

§ 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Art. 445 [Zadośćuczynienie pieniężne]

§ 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 2. 186) Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

§ 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Art. 446 [Śmierć poszkodowanego]

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4.187)  Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Art. 446¹ [Szkody prenatalne] 188) Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.

Art. 447 [Kapitalizacja renty] Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Art. 448 [Naruszenie dobra osobistego] 189) W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się.

Art. 449 [Niezbywalność roszczeń] Roszczenia przewidziane w  art. 444-448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.

Tytuł VI¹. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. 190)

Art. 449¹ [Ryzyko producenta]

§ 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.

§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.

§ 3. Niebezpieczny jest produkt nie zapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za nie zapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt ulepszony.

Art. 449² [Szkoda na mieniu] Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i w taki przede wszystkim sposób korzystał z niej poszkodowany.

Art. 449³ [Okoliczności zwalniające]

§ 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jeżeli produktu nie wprowadził do obrotu albo gdy wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności gospodarczej.

§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne produktu ujawniły się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie. Nie odpowiada on także wtedy, gdy nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia produktu do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z zastosowania przepisów prawa.

Art. 449⁴ [Domniemania] Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta.

Art. 449⁵ [Podmioty odpowiedzialne]

§ 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak jak producent, chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.

§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego podaje się za producenta, odpowiada jak producent. Tak samo odpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej (importer).

§ 3. Producent oraz osoby wymienione w paragrafach poprzedzających odpowiadają solidarnie.

§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2, odpowiada ten, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie wskaże poszkodowanemu osobę i adres producenta lub osoby określonej w § 2 zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego - osobę i adres importera.

§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób określonych w § 4, zwalnia go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.

Art. 449⁶ [Delikt osoby trzeciej] Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba trzecia, odpowiedzialność tej osoby i osób wymienionych w artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy art. 441 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 449⁷ [Zakres odszkodowania]

§ 1. Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć w związku z jego używaniem.

§ 2. Odszkodowanie na podstawie art. 449¹ nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu nie przekracza kwoty będącej równowartością 500 EURO.

Art. 449⁸ [Przedawnienie roszczenia] 191) Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu.

Art. 449⁹ [Zakaz wyłączeń] Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można wyłączyć ani ograniczyć.

Art. 449¹⁰ [Zbieg roszczeń] Przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie wyłączają odpowiedzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady i gwarancji jakości.

Art. 449¹¹ (uchylony)192)

Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania.

Dział I. Wykonanie zobowiązań.

Art. 450 [Świadczenie częściowe] Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała wierzytelność była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony interes.

Art. 451 [Zaliczenie zapłaty]

§ 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu.

§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.

Art. 452 [Świadczenie do rąk nieuprawnionego] Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nie uprawnionej do jego przyjęcia, a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, który był niezdolny do jego przyjęcia.

Art. 453 [Świadczenie zamiast wykonania] Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.

Art. 454 [Miejsce spełnienia]

§ 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.

Art. 455 [Termin] Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Art. 456 [Świadczenia częściowe] 193) Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie częściami w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych albo terminów, w których ma nastąpić spełnienie każdego z tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w czasie właściwym, ustalić zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i termin spełnienia każdego z nich, jednakże powinien uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.

Art. 457 [Termin na korzyść dłużnika] Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika.

Art. 458 [Wymagalność natychmiastowa] Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin.

Art. 459 [Spis inwentarza]

§ 1. Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do udzielenia wiadomości o zbiorze rzeczy lub o masie majątkowej powinien przedstawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis przedmiotów wchodzących w skład masy majątkowej.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest rzetelny lub dokładny, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.

Art. 460 [Rachunek z zarządu]

§ 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z zarządu powinien przedstawić wierzycielowi na piśmie zestawienie wpływów i wydatków wraz z potrzebnymi dowodami.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie wpływów nie jest rzetelne lub dokładne, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej najlepszej wiedzy.

Art. 461 [Prawo zatrzymania]

§ 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania).

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych.

§ 3. 194)  (skreślony)

Art. 462 [Pokwitowanie]

§ 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.

§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes.

§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 463 [Odmowa] Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 464 [Świadczenie okazującemu pokwitowanie] Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk własnych wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 465 [Zwrot dokumentu]

§ 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając świadczenie może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w zachowaniu dokumentu, w szczególności gdy świadczenie zostało spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.

§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.

§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego przedmiot do depozytu sądowego.

Art. 466 [Domniemanie z pokwitowania] Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej.

Art. 467 [Złożenie do depozytu sądowego] Poza wypadkami przewidzianymi w innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego:

1)  jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie, kto jest wierzycielem, albo nie zna miejsca zamieszkania lub siedziby wierzyciela;

2)  jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świadczenia;

3)  jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;

4)  jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione.

Art. 468 [Zawiadomienie]

§ 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić wierzyciela, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić na piśmie.

§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.

Art. 469 [Odebranie]

§ 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z depozytu sądowego, dłużnik może przedmiot złożony odebrać.

§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z depozytu sądowego, złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.

Art. 470 [Skutki] Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.

Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań.

Art. 471 [Odpowiedzialność odszkodowawcza dłużnika] Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 472 [Niezachowanie należytej staranności] Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.

Art. 473 [Umowa o odpowiedzialność]

§ 1. Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.

Art. 474 [Odpowiedzialność za inne osoby] Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Przepis powyższy stosuje się także w wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.

Art. 475 [Niemożliwość świadczenia następcza]

§ 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.

Art. 476 [Opóźnienie dłużnika; zwłoka] Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 477 [Skutki zwłoki]

§ 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Art. 478 [Przypadek mieszany] Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym.

Art. 479 [Kupno na koszt dłużnika] Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, wierzyciel może w razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika zapłaty ich wartości, zachowując w obu wypadkach roszczenie o naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.

Art. 480 [Zastępcze wykonanie czynności]

§ 1. 195) W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.

§ 2. 196) Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

§ 3.197)  W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

Art. 481 [Opóźnienie świadczeń pieniężnych]

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Art. 482 [Odsetki od zaległych odsetek]

§ 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.

Art. 483 [Kara umowna]

§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.

Art. 484 [Wysokość]

§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Art. 485 [Kara ustawowa] Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.

Art. 486 [Zwłoka wierzyciela]

§ 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.

Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych.

Art. 487 [Pojęcie]

§ 1. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych podlegają przepisom działów poprzedzających niniejszego tytułu, o ile przepisy działu niniejszego nie stanowią inaczej.

§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

Art. 488 [Jednoczesne spełnienie]

§ 1. 198) Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.

§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.

Art. 489 (skreślony)199)

Art. 490 [Wstrzymanie świadczenia]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.

§ 2. Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o złym stanie majątkowym drugiej strony.

§ 3. 200)  (skreślony)

Art. 491 [Zwłoka]

§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty nie spełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 492 [Umowne prawo odstąpienia] Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 493 [Niemożliwość jednego ze świadczeń]

§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.

§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Art. 494 [Obowiązki odstępującego] Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Art. 495 [Niemożliwość niezawiniona]

§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Art. 496 [Prawo zatrzymania] 201) Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

Art. 497 [Rozwinięcie] Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej.

Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu.

Art. 498 [Przesłanki potrącenia]

§ 1. 202) Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Art. 499 [Sposób; skutki] Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Art. 500 [Różne miejsca spełnienia] Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń są różne, strona korzystająca z możności potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla niej uszczerbku.

Art. 501 [Odroczenie] 203) Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza potrącenia.

Art. 502 [Przedawnienie] 204) Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Art. 503 [Zaliczenie zapłaty] Przepisy o zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.

Art. 504 [Potrącenie zajętej wierzytelności] Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.

Art. 505 [Wyłączenie potrącenia] Nie mogą być umorzone przez potrącenie:

1)  wierzytelności nie ulegające zajęciu;

2)  wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;

3)  wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych ;

4)  wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

Art. 506 [Odnowienie]

§ 1. Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).

§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.

Art. 507 [Zabezpieczenia w razie nowacji] Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 508 [Zwolnienie z długu] Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika.

Dział I. Zmiana wierzyciela.

Art. 509 [Przelew]

§ 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

§ 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Art. 510 [Skutek zobowiązująco-rozporządzający; kauzalność]

§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2.205)  Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 511 [Forma] Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony.

Art. 512 [Zapłata do rąk zbywcy] Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.

Art. 513 [Zarzuty dłużnika]

§ 1. Dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.

§ 2. Dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

Art. 514 [Zastrzeżenie zgody dłużnika] Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział.

Art. 515 [Zarzuty zbywcy] Jeżeli dłużnik, który otrzymał o przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy, spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności, zbywca może powołać się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty wynikające z jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w chwili spełnienia świadczenia były one dłużnikowi wiadome. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a nabywcą wierzytelności.

Art. 516 [Odpowiedzialność zbywcy] Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął.

Art. 517 [Wyłączenie przelewu]

§ 1. Przepisów o przelewie nie stosuje się do wierzytelności związanych z dokumentem na okaziciela lub z dokumentem zbywalnym przez indos.

§ 2. Przeniesienie wierzytelności z dokumentu na okaziciela następuje przez przeniesienie własności dokumentu. Do przeniesienia własności dokumentu potrzebne jest jego wydanie.

Art. 518 [Wstąpienie w prawa wierzyciela]

§ 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:

1)  jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;

2)  jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;

3)  jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie;

4)  jeżeli to przewidują przepisy szczególne.

§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest już wymagalne.

§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części, przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.

Dział II. Zmiana dłużnika.

Art. 519 [Przejęcie długu]

§ 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu).

§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:

1)  przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;

2)  przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Art. 520 [Termin wyrażenia zgody] Każda ze stron, które zawarły umowę o przejęcie długu, może wyznaczyć osobie, której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin do wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu jest jednoznaczny z odmówieniem zgody.

Art. 521 [Odmowa zgody]

§ 1. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody dłużnika, a dłużnik zgody odmówił, umowę uważa się za nie zawartą.

§ 2. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, a wierzyciel zgody odmówił, strona, która według umowy miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

Art. 522 [Forma] Umowa o przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu.

Art. 523 [Domniemane przejęcie długu] Jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.

Art. 524 [Zarzuty przejemcy]

§ 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które miał dotychczasowy dłużnik, z wyjątkiem zarzutu potrącenia z wierzytelności dotychczasowego dłużnika.

§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty wynikające z istniejącego między przejmującym dług a dotychczasowym dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia długu; nie dotyczy to jednak zarzutów, o których wierzyciel wiedział.

Art. 525 [Zabezpieczenia] Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą przejęcia długu, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 526 (uchylony)206)

Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika.

Art. 527 [Przesłanki]

§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. 207)  Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 528 [Czynność nieodpłatna] Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 529 [Domniemanie pokrzywdzenia] Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Art. 530 [Ochrona przyszłych wierzycieli] Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

Art. 531 [Tryb zaskarżenia]

§ 1. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.

§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.

Art. 532 [Dochodzenie] Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.

Art. 533 [Zwolnienie się osoby trzeciej] Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.

Art. 534 [Termin zaskarżenia] Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.

Tytuł XI. Sprzedaż.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 535 [Pojęcie] 208) Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Art. 535¹ [Odesłanie] 209) Przepisy niniejszego działu stosuje się do sprzedaży konsumenckiej w takim zakresie, w jakim sprzedaż ta nie jest uregulowana odrębnymi przepisami.

Art. 536 [Określenie ceny]

§ 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.

§ 2. Jeżeli z okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą w stosunkach danego rodzaju, poczytuje się w razie wątpliwości, że chodziło o cenę w miejscu i czasie, w którym rzecz ma być kupującemu wydana.

Art. 537 [Cena sztywna]

§ 1. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku może być zapłacona jedynie cena ściśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże strony bez względu na to, jaką cenę w umowie ustaliły.

§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

§ 3. Kupujący, który według umowy miał zapłacić cenę niższą od ceny sztywnej, a rzecz zużył lub odprzedał po cenie obliczonej na podstawie ceny umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed zużyciem lub odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł ją znać przy zachowaniu należytej staranności. Kupujący, który rzeczy nie zużył ani nie odprzedał, może od umowy odstąpić.

Art. 538 [Cena maksymalna] Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena wyższa od ceny określonej (cena maksymalna), kupujący nie jest obowiązany do zapłaty ceny wyższej, a sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

Art. 539 [Cena minimalna] Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena niższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który otrzymał cenę niższą, przysługuje roszczenie o dopłatę różnicy.

Art. 540 [Cena wynikowa]

§ 1. Jeżeli właściwy organ państwowy ustalił, w jaki sposób sprzedawca ma obliczyć cenę za rzeczy danego rodzaju lub gatunku (cena wynikowa), stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o cenie sztywnej, bądź przepisy o cenie maksymalnej.

§ 2. 210) W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę ustali sąd.

Art. 541 [Przedawnienie] Wynikające z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej, minimalnej lub wynikowej roszczenie sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczenie kupującego o zwrot tej różnicy przedawnia się z upływem roku od dnia zapłaty.

Art. 542 (skreślony)211)

Art. 543 [Wystawienie rzeczy] Wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem ceny uważa się za ofertę sprzedaży.

Art. 544 [Chwila wydania]

§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.

§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejściu rzeczy na miejsce przeznaczenia i po umożliwieniu mu zbadania rzeczy.

Art. 545 [Sposób wydania i odebrania]

§ 1. Sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i nienaruszalność; w szczególności sposób opakowania i przewozu powinien odpowiadać właściwościom rzeczy.

§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika, kupujący obowiązany jest zbadać przesyłkę w czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju; jeżeli stwierdził, że w czasie przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika.

Art. 546 [Wyjaśnienia; dokumentacja]

§ 1. Sprzedawca obowiązany jest udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych i faktycznych dotyczących rzeczy sprzedanej oraz wydać posiadane przez siebie dokumenty, które jej dotyczą. Jeżeli treść takiego dokumentu dotyczy także innych rzeczy, sprzedawca obowiązany jest wydać uwierzytelniony wyciąg z dokumentu.

§ 2. Jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem, sprzedawca powinien załączyć instrukcję dotyczącą sposobu korzystania z rzeczy.

Art. 547 [Koszty]

§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z zarządzeń określających cenę nie wynika, kogo obciążają koszty wydania i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi koszty wydania, w szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania, ubezpieczenia za czas przewozu i koszty przesłania rzeczy, a koszty odebrania ponosi kupujący.

§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, koszty ubezpieczenia i przesłania ponosi kupujący.

§ 3. Koszty nie wymienione w paragrafach poprzedzających ponoszą obie strony po połowie.

Art. 548 [Przejście korzyści i ciężarów]

§ 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.

§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilę przejścia korzyści i ciężarów, poczytuje się w razie wątpliwości, że niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z tą samą chwilą.

Art. 549 [Zwłoka ze specyfikacją] Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymiaru lub innych właściwości rzeczy albo terminu i miejsca wydania, a dopuszcza się zwłoki z dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:

1)  wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w razie zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego, albo

2)  dokonać sam oznaczenia i podać je do wiadomości kupującego wyznaczając mu odpowiedni termin do odmiennego oznaczenia; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje się dla kupującego wiążące.

Art. 550 [Wyłączność sprzedaży] 212) Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego wyłączność bądź w ten sposób, że sprzedawca nie będzie dostarczał rzeczy określonego rodzaju innym osobom, bądź też w ten sposób, że kupujący będzie jedynym odprzedawcą zakupionych rzeczy na oznaczonym obszarze, sprzedawca nie może w zakresie, w którym wyłączność została zastrzeżona, ani bezpośrednio, ani pośrednio zawierać umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność przysługującą kupującemu.

Art. 551 [Zwłoka z odebraniem]

§ 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy sprzedanej, sprzedawca może oddać rzecz na przechowanie na koszt i niebezpieczeństwo kupującego.

§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego, powinien jednak uprzednio wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do odebrania, chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona na zepsucie, albo że z innych względów groziłaby szkoda. O dokonaniu sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić kupującego.

Art. 552 [Zwłoka z zapłatą ceny] Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z zapłatą ceny za dostarczoną część rzeczy sprzedanych albo jeżeli ze względu na jego stan majątkowy jest wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później, nastąpi w terminie, sprzedawca może powstrzymać się z dostarczeniem dalszych części rzeczy sprzedanych wyznaczając kupującemu odpowiedni termin do zabezpieczenia zapłaty, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może od umowy odstąpić.

Art. 553 (skreślony)213)

Art. 554 [Przedawnienie] Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.

Art. 555 [Sprzedaż energii, praw] Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii oraz do sprzedaży praw.

Art. 555¹ (skreślony)214)

Dział II. Rękojmia za wady.

Art. 556 [Wady rzeczy]

§ 1. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanie niezupełnym (rękojmia za wady fizyczne).

§ 2. 215) Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej; w razie sprzedaży praw sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie praw (rękojmia za wady prawne).

Art. 557 [Zwolnienie od odpowiedzialności]

§ 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku albo rzeczy mające powstać w przyszłości, sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili wydania rzeczy.

Art. 558 [Modyfikacja odpowiedzialności]

§ 1. 216) Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jednakże w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych.

§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Art. 559 [Chwila powstania wad] Sprzedawca nie jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które powstały po przejściu niebezpieczeństwa na kupującego, chyba że wady wynikły z przyczyny tkwiącej już poprzednio w rzeczy sprzedanej.

Art. 560 [Odstąpienie; obniżenie ceny]

§ 1. 217)  Jeżeli rzecz sprzedana ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny. Jednakże kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że wady są nieistotne.

§ 2. Jeżeli kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej, strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej.

§ 3. 218) Jeżeli kupujący żąda obniżenia ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej, obniżenie powinno nastąpić w takim stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad.

§ 4. 219)  Jeżeli sprzedawca dokonał wymiany, powinien pokryć także związane z tym koszty, jakie poniósł kupujący.

Art. 561 [Wymiana; usunięcie wad]

§ 1. Jeżeli przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, kupujący może żądać dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.

§ 2. Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest rzecz określona co do tożsamości, a sprzedawcą jest wytwórca tej rzeczy, kupujący może żądać usunięcia wady, wyznaczając w tym celu sprzedawcy odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpi. Sprzedawca może odmówić usunięcia wady, gdyby wymagało ono nadmiernych kosztów.

§ 3. Przepisy powyższe nie wyłączają uprawnienia do odstąpienia od umowy lub do żądania obniżenia ceny.

Art. 562 [Rzeczy dostarczane częściami] 220) Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częściami, a sprzedawca mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad, kupujący może od umowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później.

Art. 563 [Terminy reklamacyjne]

§ 1. Kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, jeżeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, jeżeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu należytej staranności mógł ją wykryć. Minister Handlu Wewnętrznego 221)  może w drodze rozporządzenia ustalić krótsze terminy do zawiadomienia o wadach artykułów żywnościowych.

§ 2. 222) Jednakże przy sprzedaży między osobami prowadzącymi działalność gospodarczą utrata uprawnień z tytułu rękojmi następuje, jeżeli kupujący nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o dostrzeżonej wadzie, a w wypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później - jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej wykryciu.

§ 3. Do zachowania terminów zawiadomienia o wadach rzeczy sprzedanej wystarczy wysłanie przed upływem tych terminów listu poleconego.

Art. 564 [Podstępne zatajenie wady] W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym utrata uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie następuje mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez kupującego i do zawiadomienia sprzedawcy o wadach, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.

Art. 565 [Ograniczone prawo odstąpienia] Jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dają się odłączyć od rzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.

Art. 566 [Szkoda]

§ 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący odstępuje od umowy albo żąda obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że szkoda jest następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. W ostatnim wypadku kupujący może żądać tylko naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady; w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów.

§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio, gdy kupujący żąda dostarczenia rzeczy wolnych od wad zamiast rzeczy wadliwych albo usunięcia wady przez sprzedawcę.

Art. 567 [Obowiązki korzystającego z rękojmi]

§ 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy nadesłanej z innej miejscowości kupujący odstępuje od umowy albo żąda dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej, nie może on odesłać rzeczy bez uprzedniego porozumienia się ze sprzedawcą i obowiązany jest postarać się o jej przechowanie na koszt sprzedawcy dopóty, dopóki w normalnym toku czynności sprzedawca nie będzie mógł postąpić z rzeczą według swego uznania.

§ 2. Jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia rzeczy, kupujący jest uprawniony, a gdy interes sprzedawcy tego wymaga - obowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności. Powyższe uprawnienie przysługuje kupującemu także wtedy, gdy sprzedawca zwleka z wydaniem dyspozycji albo gdy przechowanie rzeczy wymaga znacznych kosztów lub jest nadmiernie utrudnione; w tych wypadkach kupujący może również odesłać rzecz sprzedawcy na jego koszt i niebezpieczeństwo.

§ 3. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien w miarę możności zawiadomić sprzedawcę, w każdym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży.

Art. 568 [Terminy rękojmi za wady fizyczne]

§ 1. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, a gdy chodzi o wady budynku - po upływie lat trzech, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.

§ 2. Upływ powyższych terminów nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.

§ 3. Zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższych terminów, jeżeli przed ich upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę o wadzie.

Art. 569 (skreślony)223)

Art. 570 [Sprzedaż zwierząt] Do sprzedaży zwierząt, które wymienia rozporządzenie Ministra Rolnictwa 224)  wydane w porozumieniu z Ministrami Sprawiedliwości oraz Przemysłu Spożywczego i Skupu 224) , stosuje się przepisy o rękojmi za wady fizyczne ze zmianami wskazanymi w dwóch artykułach poniższych

Art. 571 [Rozwinięcie]

§ 1. Sprzedawca zwierzęcia jest odpowiedzialny tylko za wady główne i jedynie wtedy, gdy wyjdą one na jaw przed upływem oznaczonego terminu. Wady główne i terminy ich ujawnienia, jak również terminy do zawiadomienia sprzedawcy o wadzie głównej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa 224)  wydane w porozumieniu z właściwymi ministrami.

§ 2. Za wady, które nie zostały uznane za główne, sprzedawca ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy to było w umowie zastrzeżone.

§ 3. Jeżeli w ciągu terminu oznaczonego w rozporządzeniu wyjdzie na jaw wada główna, domniemywa się, że istniała ona już w chwili wydania zwierzęcia.

Art. 572 [Rozwinięcie]

§ 1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa 224)  wydane w porozumieniu z właściwymi ministrami może postanawiać, że uprawnienia z tytułu rękojmi wygasają, jeżeli kupujący w określonym przez rozporządzenie terminie nie zgłosi choroby zwierzęcia właściwemu organowi państwowemu lub nie podda chorego zwierzęcia zbadaniu we właściwej placówce lekarsko-weterynaryjnej.

§ 2. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady główne wygasają z upływem trzech miesięcy, licząc od końca terminu rękojmi, przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa 224)  wydanym w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Art. 572¹ [Wady prawne] 225) Kupujący może dochodzić uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne, chociażby osoba trzecia nie wystąpiła przeciw niemu z roszczeniem dotyczącym rzeczy sprzedanej.

Art. 573 [Roszczenia osoby trzeciej] Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym sprzedawcę i wezwać go do wzięcia udziału w sprawie. Jeżeli tego zaniechał, a osoba trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wadę prawną o tyle, o ile jego udział w postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej były całkowicie lub częściowo bezzasadne.

Art. 574 [Szkoda] Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący odstępuje od umowy albo żąda obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że szkoda jest następstwem okoliczności, za którą sprzedawca odpowiedzialności nie ponosi. W ostatnim wypadku kupujący może żądać tylko naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę nie wiedząc o istnieniu wady; w szczególności może on żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z nich korzyści, a nie otrzymał ich zwrotu od osoby trzeciej. Może również żądać zwrotu kosztów procesu.

Art. 575 [Zwrot ceny] Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest zmuszony wydać rzecz osobie trzeciej, umowne wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi nie zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny, chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo że nabył rzecz na własne niebezpieczeństwo.

Art. 575¹ [Zwolnienie od odpowiedzialności] 226) Jeżeli kupujący uniknął utraty w całości lub w części nabytej rzeczy, albo skutków jej obciążenia na korzyść osoby trzeciej przez zapłatę sumy pieniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość spełnionego świadczenia wraz z odsetkami i kosztami.

Art. 576 [Terminy rękojmi za wady prawne]

§ 1. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej wygasają z upływem roku od chwili, kiedy kupujący dowiedział się o istnieniu wady. Jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady prawnej dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej, termin ten biegnie od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne.

§ 2. Upływ powyższego terminu nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.

§ 3. Zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższego terminu, jeżeli przed jego upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę o wadzie.

Dział III. Gwarancja jakości. 227)

Art. 577 [Pojęcie]

§ 1. 228) W wypadku gdy kupujący otrzymał od sprzedawcy dokument gwarancyjny co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że wystawca dokumentu (gwarant) jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w gwarancji.

§ 2. Jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden rok licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.

Art. 578 [Zakres odpowiedzialności] 229) Jeżeli w gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność z tytułu gwarancji obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących w sprzedanej rzeczy.

Art. 579 [Gwarancja a rękojmia] 230) Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji.

Art. 580 [Obowiązki stron] 231)

§ 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady.

§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać obowiązki wynikające z gwarancji w odpowiednim terminie i dostarczyć uprawnionemu z gwarancji rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego w paragrafie poprzedzającym.

§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w czasie od wydania jej gwarantowi do jej odebrania przez uprawnionego z gwarancji ponosi gwarant.

Art. 581 [Bieg terminu] 232)

§ 1. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, przepis powyższy stosuje się odpowiednio do części wymienionej.

§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać.

Art. 582 (skreślony)233)

Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży.

Rozdział I. Sprzedaż na raty.

Art. 583 [Pojęcie]

§ 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej osobie fizycznej za cenę płatną w określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed całkowitym zapłaceniem ceny.

§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie ceny kupna nie wyłącza stosowania przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 584 [Rękojmia]

§ 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty może być przez umowę wyłączona lub ograniczona tylko w wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.

§ 2. Umowa nie może utrudnić kupującemu wykonania uprawnień z tytułu rękojmi.

Art. 585 [Przedterminowa zapłata] Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W razie przedterminowej zapłaty kupujący może odliczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredytów Narodowego Banku Polskiego.

Art. 586 [Zwłoka]

§ 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nie uiszczonej ceny na wypadek uchybienia terminom poszczególnych rat jest skuteczne tylko wtedy, gdy było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny.

§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z powodu niezapłacenia ceny tylko wtedy, gdy kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, a łączna suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W wypadku takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne. Zamiast nich stosuje się przepisy niniejszego artykułu.

Art. 587 [Wyłączenie podmiotów gospodarczych] Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa.

Art. 588 [Kredyt bankowy]

§ 1. 234) Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy rzecz ruchoma zostaje sprzedana osobie fizycznej korzystającej z kredytu udzielonego w tym celu przez bank, jeżeli kredyt ten ma być spłacony ratami, a rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.

§ 2. 235) Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje mu ustawowe prawo zastawu na rzeczy sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się u kupującego.

§ 3. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie sprzedawca.

Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę.

Art. 589 [Skutek zastrzeżenia własności] Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

Art. 590 [Forma]

§ 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.

§ 2. 236)  (skreślony)

Art. 591 [Wynagrodzenie za pogorszenie rzeczy] W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.

Art. 592 [Skutek zastrzeżenia próby]

§ 1. Sprzedaż na próbę albo z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego poczytuje się w razie wątpliwości za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku oznaczenia w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.

§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i nie złożył oświadczenia przed upływem umówionego przez strony lub wyznaczonego przez sprzedawcę terminu, uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.

Rozdział III. Prawo odkupu.

Art. 593 [Termin; wykonanie; forma]

§ 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nie przenoszący lat pięciu; termin dłuższy ulega skróceniu do lat pięciu.

§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży wymagało zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 594 [Skutki wykonania]

§ 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest przenieść z powrotem na sprzedawcę własność kupionej rzeczy za zwrotem ceny i kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów, które nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w granicach istniejącego zwiększenia wartości rzeczy.

§ 2. Jeżeli określona w umowie sprzedaży cena odkupu przenosi cenę i koszty sprzedaży, sprzedawca może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości rzeczy w chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według paragrafu poprzedzającego.

Art. 595 [Niezbywalność; niepodzielność]

§ 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i niepodzielne.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wykonać w całości.

Rozdział IV. Prawo pierwokupu.

Art. 596 [Pojęcie] Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów szczególnych przepisy niniejszego rozdziału.

Art. 597 [Wykonanie]

§ 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona.

§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży rzeczy, której dotyczy prawo pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 598 [Zawiadomienie; termin wykonania]

§ 1. Zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią.

§ 2. Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w ciągu miesiąca, a co do innych rzeczy - w ciągu tygodnia od otrzymania zawiadomienia o sprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.

Art. 599 [Skutki naruszenia]

§ 1. Jeżeli zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz osobie trzeciej bezwarunkowo albo jeżeli nie zawiadomił uprawnionego o sprzedaży lub podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży niezgodnie z rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

§ 2. 237)  Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.

Art. 600 [Skutki wykonania]

§ 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a uprawnionym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże postanowienia umowy z osobą trzecią, mające na celu udaremnienie prawa pierwokupu, są względem uprawnionego bezskuteczne.

§ 2.238)  Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z osobą trzecią przewiduje świadczenia dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on swe prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego z mocy ustawy, takie świadczenie dodatkowe uważa się za nie zastrzeżone.

Art. 601 [Zabezpieczenie zapłaty] Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma być zapłacona w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.

Art. 602 [Niezbywalność; niepodzielność]

§ 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy szczególne zezwalają na częściowe wykonanie tego prawa.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a niektórzy z nich nie wykonywają prawa pierwokupu, pozostali mogą wykonać je w całości.

Tytuł XII. Zamiana.

Art. 603 [Pojęcie] Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.

Art. 604 [Odesłanie] Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

Tytuł XIII. Dostawa.

Art. 605 [Pojęcie] 239) Przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczania częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny.

Art. 605¹ [Odesłanie] 240) Jeżeli umowa dostawy jest zawierana w zakresie działalności przedsiębiorstwa dostawcy, a odbiorcą jest osoba fizyczna, która nabywa rzeczy w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, do umowy tej stosuje się przepisy o sprzedaży konsumenckiej.

Art. 606 [Forma] Umowa dostawy powinna być stwierdzona pismem.

Art. 607 [Nieodpowiednie surowce odbiorcy] Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu dostawy a dostarczane przez odbiorcę są nieprzydatne do prawidłowego wykonania przedmiotu dostawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym odbiorcę.

Art. 608 [Kontrola odbiorcy]

§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić z surowców określonego gatunku lub pochodzenia, dostawca powinien zawiadomić odbiorcę o ich przygotowaniu do produkcji i jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie ich jakości.

§ 2. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić w określony sposób, dostawca jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie procesu produkcji.

Art. 609 [Rękojmia] Dostawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne dostarczonych rzeczy także w tym wypadku, gdy wytworzenie rzeczy nastąpiło w sposób określony przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego dokumentacji technologicznej, chyba że dostawca, mimo zachowania należytej staranności, nie mógł wykryć wadliwości sposobu produkcji lub dokumentacji technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na powyższe wadliwości, obstawał przy podanym przez siebie sposobie produkcji lub dokumentacji technologicznej.

Art. 610 [Opóźnienie rozpoczęcia produkcji] Jeżeli dostawca opóźnia się z rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy lub poszczególnych jego części tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je dostarczyć w czasie umówionym, odbiorca może nie wyznaczając terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.

Art. 611 [Wadliwy sposób wytwarzania] Jeżeli w toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa ten przedmiot w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, odbiorca może wezwać dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dostawcy w tym celu odpowiedni termin, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpić.

Art. 612 [Odesłanie] W przedmiotach nie uregulowanych przepisami niniejszego tytułu, do praw i obowiązków dostawcy i odbiorcy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

Tytuł XIV. Kontraktacja.

Art. 613 [Pojęcie]

§ 1. 241) Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

§ 2. Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według obszaru, z którego produkty te mają być zebrane.

§ 3. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

§ 4. 242) Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek.

Art. 614 [Wspólne prowadzenie gospodarstwa] Jeżeli przedmiot kontraktacji ma być wytworzony w gospodarstwie prowadzonym przez kilka osób wspólnie, odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego jest solidarna.

Art. 615 [Świadczenia dodatkowe] Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być w szczególności:

1)  zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i uzyskania pomocy finansowej;

2)  pomoc agrotechniczna i zootechniczna;

3)  premie pieniężne;

4)  premie rzeczowe.

Art. 616 [Forma] 243) Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.

Art. 617 [Kontrola kontraktującego] Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez producenta.

Art. 618 [Miejsce świadczenia producenta] 244) Świadczenie producenta powinno być spełnione w miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, chyba że co innego wynika z umowy.

Art. 619 (skreślony)245)

Art. 620 [Świadczenie częściowe] Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 621 [Rękojmia] 246) Do rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu kontraktacji oraz środków produkcji dostarczonych producentowi przez kontraktującego stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży z tą zmianą, że prawo odstąpienia od umowy z powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje kontraktującemu tylko wtedy, gdy wady są istotne.

Art. 622 [Niemożność dostarczenia produktów] 247)

§ 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych.

§ 2. W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i kredytu korzystniejsze dla producenta.

Art. 623 [Zawiadomienie] Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek zgłoszenia w określonym terminie niemożności dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczności, za które producent odpowiedzialności nie ponosi, niedopełnienie tego obowiązku z winy producenta wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy kontraktujący o powyższych okolicznościach wiedział albo gdy były one powszechnie znane.

Art. 624 [Przedawnienie]

§ 1. Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno było być spełnione.

§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.

Art. 625 [Zmiana posiadacza gospodarstwa] Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w posiadanie innej osoby, prawa i obowiązki z tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a nabywca nie wiedział i mimo zachowania należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu umowy kontraktacji.

Art. 626 [Wniesienie gospodarstwa do spółdzielni]

§ 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł posiadane gospodarstwo jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia ta wstępuje w prawa i obowiązki producenta, chyba że stan wniesionego gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie.

§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w chwili jego przystąpienia do spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez spółdzielnię, umowa wygasa, a producent obowiązany jest zwrócić pobrane zaliczki i kredyty bankowe; inne korzyści wynikające z tej umowy obowiązany jest zwrócić w takim zakresie, w jakim ich nie zużył w celu wykonania umowy.

§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa indywidualnie sprzętu zakontraktowanych zbiorów, ponosi on wyłączną odpowiedzialność za wykonanie umowy kontraktacji.

Tytuł XV. Umowa o dzieło.

Art. 627 [Pojęcie] Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Art. 627¹ [Odesłanie] 248) Do umowy zawartej, w zakresie działalności przedsiębiorstwa przyjmującego zamówienie, z osobą fizyczną, która zamawia dzieło, będące rzeczą ruchomą, w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży konsumenckiej.

Art. 628 [Określenie wysokości wynagrodzenia]

§ 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

Art. 629 [Wynagrodzenie kosztorysowe] Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe), a w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.

Art. 630 [Podwyższenie wynagrodzenia]

§ 1. Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.

§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

Art. 631 [Odstąpienie zamawiającego] Gdyby w wypadkach przewidzianych w dwóch artykułach poprzedzających zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to niezwłocznie i zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.

Art. 632 [Wynagrodzenie ryczałtowe]

§ 1. Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

§ 2. 249) Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.

Art. 633 [Materiały zamawiającego] Jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i zwrócić nie zużytą część.

Art. 634 [Informowanie o przeszkodach] Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego.

Art. 635 [Opóźnienie prac] Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.

Art. 636 [Wadliwe wykonywanie]

§ 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w razie odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie żądać zwrotu materiału i wydania rozpoczętego dzieła.

Art. 637 [Rękojmia]

§ 1. Jeżeli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy. Przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów.

§ 2. Gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. To samo dotyczy wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego.

Art. 638 [Odesłanie] Jeżeli z artykułów poprzedzających nie wynika nic innego, do rękojmi za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży.

Art. 639 [Zapłata mimo niewykonania] Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Art. 640 [Brak współdziałania] Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

Art. 641 [Dostarczony materiał]

§ 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia materiału na wykonanie dzieła obciąża tego, kto materiału dostarczył.

§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości materiału dostarczonego przez zamawiającego albo wskutek wykonania dzieła według jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził zamawiającego o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła.

Art. 642 [Termin płatności]

§ 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła.

§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.

Art. 643 [Obowiązek odebrania dzieła] Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.

Art. 644 [Odstąpienie] Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Art. 645 [Śmierć przyjmującego]

§ 1. Umowa o dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy.

§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a dzieło częściowo wykonane przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy wartość dla zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać, ażeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 646 [Przedawnienie] Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane.

Art. 647 [Pojęcie] 250) Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Art. 647¹ [Umowa z podwykonawcą] 251)

§ 1. W umowie o roboty budowlane, o której mowa w art. 647, zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców.

§ 2. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.

§ 3. Do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

§ 4. Umowy, o których mowa w § 2 i 3, powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

§ 5. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.

§ 6. Odmienne postanowienia umów, o których mowa w niniejszym artykule, są nieważne.

Art. 648 [Forma]

§ 1. Umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.

§ 2. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część składową umowy.

§ 3. 252)  (skreślony)

Art. 649 [Zakres robót] W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy.

Art. 649¹ [Gwarancja zapłaty] 253)

§ 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej "gwarancją zapłaty", inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych.

§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora.

§ 3. Strony ponoszą w równych częściach udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności.

Art. 649² [Bezskuteczne odstąpienie inwestora od umowy] 254)

§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.

§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.

Art. 649³ [Wysokość gwarancji] 255)

§ 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.

§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji zapłaty do łącznej wysokości określonej w § 1.

Art. 649⁴ [Brak żądanej gwarancji, skutki] 256)

§ 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia.

§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.

§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych.

Art. 649⁵ [Zastosowanie przepisów] 257) Przepisy art. 649¹-649⁴ stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) a dalszymi wykonawcami (podwykonawcami).

Art. 650 (skreślony)258)

Art. 651 [Informowanie o przeszkodach] Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora.

Art. 652 [Szkody na terenie budowy] Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie.

Art. 653 (skreślony)259)

Art. 654 [Odbiór częściowy] W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 655 [Ryzyko zniszczenia obiektu] Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora, wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.

Art. 656 [Odesłanie]

§ 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło.

§ 2. 260)  (skreślony)

Art. 657 [Odstąpienie] Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne.

Art. 658 [Odpowiednie stosowanie] Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu budynku lub budowli.

Tytuł XVII. Najem i dzierżawa.

Dział I. Najem.

Rozdział I. Przepisy ogólne.

Art. 659 [Pojęcie; oznaczenie czynszu]

§ 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

§ 2. 261) Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

Art. 660 [Forma] Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nie oznaczony.

Art. 661 [Przedłużenie najmu] 262)

§ 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nie oznaczony.

§ 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.

Art. 662 [Stan i utrzymanie rzeczy]

§ 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu.

§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają najemcę.

§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z powodu okoliczności, za które wynajmujący odpowiedzialności nie ponosi, wynajmujący nie ma obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego.

Art. 663 [Naprawy konieczne] Jeżeli w czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które obciążają wynajmującego, a bez których rzecz nie jest przydatna do umówionego użytku, najemca może wyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do wykonania napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca może dokonać koniecznych napraw na koszt wynajmującego.

Art. 664 [Rękojmia]

§ 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad.

§ 2. Jeżeli w chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają przewidziane w umowie używanie rzeczy, albo jeżeli wady takie powstały później, a wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w czasie odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

§ 3. Roszczenie o obniżenie czynszu z powodu wad rzeczy najętej, jak również uprawnienie do niezwłocznego wypowiedzenia najmu nie przysługuje najemcy, jeżeli w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 665 [Roszczenia osób trzecich] Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wynajmującego.

Art. 666 [Sposób używania rzeczy]

§ 1. Najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w sposób w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

§ 2. Jeżeli w czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które obciążają wynajmującego, najemca powinien zawiadomić go o tym niezwłocznie.

Art. 667 [Zmiany i niewłaściwe używanie]

§ 1. Bez zgody wynajmującego najemca nie może czynić w rzeczy najętej zmian sprzecznych z umową lub z przeznaczeniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub z przeznaczeniem rzeczy i mimo upomnienia nie przestaje jej używać w taki sposób albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę lub uszkodzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 668 [Podnajem; bezpłatne używanie]

§ 1. Najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części osobie trzeciej do bezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania. W razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i osoba trzecia są odpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie używana zgodnie z obowiązkami wynikającymi z umowy najmu.

§ 2. Stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku najmu.

Art. 669 [Termin płatności]

§ 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym.

§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc - za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy umowa była zawarta na czas nie oznaczony - miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca.

Art. 670 [Prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.

§ 2. 263)  (skreślony)

Art. 671 [Wygaśnięcie]

§ 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu wygasa, gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną z przedmiotu najmu usunięte.

§ 2. Wynajmujący może się sprzeciwić usunięciu rzeczy obciążonych zastawem i zatrzymać je na własne niebezpieczeństwo, dopóki zaległy czynsz nie będzie zapłacony lub zabezpieczony.

§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocy zarządzenia organu państwowego, wynajmujący zachowuje ustawowe prawo zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził usunięcie.

Art. 672 [Zwłoka z zapłatą czynszu] Jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, wynajmujący może najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 673 [Terminy wypowiedzenia]

§ 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku z zachowaniem terminów ustawowych.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest płatny w odstępach czasu dłuższych niż miesiąc, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny miesięcznie - na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny w krótszych odstępach czasu - na trzy dni naprzód; gdy najem jest dzienny - na jeden dzień naprzód.

§ 3. 264)  Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie.

Art. 674 [Milczące przedłużenie] Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony.

Art. 675 [Zwrot rzeczy]

§ 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.

§ 2. Jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w podnajem, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

§ 3. 265) Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w stanie dobrym i przydatnym do umówionego użytku.

Art. 676 [Ulepszenia] Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Art. 677 [Przedawnienie] Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Art. 678 [Zbycie przedmiotu najmu]

§ 1. W razie zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.

§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje nabywcy, jeżeli umowa najmu była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem formy pisemnej i z datą pewną, a rzecz została najemcy wydana.

Art. 679 [Wypowiedzenie przez nabywcę]

§ 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez nabywcę rzeczy najętej najemca jest zmuszony zwrócić rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobowiązany według umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.

§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o przedwczesnym wypowiedzeniu przez nabywcę; w przeciwnym razie przysługują zbywcy przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których najemca nie podniósł, a których podniesienie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia ze strony nabywcy.

Rozdział II. Najem lokalu.

266)

Art. 680 [Właściwe przepisy] 267) Do najmu lokalu stosuje się przepisy rozdziału poprzedzającego, z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 680¹ [Małżonkowie] 268)

§ 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej.

§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa nie powoduje ustania wspólności najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy o ustanowieniu w wyroku rozdzielności majątkowej może z ważnych powodów na żądanie jednego z małżonków znieść wspólność najmu lokalu.

Art. 681 [Drobne nakłady] Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w szczególności: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i odpływu wody.

Art. 682 [Wady zagrażające zdrowiu] Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy lub jego domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 683 [Porządek domowy] Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowego, o ile ten nie jest sprzeczny z uprawnieniami wynikającymi z umowy; powinien również liczyć się z potrzebami innych mieszkańców i sąsiadów.

Art. 684 [Założenie urządzeń przez najemcę] Najemca może założyć w najętym lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio i inne podobne urządzenia, chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu nieruchomości. Jeżeli do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się tego współdziałania za zwrotem wynikłych stąd kosztów.

Art. 685 [Niewłaściwe zachowanie najemcy] Jeżeli najemca lokalu wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali w budynku uciążliwym, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 685¹ [Wypowiedzenie wysokości czynszu] 269) Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego.

Art. 686 [Rozszerzenie przedmiotu zastawu] Ustawowe prawo zastawu wynajmującego lokal mieszkalny rozciąga się także na wniesione do lokalu ruchomości członków rodziny najemcy razem z nim mieszkających.

Art. 687 [Zwłoka z zapłatą czynszu] Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a wynajmujący zamierza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić najemcę na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu.

Art. 688 [Terminy wypowiedzenia] Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.

Art. 688¹ [Odpowiedzialność za zapłatę czynszu] 270)

§ 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.

§ 2. Odpowiedzialność osób, o których mowa w § 1, ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania.

Art. 688² [Podnajem, bezpłatne używanie] 271) Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym.

Art. 689 (skreślony)272)

Art. 690 [Bezwzględne prawo najemcy] 273) Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Art. 691 [Wstąpienie osób bliskich] 274)

§ 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

§ 2. Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.

§ 3. W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.

§ 4. Osoby, które wstąpiły w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie § 1, mogą go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych, chociażby umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W razie wypowiedzenia stosunku najmu przez niektóre z tych osób stosunek ten wygasa względem osób, które go wypowiedziały.

§ 5. Przepisów § 1-4 nie stosuje się w razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego.

Art. 692 [Ograniczenie praw nabywcy] Przepisów o wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej nie stosuje się do najmu lokali mieszkalnych, chyba że najemca nie objął jeszcze lokalu.

Dział II. Dzierżawa.

Art. 693 [Pojęcie; oznaczenie czynszu]

§ 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.

Art. 694 [Odesłanie do najmu] Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 695 [Terminy; prawo pierwokupu] 275)

§ 1.276)  Dzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawartą na czas nie oznaczony.

§ 2. 277)  (uchylony)

Art. 696 [Wykonywanie dzierżawy] Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

Art. 697 [Naprawy konieczne] Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie nie pogorszonym.

Art. 698 [Poddzierżawa; bezpłatne używanie]

§ 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.

§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Art. 699 [Termin płatności czynszu] Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie oznaczony, czynsz jest płatny z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a w braku takiego zwyczaju - półrocznie z dołu.

Art. 700 [Obniżenie czynszu] Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzierżawca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czynszu przypadającego za dany okres gospodarczy.

Art. 701 [Prawo zastawu] Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego należą także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w obrębie przedmiotu dzierżawy.

Art. 702 [Rozszerzenie] Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub z posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego względem dzierżawcy o zwrot sum, które z powyższych tytułów zapłacił.

Art. 703 [Zwłoka z zapłatą czynszu] Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.

Art. 704 [Wypowiedzenie] W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.

Art. 705 [Zwrot przedmiotu dzierżawy] Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.

Art. 706 [Pozostawione zasiewy] Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom prawidłowej gospodarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.

Art. 707 [Ograniczenie czynszu] Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki, które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku dzierżawnego.

Art. 708 [Bezczynszowe użytkowanie] Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy osoba biorąca nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie jest obowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i innych ciężarów związanych z własnością lub z posiadaniem gruntu.

Art. 709 [Dzierżawa praw] Przepisy o dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy praw.

Tytuł XVII¹. Umowa leasingu. 278)

Art. 709¹ [Pojęcie] Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Art. 709² [Pisemność] Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Art. 709³ [Opóźnienie odbioru] Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat pozostają niezmienione.

Art. 709⁴ [Obowiązki finansującego]

§ 1. Finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę.

§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.

§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.

Art. 709⁵ [Utrata rzeczy]

§ 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa.

§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o utracie rzeczy.

§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z przyczyn określonych w § 1, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody.

Art. 709⁶ [Koszty ubezpieczenia] Jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.

Art. 709⁷ [Obowiązki korzystającego]

§ 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy.

§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy w zakresie określonym w § 1 i 2.

Art. 709⁸ [Rękojmia]

§ 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą.

§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych w § 2 nie wpływa na jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.

Art. 709⁹ [Używanie rzeczy] Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

Art. 709¹⁰ [Zmiany] Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy zmian, chyba że wynikają one z przeznaczenia rzeczy.

Art. 709¹¹ [Wypowiedzenie] Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego korzystający narusza obowiązki określone w art. 709⁷ § 1 lub w art. 709⁹ albo nie usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 709¹⁰, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 709¹² [Oddanie osobie trzeciej]

§ 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej.

§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego w § 1, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 709¹³ [Zwłoka]

§ 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach umówionych.

§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

Art. 709¹⁴ [Zbycie rzeczy]

§ 1. W razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego.

§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu rzeczy.

Art. 709¹⁵ [Spłata rat] W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.

Art. 709¹⁶ [Przeniesienie własności] Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.

Art. 709¹⁷ [Odesłanie do najmu i sprzedaży] Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.

Art. 709¹⁸ [Leasing bezpośredni] Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego tytułu.

Tytuł XVIII. Użyczenie.

Art. 710 [Pojęcie] Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Art. 711 [Wady rzeczy] Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę z łatwością zauważyć.

Art. 712 [Sposób używania]

§ 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu.

§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania.

Art. 713 [Koszty utrzymania] Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 714 [Przypadkowa utrata] Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, jeżeli jej używa w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a rzecz nie byłaby uległa utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał w sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.

Art. 715 [Zakończenie] Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nie oznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić.

Art. 716 [Przedterminowe zakończenie] Jeżeli biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności, albo jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia umowy, użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony.

Art. 717 [Solidarna odpowiedzialność biorących] Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 718 [Zwrot rzeczy]

§ 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie nie pogorszonym; jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.

§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

Art. 719 [Przedawnienie] Roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Tytuł XIX. Pożyczka.

Art. 720 [Pojęcie; forma] 279)

§ 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

§ 2. 280) Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.

Art. 721 [Odstąpienie; odmowa wydania] Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 722 [Przedawnienie] Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.

Art. 723 [Termin zwrotu] Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.

Art. 724 [Wady rzeczy] Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się w wypadku, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.

Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego.

Art. 725 [Pojęcie] 281) Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.

Art. 726 [Rozporządzanie pieniędzmi] 282) Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub w części na każde żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia.

Art. 727 [Odmowa wykonania zlecenia] Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku bankowego tylko w wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych.

Art. 728 [Wyciąg z rachunku] 283)

§ 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest obowiązany informować posiadacza rachunku, w sposób określony w umowie, o każdej zmianie stanu rachunku bankowego.

§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda.

§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obowiązany zgłosić bankowi niezgodność zmian stanu rachunku lub salda w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania wyciągu z rachunku.

Art. 729 [Rachunek imienny] Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby.

Art. 730 [Wypowiedzenie] Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nie oznaczony może nastąpić w każdym czasie wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko z ważnych powodów.

Art. 731 [Przedawnienie] Roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych.

Art. 732 [Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe] 284) Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

Art. 733 [Rozliczenia pieniężne] 285) Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o rozliczeniach pieniężnych.

Tytuł XXI. Zlecenie.

Art. 734 [Pojęcie]

§ 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa.

Art. 735 [Wynagrodzenie]

§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie.

§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.

Art. 736 [Zawodowe wykonywanie zleceń] Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, jeżeli nie chce zlecenia przyjąć, zawiadomić o tym niezwłocznie dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie oświadczyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.

Art. 737 [Sposób wykonania] Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy.

Art. 738 [Zastępca; odpowiedzialność]

§ 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 739 [Rozwinięcie; szkoda przypadkowa] W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.

Art. 740 [Obowiązki zleceniobiorcy] Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy, a po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym.

Art. 741 [Używanie przedmiotów zleceniodawcy] Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie odsetki ustawowe.

Art. 742 [Wydatki i zobowiązania zleceniobiorcy] Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym.

Art. 743 [Zaliczka] Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki.

Art. 744 [Termin płatności wynagrodzenia] W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.

Art. 745 [Zlecenie wspólne] Jeżeli kilka osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 746 [Wypowiedzenie]

§ 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.

§ 3. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Art. 747 [Śmierć zleceniodawcy] W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty przez niego zdolności do czynności prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z umową, zlecenie wygasło, przyjmujący zlecenie powinien, gdyby z przerwania powierzonych mu czynności mogła wyniknąć szkoda, prowadzić te czynności nadal, dopóki spadkobierca albo przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.

Art. 748 [Śmierć zleceniobiorcy] W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych.

Art. 749 [Działanie po wygaśnięciu zlecenia] Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na korzyść przyjmującego zlecenie aż do chwili, kiedy dowiedział się o wygaśnięciu zlecenia.

Art. 750 [Umowy o świadczenie usług] Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Art. 751 [Przedawnienie] Z upływem lat dwóch przedawniają się:

1)  roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;

2)  roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.

Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 752 [Zasady] Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.

Art. 753 [Rozwinięcie]

§ 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w miarę możności zawiadomić o tym osobę, której sprawę prowadzi, i stosownie do okoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę dopóty, dopóki osoba ta nie będzie mogła sama się nią zająć.

§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.

Art. 754 [Działanie wbrew woli zastąpionego] Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków i odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.

Art. 755 [Bezprawne zmiany] Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.

Art. 756 [Potwierdzenie zastąpionego] Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje prowadzeniu sprawy skutki zlecenia.

Art. 757 [Ratowanie cudzego dobra] Kto w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu ratuje jego dobro, może żądać od niego zwrotu uzasadnionych wydatków, chociażby jego działanie nie odniosło skutku, i jest odpowiedzialny tylko za winę umyślną lub rażące niedbalstwo.

Tytuł XXIII. Umowa agencyjna.

286)

Art. 758 [Pojęcie]

§ 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.

§ 2. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.

Art. 758¹ [Wynagrodzenie, prowizja]

§ 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja.

§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów.

§ 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w umowie określona, należy się ona w wysokości zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju, w miejscu działalności prowadzonej przez agenta, a w razie niemożności ustalenia prowizji w ten sposób, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zleconych mu czynności.

Art. 758² [Pisemne potwierdzenie] Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy oraz postanowień ją zmieniających lub uzupełniających. Zrzeczenie się tego uprawnienia jest nieważne.

Art. 759 [Domniemane upoważnienie] W razie wątpliwości poczytuje się, że agent jest upoważniony do przyjmowania dla dającego zlecenie zapłaty za świadczenie, które spełnia za dającego zlecenie, oraz do przyjmowania dla niego świadczeń, za które płaci, jak również do odbierania zawiadomień o wadach oraz oświadczeń dotyczących wykonania umowy, którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 760 [Lojalność stron] Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.

Art. 760¹ [Obowiązki agenta]

§ 1. Agent obowiązany jest w szczególności przekazywać wszelkie informacje mające znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegać jego wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmować, w zakresie prowadzonych spraw, czynności potrzebne do ochrony praw dającego zlecenie.

§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1 są nieważne.

Art. 760² [Obowiązki zleceniodawcy]

§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy.

§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w rozsądnym czasie agenta o tym, że liczba umów, których zawarcie przewiduje, lub wartość ich przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.

§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1-3 są nieważne.

Art. 760³ [Milczące potwierdzenie] W razie gdy agent zawierający umowę w imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o zawarciu umowy nie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.

Art. 761 [Prowizja]

§ 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju.

§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w odniesieniu do oznaczonej grupy klientów lub obszaru geograficznego, a w czasie trwania umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z klientem z tej grupy lub obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o zawarciu takiej umowy.

Art. 761¹ [Prowizja po rozwiązaniu umowy]

§ 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej, jeżeli - przy spełnieniu przesłanek z art. 761 - propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed rozwiązaniem umowy agencyjnej.

§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem w rozsądnym czasie od jej rozwiązania.

Art. 761² [Kolizja uprawnień] Agent nie może żądać prowizji, o której mowa w art. 761, jeżeli prowizja ta należy się zgodnie z art. 761¹ poprzedniemu agentowi, chyba że z okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji między obu agentów.

Art. 761³ [Wymagalność roszczenia]

§ 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.

§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy.

§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Art. 761⁴ [Zwrot prowizji] Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Art. 761⁵ [Oświadczenie]

§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające dane o należnej mu prowizji nie później niż w ostatnim dniu miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej prowizji. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do ustalenia, czy wysokość należnej mu prowizji została prawidłowo obliczona, w szczególności może domagać się wyciągów z ksiąg handlowych dającego zlecenie albo żądać, aby wgląd i wyciąg z tych ksiąg został zapewniony biegłemu rewidentowi wybranemu przez strony. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o których mowa w § 2, agent może domagać się ich udostępnienia w drodze powództwa wytoczonego w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie.

§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłego rewidenta, o którym mowa w § 2, agent może domagać się, w drodze powództwa wytoczonego w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie, dokonania wglądu i wyciągu z ksiąg przez biegłego wskazanego przez sąd.

Art. 761⁶ [Odpowiednie stosowanie] Przepisy art. 761-761⁵ stosuje się w razie gdy prowizja stanowi całość lub część wynagrodzenia, chyba że strony uzgodniły stosowanie tych przepisów do innego rodzaju wynagrodzenia.

Art. 761⁷ [Prowizja del credere]

§ 1. W umowie agencyjnej zawartej w formie pisemnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja del credere), w uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się umowę agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.

§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z oznaczonym klientem, przy których zawarciu pośredniczył albo które zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 762 [Zwrot wydatków] W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych z wykonaniem zlecenia tylko o tyle, o ile były uzasadnione i o ile ich wysokość przekracza zwykłą w danych stosunkach miarę.

Art. 763 [Zabezpieczenie roszczenia] Dla zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie oraz o zwrot wydatków i zaliczek udzielonych dającemu zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach i papierach wartościowych dającego zlecenie, otrzymanych w związku z umową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 764 [Wykonanie po terminie] Umowę zawartą na czas oznaczony, a wykonywaną przez strony po upływie terminu, na jaki została zawarta, poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony.

Art. 764¹ [Terminy wypowiedzenia]

§ 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z tym że termin ustalony dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo przedłużenie dla dającego zlecenie.

§ 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa z końcem miesiąca kalendarzowego.

§ 4. Przepisy § 1-3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas oznaczony, a przekształconej z mocy art. 764 w umowę zawartą na czas nieoznaczony. Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia się przy ustalaniu terminu wypowiedzenia.

Art. 764² [Wypowiedzenie przed terminem]

§ 1. Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w całości lub znacznej części, a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności.

§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność druga strona, jest ona zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez wypowiadającego w następstwie rozwiązania umowy.

Art. 764³ [Świadczenie wyrównawcze]

§ 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.

§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.

§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.

§ 4. W razie śmierci agenta, świadczenia wyrównawczego, o którym mowa w § 1, mogą żądać jego spadkobiercy.

§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy.

Art. 764⁴ [Wyłączenie] Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:

1)  dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedliwiających wypowiedzenie umowy bez zachowania terminów wypowiedzenia,

2)  agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a względy słuszności nie pozwalają domagać się od niego dalszego wykonywania czynności agenta,

3)  agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy.

Art. 764⁵ [Zastrzeżenie] Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w sposób odbiegający na niekorzyść agenta od postanowień art. 764³ i art. 764⁴.

Art. 764⁶ [Ograniczenie działalności]

§ 1. Strony mogą, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, ograniczyć działalność agenta mającą charakter konkurencyjny na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej). Ograniczenie jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru geograficznego, objętych działalnością agenta, oraz rodzaju towarów lub usług stanowiących przedmiot umowy.

§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na okres dłuższy niż dwa lata od rozwiązania umowy.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy pieniężnej za ograniczenie działalności konkurencyjnej w czasie jego trwania, chyba że co innego wynika z umowy albo że umowa agencyjna została rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o której mowa w § 3, nie została w umowie określona, należy się suma w wysokości odpowiedniej do korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz utraconych z tego powodu możliwości zarobkowych agenta.

