# data[].attributes.body
Miłosz Bąk /trudna/

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdź 10 ukrytych wyrazów związanych z działem V.

# data[].attributes.body
do lekcji 19 i 20 /Miłosz Bąk/

# data[].attributes.body
do lekcji 24.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 24.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wskazać różnorodne potrzeby człowieka;

przedstawić podstawowe wolności i prawa człowieka;

wymienić wartości i zasady państwa demokratycznego.

przedstawiać różne środki masowej komunikacji;

charakteryzować metody oddziaływania mediów na społeczeństwo;

odróżniać informacje od komentarzy i ocen w materiałach publicystycznych.

Informacje o przeszłych i teraźniejszych wydarzeniach są naturalnym elementem świadomości każdego człowieka. Łączą nas z otoczeniem, umożliwiają poznanie i zrozumienie rzeczywistości, innych ludzi oraz siebie samego. Wytwarzanie, przekształcanie i przekazywanie informacji między ludźmi, grupami społecznymi i organizacjami nazywamy komunikacją społeczną. W procesie tym budowana jest wiedza, kształtowane są wartości i wzory zachowań oraz wyrażane emocje. Jednym z podstawowych instrumentów komunikacji społecznej są media masowe (mass media, środki masowego przekazu, środki masowej komunikacji).

Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

Wypiszcie środki masowej komunikacji, z których korzystacie.

Czy wiecie, z których, podanych przez was, środków masowej komunikacji nie korzystali wasi dziadkowie, będąc w waszym wieku? Sprawdźcie, ile czasu potrzebujecie na zdobycie tych informacji.

Wynalezienie ruchomej czcionki drukarskiej przez Jana Gutenberga przyczyniło się do upowszechnienia książek i przyspieszenia procesu przekazywania informacji. Druk umożliwił rozwój prasy.

Już w drugiej połowie XIX wieku Thomas Edison skonstruował urządzenie do zapisywania i odtwarzania dźwięku. W 1901 r. urządzenie zwane telegrafem bez drutu umożliwiło przesłanie sygnału radiowego przez Atlantyk. W latach 30. XX wieku radio miało już masowych odbiorców w Stanach Zjednoczonych i Europie.

Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej w Stanach Zjednoczonych rozpoczęła pracę pierwsza stacja telewizyjna. W Polsce po raz pierwszy program telewizyjny wyemitowano w 1952 r. Współcześnie telewizja satelitarna umożliwia przekazywanie informacji do każdego miejsca na ziemi.

W 1969 r. amerykańska agencja rządowa ARPA stworzyła sieć komputerową ARPANet. Już w 1970 r. wysłano pierwszą pocztę elektroniczną między niezależnymi komputerami. Dwa lata później powstał symbol poczty elektronicznej @.

Wykonajcie zadania, pracując w kilkuosobowych grupach.

Przypomnijcie sobie piramidę potrzeb człowieka opracowaną przez Abrahama Maslowa. Zastanówcie się, w jakim zakresie media masowe ułatwiają, a w jakim utrudniają zaspokajanie przedstawionych potrzeb. Odwołajcie się do przykładów z waszego życia.

Zastanówcie się, w jakim stopniu współczesne mass media kreują zachowania społeczne i potrzeby człowieka. Odwołajcie się do przykładów z waszego życia.

Zastanówcie się, co byście stracili, a co zyskali, gdyby przyszło wam żyć w społeczeństwie pozbawionym dostępu do środków masowego przekazu.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

W XX wieku systematycznie zwiększało się oddziaływanie mediów na społeczeństwo, elity polityczne, państwo. Współczesne media nie tylko kształtują opinię publiczną, ale w znaczący sposób wpływają na decyzje podejmowane przez władze. Siła środków masowej komunikacji stała się tak duża, że zaczęto je określać czwartą władzą.

Definicja: Opinia publiczna

Poglądy obywateli dotyczące kwestii politycznych i społecznych, wyrażane w formie ocen i sądów.

Czwarta władza

W 2008 i 2012 r. wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych wygrał Barack Obama. Ogromną rolę w obu kampaniach wyborczych odgrywał internet. W mediach społecznościowych (Twitter, Facebook, YouTube) wyraźnie przeważała aktywność zwolenników Baracka Obamy.

Media odgrywają istotną rolę w kampaniach wyborczych. Są narzędziem kreowania wizerunku polityków i upowszechniania programów wyborczych.

Afera Watergate
O sile mediów przekonał się Richard Nixon, prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1972-1974. Dziennikarze gazety „Washington Post" opublikowali informacje o nielegalnych działaniach współpracowników prezydenta. Kampania informacyjna w mediach przyczyniła się do powołania senackiej komisji mającej wyjaśnić sprawę. Zebrane dowody pozwoliły przygotować wniosek dotyczący rozpoczęcia procedury odwołania urzędującego prezydenta. Pod wpływem tych wydarzeń Nixon zdecydował się zrezygnować z prezydentury.

Media pełnią też funkcję kontrolującą, przyczyniają się do ujawnienia patologicznych działań władzy, np. korupcji czy nepotyzmu. W rezultacie mogą doprowadzić do dyskredytacji polityka, upadku rządu, rozwiązania parlamentu czy wcześniejszych wyborów.

Internet odegrał ważną rolę w krajach arabskich podczas buntów społecznych, zwanych Arabską Wiosną. Rewolucja rozpoczęła się w Tunezji w 2010 r. Młodzi demonstranci wykorzystali portale społecznościowe, takie jak Facebook czy Twitter, do zwoływania antyreżimowych protestów.

WOLNOŚCI I PRAWA OSOBISTE

Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.

Przygotujcie konferencję prasową, w której wezmą udział członkowie rady samorządu uczniowskiego. Każdy z was wystąpi w roli reportera gazetki szkolnej.

Zastanów się,

Wybierz jeden problem (zagadnienie) i przygotuj co najmniej dwa pytania, które skierujesz do członków rady samorządu uczniowskiego, służące jego wyjaśnieniu.

Przeprowadźcie w klasie spotkanie z członkami rady samorządu uczniowskiego.

Pamiętajcie, by

Przygotuj notatkę do gazetki szkolnej informującą o przebiegu spotkania.
Notatka nie powinna zawierać więcej niż 60 słów. Przestrzegaj następujących zasad:

Przekazuj informacje zgodnie z prawdą, bez zniekształceń.

Bądź obiektywny. Przedstawiaj różne punkty widzenia.

Pamiętaj, że masz prawo do prezentowania własnych ocen, komentarzy i poglądów, ale wyraźnie oddzielaj je od podawanych faktów.

Bądź niezależny, nie poddawaj się naciskom i wpływom.

Szanuj swoich odbiorców i tych, o których piszesz.

Pamiętaj, to ty odpowiadasz za treść i formę przekazu!

Media potrafią zmobilizować ludzi do podjęcia masowych protestów przeciwko działaniom elit politycznych. Przez kształtowanie opinii publicznej media mogą przyczynić się do powstania, wzrostu, osłabienia bądź rozwiązania konfliktów politycznych i społecznych.

Współczesny człowiek korzysta z różnego rodzaju mediów, posługujących się innym językiem komunikacji (tekst, dźwięk, obraz). Każde medium spełnia inne oczekiwania.

Zastanów się, w jakim celu korzystasz z:

Zastanów się, które z podanych mediów umożliwiają ci aktywny udział w tworzeniu i odbiorze informacji. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do własnych doświadczeń.

Przygotuj plakat promujący wśród rówieśników twoją ulubioną stację, portal lub czasopismo.

# data[].attributes.attachment_link.title
Młody człowiek świadomym odbiorcą mediów

# data[].attributes.attachment_link.description
wskazać różnorodne potrzeby człowieka; przedstawić podstawowe wolności i prawa człowieka; wymienić wartości i zasady państwa demokratycznego. przedstawiać różne środki masowej komunikacji; charakteryzować metody oddziaływania mediów na społeczeństwo; odróżniać informacje od komentarzy i ocen w materiałach publicystycznych. Informacje o przeszłych i teraźniejszych wydarzeniach są naturalnym elementem świadomości każdego człowieka.

# data[].attributes.body
do lekcji 24.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Fakty i przypuszczenia

2. Etyka dziennikarska

3. Opinia publiczna

Media - zarówno te tradycyjne, jak i nowoczesne - nazywane są , gdyż ich siła jest porównywalna do tej, jaką ma władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Ten, kto ma możliwość tworzenia i przekazywania informacji na masową skalę, może też wpływać na rzeczywistość społeczną i polityczną.

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

(łac. censere - osądzać) kontrola przepływu informacji ograniczająca wolność słowa.

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/224395/v/latest/t/student-canon http://www.epodreczniki.pl/reader/c/224395/v/latest/t/student-canon/m/t6xBjiyGxf

(łac. manipulatio - manewr, fortel, podstęp; manus - ręka, manipulus - dłoń) działanie, które polega na takim doborze lub zmianie informacji, że wpływa ona na działanie poszczególnych ludzi lub grup.

Na ekranie wyświetla się w ramce Zadanie 1. zatytułowane „Fakty i przypuszczenia". Poniżej znajduje się polecenie „Przeczytaj poniższy fragment z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej, a następnie oznacz zdania prawdziwe lub fałszywe". Pod poleceniem znajduje się osiem zdań. Do każdego z nich należy wybrać odpowiedź „Prawda" lub „Fałsz". Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Przeczytaj poniższy fragment z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej, a następnie oznacz zdania prawdziwe lub fałszywe. „1. Informacje należy wyraźnie oddzielać od interpretacji i opinii.2. Informacje powinny być zrównoważone i dokładne - tak, by odbiorca mógł odróżnić fakty od przypuszczeń i plotek, oraz powinny być przedstawiane we właściwym kontekście i opierać się na wiarygodnych i możliwie wielostronnych źródłach.3. Opinie mogą być stronnicze, ale nie mogą zniekształcać faktów i być wynikiem zewnętrznych nacisków.4. Błędy i pomyłki wymagają jak najszybszego sprostowania, nawet jeśli nie były zawinione przez autora lub redakcję i bez względu na to, czy ktokolwiek wystąpi o sprostowanie."

Na ekranie wyświetla się w ramce inna wersja zadania pierwszego zatytułowanego „Fakty i przypuszczenia". Poniżej znajduje się polecenie „Przeczytaj poniższy fragment z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej, a następnie zaznacz, czy zdania są prawdziwe czy fałszywe". Pod poleceniem znajduje się tekst pochodzący z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej, a pod nim osiem zdań. Używając rozwijanych list przy każdym zdaniu, należy wybrać odpowiedź „Prawda" lub „Fałsz". Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Przeczytaj poniższy fragment z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej, a następnie oznacz zdania prawdziwe lub fałszywe.

„1. Informacje należy wyraźnie oddzielać od interpretacji i opinii.
2. Informacje powinny być zrównoważone i dokładne - tak, by odbiorca mógł odróżnić fakty od przypuszczeń i plotek, oraz powinny być przedstawiane we właściwym kontekście i opierać się na wiarygodnych i możliwie wielostronnych źródłach.
3. Opinie mogą być stronnicze, ale nie mogą zniekształcać faktów i być wynikiem zewnętrznych nacisków.
4. Błędy i pomyłki wymagają jak najszybszego sprostowania, nawet jeśli nie były zawinione przez autora lub redakcję i bez względu na to, czy ktokolwiek wystąpi o sprostowanie."