Art. 764⁷ [Odwołanie ograniczenia] Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać ograniczenie działalności konkurencyjnej z takim skutkiem, że po upływie sześciu miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z obowiązku wypłacania sumy, o której mowa w art. 764⁶ § 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 764⁸ [Zwolnienie agenta z ograniczenia] Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dający zlecenie, może on zwolnić się z obowiązku przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu zlecenie oświadczenia na piśmie przed upływem miesiąca od dnia wypowiedzenia.

Art. 764⁹ [Odpowiednie stosowanie] Do umowy o treści określonej w art. 758 § 1, zawartej z agentem przez osobę nie będącą przedsiębiorcą, stosuje się przepisy niniejszego tytułu, z wyłączeniem art. 761-761², art. 761⁵ oraz art. 764³-764⁸.

Tytuł XXIV. Umowa komisu.

Art. 765 [Pojęcie] Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym.

Art. 766 [Wydanie korzyści] Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, w szczególności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komitenta są skuteczne także względem wierzycieli komisanta.

Art. 767 [Umowy korzystniejsze] Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od warunków oznaczonych przez komitenta, uzyskana korzyść należy się komitentowi.

Art. 768 [Umowy mniej korzystne]

§ 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę niższą od ceny oznaczonej przez komitenta, obowiązany jest zapłacić komitentowi różnicę.

§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez komitenta, komitent może niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje czynności za dokonaną na jego rachunek; brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z wyrażeniem zgody na wyższą cenę.

§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody na wyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło być wykonane po cenie oznaczonej, a zawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.

Art. 769 [Zagrożenie rzeczy zepsuciem]

§ 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie komitenta, komisant jest uprawniony, a gdy tego interes komitenta wymaga - zobowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności. O dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.

§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy, stosuje się odpowiednio przepisy o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy sprzedanej.

Art. 770 [Rękojmia] Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady fizyczne rzeczy, jak również za jej wady prawne, jeżeli przed zawarciem umowy podał to do wiadomości kupującego. Jednakże wyłączenie odpowiedzialności nie dotyczy wad rzeczy, o których komisant wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 770¹ [Odesłanie] 287) Do umowy sprzedaży rzeczy ruchomej, zawartej przez komisanta z osobą fizyczną, która nabywa rzecz w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, stosuje się przepisy o sprzedaży konsumenckiej.

Art. 771 [Kredyt, zaliczka komisanta] Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie trzeciej kredytu lub zaliczki, działa na własne niebezpieczeństwo.

Art. 772 [Wymagalność prowizji]

§ 1. Komisant nabywa roszczenie o zapłatę prowizji z chwilą, gdy komitent otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli umowa ma być wykonywana częściami, komisant nabywa roszczenie o prowizję w miarę wykonywania umowy.

§ 2. Komisant może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została wykonana z przyczyn dotyczących komitenta.

Art. 773 [Prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o prowizję oraz roszczeń o zwrot wydatków i zaliczek udzielonych komitentowi, jak również dla zabezpieczenia wszelkich innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje komisantowi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot komisu, dopóki rzeczy te znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z wierzytelności nabytych przez komisanta na rachunek komitenta, z pierwszeństwem przed wierzycielami komitenta.

§ 3. 288)  (skreślony)

Tytuł XXV. Umowa przewozu.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 774 [Pojęcie] Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.

Art. 775 [Właściwe przepisy] Przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami.

Dział II. Przewóz osób.

Art. 776 [Warunki przewozu] Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.

Art. 777 [Odpowiedzialność za bagaż]

§ 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Za bagaż powierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy.

Art. 778 [Przedawnienie] Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany.

Dział III. Przewóz rzeczy.

Art. 779 [Konieczne dane] Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych.

Art. 780 [List przewozowy]

§ 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy zawierający dane wymienione w artykule poprzedzającym, a ponadto wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki niedokładnego lub nieprawdziwego oświadczenia.

§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu przewozowego albo innego poświadczenia przyjęcia przesyłki do przewozu.

Art. 781 [Nieodpowiedni stan przesyłki]

§ 1. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a w wypadku rażących braków odmówić przewozu.

§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, że znajdowała się w należytym stanie.

Art. 782 [Dokumenty] Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty potrzebne ze względu na przepisy celne, podatkowe i administracyjne.

Art. 783 [Przeszkody w wykonaniu przewozu] Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek okoliczności dotyczącej przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za dokonaną część przewozu w granicach tego, co na kosztach przewozu oszczędził. Nie wyłącza to roszczenia o naprawienie szkody, jeżeli przeszkoda była następstwem okoliczności, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność.

Art. 784 [Zawiadomienie o nadejściu] Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia.

Art. 785 [Uprawnienia odbiorcy] Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może w imieniu własnym wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu, w szczególności może żądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy.

Art. 786 [Skutki przyjęcia przesyłki] Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w liście przewozowym należności przewoźnika.

Art. 787 [Odmowa przyjęcia]

§ 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli z innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w odpowiednim czasie wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o tym wysyłającego i odbiorcę.

§ 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia, przewoźnik może ją sprzedać przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy sprzedanej.

Art. 788 [Ograniczenie odszkodowania]

§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nie przekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych przewoźnik ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Art. 789 [Dalszy przewoźnik]

§ 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do przewozu innemu przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu lub jej część, jednakże ponosi odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne czynności.

§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozowego, ponosi solidarną odpowiedzialność za cały przewóz według treści listu.

§ 3. Przewoźnik, który z tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały przewóz zapłacił odszkodowanie, ma zwrotne roszczenie do przewoźnika ponoszącego odpowiedzialność za okoliczności, z których szkoda wynikła. Jeżeli okoliczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy przewoźnicy w stosunku do przypadającego im przewoźnego. Wolny od odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie powstała na przestrzeni, przez którą przewoził.

Art. 790 [Prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w szczególności: przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. 289)  (skreślony)

Art. 791 [Wygaśnięcie roszczeń wobec przewoźnika]

§ 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z umowy przewozu. Nie dotyczy to jednak roszczeń z tytułu niewidocznych uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca w ciągu tygodnia od chwili przyjęcia przesyłki zawiadomił o nich przewoźnika.

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Art. 792 [Przedawnienie] Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.

Art. 793 [Roszczenia zwrotne przewoźnika] Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.

Tytuł XXVI. Umowa spedycji.

Art. 794 [Pojęcie]

§ 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem.

§ 2. Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego zlecenie.

Art. 795 [Właściwe przepisy] Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o tyle, o ile nie jest ona uregulowana odrębnymi przepisami.

Art. 796 [Odesłanie] Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie stanowią inaczej, do umowy spedycji stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia.

Art. 797 [Szczególne obowiązki spedytora] Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych do uzyskania zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych należności związanych z przewozem przesyłki.

Art. 798 [Rozwinięcie] Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do zabezpieczenia praw dającego zlecenie lub osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika albo innego spedytora.

Art. 799 [Odpowiedzialność za wykonawców] Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze.

Art. 800 [Spedytor jako przewoźnik] Spedytor może sam dokonać przewozu. W tym wypadku spedytor ma jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika.

Art. 801 [Ograniczenie odszkodowania]

§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia aż do wydania przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi, dającemu zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nie przekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych spedytor ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

Art. 802 [Prawo zastawu]

§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. 290)  (skreślony)

Art. 803 [Przedawnienie]

§ 1. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku.

§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w wypadku roszczeń z tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki - od dnia dostarczenia przesyłki; w wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, w którym przesyłka miała być dostarczona; we wszystkich innych wypadkach - od dnia wykonania zlecenia.

Art. 804 [Roszczenia zwrotne spedytora] Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i dalszym spedytorom, którymi się posługiwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymienionych roszczeń między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki.

Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia.

Dział I. Przepisy ogólne.

Art. 805 [Pojęcie; rodzaje świadczeń]

§ 1.291)  Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

§ 2.292)  Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

1)  przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;

2)  przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

§ 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o rencie.

§ 4.293)  Przepisy art. 385¹-385³ stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 806 [Nieważność umowy; bezskuteczność] 294)

§ 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w umowie wypadku nie jest możliwe.

§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w chwili zawarcia umowy którakolwiek ze stron wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek zaszedł lub że odpadła możliwość jego zajścia w tym okresie.

Art. 807 [Regulacja pozakodeksowa] 295)

§ 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne z przepisami niniejszego tytułu są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki.

§ 2. 296) (uchylony)

Art. 808 [Ubezpieczenie na cudzy rachunek] 297)

§ 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.

§ 2. Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut mający wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.

§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.

§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o postanowieniach zawartej umowy oraz ogólnych warunków ubezpieczenia w zakresie, w jakim dotyczą praw i obowiązków ubezpieczonego.

§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową ubezpieczonej osoby fizycznej, art. 385¹-385³ stosuje się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków ubezpieczonego.

Art. 809 [Dokument ubezpieczenia] 298)

§ 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia.

§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w art. 811, w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.

Art. 810 (uchylony)299)

Art. 811 [Ochrona ubezpieczającego] 300)

§ 1. Jeżeli w odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza ubezpieczającemu dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia, które odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty, ubezpieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy doręczeniu tego dokumentu, wyznaczając mu co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W razie niewykonania tego obowiązku zmiany dokonane na niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a umowa jest zawarta zgodnie z warunkami oferty.

§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu.

Art. 812 [Ogólne warunki ubezpieczenia] 301)

§ 1. 302) (uchylony)

§ 2. 303) (uchylony)

§ 3. 304) (uchylony)

§ 4.305)  Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż sześć miesięcy ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia, w terminie 30 dni, a w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą w terminie 7 dni, od dnia zawarcia umowy. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.

§ 5.306)  Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.

§ 6. 307) (uchylony)

§ 7. 308) (uchylony)

§ 8.309)  Różnicę między treścią umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązany jest przedstawić ubezpieczającemu w formie pisemnej przed zawarciem umowy. W razie niedopełnienia tego obowiązku ubezpieczyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia zawieranych w drodze negocjacji.

§ 9.310)  Przepisy § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 384¹.

Art. 813 [Składka]

§ 1.311)  Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.

§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu czternastu dni od jego doręczenia.

Art. 814 [Początek odpowiedzialności; niezapłacenie składki] 312)

§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty.

§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, a składka lub jej pierwsza rata nie została zapłacona w terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W braku wypowiedzenia umowy wygasa ona z końcem okresu, za który przypadała niezapłacona składka.

§ 3. W razie opłacania składki w ratach niezapłacenie w terminie kolejnej raty składki może powodować ustanie odpowiedzialności ubezpieczyciela, tylko wtedy, gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia, a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności.

Art. 815 [Obowiązek informowania]

§ 1.313)  Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach. Jeżeli ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży również na przedstawicielu i obejmuje ponadto okoliczności jemu znane. W razie zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.

§ 2.314)  Jeżeli w umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w czasie jej trwania należy zgłaszać zmiany okoliczności wymienionych w paragrafie poprzedzającym, ubezpieczający obowiązany jest zawiadamiać o tych zmianach ubezpieczyciela niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.

§ 2¹.315)  W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki określone w paragrafach poprzedzających spoczywają zarówno na ubezpieczającym, jak i na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3.316)  Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z naruszeniem paragrafów poprzedzających nie zostały podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z winy umyślnej, w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidziany umową i jego następstwa są skutkiem okoliczności, o których mowa w zdaniu poprzedzającym.

Art. 816 [Zwiększenie prawdopodobieństwa wypadku] 317) W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wysokości składki, poczynając od chwili, w której zaszła ta okoliczność, nie wcześniej jednak niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia. W razie zgłoszenia takiego żądania druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.

Art. 817 [Termin spełnienia świadczenia]

§ 1.318)  Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.

§ 2. 319) Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1.

§ 3.320)  Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż określone w paragrafach poprzedzających.

Art. 818 [Zawiadomienie ubezpieczyciela o wypadku] 321)

§ 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.

§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem określonym w paragrafie poprzedzającym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3. W razie naruszenia z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków określonych w paragrafach poprzedzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności i skutków wypadku.

§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.

Art. 819 [Przedawnienie] 322)

§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.

§ 2. 323) (uchylony)

§ 3.324)  W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

§ 4.325)  Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Art. 820 [Ubezpieczenia morskie; reasekuracja] Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich (reasekuracji).

Dział II. Ubezpieczenia majątkowe.

Art. 821 [Zakres przedmiotowy] 326) Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu.

Art. 822 [Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej] 327)

§ 1.328)  Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

§ 2.329)  Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia.

§ 3.330)  Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia.

§ 4.331)  Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

§ 5.332)  Ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutu naruszenia obowiązków wynikających z umowy lub ogólnych warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli nastąpiło ono po zajściu wypadku.

Art. 823 [Zmiana właściciela; przeniesienie praw] 333)

§ 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z umowy ubezpieczenia mogą być przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych praw wymaga zgody ubezpieczyciela, chyba że umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.

§ 2. W razie przeniesienia praw, o których mowa w § 1, na nabywcę przedmiotu przechodzą także obowiązki, które ciążyły na zbywcy, chyba że strony za zgodą ubezpieczyciela umówiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków zbywca odpowiada solidarnie z nabywcą za zapłatę składki przypadającej za czas do chwili przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

§ 3. Jeżeli prawa, o których mowa w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia, stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

§ 4. Przepisów § 1-3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie powstały lub mogą powstać wskutek zajścia przewidzianego w umowie wypadku.

Art. 824 [Suma ubezpieczenia]

§ 1.334)  Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela.

§ 2.335)  Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, ubezpieczający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z tej samej przyczyny dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o tym jednocześnie ubezpieczającego.

§ 3.336)  Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie zmniejszenie składki począwszy od dnia pierwszego tego miesiąca, w którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w którym ubezpieczyciel zawiadomił ubezpieczającego o jednostronnym zmniejszeniu tej sumy.

Art. 824¹ [Odpowiedzialność] 337)

§ 1.338)  O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.

§ 2.339)  Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w tym samym czasie jest ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli na sumy, które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między ubezpieczycielami każdy z nich odpowiada w takim stosunku, w jakim przyjęta przez niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających z podwójnego lub wielokrotnego ubezpieczenia.

§ 3.340)  Jeżeli w którejkolwiek z umów ubezpieczenia, o jakich mowa w § 2, uzgodniono, że suma wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia może być wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w części przenoszącej wysokość szkody ubezpieczający może żądać tylko od tego ubezpieczyciela. W takim przypadku dla określenia odpowiedzialności między ubezpieczycielami należy przyjąć, że w ubezpieczeniu, o którym mowa w niniejszym paragrafie, suma ubezpieczenia równa jest wartości ubezpieczeniowej.

Art. 825 (skreślony)341)

Art. 826 [Obowiązek zmniejszenia szkody] 342)

§ 1. W razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.

§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest zabezpieczyć możność dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec osób odpowiedzialnych za szkodę.

§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu.

§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa w § 1, jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.

§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się również do ubezpieczonego.

Art. 827 [Szkoda umyślna] 343)

§ 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności.

§ 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1.

§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie przez osobę, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w paragrafach poprzedzających stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.

Art. 828 [Przejście roszczeń] 344)

§ 1.345)  Jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli ubezpieczyciel pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.

§ 2.346)  Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.

§ 3.347)  Zasady wynikające z paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w razie zawarcia umowy na cudzy rachunek.

Dział III. Ubezpieczenia osobowe.

Art. 829 [Zakres przedmiotowy] 348)

§ 1. Ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć:

1)  przy ubezpieczeniu na życie - śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku;

2)  przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków - uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

§ 2.349)  W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się nie wcześniej niż następnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w umowie, że chce skorzystać z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy ubezpieczenia. Zmiana umowy na niekorzyść ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci ubezpieczonego wymaga zgody tego ubezpieczonego.

Art. 830 [Wypowiedzenie przez ubezpieczającego] 350)

§ 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym.

§ 2. W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.

§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie.

§ 4. Przepisy § 3 oraz art. 812 § 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia na życie w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 384¹.

Art. 831 [Uprawniony do sumy ubezpieczenia]

§ 1.351)  Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w każdym czasie.

§ 1¹.352)  W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania uprawnień, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, konieczna jest uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodzielnie.

§ 2.353)  Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a nie oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są równe.

§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.

Art. 832 [Rozwinięcie]

§ 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.

§ 2. Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 833 [Samobójstwo] 354) Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6 miesięcy.

Art. 834 [Zarzut nieprawdziwych informacji] 355) Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w szczególności że zatajona została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.

Tytuł XXVIII. Przechowanie.

Art. 835 [Pojęcie] Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie nie pogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.

Art. 836 [Oznaczenie wynagrodzenia] Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia.

Art. 837 [Sposób przechowywania] Przechowawca powinien przechowywać rzecz w taki sposób, do jakiego się zobowiązał, a w braku umowy w tym względzie, w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności.

Art. 838 [Zmiana miejsca i sposobu] Przechowawca jest uprawniony, a nawet obowiązany zmienić określone w umowie miejsce i sposób przechowania rzeczy, jeżeli okaże się to konieczne dla jej ochrony przed utratą lub uszkodzeniem. Jeżeli uprzednie uzyskanie zgody składającego jest możliwe, przechowawca powinien ją uzyskać przed dokonaniem zmiany.

Art. 839 [Używanie rzeczy] Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zachowania w stanie nie pogorszonym.

Art. 840 [Zastępca]

§ 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie, chyba że jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i u kogo rzecz złożył, i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także względem składającego. Jeżeli przechowawca ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 841 [Przypadkowa utrata] Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i bez koniecznej potrzeby, używa rzeczy albo zmienia miejsce lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w przeciwnym razie nie nastąpiło.

Art. 842 [Wydatki i zobowiązania przechowawcy] Składający powinien zwrócić przechowawcy wydatki, które ten poniósł w celu należytego przechowania rzeczy, wraz z odsetkami ustawowymi oraz zwolnić przechowawcę od zobowiązań zaciągniętych przez niego w powyższym celu w imieniu własnym.

Art. 843 [Przechowanie wspólne] Jeżeli kilka osób wspólnie przyjęło lub oddało rzecz na przechowanie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 844 [Zwrot rzeczy]

§ 1. Składający może w każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej na przechowanie.

§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem terminu oznaczonego w umowie, jeżeli wskutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagrożenia rzeczy przechowywać jej w taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas przechowania nie był oznaczony albo jeżeli rzecz była przyjęta na przechowanie bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebrania rzeczy w każdym czasie, byleby jej zwrot nie nastąpił w chwili nieodpowiedniej dla składającego.

§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w miejscu, gdzie miała być przechowywana.

Art. 845 [Depozyt nieprawidłowy] Jeżeli z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu.

Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady.

Art. 846 [Przesłanki odpowiedzialności] 356)

§ 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez osobę korzystającą z usług hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej "gościem", chyba że szkoda wynikła z właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo że powstała wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby, która mu towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.

§ 2. Rzeczą wniesioną w rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz, która w czasie korzystania przez gościa z usług hotelu lub podobnego zakładu znajduje się w tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się poza nim, a została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.

§ 3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w krótkim, zwyczajowo przyjętym okresie poprzedzającym lub następującym po tym, kiedy gość korzystał z usług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.

§ 4. Pojazdów mechanicznych i rzeczy w nich pozostawionych oraz żywych zwierząt nie uważa się za rzeczy wniesione. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli została zawarta umowa przechowania.

§ 5. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności, o której mowa w § 1, przez umowę lub ogłoszenie nie ma skutku prawnego.

Art. 847 [Obowiązek zawiadomienia] Roszczenie o naprawienie szkody z powodu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu wygasa, jeżeli poszkodowany po otrzymaniu wiadomości o szkodzie nie zawiadomił o niej niezwłocznie utrzymującego zakład. Przepisu tego nie stosuje się, gdy szkodę wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład albo gdy przyjął rzecz na przechowanie.

Art. 848 [Przedawnienie] Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie, a w każdym razie z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług hotelu lub podobnego zakładu.

Art. 849 [Ograniczenie odpowiedzialności] 357)

§ 1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład w wypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej należności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej wysokości tej należności.

§ 2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody nie dotyczą wypadku, gdy utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład przyjął rzeczy na przechowanie albo odmówił ich przyjęcia na przechowanie, mimo że obowiązany był je przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.

§ 3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany przyjąć na przechowanie pieniądze, papiery wartościowe i cenne przedmioty, w szczególności kosztowności i przedmioty mające wartość naukową lub artystyczną. Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli zagrażają one bezpieczeństwu albo jeżeli w stosunku do wielkości lub standardu hotelu albo podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy zajmują zbyt dużo miejsca.

Art. 850 [Prawo zastawu] Dla zabezpieczenia należności za mieszkanie, utrzymanie i usługi dostarczone osobie korzystającej z usług hotelu lub podobnego zakładu, jak również dla zabezpieczenia roszczenia o zwrot wydatków dla tej osoby poniesionych przysługuje utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. Prawo to podlega przepisom o ustawowym prawie zastawu wynajmującego.

Art. 851 [Przedawnienie roszczeń zakładu] Roszczenia powstałe w zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z tytułu należności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz z tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich przedsiębiorstw, przedawniają się z upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw gastronomicznych.

Art. 852 [Odpowiedzialność innych zakładów] 358) Przepisy o odpowiedzialności i ustawowym prawie zastawu utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład stosuje się odpowiednio do zakładów kąpielowych. Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie bywają wnoszone przez osoby korzystające z usług tych zakładów, odpowiedzialność prowadzącego zakład ogranicza się do wypadku, gdy przyjął taki przedmiot na przechowanie albo gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego albo osoby u niego zatrudnionej.

Tytuł XXX. Umowa składu. 359)

Art. 853 [Pojęcie; dowód składowy]

§ 1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się do przechowania, za wynagrodzeniem, oznaczonych w umowie rzeczy ruchomych.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, ilość, oznaczenie oraz sposób opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.

Art. 854 [Wyłączenie] Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się w przypadkach, gdy przedsiębiorca składowy nabywa własność złożonych rzeczy i jest obowiązany zwrócić tylko taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i takiej samej jakości.

Art. 855 [Odpowiedzialność, konserwacja]

§ 1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie od przyjęcia jej na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, że nie mógł zapobiec szkodzie, mimo dołożenia należytej staranności.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich czynności konserwacyjnych. Przeciwne postanowienie umowy jest nieważne.

§ 3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic określonych właściwymi przepisami, a w razie braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.

§ 4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba że szkoda wynika z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy składowego.

Art. 856 [Ubezpieczenie] Przedsiębiorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy jedynie wtedy, gdy otrzymał takie zlecenie.

Art. 857 [Obowiązek zabezpieczenia] Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa podejrzenie, że ma miejsce brak, ubytek, zepsucie albo uszkodzenie rzeczy, przedsiębiorca składowy powinien dokonać czynności niezbędnych do zabezpieczenia mienia i praw składającego.

Art. 858 [Zawiadomienie] Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego o zdarzeniach ważnych ze względu na ochronę praw składającego lub dotyczących stanu rzeczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.

Art. 859 [Sprzedaż rzeczy] Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie składającego, przedsiębiorca składowy ma prawo, a gdy wymaga tego interes składającego - także obowiązek, sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności.

Art. 859¹ [Doglądanie rzeczy przez składającego] Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, pobieranie próbek oraz dokonywanie innych czynności w celu zachowania rzeczy w należytym stanie.

Art. 859² [Łączenie i podział]

§ 1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego samego gatunku i tej samej jakości, należące do kilku składających, za ich pisemną zgodą.

§ 2. Wydanie składającemu przypadającej mu części rzeczy w ten sposób połączonych nie wymaga zgody pozostałych składających.

§ 3. Podział i połączenie rzeczy powinny być ujawnione w dokumentach przedsiębiorcy składowego.

Art. 859³ [Prawo zastawu] Przedsiębiorcy składowemu służy na zabezpieczenie roszczeń o składowe i należności uboczne, o zwrot wydatków i kosztów, w szczególności przewoźnego i opłat celnych, o zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz wszelkich innych należności powstałych z tytułu umowy lub umów składu, ustawowe prawo zastawu na rzeczach oddanych na skład, dopóki znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 859⁴ [Przedłużenie umowy] Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony, jeżeli na 14 dni przed upływem terminu przedsiębiorca składowy nie zażądał listem poleconym odebrania rzeczy w umówionym terminie.

Art. 859⁵ [Wypowiedzenie] Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca składowy może wypowiedzieć listem poleconym, z zachowaniem terminu miesięcznego, jednakże nie wcześniej niż po upływie 2 miesięcy od złożenia rzeczy.

Art. 859⁶ [Nieodebranie rzeczy] Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego terminu lub terminu wypowiedzenia umowy, przedsiębiorca składowy może oddać rzecz na przechowanie na koszt i ryzyko składającego. Może on jednak wykonać to prawo tylko wtedy, jeżeli uprzedził składającego o zamiarze skorzystania z przysługującego mu prawa listem poleconym, wysłanym nie później niż na 14 dni przed upływem umówionego terminu.

Art. 859⁷ [Wypowiedzenie z ważnych przyczyn] Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca składowy może z ważnych przyczyn, w każdym czasie, wezwać składającego do odebrania rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.

Art. 859⁸ [Wygaśnięcie roszczeń składającego]

§ 1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich należności przedsiębiorcy składowego wygasają wszelkie roszczenia do przedsiębiorcy składowego z tytułu umowy składu, z wyjątkiem roszczeń z tytułu niewidocznych uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w ciągu siedmiu dni od odbioru, zawiadomił o nich przedsiębiorcę składowego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w przypadku, gdy powstanie uszkodzenia jest następstwem winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa.

Art. 859⁹ [Przedawnienie] Roszczenia z tytułu umowy składu przedawniają się z upływem roku.

Tytuł XXXI. Spółka.

Art. 860 [Pojęcie; forma]

§ 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.

§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.

Art. 861 [Wkład]

§ 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług.

§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.

Art. 862 [Wniesienie rzeczy] Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki własność rzeczy, do wykonania tego zobowiązania, jak również do odpowiedzialności z tytułu rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub uszkodzenia rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do używania, stosuje się odpowiednio w powyższym zakresie przepisy o najmie.

Art. 863 [Współwłasność łączna]

§ 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku.

§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników.

§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.

Art. 864 [Solidarna odpowiedzialność] Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.

Art. 865 [Prowadzenie spraw spółki]

§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.

§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.

§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty.

Art. 866 [Reprezentowanie spółki] W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.

Art. 867 [Udział w zyskach i stratach]

§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach.

§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w razie wątpliwości także do udziału w stratach.

Art. 868 [Podział i wypłata zysków]

§ 1. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.

§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.

Art. 869 [Wypowiedzenie udziału]

§ 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nie oznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego.

§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Art. 870 [Wypowiedzenie przez wierzyciela osobistego] Jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w spółce na trzy miesiące naprzód, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z tego terminu skorzystać.

Art. 871 [Rozliczenie z występującym wspólnikiem]

§ 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Art. 872 [Śmierć wspólnika] Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki.

Art. 873 [Przedłużenie umowy] Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas nie oznaczony.

Art. 874 [Rozwiązanie spółki przez sąd] 360)

§ 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd.

§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

Art. 875 [Skutki rozwiązania]

§ 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów poniższych.

§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki.

§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.

Tytuł XXXII. Poręczenie.

Art. 876 [Pojęcie; forma]

§ 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.

Art. 877 [Brak zdolności dłużnika] W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać z powodu braku zdolności do czynności prawnych, poręczyciel powinien spełnić świadczenie jako dłużnik główny, jeżeli w chwili poręczenia o braku zdolności tej osoby wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 878 [Dług przyszły]

§ 1. Można poręczyć za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej.

§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem długu odwołane w każdym czasie.

Art. 879 [Zakres poręczenia]

§ 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika.

§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.

Art. 880 [Opóźnienie dłużnika] Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela.

Art. 881 [Odpowiedzialność poręczyciela] W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.

Art. 882 [Ponaglenie wierzyciela] Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność długu zależy od wypowiedzenia, poręczyciel może po upływie sześciu miesięcy od daty poręczenia, a jeżeli poręczył za dług przyszły - od daty powstania długu żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia. Jeżeli wierzyciel nie uczyni zadość powyższemu żądaniu, zobowiązanie poręczyciela wygasa.

Art. 883 [Zarzuty wobec wierzyciela]

§ 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi; w szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.

§ 2. Poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

§ 3. W razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Art. 884 [Wezwanie dłużnika do sprawy]

§ 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie dłużnika wzywając go do wzięcia udziału w sprawie.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w sprawie, nie może on podnieść przeciwko poręczycielowi zarzutów, które mu przysługiwały przeciwko wierzycielowi, a których poręczyciel nie podniósł z tego powodu, że o nich nie wiedział.

Art. 885 [Zawiadomienie dłużnika o zapłacie] Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 886 [Zawiadomienie poręczyciela o wykonaniu] Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w złej wierze.

Art. 887 [Wyzbycie się zabezpieczeń i dowodów] Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on względem poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

Tytuł XXXIII. Darowizna.

Art. 888 [Pojęcie]

§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

§ 2.361)  (skreślony)

Art. 889 [Przysporzenia niebędące darowizną] Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

1)  gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;

2)  gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nie nabyte.

Art. 890 [Forma]

§ 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.

Art. 891 [Odpowiedzialność darczyńcy]

§ 1. Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa.

Art. 892 [Wady rzeczy] Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć.

Art. 893 [Polecenie] Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Art. 894 [Żądanie wypełnienia]

§ 1. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego.

§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny - także właściwy organ państwowy.

Art. 895 [Odmowa]

§ 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków.

§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

Art. 896 [Odwołanie darowizny niewykonanej] Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze nie wykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Art. 897 [Niedostatek darczyńcy] Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Art. 898 [Odwołanie darowizny wykonanej]

§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Art. 899 [Przebaczenie; odwołanie przez spadkobierców]

§ 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Art. 900 [Forma] Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.

Art. 901 [Rozwiązanie przez sąd]

§ 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek jest nadmierna.

§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania.

Art. 902 [Wyłączenie odwołania] Przepisów o odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego.

Tytuł XXXIII¹. Przekazanie nieruchomości. 362)

Art. 902¹ [Treść umowy przekazania nieruchomości]

§ 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel zobowiązuje się nieodpłatnie przenieść na gminę albo na Skarb Państwa własność nieruchomości.

§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy gmina miejsca położenia całej albo części nieruchomości nie skorzystała z zaproszenia do jej zawarcia w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zaproszenia przez właściciela nieruchomości.

Art. 902² [Wyłączenie odpowiedzialności właściciela] Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący nieruchomość nie ponosi odpowiedzialności za jej wady.

Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie.

Dział I. Renta.

Art. 903 [Pojęcie] Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.

Art. 903¹ [Forma pisemna] 363) Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.

Art. 904 [Terminy płatności] Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów płatności renty, rentę pieniężną należy płacić miesięcznie z góry, a rentę polegającą na świadczeniach w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku należy uiszczać w terminach wynikających z właściwości świadczenia i celu renty.

Art. 905 [Śmierć uprawnionego] Jeżeli uprawniony dożył dnia płatności renty płatnej z góry, należy mu się całe świadczenie przypadające za dany okres. Renta płatna z dołu powinna być zapłacona za czas do dnia, w którym obowiązek ustał.

Art. 906 [Wynagrodzenie]

§ 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie.

Art. 907 [Renta pozaumowna]

§ 1. Przepisy działu niniejszego stosuje się w braku przepisów szczególnych także w wypadku, gdy renta wynika ze źródeł pozaumownych.

§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie.

Dział II. Dożywocie.

Art. 908 [Pojęcie]

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Art. 909 (skreślony)364)

Art. 910 [Skutki rzeczowe i osobiste]

§ 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

§ 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte, chyba że stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością. Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 911 [Śmierć jednego z uprawnionych] Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.

Art. 912 [Niezbywalność] Prawo dożywocia jest niezbywalne.

Art. 913 [Zamiana na rentę; rozwiązanie]

§ 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Art. 914 [Zbycie nieruchomości] Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.

Art. 915 [Użytkowanie dla zapewnienia utrzymania] Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio do umów, przez które nabywca nieruchomości zobowiązał się, w celu zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytkowaniem z ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.

Art. 916 [Bezskuteczność względna dożywocia]

§ 1. Osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy.

§ 2. Uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej umowy.

Tytuł XXXV. Ugoda.

Art. 917 [Pojęcie] Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Art. 918 [Błąd]

§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy.

§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze.

Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne.

Art. 919 [Pojęcie; odwołanie]

§ 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany jest przyrzeczenia dotrzymać.

§ 2. Jeżeli w przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności ani nie było zastrzeżenia, że przyrzeczenie jest nieodwołalne, przyrzekający może je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w taki sam sposób, w jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest bezskuteczne względem osoby, która wcześniej czynność wykonała.

Art. 920 [Kilku wykonawców]

§ 1. Jeżeli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie, każdej z nich należy się nagroda w pełnej wysokości, chyba że została przyrzeczona tylko jedna nagroda.

§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczesnego zgłoszenia się kilku osób - ta, która pierwsza czynność wykonała.

§ 3. Jeżeli czynność wykonało kilka osób wspólnie, w razie sporu sąd odpowiednio podzieli nagrodę.

Art. 921 [Konkurs]

§ 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli nie został w nim oznaczony termin, w ciągu którego można ubiegać się o nagrodę.

§ 2. Ocena, czy i które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy do przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu nagrody inaczej zastrzeżono.

§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy, gdy to zastrzegł w przyrzeczeniu. W wypadku takim nabycie własności następuje z chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również do nabycia praw autorskich albo praw wynalazczych.

Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe. 365)

Dział I. Przekaz.

Art. 921¹ [Pojęcie] 366) Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.

Art. 921² [Przyjęcie; przedawnienie]

§ 1. 367) Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz przyjmuje, obowiązany jest względem odbiorcy do spełnienia świadczenia określonego w przekazie.

§ 2. 368) W takim wypadku przekazany może powoływać się tylko na zarzuty wynikające z treści przekazu oraz na zarzuty, które przysługują mu osobiście względem odbiorcy.

§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z przyjęcia przekazu, przedawniają się z upływem roku.

Art. 921³ [Odwołanie] Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie przyjął go albo nie spełnił świadczenia.

Art. 921⁴ [Przekazany jako dłużnik przekazującego] Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia, jest on obowiązany względem niego do zadośćuczynienia przekazowi.

Art. 921⁵ [Przekazujący jako dłużnik odbiorcy] Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie długu następuje dopiero przez spełnienie świadczenia, chyba że umówiono się inaczej.

Dział II. Papiery wartościowe.

Art. 921⁶ [Cechy] Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.

Art. 921⁷ [Legitymacja posiadacza dokumentu] Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią papieru wartościowego zwalnia dłużnika, chyba że działał on w złej wierze.

Art. 921⁸ [Dokumenty imienne] Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną w treści dokumentu. Przeniesienie praw następuje przez przelew połączony z wydaniem dokumentu.

Art. 921⁹ [Dokumenty na zlecenie; indos]

§ 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w dokumencie oraz każdego, na kogo prawa zostały przeniesione przez indos.

§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i zawierającym co najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.

§ 3. Do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.

Art. 921¹⁰ [Dokumenty na okaziciela]

§ 1. Jeżeli do puszczenia w obieg dokumentu na okaziciela jest wymagane zezwolenie właściwego organu państwowego, dokument wystawiony bez takiego zezwolenia jest nieważny.

§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 921¹¹ [Rozwinięcie]

§ 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest właścicielem dokumentu. Jednakże w razie uzasadnionych wątpliwości, czy okaziciel dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2. Jeżeli właściwy organ państwowy wydał zakaz świadczenia, zwolnienie z zobowiązania następuje przez złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 921¹² [Przeniesienie praw] Przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.

Art. 921¹³ [Zarzuty dłużnika] Dłużnik może powołać się względem wierzyciela na zarzuty, które dotyczą ważności dokumentu lub wynikają z jego treści albo służą mu osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które mu służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu działał świadomie na szkodę dłużnika.

Art. 921¹⁴ [Umarzanie]

§ 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy szczególne.

§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest obowiązany wydać osobie, na której rzecz nastąpiło umorzenie, na jej koszt nowy dokument, a gdy wierzytelność jest wymagalna - spełnić świadczenie.

Art. 921¹⁵ [Znaki legitymacyjne]

§ 1. Przepisy o papierach wartościowych stosuje się odpowiednio do znaków legitymacyjnych stwierdzających obowiązek świadczenia.

§ 2. W razie utraty znaku legitymacyjnego stwierdzającego w swej treści obowiązek świadczenia na żądanie wierzyciela, dłużnik może uzależnić spełnienie świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą takie żądanie.

§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby uprawnionej, stosuje się odpowiednio przepisy o papierach wartościowych na okaziciela, chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych.

Art. 921¹⁶ [Dokumenty niedotyczące wierzytelności] Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów wartościowych opiewających na prawa inne niż wierzytelności.

Księga czwarta. Spadki.

Tytuł I. Przepisy ogólne.

Art. 922 [Pojęcie]

§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

§ 3.369)  Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Art. 923 [Uprawnienia bliskich do mieszkania]

§ 1. Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne.

§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu.

Art. 924 [Otwarcie] Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Art. 925 [Nabycie] Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Art. 926 [Tytuł do spadku]

§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Art. 927 [Zdolność do dziedziczenia]

§ 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.

§ 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.

§ 3. 370)  Fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.

Art. 928 [Niegodność]

§ 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1)  dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2)  podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

3)  umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jak by nie dożył otwarcia spadku.

Art. 929 [Uznanie niegodności] Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.

Art. 930 [Przebaczenie]

§ 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe.

Art. 931 [Dziedziczenie zstępnych i małżonka]

§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 932 [Dziedziczenie małżonka, rodziców i rodzeństwa] 371)

§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6.372)  Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Art. 933 [Rozwinięcie] 373)

§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

Art. 934 [Rozwinięcie] 374)

§ 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.

§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Art. 934¹ [Rozwinięcie] 375) W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.

Art. 935 [Rozwinięcie; dziedziczenie Skarbu Państwa] 376) W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

Art. 935¹ [Separacja] 377) Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.

Art. 936 [Dziedziczenie w razie przysposobienia pełnego]

§ 1. Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jak by był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jak by przysposabiający był rodzicem przysposobionego.

§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.

§ 3. 378) W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu § 2 nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców przysposobionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobieniu utrzymane.

Art. 937 [Dziedziczenie w razie przysposobienia niepełnego] Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, stosuje się przepisy poniższe:

1)  przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;

2)  przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych;

3)  rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.

Art. 938 [Uprawnienia dziadków] Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nie obciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.

Art. 939 [Przedmioty urządzenia domowego]

§ 1.379)  Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy.

Art. 940 [Wyłączenie małżonka od dziedziczenia]

§ 1. 380) Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci.

Dział I. Testament.

Rozdział I. Przepisy ogólne.

Art. 941 [Wyłączność rozrządzenia] Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.

Art. 942 [Zakaz testamentów wspólnych] Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.

Art. 943 [Odwołalność] Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.

Art. 944 [Zdolność testowania]

§ 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

§ 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.

Art. 945 [Wady oświadczenia woli]

§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

1)  w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;

2)  pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;

3)  pod wpływem groźby.

§ 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku.

Art. 946 [Sposoby odwołania] Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Art. 947 [Rozwinięcie] Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.

Art. 948 [Wykładnia]

§ 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

§ 2. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.

Rozdział II. Forma testamentu.

Oddział 1. Testamenty zwykłe.

Art. 949 [Własnoręczny]

§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.

§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Art. 950 [Notarialny] Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Art. 951 [Allograficzny]

§ 1. 381) Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób przewidziany w artykule niniejszym.

Oddział 2. Testamenty szczególne.

Art. 952 [Ustny]

§ 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

Art. 953 [Podróżny] Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym można sporządzić testament przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.

Art. 954 [Wojskowy] Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

Art. 955 [Skuteczność testamentów szczególnych] Testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych.

Art. 956 [Niezdolność bezwzględna świadków] Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

1)  kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;

2)  niewidomy, głuchy lub niemy;

3)  kto nie może czytać i pisać;

4)  kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;

5)  skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Art. 957 [Niezdolność względna]

§ 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

Art. 958 [Skutki naruszenia formy] Testament sporządzony z naruszeniem przepisów rozdziału niniejszego jest nieważny, chyba że przepisy te stanowią inaczej.

Dział II. Powołanie spadkobiercy.

Art. 959 [Ustanowienie spadkobiercy] Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.

Art. 960 [Dziedziczenie kilku osób] Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w częściach równych.

Art. 961 [Rozrządzenie oznaczonymi przedmiotami] Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Art. 962 [Powołanie z warunkiem lub terminem] Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest za nie istniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.

Art. 963 [Podstawienie zwykłe] Można powołać spadkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby inna osoba powołana jako spadkobierca ustawowy lub testamentowy nie chciała lub nie mogła być spadkobiercą (podstawienie).

Art. 964 [Podstawienie powiernicze] Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do zachowania nabytego spadku i do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, gdyby spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.

Art. 965 [Przyrost] Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a jeden z nich nie chce lub nie może być spadkobiercą, przeznaczony dla niego udział, w braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadkobiercom testamentowym w stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).

Art. 966 [Uprawnienia dziadków] Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy nie obciążonemu ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym względem dziadków spadkodawcy, dziadkowie, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać środków utrzymania od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swego udziału spadkowego.

Art. 967 [Utrzymanie zapisów i poleceń]

§ 1.382)  Jeżeli osoba powołana jako spadkobierca testamentowy nie chce lub nie może być spadkobiercą, spadkobierca ustawowy, któremu przypadł przeznaczony dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w braku odmiennej woli spadkodawcy, wykonać obciążające tę osobę zapisy zwykłe, polecenia i inne rozrządzenia spadkodawcy.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy podstawionego oraz do spadkobiercy, któremu przypada udział spadkowy z tytułu przyrostu.

Dział III. Zapis i polecenie.

Rozdział I. Zapis zwykły. 383)

Art. 968 [Zapis i dalszy zapis] 384)

§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis).

Art. 969 (skreślony)385)

Art. 970 [Wymagalność] W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.

Art. 971 [Zapis obciążający kilku spadkobierców] Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.

Art. 972 [Odesłanie] Przepisy o powołaniu spadkobiercy, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów.

Art. 973 [Skutki wyłączenia zapisobiercy] Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy.

Art. 974 [Wykonanie dalszego zapisu] Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się od tego obowiązku także w ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu roszczenia o jego wykonanie.

Art. 975 [Dopuszczalność warunku lub terminu] Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

Art. 976 [Bezskuteczność zapisu] W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci zobowiązany do zbycia tej rzeczy.

Art. 977 [Roszczenia uzupełniające] Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem o zwrot nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.

Art. 978 [Wady rzeczy oznaczonych indywidualnie] Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darczyńca.

Art. 979 [Jakość rzeczy] Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.

Art. 980 [Wady rzeczy oznaczonych rodzajowo] Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do odpowiedzialności obciążonego względem zapisobiercy za wady fizyczne i prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Jednakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie zapisu albo dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.

Art. 981 [Przedawnienie] Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.

Rozdział II. Zapis windykacyjny. 386)

Art. 981¹ [Przedmiot zapisu] .

§ 1. W testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).

§ 2. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1)  rzecz oznaczona co do tożsamości,

2)  zbywalne prawo majątkowe,

3)  przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne,

4)  ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

Art. 981² [Bezskuteczność zapisu] Zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

Art. 981³ [Skutki zastrzeżenia warunku lub terminu] .

§ 1. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.

§ 2. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności.

Art. 981⁴ [Obciążenie zapisem] Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny.

Art. 981⁵ [Odpowiednie zastosowanie przepisów] Przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów windykacyjnych.

Art. 981⁶ [Odpowiednie zastosowanie przepisów] W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale oraz w przepisach szczególnych do zapisu windykacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

Rozdział III. Polecenie.

Art. 982 [Polecenie] Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Art. 983 [Polecenie obciążające zapisobiercę] Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 984 [Skutki wyłączenia zapisobiercy] Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli spadkodawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 985 [Dochodzenie wykonania] Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

Dział IV. Wykonawca testamentu.

Art. 986 [Powołanie; zdolność]

§ 1.388)  Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę lub wykonawców testamentu.

§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.

Art. 986¹ [Zarząd spadkiem] 389) Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem.

Art. 987 [Odmowa] Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, powinna złożyć odpowiednie oświadczenie przed sądem.

Art. 988 [Obowiązki i kompetencje] 390)

§ 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem spadkowym, spłacić długi spadkowe, w szczególności wykonać zapisy zwykłe i polecenia, a następnie wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą, a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem. Może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe.

§ 3. Wykonawca testamentu powinien wydać osobie, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, przedmiot tego zapisu.

Art. 989 [Rozliczenia ze spadkobiercą] 391)

§ 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a wykonawcą testamentu wynikających ze sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu za wynagrodzeniem.

§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem oraz wynagrodzenie wykonawcy testamentu należą do długów spadkowych.

Art. 990 [Zwolnienie z funkcji] Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.

Art. 990¹ [Zarząd przedmiotem zapisu] 392) Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego, do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny.

Tytuł IV. Zachowek.

Art. 991 [Pojęcie; uprawnieni]

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Art. 992 [Ustalenie udziału spadkowego] Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Art. 993 [Doliczenie darowizn] 393) Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Art. 994 [Pominięcie]

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Art. 995 [Ustalenie wartości darowizny] 394)

§ 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Art. 996 [Zaliczenie darowizny na zachowek] 395) Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Art. 997 [Zaliczenie kosztów wychowania] Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 998 [Ograniczenie odpowiedzialności] 396)

§ 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis zwykły na rzecz uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

Art. 999 [Rozwinięcie] Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Art. 999¹ [Uzupełnienie zachowku] 397) .

§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny doliczony do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem zapisu windykacyjnego.

§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, sama jest uprawniona do zachowku, ponosi ona odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek.

§ 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu zapisu.

§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem uprawnionego do zachowku jest solidarna. Jeżeli jedna z osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełniła świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób części świadczenia proporcjonalnych do wartości otrzymanych zapisów windykacyjnych.

Art. 1000 [Odpowiedzialność obdarowanych]

§ 1.398)  Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.

Art. 1001 [Kolejność] Spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, która została obdarowana później.

Art. 1002 [Dziedziczenie roszczenia o zachowek] Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.

Art. 1003 [Zmniejszenie zapisów i poleceń] 399) Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń.

Art. 1004 [Zasady zmniejszania] 400)

§ 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.

§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.

Art. 1005 [Rozwinięcie] 401)

§ 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny zachowek.

§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Art. 1006 [Rozwinięcie] 402) Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią sumę pieniężną.

Art. 1007 [Przedawnienie] 403)

§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Art. 1008 [Wydziedziczenie] Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1)  wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2)  dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3)  uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Art. 1009 [Ujawnienie przyczyny] Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Art. 1010 [Przebaczenie]

§ 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Art. 1011 [Wydziedziczenie zstępnego] Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku.

Art. 1012 [Rodzaje oświadczeń] Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Art. 1013 (skreślony)404)

Art. 1014 [Częściowe przyjęcie; odrzucenie]

§ 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego, który temu spadkobiercy przypada z innego tytułu.

§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z tytułu przyrostu, a przyjąć udział przypadający mu jako spadkobiercy powołanemu.

§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w paragrafach poprzedzających spadkobierca nie może spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić.

Art. 1015 [Termin oświadczenia; skutki milczenia]

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1016 [Dobrodziejstwo inwentarza] Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1017 [Transmisja] Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.

Art. 1018 [Cechy oświadczenia; forma]

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.

§ 2. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane.

§ 3. 405) Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym.

Art. 1019 [Błąd; groźba]

§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1)  uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2)  spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Art. 1020 [Skutek odrzucenia] Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Art. 1021 [Odrzucenie przez zarządzającego spadkiem] Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a potem go odrzucił, do stosunków między nim a spadkobiercami, którzy zamiast niego doszli do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 1022 [Zbieg tytułów do spadku] Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu, jak i z mocy ustawy może spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy, a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.

Art. 1023 [Sytuacja gminy, Skarbu Państwa]

§ 1. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy.

§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1024 [Odrzucenie z pokrzywdzeniem wierzycieli]

§ 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.

§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.

Tytuł VI. Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy. 407)

Art. 1025 [Legitymacja; skutki] 408)

§ 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1026 [Termin początkowy stwierdzenia] 409) Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

Art. 1027 [Moc dowodowa] 410) Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1028 [Ochrona osób trzecich] 411) Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa w złej wierze.

Art. 1029 [Ochrona dziedziczenia]

§ 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.

§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotów należących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy żąda wydania swego majątku osoba, co do której zostało uchylone orzeczenie o uznaniu jej za zmarłą.

Art. 1029¹ [Odpowiednie zastosowanie przepisów] 412) Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe.

Art. 1030 [Zakres przed i po przyjęciu spadku] Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Art. 1031 [Przyjęcie proste i z dobrodziejstwem inwentarza]

§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi.

Art. 1032 [Z dobrodziejstwem inwentarza]

§ 1. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacił niektóre długi spadkowe nie wiedząc o istnieniu innych długów, ponosi on odpowiedzialność za nie spłacone długi tylko do wysokości różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił.

§ 2. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacając niektóre długi spadkowe wiedział o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi on odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.

Art. 1033 [Zapisy i polecenia] 413) Odpowiedzialność spadkobiercy z tytułu zapisów zwykłych i poleceń ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku.

Art. 1034 [Współspadkobiercy]

§ 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów.

§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.

Art. 1034¹ [Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili działu spadku] 414) .

§ 1. Do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.

§ 2. Rozliczenia między spadkobiercami i osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, następują proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział w wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.

Art. 1034² [Odpowiedzialność za długi spadkowe od chwili działu spadku] 415) Od chwili działu spadku spadkobiercy i osoby, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.

Art. 1034³ [Ograniczenie odpowiedzialności] 416) Odpowiedzialność osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny za długi spadkowe, jest ograniczona do wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego według stanu i cen z chwili otwarcia spadku.

Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku.

Art. 1035 [Właściwe przepisy] Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.

Art. 1036 [Rozporządzenie udziałem w przedmiocie] Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.

Art. 1037 [Dział umowny i sądowy]

§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1038 [Dział całkowity i częściowy]

§ 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.

§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.

Art. 1039 [Zaliczenie darowizn] 417)

§ 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego nie wymienionego w paragrafie poprzedzającym.

§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Art. 1040 [Darowizna przewyższająca schedę] 418) Jeżeli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegających zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W wypadku takim nie uwzględnia się przy dziale spadku ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy zobowiązanego do ich zaliczenia.

Art. 1041 [Darowizny na rzecz zstępnych] 419) Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny oraz zapisu windykacyjnego dokonanych przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Art. 1042 [Sposób zaliczenia]

§ 1.420)  Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu.

§ 2. 421) Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku.

§ 2¹.422)  Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku.

§ 3.423)  Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu darowizny lub zapisu windykacyjnego.

Art. 1043 [Zaliczenie kosztów wychowania] Przepisy o zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 1044 [Przyznanie rzeczy na współwłasność] Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w określonych częściach ułamkowych.

Art. 1045 [Błąd] Uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem błędu może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.

Art. 1046 [Rękojmia] Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i prawne według przepisów o rękojmi przy sprzedaży. Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłacalność dłużnika.

Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku.

Art. 1047 [Dopuszczalność wyjątkowa] Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tytule niniejszym umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna.

Art. 1048 [Zrzeczenie się dziedziczenia] Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1049 [Skutki]

§ 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej.

§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Art. 1050 [Uchylenie zrzeczenia] Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1051 [Zbycie spadku] Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Art. 1052 [Podwójny skutek; kauzalność; forma]

§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zobowiązania.

§ 3. Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.

Art. 1053 [Sytuacja nabywcy] Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

Art. 1054 [Obowiązki zbywcy]

§ 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co wskutek zbycia, utraty lub uszkodzenia przedmiotów należących do spadku zostało uzyskane w zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a jeżeli zbycie spadku było odpłatne, także do wyrównania ubytku wartości powstałego przez zużycie lub rozporządzenie nieodpłatne przedmiotami należącymi do spadku.

§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i nakładów poczynionych na spadek.

Art. 1055 [Odpowiedzialność za długi]

§ 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.

§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnienia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.

Art. 1056 [Rękojmia] W razie zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.

Art. 1057 [Przejście korzyści i ciężarów] Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z chwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że umówiono się inaczej.

Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych.

Art. 1058 [Właściwe przepisy] 424) Do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi niniejszej ze zmianami wynikającymi z przepisów poniższych.

Art. 1059 [Cechy spadkobierców ustawowych] 425)  Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:

1)  stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2)  mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3)  są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4)  są trwale niezdolni do pracy.

Art. 1060 [Dziedziczenie wnuków] 426) W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1061 (uchylony)427)

Art. 1062 [Dziedziczenie rodzeństwa] 428)

§ 1. 429) Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w art. 1060.

§ 2. 430) W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1063 [Zastosowanie reguł ogólnych] 431)  Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1064 [Upoważnienie] 432) Rozporządzenie Rady Ministrów określi, jakie przygotowanie zawodowe uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, a także wypadki, w których pobieranie nauki zawodu, lub uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.

Art. 1065 (skreślony)433)

Art. 1066 (uchylony)434)

Art. 1067 [Zapis gospodarstwa rolnego] 435)

§ 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne, stosuje się odpowiednio przepis art. 216.

§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego lub wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, sprzecznego z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do wykonania zapisu może żądać zamiany przedmiotu zapisu na świadczenie pieniężne.

Art. 1068-9 (skreślony)436)

Art. 1070 [Dział] 437) W razie podziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o podziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.

Art. 1070¹ [Odpowiednie stosowanie przepisów] 438) W razie zbycia udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne stosuje się odpowiednio art. 166 oraz art. 3 i 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz. 592).

Art. 1071-78 (skreślony)439)

Art. 1079 [Spadek o składzie mieszanym] Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów w całości spadku.

Art. 1080 (skreślony)444)

Art. 1081 [Odpowiedzialność za długi rolne] Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi od chwili działu spadku spadkobierca, któremu to gospodarstwo przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy z tych spadkobierców ponosi odpowiedzialność w stosunku do wartości otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne długi ponoszą wszyscy spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1082 [Ustalenie zachowku] 445) Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku następuje z uwzględnieniem przepisów niniejszego tytułu, a także odpowiednio art. 216.

Art. 1083-5 (skreślony)446)

Art. 1086 [Dziedziczenie wkładu gruntowego w spółdzielni] Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy do spadku należy wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o ile przepisy poniższe nie stanowią inaczej.

Art. 1087 [Cechy spadkobiercy] 447)

§ 1. Należący do spadku wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą ci spośród spadkobierców, którzy w chwili otwarcia spadku:

1)  są członkami tej spółdzielni albo

2)  bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)  są trwale niezdolni do pracy.

§ 2. W braku spadkobierców określonych w punkcie pierwszym paragrafu poprzedzającego wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą również spadkobiercy, którzy pracują w gospodarstwie rolnym spółdzielni albo w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki przyzagrodowej i siedliskowej, jeżeli należą one do spadku.

Art. 1088 (skreślony)

The Civil Code

z dnia 28 kwietnia 2012 r.

Księga Pierwsza. General Provisions.

Tytuł I. Preliminary Provisions.

Art. 1. Scope. This Code governs the civil law relations between natural and legal persons.

Art. 2 (deleted)

Art. 3. No retroactive effect. The law has no retroactive effect unless its wording or purpose provides otherwise.

Art. 4 (deleted)

Art. 5. Abuse of right. One cannot exercise one's right in a manner contradictory to its social and economic purpose or the principles of community life. Acting or refraining from acting by an entitled person is not deemed an exercise of that right and is not protected.

Art. 6. Burden of proof. The burden of proving a fact lies with the person who draws legal effects from that fact.

Art. 7. Presumption of good faith. If the law makes legal effects contingent upon good or bad faith, good faith is presumed.

Tytuł II. Persons.

Dział I. Natural Persons (Individuals).

Rozdział I. Legal Capacity and Capacity for Legal Acts.

Art. 8. Commencement.

§ 1. Every human being has legal capacity from the moment of birth.

§ 2. (deleted)

Art. 9. Presumption of live birth. When a child is born it is presumed that it is born alive.

Art. 10. Age of majority.

§ 1. An adult is any individual who has attained eighteen years of age.

§ 2. A minor becomes an adult on marriage. He does not lose that status in the event of the marriage being annulled.

Art. 11. Full capacity for legal acts. Full capacity for legal acts is acquired at the moment of becoming an adult.

Art. 12. No capacity for legal acts. Individuals who have not attained thirteen years of age and persons fully legally incapacitated do not have capacity for legal acts.

Art. 13. Full legal incapacitation.

§ 1. A person who has attained thirteen years of age may be fully legally incapacitated if, due to mental illness, mental retardation or other mental disorder, in particular alcoholism or drug addiction, he is incapable of controlling his behavior.

§ 2. A guardian is appointed for a fully legally incapacitated person unless the person is still under parental authority.

Art. 14. Effects of no capacity for legal acts.

§ 1. A legal act performed by a person who does not have capacity for legal acts is invalid.

§ 2. However, if a person who does not have capacity for legal acts executes a contract of a type commonly executed in minor current day-to-day matters, this contract becomes valid the moment it is performed unless it causes serious harm to the person who does not have capacity for legal acts.

Art. 15. Limited capacity for legal acts. Minors who have attained thirteen years of age and persons partially legally incapacitated have limited capacity for legal acts.

Art. 16. Partial legal incapacitation.

§ 1. An adult may be partially legally incapacitated due to mental illness, mental retardation or other mental disorder, in particular alcoholism or drug addiction, if his condition does not justify him being fully legally incapacitated but he requires assistance to manage his affairs.

§ 2. A curator is appointed for an individual partially legally incapacitated.

Art. 17. Consent of statutory representative. Subject to the exceptions provided for by the law, to be valid, a legal act whereby a person with limited capacity for legal acts assumes an obligation or disposes of his right requires the consent of his statutory representative.

Art. 18. Ratification of contract.

§ 1. The validity of a contract executed by a person with limited capacity for legal acts without the required consent of his statutory representative depends on the contract being ratified by that representative.

§ 2. A person with limited capacity for legal acts may ratify the contract himself upon acquiring full capacity for legal acts.

§ 3. A party who has executed a contract with a person with limited capacity for legal acts cannot plead lack of consent of the statutory representative. It may, however, set that representative an appropriate date by which to ratify the contract; it becomes free when this date passes to no effect.

Art. 19. Unilateral act. If a person with limited capacity for legal acts performs a unilateral legal act for which the law requires the consent of the statutory representative, such act is invalid.

Art. 20. Contracts on minor matters. A person with limited capacity for legal acts may, without the consent of his statutory representative, execute contracts of a type commonly executed in minor current day-to-day matters.

Art. 21. Disposition of earnings. A person with limited capacity for legal acts may, without the consent of his statutory representative, dispose of his earnings unless the guardianship court rules otherwise for good cause.

Art. 22. Objects of unrestricted use. If the statutory representative of a person with limited capacity for legal acts gives him specific property items for unrestricted use, that person acquires full capacity for legal acts concerning these property items. Legal acts for which the consent of the statutory representative is, according to the law, insufficient constitute an exception.

Art. 22¹. Concept of consumer. A consumer is any natural person performing a legal act which is not directly related to his business or professional activity.

Art. 23. Protection of personal interests. The personal interests of a human being, in particular health, freedom, dignity, freedom of conscience, name or pseudonym, image, privacy of correspondence, inviolability of home, and scientific, artistic, inventive or improvement achievements are protected by civil law, independently of protection under other regulations.

Art. 24. Means of protection.