Fałsz, Prawda, Fałsz, Prawda, Fałsz, Fałsz, Prawda, Fałsz, Fałsz, Fałsz, Prawda, Prawda, Prawda, Prawda, Fałsz, Prawda

Dziennikarz może wygłaszać opinię o opisywanej sprawie.
............
Dziennikarz powinien sprawdzać informację w wielu źródłach.
............
Dziennikarz powinien mieć na uwadze to, czy opisywana sytuacja spodoba się politykom.
............
Dziennikarz powinien przedstawić cały kontekst opisywanej sprawy, by czytelnik mógł wyrobić sobie własne zdanie.
............
Dziennikarz nie musi prostować informacji, które okazały się fałszywe.
............
Dziennikarz może swoją prywatną opinię prezentować jako opis danej sprawy.
............
Redakcja w żaden sposób nie odpowiada za publikowane na swoich łamach treści.
............
Dziennikarz może przekazywać informacje niesprawdzone.
............

Na ekranie wyświetla się w ramce Zadanie 2. zatytułowane „Etyka dziennikarska". Poniżej znajduje się polecenie „Bazując na wysłuchanym materiale audio, wybierz prawidłową odpowiedź w każdym ze zdań." Pod spodem mieści się pięć zdań zawierających luki, które należy uzupełnić. Przy każdej luce jest zamieszczone rozwijane polu wyboru odpowiedzi. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Bazując na wysłuchanym materiale audio wybierz prawidłową odpowiedź w każdym ze zdań.

Radę Etyki Mediów, lojalność wobec pracodawcy, właścicieli gazety, potrzeby czytelników, bezpieczeństwo, wolność słowa, mają prawo do takiej samej prywatności, jak zwykli ludzi, powinien zbierać informacje jedynie na konferencjach prasowych, odpowiedzialność za publikowany tekst, jej kariera jako dziennikarki, Radę Ministrów, mają prawo wiedzieć, jak pracują dziennikarze, powinien przestrzegać prawa i standardów pracy, może zachowywać się jak szpieg, są osobami publicznymi i mamy prawo od nich więcej wymagać

1. Dorota obawia się, że w przypadku opublikowania fałszywych informacji redakcja może zostać ukarana przez: .............................................................................................................................. .
2. Dla Małgorzaty ważniejsze od ewentualnych konsekwencji publikacji jest: .............................................................................................................................. .
3. Jacek uważa, że wolność słowa ma swoje granice, które wyznacza: .............................................................................................................................. .
4. Według Małgorzaty politycy: .............................................................................................................................. .
5. Jacek uważa, że w swojej pracy dziennikarz: .............................................................................................................................. .

Na ekranie wyświetla się w ramce Zadanie 3. zatytułowane „Opinia publiczna". Poniżej znajduje się polecenie o treści „Połącz w odpowiednie pary pojęcia bliskoznaczne". Pod spodem w dwóch kolumnach mieści się dziesięć wyrazów i stwierdzeń, które należy połączyć w pary. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Połącz w odpowiednie pary pojęcia bliskoznaczne.

przeinaczanie faktów, wydarzenie wywołujące publiczne zgorszenie, punkt widzenia, to, co zaszło w rzeczywistości, kontrola przepływu informacji, możliwość publicznego wypowiadania się, czwarta władza, zbiór poglądów i przekonań ogółu społeczeństwa, subiektywizm, neutralność

Na ekranie w ramce wyświetla się inna wersja zadania trzeciego zatytułowanego „Opinia publiczna". Poniżej znajduje się polecenie o treści „Połącz w odpowiednie pary pojęcia bliskoznaczne". Pod spodem mieści się dziesięć wyrazów i stwierdzeń, do których należy dopasować pojęcia bliskoznaczne, używając rozwijanych list. Poniżej po prawej stronie znajduje się przycisk „Sprawdź" umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.

Połącz w odpowiednie pary pojęcia bliskoznaczne.

cenzura, obiektywność, stronniczość, wolność słowa, manipulacja, skandal, cenzura, media, obiektywność, opinia publiczna, obiektywność, obiektywność, stronniczość, stronniczość, manipulacja, opinia publiczna, fakt, opinia, skandal, stronniczość, wolność słowa, cenzura, wolność słowa, obiektywność, fakt, manipulacja, skandal, fakt, opinia, manipulacja, manipulacja, wolność słowa, wolność słowa, cenzura, fakt, manipulacja, obiektywność, stronniczość, media, manipulacja, opinia, opinia publiczna, wolność słowa, media, fakt, obiektywność, cenzura, opinia, skandal, opinia publiczna, manipulacja, manipulacja, fakt, opinia, opinia, opinia publiczna, manipulacja, media, opinia publiczna, fakt, obiektywność, media, media, wolność słowa, opinia, stronniczość, skandal, cenzura, opinia publiczna, skandal, skandal, wolność słowa, cenzura, cenzura, media, stronniczość, opinia, stronniczość, opinia publiczna, stronniczość, skandal, media, skandal, opinia, media, opinia publiczna, obiektywność, stronniczość, media, skandal, obiektywność, opinia publiczna, opinia, cenzura, wolność słowa, cenzura, fakt, fakt, wolność słowa, fakt

................................ - czwarta władza
................................ - kontrola przepływu informacji
................................ - punkt widzenia
................................ - to, co zaszło w rzeczywistości
................................ - zbiór poglądów i przekonań ogółu społeczeństwa
................................ - wydarzenie wywołujące publiczne zgorszenie
................................ - możliwość publicznego wypowiadania się
................................ - neutralność
................................ - przeinaczanie faktów
................................ - subiektywizm

Przeczytaj o historii związanej z radiowym słuchowiskiem Wojna Światów: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_%C5%9Bwiat%C3%B3w_(s%C5%82uchowisko)

Poszukaj innych informacji, które były traktowane poważnie, a okazały się fałszywe i miały wpływ na rzeczywistość. Mogą to być historie dawne lub sprzed kilku dni. Spróbuj je znaleźć w Internecie, możesz też porozmawiać ze znajomymi lub rodziną. Zrób krótką notatkę dotyczącą jednego takiego przypadku: opisz, co to była za informacja oraz jak wpłynęła ona na rzeczywistość.

1

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji.

RpyPzys264x6k 1

W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik". Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji.

Wyobraź sobie, że jesteś dziennikarzem pracującym w ogólnopolskiej gazecie o dużym nakładzie. Trwa właśnie spotkanie kolegium redakcyjnego, na którym razem z innymi dziennikarzami i redaktorami decydujecie, co ukaże się w jutrzejszej gazecie. Posłuchaj uważnie nagrania będącego zapisem dyskusji. Zastanów się, skąd pochodzi różnica zdań pomiędzy poszczególnymi osobami.

RZil7p3F7f234 me82f65e3c0c22988_1536818043919_0 1

Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok" umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz" na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst". Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz" przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst" prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny" stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz" i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka" umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej" - zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.

Wersja tekstowa z wyróżnieniem pojęć

Władza nad informacją
Rozdział 1
Fakty i przypuszczenia

Materiał przedstawia dyskusję w redakcji popularnej ogólnopolskiej gazety. Dorota, redaktorka naczelna, ustala z dziennikarzami, Jackiem i Małgorzatą, temat na pierwszą stronę jutrzejszego wydania. Jest późny wieczór i trzeba szybko podjąć decyzję, by zdążyć z przekazaniem tekstu do druku.

- Słuchajcie, jest już późno, a musimy podjąć jeszcze decyzję, co wrzucić na jutrzejszą „jedynkę". Jakie macie propozycje?

- Mam gotowy tekst o wizycie premiera Hiszpanii w Polsce, do tego świetne zdjęcie zrobione na spotkaniu z mieszkańcami Warszawy.

- Nuda. Mam coś znacznie ciekawszego. Dostałam właśnie od mojego informatora nagrania z podsłuchu w restauracji, w której spotykają się ludzie biznesu i politycy. Nagrane zostały rozmowy bardzo ważnych polityków z biznesmenami. To będzie naprawdę duża sprawa.

- Skąd masz te nagrania?

- Od mojego znajomego, który pracuje w tej restauracji. Nie mogę zdradzić szczegółów, obiecałam mu anonimowość.

- Co jest na tych nagraniach? Przesłuchałaś je?

- Tak. Nagrane zostały spotkania, na których biznesmeni nakłaniają polityków do wprowadzenia rozwiązań, które będą wspierały interesy określonych grup. W grę wchodzą kontrakty o wartości wielu milionów. Takiej afery korupcyjnej dawno nie było.

- Chwileczkę, czy mamy pewność, że to są prawdziwe nagrania?

- Oczywiście, przecież słuchać wyraźnie, kto z kim rozmawia i o czym.

- Czy masz pewność, że to nie jest jakaś manipulacja? Może ktoś chce skompromitować naszą gazetę? Może to jakiś fake news?

- Dajcie spokój, ta informacja to będzie hit. Musimy o tym napisać pierwsi. Jeśli tego nie zrobimy, napisze o tym nasza konkurencja. Wiecie, co to oznacza? Mniejszy nakład, mniej zysku z reklam... I tak już nasza redakcja ma długi. Ten temat to dla nas duża szansa.

- Zgadza się, nasi reklamodawcy oczekują od nas ciekawych materiałów, ale nie możemy z tego powodu zaniżać standardów. W naszej redakcji zawsze ceniliśmy obiektywizm, sprawdzaliśmy informacje, nie wydawaliśmy pochopnych sądów.

- Nie możemy publikować pierwszej lepszej plotki, inaczej nie będziemy różnić się od tabloidów. Naszą misją jest publikowanie prawdy - informowanie, a nie dezinformowanie.

- Nie mamy czasu, by to wszystko sprawdzać. Za pół godziny mogę przygotować tekst, wybrać kilka cytatów, zdjęcie na okładkę wyciągniemy z naszej bazy. Musimy szybko działać. Ta informacja będzie ważna jutro, może pojutrze. Za tydzień nikt już nie będzie o tym pamiętać. To jak? Zgoda?

- Muszę się jeszcze chwilę zastanowić.

Rozdział 2
Etyka dziennikarska

Na kolegium redakcyjnym ciągle trwa dyskusja nad wyborem tematu na pierwszą stronę. Tym razem dotyczy ona odpowiedzialności dziennikarza za przygotowywane treści, ale też o jego roli wobec czytelników.

- Mam duże wątpliwości, czy powinniśmy publikować ten materiał. Nie lubię decydować w pośpiechu, gdy nie mam możliwości sprawdzenia, czy to prawda. Nie jesteśmy serwisem plotkarskim, obowiązują nas pewne zasady. Za ich złamanie może ukarać nas Rada Etyki Mediów. Muszę to również skonsultować z naszym wydawcą. Nie stać nas na procesy o odszkodowania, czego po tym materiale nie można wykluczyć.

- Nie mówiąc już o tym, że następnego dnia będziemy mieć w biurze wizytę Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i nie wiadomo kogo jeszcze. To dla nas za duże ryzyko.

- Naszym obowiązkiem wobec czytelników jest informowanie o tym co się dzieje - tak czy nie?

- Tak, ale...

- Wolność słowa to także odpowiedzialność. Nie możemy publikować wszystkiego, co nam się podoba, obowiązują nas jakieś standardy.

- Mam też duże wątpliwości dotyczące pochodzenia tych materiałów. Podsłuchiwanie i nagrywanie kogoś bez jego zgody jest nielegalne. Ludzie mają prawo do prywatności. To przecież nic złego, że spotykają się na obiad, wymieniają informacjami. Nie możemy zaglądać nikomu do jego prywatnych spraw.

- Nie rozumiesz - politycy to nie są jacyś tam zwykli ludzie. To osoby publiczne, to władza, która decyduje o tym, jak żyjemy. Ich „prywatne" rozmowy są sprawami publicznymi. Ludzie maja prawo mieć dostęp do takich informacji.

- Ten sposób działania mnie nie przekonuje. Jeśli chcę zdobyć jakąś informację, to umawiam się na rozmowę, wyciągam legitymację prasową, a nie ukrywam dyktafon pod stolikiem, jak jakiś szpieg. Co, jeśli stoi za tym obcy wywiad, który chce zdestabilizować nasz rząd? Nie chce mi się wierzyć, że ci kelnerzy sami z własnej woli zakładali podsłuchy.

- Myślę, że sytuacja wymaga nadzwyczajnych środków i niekonwencjonalnych metod. Gdybyśmy wszystkie informacje zdobywali na konferencjach prasowych, to dowiedzielibyśmy się tylko tego, co politycy chcą nam powiedzieć. A dobrze wiecie, że oni sami z siebie nic ważnego nie powiedzą. To nasze zadanie, by te informacje od nich wyciągnąć.

Rozdział 3
Opinia publiczna

- Skoro mówimy o naszej odpowiedzialności wobec opinii publicznej, to nie możemy ignorować tego, jak taka informacja na nią wpłynie. Skutki mogą być bardzo poważne. Pamiętasz, jaki efekt miało ujawnienie nagranych słów premiera Węgier Gurcsany'ego w 2006 roku?

- Tak, pamiętam. Spowodowało upadek rządów Węgierskiej Partii Socjalistycznej.

- Dobrze wiesz, że za pół roku będą wybory, zaraz rozpocznie się kampania wyborcza. Wiesz, że sondaże dają partii rządzącej niewielką przewagę. Taka informacja może zupełnie zachwiać sytuacją w kraju. Jeśli ten „news" okaże się fałszywy, to nikt nie będzie potem patrzył na wyjaśnienia. Zapamiętany zostanie tylko skandal.

- Gosia po prostu nie lubi rządzącej partii i tylko szuka okazji, by im dopiec. Nie jesteś obiektywna, a to błąd. Jako dziennikarz musisz ukryć swoje poglądy polityczne.

- Nikt z nas nie jest w pełni obiektywny, przecież te twoje relacje z prac rządu to nic innego, jak laurki dla partii rządzącej. Nie zadajesz żadnych niewygodnych pytań - robisz im darmową reklamę.

- No, wiesz...

- Proszę o spokój. Oczywiście każdy z nas ma jakieś poglądy, ale nie oznacza to, że powinniśmy być naiwni. Nie ulega wątpliwości, że publikacja takiej informacji zmieni naszą scenę polityczną. Jako dziennikarze powinniśmy być ostrożni, by nikt nam nie zarzucił, że jako chcemy wpłynąć na los kraju. Jeżeli taka informacja okaże się fałszywa, zostaniemy oskarżeni o celową . Tak już się przecież zdarzało.

- Skąd w ogóle pewność, że ktoś tak bezinteresownie przekazał ci te nagrania? Mogę się założyć, że w tej sprawie maczali palce opozycyjni politycy. Pewnie przekupili kelnerów, by ci nagrali polityków. A może stały za tym obce służby wywiadowcze? Ty naiwnie myślisz, że chodzi o ujawnianie prawdy. Wiele razy politycy starali się nas wykorzystać do swoich gierek - trzymajmy się od tego z daleka. Ja naprawdę wolę wstrzymać się z tą publikacją, sprawdzić nasze źródła i dopiero za kilka dni opublikować rzetelny materiał.

Zastanów się, z jakich źródeł korzystasz, gdy szukasz informacji: jakie studia warto wybrać, gdzie warto wyjechać na wakacje albo ilu jest cudzoziemców w Polsce. Które z tych źródeł są wiarygodne, a którym nigdy byś nie zaufał?

Czy wolność słowa jest wartością absolutną, czy też są sytuacje, w których powinna ona zejść na dalszy plan? Zastanów się nad przykładami spraw, o których dziennikarze nie powinni informować.

W dyskusjach często mówi się o opinii publicznej. Kto i w jaki sposób bada, jaki jest kształt tej opinii? Czy takie badania są pożyteczne?

# data[].attributes.attachment_link.description
Fakty i przypuszczenia Etyka dziennikarska Opinia publiczna Media - zarówno te tradycyjne, jak i nowoczesne - nazywane są , gdyż ich siła jest porównywalna do tej, jaką ma władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Ten, kto ma możliwość tworzenia i przekazywania informacji na masową skalę, może też wpływać na rzeczywistość społeczną i polityczną.

# data[].attributes.body
do lekcji 24.

# data[].attributes.body
Media i opinia publiczna

# data[].attributes.body
organizacje obywatelskie

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeglądarka Internet Explorer, której używasz, uniemożliwia skorzystanie z większości funkcji portalu ngo.pl. Aby mieć dostęp do wszystkich funkcji portalu ngo.pl, zmień przeglądarkę na inną (np. Chrome, Firefox, Safari, Opera, Edge).

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.attachment_link.title
Związki zawodowe i organizacje reprezentujące interesy różnych grup społeczno-zawodowych

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co możesz zrobić, jeśli coś ci się szczególnie nie podoba, gdy nie możesz się pogodzić z faktem, że twoje ulubione jeziorko tonie w śmieciach, dzieciom z sąsiedztwa nie ma kto pomóc w nauce, a szkolny płot straszy swoją brzydotą? Zwykle mamy do wyboru albo być sfrustrowanym i narzekać, że wszystko idzie nie tak jak powinno, albo zabrać się do pracy i zmieniać rzeczywistość. Nie zawsze wszystko się udaje, ale próbować warto!

Wolontariusze

Czy dostrzegasz jakieś problemy w twojej miejscowości lub otoczeniu? Może któryś z mieszkańców potrzebuje wsparcia i opieki? Aby pomagać, nie trzeba być pełnoletnim, nie trzeba być też bogatym. Potrzebna jest natomiast wrażliwość, chęć niesienia pomocy i czas.
Zróbcie coś dla innych, wybierzcie taki problem, który moglibyście rozwiązać jako wolontariusze. Podzielcie się pracą. Jeśli do realizacji projektu potrzebni są rodzicie, nie wahajcie się poprosić ich o wsparcie. Ale pamiętajcie, to wy jesteście wolontariuszami. Może moglibyście robić regularnie zakupy starszej, samotnej osobie lub pomagać innym w lekcjach?

Przygotujcie dokumentację ze swoich działań w postaci zdjęć, reportażu filmowego lub prezentacji. Będziecie mogli pokazać swoją pracę w czasie wizyty w urzędzie gminy lub dzielnicy.

Dobrym przykładem aktywności obywatelskiej jest inicjatywa warszawiaków, którzy sprzątali Jeziorko Czerniakowskie.

Ludzie, którzy chcą zmieniać rzeczywistość, pomagać potrzebującym, angażują się w prace organizacji pozarządowych. Anna Dymna, aktorka, założyła fundację „Mimo wszystko", która pomaga osobom niepełnosprawnym, m.in. promując ich twórczość artystyczną.

Jedni pomagają blisko, w swoim środowisku, inni jadą do Afryki....

Zobacz wypowiedzi liderów organizacji społecznych:

Czy uważasz, że pomoc organizowana przez fundacje lub stowarzyszenia jest bardziej wartościowa niż indywidualna pomoc znajomym, sąsiadom?

Dzięki pracy jako wolontariusze możecie nie tylko pomagać, ale też poznawać nowych ludzi, zwiedzać inne kraje, a także zdobywać doświadczenie zawodowe. To bardzo ceniona przez pracodawców działalność. Pamiętajcie, wasza praca społeczna może być doceniona znacznie wcześniej - uczniowie, którzy pracowali jako wolontariusze, otrzymujądodatkowe punkty podczas rekrutacji do liceum!

To wieloletni projekt koordynowany w Polsce przez Stowarzyszenie Promocji Wolontariatu oraz Centrum Międzynarodowej Wymiany Młodzieży i Wolontariatu FIYE Poland. Jego celem jest integrowanie ludzi z różnych krajów dzięki wspólnej pracy na rzecz lokalnej społeczności. Ostatnio kilkanaście osób z siedmiu krajów przyjechało do Wieliszewa, aby uprzątnąć śmieci z brzegów Zalewu Zegrzyńskiego oraz przeprowadzić akcję informacyjną o recyklingu i różnych formach kreatywnego przetwarzania śmieci.

W podobnych przedsięwzięciach na całym świecie może uczestniczyć polska młodzież. Wystarczy wejść na stronę www.workcamps.pl, wybrać kraj, do którego chcielibyście pojechać, znaleźć bliską waszym zainteresowaniom formę wolontariatu (można m.in. opiekować się dziećmi lub osobami niepełnosprawnymi, organizować różnego rodzaju imprezy, pomagać przy pracach archeologicznych) i zapisać się na wyjazd. W niektórych akcjach mogą uczestniczyć osoby już po ukończeniu 14 roku życia.

To z kolei jedna z akcji programu Erasmus+ stworzonego i finansowanego przez Komisję Europejską. Zadaniem EVS jest rozwijanie w młodych ludziach poczucia solidarności, promowanie idei tolerancji dla różnorodności kulturowej, co w przyszłości ma ułatwić spójność społeczną w Unii Europejskiej. Środkiem do osiągnięcia tego celu jest wspólna praca wolontariuszy poza granicami własnego kraju. Młodzi ludzie pracują z dziećmi, z seniorami, ale też włączają się w różne projekty mające na celu ochronę dziedzictwa kulturowego lub walkę z rasizmem. Osoby w wieku od 18 do 30 roku życia mogą spędzić za granicą od 2 do 12 miesięcy, nieodpłatnie pomagając przy realizacji różnych projektów na rzecz społeczności lokalnej.

To międzynarodowa fundacja, której misją jest powstrzymanie degradacji środowiska naturalnego Ziemi. Marzeniem pracowników WWF jest świat, w którym ludzie będą żyli w harmonii z przyrodą. W Polsce organizacja ta przyczyniła się między innymi do powstania Biebrzańskiego Parku Narodowego. Ciekawą akcją WWF jest możliwość wirtualnej adopcji zwierząt zagrożonych wyginięciem: wilków, morświnów, niedźwiedzi, fok, ale też tygrysów i słoni. Wirtualna adopcja zwiększa szanse tych gatunków na przeżycie. WWF alarmuje - co czwarty gatunek ssaków, co ósmy ptaków i aż co trzeci gatunek płazów może wkrótce zniknąć z powierzchni Ziemi. Zobacz więcej: www.wwf.pl.

To międzynarodowa organizacja pozarządowa, której celem jest zapobieganie naruszaniu praw człowieka. Amnesty z jednej strony organizuje pokojowe akcje obywatelskie, z drugiej - udziela pomocy finansowej i prawnej prześladowanym osobom. Organizacja otrzymała w 1977 roku Nagrodę Nobla „za wkład w umacnianie podstaw wolności, sprawiedliwości, a tym samym pokoju na całym świecie". Amnesty International Polska organizuje Maraton Pisania Listów. Co roku wolontariusze piszą setki tysięcy listów w obronie osób, których prawa są łamane. Jest to największa w Polsce akcja angażująca tak dużą liczbę osób w obronę praw człowieka. Wydarzenie to, wymyślone przez polską sekcję Amnesty International, stało się inspiracją dla innych krajów i obecnie jest wydarzeniem międzynarodowym - czytamy na portalu A.I.

# data[].attributes.attachment_link.description
Co możesz zrobić, jeśli coś ci się szczególnie nie podoba, gdy nie możesz się pogodzić z faktem, że twoje ulubione jeziorko tonie w śmieciach, dzieciom z sąsiedztwa nie ma kto pomóc w nauce, a szkolny płot straszy swoją brzydotą?