§ 1. Any person whose personal interests are threatened by another person's actions may demand that the actions be ceased unless they are not unlawful. In the case of infringement he may also demand that the person committing the infringement perform the actions necessary to remove its effects, in particular that the person make a declaration of the appropriate form and substance. On the terms provided for in this Code, he may also demand monetary recompense or that an appropriate amount of money be paid to a specific public cause.

§ 2. If, as a result of infringement of a personal interest, financial damage is caused, the aggrieved party may demand that the damage be remedied in accordance with general principles.

§ 3. The above provisions do not prejudice any rights provided by other regulations, in particular by copyright law and the law on inventions.

Rozdział II. Domicile.

Art. 25. Concept. The domicile of a natural person is the place where that person stays with the intention of residing permanently.

Art. 26. Child.

§ 1. The domicile of a child under parental authority is the domicile of the parents or of the one who has exclusive parental authority or to whom the exercise of parental authority is entrusted.

§ 2. If both parents have equal parental authority and have separate domiciles, the domicile of the child is with the parent with whom the child permanently resides. If the child does not permanently reside with either of the parents, the guardianship court will decide on its place of residence.

Art. 27. Person under guardianship. The place of residence of an individual under guardianship is the place of residence of the guardian.

Art. 28. One domicile. A person can have only one domicile.

Rozdział III. Declaration of death.

Art. 29. Premises.

§ 1. A missing person can be declared dead when ten years have passed from the end of the calendar year in which, according to existing information, that person was still alive; however, if at the time he is declared dead, the missing person had attained seventy years of age, a period of five years is sufficient.

§ 2. A person cannot be declared dead before the end of the calendar year in which the missing person would have attained twenty three years of age.

Art. 30. Extraordinary occurrences.

§ 1. Any person who goes missing when traveling by air or sea due to a vessel or aircraft disaster or as a result of any other extraordinary occurrence can be declared dead six months after the day of the disaster or other extraordinary occurrence.

§ 2. If an aircraft or vessel disaster cannot be established, the said six-month period begins running one year from the day the aircraft or vessel was to arrive at its destination port, and if it did not have a destination port, two years after the day it was last heard of.

§ 3. Any person who disappears in circumstances involving direct danger to life not provided for in the preceding paragraphs may be declared dead one year after the day on which the danger ceased or, according to circumstances, should have ceased.

Art. 31. Presumption of death.

§ 1. A missing person is presumed to have died at the time given in the court decision on the declaration of death.

§ 2. The time of the presumed death of a missing person is the time which, according to circumstances, is most probable and, in the absence of any available data, the first day of the period the passing of which makes it possible for the person to be declared dead.

§ 3. If the court decision on the declaration of death indicates only the day, the time of the presumed death of the missing person is the end of that day.

Art. 32. Simultaneous death. If several persons lose their lives as a result of danger faced by them collectively, they are presumed to have died at the same time.

Dział II. Legal Persons.

Art. 33. Legal personality. Legal persons are the State Treasury and organizational units which are accorded legal personality by specific regulations.

Art. 33¹. Subsidiary liability for a unit's obligations.

§ 1. The provisions on legal persons apply accordingly to organizational units with no legal personality but which are granted legal capacity under the law.

§ 2. Subsidiary liability for the obligations of the unit referred to in § 1 is borne by its members unless a separate regulation provides otherwise; the said liability arises when the organizational unit becomes insolvent.

Art. 34. State Treasury. In civil law relations, the State Treasury is considered the entity having rights and obligations relating to state property which does not belong to other state legal persons.

Art. 35. Organization of legal persons. The establishment, system and dissolution of legal persons are set forth in the relevant regulations; in the instances and to the extent specified in those regulations, the organization and the manner of operation of a legal person is also regulated by its articles of association.

Art. 37. Attaining legal personality.

§ 1. An organizational unit attains legal personality upon its entry in a relevant register unless specific regulations provide otherwise.

§ 2. The types of registers, their organization and the manner in which they are kept are governed by separate regulations.

Art. 38. Functions of bodies. A legal person acts through its bodies in the manner prescribed by the law and its articles of association based on that law.

Art. 39. Effects of no authorization.

§ 1. Any person who, acting as a body of a legal person, executes a contract on the legal person's behalf without being its body or by exceeding the scope of authorization of that body is obliged to return anything he receives from the other party in performance of the contract and to remedy any damage which the other party suffers due to the fact that it executed the contract while being unaware of the lack of authorization.

§ 2. The above provision applies accordingly if the contract is executed on behalf of a legal person which does not exist.

Art. 40. State Treasury's liability.

§ 1. The State Treasury is not liable for the obligations of state legal persons unless a separate regulation provides otherwise. State legal persons are not liable for the obligations of the State Treasury.

§ 2. In the case of a free of charge take-over, under applicable laws, of a specific property component from a state legal person for the benefit of the State Treasury, the latter is jointly and severally liable with the legal person for any obligations which arose in the period when the component was owned by the said legal person, up to the value of the component set at the time of the take-over and at the prices at the time of payment.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 apply accordingly to liability of local government units and local government legal persons.

Art. 41. Legal person's registered office. Unless the law or the articles of association based on the law provide otherwise, the registered office of a legal person is the place where its managing body has its registered office.

Art. 42. Nobodies.

§ 1. If a legal person cannot conduct its own affairs due to the lack of proper bodies, the court will appoint a conservator for it.

§ 2. The conservator should immediately attempt to set up bodies of the legal person or, if necessary, to liquidate the legal person.

Art. 43. Protection of personal interests. The provisions on the protection of the personal interests of natural persons apply accordingly to legal persons.

Dział III. Entrepreneurs and their Designations.

Art. 43¹. Concept of entrepreneur. An entrepreneur is a natural person, a legal person or an organizational unit referred to in article 33¹ § 1 conducting business or professional activity on its own behalf.

Art. 43². Operating under a business name.

§ 1. An entrepreneur operates under a business name.

§ 2. The business name is disclosed in the relevant register unless separate regulations provide otherwise.

Art. 43³. Distinction of business name.

§ 1. The entrepreneur's name should differ sufficiently from the names of other entrepreneurs conducting activity on the same market.

§ 2. A business name cannot be misleading, particularly regarding the identity of the entrepreneur, its objects, place of activity, or supply sources.

Art. 43⁴. Business name of a natural person. The business name of a natural person is his forename and surname. This does not preclude a pseudonym or expressions denoting the entrepreneur's objects, place of activity or any other freely chosen descriptions being included in the business name.

Art. 43⁵. Business name of a legal person.

§ 1. The business name of a legal person is its name.

§ 2. The business name specifies the legal person's legal form, which may be abbreviated, and may indicate the objects and registered office of the legal person and any other freely chosen descriptions.

§ 3. The business name of a legal person may contain the surname or pseudonym of a natural person if its purpose is to indicate that natural person's relations with the establishment or activity of the entrepreneur. The written consent of the natural person is required before his name or pseudonym can be placed in the business name, or, in the event of his death, the consent of his spouse and children.

§ 4. An entrepreneur may use an abbreviated business name. The provision of Article 43² § 2 applies accordingly.

Art. 43⁶. Business name of a branch. The business name of a branch of a legal person contains the full name of the person and the word „branch” ” oddział”) along with an indication of the place where the branch has its registered office.

Art. 43⁷. Change in business name. A change in business name must be entered in the register. Where a legal person is transformed, it may retain its former business name except for the expression denoting its legal form if the legal form has changed. This also applies to the transformation of a partnership.

Art. 43⁸. Business name after the loss of a partner/shareholder.

§ 1. Where a partner/shareholder whose surname is included in the business name loses his membership, the partnership/company may retain the former partner's/shareholder's surname in its business name only with the written consent of the partner/shareholder, or, in the event of his death, with the consent of his spouse and children.

§ 2. The provision of § 1 applies accordingly to the business activity of a natural person which is continued by another natural person who is his legal successor.

§ 3. Any person who acquires an enterprise may continue to run it under the same name. This person should, however, place an addition to denote the business name or surname of the acquirer unless the parties agree otherwise.

Art. 43⁹. No business name transfer.

§ 1. A business name cannot be transferred.

§ 2. An entrepreneur may authorize another entrepreneur to use its business name if it is not misleading.

Art. 43¹⁰. Unlawful infringement of rights to business name. An entrepreneur whose right to a business name is threatened by another person's actions may demand that such actions be ceased unless they are not unlawful. In the case of an infringement, the entrepreneur may also demand that the effects thereof be removed, that a declaration or declarations of the appropriate form and content be made, and that the financial damage be remedied in accordance with general principles or that the benefits obtained by the infringing person be returned.

Tytuł III. Property.

Art. 44. Concept. Property is ownership and other property rights.

Art. 44¹. State property entities.

§ 1. Ownership and other property rights constituting state property are vested in the State Treasury or other state legal persons.

§ 2. The State Treasury's property rights with respect to state legal persons are laid down in separate regulations, in particular those governing their system.

Art. 45. Thing. Within the meaning of this Code, „things” are material objects only.

Art. 46. Real estate.

§ 1. Real estate is part of the earth's surface constituting a separate object of ownership (land), as well as buildings permanently attached to the land or parts of such buildings if, under specific regulations, they constitute an object of ownership separate from the land.

§ 2. The keeping of land and mortgage registers is governed by separate regulations.

Art. 46¹. Agricultural real estate. Agricultural real estate (agricultural land) is any real estate which is or may be used to conduct agricultural production, both crop and animal farming, including gardening, horticulture and fish farming.

Art. 47. Component part.

§ 1. A component part of a thing cannot be a separate object of ownership or other real rights.

§ 2. A component part of a thing is anything which cannot be separated therefrom without damaging or substantially altering the entire thing or without damaging or substantially altering the separated object.

§ 3. Objects which are attached to a thing for temporary use only do not constitute a component part of that thing.

Art. 48. Component part of land. Subject to the exceptions provided for in the law, buildings and other facilities permanently attached to the land, as well as trees and other plants are, in particular, considered component parts of the land from the moment they are planted or sown.

Art. 49. Transmission equipment excluded.

§ 1. Transmission equipment for supplying or discharging liquids, steam, gas, electricity and similar facilities are not component parts of the real estate if they are part of an enterprise.

§ 2. A person who has incurred costs in constructing the transmission equipment referred to in § 1 and owns that transmission equipment may demand that the entrepreneur which interconnected the transmission equipment to its grid acquire its ownership against relevant remuneration unless in a contract the parties decide otherwise. A demand to transfer the ownership of that transmission equipment may also be made by the entrepreneur.

Art. 50. Rights as component parts. Rights related to the ownership of real estate are also deemed component parts of the real estate.

Art. 51. Appurtenances.

§ 1. Appurtenances are movables needed to make use of another thing (the principal thing) in accordance with its purpose if they have an actual connection with it corresponding to that purpose.

§ 2. A thing which does not belong to the owner of the principal thing cannot be an appurtenance.

§ 3. An appurtenance does not lose its character by being temporarily deprived of the actual connection with the principal thing.

Art. 52. Effects of an act. A legal act whose object is the principal thing also has legal effects on the appurtenance unless it follows otherwise from the substance of the legal act or from specific regulations.

Art. 53. Profits from a thing.

§ 1. The natural profits from a thing are its fruits and other component parts separated from it if, according to the principles of proper management, they constitute the normal gains from the thing.

§ 2. Civil profits from a thing are gains which a thing brings on the basis of a legal relationship.

Art. 54. Profits from rights. Profits from rights are gains which that right brings in accordance with its social and economic purpose.

Art. 55. Profits due.

§ 1. A person entitled to profits collects natural profits which are separated from the thing for the duration of the person's entitlement and civil profits proportionally to the duration of the person's entitlement.

§ 2. If a person entitled to collect profits makes outlays in order to obtain profits which have been collected by another person, he is entitled to recompense from such person for the outlays. The recompense cannot exceed the value of the profits.

Art. 55¹. Concept of enterprise. An enterprise is an organized set of tangible and intangible elements intended for conducting business activity.

It includes in particular:

1)  a designation distinguishing the enterprise or its separated parts (the name of the enterprise);

2)  the ownership of immovables or movables, including equipment, materials, goods and products, and other real rights to immovables or movables;

3)  rights under contracts for the tenancy and lease of immovables or movables and rights to use immovables or movables under other legal relationships;

4)  receivables, rights attached to securities, and cash;

5)  concessions, licenses and permits;

6)  patents and other industrial property rights;

7)  copyrights and neighboring rights;

8)  secrets of the enterprise;

9)  books and documents related to the business activity

Art. 55². Acts regarding enterprises. A legal act whose object is an enterprise covers all that which is part of the enterprise unless it follows otherwise from the substance of the legal act or from specific regulations.

Art. 55³. Agricultural farms. An agricultural farm means agricultural land together with forest land, buildings or their parts, equipment and livestock if they form or may form an organized economic whole, and the rights related to running an agricultural farm.

Art. 55⁴. Acquirer's liability for obligations. The acquirer of an enterprise or an agricultural farm is liable jointly and severally with the transferor for the transferor's obligations related to running the enterprise or agricultural farm unless, at the time of acquisition, the acquirer was not aware of those obligations despite having used due care. The acquirer's liability is limited to the value of the acquired enterprise or farm as at the moment of acquisition and according to the prices as at the time the creditor is satisfied. This liability cannot be excluded or limited without the creditor's consent.

Tytuł IV. Legal Acts.

Dział I. General Provisions.

Art. 56. Effects of legal acts. A legal act gives rise not only to the effects expressed therein but also to those which stem from the law, principles of community life and established custom.

Art. 57. Disposition of a right.

§ 1. A legal act cannot exclude or limit the right to transfer, encumber, change or cancel a right if, in accordance with the law, the right is transferable.

§ 2. The above provision does not exclude the possibility of the holder of the right being obliged not to make specific dispositions of the right.

Art. 58. Unlawfulness of an act.

§ 1. A legal act which is contrary to the law or which is designed to circumvent the law is invalid unless a relevant regulation envisages a different effect, in particular that the invalid provisions of the legal act be replaced with relevant provisions of the law.

§ 2. A legal act contrary to the principles of community life is invalid.

§ 3. If only a part of a legal act is affected by invalidity, the remaining parts of the act continue to be effective unless it follows from the circumstances that without the invalid provisions, the act would not have been performed.

Art. 59. Relative ineffectiveness of a contract. If a contract is executed whose performance renders the satisfaction of a third party claim partly or wholly impossible, that party may demand that the contract be declared ineffective with respect to it if the parties knew of the claim or if the contract was free of charge. A demand for a contract to be declared ineffective cannot be made after one year has passed from the contract execution.

Art. 60. Declaration of intent. Subject to the exceptions provided for in the law, the intention of a person performing a legal act may be expressed by any behavior of that person which manifests his intention sufficiently, including the intent being expressed in electronic form (declaration of intent).

Art. 61. Time of submission.

§ 1. A declaration of intent which is to be made to another person is deemed made at the time it reaches that person in such a manner that he could have read its content. The withdrawal of a declaration of intent is effective if it arrives together with the declaration, or earlier.

§ 2. A declaration of intent expressed in electronic form is deemed made to another person at the time it is introduced to the means of electronic communication in such a manner that the person could have read its content.

Art. 62. Death of a person making a declaration of intent. A declaration of intent to be made to another person does not lose legal effect due to the fact that, before it reaches the person, the person making the declaration dies or loses his capacity for legal acts unless it follows otherwise from the content of the declaration, the law or the circumstances.

Art. 63. Third party consent.

§ 1. If the performance of a legal act requires the consent of a third party, this party may express its consent either before the parties to the legal act make the declaration or thereafter. Consent expressed after the declaration is made has retroactive effect from the declaration date.

§ 2. If a specific form is required for the legal act to be valid, the declaration containing the third party consent should be made in the same form.

Art. 64. Replacement ruling. A final and non-revisable court decision stating that a given person is obliged to make a specific declaration of intent replaces that declaration.

Art. 65. Interpretation.

§ 1. A declaration of intent should be interpreted in view of the circumstances in which it is made as required by principles of community life and established custom.

§ 2. In contracts, the common intention of the parties and the aim of the contract should be examined rather than its literal meaning.

Dział II. Contract Execution.

Art. 66. Offer; binding effect.

§ 1. A declaration made to another party of the intent to execute a contract is deemed an offer if it lays down the key provisions of the contract.

§ 2. If no period for a reply is specified by the offeror in the offer, an offer made in the presence of the other party or by means of direct distance communication ceases to be binding if it is not accepted immediately; if made in another manner, it ceases to be binding when the time has passed in which the offeror could, in the normal course of business, receive a reply sent without unreasonable delay.

Art. 66¹. Binding effect of electronic offer.

§ 1. An offer made electronically binds the offeror if the other party immediately confirms receipt thereof.

§ 2. An entrepreneur submitting an offer electronically is obliged, before executing the contract, to inform the other party unambiguously and clearly of:

1)  technical actions constituting the contract execution procedure;

2)  legal effects of the other party confirming receipt of the offer;

3)  principles and methods by which an entrepreneur records, secures and makes the content of the contract available to the other party;

4)  technical methods and means for detecting and correcting errors in introduced data that it is obliged to make available to the other party;

5)  languages in which the contract may be executed;

6)  ethical codes applied and their availability in electronic form.

§ 3. The provision of § 2 applies accordingly if an entrepreneur invites the other party to enter into negotiations, make offers or execute contracts in any other way.

§ 4. The provisions of § 1-3 do not apply to the execution of contracts by electronic mail or similar means of individual distance communication. Neither do they apply in relations between entrepreneurs if the parties so agree.

Art. 66². Withdrawal of offer.

§ 1. In relations between entrepreneurs, an offer may be withdrawn before a contract is executed if a declaration of withdrawal is submitted to the other party before this other party sends a declaration accepting the offer.

§ 2. An offer, however, cannot be withdrawn if this follows from its content or a time limit for its acceptance is given therein.

Art. 67. Delayed reply. If a declaration on accepting an offer is received late but it follows from its content or from the circumstances that it was sent in due time, the contract is executed unless the offeror immediately notifies the other party that, due to the delayed reply, he considers the contract not executed.

Art. 68. Stipulations. An offer accepted with a stipulation of changes or supplements to its content is deemed a new offer.

Art. 68¹. Acceptance of offer with stipulations.

§ 1. In relations between entrepreneurs, a reply to an offer with a stipulation of changes or supplements which do not materially change the content of the offer is deemed acceptance of the offer. In this case, the parties are bound by the contract as worded in the offer, subject to the stipulations contained in the reply thereto.

§ 2. The provision of the preceding paragraph does not apply if the offer states that it may be accepted only without stipulations or if the offeror immediately objects to the stipulations being incorporated into the contract or if, in the reply to the offer, the other party makes its acceptance conditional on the offeror consenting to incorporate the stipulations into the contract and it does not immediately receive such consent.

Art. 68². Implied acceptance of offer. If an entrepreneur receives from a person with whom he has permanent business relations an offer to execute a contract as part of his activity, the lack of immediate reply is deemed acceptance of the offer.

Art. 69. Tacit acceptance. If, according to the custom established in given relations or according to the wording of the offer, there is no requirement for the offeror to receive a declaration of acceptance from the other party, in particular if the offeror demands that the contract be immediately performed, the contract is executed if the other party starts to perform it in due time; otherwise the offer ceases to be binding.

Art. 70. Time and place of contract execution.

§ 1. In case of doubt, a contract is deemed executed at the time the offeror receives a declaration of acceptance, and if there is no requirement for the offeror to receive a declaration of acceptance, at the time the other party starts to perform the contract.

§ 2. In case of doubt, a contract is deemed executed in the place where the offeror receives a declaration of acceptance, and if there is no requirement for the offeror to receive a declaration of acceptance or the offer is made electronically, in the place of residence or in the registered office of the offeror at the time the contract is executed.

Art. 70¹. Auction; tender.

§ 1. A contract may be executed through an auction or tender.

§ 2. The announcement of an auction or a tender should specify the time, place, subject and terms and conditions of the auction or tender or specify how these terms and conditions are made available.

§ 3. The announcement and the terms and conditions of an auction or tender may be changed or cancelled only if their wording so provides.

§ 4. The organizer, from the time the terms and conditions are made available, and the bidder, from the time the bid is made in accordance with the auction or tender announcement, are obliged to proceed in accordance with the announcement and the terms and conditions of the auction or tender.

Art. 70². Bid made during auction.

§ 1. A bid made during an auction ceases to be binding if another auction participant (bidder) makes a more favorable bid unless the terms and conditions of the auction provide otherwise.

§ 2. A contract is executed in an auction at the time a bid is knocked down.

§ 3. If the validity of a contract depends on the fulfillment of specific requirements provided for in the law, both the auction organizer and the participant whose bid has been accepted may demand that the contract be executed.

Art. 70³. Bid made during tender.

§ 1. A bid made during a tender ceases to be binding if another bid is chosen or if the tender is closed without a bid being chosen unless the terms and conditions of the tender provide otherwise.

§ 2. The organizer is obliged to immediately inform the tender participants in writing of the tender outcome or of the tender being closed without a bid being chosen.

§ 3. The time at which the contract is executed by way of a tender is determined according to the regulations on accepting bids unless the tender terms and conditions provide otherwise. The provision of Article 70² § 3 applies accordingly.

Art. 70⁴. Tender bond.

§ 1. The auction or tender terms and conditions may provide that a party intending to participate in an auction or tender should, in order to be admitted, pay the organizer a fixed fee or establish appropriate security for its payment (tender bond).

§ 2. If the auction or tender participant whose bid is chosen evades execution of a contract whose validity is conditional on the fulfillment of specific requirements provided for in the law, the auction or tender organizer may either retain the amount collected or claim satisfaction from the security subject. In other instances, the tender bond should be immediately returned and the security established is extinguished. If the auction or tender organizer evades execution of the contract, the participant whose bid is chosen may demand that double the tender bond be paid or that damage be remedied.

Art. 70⁵. Reasons for contract invalidation.

§ 1. The auction or tender organizer and participant may demand that a contract executed be invalidated if a party to the contract, another participant or a person acting in agreement with them influenced the outcome of the auction or tender in breach of law or good custom. If the contract is executed on another person's account, its invalidation may also be demanded by the person on whose account the contract was executed or by the mandatary.

§ 2. The above right expires one month after the day the entitled party learns of the existence of the reason for invalidation though no later than one year after the contract execution date.

Art. 71. Invitation to execute a contract. Announcements, advertisements, price lists and other information addressed to the public or to individual persons are not, in case of doubt, deemed an offer but an invitation to execute a contract.

Art. 72. Contract after negotiations.

§ 1. If the parties hold negotiations in order to execute a specific contract, the contract is executed when the parties reach an agreement on all the provisions which were the subject of the negotiations.

§ 2. A party which enters into or conducts negotiations in breach of good custom, in particular without intending to execute a contract, is obliged to remedy any damage which the other party suffers by the fact that it was counting on the contract being executed.

Art. 72¹. Protection of confidential information.

§ 1. If, during negotiations, a party makes information available with a stipulation of confidentiality, the other party cannot disclose or submit the same to other persons or use the same for its own purposes unless the parties agree otherwise.

§ 2. In the case of non-performance or improper performance of the obligations referred to in § 1, the entitled party may demand that the other party remedy any damage or hand over any benefits which it has obtained.

Dział III. Form of Legal Acts.

Art. 73. To be valid; to achieve certain effects.

§ 1. If the law stipulates that a legal act be made in writing, an act made without observing the stipulated form is invalid only if the law provides for a nullity clause.

§ 2. If the law stipulates that a legal act be made in another specific form, an act made without observing this form is invalid. This, however, does not apply to cases in which the observance of a specific form is stipulated only in order to produce the specified effects of a legal act.

Art. 74. For evidence purposes.

§ 1. The stipulation of written form without a nullity clause leads, if the stipulated form is not observed, in litigation to witness evidence or evidence in the form of declarations of the parties concerning the performance of the act being inadmissible. This provision does not apply to cases in which written form is stipulated only in order to produce the specified effects of a legal act.

§ 2. However, despite the written form prescribed for evidence purposes not being observed, witness evidence or evidence in the form of declarations of the parties is admissible if both parties consent thereto, if a consumer so demands in a dispute with an entrepreneur or if the fact that the legal act has been performed is substantiated in writing.

§ 3. The provisions on written form stipulated for evidence purposes do not apply to legal acts in relations between entrepreneurs.

Art. 75 (repealed)

Art. 75¹. With respect to enterprises.

§ 1. The transfer or lease of an enterprise or the establishment of a usufruct thereon should be made in writing with notarized signatures.

§ 2. The transfer of an enterprise belonging to a person entered in a register should be entered in that register.

§ 3. The provision of § 2 applies accordingly to the lease of an enterprise or the establishment of a usufruct thereon.

§ 4. The above provisions do not prejudice the provisions on the form of legal acts concerning real estate.

Art. 76. Stipulated in contract. If the parties stipulate in a contract that a specified legal act between them should be made in a specific form, that act takes effect only if that form is observed. If, however, the parties stipulate that the act should be made in writing without specifying the consequences of not observing that form, it is assumed, in case of doubt, that it is stipulated solely for evidence purposes.

Art. 77. Amendments to written contract.

§ 1. A contract may be supplemented or amended only in the form stipulated by the law or agreed by the parties for its execution.

§ 2. If a contract is executed in writing, its termination with the consent of both parties, and also its rescission or termination by one party, should be stated in writing.

§ 3. If a contract is executed in another specific form, termination with the consent of both parties must be made in the same form that the law or the parties provided for its execution; however, rescission or termination by one party should be stated in writing.

Art. 77¹. Binding effect of written confirmation. If a contract executed between entrepreneurs without observing written form is immediately confirmed by one party in a letter addressed to the other party, and such letter contains amendments or supplements to the contract which do not materially change its content, the parties are bound by a contract of the wording stipulated in the confirmation letter unless the other party immediately objects to it in writing.

Art. 78. Written form.

§ 1. In order to observe written form for a legal act, it is sufficient to set a handwritten signature to a document containing a declaration of intent. In order to execute a contract, it is sufficient to exchange documents containing declarations of intent, each of which is signed by one of the parties, or documents, each of which contains a declaration of intent of one party and is signed by this party.

§ 2. A declaration of intent made electronically and bearing a secure electronic signature verified by a valid qualified certificate is equivalent to a declaration of intent made in writing.

Art. 79. Inability to write. A person who cannot write but who can read may make a declaration of intent in writing either by setting his fingerprint in ink on the document and by the side of the fingerprint another person writes his first and last name and sets his signature, or by another person setting his signature instead of the person making the declaration and this signature being certified by a notary or mayor or president of a city (wójt), head of province (starosta) or Marshall of a voivodship with a note that it was done on the request of a person who cannot write but who can read.

Art. 80 (repealed)

Art. 81. Authenticated date.

§ 1. If the law makes the validity or specific effects of a legal act conditional on the official authentication of a date, such authentication is also effective with respect to persons who did not participate in performing the legal act (authenticated date).

§ 2. A legal act also has an authenticated date in the following cases:

1)  if the performance of a legal act is confirmed in an official document - from the official document date;

2)  if an official note is made on a document relating to a legal act by a state authority, a local government unit or by a notary - from the note date.

§ 3. In the event of the death of one of the persons who signed the document, the date on which the person signed the document is deemed authenticated from the date of the person's death.

Dział IV. Defects in Declaration of Intent.

Art. 82. Lack of consciousness or freedom. A declaration of intent made by a person who, for any reason, is in a state which precludes the conscious or free making of a decision and declaring of intent is invalid. This applies in particular to mental illness, mental retardation or other, even temporary, mental disorder.

Art. 83. Ostensible nature.

§ 1. An ostensible declaration of intent made to another party with its consent is invalid. If such a declaration is made to conceal another legal act, the validity of the declaration is judged by the nature of that legal act.

§ 2. The ostensible nature of a declaration of intent does not influence the effectiveness of a legal act against payment performed on the basis of an ostensible declaration if, as a result of the legal act, a third party acquires a right or is released from an obligation unless it has acted in bad faith.

Art. 84. Error.

§ 1. In the case of an error in the substance of a legal act, the legal effects of this declaration of intent maybe avoided. If, however, the declaration of intent is made to another person, its legal effects may be avoided only if the error was caused by that person, even if it was not his fault, or if that person was aware of the error or could easily have noticed it; this restriction does not apply to a free-of-charge legal act.

§ 2. An error can only be relied on if it justifies the supposition that, if the person making the declaration of intent had not acted under the influence of the error and had judged the case reasonably, he would not have made such a declaration (material error).

Art. 85. Conveying person. Distortion of a declaration of intent by the person who is used to convey it has the same effects as an error when the declaration of intent is made.

Art. 86. Deceit.

§ 1. If an error is caused by the other party with the intent to deceive, the legal effects of a declaration of intent made under the influence of the error may also be avoided if the error is not material or if it does not relate to the substance of a legal act.

§ 2. The deceit of a third party is tantamount to the deceit of the party if the latter was aware of the deceit and did not inform the other party about it or if the legal act was free of charge.

Art. 87. Threat. Any person who makes a declaration of intent under the influence of an unlawful threat made by the other party or a third party may avoid the legal effects of his declaration if it follows from the circumstances that he had reason to fear that he or another person was in serious danger with regard to person or property.

Art. 88. Avoidance of effects of declaration.

§ 1. The legal effects of a declaration of intent made to another person under the influence of an error or threat are avoided by a declaration being made to that person in writing.

§ 2. The avoidance right expires: in the case of an error one year after its discovery, and in the case of a threat, one year after the state of fear ceases.

Dział V. Condition.

Art. 89. Concept. Subject to the exceptions provided for in the law or arising from the nature of a legal act, the arising or ceasing of effects of a legal act may be made conditional on a future and uncertain event (condition).

Art. 90. Effectiveness of an act. The fulfillment of the condition has no retroactive effect unless otherwise stipulated.

Art. 91. Protection of a conditionally entitled person. A conditionally entitled person may carry out any actions which are aimed at safeguarding his right.

Art. 92. Disposition contrary to a condition.

§ 1. If a legal act comprising the disposition of a right is performed on a condition, any subsequent dispositions of that right lose effect once the condition is fulfilled insofar as they prevent or limit the effect of the condition being fulfilled.

§ 2. If, however, on the basis of such disposition, a third party acquires a right or is released from an obligation, the provisions on the protection of persons who perform a legal act in good faith with a person not entitled to dispose of that right apply accordingly.

Art. 93. Fiction of effectiveness.

§ 1. If a party which is interested in the non-fulfillment of a condition impedes the fulfillment of the condition in violation of the principles of community life, the effects will be such as if the condition had been fulfilled.

§ 2. If a party which is interested in the fulfillment of a condition leads to the condition being fulfilled in violation of the principles of community life, the effects will be such as if the condition had not been fulfilled.

Art. 94. Unlawful condition. An impossible condition or a condition which is contrary to the law or to the principles of community life makes a legal act invalid if it is a condition precedent; it is deemed not having been made if it is a condition subsequent.

Dział VI. Representation.

Rozdział I. General Provisions.

Art. 95. Concept.

§ 1. Subject to the exceptions provided for in the law or arising from the nature of a legal act, a legal act may be performed through a representative.

§ 2. A legal act performed through a representative within the limits of his authorization produces direct effects for the person represented.

Art. 96. Basis of authorization. The authorization to act on behalf of another person may be based either on the law (statutory representation) or on a declaration made by the person represented (power of attorney).

Art. 97. Presumption. A person acting on the premises of an enterprise whose purpose is to serve the public is deemed, in case of doubt, authorized to perform the legal acts that are usually performed with persons using the enterprise's services.

Rozdział II. Power of Attorney.

Art. 98. Types of powers of attorney. A general power of attorney confers authorization for all acts of ordinary management. Acts which are beyond the scope of ordinary management require a power of attorney specifying their type unless the law requires a power of attorney for a particular act.

Art. 99. Form.

§ 1. If a specific form is required for a legal act to be valid, the power of attorney to perform that act should be given in the same form.

§ 2. A general power of attorney should be made in writing; otherwise it will be invalid.

Art. 100. Capacity of attorney-in-fact. The circumstance of an attorney-in-fact being limited in his capacity for legal acts does not affect the validity of an act performed by him on the principal's behalf.

Art. 101. Revocation; death.

§ 1. A power of attorney may be revoked at any time unless the principal waived his right to revoke the power of attorney for reasons justified by the substance of the legal relationship which is the basis for the power of attorney.

§ 2. The authorization expires upon the principal's or attorney's death unless the power of attorney provides otherwise for reasons justified by the substance of the legal relationship which is the basis for the power of attorney.

Art. 102. Return of document. After the authorization expires, the attorney-in-fact is obliged to return the power of attorney document to the principal. He may demand a certified copy of that document; expiry of the authorization should be indicated on the copy.

Art. 103. Contracts by alleged attorney-in-fact.

§ 1. If a person executing a contract as an attorney-in-fact has no authorization or exceeds its scope, the validity of the contract depends on it being ratified by the person on behalf of whom it was executed.

§ 2. The other party may set the person on behalf of whom the contract was executed an appropriate period in which to ratify the contract; he is released when that period passes to no effect.

§ 3. In the absence of ratification, a person who executes a contract on another person's behalf is obliged to return anything he has received from the other party in performance of the contract and to remedy any damage which the other party has suffered due to the fact that it executed a contract without knowing that there was no authorization or that its scope had been exceeded.

Art. 104. Unilateral act of alleged attorney-in-fact. A unilateral legal act performed on another person's behalf without authorization or by exceeding its scope is invalid. If, however, a person to whom a declaration of intent is made on another person's behalf agrees to the act being performed without authorization, the provisions on executing a contract without authorization apply accordingly.

Art. 105. Original authorization. If, after expiry of his authorization, an attorney-in-fact performs a legal act on the principal's behalf within the scope of the original authorization, the legal act is valid unless the other party knew or could easily have learned about the expiry of the authorization.

Art. 106. Attorneys-in-fact in substitution. An attorney-in-fact may appoint other attorneys-in-fact for the principal only if such authorization follows from the wording of the power of attorney, the law or the legal relationship which is the basis for the power of attorney.

Art. 107. Equal authorization. If the principal appoints several attorneys-in-fact with the same scope of authorization, each of them may act individually unless the power of attorney provides otherwise. This provision applies accordingly to attorneys-in-fact whom the attorney-in-fact himself appoints for the principal.

Art. 108. Ban on self-dealing. An attorney-in-fact cannot be the other party to a legal act performed on the principal's behalf unless the power of attorney provides otherwise or, owing to the nature of the legal act, any possibility of the principal's interest being violated is excluded. This provision applies accordingly if the attorney-in-fact represents both parties.

Art. 109. Authorization to receive a declaration. The provisions of this section apply accordingly if a declaration of intent is to be made to a representative.

Rozdział III. Commercial Proxy.

Art. 109¹. Concept of commercial proxy.

§ 1. A commercial proxy is a power of attorney granted by an entrepreneur that is subject to the obligation to be entered in the commercial register; such power of attorney includes the authorization to act in and out of court in respect of running an enterprise.

§ 2. A commercial proxy cannot be limited with effect towards third parties unless a specific regulation provides otherwise.

Art. 109². Obligatory written form.

§ 1. A commercial proxy should be granted in writing; otherwise it will be invalid. The provision of Article 99 § 1 does not apply.

§ 2. A holder of a commercial proxy may be an individual with full capacity for legal acts.

Art. 109³. Special power of attorney. The disposal of an enterprise, the performance of a legal act under which an enterprise is handed over for temporary use, and the disposal and encumbrance of real estate require a power of attorney for a particular act.

Art. 109⁴. Joint commercial proxy.

§ 1. A commercial proxy may be granted to several persons jointly (a joint commercial proxy) or individually.

§ 2. Declarations or letters to an entrepreneur may be made and delivered to one of the persons who have been granted a joint commercial proxy.

Art. 109⁵. Branch commercial proxy. A commercial proxy may be limited to matters entered in the register of the enterprise's branch (branch commercial proxy).

Art. 109⁶. No transfer. A commercial proxy cannot be transferred. The holder of a commercial proxy may appoint an attorney-in-fact for a particular act or a certain type of acts.

Art. 109⁷. Revocation, expiry of commercial proxy.

§ 1. A commercial proxy may be revoked at any time.

§ 2. A commercial proxy expires if the entrepreneur is deleted from the register and also if bankruptcy is announced, liquidation is opened or the entrepreneur is transformed.

§ 3. A commercial proxy expires upon the death of its holder.

§ 4. Neither the death of the entrepreneur nor the loss by him of his capacity for legal acts extinguishes the commercial proxy.

Art. 109⁸. Obligation to notify register.

§ 1. An entrepreneur should notify the commercial register of the granting and expiry of a commercial proxy.

§ 2. The notification of granting a commercial proxy should specify its type, and in the case of a joint commercial proxy, also the manner in which it is exercised.

Art. 109⁹. Signature in accordance with specimen signature. A holder of a commercial proxy sets his signature in accordance with the specimen signature in the registry files, along with a note indicating the commercial proxy unless it follows from the document that he is acting as holder of a commercial proxy.

Tytuł V. Period (Time Limit).

Art. 110. Calculation method. If the law, a court decision or a decision of another public authority or a legal act indicates a period without specifying the method of calculating it, the following provisions apply.

Art. 111. Period in days.

§ 1. A period set in days finishes at the end of the last day.

§ 2. If the beginning of a period expressed in days is marked by a certain event, the day on which the event occurs is not included when the period is calculated.

Art. 112. Longer periods. A period expressed in weeks, months or years finishes at the end of the day which corresponds in name or date to the first day of the period, and if there is no such day in the last month, on the last day of that month. When calculating the age of a natural person, however, the period ends at the beginning of the last day.

Art. 113. Months.

§ 1. If a period is set as the beginning, middle or end of the month, this will mean the first, the fifteenth or the last day of the month.

§ 2. A period of half a month is equal to fifteen days.

Art. 114. Calculation of month, year. If a period is set in months or years, and continuity of the period is not required, a month is counted as thirty days and a year is counted as three hundred sixty five days.

Art. 115. Statutory holidays. If the end of the period for performing an act falls on a day which is a statutory holiday, the period ends on the following day.

Art. 116. Application of provisions on condition.

§ 1. If the effects of a legal act are to start in a given term, the provisions on conditions precedent apply accordingly.

§ 2. If the effects of a legal act are to cease in a given period, the provisions on conditions subsequent apply accordingly.

Tytuł VI. Limitations of Claims.

Art. 117. Concept.

§ 1. Subject to the exceptions provided for in the law, property claims become barred by the statute of limitations.

§ 2. After the limitations period has run, the person against whom a claim is made may avoid satisfying it unless he waives his right to use the statute of limitations as a defense. Waiving the right to use the statute of limitations as a defense before the limitations period has run is, however, invalid.

§ 3. (deleted)

Art. 118. Periods. Unless a specific regulation provides otherwise, the limitations period is ten years and for claims concerning periodical performances and claims connected with conducting business activity - three years.

Art. 119. No changes. Limitations periods cannot be shortened or extended by a legal act.

Art. 120. Commencement.

§ 1. A limitations period starts running on the day on which a claim becomes due and payable. If the claim becoming due and payable depends on the entitled person carrying out a specific act, the limitations period starts running on the day on which the claim would have become due and payable if the entitled person performed the act at the earliest possible time.

§ 2. The limitations period for claims for actions to be ceased starts to run on the day on which the person against whom the claim can be made fails to comply with the claim.

Art. 121. Suspension. A limitations period does not start and, if started, is suspended:

1)  for claims by children against parents - for the duration of the parental authority;

2)  for claims by persons who do not have full capacity for legal acts against persons exercising guardianship or curatorship - for the time during which the guardianship or curatorship is exercised;

3)  for claims made by one spouse against the other - for the duration of the marriage;

4)  for any claims if, due to force majeure, the entitled person cannot bring them before a court or other authority set up to hear cases of a given type - for the duration of the obstacle.

Art. 122. Withholding.

§ 1. The limitations period for claims made by a person who does not have full capacity for legal acts cannot have run before the lapse of two years from a statutory representative being appointed for that person or from the reason for his appointment ceasing to exist.

§ 2. If the limitations period is shorter than two years, it begins to run from the day the statutory representative is appointed or from the day the reason for the appointment ceases to exist.

§ 3. The above provisions apply accordingly to a limitations period running against a person with respect to whom there are grounds for his full incapacitation.

Art. 123. Interruption.

§ 1. The running of the limitations period is interrupted:

1)  by any action before a court or other authority appointed to hear cases or enforce claims of a given type or before an arbitration tribunal taken directly to either assert or establish, or satisfy or secure a claim;

2)  by recognition of a claim by the person against whom the claim is made;

3)  by commencement of mediation.

§ 2. (deleted)

Art. 124. After interruption.

§ 1. After each interruption of the limitations period, the limitations period starts to run anew.

§ 2. However, in the case of any interruption of the limitations period by an act in proceedings before a court or other authority appointed to hear cases or enforce claims of a given type or before an arbitration tribunal or by commencement of mediation, the limitations period does not start to run anew until the proceedings are closed.

Art. 125. Periods after court decision.

§ 1. A claim upheld by a final and non-revisable decision of a court or other authority appointed to hear cases of a given type or by an arbitration tribunal award, and a claim upheld by a settlement being made before a court or an arbitration tribunal or a settlement reached before a mediator and approved by the court become barred by the statute of limitations after ten years even if the limitations period for claims of that type is shorter. If a claim upheld in this way concerns a periodical performance, the claim for a periodical performance due in the future is subject to a three-year limitations period.

§ 2. (deleted)

Księga druga. Ownership and other Real Rights.

Tytuł I. Ownership.

Dział I. General Provisions.

Art. 126-139 (deleted)

Dział II. Substance and Exercise of Ownership Rights.

Art. 140. Ownership. Within the limits set by the law and the principles of community life, an owner may, to the exclusion of other persons, use a thing in accordance with the social and economic purpose of his right, and may, in particular, collect the profits and other revenues from the said thing. Within the same limits, he may dispose of the thing.

Art. 141 (deleted)

Art. 142. Use without owner's consent.

§ 1. An owner cannot object to the use and even damage or destruction of a thing by another person if it is necessary to avert danger directly threatening the personal interests of that person or a third party. He may, however, demand that any resulting damage be remedied.

§ 2. The above provision also applies in the case of danger threatening property rights unless the threatened damage is clearly and disproportionately smaller than the loss which the owner could suffer as a result of the thing being used, damaged or destroyed.

Art. 143. Ownership of land. Within the limits set by the social and economic purpose of land, the ownership of land extends to the space over and under its surface. This provision does not prejudice regulations on rights to waters.

Art. 144. Immissions. In exercising his right, a real estate owner should refrain from actions which could disrupt the use of neighboring real estate beyond a normal scope, arising from the social and economic purpose of the real estate and local relations.

Art. 145. Easement by necessity.

§ 1. If real estate does not have suitable access to a public road or to farm buildings belonging to it, the owner may demand that the owners of adjacent land establish, against payment, an easement by necessity (right of way).

§ 2. A right of way is established with account taken of the needs of the landlocked real estate and with the least burden to the land through which the way is to run. If the need to establish a right of way results from the sale of land or another legal act, and the interested parties do not reach an agreement, the court will, provided that it is possible, order the way to be established on the land which was the subject of that legal act.

§ 3. The establishment of a right of way should take into account social and economic interests.

Art. 146. Way in favor of possessor. The provisions of the preceding article apply accordingly to an owner-like possessor of real estate; however, a possessor may only demand that an easement in gross be established.

Art. 147. Earthworks. An owner cannot carry out earth works in such a manner that they threatens neighboring real estate with the loss of support.

Art. 148. Fruit. Fruit fallen from a tree or a shrub onto neighboring land constitutes its profits. This provision does not apply if the neighboring land is designated for public use.

Art. 149. Removal of branches, fruit. A land owner may access neighboring land in order to remove branches or fruit hanging from his trees. The owner of the neighboring land may, however, demand that any resulting damage be remedied.

Art. 150. Removal of roots. A land owner may cut and keep roots growing over from neighboring land. The same applies to branches and fruit hanging over from neighboring land; however, in such a case, the owner should first set an appropriate period for the neighbor to remove them.

Art. 151. Boundaries during construction. If, during the construction of a building or other facility, the boundaries of neighboring land are inadvertently crossed, the owner of this land cannot demand that the previous state be restored unless he had, without unreasonable default, objected to the boundary being crossed or he is threatened by incommensurably great damage. He may demand either appropriate remuneration in exchange for establishing a suitable easement appurtenant or the purchase of the occupied part of the land, and also the part thereof which, as a result of the construction, has lost its economic value for him.

Art. 152. Delimitation. Owners of neighboring lands are obliged to act together in delimiting their lands and in maintaining permanent boundary markers; they each bear half of the costs of delimitation and of placing and maintaining the permanent boundary markers.

Art. 153. Fixing of boundaries. If land boundaries are disputed and the legal status cannot be determined, the boundaries are established as at the last peaceful possession. If such a peaceful possession cannot be determined either, and delimitation proceedings do not result in an agreement between the parties concerned, the court will fix the boundaries taking all the circumstances into consideration; it may at the same time award one of the owners an appropriate additional payment of money.

Art. 154. Structures on boundaries.

§ 1. Walls, fences, balks, ditches and other similar structures located on the boundaries of neighboring lands are presumed to serve the common use of the neighbors. The same applies to trees and shrubs on boundaries.

§ 2. Those using the said structures are obliged to jointly bear the structure maintenance costs.

Dział III. Acquisition and Loss of Ownership.

Rozdział I. Transfer of Ownership.

Art. 155. Disposition and obligation contracts.

§ 1. A sale, exchange, donation, real estate alienation or other contract creating an obligation to transfer the ownership of goods in specie transfers the ownership to the acquirer unless a specific regulation provides otherwise or the parties decide otherwise.

§ 2. If fungibles are the subject of a contract creating an obligation to transfer ownership, to transfer the ownership of the fungibles, the transfer of possession is required. The same applies if the subject of the contract creating an obligation to transfer ownership is future things.

Art. 156. Causability. If a contract transferring ownership is executed in performance of an obligation arising from a previously executed contract creating an obligation to transfer ownership, from a particular legacy, unjust enrichment or another event, the validity of the contract transferring the ownership depends on the existence of that obligation.

Art. 157. Condition, time limit.

§ 1. The ownership of real estate cannot be transferred on a condition or subject to a time limit.

§ 2. If a contract creating an obligation to transfer the ownership of real estate is executed on a condition or subject to a time limit, an additional agreement between the parties containing their unconditional consent to the immediate transition of ownership is required to transfer the ownership.

Art. 158. Form. A contract creating an obligation to transfer the ownership of real estate should be executed in the form of a notarial deed. The same applies to a contract transferring ownership which is executed in order to perform an earlier obligation to transfer the ownership of real estate; the obligation should be specified in the deed.

Art. 159. Exclusions. The provisions on the obligation to observe notarial deed form do not apply if land contributed to an agricultural production cooperative is to become co-owned by its current owners.

Art. 160-165 (deleted)

Art. 166. Co-owners' right of first refusal.

§ 1. If a co-owner of agricultural real estate sells his share or a part of his share in the co-ownership, the remaining co-owners have the right of first refusal, if they run a farm on the co-owned land. This does not, however, apply if a co-owner simultaneously running a farm sells his share in the co-ownership together with the said farm or if the acquirer is another co-owner or a natural person who would inherit the farm from the seller.

§ 2. (deleted)

Art. 167 (deleted)

Art. 168 (deleted)

Art. 169. Acquisition from a non-entitled person.

§ 1. If a person who is not entitled to dispose of a movable disposes of it and hands it over to the acquirer, the latter acquires ownership at the time he takes possession of the thing unless he is acting in bad faith.

§ 2. However, if a thing lost, stolen or otherwise mislaid by the owner is disposed of before three years have passed from the time it was lost, stolen or mislaid, the acquirer may acquire ownership only upon the lapse of the said three years. This restriction does not apply to money or bearer documents or to things acquired at an official public auction or in the course of execution procedure.

Art. 170. Acquisition of an encumbered thing. In the case of the transfer of ownership of a movable encumbered with a third party right, this right expires at the time the thing is handed over to the acquirer unless the latter is acting in bad faith. The provision of the second paragraph of the preceding article applies accordingly.

Art. 171 (deleted)

Rozdział II. Adverse Possession (Usacaption).

Art. 172. Real estate.

§ 1. A possessor of real estate who is not the real estate owner acquires ownership if he possesses the real estate uninterruptedly for twenty years as an owner-like possessor unless he gained possession in bad faith (adverse possession).

§ 2. After the lapse of thirty years, the possessor of real estate acquires ownership even if he gained possession in bad faith.

Art. 173. Protection of minors. If the owner of real estate against whom an adverse possession period is running is a minor, the adverse possession cannot end until two years after the owner attains majority.

Art. 174. Movables. The possessor of a movable who is not the movable owner acquires ownership if he possesses the movable uninterruptedly for three years as an owner-like possessor unless he possesses it in bad faith.

Art. 175. Reference. The provisions on the running of the limitations period for claims apply accordingly to the running of the adverse possession period.

Art. 176. Predecessor's possession.

§ 1. If possession is transferred while the adverse possession period is running, the present possessor may add the time of possession by his predecessor to the time of his own possession. If, however, the previous possessor gained possession of the real estate in bad faith, the time of his possession may be added only if, together with the present possessor's time of possession, it amounts to at least thirty years.

§ 2. The above provisions apply accordingly if the present possessor is an heir of the previous possessor.

Art. 177 (deleted)

Art. 178 (repealed)

Rozdział III. Other Cases of Acquisition and Loss of Ownership.

Art. 179 (lost effect)

Art. 180. Abandonment. An owner may relinquish the ownership of a movable thing by abandoning it with such intention.

Art. 181. Gaining ownership through owner-like possession. The ownership of an ownerless movable is acquired by the movable being taken in owner-like possession.

Art. 182. Swarm of bees.

§ 1. A swarm of bees becomes ownerless if the owner does not find it within three days of the day the bees swarm from the hive. When pursuing the swarm, the owner may enter another person's land but he should remedy any resulting damage.

§ 2. If the swarm of bees comes to rest in another person's unoccupied beehive, the owner may demand that it be returned upon reimbursement of costs.

§ 3. If the swarm of bees comes to rest in another person's occupied beehive, it becomes the property of the person who owns the swarm which is in the beehive. The former owner is not entitled in this case to a claim based on unjust enrichment.

Art. 183. Finder's obligations.

§ 1. Anyone who finds a lost thing should immediately notify the entitled person to collect the thing. If the finder does not know who is entitled to collect the thing, or if he does not know the place of residence of the entitled person, he should immediately notify the competent state authority about the finding.

§ 2. The provisions on lost property apply accordingly to things abandoned without the intention to relinquish ownership, and to animals which stray or run away.

Art. 184. Valuable items.

§ 1. Money, securities, valuables and things of scientific or artistic value should be immediately handed over by the finder to the competent state authority for safekeeping, and other things found, only at the authority's request.

§ 2. If the finder keeps the thing with him, the provisions on free-of-charge safekeeping apply accordingly.

Art. 185. Authorization. A Council of Ministers Regulation will set forth the authorities competent to safe keep things which are found and to search for persons entitled to collect them, the rules on safekeeping those things and the procedure for seeking the persons entitled to collect them.

Art. 186. Finder's reward. A finder who has fulfilled his obligations may demand a finder's reward of one-tenth of the value of the thing if he makes a claim at the time the thing is handed over to the person entitled to collect it at the latest.

Art. 187. Acquisition of ownership. Money, securities, valuables and things of scientific or artistic value which are not collected by the entitled person within one year of being called on to do so by a competent authority, and, if he cannot be called on, within two years of the day they are found, become State Treasury property. Other things become, after the lapse of the same periods, the finder's property if the finder has fulfilled his obligations; if the things are safe kept by a state authority, the finder may collect them against reimbursement of costs.

Art. 188. Findings in public places. The provisions of the preceding articles do not apply if a thing is found in a public building or in another building or premises open to the public or if it is found in a railway car, on a ship or other means of public transport. In such cases, the finder is obliged to hand the thing over to the administrator of the building or premises or to a competent administrator of the means of public transport, who will proceed in accordance with relevant regulations.

Art. 189. Treasure. If a thing of considerable economic, scientific or artistic value is found in such circumstances that a search for its owner would clearly be futile, the finder is obliged to hand the thing over to the competent state authority. A thing found becomes State Treasury property and the finder is entitled to appropriate recompense.

Art. 190. Acquisition of natural profits. A person entitled to collect the natural profits of a thing acquires their ownership by separating them from the thing.

Art. 191. Attachment to real estate. The ownership of real estate extends to cover a movable which is attached to the real estate in such a manner that it has become a component part thereof.

Art. 192. Processing.

§ 1. Anyone who produces a new movable with another person's materials becomes its owner if the value of the workmanship is higher than the value of the materials.

§ 2. If a thing is processed in bad faith or if the value of the materials is higher than the value of the workmanship, the thing produced becomes the property of the owner of the materials.

Art. 193. Joining, mixing.

§ 1. If movables are joined or mixed in such a manner that it would be extremely difficult or costly to restore them to their previous condition, their current owners become co-owners of the whole. Shares in the co-ownership are set as a proportion of the value of the things joined or mixed.

§ 2. However, if one of the joined things has a value considerably greater than the others, the things of lesser value become its component parts.

Art. 194. Settlements. The provisions on processing, joining and mixing do not prejudice the provisions on the obligation to remedy any damage or the provisions on unjust enrichment.

Dział IV. Co-Ownership.

Art. 195. Concept. One thing may be indivisibly owned by several persons (co-ownership).

Art. 196. Types.

§ 1. Co-ownership is either fractional or joint.

§ 2. Joint co-ownership is regulated by the provisions on the relations from which it stems. The provisions of this section apply to fractional co-ownership.

Art. 197. Shares. Co-owners' shares are presumed to be equal.

Art. 198. Disposition of a share. Each co-owner may dispose of his share without the other co-owners' consent.

Art. 199. Exceeding ordinary management. The disposition of a co-owned thing and other acts which exceed the scope of ordinary management require the consent of all co-owners. In the absence of such consent, the co-owners whose shares are equal to at least one half may demand that the court decide taking into account the purpose of the intended act and the interest of all the co-owners.

Art. 200. Cooperation. Each co-owner is obliged to cooperate in the management of a co-owned thing.

Art. 201. Ordinary management. The consent of the majority of the co-owners is required for ordinary management of a joint thing. In the absence of such consent, each of the co-owners may demand court authorization to perform an act.

Art. 202. Court decision. If the majority of the co-owners decide to perform an act in gross contradiction to the rules of proper management of a co-owned thing, each of the other co-owners may demand that a court decide.

Art. 203. Appointing an administrator. Each co-owner may apply to the court to appoint an administrator if the majority of the co-owners cannot reach agreement on material issues concerning ordinary management, or if the majority of the co-owners violate the principles of proper management or act to the detriment the minority.

Art. 204. Calculating majority. The majority of co-owners is calculated according to the size of their shares.

Art. 205. Remuneration. A co-owner exercising management of a co-owned thing may demand from the remaining co-owners remuneration corresponding to the justified input of his labor.

Art. 206. Joint possession. Each co-owner is entitled to jointly possess a co-owned thing and to use it to an extent compatible with the joint possession and use of the thing by the remaining co-owners.

Art. 207. Profits and expenses. Profits and other revenues from a co-owned thing accrue to the co-owners in proportion to the size of their shares; the co-owners bear the expenses and charges connected with the co-owned thing in the same proportion.

Art. 208. Account of the management. Each co-owner not exercising management of the co-owned thing may demand an account of the management at appropriate dates.

Art. 209. Preservation actions. Each co-owner may perform any actions and pursue any claims aimed at preserving the joint right.

Art. 210. Cancellation of co-ownership. Each co-owner may demand that the co-ownership be cancelled. This right may be precluded through a legal act for no longer than five years. However, in the last year before the end of the stipulated term, it may be extended for another five years; such extension may be renewed.

Art. 211. Division. Each co-owner may demand that the co-ownership be cancelled by division of the co-owned thing unless such division is contrary to the law or to the social and economic purpose of the thing or entails a material alteration of the thing or a considerable reduction in its value.

Art. 212. Cancellation by the court.

§ 1. If co-ownership is cancelled pursuant to a court decision, the value of the individual shares may be compensated by additional cash payments. In the case of land division, the court may encumber individual parts with the necessary easements appurtenant.

§ 2. A thing which cannot be divided may be awarded, according to the circumstances, to one of the co-owners with an obligation to pay off the other co-owners, or sold pursuant to the Code of Civil Proceedings.

§ 3. If additional payments or pay-offs have been awarded, the court sets the date and the manner of payment, the amount and date for payment of interest, and if needed, how they will be secured. If the additional payments or pay-offs are to be made in installments, their joint payment term cannot exceed ten years. In special cases, the court may, at the debtor's request, defer the payment date of installments which are due and payable.

Art. 213. Agricultural farm. If the cancellation of co-ownership of an agricultural farm by division among the co-owners is contrary to the principles of proper agricultural management, the court awards the farm to the co-owner to whom all the co-owners consent.

Art. 214. Expansion.

§ 1. In the absence of consent of all the co-owners, the court will award the agricultural farm to the co-owner who runs it or who works on it permanently unless it is in the social and economic interest to choose another co-owner.

§ 2. If the conditions referred to in the preceding paragraph are fulfilled by several co-owners or if none of the co-owners fulfill them, the court will award the agricultural farm to the co-owner who gives the best guarantee to run it properly.

§ 3. On the request of all the co-owners, the court will order the agricultural farm to be sold pursuant to the Code of Civil Proceedings.

§ 4. The court will also order the agricultural farm to be sold if none of the co-owners consent to the agricultural farm being awarded to them.

Art. 215. Reference. The provisions of the two preceding articles apply accordingly if the agricultural farm may be divided but the number of parts thus obtained is lower than the number of the co-owners.

Art. 216. Pay-offs.

§ 1. The amount of the pay-offs due to co-owners of an agricultural farm is set with their unanimous agreement.

§ 2. In the absence of such an agreement, pay-offs due to co-owners may be reduced. When determining reduction, the following factors are taken into consideration:

1)  the type, size and condition of the agricultural farm whose co-ownership is to be cancelled;

2)  the personal and financial situation of the co-owner obliged to make the pay-offs and of the co-owner entitled to receive them.

§ 3. The pay-off reduction pursuant to the preceding paragraph does not exclude the possibility of them being divided into installments, or deferred pursuant to Article 212 § 3.

§ 4. The provisions of § 2 and 3 do not apply to pay-offs to a spouse in the case of cancellation of co-ownership of an agricultural farm which, pursuant to the Family and Guardianship Code, is the joint property of the spouses.

Art. 217. Recompense. A co-owner who, as a result of cancellation of co-ownership, receives an agricultural farm, and who transfers against payment agricultural real estate forming part of the farm before the lapse of five years from the time co-ownership is cancelled is obliged to give the other co-owners, to whom pay-offs lower than due were made, proportionally to their shares, benefits obtained from the pay-off reduction unless the purpose of the disposal was to ensure rational running of the farm.

Art. 218. Further occupancy.

§ 1. Co-owners who did not receive an agricultural farm or its part but who resided on the farm until the co-ownership was cancelled retain the right to continue residing on the farm, though no longer than five years and if they are minors at the time the co-ownership is cancelled, no longer than five years after attaining majority. The limitation of the term does not apply to co-owners permanently without the capacity to work.

§ 2. The provisions on easements of habitation apply accordingly to rights arising from the preceding paragraph.

Art. 219. (deleted).

Art. 220. No statute of limitations. A claim for cancellation of co-ownership is not subject to the statute of limitations.

Art. 221. Acquisition of a share. Legal acts setting forth the management and the manner of using a co-owned thing or excluding the right to cancel co-ownership are also effective with respect to the acquirer of a share if the acquirer was aware of them or could easily have learned of them. The same applies if the manner of using a thing has been set in a court decision.

Dział V. Protection of Ownership.

Art. 222. Actio negatoria and rei vindication.

§ 1. An owner may demand of any person who has actual control of his thing that the thing be handed over to him unless that person has a right to actually control the thing effective against the owner.

§ 2. An owner is entitled to claim restitution of the lawful status and for violations of the law to be ceased, against a person who violates his ownership otherwise than by depriving him of actual control of the thing.

Art. 223. No statute of limitations.

§ 1. The claims of an owner referred to in the preceding article are not subject to the statute of limitations if they concern real estate.

§ 2. (deleted)

§ 3. (deleted)

Art. 224. Supplementary claims.

§ 1. An owner-like possessor acting in good faith is not obliged to pay a fee for using a thing and is not responsible for its wear and tear, deterioration or loss. He acquires the ownership of the natural profits which were separated from the thing during the time of his possession and retains the accrued civil profits if they became due and payable during that time.

§ 2. However, from the time the owner-like possessor acting in good faith learns that a court action has been brought against him to handover the thing, he is obliged to pay a fee for using the thing and is responsible for its wear and tear, deterioration or loss unless the deterioration or loss occurred through no fault on his part. He is obliged to return the profits accrued from that time which he has not consumed and to pay the value of those which he has used up.

Art. 225. Expansion. The obligations of an owner-like possessor acting in bad faith towards the owner are the same as those of an owner-like possessor acting in good faith from the time the latter learns that a court action has been brought against him for hand-over the thing. However, an owner-like possessor acting in bad faith is further obliged to return the value of the profits which he failed to obtain due to bad management, and is responsible for the deterioration and loss of the thing unless the thing would also have deteriorated or been lost had it been in the possession of the person entitled to it.

Art. 226. Outlays.

§ 1. An owner-like possessor acting in good faith may demand that the necessary outlays be reimbursed insofar as they are not covered by the benefits which he gained from the thing. He may demand that other outlays be reimbursed insofar as they increase the value of the thing at the time it is handed over to the owner. If, however, the outlays were made after the owner-like possessor acting in good faith learned that a court action had been brought against him to hand-over the thing, he may demand that only the necessary outlays be reimbursed.

§ 2. An owner-like possessor acting in bad faith may demand that only the necessary outlays be reimbursed and only insofar as the owner would have become unjustly enriched at his expense.

Art. 227. Things joined.

§ 1. An owner-like possessor may, while restoring the previous state, take the objects which he joined with the thing even if they have become its component parts.

§ 2. However, if the joining was done by an owner-like possessor acting in bad faith or an owner-like possessor acting in good faith after he had learned that a court action had been brought against him to hand-over the thing, the owner may retain the joined objects, and reimburse the owner-like possessor for their value and labor costs or a sum equal to the increase in the value of the thing.

Art. 228. Supplementary claims. The provisions setting forth the rights and obligations of an owner-like possessor acting in good faith from the time he learns that a court action has been brought against him to hand over the thing also apply if the owner-like possessor of a thing which is state property is called on by a competent state authority to hand over the thing.

Art. 229. Statute of limitations.

§ 1. The claims of an owner against an owner-like possessor for a fee for using a thing, return of profits or payment of their value, as well as claims for remedying damage due to deterioration of the thing become barred by the statute of limitations one year after the day the thing is returned. The same applies to claims of an owner-like possessor against the owner for reimbursement of outlays on the thing.

§ 2. (deleted)

Art. 230. Supplementary claims; reference. The provisions on claims of an owner against an owner-like possessor for a fee for using a thing, return of profits or payment of their value and for remedying damage due to deterioration or loss of the thing, as well as provisions on claims of an owner-like possessor for reimbursement of outlays on a thing apply accordingly to the relationship between the owner of the thing and the dependent possessor unless the provisions regulating this relationship provide otherwise.

Art. 231. Building on third party land.

§ 1. An owner-like possessor of land acting in good faith who has erected on or below the surface of the land a building or other facility whose value considerably exceeds the value of the plot occupied for that purpose may demand that the owner transfer to him the ownership of the plot so occupied against an appropriate payment.

§ 2. The owner of land on which a building or other facility has been erected of a value considerably exceeding the value of the plot occupied for this purpose may demand that whoever erected the building or other facility acquire from him the ownership of the plot against an appropriate payment.

§ 3. (deleted)

Tytuł II. Perpetual Usufruct.

Art. 232. Subject and entities.

§ 1. Land owned by the State Treasury and located within the administrative boundaries of cities and land owned by the State Treasury located outside those boundaries but included in the city's master plan and allocated for performance of the tasks of its economy, as well as land owned by local government units or their associations may be given in perpetual usufruct to natural and legal persons.

§ 2. In cases provided for in specific regulations, other land owned by the State Treasury, local government units or their associations may also be the subject of perpetual usufruct.

Art. 233. Substance. Within the limits set by the laws and the principles of community life and by a contract on giving land owned by the State Treasury or by local government units or their associations in perpetual usufruct, the usufructuary may use the land to the exclusion of other persons. Within the same limits, the perpetual usufructuary may dispose of his right.

Art. 234. Establishment. The provisions on real estate ownership transfer apply accordingly to giving land owned by the State Treasury, local government units or their associations in perpetual usufruct.

Art. 235. Ownership of buildings and facilities.

§ 1. Buildings and other facilities erected on land owned by the State Treasury, local government units or their associations by a perpetual usufructuary become his property. The same applies to buildings and other facilities which the perpetual usufructuary acquired under relevant regulations at the time the contract for giving land in perpetual usufruct was executed.

§ 2. The perpetual usufructuary's ownership of buildings and facilities on land used is a right related to perpetual usufruct.

Art. 236. Period.

§ 1. Land owned by State Treasury or local government units or their associations is given in perpetual usufruct for ninety nine years. In exceptional cases, when the economic purpose of the perpetual usufruct does not require the land to be given for ninety nine years, the land may be given for a shorter period, though for at least forty years.

§ 2. In the last five years before the lapse of the period stipulated in the contract, the perpetual usufructuary may demand its extension for a further period of forty to ninety nine years; however, the perpetual usufructuary may submit such a demand earlier if the depreciation period of the investments planned on the land held in usufruct is considerably longer than the time remaining to the end of the period stipulated in the contract. Extension may be refused only due to an important public interest.

§ 3. A contract extending a perpetual usufruct should be executed in the form a notarial deed.

Art. 237. Transfer. The provisions on real estate ownership transfer apply accordingly to the transfer of perpetual usufruct.

Art. 238. Fee. The perpetual usufructuary pays an annual fee throughout the duration of his right.

Art. 239. Content of the contract.

§ 1. The manner in which a perpetual usufructuary uses land owned by the State Treasury or local government units or their associations should be specified in the contract.

§ 2. If land is given in perpetual usufruct for the purpose of buildings or other facilities being erected thereon, the contract should specify:

1)  work commencement and completion dates;

2)  the type of buildings or facilities and the obligation to maintain them in a proper condition;

3)  rebuilding terms and conditions and dates if the buildings or facilities were destroyed or demolished during the perpetual usufruct term;

4)  the fee due to the perpetual usufructuary for buildings and facilities existing on the land on the day the perpetual usufruct expires.

Art. 240. Termination. A contract on giving in perpetual usufruct land owned by the State Treasury or by local government units or their associations may be dissolved before the lapse of the period specified therein if the perpetual usufructuary uses the land in a manner which is obviously contradictory to the purpose specified in the contract, particularly, if, contrary to the contract, the usufructuary has failed to erect the buildings or facilities specified therein.

Art. 241. Extinction of encumbrances. On expiry of the perpetual usufruct, the encumbrances established thereon are also extinguished.

Art. 242 (deleted)

Art. 243. Statute of limitations. A claim against a perpetual usufructuary for remedying damage arising from improper use of land owned by the State Treasury or by local government units or their associations, as well as a claim of the perpetual usufructuary for payment for the buildings and facilities existing on the day the land is returned becomes barred by statute of limitations three years after that date.

Tytuł III. Limited Real Rights.

Dział I. General Provisions.

Art. 244. List.

§ 1. Limited real rights are: usufructs, easements (servitudes), pledges, cooperative ownership rights to premises and mortgages.

§ 2. Cooperative ownership rights to premises and mortgages are regulated by separate provisions.

Art. 245. Establishment.

§ 1. Subject to the exceptions provided for by the law, the provisions on ownership transfer apply accordingly to the establishment of a limited real right.

§ 2. However, the provisions on inadmissibility of a condition or period do not apply to the establishment of a limited real right on real estate. Notarial deed form is required only for the declaration of the owner establishing the right.

Art. 245¹. Transfer. The transfer of a limited real right to real estate requires a contract between the entitled person and the acquirer, and, if the right is disclosed in the land and mortgage register, an entry in this register unless a specific regulation provides otherwise.

Art. 246. Waiver.

§ 1. If an entitled person waives his limited real right, the right is extinguished. A declaration on the waiver should be made to the owner of the thing encumbered.

§ 2. However, if the law does not provide otherwise, and the right is disclosed in the land and mortgage register, in order for it to be extinguished it has to be deleted from the land and mortgage register.

Art. 247. Transfer to owner. A limited real right is extinguished if it is transferred to the owner of the thing encumbered or if the person holding such a right acquires the ownership of the thing encumbered.

Art. 248. Amendment.

§ 1. In order to change the substance of a limited real right, a contract is required between the entitled person and the owner of the thing encumbered, and if the right is disclosed in the land and mortgage register, an entry in this register.

§ 2. If a change in the substance of the right affects the rights of a third party, such a change requires consent of that person. A declaration of the third party should be made to one of the parties.

Art. 249. Priority.

§ 1. If several limited real rights encumber the same thing, the right which was established at a later date cannot be exercised to the detriment of the right which was established earlier (priority).

§ 2. The above provision does not prejudice the provisions which establish priority differently.

Art. 250. Change of priority.

§ 1. The priority of limited real rights may be changed. The change does not prejudice the rights which have lower priority than the right which yields priority and higher than the right which takes priority over the right which yields priority.

§ 2. In order to change priority of limited real rights, a contract is required between the person whose right is to yield priority and the person whose right is to have priority over the right yielding priority. If at least one of those rights is disclosed in the land and mortgage register, an entry in the land and mortgage register is also required.

§ 3. A change of priority becomes ineffective at the time the right yielding priority expires.

Art. 251. Protection. The provisions on protection of ownership apply accordingly to protection of limited real rights.

Dział II. Usufruct.

Rozdział I. General Provisions.

Art. 252. Subject and substance. A thing may be encumbered with a right to use and to collect profits (usufruct).

Art. 253. Exclusion of certain profits.

§ 1. The scope of the usufruct may be limited by designated profits being excluded from the thing.

§ 2. Exercising a usufruct of real estate may be limited to a designated part of the real estate.

Art. 254. No transfer. A usufruct is non-transferable.

Art. 255. No exercise. A usufruct expires if not exercised for ten years.

Art. 256. Manner of exercise. A usufructuary should exercise his right in accordance with the requirements of proper management.

Art. 257. Set of production means.

§ 1. If the usufruct extends to a specific set of production means, the usufructuary may, within the limits of proper management, replace particular elements with other elements. Elements so included become the property of the owner of the set of production means used.

§ 2. If the set of production means used is to be returned according to its value estimation, the usufructuary acquires the ownership of its individual elements at the time they are handed over; once the usufruct expires he is obliged to return a set of the same type and value unless stipulated otherwise.

Art. 258. Burdens. In mutual relations between a usufructuary and an owner, the usufructuary bears burdens which, according to the requirements of proper management, should be covered from the profits of the thing.

Art. 259. Owner's outlays. An owner has no obligation to make outlays on a thing encumbered with a usufruct. If he has made such outlays, he may demand that the usufructuary return them according to the provisions on managing another person's affairs without a mandate.

Art. 260. Usufructuary's outlays.

§ 1. A usufructuary is obliged to carry out repairs and other outlays related to ordinary use of a thing. He should immediately inform the owner of the need to carry out other repairs and outlays and permit the latter to perform the required work.

§ 2. If the usufructuary makes outlays which he is not obliged to make, the provisions on managing another person's affairs without a mandate apply accordingly.

Art. 261. Third party claims. If a third party brings claims against a usufructuary concerning the ownership of a thing, the usufructuary should immediately inform the owner of that fact.

Art. 262. Status after expiry. When the usufruct expires, the usufructuary is obliged to return the thing to the owner in the condition it should be in according to the provisions on exercise of usufruct.

Art. 263. Statute of limitations. An owner's claims against a usufructuary for remedy of any damage arising from deterioration of a thing or for reimbursement of outlays on the thing, as well as the usufructuary's claim against the owner for reimbursement of outlays on the thing become barred by the statute of limitations one year after the thing is returned.

Art. 264. Irregular usufruct. If the usufruct covers money or other fungibles, the usufructuary becomes their owner at the time these things are handed over to him. When the usufruct expires, he is obliged to return them according to the provisions on loan repayment (irregular usufruct).

Art. 265. Usufruct of rights.

§ 1. Rights may also be the object of a usufruct.

§ 2. The provisions on usufruct of things apply accordingly to usufruct of rights.

§ 3. The provisions on the transfer of a right apply accordingly to the establishment of a usufruct on that right.

Rozdział II. Usufruct by Natural Persons.

Art. 266. Expiry dates. A usufruct established in favor of an individual expires at the latest on his death.

Art. 267. Substance.

§ 1. A usufructuary is obliged to preserve the substance of a thing and its current purpose.

§ 2. However, a usufructuary of land may construct and operate new facilities used to extract minerals subject to the provisions of mining and geological law.

§ 3. Before starting work, a usufructuary should notify the owner of his intention in due time. If the planned facilities change the purpose of the land or violate the requirements of proper management, the owner may demand that they be abandoned or that claims for remedy of damage be secured.

Art. 268. New facilities. A usufructuary may install new facilities on the premises within the same limits as a lessee.

Art. 269. Security; administrator.

§ 1. An owner may, for good cause, demand security from the usufructuary setting an appropriate period to this end. After the period passes to no effect, the owner may ask the court to appoint an administrator.

§ 2. A usufructuary may demand that administration be cancelled if he gives proper security.

Art. 270. Security in the case of irregular usufruct. An owner may refuse to hand over objects held in irregular usufruct until he receives proper security.

Art. 270¹. (repealed).

Rozdział III. Usufruct by Agricultural Production Cooperatives.

Art. 271. State Treasury land. A usufruct on land owned by the State Treasury may be established in favor of an agricultural production cooperative as a right limited in time or unlimited in time. In any case such usufruct is extinguished at the time the cooperative is liquidated.

Art. 272. Ownership of structures.

§ 1. If developed State Treasury land is given in usufruct to an agricultural production cooperative, the buildings and other facilities may be given either in usufruct or on an ownership basis.

§ 2. Buildings and other facilities erected by an agricultural production cooperative on State Treasury land held by it in usufruct constitutes the cooperative's property unless a decision on giving the land over stipulates that they are to become State Treasury property.

§ 3. Separate ownership of buildings and other facilities provided for in the preceding paragraphs is a right related to land usufruct.

Art. 273. Structures after usufruct expiry. If a usufruct of State Treasury land by an agricultural production cooperative expires, buildings and other facilities permanently attached to the land and owned by the cooperative become the property of the State Treasury. The cooperative may demand payment of the value of those buildings and facilities at the time the usufruct expires unless the same were erected contrary to the social and economic purpose of the land.

Art. 274. Plants. The provisions on ownership of buildings and other facilities on State Treasury land used by an agricultural production cooperative apply accordingly to trees and other plants.

Art. 275. Change in purpose and substance. An agricultural production cooperative may change the purpose of State Treasury land given in usufruct or alter its substance unless the decision on giving the land over stipulates otherwise.

Art. 276. (deleted).

Art. 277. Land contributions.

§ 1. If the statutes of an agricultural production cooperative or a contract with a cooperative member do not provide otherwise, a cooperative acquires the usufruct of land contributed by its members at the moment land contributions are taken over.

§ 2. The provisions on the obligation to observe the form of a notarial deed when establishing a usufruct on real estate do not apply to contributions of land.

Art. 278. Change in purpose and substance. The statutes of an agricultural production cooperative may provide that if so required for the proper performance of the cooperative's tasks, the cooperative may change the purpose of land contributions and alter their substance or exercise either of these rights.

Art. 279. Buildings and plants.

§ 1. Buildings and other facilities erected by an agricultural production cooperative on contributed land become its property. The same applies to trees and other plants planted or sown by the cooperative.

§ 2. If a usufruct of land expires, the ownership of the plot on which buildings or facilities owned by the cooperative are located may be taken over by the cooperative against payment of the value at the time the usufruct expires. Trees and plants planted or sown by the cooperative become the property of the owner of the land.

Art. 280-282 (deleted)

Rozdział IV. Other Cases of Usufruct.

Art. 283. (deleted).

Art. 284. Reference. The provisions of chapter I and accordingly chapter II of this section apply to other cases of usufruct by legal persons unless the usufruct is regulated otherwise in separate regulations.

Dział III. Easements (Servitudes).

Rozdział I. Easement Appurtenant (Predial Servitude).

Art. 285. Substance; purpose.

§ 1. Real estate may be encumbered in favor of the owner of other real estate (dominant estate) with a right under which the owner of the dominant estate may use the servient estate for a specified purpose, or the owner of the servient estate becomes limited in taking certain actions with respect to it, or under which the owner of the servient real estate is not allowed to exercise certain rights which he holds with respect to the dominant estate on the basis of provisions on the substance and exercise of ownership (easement appurtenant).

§ 2. The sole purpose of an easement appurtenant is to increase the usefulness of the dominant estate or its designated part.

Art. 286. In favor of agricultural production cooperative. An easement appurtenant maybe established in favor of an agricultural production cooperative regardless of whether the cooperative owns the land.

Art. 287. Scope and exercise. The scope of an easement appurtenant and the manner in which it is exercised is set, in the absence of other information, in accordance with the principles of community life with account taken of the local custom.

Art. 288. Expansion. An easement appurtenant should be exercised in such a manner as to cause as little inconvenience as possible in the use of the servient estate.

Art. 289. Facilities maintenance.

§ 1. In the absence of an agreement to the contrary, the obligation to maintain the facilities needed to exercise an easement appurtenant rests on the owner of the dominant estate.

§ 2. If the obligation to maintain such facilities was imposed on the owner of the servient estate, the owner is also personally responsible for performing that obligation. The personal liability of co-owners is joint and several.

Art. 290. Real estate division.

§ 1. If the dominant estate is divided, the easement remains in effect in favor of each part created by the division; however, if the easement increases the usefulness of only one or several of them, the owner of the servient estate may demand that the remaining parts be released from the easement.

§ 2. If the servient estate is divided, the easement remains in effect with respect to the parts created by the division; however, if the exercise of the easement is limited to one or several of them, the owners of the remaining parts may demand that the parts be released from the easement.

§ 3. If, as a result of the division of the dominant estate or the servient estate, the manner in which the easement is exercised must be changed, that manner, in the absence of an agreement between the parties, will be established by the court.

Art. 291. Change in exercise. If, after an easement appurtenant is established, an important economic need arises, the owner of the servient estate may demand, against payment, that the substance of the easement or the manner in which it is exercised be changed unless the change demanded would cause incommensurate harm to the dominant estate.

Art. 292. Adverse possession. An easement appurtenant may be acquired by adverse possession only if it consists in the use of a permanent and visible facility. The provisions on acquiring real estate ownership by adverse possession apply accordingly.

Art. 293. No exercise.

§ 1. An easement appurtenant expires if not used for ten years.

§ 2. If the easement appurtenant consists in the obligation to refrain from doing something, the provision above applies only if a status inconsistent with the easement has existed on the servient estate for ten years.

Art. 294. Cancellation against payment. The owner of the servient estate may demand that the easement appurtenant be cancelled against payment if, as a result of a change in circumstances, the easement has become particularly burdensome for him, and it is not essential for the proper use of the dominant estate.

Art. 295. Cancellation without payment. If the easement appurtenant has lost its significance for the dominant estate, the owner of the servient estate may demand that the easement be cancelled without payment.

Rozdział II. Easement in Gross (Personal Servitude).

Art. 296. Substance. Real estate may be encumbered in favor of a designated natural person with a right which corresponds to easement appurtenant (easement in gross).

Art. 297. Reference. The provisions on easements appurtenant apply accordingly to easements in gross subject to the provisions of this chapter.

Art. 298. Scope and exercise. The scope of an easement in gross and the manner in which it is exercised is set, in the absence of other information, in accordance with the personal needs of the beneficiary with account taken of the principles of community life and local custom.

Art. 299. Expiry dates. An easement in gross expires with the death of the beneficiary at the latest.

Art. 300. Personal nature. Easements in gross are non-transferrable. Nor can the right to exercise them be transferred.

Art. 301. Right of habitation.

§ 1. A person having the right of habitation may house his spouse and minor children in the dwelling unit. He may house other persons only if they are dependant on him or if they are needed to run his household. Children housed as minors may remain in the dwelling unit also after attaining majority.

§ 2. It may be agreed that on the beneficiary's death the right of habitation passes to his children, parents and spouse.

Art. 302. Expansion.

§ 1. The beneficiary of a right of habitation may use the rooms and facilities intended for the common use of the occupants of the building.

§ 2. The provisions on usufruct by natural persons apply accordingly to mutual relationships between the beneficiary of a right of habitation and the owner of the servient estate.

Art. 303. Exchange for annuity. If a beneficiary of a right of habitation commits a gross violation while exercising his right, the owner of the servient estate may demand that the right of habitation be exchanged for an annuity.

Art. 304. No adverse possession. An easement in gross cannot be acquired by adverse possession.

Art. 305. Contribution of real estate to cooperative. If real estate encumbered with an easement in gross is contributed to an agricultural production cooperative, the cooperative may, for good cause, demand that the manner in which the easement is exercised be changed or that the easement be exchanged for an annuity.

Rozdział III. Transmission Easement.

Art. 305¹. Substance of a right. Real estate may be encumbered with a right in favor of an entrepreneur who intends to construct or which owns the facilities referred to in Article 49 § 1 under which the entrepreneur may use the servient estate within a designated scope, in accordance with the purpose of the facilities (transmission easement).

Art. 305². Contract establishing transmission easement.

§ 1. If the real estate owner refuses to execute a contract establishing a transmission easement and the easement is required for the proper operation of the facilities referred to in Article 49 § 1, the entrepreneur may demand that an easement be established against appropriate remuneration.

§ 2. If an entrepreneur refuses to execute a contract establishing a transmission easement, and the transmission easement is required for the proper operation of the facilities referred to in Article 49 § 1, the real estate owner may demand appropriate remuneration in exchange for establishment of the transmission easement.

Art. 305³. Transfer of right, expiry.

§ 1. Transmission easement is transferred to the acquirer of an enterprise or the acquirer of the equipment referred to in Article 49 § 1.

§ 2. A transmission easement expires at the end of liquidation of the enterprise at the latest.

§ 3. Once a transmission easement has expired, the entrepreneur is obliged to remove any of the facilities referred to in Article 49 § 1 which impede the use of the real estate. If removal is extremely difficult or costly, the entrepreneur is obliged to remedy any resulting damage.

Art. 305⁴. Reference. The provisions on easements appurtenant apply accordingly to transmission easements.

Dział IV. Pledge.

Rozdział I. Pledge on Movables.

Art. 306. Subject and substance.

§ 1. In order to secure a given claim, a movable may be encumbered with a right under which the creditor may seek satisfaction from a thing regardless of whose property it has become and with priority over the personal creditors of the owner of the thing, save for those who under the law hold special priority.

§ 2. A pledge may also be established for the purpose of securing a future or contingent claim.

Art. 307. Establishment.

§ 1. In order to establish a pledge, a contract between the owner and the creditor is required and, subject to the exceptions provided for by the law, the hand-over of the thing to the creditor or a third party to which the parties agreed.

§ 2. If the thing is actually held by the creditor, the contract is sufficient to establish pledge.

§ 3. A pledge is effective towards the pledgor's creditor if the contract establishing the pledge was executed with an authenticated date.

Art. 308. Registered pledge. A claim may also be secured by a registered pledge which is regulated by separate provisions.

Art. 309. Pledge by unauthorized person. The provisions on acquiring ownership of a movable from a person who is not authorized to dispose of the thing apply accordingly to establishing a pledge.

Art. 310. Priority. If, at the time a pledge is established, the thing is already encumbered with another real right, the pledge established subsequently takes priority over the right created earlier unless the pledgee has acted in bad faith.

Art. 311. Disposition of a thing. A stipulation whereby the pledgor commits to the pledgee not to dispose of or encumber a thing before the pledge expires is invalid.

Art. 312. Satisfaction. The pledgee is satisfied from an encumbered thing in accordance with the provisions on court execution procedure.

Art. 313. Forfeiture contract. If the pledged objects are things having a fixed price set by the order of a competent state authority, it may be agreed that, in the event of a default in payment of the debt, the things will become the property of the pledgee in an appropriate proportion in lieu of payment at the price on the day the secured claim becomes due and payable.

Art. 314. Scope of security. A pledge also secures claims for interest for the last three years before the thing is sold in execution or bankruptcy proceedings, awarded costs of proceedings in an amount of up to one-tenth of the capital and other claims for accessory performances, especially a claim for compensation for non-performance or improper performance of an obligation and for reimbursement of outlays on a thing.

Art. 315. Pledgor's defenses. A pledgor who is not a debtor may, irrespective of the defenses it has personally against the pledgee, raise defenses which the debtor has and also defenses which the debtor has waived after creation of the pledge.

Art. 316. Limitation on inheritance liability. A pledgee may claim satisfaction from a pledged thing regardless of any limitation on the debtor's liability under inheritance law.

Art. 317. Satisfaction in the case of statute of limitations. The passing of a limitations period for a claim secured by a pledge does not prejudice the pledgee's right to obtain satisfaction from the pledged thing. This provision does not apply to claims for interest or other accessory performances.

Art. 318. Pledgee's obligations. The pledgee to whom a thing is handed over should ensure that it is preserved in accordance with the provisions on safekeeping for remuneration. After the pledge expires, he should return the thing to the pledgor.

Art. 319. Profits. If a pledged thing brings profits, the pledgee should, in the absence of an agreement to the contrary, collect them and credit them towards the receivable and any related claims. After the pledge expires, he is obliged to present accounts to the pledgor.

Art. 320. Outlays. If a pledgee has made outlays on a thing which he was not obliged to make, the provisions on management of another person's affairs without a mandate apply accordingly.

Art. 321. Thing endangered.

§ 1. If a pledged thing is exposed to loss or damage, the pledgor may demand either that the thing be placed in court deposit, or that it be returned with the simultaneous establishment of other security for the claim or that it be sold.

§ 2. In the event of the sale of the thing, the pledge is transferred to the price obtained, which should be placed in court deposit.

Art. 322. Statute of limitations.

§ 1. A pledgor's claim against the pledgee to remedy any damage arising from deterioration of a thing, and a pledgee's claim against the pledgor to reimburse outlays on the thing become barred by the statute of limitations one year after the date the thing is returned.

§ 2. (deleted)

Art. 323. Effects of transfer.

§ 1. The transfer of a claim secured by a pledge entails the transfer of the pledge. If the claim is transferred without the pledge, the pledge is extinguished.

§ 2. A pledge cannot be transferred without the claim which it secures.

Art. 324. Rights of the debt acquirer. The acquirer of a claim secured by a pledge may demand that the transferor hand over the encumbered thing with the pledgor's consent. In the absence of such consent, the acquirer may demand that the thing be placed in court deposit.

Art. 325. Return of the thing.

§ 1. If a pledgee returns the thing to the pledgor, the pledge is extinguished regardless of any stipulations to the contrary.

§ 2. A pledge is not extinguished despite the pledged thing being acquired by the pledgee if the claim secured by the pledge is encumbered by a third party right or is attached in favor of a third party.

Art. 326. Statutory pledge. The provisions of this chapter apply accordingly to pledges created under the law.

Rozdział II. Pledge on Rights.

Art. 327. Scope. Rights, if transferable, may be the object of a pledge.

Art. 328. Reference. The provisions on pledge on movables apply accordingly to pledge on rights, subject to the provisions of this chapter.

Art. 329. Establishment.

§ 1. The provisions on transferring a right apply accordingly to establishing a pledge on that right. However, a contract on pledge should be executed in writing with an authenticated date even if the contract on transferring the right does not require such form.

§ 2. If a pledge on a claim is not created by hand-over of the document or by endorsement, a written notification of the debtor by the pledgor is necessary in order for the pledge to be created.

Art. 330. Preservation actions. A pledgee may perform all actions and pursue all claims which are intended to preserve the pledged right.

Art. 331. Termination of pledged claim.

§ 1. If the maturity of a pledged claim depends on notice by the creditor, the pledgor may serve the notice without the pledgee's consent. If the claim secured by the pledge is already due and payable, the pledgee may serve the notice with respect to the pledged claim up to the amount of the secured claim.

§ 2. If the maturity of a pledged claim depends on notice by the debtor, the notice should also be served with regard to the pledgee.

Art. 332. Pledge on the object of a performance. If a performance is made, a pledge on a claim is transferred to the object of the performance.

Art. 333. Receipt of performance. The pledgor of the claim and the pledgee are jointly entitled to receive the performance. Each of them may demand that the performance be made to both of them jointly or that the object of the performance be placed in court deposit.

Art. 334. Early performance. If the debtor of a pledged claim makes the performance before the secured claim becomes due and payable, both the pledgor and the pledgee may demand that the object of the performance be placed in court deposit.

Art. 335. Satisfaction of secured monetary claim. If a monetary claim secured by a pledge is already due and payable, the pledgee may demand, in lieu of payment, that the pledgor transfer to it the pledged claim, if it is monetary, up to the amount of the claim secured by the pledge. The pledgee may execute its part of the claim with priority over the part due to the pledgor.

Tytuł IV. Possession.

Art. 336. Owner-like possession and dependent possession. The possessor of a thing is a person who actually controls the thing like the owner (owner-like possessor), or a person who actually controls it as a usufructuary, pledgee, tenant, lessee or holder of other right giving him a certain degree of control over another person's thing (dependent possessor).

Art. 337. Simultaneousness. An owner-like possessor does not lose possession by giving the thing over to another person as a dependent possessor.

Art. 338. Control. Anyone who has actual control of a thing on behalf of another person is the actual holder of the thing.

Art. 339. Presumed owner-like possession. Anyone who has actual control of a thing is presumed to be its ownerlike possessor.

Art. 340. Presumed continuity. Possession is presumed to be continuous. The inability to possess due to a temporary obstacle does not interrupt possession.

Art. 341. Presumed compliance with the law. Possession is presumed to be compliant with the legal status. This presumption also applies to possession by the previous possessor.

Art. 342. No breach. Possession cannot be willfully breached even if the possessor acted in bad faith.

Art. 343. Self-defense; self-help.

§ 1. A possessor may use self-defense to repel a willful breach of his possession.

§ 2. A possessor of real estate may immediately, after a willful breach of his possession, restore the previous status by his own actions; however, when doing so, he cannot use violence against other persons. The possessor of a movable, if threatened by the danger of irreparable damage, may immediately, after having been willfully deprived of possession, use the necessary self-help in order to restore the previous status.

§ 3. The provisions of the preceding paragraphs apply accordingly to an actual holder.

Art. 343¹. Controlling premises. The provisions on protection of possession apply accordingly to protection of control of premises.

Art. 344. Claim for protection.

§ 1. A possessor can claim restoration of the previous state and cessation of breach against a person who willfully breached his possession and against a person for whose benefit the breach took place. This claim is not conditional on the possessor's good faith or the compliance of his possession with the legal status unless a final and non-revisable decision of a court or other state authority appointed to hear cases of a given type states that the state of possession which resulted from the breach was lawful.

§ 2. A claim expires if it is not pursued within one year of breach.

Art. 345. Effect of restoration. Restored possession is deemed uninterrupted.

Art. 346. Protection among co-possessors. A claim for protection of possession cannot be made in relations among co-possessors of the same thing if the scope of co-possession cannot be established.

Art. 347. Suspension of construction.

§ 1. The possessor of real estate may claim suspension of construction if the construction could breach his possession or threaten to cause him damage.

§ 2. A claim may be pursued before construction is started; it expires if it is not pursued within one month of the construction being started.

Art. 348. Transfer by hand-over. Transfer of possession takes place by hand-over of a thing. The handover of documents, which enable disposition of the thing, and hand-over of means which give actual control of the thing, is tantamount to handover of the thing.

Art. 349. Retaining control. Owner-like possession may also be transferred where the existing ownerlike possessor retains the thing in his control as a dependent possessor or as an actual holder on the basis of a legal relationship established by the parties.

Art. 350. By contract and by notice. If a thing is held in dependent possession or is actually held by a third party, the owner-like possession is transferred by a contract between the parties and by a notice to the dependent possessor or the actual holder.

Art. 351. By contract. The owner-like possession is transferred to a dependent possessor or to an actual holder by means of a contract between the parties.

Art. 352. Possession of easement.

§ 1. Anyone who actually uses another person's real estate in a way corresponding to easement is the possessor of the easement.

§ 2. The provisions on possession of things apply accordingly to possession of an easement.

Księga trzecia. Obligations.

Tytuł I. General Provisions.

Art. 353. Concept.

§ 1. An obligation exists where a creditor may demand performance from a debtor and the debtor should make the performance.

§ 2. Performance may consist in acting or refraining from acting.

Art. 353¹. Freedom of contract. Parties executing a contract may arrange their legal relationship at their discretion so long as the content or purpose of the contract is not contrary to the nature of the relationship, the law or the principles of community life.

Art. 354. Performance manner.

§ 1. A debtor should perform his obligation in accordance with its substance and in a manner complying with its social and economic purpose and the principles of community life, and if there is established custom in this respect - also in a manner complying with this custom.

§ 2. The creditor should cooperate in the same manner in the performance of an obligation.

Art. 355. Due care.

§ 1. A debtor is obliged to use the care commonly required in relations of a given type (due care).

§ 2. The due care of a debtor in his business activity is specified with consideration taken of the professional nature of this business.

Art. 356. Performer.

§ 1. A creditor may demand personal performance by the debtor only if the same follows from the substance of the legal act, the law or the nature of the performance.

§ 2. If a monetary claim is due and payable, the creditor cannot refuse to accept performance from a third party even if the latter acts without the debtor's knowledge.

Art. 357. Quality of things. If a debtor is obliged to provide fungibles, and the quality of the things is not indicated by relevant regulations or by the legal act and does not follow from the circumstances, the debtor should provide things of average quality.

Art. 357¹. Extraordinary change in circumstances. If, due to an extraordinary change in circumstances, a performance entails excessive difficulties or exposes one of the parties to a serious loss which the parties did not foresee when executing the contract, the court may, having considered the parties' interests, in accordance with the principles of community life, designate the manner of performing the obligation, the value of the performance or even decide that the contract be dissolved. When dissolving the contract, the court may, as needed, decide how accounts will be settled between the parties, being guided by the principles set forth in the preceding sentence.

Art. 358. Currency principle.

§ 1. If the subject of the obligation is a sum of money and is denominated in foreign currency, the debtor may make the performance in Polish currency unless the law, the court decision being the source of the obligation or a legal act provide for the performance to be made in foreign currency.

§ 2. The foreign currency value is set forth at to the average exchange rate announced by the National Bank of Poland on the date on which the claim becomes due and payable unless the law, a court decision or a legal act provides otherwise. In the event of the debtor's default, the creditor may demand that the performance be made in Polish currency at the average exchange rate announced by the National Bank of Poland on the payment date.

Art. 358¹. Nominalism; adjustment.

§ 1. If the subject of the obligation is, from the moment it arises, a sum of money, performance is made by paying the nominal sum unless special regulations provide otherwise.

§ 2. The parties may stipulate in a contract that the amount of a monetary performance will be fixed according to a measure of value other than money.

§ 3. In the event of a significant change in the purchasing power of money after the obligation arises, the court may, having considered the parties' interests and in accordance with the principles of community life, change the amount of the monetary performance or the manner of making it even if the same were set in a court decision or contract.

§ 4. A party running an enterprise cannot demand a change in the amount of a monetary performance or the manner of making it if the performance is related to running the enterprise.

§ 5. The provisions of § 2 and 3 do not prejudice provisions regulating the levels of prices and other monetary performances.

Art. 359. Interest.

§ 1. Interest on a sum of money is due only if it follows from a legal act or the law, a court decision or a decision of another competent authority.

§ 2. If the level of interest is not otherwise specified, statutory interest is due.

§ 2¹. The maximum level of interest resulting from a legal act cannot be more in one year than four times the pawn loan rate of the National Bank of Poland (maximum interest).

§ 2². If the interest resulting from a legal act exceeds the maximum interest, the maximum interest is due.

§ 2³. Contractual provisions cannot exclude or limit provisions on maximum interest even if foreign law jurisdiction is chosen. In such case, the provisions of the law apply.

§ 3. The Council of Ministers specifies, by way of a regulation, the level of statutory interest, being guided by the need to ensure payment discipline and efficient money settlements, taking into account market interest rates and National Bank of Poland interest rates.

Art. 360. Payment date. In the absence of a stipulation to the contrary regarding interest payment date, interest is paid annually in arrears and if the money payment period is shorter than one year, simultaneously with payment of the money.

Art. 361. Causal relationship; damage.

§ 1. A person obliged to pay compensation is liable only for normal consequences of the actions or omissions from which the damage arises.

§ 2. Within the above limits, in the absence of a provision of the law or contract to the contrary, remedy of damage covers the losses which the aggrieved party has suffered, and the benefits which it could have obtained had it not suffered the damage.

Art. 362. Contribution. If an aggrieved party has contributed to damage arising or increasing, the obligation to remedy the damage is appropriately reduced according to the circumstances, and especially to the degree of both parties' fault.

Art. 363. Remedy of damage.

§ 1. Damage should be remedied, at the aggrieved party's choice, either by the previous condition being restored or a relevant sum of money being paid. If, however, restoration of the previous condition is not possible or it results in excessive difficulties or costs for the obliged person, the aggrieved party's claim is limited to monetary performance.

§ 2. If the damage is to be remedied by payment of money, the amount of the compensation should be set according to prices as at the compensation determination date unless extraordinary circumstances require that prices existing at another time be taken as the basis.

Art. 364. Security.

§ 1. Whenever the law provides for a security obligation, the security should be provided by placing money in court deposit.

§ 2. However, for good cause, security may be provided in another form.

Art. 365. Alternative obligation.

§ 1. If a debtor is obliged in such a manner that the obligation may be performed by making one of several performances (alternative obligation), the choice of performance lies with the debtor unless it follows from a legal act, the law or the circumstances that the choice lies with the creditor or a third party.

§ 2. The choice is made by a declaration being submitted to the other party. If the debtor is entitled to make the choice, he may make it also by making the performance.

§ 3. If the party entitled to choose the performance does not make the choice, the other party may set an appropriate time limit for it to make the choice. After the time limit passes to no effect, the right to make the choice passes to the other party.

Art. 365¹. Termination of continuous obligations. A continuous obligation unlimited in time expires upon being terminated by debtor or creditor with observance of contractual, statutory or customary notice periods, and, where there are no such periods, immediately after being terminated.

Tytuł II. Multiple Debtors or Creditors.

Dział I. Joint and Several Obligations.

Art. 366. Joint and several debtors.

§ 1. Several debtors may be obliged in such a manner that the creditor may demand the whole or part of a performance from all the debtors jointly, from several of them, or from each of them individually, and satisfaction of the creditor by any of the debtors releases the other debtors (joint and several liability of debtors).

§ 2. All joint and several debtors are liable until the creditor is completely satisfied.

Art. 367. Joint and several creditors.

§ 1. Several creditors may be entitled in such a manner that the debtor may make the whole performance to one of them, and by satisfying any of the creditors, the debt is extinguished with regard to them all (joint and several creditors' claim).

§ 2. A debtor may make a performance, at his choice, to any of the joint and several creditors. However, if court action is brought by one of the creditors, the debtor should make the performance to that creditor.

Art. 368. Differentiation. An obligation may be joint and several even if each of the debtors is obliged in a different manner or even if the joint debtor is obliged in a different manner with respect to each of the creditors.

Art. 369. Basis. An obligation is joint and several if it follows from the law or a legal act.

Art. 370. Joint property. If several persons incur an obligation concerning their joint property, they are jointly and severally liable unless otherwise agreed.

Art. 371. Protection of co-debtors. Actions and omissions by one of joint and several debtors cannot operate to the detriment of the co-debtors.

Art. 372. Running of limitations period. The interruption or suspension of the running of the limitations period with regard to one of joint and several debtors is not effective towards the co-debtors.

Art. 373. Release of a debtor. The release from debt or waiver of joint and several liability by a creditor with regard to one of joint and several debtors is not effective towards the co-debtors.

Art. 374. Novation; creditor default.

§ 1. A novation made between a creditor and one of joint and several debtors releases the co-debtors unless the creditor stipulates that he retains his rights against them.

§ 2. A creditor's default against one of joint and several debtors is also effective towards the co-debtors.

Art. 375. Defenses.

§ 1. A joint and several debtor may defend himself by raising defenses which he is personally entitled to raise in respect of the creditor, or defenses which are common to all the debtors due to the origin or the substance of the obligation.

§ 2. A judgment passed in favor of one of joint and several debtors releases the co-debtors if it takes into account defenses common to them all.

Art. 376. Recourse among co-debtors.

§ 1. If one of joint and several debtors makes the performance, the substance of the legal relationship among the co-debtors decides whether and in what parts such debtor may demand reimbursement from the co-debtors. Unless the substance of the relationship provides otherwise, the debtor who makes the performance may demand reimbursement in equal parts.

§ 2. A part due from an insolvent debtor is divided among the co-debtors.

Art. 377. Protection of co-creditors. A debtor's default, and the interruption or suspension of the running of the limitations period with regard to one of joint and several creditors is also effective towards the co-creditors.

Art. 378. Recourse among co-creditors. If one of joint and several creditors accepts a performance, the substance of the legal relationship among the co-creditors decides whether and in what parts he is liable towards the co-creditors. Unless the substance of the relationship provides otherwise, a creditor who accepts the performance is liable in equal parts.

Dział II. Divisible and Indivisible Obligations.

Art. 379. Concept.

§ 1. If there are several debtors or several creditors, and the performance is divisible, both the debt and the claim are divided into as many independent parts as there are debtors or creditors. The parts are equal unless circumstances provide otherwise.

§ 2. A performance is divisible if it can be performed partially without a significant change in its object or value.

Art. 380. Debtors' liability.

§ 1. Debtors obliged to make an indivisible performance are responsible for making the performance as joint and several debtors.

§ 2. In the absence of an agreement to the contrary, debtors obliged to make a divisible performance are responsible for making the performance jointly and severally if the reciprocal performance of the creditor is indivisible.

§ 3. A debtor who makes an indivisible performance may demand from the other debtors reimbursement of the value of the performance according to the same principles as a joint and several debtor.

Art. 381. Creditors'rights.

§ 1. If there are several creditors entitled to an indivisible performance, each of them may demand full performance.

§ 2. However, if even one of the creditors objects, a debtor is obliged to perform to all the creditors jointly or to place the object of the performance in court deposit.

Art. 382. Protection of creditors.

§ 1. Release of a debtor from a debt by one of the creditors entitled to an indivisible performance is not effective towards the other creditors.

§ 2. A debtor's default and the interruption or suspension of the running of the limitations period with regard to one of the creditors entitled to an indivisible performance is effective towards the other creditors.

Art. 383. Recourse among creditors. If one of the creditors entitled to an indivisible performance accepts the performance, he is liable towards the other creditors according to the same principles as a joint and several creditor.

Tytuł III. General Provisions on Contractual Obligations.

Art. 384. Binding model, consumer.

§ 1. A standard contract established by one party, especially general terms and conditions of contracts, a model contract and rules, bind the other party if they were delivered to it upon contract execution.

§ 2. If the use of a standard contract in a given type of relations is customary, it is also binding when the other party could easily have learned of its content. This does not, however, apply to contracts executed with the participation of consumers, save for contracts commonly executed in minor current affairs of everyday life.

§ 3. (repealed)

§ 4. If one of the parties uses an electronic standard contract, it should make it available to the other party before the contract is executed in such a manner that the other party could store and reproduce the standard contract in the normal course of business.

§ 5. (repealed)

Art. 384¹. Continuous obligation. A standard contract delivered during a continuous contractual relationship is binding on the other party if the requirements set forth in Article 384 are met, and the party concerned has not terminated the contract with notice on the earliest possible termination date.

Art. 385. Contractual discrepancy, interpretation.

§ 1. In the event of a discrepancy between a contract and the standard contract, the parties are bound by the contract.

§ 2. The wording of a standard contract should be clear and comprehensible. Ambiguous provisions are interpreted to the consumer's benefit. The principle set forth in the preceding sentence does not apply in proceedings for the provisions of a standard contract to be declared unlawful.

Art. 385¹. Unlawful clauses.

§ 1. Provisions of a contract executed with a consumer which have not been agreed individually are not binding on the consumer if his rights and obligations are set forth in a way that is contrary to good practice, grossly violating his interests (unlawful contractual provisions). This does not apply to provisions setting forth the main performances of the parties, including price or remuneration, so long as they are worded clearly.

§ 2. If a provision of a contract is not binding on the consumer in accordance with § 1, the parties are bound by the remaining part of the contract.

§ 3. Provisions which are not agreed individually are those provisions of a contract on which the consumer had no actual influence. This refers particularly to contractual provisions taken from a standard contract proposed to a consumer by a contracting party.

§ 4. The burden of proving that a provision has been agreed individually rests on the person who relies on it.

Art. 385². Contract assessment. The compliance of a contractual provision with good practice is assessed according to the state of affairs at the time the contract is executed, taking into account its content, execution circumstances, and contracts connected with the contract containing the assessed provision.

Art. 385³. List. In case of doubt, unlawful contractual provisions are those which especially:

1)  exclude or limit liability towards the consumer for personal injury;

2)  exclude or significantly limit liability towards the consumer for nonperformance or improper performance of an obligation;

3)  exclude or significantly limit a consumer's claim being set off against the other party's claim;

4)  contain clauses which the consumer did not have the opportunity to become familiar with before the contract was executed;

5)  allow the consumer's contracting party to transfer the rights and obligations under the contract without the consumer's consent;

6)  make the execution of a contract conditional on the consumer promising to execute further contracts of a similar type in the future;

7)  make the execution, content or performance of a contract conditional on execution of another contract that has no direct link to the contract containing the assessed provision;

8)  make the performance conditional on circumstances which depend solely on the intent of the consumer's contracting party;

9)  grant the consumer's contracting party rights to make a binding interpretation of the contract;

10)  entitle the consumer's contracting party to unilaterally amend the contract without good cause as specified in the contract;

11)  grant only the consumer's contracting party the right to declare the performance compliant with the contract;

12)  exclude the obligation to reimburse to the consumer payment made for a performance which has not been fully or partly made if the consumer decides not to execute or perform the contract;

13)  specify the loss of the right to demand the return of a performance made by a consumer earlier than the contracting party's performance if the parties terminate, dissolve or rescind the contract;

14)  deprive only the consumer of the right to dissolve, rescind or terminate the contract;

15)  entitle the consumer's contracting party to terminate a contract executed for a non-fixed term without giving good cause and without a relevant notice period;

16)  impose only on the consumer an obligation to pay an agreed sum in the event of withdrawal from execution or performance of the contract;

17)  impose an obligation on a consumer who has not performed an obligation or has rescinded a contract to pay excessively high liquidated damages or compensation for loss of contract;

18)  state that a contract executed for a fixed term is extended if the consumer who was given an excessively short term does not submit a declaration to the contrary;

19)  specify only the consumer's contracting party the unilateral right to change, without good cause, material features of the performance;

20)  entitle the consumer's contracting party to set or increase the price or remuneration after the contract is executed without granting the consumer the right to rescind the contract;

21)  make the liability of the consumer's contracting party conditional on performance of obligations by persons through whom the consumer's contracting party executes the contract or who assist it in performing its obligation, or make this liability conditional on fulfillment by the consumer of excessively onerous formalities;

22)  contain the obligation of the consumer to perform an obligation despite non-performance or improper performance of an obligation by his contracting party;

23)  exclude the jurisdiction of Polish courts or which refer the case to a Polish or foreign arbitration tribunal or another authority, or which require that the case be heard by a court which, according to the law, has no local jurisdiction.

Art. 385⁴. Conflict of forms.

§ 1. A contract between entrepreneurs using different standard contracts does not include those provisions of the standard contracts which are contradictory.

§ 2. A contract is not executed if, after having received an offer, a party immediately informs the other party that it does not intend to execute the contract on the terms and conditions set forth in § 1.

Art. 386 (repealed)

Art. 387. Primary impossibility to perform.

§ 1. A contract for an impossible performance is invalid.

§ 2. A party which, at the time of contract execution, was aware that performance was impossible and did not communicate this to the other party is obliged to remedy any damage the other party suffered by executing the contract while being unaware that performance was impossible.

Art. 388. Exploitation.

§ 1. If one of the parties, exploiting a forced situation or the inefficiency or inexperience of the other party, in exchange for its own performance accepts or stipulates for itself or for a third party a performance the value of which at the time the contract is executed grossly exceeds the value of its own performance, the other party may demand that its performance be reduced or that the performance due to it be increased, and if both are extremely difficult, it may demand that the contract be declared invalid.

§ 2. The above rights expire two years after the contract execution date.

Art. 389. Preliminary contract.

§ 1. A contract under which one or both of the parties commit to execute a specified contract (preliminary contract) should lay down the key provisions of the final contract.

§ 2. If the period in which the final contract is to be executed is not specified, the contract should be executed within an appropriate period set by the party entitled to demand that the final contract be executed. If both parties are entitled to demand that the final contract be executed and each of them sets a different period, the parties will be bound by the period set by the party who was first to submit an appropriate declaration. If, within one year of the day the preliminary contract is executed, no period is set for executing the final contract, its execution cannot be demanded.

Art. 390. Effects.

§ 1. If a party obliged to execute a final contract evades execution, the other party may demand remedy of any damage it suffered by counting on the execution of the final contract. The parties may, in the preliminary contract, specify the scope of compensation differently.

§ 2. If, however, the preliminary contract meets the requirements on which the validity of the final contract depends, especially requirements as to form, the entitled party may demand execution of the final contract.

§ 3. Claims under a preliminary contract become barred by the statute of limitations one year after the day on which the final contract is to be executed. If the court dismisses a demand for execution of the final contract, claims under the preliminary contract become barred by the statute of limitations one year after the day on which the court decision becomes final and non-revisable.

Art. 391. Contract on third party performance. If a contract stipulates that a third party will incur a specified obligation or make a specified performance, the person who makes the promise is liable for any damage suffered by the other party by the third party refusing to incur the obligation or not making the performance. It may, however, discharge the obligation to remedy the damage by making the promised performance unless the same is contrary to the contract or the nature of the performance.

Art. 392. Contract on debtor release. If a third party commits in a contract with a debtor to release the debtor from the obligation to make a performance, it is liable towards the debtor for the creditor not demanding the performance from him.

Art. 393. Contract on performance to a third party.

§ 1. If a contract stipulates that a debtor will make a performance to a third party, the latter, in the absence of a contractual provision to the contrary, may demand the stipulated performance directly from the debtor.

§ 2. The stipulation regarding the performance obligation in favor of a third party cannot be revoked or amended if the third party has represented to any of the parties that it wishes to make use of the stipulation.

§ 3. The debtor may raise defenses based on the contract also against the third party.

Art. 394. Earnest money.

§ 1. In the absence of a contractual stipulation or a custom to the contrary, earnest money paid upon the execution of a contract means that, if the contract is not performed by one of the parties, the other party may, without setting an additional period, rescind the contract and retain the earnest money, and if it was the party which paid the earnest money, it may demand twice the amount.

§ 2. If the contract is performed, the earnest money is credited to the performance of the party which paid it, and if it cannot be credited the earnest money is returned.

§ 3. If the contract is dissolved, the earnest money should be returned and the obligation to pay twice the sum of money no longer applies. The same applies if the contract was not performed due to circumstances for which neither party is responsible or for which both parties are responsible.

Art. 395. Contractual rescission right.

§ 1. It may be stipulated that one or both parties will have the right to rescind the contract during a specified period. This right is exercised by a declaration being made to the other party.

§ 2. If the right to rescind is exercised, a contract is deemed not to have been executed. Whatever the parties have already provided is returned unchanged unless the change was necessary as part of ordinary management. The other party is entitled to appropriate remuneration for the services provided and for using a thing.

Art. 396. Compensation for loss of contract. If it is stipulated that one or both parties may rescind the contract upon payment of a specified sum (compensation for loss of contract), the declaration on rescission is effective only if it is submitted at the same time as payment of the compensation for loss of contract.

Tytuł IV

(deleted)

Art. 397-404 (deleted)

Tytuł V. Unjust Enrichment.

Art. 405. Concept. Anyone who without legal grounds has gained a financial benefit at the expense of another person is obliged to hand over the benefit in kind, and if this is not possible, to return its value.

Art. 406. Surrogates. The obligation to hand over the benefit includes not only benefits gained directly, but also all that, in the case of transfer, loss or damage, was obtained in exchange for the benefit or as remedy of damage.

Art. 407. Gratuitous disposition of a benefit. If a person without legal grounds obtains a financial benefit at the expense of another person and disposes of the benefit to a third party gratuitously, the obligation to hand over the benefit passes to the third party.

Art. 408. Outlay settlement.

§ 1. The person obliged to hand over the benefit may demand reimbursement of necessary outlays insofar as they are not covered by the profits he attained from them. He may demand that other outlays be reimbursed insofar as they increase the value of the benefit at the time it is handed over; however, he may remove those outlays and restore the previous condition.

§ 2. Anyone who, when making outlays, knew that he was not entitled to the benefit may demand that the outlays be reimbursed only insofar as they increase the value of the benefit at the time it is handed over.

§ 3. If the person demanding that the benefit be handed over is obliged to reimburse the outlays, a court may order, in lieu of the benefit being handed over in kind, its value to be reimbursed in money, after deduction of the value of the outlays which the demanding person would be obliged to reimburse.

Art. 409. Extinction of the obligation to return. The obligation to hand over the benefit or return its value is extinguished if the person who obtained the benefit has used it up or discarded it in such a manner that he is no longer enriched unless, when discarding or using up the benefit, he should have taken into account the obligation to return it.

Art. 410. Undue performance.

§ 1. The provisions of the proceeding articles apply especially to an undue performance.

§ 2. A performance is undue if the person who makes it is not under any obligation or is not under any obligation towards the person to whom he makes the performance, or if the basis of the performance has ceased to exist or the intended purpose of the performance is not attained, or if the legal act binding him to make the performance is invalid and does not become valid after the performance is made.

Art. 411. No return. The return of a performance cannot be demanded:

1)  if the person making the performance knew that he was not obliged to make the performance unless the performance was made subject to return or in order to avoid a constraint or in performance of an invalid legal act;

2)  if the performance satisfies the principles of community life;

3)  if the performance was made in order to satisfy a claim barred by the statute of limitations;

4)  if the performance was made before the claim became due and payable.

Art. 412. Forfeiture of a performance. A court may decide that a performance be forfeited to the State Treasury if the performance was knowingly made in exchange for an act prohibited by the law or for a base purpose. If the object of the performance was used up or discarded, its value may be forfeited.

Art. 413. Game and bet.

§ 1. Anyone who makes a performance arising from a game or a bet cannot demand return unless the game or the bet was prohibited or dishonest.

§ 2. Claims arising from a game or a bet may be brought if the game or the bet was held on the basis of a permit issued by a competent state authority.

Art. 414. No prejudice of claims. The provisions of this title do not prejudice the provisions on the obligation to remedy damage.

Tytuł VI. Tort.

Art. 415. Fault. Anyone who by a fault on his part causes damage to another person is obliged to remedy it.

Art. 416. Fault of authority. A legal person is obliged to remedy any damage caused through a fault on the part of its authority.

Art. 417. State Treasury liability.

§ 1. The State Treasury or a local government unit or another person exercising public authority by force of law is liable for any damage caused by an unlawful action or omission while exercising public authority.

§ 2. If performance of public authority tasks is contracted under an agreement to a local government unit or another legal person, joint and several liability for any damage caused is borne by the contractor and the local government unit contracting the tasks or the State Treasury.

Art. 417¹. Damage arising from a legislative act.

§ 1. If damage is caused by a legislative act, remedy thereof may be demanded once it has been declared incompliant with the Constitution, a ratified international treaty or the law in the course of appropriate proceedings.

§ 2. If damage is caused by a final and non-revisable court decision or other final decision, remedy thereof may be demanded once such decision has been declared incompliant with the law in the course of appropriate proceedings, unless separate regulations provide otherwise. This also applies to cases where a final and non-revisable court decision or other final decision has been issued based on a legislative act that is incompliant with the Constitution, a ratified international treaty or the law.

§ 3. If damage is caused through failure for a court decision or other decision to be issued and the obligation to issue the same is provided for by a legal regulation, remedy of damage may be demanded once the failure to issue the court decision or other decision is declared incompliant with the law in the course of appropriate proceedings unless separate regulations provide otherwise.

§ 4. If damage is caused by failure for a legislative act to be issued and the obligation to issue the same is provided for by a legal regulation, the failure to issue the act is declared incompliant with the law by the court hearing the case for remedy of damage.

Art. 417². Equitable principle. If personal injury is caused through the lawful exercise of public authority, the aggrieved party may demand full or partial remedy of and monetary recompense for the harm caused if the circumstances, and especially the aggrieved party's inability to work or his difficult financial situation, indicate that the remedy is required under the equitable principle.

Art. 418. (lost effect).

Art. 419-420² (repealed)

Art. 421. No application. The provisions of Articles 417, 417¹ and 4172 do not apply if the liability for damage caused through the exercise of public authority is regulated by specific provisions.

Art. 422. Incitement, aiding and abetting, taking advantage. Liability for damage is borne not only by the direct perpetrator but also by any person who incites or aids another to cause damage and a person who knowingly takes advantage of damage caused to another person.

Art. 423. Self-defense. Anyone who acts in self-defense, repelling a direct and unlawful attack on his own or another person's interest, is not liable for any damage caused to the attacker.

Art. 424. Extreme necessity. Anyone who destroys or damages another person's thing or kills or wounds an animal belonging to another person in order to avert danger threatening directly from the thing or animal to himself or to other persons is not liable for resulting damage if he did not cause the danger himself and the danger could not have been otherwise prevented and if the interest saved is obviously more important than the interest violated.

Art. 425. Insanity.

§ 1. A person who, for any reason, is in a condition which precludes conscious or free decision-making and expression of will is not liable for damage caused in such a condition.

§ 2. However, anyone whose mental functions are distorted due to the use of intoxicating beverages or similar substances is obliged to remedy the damage unless the distortion was not due to a fault on that person's part.

Art. 426. Age. A minor under thirteen years of age is not liable for damage caused.