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wszystko, co musisz wiedzieć o organizacjach pozarządowych w Polsce

# data[].attributes.body
do lekcji 22.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klasa 2 LO - WOS - władza sądownicza: sądy i trybunały

# data[].attributes.body
do lekcji 22.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 21.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 21.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co należy do obowiązków Prezydenta? W jakich sprawach to jego głos jest decydujący? Jakie uprawnienia nadaje mu Konstytucja?
Przeczytaj, jakie są najważniejsze kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej:

# data[].attributes.attachment_link.description
Co należy do obowiązków Prezydenta? W jakich sprawach to jego głos jest decydujący? Jakie uprawnienia nadaje mu Konstytucja? Przeczytaj, jakie są najważniejsze kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej:

# data[].attributes.body
do lekcji 21.

# data[].attributes.body
do lekcji 21.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Prezydent i Rada Ministrów w Rzeczypospolitej Polskiej

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Prezydent i Rada Ministrów w Rzeczypospolitej Polskiej

Temat lekcji: Prezydent i Rada Ministrów w Rzeczypospolitej Polskiej ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 8 - WOS, Lekcja 1, 17.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.body
Sądy i trybunały

# data[].attributes.body
Prezydent i Rada Ministrów

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wybory do sejmu i senatu - film edukacyjny NOWA ERA

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.body
do lekcji 20.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inicjatywa ustawodawcza Senatu - o co chodzi?

# data[].attributes.body
do lekcji 23.

# data[].attributes.body
do lekcji 20.

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.attachment_link.description
Odwiedź Sejm przy ul. Wiejskiej, dzięki technologii 360° VR, nie wychodząc z domu. Poznaj architekturę jednego z najważniejszych oraz najbardziej znanych budynków na mapie Polski, miejsca, w którym stanowi się prawo.

# data[].attributes.body
do lekcji 20.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 20.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Proces ustawodawczy

Proces ustawodawczy, czyli ogół wszystkich czynności dokonywanych w parlamencie i poza nim, w celu uchwalenia ustawy, określony został szczegółowo w Konstytucji RP oraz regulaminie Sejmu. Proces ten, nazywany procesem legislacyjnym, składa się z kilku etapów:

Inicjatywa ustawodawcza

Aby proces legislacyjny mógł się rozpocząć, konieczne jest wniesienie projektu ustawy do Sejmu. Mogą to uczynić tylko określone podmioty, którym przysługuje prawo inicjatywy ustawodawczej:

posłowie (poselskie projekty mogą wnosić komisje sejmowe lub grupa co najmniej 15 posłów);

Senat (konieczna jest uchwała całej izby);

Prezydent;

Rada Ministrów, czyli rząd.

Dodatkowo konstytucja przewiduje możliwość złożenia projektu przez obywateli w ramach tzw. inicjatywy obywatelskiej, ale konieczne jest podpisanie się pod takim projektem 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

Istnieją jednak pewne projekty, z którymi mogą wystąpić tylko określone podmioty spośród wyżej wymienionych, np. projekt ustawy budżetowej może zostać wniesiony jedynie przez Radę Ministrów. Szczególne znaczenie mają pilne projekty ustaw, które może wnieść do Sejmu tylko rząd. Status pilnego projektu zapewnia pierwszeństwo przed innymi projektami i szybkie uchwalenie ustawy, tzw. szybka ścieżka legislacyjna, co zapewnia rządowi możliwość realizowania najważniejszych zadań dla państwa. Różnica polega tu m.in. na tym, że Senat ma na rozpatrzenie ustawy tylko 14 dni, a Prezydent - 7 dni. Jednak pewne sprawy nie mogą być regulowane w tym trybie np. ustawy dotyczące wyborów.

Projekt ustawy może dotyczyć uchwalenia nowej ustawy w sprawach, które np. nie były do tej pory regulowane lub zmiany już obowiązującej ustawy, czyli jej nowelizacji.

Projekty ustaw składa się w formie pisemnej na ręce Marszałka Sejmu (w praktyce parlamentarnej przyjęło się określenie „wnieść do laski marszałkowskiej"), który zarządza ich drukowanie i doręczenie posłom. Ze względu na bardzo dużą liczbę projektów, które często dotyczą tego samego problemu np. zmiany Kodeksu Karnego, dla ułatwienia prac w Sejmie, każdemu projektowi zostaje nadany indywidualny numer druku sejmowego.

Wnosząc projekt wnioskodawca wskazuje swego przedstawiciela upoważnionego do reprezentowania go w pracach nad tym projektem. Każdy projekt musi również zawierać uzasadnienie, które wyjaśnia m.in. potrzebę i cel wydania ustawy, przedstawia przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne, wskazuje źródła finansowania, czy też zawiera oświadczenie o zgodności projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej. Marszałek Sejmu może zwrócić wnioskodawcy projekt ustawy, jeżeli dołączone do niego uzasadnienie nie odpowiada wymogom prawnym.

Jeżeli istnieje wątpliwość, czy projekt nie jest sprzeczny z prawem, w tym z prawem Unii Europejskiej lub podstawowymi zasadami techniki prawodawczej, Marszałek Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, może skierować dany projekt do Komisji Ustawodawczej celem wyrażenia opinii. Jeśli Komisja większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy członków Komisji zaopiniuje projekt jako niedopuszczalny, Marszałek może nie nadać projektowi dalszego biegu.

Rozpatrzenie projektu ustawy przez Sejm odbywa się w trzech czytaniach. Nazwa „czytanie" wzięła się stąd, iż dawniej na sali obrad czytano cały projekt.

Pierwsze czytanie

Odbywa się ono na posiedzeniu plenarnym Sejmu lub na posiedzeniu komisji sejmowej właściwej dla danej problematyki wynikającej z projektu. Z uwagi na znaczne obciążenie porządku dziennego posiedzeń Sejmu regułą jest przeprowadzanie pierwszego czytania na posiedzeniu komisji. Jednak pewne, ważne społecznie projekty ustaw muszą być przedstawione na posiedzeniu Sejmu. Są to projekty ustaw: o zmianie konstytucji, podatkowych, dotyczące wyboru Prezydenta, Sejmu i Senatu oraz organów samorządu terytorialnego, regulujące ustrój i właściwość władz publicznych, projekt ustawy budżetowej, a także kodeksy. Marszałek Sejmu może skierować do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu również inne projekty ustaw, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Pierwsze czytanie projektu ustawy obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, debatę w sprawie ogólnych zasad projektu oraz pytania posłów i odpowiedzi wnioskodawcy. Jeżeli pierwsze czytanie odbywa się na posiedzeniu Sejmu, kończy się ono podjęciem uchwały o skierowaniu projektu do właściwej - ze względu na tematykę projektu - komisji, bądź kilku komisji, jeżeli tematyka projektu obejmuje zakres ich działania. Na tym etapie może jednak już zostać złożony wniosek o odrzucenie projektu w całości.

Komisje pracując nad przepisami projektu mogą poprawiać i zmieniać ich treść. Do szczegółowego rozpatrzenia projektu komisje mogą powołać podkomisję, a ponadto mogą korzystać z opinii zaproszonych specjalistów z danej dziedziny tj. ekspertów komisji. Obowiązek uczestniczenia w posiedzeniach komisji i podkomisji ma upoważniony przedstawiciel wnioskodawcy.

Po zakończeniu prac komisja ustala wspólne stanowisko w sprawie danego projektu ustawy i przedstawia go w formie sprawozdania, a w nim wniosek o przyjęcie projektu bez poprawek, przyjęcie projektu z określonymi poprawkami lub odrzucenie projektu. W sprawozdaniu zamieszcza się również, po pisemnym zgłoszeniu, wnioski i propozycje poprawek odrzuconych przez komisje, które stają się później przedmiotem obrad jako wnioski mniejszości.

Ze swego grona komisja wybiera posła sprawozdawcę, którego zadaniem jest przedstawienie efektów prac komisji nad projektem w formie sprawozdania.

Drugie czytanie

Czytanie to zawsze jest przeprowadzane na posiedzeniu Sejmu i obejmuje przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy, a w dalszej kolejności przeprowadzenie debaty, w czasie której mogą być zgłaszane kolejne poprawki i wnioski. Prawo wnoszenia poprawek w czasie drugiego czytania przysługuje wnioskodawcy, a także grupie co najmniej 15 posłów, przewodniczącemu klubu lub koła poselskiego oraz Radzie Ministrów. Poprawki mogą być zgłaszane do czasu zakończenia drugiego czytania. Ten termin jest ostateczny także dla wnioskodawcy, jeśli zamierza wycofać projekt. Ma on również znaczenie dla poselskich projektów ustaw, jeśli bowiem na skutek cofnięcia poparcia jednego z posłów dla danego projektu liczba podpisów będzie mniejsza niż 15, projekt ten będzie uznany za wycofany.

Jeżeli podczas drugiego czytania zostały zgłoszone kolejne poprawki i wnioski, projekt zostaje ponownie skierowany do komisji, która je rozpatruje, ocenia i przedstawia Sejmowi dodatkowe sprawozdanie, w którym wnosi o ich przyjęcie lub odrzucenie. Natomiast, jeśli projekt nie został skierowany powtórnie do komisji, może odbyć się niezwłocznie trzecie czytanie.

Trzecie czytanie

Na posiedzeniu Sejmu poseł sprawozdawca przedstawia dodatkowe sprawozdanie komisji lub, jeżeli projekt nie został skierowany do komisji, poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania. Następnie posłowie głosują w odpowiednim porządku nad zgłoszonymi wnioskami i poprawkami, przyjmując je lub odrzucając. Na początku odbywa się głosowanie nad ewentualnym wnioskiem o odrzucenie projektu w całości, potem nad poprawkami do poszczególnych artykułów, a w końcu nad projektem w całości, w brzmieniu zaproponowanym przez komisje, wraz ze zmianami wynikającymi z przegłosowanych poprawek.

Sejm uchwala ustawę zwykłą większością głosów (liczba głosów „za" jest większa niż „przeciw"), w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W szczególnych przypadkach przepisy prawa przewidują inne proporcje głosów konieczne do uchwalenia ustawy.

Następnie Marszałek Sejmu przekazuje uchwaloną przez Sejm ustawę - w tym momencie projekt stał się już ustawą, mimo że jeszcze nie jest ona obowiązującym aktem prawnym - do Senatu.

Prace w Senacie

Procedura rozpatrywania ustaw przez Senat regulowana jest przez Konstytucję RP oraz regulamin Senatu.

Po otrzymaniu ustawy uchwalonej przez Sejm Marszałek Senatu kieruje ją do odpowiednich problemowo komisji senackich (jednej lub kilku), które mają w terminie nie dłuższym niż 18 dni przeanalizować ją i opracować projekt stanowiska Senatu w sprawie ustawy. W przypadku ustaw pilnych oraz ustawy wykonującej prawo Unii Europejskiej - w terminie wyznaczonym przez Marszałka Senatu.

Następnie, na posiedzeniu Senatu odbywa się debata i głosowanie, a w jej efekcie Senat podejmuje uchwałę. Może ona zawierać wniosek o przyjęcie ustawy bez zmian (wtedy jest przekazywana Prezydentowi do podpisu) albo też wniosek o jej odrzucenie w całości lub wprowadzenie poprawek (wtedy ustawa jest przekazywana ponownie do Sejmu).