Art. 427. Fault in supervision. Anyone who, under the law or a contract, is obliged to supervise a person who cannot be held accountable due to his age, or his mental or physical condition is obliged to remedy any damage caused by this person unless he fulfilled the supervision obligation or unless the damage would also have arisen even with supervision being exercised with due care. This provision also applies to persons who, without a legal or contractual obligation, take permanent care of a person who cannot be held accountable due to his age, or his mental or physical condition.

Art. 428. No obligors. If a person causing damage is not liable for the damage due to his age, or his mental or physical condition and there are no persons obliged to supervise him or when remedy of damage cannot be obtained from them, the aggrieved party may demand full or partial remedy of damage directly from the perpetrator if it follows from the circumstances, and especially from a comparison of the financial condition of the aggrieved party and that of the perpetrator, that the principles of community life so require.

Art. 429. Fault in selection. Anyone who entrusts an act to another person is liable for any damage caused by the perpetrator when performing the act unless he was not at fault when choosing that person or he entrusted the act to a person, enterprise or establishment which performs such acts within the scope of its professional activity.

Art. 430. Supervisor. Anyone who, on his own account, entrusts an act to a person who, while performing the act, is under his management and is obliged to follow his instructions is liable for any damage caused due to a fault on that person's part when performing the act.

Art. 431. Animals.

§ 1. Anyone who keeps or uses an animal is obliged to remedy any damage the animal causes irrespective of whether it was under his supervision, or had strayed or run away, unless neither he nor a person for whom he is responsible is at fault.

§ 2. Even if a person who keeps or uses an animal is not responsible for it in accordance with the provisions of the preceding paragraph, the aggrieved party may demand full or partial remedy of damage from him if it follows from the circumstances, and especially from a comparison of the financial condition of the aggrieved party and that of the other person, that the principles of community life so require.

Art. 432. Self-assistance.

§ 1. A possessor of land may impound someone else's animal which causes damage on the land if impounding is necessary to secure claims for remedy of damage.

§ 2. The possessor of land obtains a statutory pledge on the impounded animal to secure the remedy of damage due to him and the costs of feeding and keeping the animal.

§ 3. (deleted)

Art. 433. Occupier of premises. An occupier of premises is liable for any damage caused by ejection, effusion or falling of any object from the premises unless the damage is due to force majeure or solely to a fault on the part of the aggrieved party or a third party for whom the occupier of the premises is not responsible and whose actions he could not have prevented.

Art. 434. Possessor of a structure. An owner-like possessor of a structure is liable for any damage caused by the collapse of the structure or the detachment of any part thereof unless the collapse or detachment is not the result of either a failure to maintain the structure in a proper condition or a construction defect.

Art. 435. Person running an enterprise.

§ 1. A person who runs on his own account an enterprise or an establishment set in motion by natural forces (steam, gas, electricity, liquid fuels, etc.) is liable for any personal or property damage caused by the operation of the enterprise or the establishment unless the damage is due to force majeure or solely to a fault on the part of the aggrieved party or a third party for whom he is not responsible.

§ 2. The above provision applies accordingly to enterprises or establishments manufacturing or handling explosives.

Art. 436. Vehicle possessor.

§ 1. The liability provided for in the preceding article is also borne by an owner-like possessor of a vehicle propelled by natural forces. However, if the owner-like possessor has given his vehicle over for dependent possession, the liability is borne by the dependent possessor.

§ 2. In the event of a collision of vehicles propelled by natural forces the said persons may claim from each other remedy of damage suffered only on general terms. Those persons are also liable only on general terms for any damage caused to persons they transport out of courtesy.

Art. 437. No exclusion of liability. The liability referred to in the two preceding articles cannot be excluded or limited in advance.

Art. 438. Damage to another person's interest. Anyone who, in order to avert damage threatening another person or in order to avert a common danger, compulsorily or even voluntarily suffers financial damage may demand remedy of the losses suffered in the appropriate proportion from the persons who benefited therefrom.

Art. 439. Preventing damage. Anyone who, as a result of another person's behavior, especially due to a lack of proper supervision of the operations of an enterprise or establishment run by that person or of the condition of a building or other facility in his possession, is directly threatened by damage may demand that the person undertake the measures necessary to avert the imminent danger and, if needed, that he give appropriate security.

Art. 440. Curb on compensation. In relations between natural persons, the extent of the obligation to remedy any damage may be limited according to the circumstances if, due to the financial condition of the aggrieved party or the person liable for the damage, the principles of community life so require.

Art. 441. Joint and several liability.

§ 1. If several persons are liable for damage caused by tort, their liability is joint and several.

§ 2. If damage results from an action or omission of several persons, the one who remedies the damage may demand that the other persons reimburse a relevant part, depending on the circumstances, and especially on the fault of a given person and on the extent to which he contributed to the damage arising.

§ 3. Anyone who remedies damage for which he is liable despite lack of fault has a recourse claim against the perpetrator if the damage was caused due to a fault on the perpetrator's part.

Art. 442. (repealed).

Art. 442¹. Statute of limitations.

§ 1. A claim for remedying damage caused by tort is barred by the statute of limitations three years after the day on which the aggrieved party learns of the damage and of the person obliged to remedy it. However, this period cannot be longer than ten years from the day on which the event causing the damage occurs.

§ 2. If the damage results from a crime or an offense, the claim for remedying the damage is barred by the statute of limitations twenty years after the crime is committed regardless of when the aggrieved party learns of the damage and of the person obliged to remedy it.

§ 3. In the event of personal injury, the limitations period cannot end earlier than three years after the day on which the aggrieved party learns of the damage and of the person obliged to remedy it.

§ 4. The limitations period for claims of a minor for remedy of personal injury cannot end earlier than two years after the minor attains majority.

Art. 443. Joinder of claims. The circumstance that an action or omission which causes damage constitutes non-performance or improper performance of an earlier obligation does not preclude a claim for remedy of damage based on tort unless something else follows from the substance of the earlier obligation.

Art. 444. Personal injury.

§ 1. In the event of bodily injury or health disorder, remedy of damage includes all resulting costs. On the aggrieved party's demand, the person obliged to remedy the damage should pay in advance the sum necessary for medical costs and if the aggrieved party becomes disabled also the sum needed to train him for another occupation.

§ 2. If the aggrieved party becomes completely or partially incapable of working or if his needs have increased or his future perspectives have diminished, he may demand an appropriate annuity from the person obliged to remedy the damage.

§ 3. If, at the time the judgment is passed, the damage cannot be precisely assessed, a temporary annuity may be awarded to the aggrieved party.

Art. 445. Monetary recompense.

§ 1. In the instances referred to in the preceding article, the court may award an appropriate sum to the aggrieved party as monetary recompense for the harm suffered.

§ 2. The above provision also applies in the case of deprivation of freedom and in the case where a person is induced using deceit, violence or abuse of a dependence relationship to submit to an illicit sexual act.

§ 3. A claim for recompense passes to the heirs only if it has been acknowledged in writing or if the court action was brought when the aggrieved party was still alive.

Art. 446. Death of an aggrieved party.

§ 1. If, as a result of bodily injury or health disorder, the aggrieved party dies, the person obliged to remedy the damage should reimburse the medical costs and the funeral costs to the person who incurs them.

§ 2. A person towards whom the deceased had a statutory maintenance obligation may demand an annuity from the person obliged to remedy the damage assessed in accordance with the aggrieved party's needs and the earning and financial possibilities the deceased would have had throughout the likely duration of the maintenance obligation. This annuity may be claimed by other persons related to the deceased to whom the latter voluntarily and permanently provided means of subsistence if it follows from the circumstances that the principles of community life so require.

§ 3. The court may also award appropriate compensation to the closest members of the deceased's family if as a result of his death their living standard has deteriorated significantly.

§ 4. The court may also award an appropriate sum to the closest members of the deceased's family as monetary recompense for the harm suffered.

Art. 446¹. Prenatal damage. At birth, a child may demand that damage suffered before birth be remedied.

Art. 447. Annuity capitalization. The court may, for good cause and at the aggrieved party's demand, award one-off compensation to the aggrieved party, instead of an annuity or part thereof. This applies especially to the case where the aggrieved party has become disabled, and the one-off compensation will help him take up a new occupation.

Art. 448. Infringement of personal interests. In the event of infringement of one's personal interests the court may award to the person whose interests have been infringed an appropriate amount as monetary recompense for the harm suffered or may, at his demand, award an appropriate amount of money to be paid for a social cause chosen by him, irrespective of other means necessary to remove the effects of the infringement. Article 445 § 3 applies.

Art. 449. No transfer of claims. The claims provided for in Articles 444—448 cannot be disposed of unless they are already due and payable and have been recognized in writing or awarded in a final and non-revisable court decision.

Tytuł VI¹. Liability for Damage Caused by a Hazardous Product.

Art. 449¹. Manufacturer's risk.

§ 1. Anyone who, within the scope of his business activity, manufactures (manufacturer) a hazardous product is liable for damage caused to any person by the product.

§ 2. A product means a movable even if it is attached to another thing. A product also means animals and electricity.

§ 3. A product is hazardous if it does not guarantee the safety that could be expected based on normal use of the product. Circumstances at the time the product is put into circulation, and especially the manner in which the product is presented on the market and the information provided to the consumer regarding product properties, decide whether the product is hazardous. A product cannot be deemed unsafe only because a similar improved product is put into circulation at a later time.

Art. 449². Damage to property. A manufacturer is liable for damage to property only if the thing destroyed or damaged is considered a thing which is usually intended for personal use and the aggrieved party primarily used it for this purpose.

Art. 449³. Releasing circumstances.

§ 1. A manufacturer is not liable for damage caused by a hazardous product if it did not put the product into circulation or if the product was put into circulation outside the scope of its business activity.

§ 2. A manufacturer is not liable if the properties of a hazardous product are revealed after the product is put into circulation unless they are due to an element inherent in the product. Neither is the manufacturer liable if the hazardous properties of the product could not have been foreseen based on scientific and technological conditions at the time the product was put into circulation or if the properties resulted from the application of legal regulations.

Art. 449⁴. Presumptions. A hazardous product which causes damage is presumed to have been manufactured and put into circulation within the scope of the manufacturer's business activity.

Art. 449⁵. Entities liable.

§ 1. A manufacturer of materials, raw materials or a constituent part of a product bears the same liability as the manufacturer unless the sole cause of the damage was the defective construction of the product or the manufacturer's instructions.

§ 2. Anyone who, by placing his name, trademark or other distinguishing mark, purports to be the manufacturer bears the same liability as the manufacturer. The same liability is borne by anyone who introduces a product of foreign origin to domestic trade within the scope of its business activity (importer).

§ 3. The manufacturer and the persons mentioned in the preceding paragraphs bear joint and several liability.

§ 4. If the manufacturer or the person referred to in § 2 is unknown, liability is borne by the person who disposed of the hazardous product within the scope of its business activity unless he provides the aggrieved party with the name and address of the manufacturer or the person set forth in the first sentence of § 2, and in the case of an imported product, the name and address of the importer, within one month of being notified of the damage.

§ 5. If the transferor of the product cannot indicate the manufacturer or the persons set forth in §4, he is released from liability by indicating the person from whom he acquired the product.

Art. 449⁶. Third party tort. If a third party is also liable for damage caused by a hazardous product, this person is jointly and severally liable with the persons set forth in the preceding articles. The provisions of Article 441 § 2 and 3 apply accordingly.

Art. 449⁷. Extent of compensation.

§ 1. Compensation for damage to property does not include damage to the product itself or the benefits which the aggrieved party could have gained in connection with its use.

§ 2. Compensation under Article 449¹ is not due if the damage to property does not exceed the equivalent of EUR 500.

Art. 449⁸. Claims barred by statute of limitations. A claim for remedying damage caused by a hazardous product is barred by the statute of limitations three years after the day on which the aggrieved party learns or, having used due care, could have learned of the damage and of the person obliged to remedy the damage. In every case, however, the claim becomes barred by the statute of limitations ten years after the product is put into circulation.

Art. 449⁹. No exclusions. Liability for damage caused by a hazardous product cannot be excluded or limited.

Art. 449¹⁰. Joinder of claims. The provisions on liability for damage caused by a hazardous product do not exclude liability for damage on general terms, for damage arising from non-performance or improper performance of an obligation or liability under implied warranty for defects and quality warranty.

Art. 449¹¹ (repealed)

Tytuł VII. Performance of Obligations and Effects of Non-performance.

Dział I. Performance of Obligations.

Art. 450. Partial performance. A creditor cannot refuse to accept a partial performance even if his whole claim is already due and payable unless accepting the partial performance violates his justified interest.

Art. 451. Crediting of payment.

§ 1. A debtor who owes several debts of the same kind to one creditor may, when making the performance, indicate which debt he wishes to satisfy. However, the creditor may credit whatever is due under a given debt first of all against overdue incidental charges related to the debt and the overdue principal sum.

§ 2. If a debtor does not indicate which of the several debts he wishes to satisfy, and accepts a receipt on which the creditor has credited the performance against one of those debts, the debtor cannot then demand that the payment be credited against another debt.

§ 3. In the absence of a debtor's or creditor's declaration, a performance made is credited primarily against a due and payable debt and if several debts are due and payable, against the one which is the longest overdue.

Art. 452. Performance to a person not entitled. If a performance is made to a person who is not entitled to accept it, and acceptance of the performance is not confirmed by the creditor, the debtor is released to the extent to which the creditor benefited from the performance. This provision applies accordingly if the performance is made to a creditor who is incapable of accepting it.

Art. 453. Substitute performance. If a debtor, in order to be released from an obligation, makes, with the creditor's consent, a different performance, the obligation is extinguished. However, if the object of the performance is defective, the debtor is liable under implied warranty in accordance with the provisions on implied sales warranty.

Art. 454. Place of performance.

§ 1. If the place of the performance is not specified and does not follow from the nature of the obligation, the performance should be made in the place where, at the time the obligation arises, the debtor resides or has its registered office. However, a monetary performance should be made in the creditor's place of residence or registered office at the moment of performance; if the creditor changes his place of residence or registered office after the obligation has arisen, he will bear the extra remittance cost caused by the change.

§ 2. If an obligation is connected with the debtor's or the creditor's enterprise, the performance is made in the place of the enterprise's registered office.

Art. 455. Time. If the time for making the performance is not specified and does not follow from the nature of the obligation, the performance should be made immediately upon the debtor being called on to make the performance.

Art. 456. Partial performance. If the parties stipulate in a contract that a performance will be made in parts over a certain time but fail to specify the size of each partial performance or the time in which each of them is to be made, the creditor may, by making a declaration to the debtor in due time, specify both the size of each partial performance and the time in which each of them is to be made, taking into account, however, the debtor's possibilities and the manner of performance.

Art. 457. Stipulation of time to the debtor's benefit. The time for a performance specified by a legal act is deemed, in case of doubt, as stipulated to the benefit of the debtor.

Art. 458. Immediate maturity. If a debtor becomes insolvent or if, due to circumstances for which he is liable, the security for the claims is considerably reduced, the creditor may demand that the performance be made regardless of the stipulated period.

Art. 459. Physical count.

§ 1. A person obliged to hand over a set of things or assets of an estate or to provide information on the set of things or the assets of the estate should provide the creditor with a list of the things comprising the set or a list of the elements comprising the assets of the estate.

§ 2. If there is reasonable cause to believe that the list provided is not reliable or precise, the creditor may demand that the debtor represent before a court that he drew up the list to the best of his knowledge.

Art. 460. Management account.

§ 1. A person obliged to submit a management account should provide the creditor with a written declaration of revenues and expenses together with the required evidence.

§ 2. If there is reasonable cause to believe that the revenue declaration provided is not reliable or precise, the creditor may demand that the debtor represent before a court that he drew up the declaration to the best of his knowledge.

Art. 461. Retention right.

§ 1. A person obliged to hand over a thing belonging to another person may retain it until his claims for reimbursement of outlays on the thing and claims for remedy of damage caused by the thing are satisfied or secured (retention right).

§ 2. The above provision does not apply if the obligation to hand over the thing results from tort or when the thing to be returned has been rented, leased or lent for use.

§ 3. (deleted)

Art. 462. Receipt.

§ 1. A debtor making a performance may demand a receipt from the creditor.

§ 2. A debtor may demand the receipt in a special form if it is in his interest.

§ 3. The costs of the receipt are borne by the debtor unless otherwise agreed.

Art. 463. Refusal. If a creditor refuses to give a receipt, the debtor may withhold the performance or place the object of the performance in court deposit.

Art. 464. Performance to a person holding a receipt. Performance made to a person holding a receipt issued by a creditor releases the debtor unless it has been stipulated that the performance is to be made to the creditor in person or unless the debtor acted in bad faith.

Art. 465. Document return.

§ 1. If there is a document confirming an obligation, the debtor may, when making the performance, demand that the document be returned. If, however, the creditor has an interest in retaining the document, especially when the performance was made only partially, the debtor may demand that the appropriate mention be made on the document.

§ 2. If the document is lost, the debtor may, regardless of the receipt, demand a written declaration from the creditor that the document has been lost.

§ 3. If the creditor refuses to return the document or to make an appropriate mention thereon or to give a written declaration that the document has been lost, the debtor may withhold making the performance or place the object of the performance in court deposit.

Art. 466. Presumption from receipt. The presumption that incidental charges have been paid follows from a receipt for payment of the debt. The presumption follows from a receipt for a periodical performance that periodical performances due and payable earlier have also been made.

Art. 467. Placing in court deposit. Apart from instances provided for in other regulations, a debtor may place the object of the performance in court deposit if:

1)  due to circumstances for which he is not liable he does not know who the creditor is or the creditor's place of residence or registered office;

2)  the creditor does not have full capacity for legal acts or a representative authorized to accept the performance;

3)  there is a dispute over who the creditor is;

4)  due to other circumstances concerning the identity of the creditor, the performance cannot be made.

Art. 468. Notification.

§ 1. The debtor should immediately notify the creditor that the object of the performance has been placed in court deposit unless the notification encounters obstacles difficult to overcome. The notification should be in writing.

§ 2. If the above obligation is not performed, the debtor is liable for any resulting damage.

Art. 469. Collection.

§ 1. Until the creditor demands that the object of the performance be released from the court deposit, the debtor may collect the deposited object.

§ 2. If the debtor collects the object of the performance from the court deposit, the deposit placing is deemed cancelled.

Art. 470. Effects. Valid placing in court deposit has the same effects as a performance made and obliges the creditor to reimburse the deposit-placing costs to the debtor.

Dział II. Effects of Non-Performance of Obligations.

Art. 471. Debtor's liability for damages. A debtor is obliged to remedy any damage arising from non-performance or improper performance of an obligation unless the non-performance or improper performance is due to circumstances for which the debtor is not liable.

Art. 472. Lack of due care. Unless a special provision of the law or a legal act provides otherwise, a debtor is liable for failure to use due care.

Art. 473. Contract on liability.

§ 1. A debtor may, in a contract, assume liability for non-performance or improper performance of an obligation due to specified circumstances for which, under the law, he is not liable.

§ 2. A stipulation that a debtor will not be liable for damage which he may cause to a creditor intentionally is invalid.

Art. 474. Liability for other persons. A debtor is liable, as for his own actions or omissions, for the actions and omissions of persons with the assistance of whom he performs the obligation, and of the persons to whom he entrusts the performance of the obligation. The above provision also applies where the obligation is performed by the debtor's statutory representative.

Art. 475. Consequential performance impossibility.

§ 1. If a performance becomes impossible due to circumstances for which the debtor is not liable, the obligation expires.

§ 2. If the thing which is the object of the performance is disposed of, lost or damaged, the debtor is obliged to hand over all that he received in exchange for the thing or as remedy of damage.

Art. 476. Debtor's delay; default. A debtor is in default if he does not make the performance on time and, if the time limit is not specified, if he does not make the performance immediately at the creditor's demand. This does not apply where the delay in making the performance is due to circumstances for which the debtor is not liable.

Art. 477. Effects of default.

§ 1. If the debtor is in default, the creditor may demand, independently of the performance, that any damage caused by the default be remedied.

§ 2. If, however, due to the debtor's default, the performance has become meaningless to the creditor either completely or to a major extent, the creditor may refuse to accept the performance and demand remedy of any damage caused by the non-performance.

Art. 478. Mixed case. If the object of the performance is goods in specie, a defaulting debtor is liable for the loss of or damage to the object of the performance unless the loss or damage would also have occurred had the performance been made on time.

Art. 479. Purchase at debtor's cost. If the object of the performance is a specified quantity of fungibles, a creditor may, in the event of the debtor's default, acquire, at the debtor's cost, the same quantity of fungibles or demand that the debtor pay their value while retaining in both cases a claim for remedy of any damage caused by the default.

Art. 480. Substitute performance of acts.

§ 1. If a debtor is in default in performing an obligation to act, the creditor may demand authorization from the court to perform the act at the debtor's cost, while retaining a claim for remedy of damage.

§ 2. If the performance consists in refraining from acting, the creditor may demand authorization from the court to remove, at the debtor's cost all that the debtor has done contrary to the obligation, while retaining a claim for remedy of damage.

§ 3. In emergencies, the creditor may perform an act without the court's authorization, at the debtor's cost, or remove all that the debtor has done contrary to the obligation, at the debtor's cost, while retaining a claim for remedy of damage.

Art. 481. Delayed monetary performances.

§ 1. If a debtor is late with a monetary performance, the creditor may demand interest for the period of delay even if he has not suffered any damage and even if the delay was due to circumstances for which the debtor is not liable.

§ 2. If the interest rate for delay is not fixed in advance, statutory interest is due. However, if the claim bears interest at a rate higher than the statutory rate, the creditor may demand interest for the delay at the higher rate.

§ 3. If the debtor is in default, the creditor may also demand that the damage be remedied on general terms.

Art. 482. Interest on overdue interest.

§ 1. Interest for delay may be demanded on overdue interest only from the moment a court action is brought for the interest unless, after the arrears arose, the parties agreed to add the overdue interest to the principal debt.

§ 2. The preceding paragraph does not apply to long-term loans extended by lending institutions.

Art. 483. liquidated damages.

§ 1. A contract may stipulate that damage arising from non-performance or improper performance of a non-monetary obligation will be remedied by a specific sum (liquidated damages) being paid.

§ 2. A debtor cannot, without the creditor's consent, be released from the obligation by paying liquidated damages.

Art. 484. Amount.

§ 1. In the event of non-performance or improper performance of an obligation, liquidated damages are due to the creditor in the stipulated amount regardless of the value of the damage suffered. A demand for compensation in excess of the stipulated liquidated damages is not admissible unless the parties have decided otherwise.

§ 2. If the greater part of the obligation has been performed, the debtor may demand that the liquidated damages be reduced; the same applies to the case where the liquidated damages are grossly overstated.

Art. 485. Statutory penalty. If a special provision states that, in the event of non-performance or improper performance of a non-monetary obligation, the debtor is, even without a contractual stipulation, obliged to pay the creditor a specific amount, the provisions on liquidated damages apply accordingly.

Art. 486. Creditor's default.

§ 1. If the creditor is in default, the debtor may demand that any resulting damage be remedied; he may also place the object of the performance in court deposit.

§ 2. A creditor is in default if, without good cause, he either avoids accepting a performance offered or refuses to perform an act without which the performance cannot be made, or represents to the debtor that he will not accept the performance.

Dział III. Performance and Effects of Non-Performance of Obligations under Reciprocal Contracts.

Art. 487. Concept.

§ 1. The performance and effects of non-performance of obligations under reciprocal contracts are governed by the provisions of the preceding sections of this title unless the provisions of this section provide otherwise.

§ 2. A contract is reciprocal when both parties agree to create an obligation in such a way that the performance of one party corresponds to the performance of the other party.

Art. 488. Simultaneous performance.

§ 1. Performances which are the object of obligations under reciprocal contracts (reciprocal performances) should be made simultaneously unless it follows from the contract, the law, a decision of a court or other competent authority that one of the parties is obliged to make an earlier performance.

§ 2. If reciprocal performances are to be made simultaneously, each party may withhold the performance until the other party offers the reciprocal performance.

Art. 489. (deleted).

Art. 490. Withholding performance.

§ 1. If one of the parties is obliged to make a reciprocal performance earlier, and the performance by the other party is doubtful due to its financial condition, the party obliged to make the earlier performance may withhold the same until the other party offers the reciprocal performance or provides security.

§ 2. A party which, when executing the contract, was aware of the bad financial condition of the other party does not have the above rights.

§ 3. (deleted)

Art. 491. Default.

§ 1. If one of the parties defaults in performance of an obligation under a reciprocal contract, the other party may set an additional period for its performance with the sanction that if the specified period passes to no effect, it will be entitled to rescind the contract. It may also, either without setting an additional period or after the set period passes to no effect, demand that the obligation be performed and that any damage resulting from the default be remedied.

§ 2. If the performances of the two parties are divisible, and one of the parties defaults only in part of the performance, the right to rescind the contract vested in the other party is limited, at its discretion, either to that part, or to the whole remaining part of the performance not made. That party may also rescind the entire contract if partial performance were meaningless to it due to the nature of the obligation or due to the purpose of the contract intended by that party and known to the defaulting party.

Art. 492. Contractual rescission right. If the right to rescind a reciprocal contract is stipulated for non-performance of an obligation within a strictly specified period, the entitled party may, if the other party defaults, rescind the contract without setting an additional period. The same applies where performance of an obligation by one of the parties after the period set would be meaningless to the other party due to the nature of the obligation or due to the purpose of the contract intended by it and known to the defaulting party.

Art. 493. Impossibility of one of the performances.

§ 1. If one of the reciprocal performances becomes impossible due to circumstances for which the obliged party is responsible, the other party may, at its discretion, either demand that any damage caused by the nonperformance of the obligation be remedied or rescind the contract.

§ 2. If a performance of one party is only partially impossible, the other party may rescind the contract if partial performance were meaningless to it due to the nature of the obligation or due to the purpose of the contract intended by that party and known to the party whose performance has become partially impossible.

Art. 494. Obligations of the rescinding party. The party rescinding a reciprocal contract is obliged to return to the other party all that it received from the latter under the contract; it may demand that not only all that it provided be returned but also that any dam-

Art. 495. Non-culpable impossibility.

§ 1. If one of the reciprocal performances becomes impossible due to circumstances for which neither party is liable, the party which was to make the performance cannot demand the reciprocal performance, and, if it had already received it, it is obliged to return it according to the provisions on unjust enrichment.

§ 2. If the performance of one of the parties becomes only partially impossible, that party loses the right to the appropriate part of the reciprocal performance. However, the other party may rescind the contract if partial performance were meaningless to it due to the nature of the obligation or due to the purpose of the contract intended by that party and known to the party whose performance has become partially impossible.

Art. 496. Retention right. If, as a result of the contract being rescinded, the parties are to return reciprocal performances, each of them has a retention right until the other party offers return of the performance received or secures the claim for return.

Art. 497. Expansion. The provision of the preceding article applies accordingly to dissolution or invalidity of a reciprocal contract.

Tytuł VIII. Set-off, Novation, Release from Debt.

Art. 498. Set-off premises.

§ 1. If two persons are each other's debtor and creditor, each of them may set off his claim against the other party's claim if the object of the two claims is money or fungibles of the same quality and both claims are due and payable and may be pursued in court or before another state authority.

§ 2. As a result of the set-off, both claims are cancelled up to the amount of the lesser claim.

Art. 499. Manner; effects. A set-off is made by one party making a declaration to the other party. The declaration has retroactive effect from the moment the set-off became possible.

Art. 500. Different places of performance. If the subject of a set-off is claims with different places of performance, the party taking advantage of the set-off possibility is obliged to pay the other party the sum of money needed to cover any related losses.

Art. 501. Deferral. Deferral of performance of an obligation by the court or free of charge by the creditor does not preclude set-off.

Art. 502. Statute of limitations. A claim barred by the statute of limitations may be set off if, at the time the set-off become possible, the claim was not yet barred by the statute of limitations.

Art. 503. Crediting payment. The provisions on crediting payments apply accordingly to set-off.

Art. 504. Set-off of attached claims. The attachment of a claim by a third party precludes extinction of the claim by set-off only if the debtor becomes a creditor of its creditor after the attachment or the debtor's claim becomes due and payable thereafter, and after the attached claim becomes due and payable.

Art. 505. No set-off. The following cannot be cancelled by set-off:

1)  claims that cannot be attached;

2)  claims for the provision of means of subsistence;

3)  claims resulting from tort;

4)  claims precluded from set-off under specific regulations.

Art. 506. Novation.

§ 1. If, for the purpose of cancelling an obligation, a debtor commits, with the creditor's consent, to make another performance or even the same performance but on different legal grounds, the existing obligation expires (novation).

§ 2. In case of doubt, it is deemed that a change in the substance of an existing obligation does not constitute novation. This applies especially where the creditor receives a promissory note or a cheque from the debtor.

Art. 507. Security in the case of novation. If a claim is secured by suretyship or a limited real right given by a third party, the suretyship or the limited real right expires upon novation unless the surety or the third party consents to the security being continued.

Art. 508. Release from debt. An obligation is extinguished when the creditor releases the debtor from the debt and the debtor accepts the release.

Tytuł IX. Change of Creditor or Debtor.

Dział I. Change of Creditor.

Art. 509. Assignment.

§ 1. A creditor can, without the debtor's consent, transfer a claim to a third party (assignment) unless the same is contrary to the law, a contractual stipulation or the nature of the obligation.

§ 2. The assignment of a claim transfers to the assignee all the rights related to the claim, especially a claim for outstanding interest.

Art. 510. Obliging and disposing effect; causability.

§ 1. A contract of sale, exchange, donation or other contract creating an obligation to transfer a claim transfers the claim to the assignee unless a specific regulation provides otherwise or the parties decide otherwise.

§ 2. If an assignment contract is executed in performance of an obligation arising from an earlier contract imposing an obligation to assign the claim from a particular legacy, from unjustified enrichment or from another event, the validity of the assignment contract depends on the existence of that obligation.

Art. 511. Form. If a claim is stated in writing, its assignment should also be stated in writing.

Art. 512. Payment to assignor. Until the assignor informs the debtor of the assignment, performance made to the previous creditor is effective towards the assignee unless, at the time the performance was made, the debtor knew of the assignment. This provision applies accordingly to other legal acts between a debtor and a previous creditor.

Art. 513. Debtor's defenses.

§ 1. A debtor is entitled to all defenses against the assignee of the claims which it had against the assignor at the time it learned of the assignment.

§ 2. A debtor can set off any claim it may have against the assignor against the assigned claim even though it became due and payable only after the debtor received notice of the assignment. This does not, however, apply where the claim against the assignor became due and payable after the claim which is the subject of the assignment.

Art. 514. Stipulation of debtor's consent. If a claim is stated in writing, a contractual stipulation that assignment cannot be made without the debtor's consent is effective towards the assignee only when the document contains a mention of the stipulation unless the assignee knew of the stipulation at the time of assignment.

Art. 515. Assignor's defenses. If a debtor who receives written notice of assignment from the assignor makes a performance to the assignee of the claim, the assignor may raise against the debtor the defense of invalidity of the assignment or defenses resulting from its legal basis only if, at the time the performance was made, the defenses were known to the debtor. This provision applies accordingly to other legal acts between a debtor and a claim assignee.

Art. 516. Assignor's liability. The assignor of a claim is liable towards the assignee for being entitled to the claim. The assignor is liable for the debtor's solvency at the time of assignment only to the extent that he accepts such liability.

Art. 517. No assignment.

§ 1. The provisions on assignment do not apply to claims related to bearer instruments or to instruments transferable by endorsement.

§ 2. A claim under bearer instrument is assigned by the ownership of the instrument being transferred. For the ownership of the instrument to be transferred, the instrument needs to be handed over.

Art. 518. Subrogation.

§ 1. A third party who pays off a creditor acquires the paid-off claim up to the amount of the payment made if:

1)  he pays another persons debt for which he is liable personally or with certain property items;

2)  he has a right over which the paid-off claim takes priority of satisfaction;

3)  he acts with the debtor's consent in order to assume the creditor's rights; the debtor's consent should be given in writing; otherwise it will be invalid;

4)  specific regulations so provide.

§ 2. In the above instances, a creditor cannot refuse to accept a performance which is already due and payable.

§ 3. If a creditor is paid off by a third party only partially, he has priority of satisfaction with regard to the remaining part over a claim transferred to the third party as a result of partial payment.

Dział II. Change of Debtor.

Art. 519. Debt take-over.

§ 1. A third party may take the place of a debtor, who is then released from the debt (debt take-over).

§ 2. A debt may be taken over:

1)  by way of a contract between the creditor and a third party with the debtor's consent; the debtor's declaration maybe made to either party;

2)  by way of a contract between the debtor and a third party with the creditor's consent; the creditor's declaration may be made to either party; it is ineffective if the creditor did not know that the person assuming the debt was insolvent.

Art. 520. Time limit for giving consent. Each party who executes a debt take-over contract may give the person whose consent is required for the take-over to be effective an appropriate time limit to give his consent; the passing of the time limit to no effect is equivalent to refusal of consent.

Art. 521. Refusal of consent.

§ 1. If the effectiveness of a debt take-over contract depends on the debtor's consent and the debtor refuses his consent, the contract is deemed not executed.

§ 2. If the effectiveness of a debt take-over contract depends on the creditor's consent and the creditor refuses his consent, the party which, according to the contract, was to take over the debt is liable towards the debtor for the creditor not demanding the performance from the debtor.

Art. 522. Form. A debt take-over contract should be executed in writing; otherwise it is invalid. The same applies to the creditor's consent to a debt being taken over.

Art. 523. Presumption of debt take-over. If, in a contract on the transfer of real estate ownership, the transferee commits to release the transferor from debts connected with such ownership, it is deemed, in case of doubt, that the parties have executed a contract on the take-over of those debts by the transferee.

Art. 524. Defenses of the person taking over a debt.

§ 1. A person taking over a debt may raise all the defenses against the creditor that the former debtor had, save for the defense of set-off against the claims of the former debtor.

§ 2. A person taking over a debt cannot raise against the creditor defenses arising from a legal relationship existing between him and the former debtor which constitutes the legal basis for the debt take-over; this does not, however, apply to defenses which were known to the creditor.

Art. 525. Security. If a claim is secured by suretyship or a limited real right established by a third party, the suretyship or limited real right is extinguished at the time the debt is taken over unless the surety or third party consents to the security being continued.

Art. 526. (repealed).

Tytuł X. Protection of Creditor in the Case of Debtor Insolvency.

Art. 527. Premises.

§ 1. If, as a result of a legal act performed by a debtor to the detriment of creditors, a third party gains a financial benefit, each of the creditors may demand that the said act be declared ineffective with respect to him, if the debtor acted knowingly to the creditors' detriment, and the third party knew or, having used due care, could have learned of it.

§ 2. A debtor's legal act is performed to the creditors' detriment if, as a result of such act, the debtor becomes insolvent or becomes insolvent to a greater degree than he was before performing the act.

§ 3. If, as a result of a debtor's legal act performed to the creditors' detriment, a financial benefit is gained by a person who is in a close relationship with the debtor, it is presumed that such person knew that the debtor had acted knowingly to the creditors' detriment.

§ 4. If, as a result of a debtor's legal act performed to the creditors' detriment, a financial benefit is gained by an entrepreneur having permanent economic relations with the debtor, it is presumed that he knew that the debtor had acted knowingly to the creditors' detriment.

Art. 528. Free-of-charge act. If, as a result of a debtor's legal act performed to the creditors' detriment, a third party gains a financial benefit free of charge, the creditor may demand that the act be deemed ineffective even though the person did not know and, having used due care, could not have learned that the debtor had acted knowingly to the creditors' detriment.

Art. 529. Presumption of detriment. If, at the time of a donation, a debtor is insolvent, it is presumed that he is acting knowingly to the creditors' detriment. The same applies where a debtor becomes insolvent by making the donation.

Art. 530. Protection of future creditors. The provisions of the preceding articles apply accordingly where a debtor acts with the intention to harm future creditors. If, however, a third party gains a financial benefit against payment, the creditor may demand that the act be deemed ineffective only if the third party knew of the debtor's intention.

Art. 531. Challenge procedure.

§ 1. A debtor's legal act performed to the creditors' detriment is declared ineffective through a court action brought or a defense against the third party who gained a financial benefit from the act.

§ 2. If the third party disposes of the benefit gained, the creditor may directly sue the person to whom the disposition was made if that person knew of circumstances justifying the debtor's act being declared ineffective or if the disposition was free of charge.

Art. 532. Claiming satisfaction. A creditor in respect of whom a debtor's legal act has been declared ineffective may, with priority over third party creditors, claim satisfaction from property items which, as a result of the act being declared ineffective, left or did not enter the debtor's estate.

Art. 533. Release of third party. A third party who gains a financial benefit from a legal act performed to the creditors' detriment may be released from satisfying a claim raised by a creditor demanding that the act be declared ineffective if he satisfies the creditor or indicates to him debtor's property sufficient to satisfy the creditor.

Art. 534. Challenge period. A demand for a legal act performed to the creditors' detriment to be declared ineffective cannot be made after five years from the date of the act.

Tytuł XI. Sale.

Dział I. General Provisions.

Art. 535. Concept. By a sale contract, the seller commits to transfer to the buyer the ownership of a thing and to hand over the thing, and the buyer commits to collect the thing and to pay the price to the seller.

Art. 535¹. Reference. The provisions of this section apply to consumer sales insofar as the sale is not regulated by separate provisions.

Art. 536. Setting a price.

§ 1. A price may be set by indicating the basis on which it is calculated.

§ 2. If it follows from the circumstances that the parties have in mind the price customary in relations of a given type, it is deemed, in case of doubt, that they mean the price at the time and place in which the thing is to be handed over to the buyer.

Art. 537. Fixed price.

§ 1. If, at the time and in the place of execution of the sale contract, a regulation is in force providing that only a strictly defined price (fixed price) may be paid for things of a given kind or type, that price is binding on the parties regardless of the price that they set in the contract.

§ 2. A seller who receives a price higher than a fixed price is obliged to return the difference to the buyer.

§ 3. A buyer who, according to a contract, was to have paid a price lower than a fixed price and has used up the thing or sold it for a price calculated on the basis of the agreed price is obliged to pay the fixed price only if, before using up or selling the thing, he knew the fixed price or, having used due care, could have known it. A buyer who has not used up or sold the thing may rescind the contract.

Art. 538. Maximum price. If, at the time and in the place of execution of a sale contract, a regulation is in force providing that a price higher than a specified price (maximum price) cannot be paid for things of a given type or kind, the buyer is not obliged to pay a higher price, and the seller who receives a higher price is obliged to return the difference to the buyer.

Art. 539. Minimum price. If, at the time and in the place of execution of a sale contract, a regulation is in force providing that a price lower than a specified price (minimum price) cannot be paid for things of a given type or kind, the seller who receives a lower price may claim payment of the difference.

Art. 540. Calculated price.

§ 1. If a competent state authority has established the manner in which the seller is to calculate the price for things of a given type or kind (calculated price), either the provisions on fixed price or the provisions on maximum price apply accordingly depending on the nature of that price.

§ 2. In the event of a dispute over how the calculated price should be calculated, the price will be set by the court.

Art. 541. Statute of limitations. A seller's claim for payment of the price difference and a buyer's claim for the return of the price difference resulting from the provisions on fixed price, maximum price, minimum price or calculated price become barred by the statute of limitations one year after the payment date.

Art. 542. (deleted).

Art. 543. Display of things. A public display of a thing in the place of sale with an indication of its price is deemed a sale offer.

Art. 544. Hand-over moment.

§ 1. If a thing sold is to be sent by the seller to a place which is not the place of performance, it is deemed, in case of doubt, that the hand-over takes place at the time the seller, in order to deliver the thing to its destination, entrusts it to a carrier engaged in transporting things of that type.

§ 2. However, the buyer is obliged to pay the price only after the thing arrives at the destination and after he has been given the opportunity to examine the thing.

Art. 545. Manner of hand-over and collection.

§ 1. The manner in which a thing sold is handed over and collected should guarantee its inviolability and safety; in particular, the manner in which it is packed and transported should be adequate given the nature of the thing.

§ 2. If a thing sold is sent to its destination using a carrier, the buyer is obliged to examine the consignment at the time and in the manner customary for consignments of that type; if he discovers that the thing has suffered depletion or damage in transport, he is obliged to take all the actions necessary to establish the carrier's liability.

Art. 546. Explanations; documentation.

§ 1. The seller is obliged to give the buyer any explanations required about the legal and actual relations concerning the thing sold and to hand over any documents in his possession concerning the thing. If the substance of a document also concerns other things, the seller is obliged to hand over a certified extract from the document.

§ 2. If required to properly use the thing in accordance with its purpose, the seller should attach a user's manual to the thing.

Art. 547. Costs.

§ 1. If neither the contract nor regulations setting the price state who is to bear the costs of handing over and collecting a thing, the seller will bear the costs of hand-over, especially the costs of measuring or weighing, packaging, insuring during transport, and shipping the thing, and the buyer will bear the costs of collecting the thing.

§ 2. If a thing is to be sent to a place which is not the place of performance, insurance and shipping costs will be borne by the buyer.

§ 3. Costs not listed in the preceding paragraphs will be borne by both parties equally.

Art. 548. Transfer of benefits and burdens.

§ 1. The benefits and burdens connected with a thing sold and the risk of accidental loss of or damage to a thing are transferred to the buyer at the time the thing is handed over.

§ 2. If the parties stipulate another moment for the transfer of benefits and burdens, it is deemed, in case of doubt, that the risk of accidental loss of or damage to a thing is transferred to the buyer at that time.

Art. 549. Default in specification. If the buyer has stipulated that he will specify the shape, dimensions or other properties of a thing or the date and place of hand-over, and defaults in specifying the same, the seller may either:

1)  exercise the rights vested in a creditor in the event of a debtor's default in making a reciprocal performance; or

2)  specify the same himself and notify the buyer thereof, setting him an appropriate period to specify the same differently; if the time limit passes to no effect, the specification made by the seller will become binding on the buyer.

Art. 550. Exclusive sale. If the sale contract stipulates exclusivity for the buyer either in such a way that the seller will not supply things of a given type to other persons or in such a way that the buyer will be the sole reseller of the things purchased in a designated area, the seller cannot, to the extent the exclusivity was stipulated, either directly or indirectly execute sale contracts which could violate the buyer's exclusivity.

Art. 551. Default in collection.

§ 1. If the buyer defaults in collecting a thing sold, the seller may place the thing in safekeeping at the cost and risk of the buyer.

§ 2. The seller may also sell a thing on the buyer's account. He should, however, first set the buyer an additional period to collect the thing unless a period cannot be set or the thing is exposed to the risk of spoiling or, for other reasons, damage could ensue. The seller is obliged to notify the buyer of the sale immediately.

Art. 552. Default in price payment. If the buyer defaults in paying the price for the part of things sold that has been supplied or if, due to his financial condition, it is doubtful that the price for the part of the things that is to be supplied later will be paid on time, the seller may refrain from supplying further parts of the things sold and set the buyer an appropriate period to secure payment, and after this period passes to no effect, he may rescind the contract.

Art. 553 (deleted)

Art. 554. Statute of limitations. Claims based on sale made within the scope of operations of the seller's enterprise, similar claims of craftsmen, and claims of persons running agricultural farms based on sale of agricultural or forest produce become barred by the statute of limitations after two years.

Art. 555. Sale of energy, rights. The provisions on the sale of things apply accordingly to the sale of energy and rights.

Art. 555¹ (deleted)

Dział II. Implied Warranty for Defects.

Art. 556. Defects of things.

§ 1. A seller is liable towards the buyer if a thing sold has a defect reducing its value or usefulness given the aim specified in the contract or arising from circumstances or from the purpose of the thing if the thing does not have the properties of which the seller has assured the buyer or if the thing was handed over to the buyer in an incomplete condition (implied warranty for physical defects).

§ 2. The seller is liable towards the buyer if the thing sold is owned by a third party or if it is encumbered with a third party right; in the event of the sale of rights, the seller is also liable for the existence of the rights (implied warranty for legal defects).

Art. 557. Disclaimer.

§ 1. The seller is released from liability under implied warranty for defects if the buyer knew of the defect at the time the contract was executed.

§ 2. If the object of the sale is fungibles or things which are to be created in the future, the seller is released from liability under implied warranty for defects if the buyer knew of the defect at the time the thing was handed over.

Art. 558. Modification of liability.

§ 1. The parties may broaden, limit or exclude liability under implied warranty for defects. However, in consumer contracts, limitation or exclusion of liability under implied warranty for defects is admissible only in the instances set forth in specific regulations.

§ 2. Exclusion or limitation of liability under implied warranty for defects is ineffective if the seller has deceitfully concealed a defect from the buyer.

Art. 559. Moment at which a defect arises. The seller is not liable under implied warranty for physical defects which arise after the risk is transferred to the buyer unless the defects result from an element inherent in the thing sold.

Art. 560. Rescission; price reduction.

§ 1. If a thing sold has defects, the buyer may rescind the contract or demand a price reduction. The buyer cannot, however, rescind the contract if the seller immediately exchanges the defective thing for a thing free of defects or immediately removes the defects. This limitation does not apply if the thing has already been exchanged by the seller or repaired unless the defects are insignificant.

§ 2. If the buyer rescinds a contract due to a defect in the thing sold, the parties should return to each other any performances received, in accordance with the provisions on rescission of a reciprocal contract.

§ 3. If the buyer demands a price reduction due to a defect in the thing sold, the reduction should be in the proportion in which the value of a defect-free thing is to the thing's value calculated with account taken of the existing defects.

§ 4. If the seller makes an exchange, it also should cover the costs of the exchange borne by the buyer.

Art. 561. Exchange; defect removal.

§ 1. If the object of the sale is fungibles, the buyer may demand that the same quantity of defect-free things be supplied to replace the defective things and that any damage arising from the delay be remedied.

§ 2. If the object of the sale is goods in specie, and the seller is the manufacturer of the thing, the buyer may demand that the defect be removed and to this end set the seller an appropriate period with the sanction that, when the period passes to no effect, he will rescind the contract. The seller may refuse to remove the defect if it entails excessive costs.

§ 3. The above provisions do not preclude the right to rescind the contract or to demand a price reduction.

Art. 562. Things delivered in parts. If a sale contract stipulates that things sold are to be supplied in parts and the seller does not, despite the buyer's demand, supply the same quantity of defect-free things to replace the defective things, the buyer may also rescind the contract with regard to the part of the things that is to be supplied later.

Art. 563. Complaint periods.

§ 1. The buyer loses the rights under implied warranty for physical defects if he does not notify the seller of the defect within one month of its discovery and, when inspection of a thing is customary in the given relations, if he does not inform the seller of the defect within one month of the time when, having used due care, he could have discovered it. The Minister of Domestic Trade* may, by way of a regulation, set shorter periods for notifying defects in foodstuffs.

§ 2. However, in the case of sale between persons carrying out business activity, rights under implied warranty for defects are lost if the buyer does not inspect the thing at the time and in the manner customary for things of that type and does not notify the seller immediately of the defect discovered and, when the defect comes to light only later, if he does not notify the seller immediately on discovery.

§ 3. To observe periods for notification of defects in a thing sold, it is sufficient to send a registered letter before the period ends.

Art. 564. Defects concealed deceitfully. In the instances provided for in the preceding article, rights under implied warranty for physical defects are not lost despite the buyer failing to observe the time limits for inspecting the thing and notifying the seller of the defects if the seller has deceitfully concealed the defect or has assured the buyer that there are no defects.

* Currently the Minister of the Economy (note from the Publisher).

Art. 565. Limited rescission right. If, among things sold, only some are defective and can be separated from the defect-free things without damage to either party, the buyer's right to rescind the contract is limited to the defective things.

Art. 566. Damage.

§ 1. If, due to a physical defect in a thing sold, the buyer rescinds the contract or demands a price reduction, he may demand that any damage suffered as a result of the defect be remedied unless the damage is due to circumstances for which the seller is not liable. In the latter case, the buyer may demand only remedy of the damage which it suffered by executing the contract without knowing that the defect existed; in particular he may demand reimbursement of the contract execution costs, the costs of collecting, transporting, storing and insuring the thing and reimbursement of outlays made to the extent to which he did not derive any benefits from those outlays.

§ 2. The above provisions apply accordingly if the buyer demands that defect-free things be supplied to replace the defective things or that the defects be removed by the seller.

Art. 567. Obligations of the beneficiary of implied warranty for defects.

§ 1. If, due to a physical defect in a thing sent from another town, the buyer rescinds the contract or demands that a defect-free thing be supplied to replace the defective thing, he cannot send the thing back without first contacting the seller and he is obliged to arrange for it to be stored at the seller's cost until the seller, during the normal course of action, can dispose of the thing as he deems appropriate.

§ 2. If there is a risk of the thing deteriorating, the buyer is entitled, and when the seller's interest so requires, obliged to sell the thing using due care. This right is also vested in the buyer if the seller defaults in giving instructions or if the storage of the thing entails considerable costs or is extremely difficult; in those instances the buyer may also send the thing back to the seller at the latter's cost and risk.

§ 3. The buyer should, as far as possible, notify the seller of the intent to sell the thing; in any event, he should send a notification immediately after the sale.

Art. 568. Periods under implied warranty for physical defects.

§ 1. Rights under implied warranty for physical defects expire after one year, and for defects in a building, after three years from the day on which the thing is handed over to the buyer.

§ 2. The lapse of the above periods does not preclude the exercise of rights under implied warranty for defects if the seller has concealed the defect deceitfully

§ 3. A defense under implied warranty for defects may also be raised after the above periods pass if the buyer notifies the seller of the defect before the periods pass.

Art. 569 (deleted)

Art. 570. Sale of animals. The provisions on implied warranty for physical defects with the amendments referred to in the following two articles apply to the sale of the animals listed in the Minister of Agriculture* regulation issued in agreement with the Minister of Justice and the Minister of Food Industry* and Purchase of Agricultural Produce.

Art. 571. Expansion.

§ 1. The seller of an animal is liable only for major defects and only if they come to light before the end of a specified period. Major defects and disclosure periods, as well as periods for notifying the seller of a major defect, are set forth in the Minister of Agriculture regulation issued in agreement with the competent ministers.

§ 2. The seller is liable for defects which are not deemed major only if a contract so stipulates.

§ 3. If, during the period specified in the regulation, a major defect comes to light, it is presumed that it existed at the time the animal was handed over.

Art. 572. Expansion.

§ 1. The Minister of Agriculture regulation issued in agreement with the competent ministers may set forth that rights under implied warranty for defects expire if the buyer does not, within the period set forth in the regulation, notify a competent state authority of the illness of the animal or does not have the sick animal examined at an appropriate medical and veterinary station.

§ 2. Rights under implied warranty for major defects expire three months from the end of the implied warranty period provided for in the Minister of Agriculture regulation issued in agreement with the competent ministers.

Art. 572¹. Legal defects. A buyer may claim his rights under implied warranty for legal defects even though a third party has not raised claims against him regarding the thing sold.

Art. 573. Third party claims. A buyer against whom a third party brings claims concerning a thing sold is obliged immediately to notify the seller thereof and to call on the seller to participate in the case. If he fails to do so, and the third party obtains a court decision favorable to it, the seller is released from liability under implied warranty for legal defects insofar as his participation in the proceedings was needed to demonstrate that the third party claim was fully or partially groundless.

Art. 574. Damage. If, due to a legal defect in a thing sold, the buyer rescinds the contract or demands a price reduction, he may demand remedy of any damage suffered as a result of the defect unless the damage follows from circumstances for which the seller is not liable. In the latter case, the buyer may demand only remedy of damage which he suffered by executing the contract without knowing that the defect existed; in particular he may demand reimbursement of the contract execution costs, the costs of collecting, transporting, storing and insuring the thing and the reimbursement of outlays made to the extent to which he did not derive any benefits from those outlays and has not been reimbursed by a third party. He may also demand reimbursement of litigation costs.

Art. 575. Price return. If, due to a legal defect in a thing sold, the buyer is forced to hand over the thing to a third party, a contractual exclusion of liability under implied warranty for defects does not release the seller from the obligation to return the price received unless the buyer knew that the seller's rights were disputable or that he acquired the thing at his own risk.

Art. 575¹. Disclaimer. If the buyer avoids the complete or partial loss of a thing acquired or the effects of the thing being encumbered in favor of a third party by paying a sum of money or making another performance, the seller can be released from liability under implied warranty for defects by reimbursing the buyer for the sum paid or the value of the performance made together with interest and costs.

Art. 576. Periods for implied warranty for legal defects.

§ 1. Rights under implied warranty for legal defects in a thing sold expire one year after the buyer learns of the defect. If the buyer learns of a legal defect only as a result of a court action brought by a third party, this period starts running on the day on which the court decision issued in the dispute with the third party becomes final and non-revisable.

§ 2. The lapse of the above period does not preclude exercise of rights under implied warranty for defects if the seller has concealed the defect deceitfully.

§ 3. A defense based on implied warranty for defects may also be raised after the above period passes if the buyer notifies the seller of the defect before the period passes.

Dział III. Quality Warranty.

Art. 577. Concept.

§ 1. If a buyer receives a warranty card from the seller for the quality of a thing sold, it is deemed, in case of doubt, that the issuer of the document (the warrantor) is obliged to remove a physical defect in the thing or to supply a defect-free thing if defects are disclosed during the period stated in the warranty.

§ 2. If the warranty does not stipulate another period, the period is one year from the day on which the thing is handed over to the buyer.

Art. 578. Scope of liability. Unless the warranty stipulates otherwise, liability under warranty covers only defects caused by elements inherent in the thing sold.

Art. 579. Warranty and implied warranty for defects. The buyer may exercise his rights under implied warranty for physical defects in a thing irrespective of his rights under a warranty.

Art. 580. Obligations of the parties.

§ 1. Anyone who exercises his rights under a warranty should deliver the thing at the warrantor's cost to the place specified in the warranty or to the place in which the thing was handed over when the warranty was given unless it follows from the circumstances that the defect should be removed in the place where the thing was at the time the defect was disclosed.

§ 2. The warrantor is obliged to perform the obligations under the warranty in an appropriate time and to deliver the thing to the beneficiary under the warranty, at his own cost, to the place set forth in the preceding paragraph.

§ 3. The risk of accidental loss of or damage to a thing from the time the thing is handed over to the warrantor until it is collected by the beneficiary under the warranty is borne by the warrantor.

Art. 581. Running of the period.

§ 1. If, in performance of his obligations, the warrantor delivers a defect-free thing to the beneficiary under the warranty to replace a defective thing or carries out significant repairs to the thing covered by the warranty, the warranty period starts running anew from the moment the defect-free thing is delivered or the repaired thing is returned. If the warrantor replaces part of the thing, the above provision applies accordingly to the replaced part.

§ 2. In other instances, the warranty period is extended by the time during which, as a result of a defect in a thing covered by a warranty, the beneficiary under the warranty cannot use it.

Art. 582 (deleted)

Dział IV. Specific Types of Sale.

Rozdział I. Sale by installments.

Art. 583. Concept.

§ 1. Sale by installments is the sale of a movable thing within the scope of operations of an enterprise to a natural person for a price payable in specified installments if, according to the contract, the thing is to be handed over to the buyer before the full price is paid.

§ 2. Promissory notes issued by the buyer to cover or secure the purchase price do not preclude the application of the provisions of this chapter.

Art. 584. Implied warranty.

§ 1. The seller's liability under implied warranty for defects in a thing sold by installments may be excluded or limited by a contract only in the instances provided for by specific provisions.

§ 2. A contract cannot hinder the buyer exercising his rights under implied warranty for defects.

Art. 585. Early payment. The buyer may pay the installments before the payment date. In the event of an early payment, the buyer may deduct the amount corresponding to the interest rate applicable to a given type of loan at the National Bank of Poland.

Art. 586. Default.

§ 1. The stipulation that a price not paid becomes immediately payable if the payment dates of particular installments are not kept is effective only if it was made in writing at the time the contract was executed, and the buyer defaults in payment of at least two installments and the total sum of overdue installments is more than one-fifth of the agreed price.

§ 2. The seller may rescind the contract on the ground of the price not being paid only if the buyer defaults in payment of at least two installments and the total sum of overdue installments is more than one-fifth of the agreed price. In such case, the seller should give the buyer an appropriate additional period to pay the overdue amounts with the sanction that, if the designated period passes to no effect, he will be entitled to rescind the contract.

§ 3. Contractual provisions which are less favorable to the buyer are invalid. The provisions of this article apply instead.

Art. 587. Exclusion of business entities. The provisions of this chapter do not apply to sale by installments if the buyer acquires the thing within the scope of operations of his enterprise.

Art. 588. Bankloan.

§ 1. The provisions of this chapter apply accordingly in instances when a movable thing is sold to a natural person using a loan extended for this purpose by a bank if the loan is to be repaid by installments and the thing is handed over to the buyer before the bank loan is fully repaid.

§ 2. To secure the claims of the bank which extends the loan, the bank has a statutory pledge on the thing sold for so long as the thing is held by the buyer.

§ 3. Liability under implied warranty for defects in a thing is borne solely by the seller.

Rozdział II. Retention of Title (Stipulation of Ownership of a Thing Sold). Sale on Approval.

Art. 589. Effect of retention of title. If a seller retains the ownership of a movable sold until the price is paid, it is deemed, in case of doubt, that the ownership of the thing is transferred on a condition precedent.

Art. 590. Form.

§ 1. If the thing is handed over to the buyer, the retention of title should be stated in writing. It is effective towards the buyer's creditors if the letter has an authenticated date.

§ 2. (deleted)

Art. 591. Payment for deterioration of a thing. In the event of retention of title, the seller may, when collecting a thing, demand appropriate payment for the thing having been used up or damaged.

Art. 592. Effect of stipulation of sale on approval.

§ 1. Sale on approval or subject to the thing being examined by the buyer is deemed, in case of doubt, executed on the condition precedent that the buyer deems the object of the sale good. If the approval or examination period is not stipulated in the contract, the seller may set the buyer an appropriate period.

§ 2. If the buyer collects the thing and does not submit a declaration before the end of the period agreed by the parties or set by the seller, it is deemed that he considers the object of the sale to be good.

Rozdział III. Buy-hack Right.

Art. 593. Period; performance; form.

§ 1. A buy-back right may be stipulated for a period of not more than five years; a longer period will be shortened to five years.

§ 2. A buy-back right is exercised by the seller submitting a declaration to the buyer. If the sale contract needs to be made in a specific form, the declaration on exercising the buy-back right should be made in the same form.

Art. 594. Effects of exercise.

§ 1. Upon the exercise of a buy-back right, the buyer is obliged to transfer back to the seller the ownership of a thing acquired against return of the price and the selling costs and reimbursement of outlays; however, the buyer is entitled to reimbursement of outlays which were not necessary only to the extent to which the value of the thing has increased.

§ 2. If the buy-back price set forth in the sale contract exceeds the price and the selling costs, the seller may demand that the buy-back price be reduced to the value of the thing at the time the buy-back right is exercised, though not lower than the sum calculated in accordance with the above paragraph.

Art. 595. No transfer; indivisibility.

§ 1. A buy-back right is non-transferable and indivisible.

§ 2. If several persons are entitled to the buy-back and some of them do not exercise this right, the remaining persons may exercise it fully.

Rozdział IV. Right of First Refusal.

Art. 596. Concept. If the law or a legal act stipulates the priority right for one of the parties to buy a designated thing in the event of the other party selling the thing to a third party (right of first refusal), in the absence of specific provisions, the provisions of this chapter apply.

Art. 597. Exercise.

§ 1. A thing which is the subject of a right of first refusal may be sold to a third party only on the condition that the holder of the right of first refusal does not exercise his right.