Senat ma ściśle określony czas na podjęcie decyzji w sprawie ustawy, a wynosi on w przypadku ustaw zwykłych 30 dni od jej przekazania (inne terminy przewidziano dla ustawy budżetowej - 20 dni, oraz ustaw pilnych -14 dni). Jeśli w tym terminie Senat nie zdecyduje o ewentualnych poprawkach, bądź o odrzuceniu ustawy, uznaje się ją za przyjętą w treści proponowanej przez Sejm.

Rozpatrywanie uchwały Senatu przez Sejm

Jeżeli Senat podejmie w terminie uchwałę zawierającą poprawki do ustawy uchwalonej przez Sejm lub odrzucającą ustawę w całości, jest ona kierowana przez Marszałka Sejmu pod obrady komisji, która wcześniej zajmowała się pracami nad tą ustawą. Komisja, przy udziale senatora sprawozdawcy, dyskutuje nad stanowiskiem Senatu i przedstawia sprawozdanie, w którym wnioskuje o przyjęcie senackich poprawek w całości lub części, bądź też ich odrzucenie.

Sejm może odrzucić poprawki Senatu, jak i wniosek o odrzucenie ustawy, bezwzględną większością głosów (liczba głosów „za" jest większa niż suma „przeciw" i „wstrzymujących się"), w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeżeli jednak nie będzie takiej większości, ostateczny tekst ustawy będzie zawierał treść uwzględniającą poprawki Senatu. Natomiast w przypadku głosowania uchwały Senatu o odrzucenie ustawy, brak większości bezwzględnej będzie oznaczał, że ustawa upadła i nie stanie się obowiązującym prawem.

Po rozpatrzeniu stanowiska Senatu, Marszałek Sejmu przekazuje ustawę do podpisu Prezydentowi RP.

Prezydent w procesie legislacyjnym

Prezydent RP podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia jej przedstawienia (7 dni w przypadku ustaw pilnych i ustawy budżetowej) i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Aby bowiem ustawa stała się obowiązującym prawem (weszła w życie) musi być w nim opublikowana, a następnie musi upłynąć określony termin, tzw. vacatio legis, czyli okres potrzebny do zapoznania się z nią przez obywateli i przygotowania do jej realizowania.

Prezydent może jednak odmówić podpisania ustawy i z umotywowanym wnioskiem przekazać ją Sejmowi do ponownego rozpatrzenia (tzw. weto ustawodawcze), co powoduje, że zajmie się nią ponownie Sejm (ale już nie Senat). Nie ma on jednak na tym etapie możliwości wnoszenia nowych poprawek.

Jeżeli, większością 3/5 głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, Sejm odrzuci weto Prezydenta, to nie ma on innej możliwości, jak tylko podpisać ponownie uchwaloną ustawę i zarządzić jej ogłoszenie. Jeżeli takiej większości nie będzie, proces ustawodawczy kończy się i ustawa nie nabierze mocy prawnej.

Prezydent, jeśli ma wątpliwości prawne co do ustawy uchwalonej przez parlament, może złożyć wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jej zgodności z konstytucją. Jeśli jednak skorzysta z tego uprawnienia, nie może już zastosować weta ustawodawczego.

Po rozpatrzeniu wniosku Trybunał orzeka, czy ustawa jest zgodna z konstytucją. Jeżeli Trybunał uzna ustawę za zgodną z konstytucją, Prezydent ma bezwzględny obowiązek jej podpisania. Jeśli zaś orzeknie o niezgodności całej ustawy, głowa państwa odmawia jej podpisania.

Może się również zdarzyć, że Trybunał orzeknie, iż tylko niektóre przepisy są niezgodne z ustawą zasadniczą. Jeżeli te przepisy nie są nierozerwalnie związane z ustawą, wtedy Prezydent, po uzyskaniu opinii Marszałka Sejmu, może ją podpisać z pominięciem tych przepisów, albo zwrócić ustawę Sejmowi w celu usunięcia niezgodności. W takim przypadku ustawą zajmie się ponownie Sejm, następnie Senat, a ich głównym zadaniem będzie taka zmiana przepisów, aby były one zgodne z konstytucją. Po ich przepracowaniu poprawiona ustawa jest ponownie przekazywana Prezydentowi do podpisu.

Przedstawiony schemat postępowania w toku procedury legislacyjnej nie uwzględnia wszystkich różnic przewidzianych przy rozpatrywaniu projektów ustaw: pilnych, o zmianie konstytucji, wykonujących prawo Unii Europejskiej, projektu ustawy budżetowej, projektu ustawy podpisanej przez 100 000 obywateli czy kodeksów. Różnice te mają zapewnić przyjęcie ustaw w odpowiednim terminie ( np. ustawa budżetowa) albo też zapewnić szczegółowe jego dopracowanie (zmiany kodeksów).

# data[].attributes.attachment_link.description
Proces ustawodawczy, czyli ogół wszystkich czynności dokonywanych w parlamencie i poza nim, w celu uchwalenia ustawy, określony został szczegółowo w Konstytucji RP oraz regulaminie Sejmu. Proces ten, nazywany procesem legislacyjnym, składa się z kilku etapów: Aby proces legislacyjny mógł się rozpocząć, konieczne jest wniesienie projektu ustawy do Sejmu.

# data[].attributes.body
Jak powstaje ustawa?

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłowie mogą tworzyć w Sejmie kluby poselskie i koła poselskie oparte na zasadzie politycznej. Klub tworzy co najmniej 15 posłów, koło - co najmniej 3 posłów.

MARSZAŁEK SEJMU jest wybierany na pierwszym posiedzeniu izby. Zwyczajowo funkcję tę obejmuje przedstawiciel największego klubu parlamentarnego. Marszałek Sejmu stoi na straży praw i godności Sejmu, reprezentuje izbę wobec innych organów państwa, zwołuje posiedzenia Sejmu oraz przewodniczy obradom. Ponadto Konstytucja RP nakłada na marszałka Sejmu obowiązki niezwiązane bezpośrednio z pracami izby. Należą do nich zastępowanie prezydenta RP, gdy ten nie jest w stanie sprawować urzędu lub gdy urząd prezydenta jest opróżniony (np. z powodu śmierci prezydenta RP).

PREZYDIUM SEJMU tworzą marszałek i wicemarszałkowie. Kompetencje Prezydium Sejmu są dość ograniczone. Dotyczą one przede wszystkim organizacji prac Sejmu i jego organów.

KONWENT SENIORÓW składa się z marszałka Sejmu, wicemarszałków, przewodniczących lub wiceprzewodniczących klubów poselskich oraz przedstawicieli kół poselskich. Konwent jest organem doradczym.

KOMISJE SEJMOWE to organy pomocnicze Sejmu, zajmujące się rozpatrywaniem, opiniowaniem i przygotowaniem spraw stanowiących przedmiot obrad Sejmu.

Organizacja wewnętrzna Senatu jest niemal identyczna jak Sejmu. Organami Senatu są marszałek, Prezydium, Konwent Seniorów i komisje.

Funkcja ustawodawcza polega na stanowieniu aktów prawnych (ustaw). Jest to podstawowa i najważniejsza funkcja Sejmu i Senatu. W jej obrębie wyróżniamy funkcję ustrojodawczą polegającą na stanowieniu przez Sejm i Senat norm konstytucyjnych

Funkcja kontrolna odnosi się przede wszystkim do rządu i podległej mu administracji. Uprawnienia w tym zakresie przysługują wyłącznie Sejmowi oraz posłom, którzy mogą kierować do członków rządu interpelacje, wnioski o przedstawienie bieżących informacji, zapytania poselskie i pytania w aktualnych sprawach. W ramach realizacji tej funkcji Sejm może żądać na przykład informacji w określonej sprawie lub obecności ministrów na posiedzeniach komisji sejmowych. Senat ma niewielkie uprawnienia kontrolne polegające na prawie uzyskania informacji od organu władzy publicznej.

Funkcja kreacyjna polega na powoływaniu innych organów konstytucyjnych państwa oraz osób wchodzących w ich skład. Uprawnienia w tym zakresie są podzielone między Sejm i Senat, chociaż większe kompetencje ma izba poselska.

Funkcja europejska parlamentu (od 2004 r.) polega na możliwości oddziaływania przez Sejm i Senat na prawodawstwo unijne i wynika z traktatów unijnych. Natomiast zasady współpracy między rządem a sejmem w sprawach unijnych reguluje specjalna ustawa.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Do wykonywania mandatu parlamentarnego bardzo istotne jest zagwarantowanie posłom i senatorom niezależności. Służy temu tzw. immunitet.

Sejm i Senat są konstytucyjnymi organami władzy ustawodawczej. Obie izby wyłaniane są w powszechnych wyborach, które odbywają się tego samego dnia, lecz według różnych systemów wyborczych. Organizacja wewnętrzna obu izb oraz status prawny posłów i senatorów są praktycznie identyczne. Biorąc pod uwagę funkcję ustawodawczą i kreacyjną, kompetencje należą do obu izb, jednak silniejszą pozycję ma izba poselska. Największa różnica dotyczy funkcji kontrolnej. Kompetencje w tym zakresie należą wyłącznie do Sejmu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - definicję frekwencji wyborczej oraz ćwiczenie do wykonania na podstawie tej definicji i tekstu przedstawiającego wybory na Przewodniczącego Rady Samorządu Uczniowskiego; - infografikę przedstawiającą obrady Sejmu RP; -odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z suwerennością narodu, kampania wyborczą, zasadami demokracji oraz cele sformułowane w języku ucznia związane z

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
sejm i senat

# data[].attributes.body
trójpodział władzy w państwie

# data[].attributes.body
do lekcji 18

# data[].attributes.body
do lekcji 16. /Maja Bartyzel 8c/

# data[].attributes.attachment_link.description
Połącz w pary zasady ustroju Polski z pasującymi do nich opisami.

# data[].attributes.body
do lekcji 19.

# data[].attributes.body
do lekcji 18.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłowie mogą tworzyć w Sejmie kluby poselskie i koła poselskie oparte na zasadzie politycznej. Klub tworzy co najmniej 15 posłów, koło - co najmniej 3 posłów.

MARSZAŁEK SEJMU jest wybierany na pierwszym posiedzeniu izby. Zwyczajowo funkcję tę obejmuje przedstawiciel największego klubu parlamentarnego. Marszałek Sejmu stoi na straży praw i godności Sejmu, reprezentuje izbę wobec innych organów państwa, zwołuje posiedzenia Sejmu oraz przewodniczy obradom. Ponadto Konstytucja RP nakłada na marszałka Sejmu obowiązki niezwiązane bezpośrednio z pracami izby. Należą do nich zastępowanie prezydenta RP, gdy ten nie jest w stanie sprawować urzędu lub gdy urząd prezydenta jest opróżniony (np. z powodu śmierci prezydenta RP).

PREZYDIUM SEJMU tworzą marszałek i wicemarszałkowie. Kompetencje Prezydium Sejmu są dość ograniczone. Dotyczą one przede wszystkim organizacji prac Sejmu i jego organów.

KONWENT SENIORÓW składa się z marszałka Sejmu, wicemarszałków, przewodniczących lub wiceprzewodniczących klubów poselskich oraz przedstawicieli kół poselskich. Konwent jest organem doradczym.

KOMISJE SEJMOWE to organy pomocnicze Sejmu, zajmujące się rozpatrywaniem, opiniowaniem i przygotowaniem spraw stanowiących przedmiot obrad Sejmu.

Organizacja wewnętrzna Senatu jest niemal identyczna jak Sejmu. Organami Senatu są marszałek, Prezydium, Konwent Seniorów i komisje.