§ 2. The right of first refusal is exercised by a declaration being made to the obliged person. If the execution of a sale contract for a thing which is the subject of the right of first refusal requires a specific form, a declaration on exercising the right of first refusal should be made in the same form.

Art. 598. Notice; exercise period.

§ 1. A person obliged under the right of first refusal should immediately notify the person entitled of the content of the sale contract executed with a third party.

§ 2. The right of first refusal to real estate may be exercised within one month, and to other things, within one week of receipt of a sale notification unless other periods are stipulated.

Art. 599. Effects of violation.

§ 1. If a person obliged under a right of first refusal sells the thing to a third party unconditionally or if he does not notify the entitled person of the sale or announces to him material provisions of the sale contract that are untrue, he is liable for any resulting damage.

§ 2. If, however, the right of first refusal is vested under the law in the State Treasury or a local government unit, a co-owner or a lessee, a sale performed unconditionally will be invalid.

Art. 600. Effects of exercise.

§ 1. By exercising a right of first refusal, the obliged person and the entitled person execute a sale contract of the same content as the contract executed by the obliged person with the third party unless a specific regulation provides otherwise. However, the provisions of the contract with the third party aimed at preventing the right of first refusal are ineffective towards the entitled person.

§ 2. If the sale contract with the third party provides for additional performances which the person holding the right of first refusal would be unable to make, he may exercise his right by paying the value of those performances. However, if the right of first refusal is vested in the State Treasury or a local government unit under the law, the additional performance is deemed not stipulated.

Art. 601. Security for payment. If, according to a sale contract executed with a third party, the price is to be paid at a later date, the person holding the right of first refusal may take advantage of this date only if he secures payment of the price. This provision does not apply if the entitled person is a state organizational unit.

Art. 602. No transfer; indivisibility.

§ 1. A right of first refusal is non-transferrable. It is indivisible unless specific regulations allow for partial exercise of this right.

§ 2. If there are several entitled persons and some of them do not exercise the right of first refusal, the remaining persons may exercise it fully.

Tytuł XII. Exchange.

Art. 603. Concept. By a contract of exchange, each party commits to transfer to the other party the ownership of a thing in exchange for committing to transfer the ownership of another thing.

Art. 604. Reference. The provisions on sale apply accordingly to exchange.

Tytuł XIII. Supply.

Art. 605. Concept. By a supply contract, the supplier commits to manufacture fungibles and to deliver them in parts or periodically, and the recipient commits to collect those things and to pay the price.

Art. 605¹. Reference. If a supply contract is executed within the scope of operations of the supplier's enterprise and the recipient is a natural person who acquires things for a purpose unrelated to his business or professional activity, the contract is governed by the provisions on consumer sales.

Art. 606. Form. A supply contract should be stated in writing.

Art. 607. Inappropriate raw materials of recipient. If the raw materials or materials needed to manufacture the object of the supply provided by the recipient are not suitable for the proper manufacture of the object of the supply, the supplier is obliged to notify the recipient thereof immediately.

Art. 608. Recipient's inspection.

§ 1. If the contract stipulates that the things ordered are to be manufactured from raw materials of a specific kind or origin, the supplier should notify the recipient that they have been prepared for manufacture and is obliged to allow the recipient to check their quality.

§ 2. If a contract stipulates that the things ordered are to be manufactured in a specific manner, the supplier is obliged to allow the recipient to check the production process.

Art. 609. Implied warranty for defects. The supplier is also liable under implied warranty for physical defects in things supplied if the thing was manufactured in the manner specified by the recipient or in accordance with the technological documentation provided by the recipient unless the supplier, despite having used due care, was unable to discover that the production process or the technological documentation was defective, or unless the recipient, despite being warned by the supplier about the defectiveness, had insisted on the production process he had provided or the technological documentation.

Art. 610. Delayed production start. If the supplier is late starting production of the object of the supply or its particular parts to the extent that it is unlikely he will be able to deliver them at the agreed time, the recipient may, without setting an additional period, rescind the contract even before the period for delivery of the object passes.

Art. 611. Defective manufacture process. If, during the manufacture of the object of the supply, it turns out that the supplier is manufacturing the object in a defective way or contrary to the contract, the recipient may call on the supplier to change the manufacturing manner by giving him an appropriate period for this purpose, and after the period passes to no effect, he may rescind the contract.

Art. 612. Reference. In matters which are not regulated by the provisions of this title, the provisions on sale apply accordingly to the rights and obligations of the supplier and the recipient.

Tytuł XIV. Contract Farming.

Art. 613. Concept.

§ 1. By a contract farming contract, a farmer commits to produce and supply to the contracting party a specified quantity of agricultural produce of a given type, and the contracting party commits to collect the produce at an agreed time, pay the agreed price and make a specified additional performance if the contract or specific regulations provide for the obligation to make such performance.

§ 2. The quantity of agricultural produce may also be specified in the contract according to the area from which the produce is to be gathered.

§ 3. The provisions on sale at fixed, maximum, minimum and calculated prices apply accordingly.

§ 4. A farmer also means a group or association of farmers.

Art. 614. Joint running of an agricultural farm. If the object of the contract farming is to be produced on an agricultural farm run by several persons jointly, the liability of those persons towards the contracting party is joint and several.

Art. 615. Additional performances. Additional performances by a contracting party may include especially:

1)  ensuring that the farmer has the possibility to acquire specified production means and to obtain financial assistance;

2)  agrotechnical and zootechnical assistance;

3)  money bonuses;

4)  fringe bonuses.

Art. 616. Form. A contract farming contract should be executed in writing.

Art. 617. Contracting party's inspection. The contracting party is entitled to supervise and inspect the farmer's performance of the contract farming contract.

Art. 618. Place of farmer's performance. The farmer's performance should be made in the place of production of the contracted produce unless the contract provides otherwise.

Art. 619 (deleted)

Art. 620. Partial performance. If the object of the contract farming is divisible, the contracting party cannot refuse to accept a partial performance unless it has been stipulated otherwise.

Art. 621. Implied warranty. The provisions on implied warranty for defects in sales apply accordingly to implied warranty for physical and legal defects in the object of the contract farming and production means provided to the farmer by the contracting party, with the difference that the contracting party has the right to rescind the contract due to physical defects in the object of the contract farming only if the defects are significant.

Art. 622. Inability to supply the produce.

§ 1. If, due to circumstances for which neither party is liable, the farmer cannot supply the object of the contract farming, he is obliged only to return the advance payments and bank loans received.

§ 2. The parties may stipulate in a contract terms and conditions for the return of advance payments and bank loans that are more favorable for the farmer.

Art. 623. Notice. If a contract farming contract imposes an obligation on the farmer to report within a fixed period his inability to supply the object of the contract farming due to circumstances for which the farmer is not liable, failure to comply with this obligation due to a fault on the farmer's part excludes his right to rely on those circumstances. This does not, however, apply when the contracting party knew of the above circumstances or if they were common knowledge.

Art. 624. Statute of limitations.

§ 1. Mutual claims of the farmer and the contracting party become barred by the statute of limitations two years after the performance is made by the farmer and, if the farmer's performance has not been made, from the day on which it should have been made.

§ 2. If the farmer's performance was made in parts, the limitations period starts running from the day on which the last partial performance was made.

Art. 625. Change in possessor of an agricultural farm. If, after a contract farming contract is executed, the farmer's farm passes into another person's possession, the rights and obligations under the contract pass to the new possessor. This does not, however, apply when the transfer of possession is due to acquisition of the farm against payment, and the acquirer did not know and, despite having used due care, could not have learned about the contract farming contract.

Art. 626. Contribution of a farm to a cooperative.

§ 1. If, after a contract farming contract is executed, the farmer contributes the farm in kind to an agricultural production cooperative, the cooperative steps into the farmer's rights and obligations unless the condition of the contributed farm prevents it from doing so.

§ 2. If the condition of the farmer's farm at the time he joins the cooperative does not allow the cooperative to perform the contract farming contract, the contract expires, and the farmer is obliged to return the advance payments and bank loans received; he is obliged to return other benefits arising from the contract only to the extent to which he has not used them up to perform the contract.

§ 3. If, after joining the cooperative, the farmer individually harvests the contracted crop, he bears exclusive liability for performing the contract farming contract.

Tytuł XV. Specific Work Contract.

Art. 627. Concept. By a specific work contract, the person accepting the order commits to perform a specific work and the orderer commits to pay the remuneration.

Art. 627¹. Reference. The provisions on consumer sales apply accordingly to a contract executed between a person accepting the order within the scope of operations of his enterprise, and a natural person who orders the specific work, being a movable thing, for a purpose unrelated to its business or professional activity.

Art. 628. Determining the remuneration.

§ 1. The remuneration for the specific work may be fixed by indicating the basis on which it is calculated. If the parties have not specified the remuneration and have not indicated the calculation basis, it is deemed, in case of doubt, that the parties had in mind normal remuneration for a specific work of that type. If the remuneration cannot be fixed in this way either, the remuneration due will correspond to reasonable work input and other outlays made by the person accepting the order.

§ 2. The provisions on sale at fixed, maximum, minimum and calculated prices apply accordingly.

Art. 629. Cost-estimate-based remuneration. If the parties have set the remuneration on the basis of a specification of the planned works and projected costs (cost-estimate-based remuneration), and in the process of performing the specific work, an order issued by a competent state authority changes the prices or rates formerly applicable to cost estimates, each party may demand that the agreed remuneration be changed appropriately. This, however, does not apply to amounts paid for materials or labor prior to the change in the prices or rates.

Art. 630. Increase in remuneration.

§ 1. If, in the process of performing the specific work, it becomes necessary to carry out works which were not envisaged in the specification of the planned works constituting the basis for calculating the cost-estimate-based remuneration, and the specification was drawn up by the orderer, the person accepting the order may demand that the agreed remuneration be increased appropriately. If the specification of the planned works was drawn up by the person accepting the order, he may demand an increase in the remuneration only if, despite having used due care, he could not have foreseen the need for the additional works.

§ 2. The person accepting the order cannot demand remuneration increase if he performed additional works without obtaining the orderer's consent.

Art. 631. Rescission by orderer. If, in the instances provided for in the two preceding articles, it becomes necessary to considerably increase the cost-estimate-based remuneration, the orderer may rescind the contract; however, he should do so immediately and pay the person accepting the order an appropriate part of the agreed remuneration.

Art. 632. Flat-rate remuneration.

§ 1. If the parties agreed on flat-rate remuneration, the person accepting the order cannot demand an increase in the remuneration even if the extent or cost of the works could not have been foreseen at the time the contract was executed.

§ 2. If, however, due to a change in circumstances which could not have been foreseen, the performance of a specific work exposes the person accepting the order to a serious loss, the court may increase the flat-rate remuneration or dissolve the contract.

Art. 633. Orderer's materials. If the materials for performing a specific work are supplied by the orderer, the person that accepted the order should use them in an appropriate manner, submit an account and return any part unused.

Art. 634. Notifying obstacles. If the material delivered by the orderer is not suitable for the proper performance of the specific work or if other circumstances occur which may hinder the proper performance, the person that accepted the order should immediately notify the orderer thereof.

Art. 635. Delay in work. If the person that accepted the order is late starting or finishing the specific work to the extent that it is unlikely he will be able to finish it at the agreed time, the orderer may, without setting an additional period, rescind the contract even before the period for completing the specific work passes.

Art. 636. Defective performance.

§ 1. If the person that accepted the order performs the specific work in a defective manner or contrary to the contract, the orderer may call on him to change the manner of performance and may set an appropriate period for this purpose. After the period so set passes to no effect, the orderer may rescind the contract or entrust the correction or further performance of the specific work to another person at the cost and risk of the person that accepted the order.

§ 2. If the orderer supplies the material himself, he may, in the event the contract is rescinded or the specific work is entrusted to another person, demand that the material be returned and that the started work be handed over.

Art. 637. Implied warranty for defects.

§ 1. If a specific work has defects, the orderer may demand that they be removed by giving the person that accepted the order an additional period for this purpose with the stipulation that, after the period passes to no effect, he will not accept the rectification. The person that accepted the order may refuse to rectify the specific work if it entails excessive costs.

§ 2. If the defects cannot be removed or if it follows from the circumstances that the person that accepted the order will not be able to remove them on time, the orderer may rescind the contract if the defects are major; if the defects are minor, the orderer may demand an appropriate reduction in the remuneration. The same applies where the person that accepted the order does not remove the defects during a period set by the orderer.

Art. 638. Reference. Unless the preceding articles provide otherwise, the provisions on implied warranty for defects in sales apply accordingly to implied warranty for defects in a specific work.

Art. 639. Payment despite non-performance. The orderer cannot refuse to pay the remuneration despite the specific work not having been performed if the person that accepted the order was ready to perform it but was prevented from doing so for reasons attributable to the orderer. In this case, however, the orderer may deduct all that the person that accepted the order has saved by not performing the specific order.

Art. 640. No cooperation. If the performance of a specific work requires the orderer's co-operation and the orderer does not cooperate, the person that accepted the order may set the orderer an appropriate period with the sanction that, after the period passes to no effect, he will be entitled to rescind the contract.

Art. 641. Material supplied.

§ 1. The risk of accidental loss of or damage to material for the performance of a specific work is borne by the person who supplies the material.

§ 2. If a specific work is destroyed or damaged as a result of defective material supplied by the orderer or as a result of the specific work being performed in accordance with the orderer's instructions, the person that accepted the order may demand the agreed remuneration or a appropriate part thereof for the work performed if he had warned the orderer of the risk of destruction of or damage to the specific work beforehand.

Art. 642. Payment period.

§ 1. In the absence of an agreement to the contrary, the remuneration is payable to the person that accepted the order at the time the specific work is handed over.

§ 2. If the specific work is to be handed over in parts and the remuneration was calculated for each part separately, the remuneration is payable at the time each of the partial performances is made.

Art. 643. Obligation to accept a specific work. The orderer is obliged to accept a specific work which the person that accepted the order hands over to him as committed.

Art. 644. Rescission. Until the specific work is completed, the orderer may at any time rescind the contract by paying the agreed remuneration. In this case, however, the orderer may deduct all that the person that accepted the order has saved by not performing the specific work.

Art. 645. Death of the person that accepted the order.

§ 1. A specific work contract the performance of which depends on the personal attributes of the person that accepted the order is dissolved as a result of his death or incapacity to work.

§ 2. If the material was the property of the person that accepted the order and the specific work partly performed is of value to the orderer due to the intended purpose of the contract, the person that accepted the order or his heir may demand that the orderer accept the material in an „as is” condition against payment of its value and the appropriate part of the remuneration.

Art. 646. Statute of limitations. Claims arising from a specific work contract become barred by the statute of limitations two years after the specific work is handed over, and if the specific work has not been handed over, after the day on which it was to have been handed over under the contract.

Tytuł XVI. Construction Works Contract.

Art. 647. Concept. By a construction works contract, the contractor commits to hand over the facility provided for in the contract performed in accordance with the design and technical know-how, and the investor commits to carry out the actions required by the relevant regulations to prepare the works, especially to hand over the construction site and to deliver the design and to accept the facility and pay the agreed remuneration.

Art. 647¹. Contract with subcontractor.

§ 1. In the construction works contract referred to in Article 647 executed between the investor and the contractor (general contractor), the parties set forth the scope of the works which the contractor will perform personally or through subcontractors.

§ 2. The execution by the contractor of a construction works contract with a subcontractor requires the investor's consent. If, within 14 days of receiving from the contractor a contract with a subcontractor or a draft contract, together with part of the documentation concerning performance of the works set forth in the contract or in the draft, the investor does not submit objections or stipulations in writing, he is deemed to have consented to the execution of the contract.

§ 3. The execution of a contract by the subcontractor with a further subcontractor requires the consent of both the investor and the contractor. The provision of the second sentence of § 2 applies accordingly.

§ 4. The contracts referred to in § 2 and 3 should be executed in writing; otherwise they will be invalid.

§ 5. The person executing the contract with the subcontractor and the investor and the contractor bear joint and several liability for payment of remuneration for the construction works performed by the subcontractor.

§ 6. Any provisions of the contracts referred to in this article to the contrary are invalid.

Art. 648. Form.

§ 1. A construction works contract should be stated in writing.

§ 2. The documentation required by the relevant regulations constitutes a component part of the contract.

§ 3. (deleted)

Art. 649. Scope of works. In case of doubt, it is deemed that the contractor has undertaken to perform all the works covered by the design constituting a component part of the contract.

Art. 649¹. Payment Guarantee.

§ 1. A guarantee of payment for construction works, hereinafter referred to as the „payment guarantee”, is given by the investor to the contractor (general contractor) to secure timely payment of the agreed remuneration for performing the construction works.

§ 2. The payment guarantee is a bank or insurance guarantee or a bank letter of credit or bank suretyship given on the investor's instructions.

§ 3. The parties bear in equal parts documented costs of securing receivables.

Art. 649². Investor's Ineffective Rescission of Contract.

§ 1. The contractor's (general contractor's) right to demand a payment guarantee from the investor cannot, through a legal act, be exclude or limited.

§ 2. The investor's rescission of a contract due to the contractor's (general contractor's) demand to provide a payment guarantee is invalid.

Art. 649³. Guarantee Amount.

§ 1. A construction works contractor (general contractor) may at any time demand a payment guarantee from the investor up to the value of a potential claim for the remuneration arising from the contract and from additional works or works required to perform the contract, approved by the investor in writing.

§ 2. A payment guarantee given does not constitute an obstacle to a demand for a payment guarantee up to the total amount set out in §1.

Art. 649⁴. Failure to Provide Guarantee Demanded, Consequences.

§ 1. If a contractor (general contractor) does not receive the payment guarantee demanded in the period specified by the contractor (general contractor), not shorter than 45 days, he is entitled to rescind the contract due to a fault on the investor's part, effective as of the rescission date.

§ 2. Absence of the payment guarantee demanded constitutes an obstacle to performance of the construction works for reasons attributable to the investor.

§ 3. An investor cannot refuse to pay remuneration despite non-performance of the construction works if the contractor (general contractor) was ready to perform the works but encountered an obstacle due to reasons attributable to the investor. However, in such a case, the investor may deduct what the contractor (general contractor) saved by not performing the construction works.

Art. 649⁵. Application of Provisions. The provisions of Articles 6491-649⁴ apply to contracts executed between a contractor (general contractor) and further contractors (subcontractors).

Art. 650. (deleted).

Art. 651. Notification of obstacles. If the documentation, the construction site, the machines or the equipment supplied by the investor are not suitable for proper performance of the works or if other circumstances occur which may hinder the proper performance of the works, the contractor should immediately notify the investor thereof.

Art. 652. Damage on the construction site. If the contractor takes over the construction site from the investor based on an acceptance certificate, he is liable on general terms for any damage caused on the site until the facility is handed over.

Art. 653 (deleted)

Art. 654. Partial acceptance. In the absence of a provision in the contract to the contrary, the investor is obliged to accept, at the contractor's demand, works performed partially, as completed, against payment of an appropriate part of the remuneration.

Art. 655. Risk of destruction of a facility. If a facility is destroyed or damaged as a result of defective materials, machines or equipment supplied by the investor or as a result of work being performed in accordance with the investor's instructions, the contractor may demand the agreed remuneration or an appropriate part thereof if he had warned the investor of the risk of destruction of or damage to the facility beforehand or if, despite having used due care, he could not have determined that the materials, machines or equipment supplied by the investor were defective.

Art. 656. Reference.

§ 1. The provisions on specific work contracts apply accordingly to the effects of any delay by the contractor in starting the works or completing the facility or performance of the works by the contractor in a defective way or contrary to the contract, to implied warranty for defects in the constructed facility, and to the investor's rights to rescind the contract before the facility is completed.

§ 2. (deleted)

Art. 657. Rescission. The right of the contractor or the investor to rescind the contract may be limited or excluded by specific regulations.

Art. 658. Appropriate application. The provisions of this title apply accordingly to a contract to renovate a building or a structure.

Tytuł XVII. Tenancy and Lease.

Dział I. Tenancy.

Rozdział I. General Provisions.

Art. 659. Concept; rent.

§ 1. By a tenancy contract, a landlord commits to hand over a thing for a tenant's use for a fixed or non-fixed term, and the tenant commits to pay the landlord an agreed rent.

§ 2. Rent may be specified in money or in performances of another type.

Art. 660. Form. A real estate or premises tenancy contract for longer than one year should be executed in writing. If this form is not observed, the contract is deemed executed for a non-fixed term.

Art. 661. Extension of tenancy.

§ 1. A tenancy contract executed for longer than ten years is, after this period passes, deemed executed for a non-fixed term.

§ 2. A tenancy contract executed between entrepreneurs for longer than thirty years is, after this period passes, deemed executed for a non-fixed term.

Art. 662. Condition and maintenance of property.

§ 1. The landlord should hand over the thing to the tenant in a condition fit for the agreed use and maintain it in this condition throughout the tenancy period.

§ 2. Minor outlays connected with normal use of the thing are borne by the tenant.

§ 3. If a rented thing is destroyed due to circumstances for which the landlord is not liable, the landlord is not obliged to restore it to its former condition.

Art. 663. Necessary repairs. If, during the tenancy period, the thing requires repairs which encumber the landlord and without which the thing is not fit for the agreed use, the tenant may set the landlord an appropriate period to carry out the repairs. After the given period passes to no effect, the tenant may carry out the repairs needed at the landlord's cost.

Art. 664. Implied warranty for defects.

§ 1. If a rented thing has defects which limit its suitability for the agreed use, the tenant may demand an appropriate reduction in rent for the duration of the defects.

§ 2. If, at the time of hand-over to the tenant, the thing has defects which preclude the thing being used as provided for in the contract, or if the defects arise later and the landlord does not, despite receiving a notice, remove them in an appropriate time, or if the defects cannot be removed, the tenant may terminate the tenancy without notice.

§ 3. A tenant cannot claim a rent reduction for defects in the rented thing or terminate the tenancy immediately if he was aware of the defects at the time the contract was executed.

Art. 665. Third party claims. If a third party brings claims against the tenant concerning a rented thing, the tenant should immediately notify the landlord thereof.

Art. 666. Manner of using a thing.

§ 1. During the tenancy period, the tenant should use the rented thing in the manner set forth in the contract, and if the contract does not set forth the manner of use - in a manner corresponding to the properties and the purpose of the thing.

§ 2. If, during the tenancy period, repairs become necessary which encumber the landlord, the tenant should immediately notify the landlord thereof.

Art. 667. Changes and improper use.

§ 1. Without the landlord's consent, the tenant cannot make changes to the rented thing contrary to the contract or the purpose of the thing.

§ 2. If the tenant uses the thing contrary to the contract or the purpose of the thing and, despite a warning, does not cease using it in this way or if he neglects the thing to such an extent that the thing is at risk of being lost or damaged, the landlord may terminate the contract without notice.

Art. 668. Subletting; free of charge use.

§ 1. The tenant may hand over the whole rented thing or part thereof to a third party for free of charge use or sublet it if the contract does not prohibit it. If the thing is handed over to a third party, both the tenant and the third party are liable towards the landlord for using the rented thing in accordance with the obligations arising from the tenancy contract.

§ 2. The relationship arising from a contract for free of charge use or subletting executed by the tenant is dissolved at the end of the tenancy at the latest.

Art. 669. Payment date.

§ 1. The tenant is obliged to pay rent at an agreed time.

§ 2. If the rent payment period is not fixed in the contract, the rent should be paid in advance, and namely: if the tenancy is not to be longer than one month - for the whole tenancy period, and if the tenancy is to be longer than one month or if the contract is executed for a non-fixed term - monthly, by the tenth day of the month.

Art. 670. Pledge right.

§ 1. To secure the rent and additional performances in which the tenant defaults for not longer than one year, the landlord has a statutory pledge on the tenant's movables brought into the rented object unless the things cannot be the subject of attachment.

§ 2. (deleted)

Art. 671. Extinction.

§ 1. The landlord's statutory pledge is extinguished when the pledged things are removed from the rented object.

§ 2. The landlord may object to pledged things being removed and retain them at its own risk until the overdue rent is paid or secured.

§ 3. If pledged things are removed under an order issued by a state authority, the landlord retains the statutory pledge if, within three days, he reports it to the authority that ordered the removal.

Art. 672. Rent payment default. If the tenant defaults in paying rent for longer than two full payment periods, the landlord may terminate the tenancy without notice.

Art. 673. Notice periods.

§ 1. If the tenancy period is not fixed, both the landlord and the tenant may terminate the tenancy observing contractual notice periods, and in their absence, statutory notice periods.

§ 2. Statutory notice periods for tenancy termination are as follows: if rent is payable at intervals longer than one month, the tenancy may be terminated with three months' notice no later than at the end of a calendar quarter; if rent is payable on a monthly basis - with one month's notice at the end of a calendar month; if rent is payable at shorter intervals -with three days' notice; if rent is daily-with one day's notice. If the tenancy period is fixed, both the landlord and the tenant may terminate the tenancy in the instances specified in the contract.

§ 3. If the tenancy period is fixed, both the landlord and the tenant may terminate the tenancy in the instances specified in the contract.

Art. 674. Tacit extension. If, after the period designated in the contract or in the termination notice, the tenant continues to use the thing with the landlord's consent, it is deemed, in case of doubt, that the tenancy has been extended for a non-fixed term.

Art. 675. Return of the thing.

§ 1. When the tenancy ends, the tenant is obliged to return the thing in a non-deteriorated condition; however, he is not liable for normal wear and tear.

§ 3. It is presumed that a thing is handed over to the tenant in a good condition and fit for the agreed use.

Art. 676. Improvements. If the tenant improves a rented thing, the landlord may, in the absence of a contract to the contrary, at its discretion, either retain the improvements against payment of a sum corresponding to their value at the time of return or demand that the previous condition be restored.

Art. 677. Statute of limitations. The landlord's claims against the tenant for remedy of damage due to impairment or deterioration of the thing, as well as the tenant's claims against the landlord for reimbursement of outlays on a thing or for the return of overpaid rent become barred by the statute of limitations one year after the thing is returned.

Art. 678. Disposal of the tenancy object.

§ 1. If a rented thing is disposed of during the tenancy period, the acquirer becomes a party to the tenancy in place of the transferor; it may, however, terminate the tenancy observing statutory notice periods.

§ 2. The above right to terminate the tenancy is not vested in the acquirer if the tenancy contract was executed for a fixed term in writing with an authenticated date and the thing was handed over to the tenant.

Art. 679. Termination by acquirer.

§ 1. If, as a result of the tenancy being terminated by the acquirer of the rented thing, the tenant is forced to return the thing earlier than he would have been obliged to under the tenancy contract, he may demand that the transferor remedy the damage.

§ 2. The tenant should immediately notify the transferor of early termination by the acquirer; otherwise, the transferor will be entitled to any defenses against the tenant which the tenant has not raised and which, if raised, would render the acquirer's termination notice ineffective.

Rozdział II. Tenancy of Premises.

Art. 680. Relevant provisions. The provisions of the preceding chapter apply to tenancy of premises, subject to the following provisions.

Art. 680¹. Spouses.

§ 1. Spouses are deemed tenants of premises, regardless of the property regime between them if the premises tenancy relationship aimed at fulfilling the housing needs of their family arose during their marriage. If there exists a separate property regime or a separate property regime with equalization of assets, the provisions on matrimonial property regime apply accordingly to joint tenancy.

§ 2. Cessation of a matrimonial property regime during a marriage does not lead to cessation of the joint tenancy of premises aimed at fulfilling the housing needs of the family. By applying accordingly the provisions on establishing a separate property regime in a court judgment, the court may, for good cause, at the demand of one of the spouses cancel the joint tenancy of premises.

Art. 681. Minor outlays. Minor outlays which encumber the premises' tenant include especially minor floor, door and window repairs, painting of walls, floors and the inner side of entrance doors, as well as minor repairs to installations and technical equipment ensuring lighting, heating, and water supply and discharge.

Art. 682. Defects hazardous to health. If defects in rented premises are such that they pose a danger to the health of the tenant, the members of his household or persons employed by him, the tenant may terminate the tenancy without notice, even if he knew of the defects at the time the contract was executed.

Art. 683. House rules. The premises' tenant should abide by the house rules if they are not contradictory to his rights under the contract; he should also take into account the needs of other residents and neighbors.

Art. 684. Installation of equipment by tenant. The tenant may install electrical lighting, gas, telephone, radio and similar facilities in the rented premises unless the manner in which they are installed is contradictory to applicable provisions or pose a danger to the safety of the real estate. If the landlord's cooperation is required in order to install the equipment, the tenant may demand such cooperation against reimbursement of related costs.

Art. 685. Tenant's improper conduct. If the premises' tenant grossly or persistently violates the house rules or, by his inappropriate behavior, renders the use of other premises in the building burdensome, the landlord may terminate the tenancy without notice.

Art. 685¹. Termination of rent. The landlord may increase the rent by terminating the current rent with at least one month's notice, at the end of a calendar month.

Art. 686. Extension of a pledge object. The statutory pledge of the landlord of residential premises also extends to movables of the tenant's family members residing with him which are brought into the premises.

Art. 687. Rent payment default. If the premises' tenant defaults in rent payment for at least two full payment periods and the landlord intends to terminate the tenancy without notice, he should warn the tenant in writing by giving him an additional one-month period to pay the overdue rent.

Art. 688. Notice periods. If the term of the premises' tenancy is not fixed and rent is payable monthly, the tenancy may be terminated no later than with three months' notice at the end of a calendar month.

Art. 688¹. Liability for rent payment.

§ 1. Liability for payment of rent and other charges due is borne jointly and severally by the tenant and adults permanently residing with him.

§ 2. The liability of the persons referred to in § 1 is limited to rent and other charges due for the period during which they permanently reside there.

Art. 688². Subletting, free-of-charge use. The tenant cannot hand over the premises or any part thereof for free-of-charge use or sublet it, without the landlord's consent. The landlord's consent is not required for a person towards whom the tenant has a maintenance obligation.

Art. 689 (deleted)

Art. 690. Absolute right of tenant. The provisions on the protection of ownership apply accordingly to the protection of a tenant's rights to use premises.

Art. 691. Accession of close persons.

§ 1. If the tenant of residential premises dies, the tenant's spouse who is not a co-tenant, the tenant's and the spouse's children, other persons towards whom the tenant had a maintenance obligation and any other person with whom the tenant was cohabitating becomes a party to the tenancy.

§ 2. The persons listed in § 1 step into the residential premises tenancy relationship if they permanently resided in the premises with the tenant until his death.

§ 3. In the absence of the persons specified in § 1, the residential premises tenancy relationship expires.

§ 4. Persons who step into to a residential premises tenancy relationship pursuant to § 1 may terminate the relationship observing statutory notice periods even though the tenancy contract was executed for a fixed term. If the tenancy is terminated by some of those persons, the tenancy relationship expires with respect to the persons who terminated it.

§ 5. The provisions of § 1-4 do not apply in the case of death of one of the co-tenants of residential premises.

Art. 692. Limitation of acquirer's right. The provisions on termination of tenancy by the acquirer of a rented thing do not apply to tenancy of residential premises unless the tenant has not yet occupied the premises.

Dział II. Lease.

Art. 693. Concept; rent.

§ 1. By a lease contract, the lessor commits to hand over a thing for the lessee's use and collection of profits for a fixed or a non-fixed term, and the lessee commits to pay the lessor the agreed rent.

§ 2. Rent may be stipulated in money or in performances of another type. It may also be specified as a fraction of the profits.

Art. 694. Reference to tenancy. The provisions on tenancy apply accordingly to lease, subject to the following provisions.

Art. 695. Time; right of first refusal.

§ 1. A lease contract executed for longer than thirty years is deemed, after this period passes, executed for a non-fixed term.

§ 2. (repealed)

Art. 696. Lease exercise. The lessee should exercise his right in accordance with the requirements of proper management and cannot change the purpose of the leased object without the lessor's consent.

Art. 697. Necessary repairs. The lessee is obliged to carry out any repairs needed to keep the leased object in a non-deteriorated condition.

Art. 698. Sublease; free-of charge-use.

§ 1. The lessee cannot hand over the leased object for free-of-charge use or sublease it to a third party without the lessor's consent.

§ 2. If the above obligation is violated, the lessor may terminate the lease without notice.

Art. 699. Rent payment period. If the rent payment period is not specified in the contract, rent is payable in arrears on the date customarily accepted, and in the absence of such custom, semiannually in arrears.

Art. 700. Rent reduction. If, due to circumstances for which the lessee is not liable and which do not concern it, ordinary revenues from the leased object are considerably decreased, the lessee may demand a reduction in the rent due for the given business period.

Art. 701. Pledge right. Movables covered by the lessor's statutory pledge include things used for running a farm or an enterprise if they are within the area of the leased object.

Art. 702. Extension. If the contract stipulates that, apart from rent, the lessee is obliged to pay taxes and other charges related to ownership or possession of the leased object, as well as its insurance costs, the lessor's statutory pledge also secures the lessor's claim against the lessee for reimbursement of the sums he has paid in connection therewith.

Art. 703. Rent payment default. If the lessee defaults in payment of rent for at least two full payment periods and, in the case of rent paid annually, he defaults in payment for over three months, the lessor may terminate the lease without notice. However, the lessor should warn the lessee by giving him an additional three-month period to pay the overdue rent.

Art. 704. Termination. In the absence of a contract to the contrary, the lease of agricultural land may be terminated with one year's notice at the end of the lease year, and any other lease contract with six months' notice before the end of the lease year.

Art. 705. Return of the leased object. After the lease ends, the lessee is obliged, in the absence of a contract to the contrary, to return the leased object in the condition in which it should be according to the provisions on exercise of lease.

Art. 706. Sown seeds remaining. If, at the end of the lease, the lessee of agricultural land leaves it sown in accordance with his obligation, he may demand reimbursement of outlays made on the seeds sown to the extent that, contrary to the requirements of proper management, he did not receive appropriate sowing seeds at the start of the lease.

Art. 707. Rent limitation. If the lease ends before the end of the lease year, the lessee is obliged to pay rent in the same proportion as the profits which he gathered or could have gathered in that year bear to the profits for the whole year.

Art. 708. Rent-free usufruct. The provisions of this section apply accordingly where a person taking agricultural real estate for use and collecting profits is not obliged to pay rent but only to incur the taxes and other charges related to ownership or possession of land.

Art. 709. Lease of rights. The provisions on lease of things apply accordingly to lease of rights.

Tytuł XVII¹. Leasing Contract.

Art. 709¹. Concept. By a leasing contract, the financing party commits, within the scope of operations of its enterprise, to acquire a thing from a specified transferor on the terms and conditions set forth in that contract and to give the thing over to the user for use or for use and collection of profits for a specified period, and the user commits to pay the financing party in agreed installments monetary remuneration equal to at least the price or the remuneration at which the financing party acquired the thing.

Art. 709². Written form. A leasing contract should be executed in writing; otherwise it will be invalid.

Art. 709³. Delayed collection. If a thing is not handed over to the user in the agreed period due to circumstances for which he is liable, the agreed installment payment dates remain unchanged.

Art. 709⁴. Financing party's obligations.

§ 1. The financing party should hand over the thing to the user in the condition it was in at the time it was handed over to the financing party by the transferor.

§ 2. The financing party is not liable towards the user for the suitability of the thing for the agreed use.

§ 3. The financing party is obliged to hand over to the user, together with the thing, a copy of the contract with the transferor or copies of other documents in his possession concerning the contract, especially a copy of a warranty card for the quality of the thing which it received from the transferor or manufacturer.

Art. 709⁵. Loss of a thing.

§ 1. If, after the thing is handed over to the user, it is lost due to circumstances for which the financing party is not liable, the leasing contract expires.

§ 2. The user should immediately notify the financing party that the thing has been lost.

§ 3. If a leasing contract expires for the reasons set forth in § 1, the financing party may demand that the user immediately pay all the installments provided for in the contract which have not been paid, reduced by the benefits which the financing party has obtained as a result of them being paid before the agreed date and expiry of the leasing contract and from insurance of the thing, and remedy of damage.

Art. 709⁶. Insurance costs. If a leasing contract stipulates that the user is obliged to incur the costs of insuring the thing against loss during the leasing period, in the absence of a contractual provision to the contrary these costs include a premium for insurance on generally accepted terms and conditions.

Art. 709⁷. User's obligations.

§ 1. The user is obliged to maintain the thing in a proper condition, especially to carry out the maintenance and repairs needed to keep the thing in a non-deteriorated condition, with account taken of normal wear and tear, and to bear the burdens related to ownership or possession of the thing.

§ 2. If the leasing contract does not stipulate that maintenance and repairs of a thing are to be carried out by a person having specified qualifications, the user should immediately notify the financing party of the need to carry out a significant repair on the thing.

§ 3. The user is obliged to allow the financing party to examine the thing within the scope specified in § 1 and 2.

Art. 709⁸. Implied warranty for defects.

§ 1. The financing party is not liable towards the user for defects in a thing unless the defects arise from circumstances for which the financing party is liable. Contractual provisions less favorable for the user are invalid.

§ 2. Upon the execution of a contract by the financing party with the transferor, the financing party's rights towards the transferor based on defects in the thing are transferred to the user under the law, save for the financing party's right to rescind the contract with the transferor.

§ 3. The exercise by the user of the rights set forth in § 2 does not affect his obligations under the leasing contract unless the financing party rescinds the contract with the transferor due to defects in the thing.

§ 4. The user may demand that the financing party rescind the contract with the transferor due to defects in the thing if the financing party's rescission right arises from legal regulations or the contract with the transferor. Unless the user so demands, the financing party cannot rescind the contract with the transferor due to defects in the thing.

§ 5. If the financing party rescinds the contract with the transferor due to defects in the thing, the leasing contract expires. The financing party may demand that the user immediately pay all the installments provided for in the contract which have not been paid, reduced by the benefits which the financing party has obtained as a result of them being paid before the agreed date and expiry of the leasing contract and of the contract with the transferor.

Art. 709⁹. Use of a thing. The user should use the thing and collect the profits therefrom in the manner set forth in the leasing contract, and if not set forth in the contract, in a manner corresponding to the properties and purpose of the thing.

Art. 709¹⁰. Changes. Without the financing party's consent, the user cannot make changes to the thing unless the changes arise from the purpose of the thing.

Art. 709¹¹. Termination. If, despite a written warning from the financing party, the user violates the obligations set forth in Article 709⁷ § 1 or Article 709⁹ or does not remove changes in the thing made in violation of Article 709¹⁰, the financing party may terminate the leasing contract with immediate effect unless the parties agreed on a notice period.

Art. 709¹². Handing over to a third party.

§ 1. Without the financing party's consent, the user cannot give the thing over for use to a third party.

§ 2. In the event of violation of the obligation set forth in § 1, the financing party may terminate the leasing contract with immediate effect unless the parties agreed on a notice period.

Art. 709¹³. Default.

§ 1. The user is obliged to pay the installments on the agreed dates.

§ 2. If the user defaults in payment of at least one installment, the financing party should give the user in writing an appropriate additional period for paying the arrears with the sanction that, if the given period passes to no effect, he may terminate the leasing contract with immediate effect unless the parties agreed on a notice period. Contractual provisions less favorable for the user are invalid.

Art. 709¹⁴. Disposal of a thing.

§ 1. If the financing party disposes of the thing, the acquirer steps into the leasing relationship in lieu of the financing party.

§ 2. The financing party should immediately notify the user of the disposal of the thing.

Art. 709¹⁵. Pay-off installments. If the financing party terminates the leasing contract due to circumstances for which the user is liable, the financing party may demand that the user immediately pay all the installments which are provided for in the contract which have not been paid, reduced by the benefits which the financing party has obtained as a result of them being paid before the agreed date and termination of the leasing contract.

Art. 709¹⁶. Ownership transfer. If the financing party commits, without an additional performance, to transfer the ownership of the thing to the user after the leasing period specified in the contract passes, the user may demand that the ownership of the thing be transferred within one month of the end of that period unless the parties agreed on another period.

Art. 709¹⁷. Reference to tenancy and sale. The provisions on tenancy apply accordingly to the financing party's liability for defects in a thing arising from circumstances for which the financing party is liable, the rights and obligations of the parties if a third party raises claims against the user with regard to the thing, the user's and a third party's liability towards the financing party if the user gives the thing over to that person for use, security for the leasing installments and the additional performances of the user, the return of the thing by the user after the leasing ends and improvements made to the thing by the user, and the provisions on sale by installments apply to payment by the user of installments before the payment date.

Art. 709¹⁸. Direct leasing. The provisions of this title apply accordingly to a contract under which one party commits to give a thing owned by that party over to another party for use or for use and collection of profits, and the other party commits to pay the owner of the thing, in agreed installments, monetary remuneration equal to at least the value of the thing at the time the contract is executed.

Tytuł XVIII. Lending for Use.

Art. 710. Concept. By a lending for use contract, the lender commits to permit the borrower, for a fixed or a non-fixed term, to use a thing free of charge for the stated purpose.

Art. 711. Defects in a thing. If a thing lent for use has defects, the lender is obliged to remedy any damage that he has caused to the borrower by not notifying the borrower of the defects while being aware of them. The above provision does not apply if the borrower could have easily noticed the defect.

Art. 712. Manner of use.

§ 1. If the contract does not specify the manner of using the thing, the borrower may use the thing in a manner corresponding to its properties and purpose.

§ 2. Without the lender's consent, the borrower cannot lend the lent thing to a third party for use.

Art. 713. Maintenance costs. The borrower bears the ordinary costs of maintaining a thing lent. If he incurs other expenses or outlays on the thing, the provisions on management of another person's affairs without a mandate apply accordingly

Art. 714. Accidental loss. The borrower is liable for accidental loss of or damage to a thing if he uses it contrary to the contract or its properties or its purpose or if he entrusts it to another person without being so authorized by the contract or forced by circumstances and the thing would not have been lost or damaged had he used it properly or he kept it himself.

Art. 715. End. If a lending for use contract is executed for a non-fixed term, the lending for use ends if the borrower has made use of the thing in accordance with the contract or if the time during which he could have made use of it has passed.

Art. 716. Premature end. If the borrower uses a thing contrary to the contract or the properties or the purpose of the thing, if he entrusts the thing to another person without being authorized to do so by the contract or forced by the circumstances, or if the lender needs the thing for reasons unforeseen at the time the contract was executed, the lender may demand that the thing be returned even though the contract was executed for a fixed term.

Art. 717. Joint and several liability ofborrowers. If several persons take a thing jointly for use, their liability is joint and several.

Art. 718. Return of a thing.

§ 1. After the lending for use ends, the borrower is obliged to return the thing to the lender in a non-deteriorated condition; however, the borrower is not liable for normal wear and tear.

§ 2. If the borrower has entrusted the thing to another person, the above obligation also rests on that person.

Art. 719. Statute of limitations. The lender's claims against the borrower for remedy of damage to or deterioration of a thing, as well as the borrower's claims against the lender for reimbursement of outlays on the thing and for remedy of any damage suffered as a result of defects in the thing, become barred by the statute of limitations one year after the thing is returned.

Tytuł XIX. Loan.

Art. 720. Concept; form.

§ 1. By a loan contract, the lender commits to transfer to the borrower the ownership of a specific amount of money or quantity of fungibles, and the borrower commits to return the same amount of money or the same quantity of fungibles of the same quality.

§ 2. A loan contract of a value of more than five hundred zloties should be stated in writing.

Art. 721. Rescission; hand-over refusal. The lender may rescind the contract and refuse to hand over the object of the loan if the return of the loan is doubtful due to the bad financial condition of the other party. This right is not vested in the lender if, at the time the contract was executed, he knew or could have easily learned of the bad financial condition of the other party.

Art. 722. Statute of limitations. The borrower's claim for the object of the loan to be handed over becomes barred by the statute of limitations six months after the object was to have been handed over.

Art. 723. Return date. If the loan return date is not specified, the debtor is obliged to return the loan within six weeks of the loan being terminated by the lender.

Art. 724. Defects in things. If things received by the borrower have defects, the lender is obliged to remedy any damage that he has caused to the borrower by not informing the borrower of the defects while being aware of them. The above provision does not apply if the borrower could have easily noticed the defect.

Tytuł XX. Bank Account Contract.

Art. 725. Concept. By a bank account contract, a bank commits to a bank account holder, for a fixed or a non-fixed term, to keep his cash and, if the contract so provides, to carry out, on his inctructions, money settlements.

Art. 726. Money dispositions. A bank may temporarily deal in cash available on a bank account subject to the obligation to return the whole or part of the amount on each demand unless the contract makes the obligation to return the same conditional on a termination notice.

Art. 727. Refusal to carry out an order. A bank may refuse to carry out a bank account holder's order only in the instances provided for in specific regulations.

Art. 728. Account statement.

§ 1. In the event of a contract executed for a non-fixed term, the bank is obliged to inform the account holder, in the manner set forth in the contract, of each change on the bank account.

§ 2. The bank is obliged to send at least once a month free of charge to the account holder an account statement showing the changes on the account and showing the balance unless the account holder has consented in writing to being notified in another manner of changes on the account and the account balance.

§ 3. A bank account holder is obliged to report to the bank any inaccuracy in the changes on the account or the balance within fourteen days of receiving the account statement.

Art. 729. Named account. The holder of a named bank account is obliged to notify the bank of each change in his place of residence or registered office.

Art. 730. Termination. A bank account contract executed for a non-fixed term may be dissolved at any time through notice by either party, though the bank may terminate the contract only for good cause.

Art. 731. Statute of limitations. Claims arising from a bank account relationship become barred by the statute of limitations after two years. This does not apply to claims for reimbursement of savings deposits.

Art. 732. Savings and loan cooperative societies. The provisions of this title also apply accordingly to accounts kept by savings and loan cooperative societies.

Art. 733. Money settlements. The provisions of this title do not prejudice the provisions on money settlements.

Tytuł XXI. Mandate.

Art. 734. Concept.

§ 1. By a mandate contract, the mandatary commits to perform a specified legal act for the mandator.

§ 2. In the absence of a contract to the contrary, a mandate includes an authorization to perform acts on the mandator's behalf. This provision does not prejudice the provisions on the form of a power of attorney.

Art. 735. Remuneration.

§ 1. If it does not follow from either the contract or the circumstances that the mandatary has committed to perform the mandate contract without remuneration, remuneration is due for performing the mandate.

§ 2. If there is no applicable tariff and the parties have not agreed on the amount of the remuneration, remuneration corresponding to the work performed is due.

Art. 736. Professional performance of mandates. Anyone who is professionally engaged in performing acts for others should, if he is unwilling to accept a mandate, immediately notify the mandator of that fact. The same obligation rests on a person who has declared his readiness to carry out a given type of act to the mandator.

Art. 737. Performance manner. The mandatary may, without the mandator's prior consent, desist from performing the mandate in the manner indicated by the mandator if there is no possibility to obtain his consent, and there is good cause to presume that the mandator would consent to the change if he knew of the circumstances.

Art. 738. Substitute; liability.

§ 1. The mandatary may delegate the performance of a mandate to a third party only if this follows from a contract or custom or if he is forced to do so by the circumstances. In such a case, he is obliged to inform the mandator immediately of who the substitute is and his place of residence and, having done so, he is liable only for not using due care in choosing the substitute.

§ 2. The substitute is liable for performing the mandate towards the mandator as well. If the mandatary is liable for the actions of his substitute as for his own actions, their liability is joint and several.

Art. 739. Expansion; accidental damage. If the mandatary delegates performance of the mandate to another person without being authorized to do so, and the thing belonging to the mandator is lost or damaged during performance of the mandate, the mandatary is also liable for accidental loss or damage unless either would also have occurred if he had performed the mandate himself.

Art. 740. Mandatary's obligations. The mandatary should give the mandator the required information about the running of the matter and, once the mandate is performed or upon early dissolution of the contract, submit a report to the mandator. He should hand over to the mandator all that he obtained for him, even though on his own behalf, during performance of the mandate.

Art. 741. Use of the mandator's things. The mandatary cannot use the mandator's things and money in his own interests. He should pay the mandator statutory interest on any amounts retained above the amount needed to perform the mandate.

Art. 742. Mandatary's expenses and obligations. The mandator should reimburse the mandatary for expenses which the mandatary has incurred in order to duly perform the mandate together with statutory interest; he should also release the mandatary from all obligations which the mandatary has incurred for the above purpose on his own behalf.

Art. 743. Advance payments. If the performance of a mandate requires expenses, the mandator should, at the mandatary's demand, pay him an appropriate advance.

Art. 744. Remuneration payment period. In the event of a mandate against payment, remuneration is due to the mandatary only after the mandate is performed unless the contract or specific regulations provide otherwise.

Art. 745. Joint mandate. If several persons order or accept a mandate jointly, their liability towards the other party is joint and several.

Art. 746. Termination.

§ 1. The mandator may terminate the mandate at any time. He should, however, reimburse the mandatary for any expenses which the latter has incurred in order to duly perform the mandate; in the case of a mandate against payment, he is obliged to pay the mandatary part of the remuneration corresponding to the actions taken by the mandatary to that date and, if the termination was without good cause, he should also remedy any damage.

§ 2. The mandatary may terminate the mandate at any time. However, if the mandate is against payment and the termination was without good cause, the mandatary is liable for any damage caused.

§ 3. The right to terminate a mandate for good cause cannot be waived in advance.

Art. 747. Mandator's death. In the absence of a contract to the contrary, a mandate does not expire either on the mandator's death or if he loses the capacity for legal acts. If, however, in accordance with the contract, the mandate has expired, the mandatary should, if damage could arise from the interruption of the acts entrusted to him, continue the acts until the heir or statutory representative of the mandator is able to direct otherwise.

Art. 748. Mandatary's death. In the absence of a contract to the contrary, a mandate expires either on the mandatary's death or if he loses full capacity for legal acts.

Art. 749. Activities after expiry of mandate. If a mandate expires, it is nonetheless deemed to exist to the mandatary's benefit until such time as he learns of its expiry.

Art. 750. Service contracts. The provisions on mandate apply accordingly to service contracts which are not regulated by other provisions.

Art. 751. Statute of limitations. A limitations period of two years applies to:

1)  claims for remuneration for acts performed and for reimbursement of expenses by persons who permanently or within the scope of the operations of their enterprise perform acts of a given type; the same applies to claims related to advance payments made to those persons;

2)  claims based on maintenance, care, upbringing or education, by persons who professionally perform such acts or persons running institutions for this purpose.

Tytuł XXII. Management of another Person's Affairs without a Mandate (Negotiorum Gestio).

Art. 752. Principles. Anyone who manages another person's affairs without a mandate should act to the benefit of that person and in accordance with his likely intention, and in managing the affairs he is obliged to use due care.

Art. 753. Expansion.

§ 1. A person managing another person's affairs without a mandate should, as far as possible, notify the person whose affairs he is managing, and according to the circumstances, either await his instructions or continue to manage his affairs until the person is able to take charge of them himself.

§ 2. A person managing another person's affairs without a mandate should render an account of his actions and hand over all that he has obtained for the person whose affairs he is managing. If he has acted in accordance with his duties, he may demand that reasonable expenses and outlays be reimbursed together with statutory interest and release from any obligations which he assumed in managing the affairs.

Art. 754. Actions contrary to the substituted person's intention. Anyone who manages another person's affairs contrary to the person's intention of which he is aware cannot demand reimbursement of expenses incurred and is liable for damage unless the person's intention is contrary to the law or the principles of community life.

Art. 755. Unlawful changes. If a person managing another person's affairs has made changes to the property of the person whose affairs he is managing without such changes being specifically needed by or giving benefit to that person or contrary to that person's intention of which he was aware, he is obliged to restore the former condition, and if that is not possible, to remedy the damage. He may take the outlays back if he can do so without damaging the things.

Art. 756. Confirmation by the substituted person. Confirmation by the person whose affairs are managed gives the management of the affairs the same effects as a mandate.

Art. 757. Rescuing another person's interests. Anyone who in order to avert danger threatening another person rescues that person's interests may demand that that person reimburse reasonable expenses, even if his actions had no effect, and is liable only for willful misconduct or gross negligence.

Tytuł XXIII. Agency Contract.

Art. 758. Concept.

§ 1. By an agency contract, the person accepting the order (agent) commits, within the scope of operations of his enterprise, against remuneration, to provide regular intermediary in executing contracts with clients for the benefit of the entrepreneur being the principal or to execute contracts on its behalf.

§ 2. The agent is entitled to execute contracts on the principal's behalf and to collect declarations for the principal only when he is authorized to do so.

Art. 758¹. Remuneration, commission.

§ 1. If the contract does not specify the remuneration payment manner, the agent is entitled to commission.

§ 2. Commission is remuneration which depends on the number or value of the contracts executed.

§ 3. If the contract does not specify the amount of the commission, the commission due is the amount customarily accepted in relations of the given type in the place of business conducted by the agent, and if the commission cannot be determined in this way, the agent is entitled to commission of an appropriate amount, taking into account all the circumstances directly related to performance of the actions ordered.

Art. 758². Written confirmation. Each party may demand that the other party confirm in writing the content of the contract and provisions amending or supplementing it. Any waiver of this right is invalid.

Art. 759. Presumed authorization. In case of doubt, it is deemed that the agent is authorized to receive, for the principal, payment for any performance made for the principal and to receive for the principal performances for which he pays, and to accept notices of defects and declarations concerning performance of any contract which he has executed on the principal's behalf.

Art. 760. Loyalty of the parties. Each party is obliged to act loyally towards the other party.

Art. 760¹. Agent's obligations.

§ 1. The agent is obliged especially to communicate any information that is significant to the principal and to comply with instructions of the principal that are reasonable in the given circumstances, and to take, within the scope of the affairs managed, any action needed to protect the principal's rights.

§ 2. Provisions of a contract contrary to § 1 are invalid.

Art. 760². Principal's obligations.

§ 1. The principal is obliged to submit to the agent the documents and information needed to properly perform the contract.

§ 2. The principal is obliged to notify the agent within a reasonable time of the acceptance or refusal of any proposal to execute a contract and of the non-performance of any contract executed with the agent's intermediary or which the agent has executed on the principal's behalf.

§ 3. The principal is obliged to notify the agent within a reasonable time that the number of contracts the principal expects to be executed or their value will be significantly lower than that which the agent could normally have expected.

§ 4. Provisions of a contract contrary to § 1-3 are invalid.

Art. 760³. Tacit confirmation. If the agent executing a contract on the principal's behalf has no authorization or exceeds the scope of his authorization, the contract is deemed confirmed if, immediately after receiving information on the execution of the contract, the principal does not represent to the client that he does not confirm the contract.

Art. 761. Commission.

§ 1. The agent may demand commission on contracts executed during the term of the agency contract if they were executed as a result of his activity or if they were executed with clients previously obtained by the agent for contracts of the same type.

§ 2. If the agent was granted an exclusive right with regard to a specified group of clients or geographical area, and during the term of the agency contract a contract is executed with a client from this group or area without the agent's participation, the agent may demand commission on the contract. The principal is obliged to notify the agent, within a reasonable time of the execution of the contract.

Art. 761¹. Commission after contract dissolution.

§ 1. The agent may demand commission on a contract executed after dissolution of the agency contract if, subject to fulfillment of the premises set forth in Article 761, the principal or the agent received a proposal from a client to execute the contract before the agency contract was dissolved.

§ 2. The agent may demand commission on a contract executed after the agency contract was dissolved also if the said contract was executed primarily as a result of his activity during the term of the agency contract and within a reasonable time of its dissolution.

Art. 761². Conflict of rights. The agent cannot demand the commission referred to in Article 761 if the commission is due in accordance with Article 761¹ to the previous agent unless it is equitable because of the circumstances for the commission to be shared between agents.

Art. 761³. Claim due and payable.

§ 1. In the absence of a provision in the agency contract to the contrary, the agent acquires the right to commission at the time the principal should, according to the contract with the client, have made the performance or actually made it, or when the client made his performance. However, the parties cannot agree that the agent acquires the right to commission later than when the client made the performance or should have made it if the principal had made his performance.

§ 2. If a contract executed between a principal and a client is to be performed in parts, the agent acquires the right to commission as the contract is being performed.

§ 3. A claim for payment of commission becomes due and payable at the end of the last day of the month following the quarter in which the agent acquired the right to commission. Any provision of a contract less favorable for the agent is invalid.

Art. 761⁴. Return of commission. The agent cannot demand commission if it is obvious that the contract with the client will not be performed due to circumstances for which the principal is not liable, and if the commission has already been paid to the agent it will be returned. Any provision of an agency contract less favorable for the agent is invalid.

Art. 761⁵. Declaration.

§ 1. The principal is obliged to submit a declaration to the agent with information on the commission due not later than on the last day of the month following the quarter in which the agent acquired the right to the commission. This declaration should show all the data constituting the basis for calculating the commission due. Any provision of an agency contract less favorable for the agent is invalid.

§ 2. The agent may demand to be given access to the information needed to determine whether the amount of the commission due to him has been correctly calculated; he may especially demand excerpts from the principal's commercial books or demand that a certified auditor chosen by the parties be given access to and provided with an excerpt from those commercial books. Any provision of an agency contract less favorable for the agent is invalid.

§ 3. If the information referred to in § 2 is not made available to the agent, the agent may demand that it be made available by bringing an action in court within six months of the demand being submitted to the principal.

§ 4. If the parties fail to reach agreement in choosing the certified auditor referred to in § 2, the agent may demand, by bringing an action in court within six months of the demand being submitted to the principal, that a certified auditor designated by the court be given access to and make an excerpt from the commercial books.

Art. 761⁶. Appropriate application. If the commission constitutes the whole remuneration or a part thereof, Articles 761-761⁵ apply unless the parties agreed to apply those provisions to another type of remuneration.

Art. 761⁷. Del credere commission.

§ 1. An agency contract executed in writing may stipulate that the agent is liable, against separate remuneration (del credere commission), within an agreed scope, for the client performing the obligation. The agent is liable for the client making the performance unless the contract provides otherwise. If written form is not observed for the contract, the agency contract is deemed executed without this stipulation.

§ 2. The agent's liability may apply only to a specified contract or contracts with a specified client executed with the intermediary of the agent or executed by the agent on the principal's behalf.

Art. 762. Reimbursement of expenses. In the absence of a contractual provision to the contrary, the agent may demand reimbursement of expenses related to performing the order only insofar as they are reasonable and their amount exceeds the usual amount accepted in the given relations.

Art. 763. Security for a claim. In order to secure a claim for remuneration and for reimbursement of expenses and advances paid to the principal, the agent has the statutory pledge on the principal's things and securities received in connection with the agency contract so long as those objects are with him or with a person who holds them on his behalf or so long as he can dispose of them using documents.

Art. 764. Performance after deadline. A contract executed for a fixed term and performed by the parties after the term for which it was executed is deemed executed for a non-fixed term.

Art. 764¹. Notice periods.

§ 1. A contract executed for a non-fixed term may be terminated with one month's notice in the first year, two months' notice in the second year and three months' notice in the third year and in subsequent years of the contract term. Statutory notice periods cannot be shortened.

§ 2. Statutory notice periods may be extended in a contract; however, the period set for the principal cannot be shorter than the period set for the agent. An extension of the period for the agent results in the same extension for the principal.

§ 3. A notice period ends at the end of the calendar month unless the contract provides otherwise.

§ 4. The provisions of § 1-3 apply to a contract executed for a fixed term and transformed under Article 764 into a non-fixed term contract. The period for which a fixed term contract was executed is taken into account in establishing the notice period.

Art. 764². Early termination.