Funkcja ustawodawcza polega na stanowieniu aktów prawnych (ustaw). Jest to podstawowa i najważniejsza funkcja Sejmu i Senatu. W jej obrębie wyróżniamy funkcję ustrojodawczą polegającą na stanowieniu przez Sejm i Senat norm konstytucyjnych

Funkcja kontrolna odnosi się przede wszystkim do rządu i podległej mu administracji. Uprawnienia w tym zakresie przysługują wyłącznie Sejmowi oraz posłom, którzy mogą kierować do członków rządu interpelacje, wnioski o przedstawienie bieżących informacji, zapytania poselskie i pytania w aktualnych sprawach. W ramach realizacji tej funkcji Sejm może żądać na przykład informacji w określonej sprawie lub obecności ministrów na posiedzeniach komisji sejmowych. Senat ma niewielkie uprawnienia kontrolne polegające na prawie uzyskania informacji od organu władzy publicznej.

Funkcja kreacyjna polega na powoływaniu innych organów konstytucyjnych państwa oraz osób wchodzących w ich skład. Uprawnienia w tym zakresie są podzielone między Sejm i Senat, chociaż większe kompetencje ma izba poselska.

Funkcja europejska parlamentu (od 2004 r.) polega na możliwości oddziaływania przez Sejm i Senat na prawodawstwo unijne i wynika z traktatów unijnych. Natomiast zasady współpracy między rządem a sejmem w sprawach unijnych reguluje specjalna ustawa.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Do wykonywania mandatu parlamentarnego bardzo istotne jest zagwarantowanie posłom i senatorom niezależności. Służy temu tzw. immunitet.

Sejm i Senat są konstytucyjnymi organami władzy ustawodawczej. Obie izby wyłaniane są w powszechnych wyborach, które odbywają się tego samego dnia, lecz według różnych systemów wyborczych. Organizacja wewnętrzna obu izb oraz status prawny posłów i senatorów są praktycznie identyczne. Biorąc pod uwagę funkcję ustawodawczą i kreacyjną, kompetencje należą do obu izb, jednak silniejszą pozycję ma izba poselska. Największa różnica dotyczy funkcji kontrolnej. Kompetencje w tym zakresie należą wyłącznie do Sejmu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - definicję frekwencji wyborczej oraz ćwiczenie do wykonania na podstawie tej definicji i tekstu przedstawiającego wybory na Przewodniczącego Rady Samorządu Uczniowskiego; - infografikę przedstawiającą obrady Sejmu RP; -odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z suwerennością narodu, kampania wyborczą, zasadami demokracji oraz cele sformułowane w języku ucznia związane z

# data[].attributes.body
do lekcji 18.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trójpodział władzy - dlaczego jest solidną podstawą dobrego ustroju?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
KOSS. Wiedza o społeczeństwie w szkole podstawowej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
DEMOKRACJA - dosłownie: władza ludu (z greckiego demos - lud, kratos - władza). W swoim podstawowym znaczeniu demokracja oznacza typ ustroju, w którym władzę sprawują wszyscy obywatele, a decyzje są podejmowane zgodnie z wolą większości. Demokracja bezpośrednia, z którą mieliśmy do czynienia w starożytnych Atenach, polegała na bezpośrednim udziale wszystkich obywateli w rządzeniu. Jest ona jednak możliwa tylko w małych grupach. We współczesnych państwach obywatele wybierają swoich przedstawicieli, którzy sprawują władzę w imieniu wyborców - ten typ demokracji nazywamy pośrednią albo przedstawicielską. Obecnie, mówiąc o demokracji, często mamy na myśli nie tyle ustrój, w którym decyduje większość ( demokracja wyborcza lub elektoralna), ile złożony system społeczno-polityczny, charakteryzujący się specyficzną kulturą demokratyczną (aktywnym udziałem obywateli w życiu publicznym, wysokimi standardami etycznymi polityków) i zapewniający konstytucyjną ochronę praw jednostki. Bardziej precyzyjnie taką demokrację należałoby nazywać konstytucyjną bądź liberalną.

HOLOKAUST - zagłada Żydów europejskich dokonana przez niemieckich nazistów w czasie II wojny światowej; pochodzi od greckiego holokaustikós, oznaczającego ofiarę całopalną.

KONSTYTUCJONALIZM - współczesna koncepcja prawno-polityczna, zgodnie z którą dobre państwo powinno charakteryzować się: rządami prawa; 2) podziałem władz; 3) istnieniem sądu konstytucyjnego, który ocenia zgodność działań władzy ustawodawczej i wykonawczej z konstytucją; 4) ograniczeniem prawa większości do podejmowania decyzji przez konstytucyjne zagwarantowanie praw mniejszości; 5) akceptacją międzynarodowych aktów prawnych definiujących prawa człowieka.

KSENOFOBIA - postawa niechęci lub wrogości wobec obcych: cudzoziemców, przedstawicieli mniejszości religijnych lub etnicznych, a także braku szacunku dla ich tradycji i kultury. Postawy ksenofobiczne nasilają się wśród grup lub warstw społecznych zazwyczaj w czasie kryzysów ekonomicznych czy społecznych. Ksenofobię często wzbudzają lub podsycają prawicowi populiści. Termin pochodzi z greckiego ksenos - obcy, phobos - strach.

KWORUM (łac. quorum) - liczba członków jakiegoś zgromadzenia niezbędna do podjęcia wiążących decyzji. W Sejmie RP kworum wynosi 50% wszystkich posłów.

MARKETING - wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorstwo, których celem jest skłonienie konsumentów do zakupu danego produktu (usługi). Chodzi tu nie tylko o badanie potrzeb i preferencji klientów, ale także o ich kształtowanie oraz skuteczne docieranie do konsumentów poprzez odpowiednie działania informacyjne i promocyjne. Uważa się, że na strategię marketingową składają się cztery elementy (tzw. 4 x P - z ang. product, price, place, promotion).

NAZIZM (NARODOWY SOCJALIZM, HITLERYZM) - radykalna forma faszyzmu, która narodziła się w Niemczech na początku XX wieku. Naziści głosili przekonanie o wyższości rasy aryjskiej nad innymi. Mówili też o konieczności poszerzania „przestrzeni życiowej" (niem. Lebensraum), czyli zdobywania nowych terenów do zasiedlenia przez Niemców. Zamierzano je uzyskać kosztem „ludności niższej rasowo", np. Słowian. Nazizm zakładał także eksterminację grup uważanych za „podludzi" - w tym Żydów i Cyganów.

NEPOTYZM (od łac. nepos - bratanek, wnuk) - faworyzowanie krewnych i przyjaciół przez funkcjonariuszy publicznych i inne wpływowe osoby przy mianowaniu na stanowiska publiczne, np. urzędy centralne i samorządowe, spółki skarbu państwa czy przedsiębiorstwa samorządowe. Nepotyzm (nazywany też kumoterstwem) zaliczany jest do działań korupcyjnych.

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE (ang. non-governmental organizations: NGO's) - organizacje obywatelskie niezależne od władz publicznych (choć korzystające niekiedy z ich finansowego wsparcia). Wiele z nich zajmuje się obroną praw człowieka w różnych krajach (Komitety Helsińskie), działaniami na rzecz uwolnienia więźniów politycznych (Amnesty International), pomocą humanitarną (Polska Akcja Humanitarna), inne - działalnością oświatową (Społeczne Towarzystwo Oświatowe) czy edukacją obywatelską (Centrum Edukacji Obywatelskiej).

POPULIZM (od łac. populis - lud) - metoda walki politycznej, polegająca na zdobywaniu poparcia przy pomocy chwytliwych haseł i obietnic prostych rozwiązań społecznych i ekonomicznych problemów (np. bezrobocia, nierówności, ubóstwa) oraz ostrą krytykę elit politycznych. Politycy i partie populistyczne wykorzystują i rozbudzają irracjonalne lęki i nadzieje, negują istniejący w danym państwie sposób sprawowania władzy oraz dzielą społeczeństwo na dwie antagonistyczne grupy - lud, czyli „nas, zwykłych ludzi", i rządzących. Programy populistów mogą odwoływać się do idei lewicowych (np. zapewnić więcej świadczeń socjalnych), prawicowych (wprowadzić niższe podatki) i nacjonalistycznych (wyrzucić z kraju imigrantów, nie wpuścić uchodźców, itp.).

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH (ang. ombudsman ze szwedz. ombud przedstawiciel prawny) - organ powoływany do ochrony wolności i praw obywateli. Rzecznik działa w odpowiedzi na wnioski obywateli lub z własnej inicjatywy. Nie może on samodzielnie zmieniać decyzji innych władz, ma jednak prawo występować do różnych organów państwa (np. do Trybunału Konstytucyjnego), domagając się wnikliwego rozpatrzenia sprawy lub zmiany decyzji.

REPUBLIKA - z łac. res publica znaczy rzecz ogółu. Polskim odpowiednikiem republiki jest rzeczpospolita. Republika to takie państwo, które obywatele uważają za swoje wspólne dobro. Obywatel republiki ma zatem na celu nie tylko osobiste dobro, ale też czuje się zobowiązany do działania na rzecz dobra wspólnego. W innym rozumieniu słowa, republika to taka for-ma państwa, w którym głową państwa jest nie król, lecz obieralny prezydent.

SOCJALIZM - styl myślenia politycznego, w którym za zasadniczy cel działań politycznych uważa się usunięcie nierówności między ludźmi przez uspołecznienie własności oraz sprawiedliwy podział dóbr i dochodów dokonywany przez państwo. Gospodarka w socjalizmie miała podlegać kontroli państwa i rozwijać się zgodnie z założeniami centralnego planowania (tzw. gospodarka centralnie sterowana).
W XX wieku na bazie ruchu socjalistycznego uformował się komunizm - ideologia oparta na filozofii marksistowskiej i głosząca konieczność rewolucyjnego obalenia państwa kapitalistycznego. Rewolucje komunistyczne doprowadziły jednak do powstania państw totalitarnych. Hasła socjalistyczne demagogicznie wykorzystywał w hitlerowskich Niemczech także narodowy socjalizm, łącząc je z nacjonalizmem (zob. nazizm). Współczesną, umiarkowaną postacią socjalizmu jest socjaldemokracja, która wyrzekła się idei rewolucji i dąży do realizacji swej koncepcji państwa opiekuńczego (promującego równość dzięki daleko idącemu systemowi redystrybucji dochodów).

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU - polega na tym, że przedsiębiorstwa dobrowolnie uwzględniają nie tylko własny interes gospodarczy, ale także interesy społeczne różnych grup - pracowników, klientów, społeczności lokalnej (czy mieszkańców danego regionu, kraju). Powinny one nie tylko dostosować się do wymogów formalnych i prawnych, ale także inwestować w zasoby ludzkie, w ochronę środowiska i utrzymywać dobre relacje z otoczeniem firmy. Uważa się, że jest to warunek zrównoważonego rozwoju społecznego i ekonomicznego, a także sposób na zwiększanie konkurencyjności. Społecznie odpowiedzialne przedsiębiorstwa np. w sposób efektywny wykorzystują energię, dbają o środowisko, podają rzetelne informacje na etykietach, działają na rzecz społeczności lokalnej lub wybranej grupy (np. młodzieży, nie-pełnosprawnych).

WŁADZA - niesymetryczna relacja społeczna, w której jedna strona podporządkowuje się woli drugiej strony, czyli podmiotowi władczemu. W swym klasycznym ujęciu Max Weber wyróżniał władzę tradycyjną (uświęconą wielowiekową tradycją), charyzmatyczną (gdy ludzie podporządkowują się przywódcy, wierząc w jego niezwykłe zdolności) oraz legalną (opartą na obowiązującym prawie). Szczególną formą władzy jest władza polityczna, czyli relacja umożliwiająca podejmowanie decyzji dotyczących całej społeczności i ich wykonywanie. Taką władzę sprawują partie polityczne, ale też inne ośrodki zdolne oddziaływać na całą społeczność (np. kościoły, media). Najważniejszą formą władzy politycznej jest jednak władza państwowa. Jej zakres jest regulowany przez konstytucję i inne ustawy, a organy władzy egzekwują swe decyzje, posługując się administracją i aparatem przymusu (prokuratura, wojsko, policja).