§ 1. An agency contract, even though executed for a fixed term, may be terminated without notice due to non-performance of the obligations by either party in whole or in a significant part, and also if extraordinary circumstances occur.

§ 2. If termination is made due to circumstances for which the other party is liable, the other party is obliged to remedy any damage suffered by the terminating party as a result of the contract being terminated.

Art. 764³. Compensatory performance.

§ 1. After the agency contract is terminated, the agent may demand a compensatory performance from the principal if, during the term of the agency contract, he obtained new clients or led to a significant increase in turnover with existing clients, and the principal continues to draw significant benefits from contracts with those clients. The agent is entitled to that claim if, given all the circumstances, and especially the loss by the agent of the commission on the contracts executed by the principal with those clients, such a claim is supported by the equitable principle.

§ 2. A compensatory performance cannot exceed the agent's remuneration for one year calculated on the basis of the average annual remuneration received during the last five years. If the term of the agency contract is shorter than five years, the remuneration is calculated with account taken of the average for the whole contract term.

§ 3. Obtaining a compensatory performance does not deprive the agent of the right to claim compensation on general terms.

§ 4. In the event of the agent's death, the compensatory performance referred to in § 1 may be demanded by his heirs.

§ 5. The possibility to claim a compensatory performance depends on the agent or his heirs filing an appropriate demand with the principal within one year of the contract being dissolved.

Art. 764⁴. Exclusion. A compensatory performance is not due to the agent if:

1)  the principal has terminated the contract due to circumstances for which the agent is liable and which constitute grounds for termination without notice,

2)  the agent has terminated the contract unless the termination is justified by circumstances for which the principal is liable or by the agent's age, disability or illness, and the equitable principle does not allow further performance of the agent's actions to be demanded from him,

3)  the agent, with the principal's consent, has transferred his rights and obligations under the contract to another person.

Art. 764⁵. Stipulation. Until the contract is dissolved, the parties cannot agree on terms and conditions which are less favorable for the agent than the provisions of Articles 764³ and 764⁴.

Art. 764⁶. Restricted activity.

§ 1. The parties may, in writing subject to invalidity, restrict the agent's competitive activity for a period following the dissolution of the agency contract (restriction of competitive activity). The restriction is valid if it relates to a group of clients or a geographical area covered by the agent's activity and the types of goods or services being the subject of the contract.

§ 2. Restriction of competitive activity cannot be stipulated for a period longer than two years after the contract is dissolved.

§ 3. The principal is obliged to pay the agent an appropriate amount of money for the restriction of competitive activity during its term unless the contract provides otherwise or unless the agency contract was dissolved due to circumstances for which the agent is liable.

§ 4. If the amount referred to in § 3 is not set forth in the contract, the amount due corresponds to the benefits obtained by the principal as a result of the restriction of competitive activity and the agent's earning opportunities lost as a result thereof.

Art. 764⁷. Cancellation of restriction. The principal may, until the day the contract is dissolved, cancel the restriction of competitive activity to the effect that after six months pass from the cancellation, he will be released from the obligation to pay the sum referred to in Article 764⁶ § 3 and 4. Written form is required for a cancellation of the restriction of competitive activity; otherwise it will be invalid.

Art. 764⁸. Releasing the agent from restriction. If the agent terminates the contract due to circumstances for which the principal is liable, he may be released from the obligation to observe the restriction of competitive activity by submitting a written declaration to the principal within one month of the termination date.

Art. 764⁹. Appropriate application. The provision of this title, save for Articles 761-761², Article 761⁵ and Articles 764³-764⁸ apply to a contract of the content referred to in Article 758 § 1 executed with an agent by a person who is not an entrepreneur.

Tytuł XXIV. Commision Sales Contract.

Art. 765. Concept. By a commission sales contract, the agent (the commission agent) commits, against remuneration (commission) within the scope of operations of its enterprise, to buy or sell movables on the principal's account (commissioning party) but on his own behalf.

Art. 766. Hand-over of benefits. The commission agent should hand over to the commissioning party all that he obtains for the commissioning party in performing the order, he should especially transfer to the commissioning party any claims which he obtained on the commissioning party's account. The above rights of the commissioning party are also effective towards the commission agent's creditors.

Art. 767. More favorable contracts. If the commission agent executes a contract on terms and conditions more favorable than those specified by the commissioning party, the accrued benefit is due to the commissioning party.

Art. 768. Less favorable contracts.

§ 1. If the commission agent sells a thing which he was given to sell for a price lower than the price set by the commissioning party, he is obliged to pay the difference to the commissioning party.

§ 2. If the commission agent acquires a thing for a price higher than that set by the commissioning party, the commissioning party may, immediately after receiving notice of performance of the order, state that it does not recognize the act as performed on its account; failure to make this declaration is equivalent to consent to the higher price.

§ 3. The commissioning party cannot demand payment of the price difference or refuse consent to a higher price if the order could not be performed at the price set and the execution of the contract has protected the commissioning party from damage.

Art. 769. Perishable things.

§ 1. If a thing is perishable and it is not possible to wait for the commissioning party's instructions, the commission agent is entitled, and obliged if the commissioning party's interests so requires, to sell the thing using due care. He is obliged to notify the commissioning party immediately of the sale.

§ 2. If the commissioning party defaults in collecting the thing, the provisions on the effects of a buyer's default in collecting a thing sold apply accordingly.

Art. 770. Implied warranty for defects. The commission agent is not liable for latent physical defects in a thing or for legal defects therein if he informs the buyer to that effect before executing the contract. However, exclusion of liability does not apply to defects in a thing about which the commission agent knew or could have easily learned.

Art. 7701. Reference. The provisions on consumer sales apply to a contract for the sale of a movable executed between a commission agent and a natural person who acquires the thing for a purpose unrelated to his business or professional activity.

Art. 771. Loan, commission agent's advance. A commission agent who, without the commissioning party's authorization, extends a loan or an advance to a third party acts at his own risk.

Art. 772. Commission due and payable.

§ 1. The commission agent acquires a claim for payment of commission at the time the commissioning party receives the thing or the price. If the contract is to be performed in parts, the commission agent acquires a claim for commission as the contract is being performed.

§ 2. The commission agent may demand commission also if the contract has not been performed for reasons attributable to the commissioning party.

Art. 773. Pledge right.

§ 1. In order to secure claims for commission and claims for reimbursement of expenses and advances paid to the commissioning party, and in order to secure any other amounts due arising from commission orders, the commission agent is entitled to a statutory pledge on the things which are the object of the commission sales so long as those things are with him or with a person who holds them on his behalf or so long as he may dispose of them using documents.

§ 2. The said amounts due may be satisfied from claims acquired by the commission agent on the commissioning party's account, with priority over the commissioning party's creditors.

§ 3. (deleted)

Tytuł XXV. Carriage Contract.

Dział I. General Provisions.

Art. 774. Concept. By a carriage contract, the carrier commits, within the scope of operations of its enterprise, to carry persons or things against remuneration.

Art. 775. Relevant provisions. The provisions of this title apply to carriage with regard to particular types of transportation only insofar as the carriage is not regulated by separate provisions.

Dział II. Carriage of Persons.

Art. 776. Transport terms and conditions. A carrier is obliged to provide travelers with health and safety conditions corresponding to the type of transportation and such comfort as is considered indispensible for that type of transportation.

Art. 777. Liability for baggage.

§ 1. The carrier is liable for baggage which the traveler carries with him only if the damage results from the carrier's willful misconduct or gross negligence.

§ 2. The carrier is liable for baggage entrusted to him in accordance with the principles governing the carriage of things.

Art. 778. Statute oflimitations. Claims under a carriage contract become barred by the statute of limitations one year after the carriage was performed and, if the carriage was not performed, from the day on which it was to have been performed.

Dział III. Carriage of Things.

Art. 779. Required data. The sender should give the carrier his address and the consignee's address, the destination, label of the shipment by type, quantity and packaging method, and the value of particularly valuable things.

Art. 780. Waybill.

§ 1. At the carrier's demand, the sender should issue a way bill* containing the data mentioned in the preceding article, and any other material provisions of the contract. The sender bears the consequences of any inaccurate or untrue declaration.

§ 2. The sender may demand that the carrier issue to him a copy of the way bill or other certificate showing that the shipment has been accepted for carriage.

Art. 781. Inappropriate condition of shipment.

§ 1. If the external condition of the shipment or its packaging are inappropriate for the given type of carriage, the carrier may demand that the sender submit a written declaration on the condition of the shipment, and in the case of serious deficiencies, he may refuse carriage.

§ 2. If the carrier accepts the shipment without stipulations, it is presumed that the shipment is in a proper condition.

Art. 782. Documents. The sender should give the carrier all the documents required with regard to customs, tax and administrative regulations.

Art. 783. Obstacles in performing carriage. If the carriage cannot be started or performed due to temporary obstacles resulting from circumstances concerning the carrier, the sender may rescind the contract, though he should pay the carrier appropriate remuneration for the part of the carriage performed within the limits of what he saved on the cost of the carriage. This does not preclude claims for remedy of any damage if the obstacle resulted from circumstances for which the carrier was liable.

* For the purposes of this translation a way bill includes a bill of lading.

Art. 784. Notice of arrival. The carrier should immediately notify the consignee that the shipment has arrived at its destination.

Art. 785. Consignee's rights. Upon arrival of the shipment at the destination the consignee may exercise, on his own behalf, all the rights under the carriage contract; he may especially demand that the shipment and the way bill be handed over if at the same time he performs the obligations under the contract.

Art. 786. Effects of shipment acceptance. By accepting the shipment and the way bill, the consignee commits to pay the carrier's fees specified on the way bill.

Art. 787. Refusal to accept.

§ 1. If a consignee refuses to accept a shipment or if, for other reasons, the shipment cannot be delivered to him, the carrier should immediately notify the sender. If the sender does not send instructions in due time, the carrier should deposit the shipment for safekeeping or otherwise secure it, informing the sender and consignee of this fact.

§ 2. If the shipment is perishable or if its safekeeping requires costs for which there is no cover, the carrier may sell it appropriately applying the provisions on the consequences of the buyer's default in collecting a thing sold.

Art. 788. Limited compensation.

§ 1. Compensation for the loss of, depletion in or damage to a shipment from the time it is accepted for carriage until it is handed over to the consignee cannot exceed the normal value of the shipment unless the damage is due to the carrier's willful misconduct or gross negligence.

§ 2. The carrier is not liable for any depletion that does not exceed the limits set forth in relevant regulations, and in the absence of such regulations - within customarily accepted limits (natural depletion).

§ 3. The carrier is liable for loss of, depletion in or damage to money, valuables, securities or things of particular value only if the properties of the shipment were given at contract execution unless the damage is due to the carrier's willful misconduct or gross negligence.

Art. 789. Further carrier.

§ 1. A carrier may give a shipment for carriage to another carrier for the whole distance of carriage or part thereof, though he is liable for the actions of further carriers as for his own actions.

§ 2. Each carrier who accepts a shipment based on the same way bill is jointly and severally liable for the whole carriage in accordance with the way bill.

§ 3. A carrier who pays compensation as a result of joint and several liability has a recourse claim against the carrier liable for the circumstances from which the damage resulted. If the circumstances cannot be established, all the carriers are liable in proportion to the freight charge due to them. A carrier who proves that the damage has not occurred on his carriage route is free of liability.

Art. 790. Pledge right.

§ 1. In order to secure claims under a carriage contract, especially the freight charge, storage fees, customs duty and other expenses, and in order to secure such claims to which previous forwarding agents and carriers are entitled, the carrier has a statutory pledge on the shipment so long as the shipment stays with him or a person who holds it on his behalf or so long as he may dispose of it using documents.

§ 2. (deleted)

Art. 791. Extinction of claims against carrier.

§ 1. Payment of the amounts due to the carrier and acceptance of the shipment without stipulations extinguish all claims against the carrier under the carriage contract. This does not apply, however, to claims related to invisible damage to a shipment if, within a week of accepting the shipment, the consignee notifies the carrier of them.

§ 2. The above provision does not apply if the damage is due to the willful misconduct or gross negligence of the carrier.

Art. 792. Statute of limitations. Claims under a carriage of things contract become barred by the statute of limitations one year after the shipment delivery date, and in the case of complete loss or late delivery of the shipment, the day on which the shipment was to have been delivered.

Art. 793. Carrier's recourse claims. Carrier's claims against other carriers that participated in carrying the shipment become barred by the statute of limitations six months after the day on which the carrier remedied the damage or the day on which a court action was brought against him.

Tytuł XXVI. Forwarding Contract.

Art. 794. Concept.

§ 1. By a forwarding contract, the forwarding agent commits to send or collect a shipment or to provide other services related to transporting a shipment against remuneration within the scope of operations of its enterprise.

§ 2. The forwarding agent may act on its own behalf or on behalf of the principal.

Art. 795. Relevant regulations. The provisions of this title apply to forwarding insofar as it is not regulated by separate provisions.

Art. 796. Reference. If the provisions of this title or specific regulations do not provide otherwise, the provisions on mandate contract apply accordingly to a forwarding contract.

Art. 797. Forwarding agent's special obligations. The forwarding agent is obliged to take the actions required to recover any amounts unduly collected as the freight charge, customs duty and other charges related to carriage of the shipment.

Art. 798. Expansion. The forwarding agent is obliged to take the actions required to secure the rights of the principal or a person indicated by the principal against the carrier or another forwarding agent.

Art. 799. Liability for contractors. The forwarding agent is liable for the carriers and other forwarding agents which he uses to perform the order unless he is not at fault in choosing them.

Art. 800. Forwarding agent as carrier. The forwarding agent may perform the carriage himself. In this case, the forwarding agent also has the rights and obligations of a carrier.

Art. 801. Limited compensation.

§ 1. Compensation for loss of, depletion in or damage to a shipment from the moment it is accepted until it is handed over to the carrier, further forwarding agent, the principal or a person indicated by the principal, cannot exceed the normal value of the shipment unless the damage is due to the forwarding agent's willful misconduct or gross negligence.

§ 2. The forwarding agent is not liable for any depletion that does not exceed the limits set forth in the relevant regulations, and in the absence of such regulations, customarily accepted limits.

§ 3. A forwarding agent is liable for loss, depletion in or damage to money, valuables, securities or things of particular value only if the properties of the shipment were given at contract execution unless the damage is due to the forwarding agent's willful misconduct or gross negligence.

Art. 802. Pledge right.

§ 1. In order to secure claims for freight charge and claims for commission, reimbursement of expenses and other charges resulting from forwarding orders, and in order to secure such claims to which previous forwarding agents and carriers are entitled, the forwarding agent has a statutory pledge on the shipment so long as the shipment stays with him or a person who holds it on his behalf, or so long as he may dispose of it using documents.

§ 2. (deleted)

Art. 803. Statute of limitations.

§ 1. Claims under a forwarding contract become barred by the statute of limitations after one year.

§ 2. The limitations period starts running: in the case of claims for damage to or depletion of shipment - on the shipment delivery date; in the case of complete loss or late delivery of a shipment - on the day on which the shipment was to have been delivered; in all other cases - on the order performance date.

Art. 804. Forwarding agent's claims. The forwarding agent's claims against the carriers and further forwarding agents that he used to carry the shipment become barred by the statute of limitations six months after the day on which the forwarding agent remedies the damage or the day on which a court action is brought against him. This provision applies accordingly to the said claims among persons whom the forwarding agent used to carry the shipment.

Tytuł XXVII. Insurance Contract.

Dział I. General Provisions.

Art. 805. Concept; performance types.

§ 1. By an insurance contract, the insurer commits, within the scope of operations of its enterprise, to make a specific performance if an event provided for in the contract occurs, and the policyholder commits to pay a premium.

§ 2. The insurer's performance consists particularly in paying:

1)  in property insurance - the specified compensation for damage caused by an event provided for in the contract;

2)  in personal insurance - the agreed amount of money, annuity or other performance if an event provided for in the contract occurs in the life of the insured.

§ 3. The provisions of this Code on annuity do not apply to annuity paid under an insurance contract.

§ 4. Articles 385¹—385³ apply accordingly if the policyholder is a natural person executing a contract related directly to his business or professional activity.

Art. 806. Invalid contract; ineffectiveness.

§ 1. An insurance contract is invalid if the occurrence of the event provided for therein is not possible.

§ 2. Insurance coverage for a period preceding contract execution is ineffective if, at the contract execution time, either party knew or using due care could have learned that the event had occurred or that the possibility of its occurrence no longer existed.

Art. 807. Non-Code regulations.

§ 1. The general terms and conditions of insurance or provisions of an insurance contract contrary to the provisions of this title are invalid unless further regulations provide for exceptions.

§ 2. (repealed)

Art. 808. Insurance in favor of a third party.

§ 1. The policyholder may execute an insurance contract on another person's account. The insured need not be named in the contract unless it is necessary in order to determine the object of the insurance.

§ 2. The insurer may raise claims for premium payment only against the policyholder. The insurer may raise a defense affecting his liability also against the insured.

§ 3. The insured is entitled to demand due performance directly from the insurer unless the parties have agreed otherwise; such an agreement, however, cannot be made if the event has already occurred.

§ 4. The insured may demand that the insurer provide him with information on the provisions of the contract executed and the general terms and conditions of insurance to the extent they apply to the insured's rights and obligations.

§ 5. If an insurance contract is not directly related to the business or professional activity of an insured natural person, Articles 385¹—385³ apply accordingly to the extent to which the contract relates to the insured's rights and obligations.

Art. 809. Insurance document.

§ 1. The insurer is obliged to confirm execution of the contract by an insurance document.

§ 2. Subject to the exception provided for in Article 811, in case of doubt, a contract is deemed executed upon delivery of the insurance document to the policyholder.

Art. 810 (repealed)

Art. 811. Protection of policyholder.

§ 1. If, in response to an offer, the insurer delivers to the policyholder an insurance document containing provisions which differ to the policyholder's disadvantage from the policyholder's offer, the insurer is obliged to point this fact out to the policyholder in writing upon delivery of the document, giving him at least seven days to raise objections. If this obligation is not fulfilled, changes made to the policyholder's disadvantage are ineffective and the contract is executed in accordance with the terms and conditions of the offer.

§ 2. In the absence of objections, the contract comes into effect in accordance with the insurance document on the day following the day on which the time limit set for raising objections passes.

Art. 812. General terms and conditions of insurance.

§ 1. (repealed)

§ 2. (repealed)

§ 3. (repealed)

§ 4. If an insurance contract is executed for a term longer than six months, the policyholder has the right to rescind the insurance contract within 30 days and, if the policyholder is an entrepreneur, within 7 days of contract execution. Rescission of the insurance contract does not release the policyholder from the obligation to pay the premium for the period in which the insurer provided insurance coverage.

§ 5. If the contract is executed for a fixed term, the insurer may terminate it only in the instances set forth in the law and for good cause set forth in the contract or the general terms and conditions of insurance.

§ 6. (repealed)

§ 7. (repealed)

§ 8. The insurer is obliged to present the difference between the wording of the contract and the general terms and conditions of insurance to the policyholder in writing before contract execution. If this obligation is not fulfilled, the insurer cannot rely on a difference disadvantageous to the policyholder. This provision does not apply to insurance contracts executed through negotiations.

§ 9. The provisions of § 5 and § 8 apply accordingly to a change in the general terms and conditions of insurance during the term of the contractual relationship. This does not prejudice the application of Article 3841 in this case.

Art. 813. Premium.

§ 1. The premium is calculated for the term of the insurer's liability. If the insurance relationship expires before the end of the period for which the contract was executed, the policyholder is entitled to reimbursement of the premium for the period during which insurance coverage was not used.

§ 2. Unless otherwise agreed, the premium should be paid at the time the insurance contract is executed and if the contract came into effect before the insurance document was delivered, within fourteen days of delivery.

Art. 814. Commencement of liability; failure to pay premium.

§ 1. Unless otherwise agreed, the insurer's liability starts from the day following the contract execution date, not earlier, however, than the day following the date the premium or its first installment is paid.

§ 2. If the insurer is liable even before the premium or its first installment is paid and the premium or its first installment is not paid on time, the insurer may terminate the contract with immediate effect and demand payment of the premium for the period during which it was liable. If the contract is not terminated, it expires at the end of the period for which the unpaid premium was due.

§ 3. If the premium is paid in installments, failure to pay the next premium installment on time may result in the insurer's liability ceasing only if such consequences are provided for in the contract or the general terms and conditions of insurance, and the insurer, after the period has passed, calls on the policyholder to pay with the sanction that failure to pay within 7 days of receiving the call for payment will extinguish the liability.

Art. 815. Notification obligation.

§ 1. The policyholder is obliged to disclose to the insurer all the circumstances known to it about which the insurer has enquired in the offer form or in other letters before contract execution. If the policyholder executes the contract through a representative, this obligation also rests on the representative and also covers the circumstances known to the representative. If the insurer executes the insurance contract despite receiving no reply to particular enquiries, the omitted circumstances are deemed insignificant.

§ 2. If the insurance contract stipulates that during the contract term, any change in the circumstances referred to in the preceding paragraph should be reported, the policyholder is obliged to notify the insurer of those changes immediately on learning of them. This provision does not apply to life insurance.

§ 2¹. If the insurance contract is executed on another person's account, the obligations set forth in the preceding paragraphs rest on the policyholder and the insured unless the insured did not know about the contract having been executed on his account.

§ 3. The insurer is not liable for the effects of circumstances about which, in violation of the preceding paragraphs, he was not informed. If the preceding paragraphs are breached due to willful misconduct, in case of doubt it is assumed that an event provided for in the contract and its consequences result from the circumstances referred to in the preceding sentence.

Art. 816. Increase in the likelihood of an accident. If circumstances are disclosed which significantly change the likelihood of an event, each party may demand an appropriate change in the amount of the premium from the time the circumstance occurred, though not earlier than from the beginning of the current insurance period. If such a demand is made, the other party may, within 14 days, terminate the contract with immediate effect. This provision does not apply to life insurance.

Art. 817. Performance date.

§ 1. The insurer is obliged to make the performance within thirty days of being notified of the event.

§ 2. If it is not possible to clarify the circumstances needed to determine the insurer's liability or the amount of the performance within the above period, the performance should be made within 14 days of the day on which, having used due care, it was possible to clarify the circumstances. However, the insurer should make the undisputed part of the performance within the period set forth in § 1.

§ 3. An insurance contract or the general terms and conditions of insurance may contain provisions more advantageous for the insured than those set forth in the preceding paragraphs.

Art. 818. Official notification of event.

§ 1. An insurance contract or the general terms and conditions of insurance may provide that the policyholder is obliged to notify the insurer of an event within a specified period.

§ 2. If an insurance contract is executed on another person's account, the obligation set forth in the preceding paragraph may be imposed both on the policyholder and on the insured unless the insured does not know about the insurance contract being executed on his account.

§ 3. In the event of breach of the obligations set forth in the preceding paragraphs, due to willful misconduct or gross negligence, the insurer may accordingly reduce the performance, if the breach contributes to an increase in the damage or prevents the insurer from establishing the circumstances and consequences of the event.

§ 4. Failure to notify the insurer of an event has no consequences if the insurer was notified of the circumstances which should have been disclosed to it within the notification period.

Art. 819. Statute of limitations.

§ 1. Claims under an insurance contract become barred by a statute of limitations after three years.

§ 2. (repealed)

§ 3. In the case of third party liability insurance, the aggrieved party's claims against the insurer for compensation or recompense become barred by the statute of limitations after the period provided for such a claim in the provisions on liability for damage caused by tort or arising from non-performance or improper performance of an obligation.

§ 4. The running of the limitations period of a claim for a performance against an insurer is also interrupted by a claim being filed with the insurer or by an event covered by the insurance being reported. The limitations period starts running anew from the day on which the party filing the claim or reporting the event receives a written declaration from the insurer according or refusing the performance.

Art. 820. Maritime insurance; reinsurance. The provisions in this title do not apply to maritime insurance and indirect insurance (reinsurance).

Dział II. Property Insurance.

Art. 821. Scope. Property insurance may cover any property interest which is not unlawful and which may be assessed in money.

Art. 822. Third party liability insurance.

§ 1. By a third party liability insurance contract, the insurer commits to pay the compensation set forth in the contract for any damage caused to third parties with regard to whom liability for damage is borne by the policyholder or the insured.

§ 2. Unless the parties have agreed otherwise, a third party liability insurance contract covers the damage referred to in § 1 arising from an event provided for in the contract which occurred during the insurance period.

§ 3. The parties may decide that the contract will cover damage arising, disclosed or reported in the insurance period.

375

§ 4. The loss payee, in connection with an event covered by a third party liability insurance contract, may raise claims directly against the insurer.

§ 5. The insurer cannot raise against the loss payee a defense of breach by the policyholder or the insured of obligations arising from the contract or the general terms and conditions of insurance if the breach occurred after the event.

Art. 823. Change of owner; transfer of rights.

§ 1. If the object of the insurance is transferred, the rights under the insurance contract may be transferred to the acquirer of the insurance object. The transfer of those rights requires the insurer's consent unless the insurance contract or the general terms and conditions of insurance provide otherwise.

§ 2. In the event the rights referred to in § 1 are transferred, the acquirer of the object also assumes the obligations borne hitherto by the transferor unless, with the insurer's consent, the parties agreed otherwise. Despite the transfer of the obligations, the transferor is jointly and severally with the acquirer liable for paying the premium due for the period until the object of the insurance is transferred.

§ 3. If the rights referred to in § 1 are not transferred to the acquirer of the insurance object, the insurance relationship is extinguished upon the transfer of the insurance object to the acquirer.

§ 4. The provisions of § 1-3 do not apply to the transfer of claims which arise or could arise as a result of an event provided for in the contract.

Art. 824. Insurance sum.

§ 1. Unless otherwise agreed, the insurance sum set in the contract constitutes the upper limit of the insurer's liability.

§ 2. If, after the contract is executed, the value of the insured property decreases, the policyholder may demand an appropriate reduction in the insurance sum. The insurer may unilaterally reduce the insurance sum for the same reason, notifying the policyholder of this fact at the same time.

§ 3. A reduction in the insurance sum entails an appropriate reduction in the premium starting from the first day of the month in which the policyholder demands a reduction in the insurance sum or in which the insurer notifies the policyholder of the unilateral reduction in this sum.

Art. 824¹. Liability.

§ 1. Unless otherwise agreed, the sum of money paid out by the insurer under insurance cannot be higher than the damage suffered.

§ 2. If the same insurance object is at the same time insured against the same risk by two or more insurers for amounts which in total exceed its insurable value, the policyholder cannot demand performance in excess of the damage. Among the insurers, each is liable in the proportion in which the insurance sum accepted by that insurer is to the total sums arising from double or multiple insurance.

§ 3. If, in any of the insurance contracts referred to in § 2, it is agreed that the sum paid out by the insurer under the insurance may be higher than the damage suffered, the policyholder may demand performance in excess of the amount of damage only from that insurer. In this case, in order to establish liability among the insurers, it should be assumed that, in the insurance referred to in this paragraph, the insurance sum is equal to the insurable value.

Art. 825 (deleted)

Art. 826. Obligation to reduce damage.

§ 1. If an event occurs, the policyholder is obliged to use all measures available to it in order to rescue the insurance object and to prevent or reduce damage.

§ 2. An insurance contract or the general terms and conditions of insurance may provide that, if an event occurs, the policyholder is obliged to secure the possibility of claims for compensation being brought against the persons liable for the damage.

§ 3. If the policyholder has intentionally or due to gross negligence failed to use the measures referred to in § 1, the insurer is released from liability for the resulting damage.

§ 4. The insurer is obliged, within the limits of the insurance sum, to reimburse the costs of using the measures referred to in § 1 if the measures were purposeful even if they proved ineffective. The contract or the general terms and conditions of insurance may contain provisions more advantageous for the policyholder.

§ 5. In the case of insurance taken out on another person's account, the provisions of the preceding paragraphs also apply to the insured.

Art. 827. Policyholder's fault.

§ 1. The insurer is released from liability if the policyholder causes damage intentionally. In the event of gross negligence, compensation is not due unless the contract or the general terms and conditions of insurance provide otherwise or the payment of compensation in the given circumstances is in line with the equitable principle.

§ 2. Third party liability insurance may set forth different principles for the insurer's liability than those set forth in § 1.

§ 3. Unless otherwise agreed, the insurer is not liable for any damage caused intentionally by a person with whom the policyholder lives in a common household.

§ 4. If an insurance contract is executed on another person's account, the principles set forth in the preceding paragraphs apply accordingly to the insured.

Art. 828. Transfer of claims.

§ 1. Unless otherwise agreed, as of the day the insurer pays the compensation, the policyholder's claim against the third party liable for the damage is transferred by force of law to the insurer up to the amount of the compensation paid. If the insurer covers only part of the damage, the policyholder has priority of satisfaction of the remaining part over the insurer's claim.

§ 2. The policyholder's claims against persons with whom the policyholder lives in a common household are not transferred to the insurer unless the perpetrator causes the damage intentionally.

§ 3. The principles arising from the preceding paragraphs apply accordingly if an insurance contract is executed on another person's account.

Dział III. Personal Insurance.

Art. 829. Scope.

§ 1. Personal insurance may especially cover:

1)  in life insurance - the death of the insured or attainment by the insured of a certain age;

2)  in accident insurance - bodily injury, health disorder or death due to an accident.

§ 2. In a life insurance contract executed on another person's account, the insurer's liability starts not earlier than on the day following the day when the insured states to the party named in the contract that he wishes to take advantage of the insurance coverage stipulated to his benefit. This declaration should also include the insurance sum. An amendment to the contract to the detriment of the insured or the beneficiary in the event of the insured's death requires the insured's consent.

Art. 830. Termination by policyholder.

§ 1. In personal insurance, the policyholder may terminate the contract at any time with the notice period set forth in the contract or in the general terms and conditions of insurance, and where there is no such notice period, with immediate effect.

§ 2. In the absence of a stipulation to the contrary, a contract is deemed terminated by the policyholder if the premium or an installment is not paid in the period set forth in the contract or in the general terms and conditions of insurance despite a prior call for payment within an additional period set forth in the general terms and conditions of insurance; the call for payment should inform the policyholder of the consequences of non-payment of the premium.

§ 3. An insurer may terminate a life insurance contract only in the instances specified in the law.

§ 4. The provisions of § 3 and Article 812 § 8 apply accordingly in the event of a change in the general terms and conditions of life insurance during the contractual relationship. This does not prejudice the application of Article 384¹ in such a case.

Art. 831. Beneficiary.

§ 1. The policyholder may indicate one or more persons entitled to receive the insurance sum in the event of the insured's death; he may also execute a contract of insurance payable to the bearer. The policyholder may change or revoke either of those stipulations at any time.

§ l¹. If an insurance contract is executed on another person's account, the exercise of the rights referred to in the preceding paragraph requires the insured's prior consent; the contract or the general terms and conditions of insurance may provide that those rights may be exercised by the insured independently.

§ 2. If several beneficiaries have been named and their respective shares in the sum have not been indicated, their shares are equal.

§ 3. An insurance sum due to the beneficiary is not included in the insured's estate.

Art. 832. Expansion.

§ 1. An indication of the beneficiary that will receive the insurance sum becomes ineffective if the beneficiary dies prior to the death of the insured or if the beneficiary has intentionally contributed to the insured's death.

§ 2. If, at the time of the insured's death, there is no beneficiary, the insurance sum is due to the immediate family of the insured in the order set forth in the general terms and conditions of insurance unless otherwise agreed.

Art. 833. Suicide. In life insurance, the insured's suicide does not release the insurer from the performance obligation if the suicide occurs two years after the insurance contract execution. The insurance contract or the general terms and conditions of insurance may shorten this period, though to not less than six months.

Art. 834. Defense of untrue information. If an event occurs three years after the life insurance contract execution, the insurer cannot raise the defense that untrue information was given upon execution of the contract, especially that an illness of the insured was concealed. The contract or the general terms and conditions of insurance may shorten this period.

Tytuł XXVIII. Safekeeping.

Art. 835. Concept. By a safekeeping contract, the keeper commits to keep in a non-deteriorated condition a movable given to him for safekeeping.

Art. 836. Remuneration. If the remuneration for safekeeping is not set forth in the contract or in a tariff, the keeper is entitled to the remuneration accepted in the given relations unless it follows from the contract or the circumstances that he agreed to safekeep the thing without remuneration.

Art. 837. Manner of safekeeping. The keeper should safekeep the thing in the way he committed to, and in the absence of a contract in this respect, in the way following from the properties of the thing kept and from the circumstances.

Art. 838. Change of place and manner. The keeper is entitled and even obliged to change the place and the manner of safekeeping the thing specified in the contract if it transpires that it is necessary to protect it from loss or damage. If it is possible to obtain the depositor's prior consent, the keeper should obtain the same before making the change.

Art. 839. Use of the thing. The keeper cannot use the thing without the depositor's consent unless required to keep it in a non-deteriorated condition.

Art. 840. Substitute.

§ 1. The keeper cannot give the thing to another person for safekeeping unless he is forced to do so by the circumstances. In such a case, he is obliged to notify the depositor immediately where and with whom he deposited the thing, and if notification is given, he is liable only for lack of due care in choosing the substitute.

§ 2. The substitute is also liable towards the depositor. If the keeper is liable for the actions of his substitute as for his own actions, their liability is joint and several.

Art. 841. Accidental loss. If the keeper, without the depositor's consent and without a real need, uses the thing or changes its place or manner of safekeeping, or if he gives the thing for safekeeping to another person, he is also liable for any accidental loss of or damage to the thing which would not otherwise have occurred.

Art. 842. Keeper's expenses and obligations. The depositor should reimburse the keeper for any expenses the keeper incurs in order to properly safekeep the thing together with statutory interest and release the keeper from the obligations assumed by him for this purpose on his own behalf.

Art. 843. Joint safekeeping. If several persons jointly accept or give a thing for safekeeping, their liability towards the other party is joint and several.

Art. 844. Return of a thing.

§ 1. The depositor may at any time demand that the thing given for safekeeping be returned.

§ 2. The keeper may demand that the thing be collected before the end of the period specified in the contract if, due to circumstances which he could not have foreseen, he cannot, without loss to himself or danger to the thing, safekeep it in the way to which he committed. If the safekeeping time was not specified or if the thing was accepted for safekeeping without remuneration, the keeper may demand that the thing be collected at any time so long as its return does not take place at a time inconvenient for the depositor.

§ 3. The thing should be returned in the place where it was to be safekept.

Art. 845. Irregular deposit. If it follows from specific regulations or the contract or the circumstances that the keeper may dispose of money or fungibles given for safekeeping, the provisions on loan (irregular deposit) apply accordingly. The time and place of the return are set forth in the provisions on safekeeping.

Tytuł XXIX. Liability, Pledge Right and Statute of Limitations for Claims of Persons Running Hotels and Similar Establishments.

Art. 846. Premises for liability.

§ 1. A person running a hotel or similar establishment for profit is liable for the loss of or damage to things brought in by a person using the services of the hotel or similar establishment, hereinafter referred to as a „guest”, unless the damage was due to the properties of the thing brought in or force majeure or if it arose solely from a fault on the part of the aggrieved party or a person who accompanied or visited him or was employed by him.

§ 2. Within the meaning of the provisions of this title, a thing brought in is a thing which, during the time the guest uses the services of the hotel or similar establishment, is in the hotel or similar establishment or is outside the hotel or the establishment and has been entrusted to the person running the hotel or similar establishment for profit or to a person employed by him or deposited in a place indicated by them or intended for that purpose.

§ 3. A thing brought in is also a thing which in a short, customarily accepted period before or after the guest uses the services of the hotel or similar establishment has been entrusted to the person running the hotel or similar establishment for profit or to a person employed by him or deposited in a place indicated by them or intended for that purpose.

§ 4. Motor vehicles and things left in them and living animals are not deemed things brought in. The person running the hotel or similar establishment for profit may be held liable for them as a keeper if a safekeeping contract has been executed.

§ 5. The exclusion or limitation of the liability referred to in § 1 by a contract or announcement has no legal effect.

Art. 847. Notification obligation. A claim for remedy of damage due to the loss of or damage to a thing brought into a hotel or similar establishment is extinguished if the aggrieved party did not, after learning of the damage, immediately inform the person running the establishment of it. This provision does not apply if the damage was caused by the person running the hotel or similar establishment for profit or if he had accepted the thing for safekeeping.

Art. 848. Statute oflimitations. Claims for remedy of damage due to the loss of or damage to things brought into a hotel or a similar establishment become barred by the statute of limitations six months after the day on which the aggrieved party learns of the damage, and in any case, one year after the day on which the aggrieved party ceases to use the services of the hotel or similar establishment.

Art. 849. Limitation of liability.

§ 1. In the event of loss of or damage to things brought in, the scope of the obligation of the person running the hotel or similar establishment for profit to remedy the damage is limited, with respect to one guest, to one hundred times the amount due for the accommodation provided to him for one 24-hour period. However, liability for each thing cannot exceed fifty times this amount.

§ 2. Limitations on the scope of the obligation to remedy any damage do not apply when the person running a hotel or similar establishment for profit has accepted the things for safekeeping or has refused to accept them for safekeeping despite being obliged to accept them and when the damage is due to the willful misconduct or gross negligence of that person or a person employed by him.

§ 3. A person running a hotel or similar establishment for profit is obliged to accept for safekeeping money, securities and valuable objects, especially valuables and objects of scientific or artistic value. He may refuse to accept those things only if they pose a threat to safety or if, given the size or standard of the hotel or similar establishment, their value is too high or they occupy too much space.

Art. 850. Pledge right. In order to secure payment for the accommodation, board and services provided to a person using the services of a hotel or similar establishment, and to secure a claim for reimbursement of expenses incurred for that person, a person running a hotel or similar establishment for profit has a statutory pledge on things brought in. This right is subject to the provisions on a landlord's statutory pledge.

Art. 851. Statute of limitations of the establishment's claims. Claims arising within the scope of operations of hotel enterprises regarding payment for the accommodation, board and services provided and regarding expenses incurred for persons using the services of such enterprises become barred by the statute of limitations after two years. This provision applies accordingly to catering enterprises.

Art. 852. Liability of other establishments. The provisions on liability and statutory pledge of a person running a hotel or similar establishment for profit apply accordingly to bathing establishments. However, in the case of objects which are not customarily brought in by persons using the services of such establishments, the liability of the person running the establishment is limited to the case where he accepts such an object for safekeeping or where the damage is due to the willful misconduct or gross negligence of that person or a person employed by him.

Tytuł XXX. Storage Contract.

Art. 853. Concept; storage receipt.

§ 1. By a storage contract, a warehouser commits to store, against remuneration, the movables specified in the contract.

§ 2. A warehouser is obliged to give the depositor a storage receipt which should specify the type, quantity, labeling and packing method of the things, and other significant provisions of the contract.

Art. 854. Preclusion. The provisions of this title do not apply if the warehouser acquires the ownership of the things deposited and is obliged to return only the same quantity of things of the same kind and quality.

Art. 855. Liability, maintenance.

§ 1. A warehouser is liable for any damage arising from loss of, depletion in or damage to a thing from the time it is accepted for storage until it is handed over to the person entitled to collect it unless he proves that he could not have prevented the damage despite having used due care.

§ 2. A warehouser is obliged to carry out appropriate maintenance activities. Any provision to the contrary is invalid.

§ 3. A warehouser is not liable for depletion within the limits set forth in the relevant regulations, and in the absence of such regulations - within customarily accepted limits.

§ 4. Compensation cannot exceed the ordinary value of the thing unless the damage is due to the warehouser's willful misconduct or gross negligence.

Art. 856. Insurance. A warehouser is obliged to insure the thing only if he is ordered to do so.

Art. 857. Obligation to secure. If the condition of the things sent to the warehouser raises a suspicion that the things are missing, depleted, deteriorated or damaged, the warehouser should take the actions needed to secure the depositor's property and rights.

Art. 858. Notice. The warehouser should notify the depositor of any events important for the protection of the depositor's rights or concerning the condition of the things deposited for storage unless notification is not possible.

Art. 859. Sale of things. If a thing is perishable and it is not possible to wait for the depositor's instructions, the warehouser has the right, and when the depositor's interests so require, also the obligation to sell the thing using due care.

Art. 859¹. Inspection by depositor. The warehouser should enable the depositor to inspect, divide or join things, to take samples and cany out other actions in order to preserve the things in a proper condition.

Art. 859². Joining and dividing.

§ 1. The warehouser may join substitute things of the same kind and quality belonging to several depositors with their written consent.

§ 2. The consent of the other depositors is not required to hand over to a depositor part of the things so joined due to him.

§ 3. Division and joining of things should be disclosed in the warehoused documents.

Art. 859³. Pledge right. In order to secure claims for storage charges and indirect charges, reimbursement of expenses and costs, especially freight charge and customs duty, reimbursement of advances paid to the depositor and any other charges arising under the storage contract or contracts, a warehouser has a statutory pledge on things deposited for storage so long as they are with him or with a person who holds them on his behalf or so long as he may dispose of them using documents.

Art. 859⁴. Contract extension. A storage contract executed for a fixed term is deemed extended for a non-fixed term if 14 days before the end of the period the warehouser did not demand by registered letter that the things be collected within an agreed period.

Art. 859⁵. Termination. A warehouser may terminate a storage contract for a non-fixed term by registered mail with one month's notice, though not earlier than 2 months after the things are deposited.

Art. 859⁶. Failure to collect a thing. If the depositor does not collect the thing despite the passing of the agreed period or the contract termination notice period, the warehouser may deposit the thing for storage at the depositor's cost and risk. He may, however, exercise this right only if he has warned the depositor of his intent to exercise the right by registered letter sent at least 14 days before the lapse of the agreed period.

Art. 859⁷. Termination for good cause. Despite execution of a contract for a fixed term, the warehouser may, for good cause, at any time, call on the depositor to collect the things and set an appropriate period for their collection.

Art. 859⁸. Extinction of depositor's claims.

§ 1. Collection of the things without stipulations and payment of all charges to the warehouser extinguishes all claims against the warehouser under the storage contract, save for claims related to invisible damage to the thing if, within seven days of collection, the depositor notifies the warehouser thereof.

§ 2. The provision of § 1 does not apply if the damage is due to willful misconduct or gross negligence.

Art. 859⁹. Statute of limitations. Claims under a storage contract become barred by the statute of limitations after one year.

Tytuł XXXI. Partnership.

Art. 860. Concept; form.

§ 1. By a deed of partnership, the partners commit to strive to achieve a common economic purpose by acting in a specified way, especially by making contributions.

§ 2. The deed of partnership should be stated in writing.

Art. 861. Contribution.

§ 1. A partner's contribution may consist in contributing to the partnership ownership or other rights or in providing services.

§ 2. It is presumed that the partners' contributions are of equal value.

Art. 862. Contribution of things. If a partner commits to contribute the ownership of things to a partnership, the provisions on sale apply accordingly to the performance of this obligation and to liability under implied warranty for defects and to risk of loss of or damage to the thing. If the things are to be contributed only for use, the provisions on tenancy apply accordingly in the above respect.

Art. 863. Joint co-ownership.

§ 1. A partner cannot dispose of a share in the joint property of partners or a share in particular elements of the property.

§ 2. During the lifetime of a partnership, a partner cannot demand that the partners' joint property be divided.

§ 3. During the lifetime of a partnership, a partner's creditor cannot demand satisfaction from the partner's share in the partners' joint property or from a share in particular elements of the property.

Art. 864. Joint and several liability. The partners bear joint and several liability for the partnership's liabilities.

Art. 865. Managing the partnership's affairs.

§ 1. Each partner is entitled and obliged to manage the partnership's affairs.

§ 2. Each partner may, without a prior partners' resolution, manage affairs which do not exceed the partnership's ordinary operations. If, however, before such an affair is completed, even one of the other partners objects to the management thereof, a partners' resolution is required.

§ 3. Each partner may, without a prior partners' resolution, perform an urgent act which, if not taken, could expose the partnership to irreparable loss.

Art. 866. Representing the partnership. In the absence of a contract or a partners' resolution to the contrary, each partner is authorized to represent the partnership within the limits covered by his authorization to manage its affairs.

Art. 867. Share in profits and losses.

§ 1. Each partner is entitled to an equal share in profits and in the same proportion participates in losses, regardless of the type and value of the contribution. The deed of partnership may set forth the proportion of the partners' share in profits and losses differently. It may even release some of the partners from participating in losses. A partner cannot, however, be excluded from participating in profits.

§ 2. The proportion of a partner's share in profits set forth in the deed of partnership also refers, in case of doubt, to a share in losses.

Art. 868. Profit allocation and payment.

§ 1. A partner may demand that profit be allocated and paid only after the partnership is dissolved.

§ 2. However, if a partnership is established for a longer period, the partners may demand that profit be allocated and paid at the end of each financial year.

Art. 869. Termination of a share.

§ 1. If the lifetime of a partnership is unspecified, each partner may leave the partnership by terminating his share with three months' notice at the end of the financial year.

§ 2. For good cause, a partner may terminate his share without notice even though the lifetime of the partnership is specified. Any stipulation to the contrary is invalid.

Art. 870. Termination by personal creditor. If, within the last six months, an execution on a partner's movables was ineffective, the partner's personal creditor who has obtained an attachment of the rights that the partner would have if he left the partnership or if the partnership were dissolved, may terminate the partner's share in the partnership with three months' notice even though the partnership was established for a fixed term. If the deed of partnership provides for a shorter notice period, the creditor may take advantage thereof.

Art. 871. Settlements with a leaving partner.

§ 1. Upon leaving the partnership, a partner receives back in kind the things which he brought into the partnership for use, and the value of his contribution specified in the deed of partnership is paid out to him in money, and in the absence of such a specification, the value of the contribution at the time it was made. The value of any contribution consisting in the provision of services or the partnership using things belonging to the partner is not returned.

§ 2. Furthermore, a leaving partner is paid money for the part of the joint property left after the value of all the partners' contributions has been deducted corresponding to the proportion in which the leaving partner participated in the partnership's profits.

Art. 872. Partner's death. It may be stipulated that the heirs of a partner will join the partnership in his place. In this case they should indicate to the partnership one person who will exercise their rights. Until this is done, the other partners may themselves take all actions to manage the partnership's affairs.

Art. 873. Extension of deed. If, despite there being reasons to dissolve the partnership as provided for in the deed, the partnership continues to exist with the consent of all the partners, it is deemed extended for a non-fixed term.

Art. 874. Dissolution of partnership by court.

§ 1. For good cause, each partner may demand that the partnership be dissolved by a court.

§ 2. A partnership is dissolved on the date a partner is declared bankrupt.

Art. 875. Effects of dissolution.

§ 1. From the moment a partnership is dissolved, the provisions on co-ownership in fractional parts apply accordingly to the joint property of the partners, subject to the following provisions.

§ 2. Partners' contributions are returned to the partners from the property remaining after the partnership's debts have been paid off and the provisions on the return of contributions upon a partner leaving the partnership apply accordingly.

§ 3. The remaining surplus of the joint property is divided among the partners in the same proportion in which they share in the partnership's profits.

Tytuł XXXII. Suretyship.

Art. 876. Concept; form.

§ 1. By a suretyship contract, the surety commits to the creditor to perform an obligation if the debtor does not perform it.

§ 2. The surety's declaration should be made in writing; otherwise it is invalid.

Art. 877. Lack of debtor's capacity. In the case of suretyship for the debt of a person who cannot incur the obligation due to lack of capacity for legal acts, the surety should make the performance as the principal debtor if, when giving suretyship, he knew about the person's lack of capacity for legal acts or could have easily found out.

Art. 878. Future debt.

§ 1. Suretyship may be given for a future debt up to an amount specified in advance.

§ 2. Suretyship unlimited in time for a future debt may be revoked at any time before the debt arises.

Art. 879. No suretyship.

§ 1. The scope of the surety's obligation is determined each time by the scope of the debtor's obligation.

§ 2. However, a legal act taken by a debtor with a creditor after suretyship is given cannot increase the surety's obligation.

Art. 880. Debtor's delay. If a debtor is late making the performance, the creditor should notify the surety thereof immediately.

Art. 881. Surety's liability. In the absence of a stipulation to the contrary, the surety is liable as a joint and several co-debtor.

Art. 882. Creditor's reminder. If the debt payment date is not specified or if the debt payment depends on termination notice being given, the surety may, when six months have passed from the suretyship date, and if he gave suretyship for a future debt, from the date the debt arose, demand that the creditor call on the debtor to pay or to give termination notice on the earliest date. If the creditor fails to meet this demand, the surety's obligation is extinguished.

Art. 883. Defenses against creditor.

§ 1. The surety may raise against the creditor all defenses to which the debtor is entitled; the surety may in particular set off the debtor's claim against the creditor.

§ 2. The surety does not lose the above defenses even if the debtor has waived them or has acknowledged the creditor's claim.

§ 3. In the event of the debtor's death, the surety cannot rely on the limitation of the heir's liability arising from inheritance law.

Art. 884. Call on debtor to participate in a case.

§ 1. A surety against whom the creditor raises a claim should immediately notify the debtor and call on him to participate in the case.

§ 2. If the debtor does not participate in the case, he cannot raise against the surety the defenses which he has against the creditor and which the surety did not raise because he had no knowledge of them.

Art. 885. Notifying debtor of payment. A surety should immediately notify the debtor that he has paid a debt for which he gave suretyship. If he fails to do so and if the debtor performs the obligation, he cannot demand that the debtor return what he himself paid to the creditor unless the debtor had acted in bad faith.

Art. 886. Notifying surety of performance. If the suretyship was given with the debtor's knowledge, the debtor should immediately notify the surety that the obligation has been performed. If he fails to do so, a surety who has satisfied the creditor may demand that the debtor return what he paid to the creditor unless he had acted in bad faith.

Art. 887. Disposal of security and evidence. If a creditor disposes of security for the claims or evidence, he is liable towards the surety for any resulting damage.

Tytuł XXXIII. Donation.

Art. 888. Concept.

§ 1. By a donation contract, the donor commits to make a free-of-charge performance to the donee at the cost of his property.

§ 2. (deleted)

Art. 889. Increment that is not a donation. The following free-of-charge increments do not constitute a donation:

1)  if the obligation to make a free-of-charge performance follows from a contract regulated by other provisions of the Code;

2)  if a person waives a right which he has not yet acquired or which he has acquired in such a way that, if waived, the right is deemed not to have been acquired.

Art. 890. Form.

§ 1. The donor's declaration should be made in the form of a notarial deed. However, a donation contract executed without this form being observed becomes valid if the promised performance is made.

§ 2. The above provisions do not prejudice provisions which, in view of the object of the donation, require a specific form for the declaration of the two parties.

Art. 891. Donor's liability.

§ 1. The donor is obliged to remedy any damage arising from non-performance or improper performance of the obligation if the damage was caused intentionally or through gross negligence.

§ 2. If the donor is late making a monetary performance, the donee may demand interest for delay only from the date a court action is brought.

Art. 892. Defect in a thing. If the donated thing has defects, the donor is obliged to remedy any damage which he has caused to the donee in that, while knowing of the defects, he failed to inform him in due time. This provision does not apply if the donee could have easily noticed the defect.

Art. 893. Instructions. The donor may impose an obligation on the donee to act or refrain from acting in a specified manner, without making anyone a creditor (instructions).

Art. 894. Demand to follow instructions.

§ 1. A donor who performs an obligation arising from a donation contract may demand that instructions be followed unless their sole purpose is to benefit the donee.

§ 2. After the donor's death, his heirs may demand that instructions be followed and, if the instructions take into account public interest, a competent state authority may demand so.

Art. 895. Refusal.

§ 1. The donee may refuse to follow instructions if this is justified by a significant change in circumstances.

§ 2. If a donor or his heirs demand that instructions be followed, the donee may release himself by handing over the object of donation in kind in an „as is” condition. This provision does not apply if a competent state authority demands that the instructions be followed.

Art. 896. Revocation of donation not made. A donor may revoke a donation which has not yet been made if, after the contract is executed, his financial condition changes to the extent to which the donation cannot be made without detriment to him keeping himself in accordance with his justified needs or without detriment to his statutory maintenance obligations.

Art. 897. Donor's impoverishment. If, after the donation is made, the donor becomes impoverished, the donee is obliged, within the scope of his remaining enrichment, to provide the donor with the means which the latter lacks to keep himself in accordance with his justified needs or to perform his statutory maintenance obligations. The donee may, however, release himself from this obligation by returning the value of the enrichment to the donor.

Art. 898. Revocation of donation made.

§ 1. A donor may revoke a donation even if already made if the donee manifests gross ingratitude towards him.

§ 2. The object of a revoked donation should be returned in accordance with the provisions on unjust enrichment. From the time of the event justifying the revocation, the donee is liable equally with the person unjustly enriched who should be aware of the obligation to return the enrichment.

Art. 899. Pardon; revocation by heirs.

§ 1. A donation cannot be revoked by reason of ingratitude if the donor has pardoned the donee. If at the time of pardon, the donor did not have the capacity for legal acts, the pardon is effective if it was given with sufficient comprehension.

§ 2. The donor's heirs may revoke a donation by reason of ingratitude only if the donor was entitled to revoke it at the time of his death or if the donee had intentionally deprived the donor of life or intentionally caused the health disorder which led to the donor's death.

§ 3. A donation cannot be revoked after one year has passed from the day on which the person entitled to revoke it learns of the donee's ingratitude.

Art. 900. Form. A donation is revoked by a written declaration made to the donee.

Art. 901. Dissolution by court.

§ 1. The representative of a legally incapacitated person may demand that a donation contract executed by that person before incapacitation be dissolved if, due to the value of the performance and lack of justified motives, the donation is excessive.

§ 2. Dissolution of a donation contract cannot be demanded after two years have passed from the contract being performed.

Art. 902. No revocation. The provisions on revocation of a donation do not apply if the donation fulfills an obligation arising from the principles of community life.

Tytuł XXXIII¹. Alienation of Real Estate.

Art. 902¹. Content of real estate alienation contract.

§ 1. By a real estate alienation contract, the real estate owner commits to transfer ownership of the real estate to a municipality or the State Treasury free of charge.

§ 2. The State Treasury may execute a real estate alienation contract if the municipality in which the whole or part of the real estate is located does not take advantage of the invitation to execute the contract within three months of an invitation being submitted by the real estate owner.

Art. 902². Owner's liability excluded. Unless the parties decide otherwise, the owner alienating the real estate is not liable for defects therein.

Tytuł XXXIV. Annuity and Life Annuity.

Dział I. Annuity.

Art. 903. Concept. By an annuity contract, one party commits to another party to make certain periodical performances in money or in fungibles.

Art. 903¹. Written form. An annuity contract should be stated in writing.

Art. 904. Payment periods. If the annuity payment periods are not specified otherwise, an annuity in money should be paid monthly in advance, and an annuity in fungibles should be paid in periods arising from the nature of the performance and the purpose of the annuity.

Art. 905. Beneficiary's death. If the beneficiary lives to the date of payment of an annuity payable in advance, he is entitled to the whole performance due for the given period. An annuity payable in arrears should be paid for the time until the day on which the obligation ends.

* As there are no equivalents of the Polish terms „renta” and „dożywocie” in common law, the terms „annuity” and „life annuity” are used to denote the concepts defined in Article 903 § 1 and Article 980 § 1 respectively.

Art. 906. Remuneration.

§ 1. The provisions on sale apply accordingly to an annuity established against remuneration.

§ 2. The provisions on donation apply to an annuity established without remuneration.

Art. 907. Non-contractual annuity.

§ 1. The provisions of this section also apply in the absence of specific regulations where the annuity results from non-contractual sources.

§ 2. If the obligation to pay an annuity follows from the law, each party may, in the event of a change in circumstances, demand that the amount or duration of the annuity be changed even though the amount of the annuity and its duration were set in a court decision or in a contract.

Dział II. Life Annuity.

Art. 908. Concept.

§ 1. If, in exchange for transfer of the ownership of real estate, the acquirer commits to provide the transferor with subsistence for life (life annuity contract), he should, in the absence of a contract to the contrary, accept the transferor as a member of his household, provide him with food, clothing, accommodation, light and fuel, provide him with appropriate help and care in illness and give him a funeral in accordance with local custom at his own expense.

§ 2. If, in the annuity contract, the acquirer of real estate commits to encumber the real estate in favor of the transferor with a usufruct the exercise of which is limited to part of the real estate, the right of habitation or other easement in gross or to make recurrent performances in money or in fungibles, the usufruct, easement in gross or the right to recurring performances form part of the life annuity right.

§ 3. A life annuity may also be stipulated in favor of a person related to the real estate transferor.

Art. 909. (deleted).

Art. 910. Property and personal consequences.

§ 1. The ownership of real estate is transferred under a life annuity contract with the simultaneous encumbrance of the real estate with the life annuity right. The provisions on limited real rights apply accordingly to such an encumbrance.

§ 2. If real estate encumbered with a life annuity right is transferred, the acquirer also bears personal liability for the performances covered by that right unless they became due and payable during the time when the real estate was not his property. The personal liability of co-owners is joint and several.

Art. 911. Death of one of the beneficiaries. A life annuity right established in favor of several persons is reduced accordingly in the event of the death of one of those persons.

Art. 912. No transfer. A life annuity right is non-transferable.

Art. 913. Exchange for annuity; dissolution.

§ 1. If, for any reason, such relations arise between the annuitant and the person obliged to provide the life annuity that the parties cannot be required to remain in further direct contact with each other, the court will, at the demand of either party, change all or some of the rights covered by the life annuity right to an annuity for life corresponding to the value of those rights.

§ 2. In exceptional instances the court may, at the demand of either the party obliged to provide the life annuity or the annuitant, if the latter was the transferor of the real estate, dissolve the life annuity contract.

Art. 914. Transfer of real estate. If a party obliged under a life annuity contract transfers the real estate received, the annuitant may demand that the annuity right be changed into an annuity for life corresponding to the value of that right.

Art. 915. Usufruct in order to ensure subsistence. The provisions of the two preceding articles apply accordingly to contracts under which the acquirer of real estate committed, in order to provide the transferor with subsistence for life, to encumber the real estate with a usufruct, limiting its exercise to part of the real estate.

Art. 916. Life annuity relatively ineffective.

§ 1. A person to whom the annuitant has a statutory maintenance obligation may demand that the life annuity contract be declared ineffective with respect to him if, as a result of the contract, the annuitant has become insolvent. This right is held regardless of whether the annuitant has acted knowingly to the detriment of the creditors and regardless of the contract execution time.

§ 2. A declaration that a life annuity contract is ineffective cannot be demanded once five years have passed from the contract date.

Tytuł XXXV. Settlement.

Art. 917. Concept. By a settlement, the parties make mutual concessions within the scope of a legal relationship existing between them in order to avoid uncertainty concerning claims resulting from that relationship or to ensure their performance or in order to avoid an existing or potential dispute.

Art. 918. Error.

§ 1. The legal effects of a settlement executed under the influence of an error may be avoided only if the error concerns facts which, according to the settlement, both parties considered undeniable, and the dispute or uncertainty would not have arisen if the parties had known the true state of affairs at the time the settlement was executed.

§ 2. The legal effects of a settlement cannot be avoided on the grounds that evidence has been discovered of the claims to which the settlement relates unless the settlement was executed in bad faith.

Tytuł XXXVI. Public Promise.

Art. 919. Concept; reference.

§ 1. Anyone who promises a reward by way of a public announcement for performing a specified act is obliged to keep the promise.

§ 2. If the promise does not specify the date for the performance of the act and does not contain a stipulation that the promise is irrevocable, the promisor may revoke it. The revocation should be made by way of a public announcement in the same way as the promise was made. Revocation is ineffective towards a person who has already performed the act.

Art. 920. Performance by several persons.

§ 1. If the act is performed by several persons independently of each other, each of them is entitled to the reward in the full amount unless only one reward was promised.

§ 2. If only one reward was promised, it will go to the person who first claims it, and if several persons claim it simultaneously, the person who first performed the act.

§ 3. If the act was performed by several persons jointly, in the event of a dispute, the court will divide the reward appropriately.

Art. 921. Contest.

§ 1. A public promise of a reward for the best work or for the best act is ineffective if it does not specify the period in which the reward may be claimed.

§ 2. The evaluation whether and which work or act deserves the reward is made at the promisor's discretion unless the reward promise stipulates otherwise.

§ 3. The promisor acquires the ownership of the rewarded work only if he stipulated so in the promise. In such a case, the ownership is acquired at the time the reward is paid. This provision also applies to the acquisition of copyrights or rights to inventions.

Tytuł XXXVII. Remittance and Securities.

Dział I. Remittance.

Art. 921¹. Concept. Anyone who remits to another person (remittee) the performance of a third party (remitter) thus authorizes the remittee to accept and the remitter to make the performance on the account of the remitting party.

Art. 921². Acceptance; statute of limitations.

§ 1. If the remitter declares to the remittee that it accepts the remittance, it is obliged with respect to the remittee to make the performance set forth in the remittance.

§ 2. In such a case, the remitter may rely only on defenses arising from the substance of the remittance and on defenses to which it is personally entitled with respect to the remittee.

§ 3. The remittee's claims against the remitter arising from the remittance being accepted become barred by the statute of limitations after one year.

Art. 921³. Revocation. The remitting party may revoke the remittance so long as the remitter has not accepted it or made the performance.

Art. 921⁴. Coverage relationship. If the remitter is the remitting party's debtor as to the performance remitted, the remitter is obliged with respect to the remitting party to make the remittance.

Art. 921⁵. Currency relationship. If the remitting party is the remittee's debtor, the debt is cancelled only by the performance being made unless otherwise agreed.

Dział II. Securities.

Art. 921⁶. Features. If an obligation results from a security issued, the debtor is obliged to make the performance against returning the document or making it available to the debtor for the purpose of depriving the document of its legal effect in a customarily accepted way.

Art. 921⁷. Entitlement of instrument holder. A performance made to the holder entitled by the substance of the security releases the debtor unless he acted in bad faith.

Art. 921⁸. Registered instruments. Registered securities entitle the person named in the instrument. Rights are transferred by assignment accompanied by hand-over of the instrument.

Art. 921⁹. Securities to order; endorsement.

§ 1. Securities to order entitle the person named in the instrument and anyone to whom the rights have been transferred by endorsement.

§ 2. Endorsement is a written declaration made on a security to order and containing at least the transferor's signature, showing the transfer of rights to another person.

§ 3. In order to transfer rights from an instrument, the instrument needs to be handed over and an unbroken sequence of endorsements needs to exist.

Art. 921¹⁰. Bearer instruments.

§ 1. If a permit from a competent state authority is required to put a bearer instrument into circulation, an instrument issued without such a permit is invalid.

§ 2. A debtor's signature may be imprinted mechanically unless specific regulations provide otherwise.

Art. 921¹¹. Expansion.

§ 1. A debtor is not obliged to investigate whether the bearer is the owner of the instrument. However, in the case of reasonable doubts whether the instrument bearer is the creditor, the debtor should place the object of the performance in court deposit.

§ 2. If a competent state authority prohibits the performance, release from the obligation takes place by the object of the performance being placed in court deposit.

Art. 921¹². Transfer of rights. The transfer of rights from a bearer instrument requires the hand-over of the instrument.

Art. 921¹³. Debtor's defenses. The debtor may rely with respect to the creditor on defenses regarding the validity of the instrument or which result from its content or which he personally has against the creditor. A debtor may also rely on defenses which he has against the previous creditor if the acquirer of the instrument acted knowingly to the debtor's detriment.

Art. 921¹⁴. Cancellation.

§ 1. Cancellation of securities is governed by specific regulations.

§ 2. If a security is finally and non-revisably cancelled, the debtor is obliged to hand over a new instrument to the person for the benefit of whom the cancellation was done, at his cost, and if the claim is due and payable, to make the performance.

Art. 921¹⁵. Instruments of entitlement.

§ 1. The provisions on securities apply accordingly to instruments of entitlement stating an obligation to perform.

§ 2. If the instrument of entitlement stating the obligation to perform at the creditor's demand is lost, the debtor may make the performance conditional on the person making the demand proving his entitlement.

§ 3. The provisions on bearer securities apply accordingly to instruments of entitlement that do not name the entitled person unless specific regulations provide otherwise.

Art. 921¹⁶. Instruments which do not relate to receivables. The provisions of this section apply accordingly to securities providing for rights other than receivables.

Księga Czwarta. Succession.

Tytuł I. General Provisions.

Art. 922. Concept.

§ 1. Property rights and obligations of the deceased pass, upon his death, to one or several persons in accordance with the provisions of this book.

§ 2. Succession does not include the deceased's rights and obligations that are strictly and personally related to him or rights which, on his death, pass to specified persons irrespective of whether they are heirs.

§ 3. Succession debts include the costs of the deceased's funeral to the extent to which the funeral is customary in a given milieu, costs of the succession proceedings, the obligation to satisfy claims for legitim (forced share) and the obligation to carry out particular legacies, bequests, devises and instructions, and other obligations provided for in this book.

Art. 923. Relatives' right to reside.

§ 1. The spouse and other relatives of the deceased who lived with him until the day of his death have the right to use, for three months from the succession being opened, the accommodation and household facilities as formerly. Any disposition of the deceased excluding or limiting this right is invalid.

§ 2. The above provisions do not limit the rights of the spouse and other relatives of the deceased which result from tenancy of premises or from a cooperative right to premises.

Art. 924. Opening. Succession is opened on the death of the deceased.

Art. 925. Acquisition. Estate is acquired by an heir on the opening of the succession.

Art. 926. Title to succession.

§ 1. Title to succession results from the law or from a will (testament).

§ 2. Statutory succession to the entire estate takes place if the deceased did not name an heir or if none of the persons he named wish to or can be an heir.

§ 3. Subject to the exceptions provided for by the law, statutory succession to part of the estate takes place if the deceased did not name an heir for that part of the estate, or if any of the persons named by him to succeed to the entire estate do not wish to or cannot be an heir.

Art. 927. Capacity to succeed.

§ 1. A natural person who is not alive at the time the succession is opened and a legal person which does not exist at that time cannot be an heir.

§ 2. However, a child that has already been conceived when the succession is opened can be an heir if it is born alive.

§ 3. A foundation established by the testator in a will can be an heir if it is entered in the register within two years of the will being read.

Art. 928. Unworthiness.

§ 1. An heir may be declared by a court unworthy to succeed if:

1)  he intentionally committed a serious crime against the deceased;

2)  by deceit or threat, he incited the deceased to draw up or revoke a will or in the same manner prevented him from performing one of these acts;

3)  he has intentionally concealed or destroyed a deceased's will, forged it or altered it or has knowingly benefited from a will forged or altered by another person.

§ 2. An unworthy heir is excluded from succession as if he does not live to the opening of the succession.

Art. 929. Declaration of unworthiness. Anyone who has an interest in doing so may demand that an heir be declared unworthy. Such a demand may be made within a year of the day on which the person learns of the cause for the unworthiness, though no later than three years after the succession is opened.

Art. 930. Pardon.

§ 1. An heir cannot be declared unworthy if the deceased had pardoned him.

§ 2. If, at the time of the pardon, the deceased did not have capacity for legal acts, the pardon is effective if it was given with sufficient awareness.

Tytuł II. Statutory Succession (Inheritance).

Art. 931. Inheritance by descendants and spouse.

§ 1. The deceased's children and spouse are by law called to the succession first; they inherit in equal shares. However, the spouse's share cannot be less than one-fourth of the entire estate.

§ 2. If a child of the deceased does not live to the opening of the succession, its share falls to its children in equal parts. This provision applies accordingly to successive descendants.

Art. 932. Inheritance by spouse, parents and siblings.

§ 1. If the deceased leaves no descendants, the deceased's spouse and parents are by law called to the succession.

§ 2. The share of each parent who inherits concurrently with the deceased's spouse is one-fourth of the entire estate. If paternity has not been established, the share of the deceased's mother, inheriting concurrently with the deceased's spouse, is one-half of the estate.

§ 3. If the deceased leaves no descendants or spouse, the deceased's parents inherit the whole estate in equal parts.

§ 4. If one of the deceased's parents does not live to the opening of the succession, the share which would fall to him falls to the deceased's siblings in equal parts.

§ 5. If any of the deceased's siblings does not live to the opening of the succession and leaves descendants, the share which would fall to him falls to his descendants. This share is partitioned in accordance with the principles governing partition among successive descendants of the deceased.

§ 6. If one of the parents does not live to the opening of the succession and the deceased has no siblings and no descendants of siblings, the share which would fall to that parent, inheriting concurrently with the deceased's spouse, is one-half of the estate.

Art. 933. Extension.

§ 1. The share of a spouse who inherits concurrently with parents, siblings and descendants of the deceased's siblings is one-half of the estate.

§ 2. If the deceased leaves no descendants, parents, siblings or siblings' descendants, the entire estate falls to the deceased's spouse.

Art. 934. Extension.

§ 1. If the deceased leaves no descendants, spouse, parents, siblings or siblings' descendants, the entire estate falls to the descendant's grandparents; they inherit in equal parts.

§ 2. If any of the deceased's grandparents does not live to the opening of the succession, the share that would fall to him falls to his descendants. This share is partitioned in accordance with the principles governing partition of the estate among the deceased's descendants.

§ 3. If a grandparent who does not live to the opening of the succession leaves no descendants, the share which would fall to him falls to the remaining grandparents in equal parts.

Art. 934¹. Extension. If the deceased leaves no spouse or relatives by consanguinity called to the succession by the law, the estate falls in equal parts to those children of the deceased's spouse whose parents did not live to the opening of the succession.

Art. 935. Extension; State Treasury inheritance.

§ 1. If the deceased leaves no spouse, relatives by consanguinity or children of the deceased's spouse called to the succession by law, the estate falls to the municipality of the deceased's last place of residence as the statutory heir. If the deceased's last place of residence in the Republic of Poland cannot be established or the deceased's last place of residence is abroad, the estate falls to the State Treasury, as the statutory heir.

Art. 935¹. Judicial separation. The provisions on calling to succession by law do not apply to a spouse of the deceased who is judicially separated from him.

Art. 936. Inheritance in the case of full adoption.

§ 1. An adoptee inherits from his adoptive parent and from the adoptive parent's relatives by consanguinity as if he were a child of the adoptive parent, and the adoptive parent and his relatives by consanguinity inherit from the adoptee as if the adoptive parent were the adoptee's birth parent.

§ 2. If one of the spouses adopts the other spouse's child, the provision of § 2 does not apply to such spouse and his relatives by consanguinity, and if the adoption took place after the death of the adoptee's other parent, it does not apply either to the deceased's relatives by consanguinity whose rights and obligations arising from consanguinity were upheld in the court adoption decision.

Art. 937. Inheritance in the case of simple adoption. If the effects of adoption consist only in a relationship being created between the adoptive parent and the adoptee, the following provisions apply:

1)  the adoptee inherits from the adoptive parent equally with the latter's children, and the adoptee's descendants inherit from the adoptive parent on the same principles as the adoptive parent's successive descendants;

2)  an adoptee and his descendants do not inherit from the adoptive parent's relatives by consanguinity and the adoptive parent's relatives by consanguinity do not inherit from the adoptee and his descendants;

3)  the adoptee's birth parents do not inherit from the adoptee, and instead of them the adoptive parent inherits from the adoptee; the adoption does not prejudice calling to the succession based on consanguinity

Art. 938. Grandparents' rights. The deceased's grandparents, if they live in poverty and cannot receive their due means of subsistence from the persons who have a statutory maintenance obligation towards them, may demand from an heir not charged with such an obligation, means of subsistence in proportion to their needs and the value of his share of the estate. An heir may satisfy this claim by paying the deceased's grandparents a sum of money corresponding to the value of one-fourth of his share in the estate.

Art. 939. Household objects.

§ 1. A spouse inheriting by law concurrently with other heirs, save for the deceased's descendants who lived with the deceased at the time of his death, may demand from the estate more than his shares household objects which he used jointly with the deceased or exclusively by himself when the deceased was alive. The provisions on particular legacy apply accordingly to a spouse's claims resulting therefrom.

§ 2. A spouse does not have the above entitlement if the spouses ceased to cohabit when the deceased was alive.

Art. 940. Exclusion of spouse from inheriting.

§ 1. A spouse is excluded from inheriting if the deceased had filed for divorce or judicial separation through a fault on the spouse's part, and this request was justified.

§ 2. A spouse is excluded from inheriting by a court decision. Exclusion may be demanded by any of the remaining statutory heirs called to the succession concurrently with the spouse; a court action may be brought within six months of the day on which the heir learns of the opening of the succession and not later than one year from the opening of the succession.

Tytuł III. Dispositions Mortis Causa (In Prospect of Death).

Dział I. Last Will (Testament).

Rozdział I. General Provisions.

Art. 941. Exclusive disposition. No disposition mortis causa can be made otherwise than by a will (testament).

Art. 942. No joint wills. A will may contain dispositions of only one testator.

Art. 943. Revocation. A testator may at any time revoke the whole will or any provisions thereof.

Art. 944. Testamentary capacity.

§ 1. A will may be made and revoked only by a person who has full capacity for legal acts.

§ 2. A will cannot be made or revoked by a representative.

Art. 945. Defects in declaration of intent.

§ 1. A will is invalid if it was made:

1)  in a state precluding conscious or free decision making and expression of intent;

2)  under the influence of an error, justifying the supposition that if the testator had not acted under the influence of an error, he would not have made a will of that content;

3)  under the influence of a threat.

§ 2. The invalidity of a will for the above reasons cannot be relied on after three years have passed from the day on which the person having an interest therein learns of the cause of invalidity, and in any case after ten years have passed from the opening of the succession.

Art. 946. Revocation manner. A will may be revoked either by the testator making a new will or, with the intention of revoking the will, the testator destroying the will or depriving it of the features which make it valid, or lastly by altering the will in a way indicating that he intended to revoke its provisions.

Art. 947. Expansion. If a testator made a new will and did not state therein that he had revoked the previous will, only those provisions of the previous will which are contradictory to the new will are revoked.

Art. 948. Interpretation.

§ 1. A will should be interpreted in such a manner so as to ensure that the testator's intentions are realized to the fullest extent possible.

§ 2. If a will can be interpreted in various ways, the interpretation allowing the testator's dispositions to remain in force and giving them reasonable meaning should be applied.

Rozdział II. Will Forms.

Part 1. Ordinary Wills

Art. 949. Holographic.

§ 1. A testator may make a will by writing it entirely by hand, signing and dating it.

§ 2. The absence of a date, however, does not invalidate a holographic will if it does not raise doubts about the testator's capacity to make a will, about its content or about the mutual relations among several wills.

Art. 950. Notarial. A will may be made in the form of a notarial deed.

Art. 951. Nuncupative will by public act.

§ 1. A testator may make a will also by declaring, in the presence of two witnesses, his final wishes orally to the head of a municipality (wójt), (mayor or president of a city), head of a province ( starosta), voivodship marshall, secretary of the province or municipality or manager of the Office of Vital Records.

§ 2. The testator's declaration is written down in a record with an indication of the date it was made. The record is read out to the testator in the presence of the witnesses. The record should be signed by the testator, by the person to whom the final wishes were declared, and by the witnesses. If the testator cannot sign the record, this fact must be mentioned in the record together with the reason for there being no signature.

§ 3. Deaf or mute individuals cannot make a will in the manner provided for in this article.

Part 2. Special Wills

Art. 952. Oral or nuncupative.

§ 1. If imminent death of the testator is expected or, if due to extraordinary circumstances, it is not possible or very difficult for a will to be made in ordinary form, the testator may declare his final wishes orally in the simultaneous presence of at least three witnesses.

§ 2. The content of an oral will may be established in such a way that one of the witnesses or a third party writes down the testator's declaration within a year of it being made, giving the place and date of the declaration and the place and date of the written instrument, and the instrument is then signed by the testator and two witnesses or all the witnesses.

§ 3. If the content of an oral will has not been established in the above manner, it may be established, within six months of the succession being opened, by the consistent testimonies of the witnesses given before a court. If the testimony of one of the witnesses cannot be heard or encounters obstacles which are difficult be overcome, the court may consider the consistent testimonies of two witnesses sufficient.

Art. 953. Written during a journey. During a journey on a Polish sea-going vessel or aircraft, a testator may make a will before the commander of the vessel or aircraft or his deputy by declaring his final wishes to the commander or his deputy in the presence of two witnesses the commander of the vessel or the aircraft or his deputy writes down the final wishes of the testator, giving the date they are written, and reads the instrument out to the testator in the presence of the witnesses, after which the instrument is signed by the testator, the witnesses and the commander or his deputy. If the testator cannot sign the instrument, the reason for there being no signature should be given in the instrument. If this form cannot be observed, an oral will maybe made.

Art. 954. Soldier's will. The specific form of a soldier's will is set forth in a regulation of the Minister of National Defense issued in agreement with the Minister of Justice.

Art. 955. Effectiveness of special wills. A special will loses effect six months after the circumstances justifying failure to observe ordinary will form cease to exist unless the testator dies before the end of this period. The running of the period is suspended during the time in which the testator has no possibility of making an ordinary will.

Part 3. Provisions Common to Ordinary Wills and Special Wills

Art. 956. Absolute incapacity of witnesses. The following cannot be witnesses to the making of a will:

1)  an individual who does not have full capacity for legal acts;

2)  a blind, deaf or mute individual;

3)  an individual who is illiterate;

4)  an individual who does not know the language in which the will is made;

5)  an individual convicted for perjury.

Art. 957. Relative inability.

§ 1. An individual for whom any benefit is envisaged in the will cannot be a witness to the making of a will. Nor can the following individuals be witnesses: a spouse of that individual, his relatives by consanguinity or affinity to the first and second degree and individuals having an adoption relationship with him.

§ 2. If one of the individuals listed in the preceding paragraph was a witness, only that provision is invalid which provides for benefits to that individual, his spouse, relatives by consanguinity or affinity to the first and second degree or an individual having an adoption relationship with him. However, if it follows from the will or the circumstances that, without the invalid provision, the testator would not have made a will of the given content, the whole will is invalid.

Art. 958. Effects of breach of form. A will made in breach of the provisions of this chapter is invalid unless those provisions provide otherwise.

Dział II. Naming an Heir.

Art. 959. Naming of an heir. A testator may name one or several persons to succeed to all or part of the estate.

Art. 960. Succession by several persons. If a testator has named several heirs to succeed to the estate or a specified part thereof without specifying their shares in the estate, they succeed in equal parts.

Art. 961. Disposition of specified objects. If a testator has bequeathed in his will particular property items which nearly exhaust his estate to a specified person, the person is, in case of doubt, considered not a legatee but an heir named to succeed to the whole estate. If such disposition in a will was made in favor of several persons, those persons are, in case of doubt, considered named to succeed to the whole estate in fractional parts corresponding to the proportion of the value of the objects bequeathed to them.

Art. 962. Naming with a condition or time limit. The stipulation of a condition or a period made when naming a testamentary heir is deemed non-existent. If, however, it follows from the will or the circumstances that, without this stipulation, the heir would not have been named, the naming of the heir is invalid. These provisions do not apply if the fulfillment or non-fulfillment of the condition or the period occurred before the opening of the succession.

Art. 963. Ordinary substitution. A testamentary heir may be named in the event that another person named as the statutory or testamentary heir does not wish to or cannot be the heir (substitution).

Art. 964. Custody substitution. A provision of a will whereby the testator obliges the heir to retain the acquired estate and to leave it to another person leads to only this other person being named to succeed to the estate if the heir does not wish to or cannot be the heir. If, however, it follows from the will or the circumstances that, without this limitation, the heir would not have been named, the naming of the heir is invalid.

Art. 965. Accrual. If a testator has named several testamentary heirs and one of them does not wish to or cannot be an heir, his share, in the absence of a different disposition of the testator, falls to the remaining testamentary heirs in proportion to their shares (accrual).

Art. 966. Grandparents' rights. If, by force of a will, the estate falls to an heir who is not charged with a statutory maintenance obligation with regard to the testator's grandparents, the grandparents, if they live in poverty and cannot receive their due means of subsistence from the persons who have a statutory maintenance obligation towards them, may demand from the heir means of subsistence in proportion to their needs and to the value of his share in the estate. The heir may satisfy this claim also by paying the testator's grandparents a sum of money corresponding to the value of one-fourth of his share in the estate.

Art. 967. Maintaining legacies and testamentary instructions.

§ 1. If a person named as testamentary heir does not wish to or cannot be the heir, the statutory heir to whom that person's share in the estate falls is obliged, in the absence of a different disposition of the testator, to perform the particular legacies, instructions and other dispositions of the testator with which that person was charged.

§ 2. The above provision applies accordingly to a substitute heir and to an heir to whom a share in the estate falls by way of accrual.

Dział III. Legacy and Testamentary Instructions.

Rozdział I. Particular legacy.

Art. 968. Legacy and subsequent legacy.

§ 1. A testator may, by testamentary disposition, oblige a statutory or testamentary heir to make a specific property performance for the benefit of a given person (particular legacy).

§ 2. The testator may also encumber the legatee with a particular legacy (subsequent legacy).

Art. 969. (deleted).

Art. 970. Due and payable. In the absence of a different disposition of the testator, the legatee may demand that the legacy be delivered immediately after the will is read. However, the legatee encumbered with a subsequent legacy may refrain from delivering it until the legacy has been delivered by the heir.

* In this translation the term „legacy” includes bequest and devise.

Art. 971. Legacy charging several heirs. If the estate falls to several heirs, the legacy charges them in proportion to their shares in the estate unless the testator decided otherwise. This provision applies accordingly to a subsequent legacy.

Art. 972. Reference. The provisions on naming an heir, on capacity to inherit and on unworthiness apply accordingly to legacies.

Art. 973. Effects of excluding a legatee. If a person to whom a legacy was made does not wish to or cannot be a legatee, the person encumbered with the legacy is released from the obligation to deliver it; however, in the absence of a different disposition of the testator, he should deliver subsequent legacies.

Art. 974. Delivery of subsequent legacies. A legatee encumbered with the obligation to deliver a subsequent legacy may release himself from this obligation also by transferring free of charge to a further legatee the rights received under the legacy or by assigning claims for delivery of the legacy.

Art. 975. Admissibility of a condition or a time limit. A legacy may be made on a condition or subject to a time limit.

Art. 976. Ineffective legacy. In the absence of a different disposition of the testator, a legacy of goods in specie is ineffective if the thing bequeathed does not belong to the estate at the time the succession is opened or if the testator was at the time of his death obliged to transfer the thing.

Art. 977. Supplementary claims. If the object of a legacy is goods in specie, the provisions on claims between an owner and an owner-like possessor of a thing apply accordingly to the legatee's claims for remuneration for the use of a thing, for the return of profits or for payment of their value, as well as claims of the person encumbered with the legacy for reimbursement of outlays made on the thing.

Art. 978. Defects in goods in specie. If the object of a legacy is goods in specie, the person encumbered with the legacy is liable to the legatee for defects in the thing in the same manner as a donor.

Art. 979. Quality of things. If the object of a legacy is fungibles, the charged person should provide things of average quality, taking the legatee's needs into account.

Art. 980. Defects in fungibles. If the object of a legacy is fungibles, the provisions on implied sales warranty apply accordingly to the encumbered person's liability to the legatee for physical and legal defects in a thing. However, the legatee may demand from the person encumbered with the legacy only compensation for improper delivery of the legacy, or that defect-free things of the same kind be supplied to replace the defective things and that any damage arising from the delay be remedied.

Art. 981. Statute of limitations. Claims resulting from a legacy become barred by the statute of limitations five years after the legacy becomes due and payable.

Rozdział II. Absolute legacy.

Art. 981¹. Subject of legacy.

§ 1. In a will drawn up in the form of a notarial deed the testator may decide that a specified person acquires the object of a legacy at the time the succession is opened (absolute legacy).

§ 2. The object of an absolute legacy may be:

1)  goods in specie,

2)  transferable property rights,

3)  agricultural enterprise or farm,

4)  usufruct or easement established in favor of the legatee.

Art. 981². Ineffective legacy. An absolute legacy is ineffective if at the time the succession is opened the object of the legacy does not belong to the testator or if the testator was obliged to dispose of it. If the object of the legacy is a usufruct or easement established in the legatee's favor, the legacy is ineffective if at the time the succession is opened the property item which was to have been encumbered with the usufruct or easement did not belong to the estate or the testator had been obliged to dispose of it.

Art. 981³. Effects of stipulating a condition or period.

§ 1. The stipulation of a condition or period made when establishing an absolute legacy is deemed non-existent. If, however, it follows from the will or the circumstances that without this stipulation the legacy would not have been made, the absolute legacy is ineffective. These provisions do not apply if the fulfillment or non-fulfillment of the condition or the period occurred before the opening of the succession.

§ 2. An absolute legacy that is invalid due to the stipulation of a condition or period has the effect of a particular legacy made on a condition or stipulating a period, unless it follows otherwise from the will or the circumstances.

Art. 981⁴. Encumbering with a legacy. The testator may charge the person in whose favor he made the absolute legacy with a particular legacy.

Art. 981⁵. Appropriate application of regulations. The provisions on naming an heir, accepting and rejecting succession, capacity to inherit and unworthiness apply accordingly to absolute legacies.

Art. 981⁶. Appropriate application of regulations. The provisions on particular legacies apply accordingly to any matters not regulated in this chapter and in special provisions on absolute legacy.

Art. 982. Testamentary instructions. The testator may in a will impose on an heir or a legatee the obligation to carry out a specific action or to refrain from carrying out from a specific action without making anyone a creditor (testamentary instructions).

Art. 983. Testamentary instructions charging the legatee. A legatee encumbered with testamentary instructions may refrain from following them until the heir delivers the legacy. This provision applies accordingly where the instructions charge a subsequent legatee.

Art. 984. Effects of excluding legatee. If a person to whom a legacy was made with the obligation to follow testamentary instructions does not wish to or cannot be a legatee, the heir released from the obligation to deliver the legacy should, in the absence of a different disposition of the testator, follow the testamentary instructions. This provision applies accordingly where the testamentary instructions charge a subsequent legatee.

Art. 985. Claiming performance. Each of the heirs and the executor of a will may demand that the testamentary instructions be followed unless the testamentary instructions are solely to benefit the person charged with the testamentary instructions. If the testamentary instructions are in the public interest, a competent state authority may also demand that the testamentary instructions be followed.

Dział IV. Executor of the Will.

Art. 986. Appointment; capacity.

§ 1. A testator may in the will appoint an executor or executors of the will.

§ 2. A person who does not have full capacity for legal acts cannot be an executor of a will.

Art. 986¹. Administering a legacy. A testator may appoint an executor of the will to administer the estate or an organized part or specified component thereof.

Art. 987. Refusal. If a person appointed executor of a will does not wish to perform this obligation, he should make an appropriate declaration before a court.

Art. 988. Obligations and powers.

§ 1. If a testator has not decided otherwise, the executor of a will should administer the estate, repay succession debts, and in particularly deliver particular legacies and follow testamentary instructions, and then hand the estate over to the heirs in accordance with the testator's wishes and with the Law, and on each occasion immediately after the estate has been partitioned.

§ 2. The executor of a will may sue and be sued in matters arising from administration of the estate or an organized part or specified component thereof. He may also sue in matters concerning rights belonging to the estate and may be sued in matters concerning succession debts.

§ 3. The executor of a will should hand over to the person to whom a thing was left in an absolute legacy, the subject of that legacy.

Art. 989. Settling accounts with heir.

§ 1. The provisions on mandate against remuneration apply accordingly to reciprocal claims between the heir and the executor of the will arising from administration of the estate or an organized part or specified component thereof.

§ 2. The costs of administering the estate or an organized part or specified component thereof and the executor's remuneration constitute part of the succession debts.

Art. 990. Release from function. For good cause, the court may release the executor of a will.

Art. 990¹. Administering the subject of a legacy. A testator may appoint an executor of the will to administer the subject of an absolute legacy until the subject is taken in possession by the person to whom the thing was left by way of the absolute legacy.

Tytuł IV. Legitim (Forced Share).

Art. 991. Concept; entitled persons.

§ 1. The deceased's descendants, spouse and parents who would be named to inherit under the law are entitled, if permanently without the capacity to work or if the entitled descendant is a minor, to two-thirds of the value of the share in the estate which would fall to him in the case of statutory (intestate) succession, and in other cases, to one-half of the value of that share (legitim).

§ 2. If an entitled person has not received the legitim due to him in the form of a donation made by the deceased, or by being named to inherit, or in the form of a legacy, he is entitled to a claim against the heir for payment of the sum of money needed to cover or supplement the legitim.

Art. 992. Establishing an inheritance share. When establishing an inheritance share constituting the basis for calculating the legitim, unworthy heirs and heirs who have rejected the inheritance are taken into account, whereas heirs who have waived the inheritance or have been disinherited are not taken into account.

Art. 993. Adding donations. When calculating the legitim, particular legacies and testamentary instructions are not taken into account, whereas donations and absolute legacies made by the deceased are taken into account in accordance with the provisions below.

Art. 994. Omission.

§ 1. When calculating the legitim, minor donations customarily accepted in given relations or donations made more than ten years before, counting back from the opening of the succession, to persons who are not heirs or forced heirs are not added.

§ 2. When calculating the legitim due to a descendant, donations made by the deceased at a time when the deceased had no descendants are not added. This does not, however, apply where a donation was made less than three hundred days before the descendant was born.

§ 3. When calculating the legitim due to a spouse, donations which the deceased made before entering into marriage with the spouse are not added.

Art. 995. Determining donation value.

§ 1. The value of the object of a donation is calculated as a the time it was made and according to the prices at the time the legitim is established.

§ 2. The value of the object of an absolute legacy is calculated as at the time succession is opened and according to the prices at the time the legitim is established.

Art. 996. Crediting donation against legitim. An absolute legacy and a donation made by the deceased to a forced heir is credited against the legitim due to the forced heir. If the forced heir is a successive descendant of the deceased, an absolute legacy and a donation made by the deceased to an ascendant of the forced heir is also credited against the legitim due to the forced heir.

Art. 997. Costs of raising a child included. If the forced heir is the deceased's descendant, the costs of raising him and of his general and professional education incurred by the deceased, if they exceed the average customary in the given milieu, are credited towards the descendant's legitim.

Art. 998. Limitation of liability.

§ 1. If a forced heir is named to inherit, he is liable for particular legacies and testamentary instructions only up to the amount of the excess over the value of the share in the estate which constitutes the basis for calculating the legitim due to the forced heir.

§ 2. The above provision applies accordingly where a particular legacy to a forced heir is charged with a subsequent legacy or testamentary instructions or made on a condition or subject to a time limit.

Art. 999. Expansion. If an heir obliged to pay a legitim is himself a forced heir, his liability is limited to the amount of the excess over his own legitim.

Art. 999¹. Supplementing a legitim.

§ 1. If a forced heir cannot receive from the heir the legitim due to him, he may demand from a person in whose favor an absolute legacy added to the estate was made, the sum of money needed to supplement the legitim. However, this person is obliged to pay this sum only within the limits of the enrichment resulting from the absolute legacy.

§ 2. If the person in whose favor an absolute legacy was made is himself a forced heir, he is liable to other forced heirs only up to the amount of the excess over his own legitim.

§ 3. A person in whose favor an absolute legacy was made may release himself from the obligation to pay the sum needed to supplement the legitim by handing over the object of the legacy.

§ 4. If the testator made absolute legacies in favor of several persons, their liability towards the forced heir is joint and several. If one of the persons in whose favor absolute legacies were, made a performance to the forced heir, he may demand from the other persons parts of the performance proportional to the value of the absolute legacies received.

Art. 1000. Liability of donees.

§ 1. If the forced heir cannot receive the legitim due to him from the heir or a person in whose favor an absolute legacy was made, he may demand from a person who received from the deceased a donation added to the estate, the sum of money needed to supplement the legitim. However, the donee is obliged to pay this sum only within the limits of the enrichment resulting from the donation.

§ 2. If the donee is himself a forced heir, he is liable to other forced heirs only up to the amount of the excess over his own legitim.

§ 3. A donee may release himself from the obligation to pay the sum needed to supplement the legitim by handing over the object of the donation.

Art. 1001. Order. Among several donees, an earlier donee is liable under the preceding article only when the forced heir cannot obtain the supplement of the legitim from a later donee.

Art. 1002. Inheritance of a legitim claim. A claim for a legitim passes to an heir of the forced heir only when that heir is one of the forced heirs of the first deceased.

Art. 1003. Reduction in legacies and instructions. Heirs obliged to satisfy a claim for legitim may demand a proportionate reduction in particular legacies and testamentary instructions.

Art. 1004. Reduction principles.

§ 1. Particular legacies and testamentary instructions are reduced in proportion to their value unless a contrary intention of the testator results from the will.

§ 2. If a particular legacy charged with a subsequent legacy or testamentary instruction is reduced, the subsequent legacy or testamentary instruction is reduced proportionately.

Art. 1005. Expansion.

§ 1. If an heir obliged to satisfy a claim relating to a legitim is himself a forced heir, he may demand that particular legacies and testamentary instructions be reduced to the extent that he is left with his own legitim.

§ 2. If a legatee is himself a forced heir, a particular legacy made to him is reduced only up to the amount of the excess over his own legitim.

Art. 1006. Expansion. In the event of a reduction in a particular legacy the object of which cannot be divided without a material alteration or a considerable reduction in its value, the legatee may demand that the legacy be fully delivered upon payment of an appropriate sum of money.

Art. 1007. Statute of limitations.

§ 1. A forced heir's claims and heirs' claims for a reduction in particular legacies and testamentary instructions become barred by the statute of limitations three years after the will is read.

§ 2. A claim against a person obliged to supplement a legitim due to an absolute legacy or donation received from the deceased becomes barred by the statute oflimitations five years after the succession is opened.

Art. 1008. Disinheritance. A testator may, in his will, deprive his descendants, spouse and parents of the legitim (disinheritance) if the forced heir:

1)  against the testator's wishes persistently acts in a manner contrary to the principles of community life;

2)  has intentionally committed a crime against the testator or a person close to him threatening life, health or freedom or has grossly affronted his dignity;

3)  persistently fails to perform family obligations with regard to the testator.

Art. 1009. Disclosure of reason. The reason for a forced heir being disinherited should follow from the wording of the will.

Art. 1010. Pardon.

§ 1. A testator cannot disinherit a forced heir if he has pardoned him.

§ 2. If, at the time of the pardon, the testator did not have capacity for legal acts, the pardon is effective if it was given with sufficient comprehension.

Art. 1011. Disinheritance of descendant. The descendants of a disinherited descendant are entitled to a legitim even though the latter survived the testator.

Tytuł V. Acceptance and Rejection of Succession.

Art. 1012. Types of declarations. An heir may either accept the succession without limitation of liability for debts (simple acceptance), or accept the succession with a limitation of this liability (acceptance under benefit of inventory), or he may reject the succession.

Art. 1013 (deleted)

Art. 1014. Partial acceptance; rejection.

§ 1. A share in the estate falling to the heir under substitution may be accepted or rejected irrespective of whether the share in the estate which falls to that heir under another title is accepted or rejected.

§ 2. An heir may reject the share in the estate falling to him by way of accrual, and accept the share falling to him as a named heir.

§ 3. Apart from the instances provided for in the preceding paragraphs, an heir cannot partially accept succession and partially reject it.

Art. 1015. Declaration period; effects of silence.

§ 1. A declaration on accepting or rejecting succession may be made within six months of the date on which the heir learns of the title under which he is named.

§ 2. Failure of the heir to make the declaration within the above period is tantamount to simple acceptance of succession. However, if the heir is a person who does not have full capacity for legal acts or a person with respect to whom there are grounds for full legal incapacitation, or a legal person, failure of the heir to make the declaration within the above period is tantamount to acceptance of the succession under benefit of inventory.

Art. 1016. Benefit of inventory. If one of the heirs accepts succession under benefit of inventory, it is presumed that the heirs who did not make any declaration within the said period also accepts succession under benefit of inventory.

Art. 1017. Transmission. If, before the time limit for making the declaration on accepting or rejecting succession passes, the heir dies without having made the declaration, the declaration on accepting or rejecting succession may be made by his heirs. The time limit for making the declaration cannot be earlier than the time limit for making the declaration on succession to the deceased heir.

Art. 1018. Features of the declaration; form.

§ 1. A declaration on accepting or rejecting succession made on a condition or subject to a time limit is invalid.

§ 2. A declaration on accepting on rejecting succession cannot be revoked.

§ 3. A declaration on accepting or rejecting succession is made before a court or notary. It may be made orally or in writing with an officially certified signature. A power of attorney to make the declaration on accepting or rejecting succession should be in writing with an officially certified signature.

Art. 1019. Error; threat.

§ 1. If a declaration on accepting or rejecting succession is made under the influence of an error or threat, the provisions on defects in declaration of intent apply with the following alterations:

1)  avoidance of the legal effects of the declaration should be made before a court;

2)  the heir should simultaneously declare whether and how he accepts succession or rejects it.

§ 2. An heir who, under the influence of an error or threat, does not make the declaration within the time limit may avoid the legal effects of failing to observe the time limit in the above manner.

§ 3. Avoidance of the legal effects of a declaration on accepting or rejecting succession requires the approval of the court.

Art. 1020. Effects of rejection. An heir who rejects succession is excluded from succeeding as if he had not lived to the opening of the succession.

Art. 1021. Rejection by the administrator of the estate. If an heir has administered the estate and then rejects succession, the provisions on managing another person's affairs without a mandate apply accordingly to the relations between him and the heirs who were called to succeed in his place.

Art. 1022. Concurrence of titles to succession. An heir called to the succession both by a will and by the law may reject the succession as a testamentary heir and accept it as a statutory heir.

Art. 1023. State Treasury situation.

§ 1. Neither the State Treasury nor a municipality may reject succession which falls to them by law.

§ 2. Neither the State Treasury nor a municipality makes the declaration on accepting succession, and the succession is deemed accepted under benefit of inventory.

Art. 1024. Rejection to the detriment of creditors.

§ 1. If an heir rejects succession to the detriment of creditors, each of the creditors whose claim existed at the time the succession was rejected, may demand that the rejection of the succession be deemed ineffective with respect to him in accordance with the provisions on protection of creditors in the event of a debtor's insolvency.

§ 2. A declaration that rejection of succession is ineffective may be demanded within six months of learning of succession rejection, though no later than three years after the succession is rejected.

Tytuł VI. Court Declaration of Succession or of Acquisition of the Object of an Absolute Legacy, Notarial Certification of Succession and Protection of Heir.

Art. 1025. Entitlement; effects.

§ 1. On the application of a person having an interest therein, the court declares that an heir has acquired succession. On the terms and conditions set out in separate regulations, a notary draws up a deed of succession certification.

§ 2. It is presumed that a person who obtains a declaration of succession or a notarial succession certification is an heir.

§ 3. A presumption arising from a registered notarial deed of succession certification cannot be relied on against a presumption arising from a court declaration of succession.

Art. 1026. Initial declaration date. A court declaration of succession and a notarial succession certification cannot take place before six months have passed from the succession being opened unless all known heirs have already made declarations on accepting or rejecting succession.

Art. 1027. Force of evidence. An heir may prove his succession rights with regard to a person who does not claim rights to the estate by virtue of succession only by a court declaration of succession or a registered deed of notarial succession certification.

Art. 1028. Protection of third parties. If anyone who has obtained a court declaration of succession or a notarial succession certification but is not an heir disposes of a right belonging to the estate to a third party, the person to whom the disposition is made acquires the right or is released from the obligation unless he has acted in bad faith.

Art. 1029. Protection of succession.

§ 1. An heir may demand that a person who controls the estate as an heir but who is not an heir hand the estate over to him. The same applies to particular items of the estate.

§ 2. The provisions on claims between an owner and an owner-like possessor of a thing apply accordingly to an heir's claims for payment for use of items belonging to the estate, for return of profits or payment of their value, or for remedy of damage caused by use, deterioration in or loss of those items and to claims against an heir for the return of outlays.

§ 3. The above provisions apply accordingly where a claim for his property to be handed over is made by a person in respect of whom a decision declaring him dead has been annulled.

Art. 1029¹. Appropriate application of regulations. The provisions of this Title apply accordingly to court declaration of acquisition of the object of an absolute legacy.

Tytuł VII. Liability for Succession Debts.

Art. 1030. Scope before and after acceptance of succession. Until succession acceptance, an heir is liable for succession debts only with the estate. Upon succession acceptance, an heir is liable for those debts with all his property.

Art. 1031. Simple acceptance and acceptance under benefit of inventory.

§ 1. In the case of simple acceptance of succession, an heir is liable for succession debts without limitation.

§ 2. In the case of acceptance of succession under benefit of inventory, an heir is liable for succession debts only up to the value established in the inventory of the estate's assets. This limitation of liability does not apply if the heir has deceitfully failed to include in the inventory items belonging to the estate or has included therein non-existent debts.

Art. 1032. Under benefit of inventory.

§ 1. If an heir who has accepted succession under benefit of inventory has repaid some succession debts while being unaware of the existence of other debts, he is liable for the unpaid debts only up to the value of the difference between the value of the estate's assets established in the inventory and the value of performances made to satisfy the debts which he has repaid.

§ 2. If an heir who has accepted succession under benefit of inventory, when repaying certain succession debts was aware of the existence of other succession debts, he is liable for those debts over and above the value of the estate's assets, though, only up to the amount he would have been obliged to satisfy them, if he had duly repaid all succession debts.

Art. 1033. Legacies and testamentary instructions. An heir's liability for particular legacies and instructions is limited to the value of the estate's assets.

Art. 1034. Joint heirs.

§ 1. Until the partition of the estate, the heirs are jointly and severally liable for succession debts. If one of the heirs makes a performance, he may demand that the other heirs return parts corresponding to their shares.

§ 2. From the moment of estate partition, heirs are liable for succession debts in proportion to their shares.

Art. 1034¹. liability for succession debts until estate partition.

§ 1. Until the partition of the estate, the heirs are jointly and severally liable for succession debts together with persons in whose favor the testator made an absolute legacy.

§ 2. Settlements between heirs and persons in whose favor absolute legacies were made are carried out in proportion to the value of the increments they receive. The heir's shares in the value of the estate's assets established in the inventory are taken into account.

Art. 1034². Liability for succession debts after estate partition. From the moment of estate partition, the heirs and persons in whose favor absolute legacies were made are jointly and severally liable for succession debts in proportion to the value of the increments they receive.

Art. 1034³. Limitation of liability. The liability of persons in whose favor absolute legacies were made for the succession debts is limited to the value of the object of the absolute legacy according to the condition and prices when the succession is opened.

Tytuł VIII. Jointly Inherited Estate and Partition of the Estate.

Art. 1035. Relevant provisions. If an estate falls to several heirs, the provisions on co-ownership in fractional parts apply accordingly to jointly inherited estate and to partition of the estate subject to the provisions of this title.

Art. 1036. Disposition of a share in an item. An heir may, with the other heirs' consent, dispose of a share in an item belonging to the estate. In the absence of consent of any of the other heirs, the disposition is ineffective if it violates that heir's rights under the provisions on partition of the estate.

Art. 1037. Contractual and court partition.

§ 1. An estate may be partitioned either under a contract among all the heirs or under a court decision at the demand of any of the heirs.

§ 2. If the estate includes real estate, the partition contract should be executed in the form of a notarial deed.

Art. 1038. Total and partial partition.

§ 1. Court partition of the estate should cover the entire estate. However, for good cause, it may be limited to part of the estate.

§ 2. Contractual partition of the estate may cover the entire estate or be limited to part of the estate.

Art. 1039. Donations.

§ 1. If, in the case of statutory succession, the estate is partitioned among descendants or among descendants and a spouse, these heirs are mutually obliged to include in their inherited shares any donations and absolute legacies received from the deceased, unless it follows from the deceased's declaration or from the circumstances that the donation or absolute legacy was released from the obligation to be included in the inherited shares.

§ 2. A testator may impose the obligation to include a donation or absolute legacy in the inherited share also on a statutory heir not specified in the previous paragraph.

§ 3. Small donations customarily accepted in the given relations are not subject to inclusion in the inherited share.

Art. 1040. Donations exceeding inherited share. If the value of a donation or absolute legacy to be included exceeds the value of the inherited share, the heir is not obliged to return the surplus. In such a case, none of the donation or the absolute legacy, or the heir obliged to include it are taken into account in the partition of the estate.

Art. 1041. Donations to descendants. A subsequent descendent of the deceased is obliged to include in the inherited share of a donation or of absolute legacy made by the deceased to his ascendant.

Art. 1042. Calculation method.

§ 1. Inclusion in the inherited share is calculated in such a manner that the value of the donations or absolute legacies subject to inclusion is added to the estate or to the part of the estate which is to be partitioned among heirs mutually obliged to include the same, whereupon the inherited share falling to each of them is calculated and then the value of the donation or absolute legacy subject to inclusion is credited towards each heir's inherited share.

§ 2. The value of the object of the donation is calculated according to the condition it was in at the moment the donation was made and according to prices at the time the estate is partitioned.

§ 2¹. The value of the object of the absolute legacy is calculated as at the time succession is opened and at the prices at the time the estate is partitioned.

§ 3. Profits from the object of a donation or an absolute legacy are not included in the inherited share.

Art. 1043. Child raising costs. The provisions on including donations in inherited shares apply accordingly to costs incurred by the deceased in raising and of general and professional education of his descendant to the extent those costs exceed the average level customarily accepted in the given milieu.

Art. 1044. Awarding co-ownership of items. At the demand of two or more heirs, the court may allot their inherited shares in whole or in part in such a manner that it awards to them an item or certain items belonging to the estate as their co-ownership in specified fractional parts.

Art. 1045. Error. The legal effects of an estate partition contract executed under the influence of an error may be avoided only if the error concerned facts which the parties considered undeniable.

Art. 1046. Implied warranty for defects. After the partition of the estate, the heirs are mutually obliged under implied warranty for physical and legal defects in accordance with the provisions on implied sales warranty. Implied warranty concerning succession claims also extends to the debtor's solvency.

Tytuł IX. Contracts Concerning Succession.

Art. 1047. Exceptional admissibility. Subject to the exceptions provided for in this title, a contract concerning succession to a living person is invalid.

Art. 1048. Waiver of succession. An intestate heir may, by a contract with a person to whom he is to succeed, waive succession to that person. The contract should be executed in the form of a notarial deed.

Art. 1049. Effects.

§ 1. Waiver of succession also covers descendants of the waiving person unless otherwise agreed.

§ 2. The waiving person and his descendants covered by the waiver of succession are excluded from succeeding as if they had not lived to the opening of the succession.

Art. 1050. Repeal of waiver. Waiver of succession may be repealed by a contract between the person who waived the succession and the person whose succession was waived. The contract should be executed in the form of a notarial deed.

Art. 1051. Disposal of estate. An heir who has accepted succession may dispose of the whole or any part of the estate. The same applies to the disposal of a share in the estate.

Art. 1052. Double effect; causality; form.

§ 1. A contract of sale, exchange, donation or another contract imposing an obligation to dispose of the estate transfers the estate to the acquirer unless the parties have decided otherwise.

§ 2. If the estate transfer contract is executed in performance of an obligation arising from a previously executed contract imposing an obligation to dispose of the estate, the validity of the estate transfer contract depends on the existence of the obligation.

§ 3. A contract imposing an obligation to dispose of the estate should be executed in the form of a notarial deed. The same applies to an estate transfer contract which is executed in performance of a previously existing obligation to dispose of the estate.

Art. 1053. Acquirer's situation. The acquirer of the estate steps into the rights and obligations of the heir.

Art. 1054. Transferor's obligations.

§ 1. The transferor of the estate is obliged to hand over all that, as a result of the disposal, loss or damage of items belonging to the estate, was obtained in exchange for those objects or as remedy for damage, and if the disposal of the estate was against payment, also to compensate for the loss of value resulting from the items belonging to the estate being used up or disposed of free of charge.

§ 2. The transferor may demand that the acquirer return expenses and outlays made on the estate.

Art. 1055. Liability for succession debts.

§ 1. The acquirer of the estate is liable for succession debts to the same extent as the transferor. Their liability towards creditors is joint and several.

§ 2. In the absence of a contract to the contrary, the acquirer is liable towards the transferor for the creditors not demanding that the transferor make performances to satisfy the succession debts.

Art. 1056. Implied warranty for defects. In the event of the estate being disposed of, an heir is not liable under implied warranty for physical and legal defects in particular items belonging to the estate.

Art. 1057. Transfer of benefits and burdens. The benefits and burdens related to items belonging to the estate, as well as the risk of their accidental loss or damage, are transferred to the acquirer at the time the estate disposal contract is executed unless otherwise agreed.

Tytuł X. Special Provisions on Inheriting Farms.

Art. 1058. Relevant provisions. The provisions of the preceding titles of this book, with account given to changes arising from the following provisions apply to inheritance of farms including farm land of an area of more than 1 hectare.

Art. 1059. Features of statutory heirs. Heirs inherit a farm by law if, at the time the succession is opened:

1)  they are permanently directly engaged in agricultural production; or

2)  they have vocational education for agricultural production; or

3)  they are minors or are learning a profession or attending school; or

4)  they are permanently without the capacity to work.

Art. 1060. Inheritance by grandchildren. Within the limits provided for in Article 931 §2, the grandchildren of the deceased who, at the time the succession is opened, meet the conditions provided for in Article 1059 items 1 and 2, inherit the farm also if their father or mother cannot inherit the farm for failing to meet the conditions provided for in Article 1059. This provision applies accordingly to subsequent descendants.

Art. 1061 (repealed)

Art. 1062. Inheritance by siblings.

§ 1. The siblings of a deceased who, at the time the succession is opened, meet the conditions provided for in Article 1059 items 1 and 2, inherit the farm also if the descendants of the deceased cannot inherit the farm for failing to meet the conditions provided for in Article 1059 or in Article 1060.

§ 2. Within the limits set by Article 934, children of the deceased's siblings who, at the time the succession is opened, meet the conditions provided for in Article 1059 items 1 and 2, inherit the farm also if their father or mother cannot inherit the farm for failing to meet the conditions provided for in Article 1059 or in § 1 of this Article. This provision applies accordingly to subsequent descendants.

Art. 1063. Application of general rules. If neither the spouse of the deceased nor any of his relatives named to inherit by law meets the conditions set for inheriting a farm or if those entitled to inherit are only persons who, at the time the succession is opened, are permanently without the capacity to work, the farm is inherited by heirs on general terms.

Art. 1064. Authorization. A Council of Ministers Regulation will set forth what vocational training is deemed vocational training for agricultural production and the instances in which learning a profession or attending school authorizes a person to inherit a farm, and the principles of and procedure for a declaration of permanent inability to work.

Art. 1065 (deleted)

Art. 1066 (repealed)

Art. 1067. Legacy of a farm.

§ 1. Article 216 applies accordingly to a legacy in the form of a monetary performance.

§ 2. If the delivery of a legacy leads to the division of a farm or the contribution of land to an agricultural production cooperative contrary to the principles of proper agricultural management, the heir obliged to deliver the legacy may demand that the object of the legacy be replaced by a monetary performance.

Art. 1068-1069 (deleted)

Art. 1070. Division. In the case of division of a farm belonging to the estate, the provisions on division of farms with cancellation of co-ownership apply accordingly.

Art. 1070¹. Appropriate application of regulations. In the case of disposal of a share in an estate including a farm, article 166 and articles 3 and 4 of the Agricultural System Act of 11 April 2003 apply accordingly (J.L. No. 64, item 592).

Art. 1071-1078 (deleted)

Art. 1079. Mixed estate. If, apart from a farm, the estate includes other property items, the heirs' shares in the farm are counted towards their shares in the whole estate.

Art. 1080 (deleted)

Art. 1081. Liability for agricultural debts. Liability for succession debts related to running a farm is borne, from the moment the estate is partitioned, by the heir to whom the farm falls and by the heirs receiving payments from him. Each of those heirs is liable in proportion to the value of the received share. Liability for other debts is borne by all the heirs on general terms.

Art. 1082. Establishment of legitim. If the estate includes a farm, the legitim is established taking into consideration the provisions of this title and accordingly Article 216.

Art. 1083-1085 (deleted)

Art. 1086. Inheritance of land contribution in a cooperative. The provisions of this title apply accordingly where the estate includes a land contribution to an agricultural production cooperative unless the following provisions state otherwise.

Art. 1087. Characteristics of an heir.

§ 1. A land contribution to an agricultural production cooperative belonging to the estate is inherited by those heirs who at the time the succession is opened:

1)  are members of the cooperative; or

2)  are minors or are learning a profession or attending school; or

3)  are permanently without the capacity to work.

§ 2. In the absence of the heirs set forth in the first item of the preceding paragraph, the land contribution to an agricultural production cooperative is inherited also by the heirs who work on the farm of the cooperative or who, within six months of the succession being opened, become members of that cooperative.

§ 3. The provisions of the preceding paragraphs apply also to infield and habitat plots if they belong to the estate.

Art. 1088. (deleted).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WARUNKI WYNIKAJĄCE Z PRZEPISÓW USTAWOWYCH

6A Obowiązują następujące warunki umowne wynikające z przepisów ustawowych:

1. Warunki eksploatacji lokalu – Wynajmujący zobowiązuje się do utrzymywania lokalu w dobrym/należytym stanie umożliwiającym zamieszkiwanie/mieszkanie w nim w okresie najmu i będzie przestrzegać wszelkich nakazów ustawowych lub przepisów dotyczących standardów ochrony zdrowia, bezpieczeństwa lub warunków mieszkaniowych. (art. 76 ust. 1 lit. a))

2A. Usługi komunalne i media – W przypadku gdy Wynajmujący zapewnia Najemcy dostęp do usług lub udogodnień, które są w uzasadniony sposób związane z ciągłym użytkowaniem i korzystaniem z lokalu przez Najemcę, w tym m.in. ogrzewania, wody, energii elektrycznej, gazu, urządzeń gospodarstwa domowego, wywozu odpadów, kanalizacji lub dostęp do wind, Wynajmujący zobowiązuje się do zapewnienia nieprzerwanego dostępu do tych usług (art. 76 ust. 1 lit. c))

->such as but not as to restrict the generality of the foregoing…

->including but not limited to…

w tym m.in.

2B. Niezakłócanie porządku – Najemca zobowiązany jest do nienaruszania praw ani miru domowego innych Najemców lokalu. (art. 76 ust. 2 lit. b))

3. Obowiązki Najemcy – Najemca jest odpowiedzialny za zachowanie należytej czystości wewnątrz lokalu oraz naprawę szkód spowodowanych umyślnym działaniem lub zaniedbaniem Najemcy lub innej osoby, której Najemca udostępnia lokal. (art. 76 lit. e-f))

4. Podnajem lokalu – Najemca może dokonać cesji umowy, podnająć lokal lub oddać go w posiadanie stronie trzeciej w inny sposób pod warunkiem uzyskania zgody Wynajmującego, która to zgoda nie może być arbitralnie ani bezzasadnie wycofana ani być podstawą do naliczania opłat, chyba że Wynajmujący faktycznie poniósł koszty związane z udzieleniem zgody (art. 71).

5. Opuszczenie lokalu lub zerwanie umowy – W przypadku opuszczenia lokalu przez Najemcę lub zerwaniu umowy w sposób nieprzewidziany, Wynajmujący jest uprawniony do ograniczenia szkód, które mogą być spowodowane przez odstąpienie lub rozwiązanie umowy w zakresie przewidzianym w odpowiednich przepisach prawa (art. 72).

6. Wejście do lokalu – Z wyjątkiem nagłych przypadków Wynajmujący nie może wejść do lokalu bez zgody Najemcy, chyba że:

a) umowa Najemcy została wypowiedziana i wejście odbywa się o odpowiedniej godzinie w celu pokazania lokalu potencjalnym najemcom lub nabywcom;

–albo–

b) wejście odbywa się w ciągu dnia i zawiadomiono Najemcę pisemnie o terminie wejścia co najmniej 24 godziny przed wejściem (art. 73).

7. Drzwi wejściowe – Bez zgody obydwu stron Wynajmujący lub Najemca nie mogą w czasie zajmowania lokalu przez Najemcę samodzielnie zmieniać ani zlecać zmiany zamka lub systemu zamykania jakichkolwiek drzwi, które umożliwiają wejście do lokalu (art. 75).

Ustawa upoważniająca premiera do notyfikacji zamiaru wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej, zgodnie z art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej

16.03.2017 r.

Za radą i zgodą lordów duchownych i świeckich oraz Izby Gmin, zebranych w obecnym Parlamencie, i z ich upoważnienia Jej Królewska Mość zarządza, co następuje:

1. Prawo do notyfikacji wystąpienia z UE

(1) Zgodnie z artykułem 50 ustępu 2 Traktatu o UE Premier ma prawo do notyfikacji zamiaru wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE.

(2) Przepisy zawarte w niniejszym artykule mają moc obowiązującą nad wszelkimi przepisami, które zawarte są wprost z ustawy o Wspólnotach Europejskich lub z niej wynikają lub jakichkolwiek przepisów.

//Niniejszy artykuł wchodzi w życie bez względu na inne przepisy w ustawie o Wspólnotach Europejskich lub z niej wynikają lub jakichkolwiek przepisów.

2. Tytuł skrócony

Niniejsza ustawa może być cytowana jako Ustawa o UE z 2017r. (powiadomienie o wycofaniu z 2017r.)

Strike off your Limited company from the Companies Register

Wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Rejestru Przedsiębiorstw

Contents

— Overview

— Close down your company

— Apply to strike off

— Withdraw your application

Treść:

- Ogólny zarys

- Zakończenie działalności spółki

- Złożenie wniosku o wykreślenie z Rejestru

- Wycofanie wniosku

Overview

You can close down your Limited company by getting it ‘struck off’ the Companies Register, but only if it:

• hasn't traded or sold off any stock in the last 3 months

• hasn't changed names in the last 3 months

• isn't threatened with liquidation

• has no agreements with creditors, eg a Company Voluntary Arrangement (CVA)

Ogólny zarys

Zakończenie działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością poprzez wykreślenie jej z Rejestru Przedsiębiorstw może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy:

- nie zarejestrowano notowań spółki na giełdzie w ciągu ostatnich 3 miesięcy

- nie dokonano zmian nazwy spółki w ciągu ostatnich 3 miesięcy

- nie grozi spółce stan likwidacji

- nie zawarto żadnych umów z wierzycielami np. Company Voluntary Arrangement (CVA) [dobrowolny układ (spółki z wierzycielami)]

If your company doesn’t meet these conditions, you’ll have to voluntarily liquidate your company instead.

W razie niespełnienia powyższych warunków należy przeprowadzić dobrowolną likwidację.

When you apply to ‘strike off’ your company, you have certain responsibilities to close down your business properly

Wraz ze złożeniem wniosku o wykreślenie spółki wnioskodawca jest zobowiązany do właściwego zamknięcia firmy.