# data[].attributes.attachment_link.description
DEMOKRACJA - dosłownie: władza ludu (z greckiego demos - lud, kratos - władza). W swoim podstawowym znaczeniu demokracja oznacza typ ustroju, w którym władzę sprawują wszyscy obywatele, a decyzje są podejmowane zgodnie z wolą większości. Demokracja bezpośrednia, z którą mieliśmy do czynienia w starożytnych Atenach, polegała na bezpośrednim udziale wszystkich obywateli w rządzeniu.

# data[].attributes.body
do lekcji 16.

# data[].attributes.attachment_link.title
Democracy is... Animation by Lukasz Szozda

# data[].attributes.body
do lekcji 16.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Bajki Gry Zabawy edukacyjne - tuptuptup.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pierwszy materiał to książeczka autorstwa Aleksandry Kaniewskiej, analityczki w Instytucie Obywatelskim, pod tytułem „Demokracja to MY: urządźmy nasz świat". Książka jest doskonałym materiałem na początek podróży w świat pojęć związanych z demokracją, takich jak: głosowanie, trójpodział władzy, równość, dobry (świadomy) obywatel. Książka po każdym rozdziale zawiera ćwiczenia / zadania i tematy do rozmowy z dziećmi, więc łączy materiał teoretyczny i narzędzie do głębszego zrozumienia tematu. Książka stawia ważne, a zarazem proste pytania: czy gasisz światło i wyłączasz komputer, kiedy wychodzisz z pokoju/domu? Jaka jest różnica między dobrem prywatnym a publicznym? Czy wiesz, czym różni się demokracja od dyktatury?

# data[].attributes.attachment_link.title
Społeczeństwo obywatelskie a demokracja - Bajki Gry Zabawy edukacyjne - tuptuptup.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwszy materiał to książeczka autorstwa Aleksandry Kaniewskiej, analityczki w Instytucie Obywatelskim, pod tytułem „Demokracja to MY: urządźmy nasz świat". Książka jest doskonałym materiałem na początek podróży w świat pojęć związanych z demokracją, takich jak: głosowanie, trójpodział władzy, równość, dobry (świadomy) obywatel.

# data[].attributes.body
Polska państwem demokratycznym

# data[].attributes.body
do lekcji 16. i 17.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wyjaśnić, na jakich wartościach opiera się państwo demokratyczne;

wymienić zasady demokracji bezpośredniej i pośredniej;

określić rolę obywatela w państwie demokratycznym.

poznawać podstawowe zasady organizacji państw demokratycznych;

wskazywać cechy systemu parlamentarno‑gabinetowego;

wyszukiwać informacje dotyczące władzy państwowej w mediach.

Współczesne państwa demokratyczne, w tym również Polska, opierają się na kilku fundamentalnych zasadach.

ZASADA SUWERENNOŚĆI NARODU

Zasada ta wskazuje podmiot, do którego należy władza w państwie.

Przeczytaj informacje podane poniżej i fragment Konstytucji.
Zastanów się, czy Polina może uczestniczyć w sprawowaniu władzy w Polsce. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przepisów ustawy zasadniczej.

Polina należy do mniejszości białoruskiej w Polsce. Ona i jej mąż są obywatelami Polski, ale w jej rodzinnym domu rozmawia się w języku białoruskim - języku przodków.

ZASADA RZĄDÓW PRAWA

Zasada rządów prawa oznacza, że wszystkie organy władzy w Polsce i instytucje państwa powinny działać zgodnie z obowiązującym prawem. Najwyższą moc prawną w państwie ma Konstytucja.

ZASADA PODZIAŁU WŁADZY

1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.

2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.

O duchu praw, fragment o podziale władz., 1748 Monteskiusz

Gdzie w jednej osobie lub jednym ciele urzędowym władza prawodawcza łączy się z władzą wykonawczą, tam nie masz wolności, albowiem istnieje obawa, że ten sam monarcha (...) stanowić będzie prawa tyrańskie, by je wykonywać po tyrańsku. Nie masz wolności, skoro władza sądownicza nie jest oddzielną od władzy prawodawczej i wykonawczej. Jeśli złączona jest z władzą prawodawczą, powstaje samowolność w stosunku do życia i wolności obywatela, albowiem sędzia będzie zarazem prawodawcą. Jeśli jest złączona z władzą wykonawczą, sędzia będzie posiadał władzę ujarzmiciela.(...)

Na podstawie przytoczonego cytatu wyjaśnij, jakie konsekwencje dla społeczeństwa ma brak podziału władzy w państwie. W odpowiedzi podaj określenia użyte przez autora tekstu.

Zasada trójpodziału władzy państwowej wywodzi się z koncepcji oświeceniowych myślicieli: Johna Locke'a (wym. Loka) i Charles'a de Montesquieu (Karola Monteskiusza). Zasada ta wskazuje na konieczność istnienia w państwie odrębnych, a zarazem wzajemnie się kontrolujących i równoważących, trzech rodzajów władzy: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

System polityczny to całość relacji zachodzących między władzą ustawodawczą a władzą wykonawczą. Relacje te dotyczą sposobów powoływania i odwoływania parlamentu, rządu oraz głowy państwa, zakresu ich uprawnień, wzajemnej kontroli oraz politycznej odpowiedzialności.

Wybrane systemy polityczne

SYSTEM PARLAMENTARNO‑GABINETOWY

Pierwszy taki, i zarazem wzorcowy, system ukształtował się już w wieku XVII w Wielkiej Brytanii. Występuje on w wielu współczesnych państwach europejskich, w tym również w Polsce.

Podstawowa cecha systemu parlamentarnego:

SYSTEM PREZYDENCKI

Ten model sprawowania władzy występuje w Stanach Zjednoczonych. Jak sama nazwa wskazuje, prezydent ma w nim bardzo silną pozycję polityczną, gdyż spełnia jednocześnie funkcję głowy państwa i szefa rządu. To prezydent powołuje członków rządu - ministrów, którzy w zasadzie odgrywają role doradców prezydenta i jemu bezpośrednio podlegają, przed nim też odpowiadają za swoją działalność.

SYSTEM SEMIPREZYDENCKI

System ten stanowi swoistą „mieszankę" cech systemu parlamentarnego i prezydenckiego. Jego klasycznym przykładem jest współczesna Francja.

# data[].attributes.attachment_link.title
Państwo demokratyczne - system sprawowania władzy

# data[].attributes.attachment_link.description
wyjaśnić, na jakich wartościach opiera się państwo demokratyczne; wymienić zasady demokracji bezpośredniej i pośredniej; określić rolę obywatela w państwie demokratycznym. poznawać podstawowe zasady organizacji państw demokratycznych; wskazywać cechy systemu parlamentarno‑gabinetowego; wyszukiwać informacje dotyczące władzy państwowej w mediach. Współczesne państwa demokratyczne, w tym również Polska, opierają się na kilku fundamentalnych zasadach.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 17.

# data[].attributes.body
do lekcji 16.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
do lekcji 16.

# data[].attributes.body
Państwo i demokracja

# data[].attributes.body
do lekcji 16.

# data[].attributes.attachment_link.description
-rządzi jedna partia, -państwo kontroluje wszystkie dziedziny żcyia, -wolność słowa nie istnieje, -istnieje oficjalna ideologia (np.faszyzm, komunizm) TOTALITARYZM Autorytaryzm Rodzaje ustrojów politycznych: Temat: Państwo i demokracja. -demokracja - władza ludu, -autorytaryzm -

# data[].attributes.body
/Kacper Klatkiewicz - 8b/
do lekcji 13. i 14.

# data[].attributes.body
/Hubert Klatkiewicz - 8b/
do lekcji 13.

# data[].attributes.attachment_link.title
SPRAWY  MIĘDZYNARODOWE - utrwalenie wiadomości

# data[].attributes.body
Utrwalenie wiadomości
z rozdziału VI

# data[].attributes.headline
Test - powtórka                    /Maja Bartyzel - 8c/

# data[].attributes.subject
Test - powtórka                    /Maja Bartyzel - 8c/

# data[].attributes.body
do lekcji 13.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
organizacje międzynarodowe

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
problemy współczesnego świata

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
Unia Europejska

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
quiz do lekcji 4.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak UE wpływa na nasze życie codzienne? - Kącik edukacyjny European Commission

# data[].attributes.body
quiz do lekcji 4

# data[].attributes.attachment_link.title
W jaki sposób funkcjonuje Unia? - Kącik edukacyjny European Commission

# data[].attributes.body
quiz do lekcji 4..

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od czasu swoich narodzin Unia Europejska rozwinęła się i rozrosła - w miarę upływu lat kolejne kraje decydowały się przyłączyć do wspólnych działań, aby razem budować lepszą przyszłość. Ale co tak naprawdę wiesz o UE? Czy wiesz na przykład, co sprawia, że jest jedyna w swoim rodzaju, albo które kraje do niej należą? Sprawdź swoją wiedzę i dowiedz się, czy jesteś ekspertem w sprawach unijnych!

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest Unia Europejska? - Kącik edukacyjny European Commission

# data[].attributes.attachment_link.description
Od czasu swoich narodzin Unia Europejska rozwinęła się i rozrosła - w miarę upływu lat kolejne kraje decydowały się przyłączyć do wspólnych działań, aby razem budować lepszą przyszłość. Ale co tak naprawdę wiesz o UE? Czy wiesz na przykład, co sprawia, że jest jedyna w swoim rodzaju, albo które kraje do niej należą?

# data[].attributes.headline
Z filmu dowiesz się gdzie na świecie występują konflikty zbrojne

# data[].attributes.subject
Z filmu dowiesz się gdzie na świecie występują konflikty zbrojne

# data[].attributes.body
do lekcji 11.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 WSPÓŁCZEŚNIE TRWAJĄCYCH KONFLIKTÓW ZBROJNYCH

# data[].attributes.body
do projektu: Ziemia na rozdrożu

# data[].attributes.attachment_link.title
Wizualizacja zużycia paliw kopalnych i emisji dwutlenku węgla

# data[].attributes.body
do lekcji 8.

# data[].attributes.body
do lekcji 4.

# data[].attributes.body
do lekcji 4.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Film4Energy Challenge

Czy uważasz, że zrównoważona energia może przyczynić się do lepszej przyszłości naszej planety? Czy w Twojej klasie są utalentowani filmowcy? Jeśli tak, to czas na kreatywność i pokazanie światu, jak oszczędzać energię.

Nie przegap okazji - od października uczniowie w wieku 12-15 lata będą mogli wziąć udział w konkursie na nagranie wideo.

Dowiedz się więcej (601.97 KB - PDF)

# data[].attributes.attachment_link.description
Film4Energy Challenge Czy uważasz, że zrównoważona energia może przyczynić się do lepszej przyszłości naszej planety? Czy w Twojej klasie są utalentowani filmowcy? Jeśli tak, to czas na kreatywność i pokazanie światu, jak oszczędzać energię. Nie przegap okazji - od października uczniowie w wieku 12-15 lata będą mogli wziąć udział w konkursie na nagranie wideo.

# data[].attributes.body
Powtórzenie wiadomości z rozdziału VI:

# data[].attributes.body
Konflikty zbrojne na świecie

# data[].attributes.body
Globalnie , czyli jak?

# data[].attributes.body
Globalnie, czyli jak? – praca z tekstem źródłowym

# data[].attributes.body
Na czym polega globalizacja? /część 1./

# data[].attributes.body
Unia Europejska - utrwalenie wiadomości

# data[].attributes.body
Polska w UE - ćwiczenia

# data[].attributes.body
Polska w UE

# data[].attributes.body
Unia Europejska – początki i powstanie

# data[].attributes.headline
Informacje na temat przyczyn i skutków konfliktów znajdziesz w prezentacji

# data[].attributes.subject
Informacje na temat przyczyn i skutków konfliktów znajdziesz w prezentacji

# data[].attributes.body
do lekcji 11.

# data[].attributes.attachment_link.description
Najczęstsze przyczyny współczesnych konfliktów zbrojnych to: 1. rywalizacja między krajami, które dążą do uzyskania i utrzymania dominacji w danym regionie; 2. zróżnicowanie etniczne i religijne, 3. podłoże historyczne, nierozwiązane konflikty z przeszłości, 4. nierównomierne

# data[].attributes.body
do lekcji 12.

# data[].attributes.body
do lekcji 12.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ułóż chronologicznie wydzrzenia związane z unią europejską

# data[].attributes.body
do lekcji 7.

# data[].attributes.headline
Ćwiczenie interaktywne utrwali Twoją wiedzę

# data[].attributes.subject
Ćwiczenie interaktywne utrwali Twoją wiedzę

# data[].attributes.body
do lekcji 11.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na świecie istnieje około 200 państw i kilka razy więcej grup etnicznych, narodowych i plemiennych. Państwa i grupy mają swoje interesy i cele. Mogą one być albo wspólne, albo rozbieżne. Jeżeli jakaś grupa podmiotów ma wspólne interesy i cele, to często dochodzi między nimi do współpracy. Jeżeli zaś występuje rozbieżność interesów i celów, może dojść do konfliktu.

Źródła konfliktów zbrojnych

Jak już wspomniano, przyczyną konfliktów jest rozbieżność interesów i celów poszczególnych podmiotów. Nie każda rozbieżność interesów prowadzi jednak do konfliktu zbrojnego. Dochodzi do niego wtedy, gdy strony nie potrafią lub nie chcą się pogodzić pokojowo. Źródeł konfliktów zbrojnych możemy poszukiwać w czynnikach ekonomicznych, politycznych lub ideologicznych. Zazwyczaj konflikty mają złożony charakter, a przyczyn ich wybuchu jest wiele. Przykładem jest kontynent afrykański, gdzie dominują spory terytorialne oraz religijne i etniczne. Sztuczny, pokolonialny charakter granic państwowych, dzielących narodowości i plemiona, stanowi poważne źródło konfliktów międzynarodowych.

Wśród przyczyn konfliktów ważne miejsce zajmują czynniki ekonomiczne, np. dostęp do złóż ropy naftowej. Niektórzy badacze przewidują, że w przyszłości konfliktogennym bogactwem naturalnym będzie woda pitna. Do istotnych źródeł konfliktów zbrojnych zaliczymy także czynniki ideologiczne i religijne. Czynnik ideologiczny leżał u podstaw wielu konfliktów, w które angażowały się mocarstwa w okresie zimnej wojny. Obecnie tło religijne ma na przykład toczący się na Bliskim Wschodzie konflikt izraelsko‑arabski. Przyczyn konfliktów możemy doszukiwać się ponadto w ingerencjach z zewnątrz, zbrojeniach czy aspiracjach mocarstw regionalnych do dominacji.

Skala i geografia konfliktów na świecie

W latach 1945-1983 miało miejsce ponad 150 wojen, w które było zaangażowanych ponad 80 państw. Statystyki pokazują, że rocznie prowadzono 12 konfliktów zbrojnych. Według opinii niektórych ekspertów od zakończenia II wojny światowej najdłuższy okres bez żadnego konfliktu wyniósł 26 dni. Inni twierdzą, że tylko 2-4 dni. Do 1991 r. liczba konfliktów zbrojnych wzrosła do 180.
Obecnie najwięcej konfliktów toczy się w Azji i Afryce. W tych rejonach konflikty są bardzo krwawe i niezwykle trudno je rozwiązać. W Azji są to głównie spory i konflikty między państwami, często o charakterze terytorialnym (np. konflikt o Kaszmir) i krwawe wojny wewnętrzne (np. wojna domowa w Syrii). Na Bliskim Wschodzie spory grożące wojną dotyczą relacji między Izraelem a państwami arabskimi i Palestyną. Konflikty interesów Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin utrudniają rozwiązywanie tych problemów przy udziale Organizacji Narodów Zjednocznych.

W Afryce toczy się wiele wojen domowych. Cechuje je jest duża liczba walczących stron, a głównymi ofiarami jest ludność cywilna. Dominują na kontynencie spory międzyplemienne i międzywyznaniowe. W XXI wieku wojny trwały m.in. w Demokratycznej Republice Konga, Sudanie czy Czadzie. Przedmiotem sporów i konfliktów w Afryce są także surowce. Niezwykle poważnym źródłem przemocy w państwach azjatyckich i afrykańskich są terroryzm i radykalny islamizm. Na tle sporów i konfliktów w Azji i Afryce spokojnymi kontynentami wydają się Ameryka Południowa i Ameryka Północna.

Przez ostatnich kilkanaście lat w Europie nie toczyły się krwawe konflikty wewnątrzpaństwowe i międzynarodowe. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu problemem były

Konflikty na świecie

Obecnie najpoważniejszy konflikt zbrojny w Europie ma miejsce na Ukrainie.
Etapy konfliktu:

konflikt o Krym.
Zmiana władzy na Ukrainie (odsunięcie prorosyjskiego prezydenta) wywołała protesty części mieszkańców Krymu i wzrost separatystycznych nastrojów na półwyspie. W 2014 r. rosyjscy żołnierze opanowali półwysep, a w przeprowadzonym referendum większość głosujących opowiedziała się za przyłączeniem Krymu do Rosji. Wynik ten zakwestionowały organizacje międzynarodowe i część mieszkańców Krymu.

konflikt na obszarze wschodniej Ukrainy.
Przeciwko nowemu rządowi ukraińskiemu zaprotestowali także separatyści w obwodzie ługańskim i donieckim, którzy przy wsparciu militarnym Rosji w marcu 2014 r. zbrojnie wystąpili przeciwko Ukrainie. W odpowiedzi władze Ukrainy rozpoczęły operację wojskową, której celem jest zlikwidowanie separatystycznych ugrupowań zbrojnych we wschodniej Ukrainie i utrzymanie integralności kraju. W rozwiązanie konfliktu na Ukrainie zaangażowani są przywódcy państw europejskich, zwłaszcza Niemiec i Francji, oraz Unia Europejska.

# data[].attributes.attachment_link.title
Konflikty zbrojne we współczesnym świecie

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Konflikty zbrojne we współczesnym świecie", "Pojęcie konfliktu zbrojnego, sporu i wojny", "Skutki konfliktów zbrojnych", "Podsumowanie".

# data[].attributes.body
Globalizacja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
R1ZQcce37aUsT 1

Jeśli korzystasz z czytnika ekranu NVDA, przełącz go w tryb formularza. Film próbuje odpowiedzieć na pytanie, czym jest globalizacja oraz czy to zjawisko można uznać za szansę, czy zagrożenie dla współczesnego świata. Film trwa siedem minut dwadzieścia pięc sekund.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera film, który przedstawia proces globalizacji i jego genezę

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Globalizacja prowadzi do wzrostu zależności o charakterze politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturowym między różnymi częściami świata.

2. Do wydarzeń i procesów historycznych, które zainicjowały globalizację zaliczamy: odkrycia geograficzne i zapoczątkowaną przez nie epokę kolonializmu, rewolucję w komunikacji związaną z wynalezieniem druku, pojawienie się kapitalizmu, rewolucję przemysłową.

3. Wraz z rozwojem gospodarczym świata zarysował się podział na globalną Północ i globalne Południe. Pierwszy z obszarów rozwijał się szybko, ale odbywało się to kosztem Południa.

4. Jednym z przejawów globalizacji są procesy integracyjne, wyrażające się w powstawaniu organizacji międzynarodowych o różnorodnych celach, które przejmują część uprawnień zarezerwowanych dotąd dla państw narodowych. Do takich organizacji należą Unia Europejska, Organizacja Narodów Zjednoczonych czy Światowa Organizacja Handlu. Ich działania mają na celu zacieśnienie współpracy między państwami, a także rozwiązywanie najbardziej palących problemów politycznych, społecznych i ekonomicznych współczesnego świata.

5. W kontekście społecznym proces globalizacji wiąże się z rozwojem komunikacji, a w szczególności telewizji i internetu, umożliwiających natychmiastowy przepływ informacji między różnymi częściami świata.

6. Wpływ mediów na współczesnego człowieka przejawia się m.in. w kształtowaniu postawy konsumpcjonizmu.

m9a2d3536c5d63e4b_1533545820784_0

# data[].attributes.attachment_link.description
Globalizacja prowadzi do wzrostu zależności o charakterze politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturowym między różnymi częściami świata. Do wydarzeń i procesów historycznych, które zainicjowały globalizację zaliczamy: odkrycia geograficzne i zapoczątkowaną przez nie epokę kolonializmu, rewolucję w komunikacji związaną z wynalezieniem druku, pojawienie się kapitalizmu, rewolucję przemysłową.

# data[].attributes.body
do lekcji 4.

# data[].attributes.body
do lekcji 7.

# data[].attributes.body
do lekcji 6.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyskusja

Repatriacja, czyli powrót do ojczyzny

Wielu Polaków po zmianie granic w 1945 roku (koniec II wojny światowej) znalazło się poza granicami kraju. Kilkaset tysięcy naszych rodaków zostało wywiezionych w czasie wojny i w okresie represji stalinowskich w głąb Związku Radzieckiego. Żyli z dala od Ojczyzny, ale zachowali język, tradycje, obyczaje. Nam polskie obywatelstwo wydaje się czymś oczywistym, mamy je przecież od urodzenia, ale wielu rodaków mogło tylko o nim marzyć. Dziś do wolnej Polski wracają potomkowie zesłańców.
Czy zastanawialiście się kiedyś, co to znaczy być obywatelem jakiegoś kraju?
Czy wszyscy ludzie mieszkający w naszym kraju są obywatelami Polski?
Do czego jest nam potrzebne obywatelstwo?
W Polsce obowiązuje prawo krwi, które polega na tym, że obywatelstwo „dziedziczymy" po rodzicach niezależnie od tego, gdzie się urodziliśmy. Nawet jeśli urodzimy się na innym kontynencie i tak pozostaniemy obywatelami Polski. Tak stanowi Konstytucja RP. W niektórych krajach, np. w USA, obowiązuje prawo ziemi. Oznacza to, że dziecko urodzone na terenie takiego państwa (także na pokładzie statku lub samolotu należącego do tego kraju) otrzymuje obywatelstwo i bez znaczenia jest fakt, że rodzice mają inne obywatelstwo.
W Polsce czasami też stosowane jest prawo ziemi. Tak dzieje się w przypadku dzieci, których rodzice są nieznani albo nie mają obywatelstwa żadnego kraju.
Polak nie może zostać pozbawiony obywatelstwa swojego kraju, gwarantuje to Konstytucja RP.

Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi. Inne przypadki nabycia obywatelstwa polskiego określa ustawa.

Co się dzieje, kiedy jedno z rodziców jest Polakiem, a drugie obcokrajowcem?
Niezależnie od tego, czy dziecko urodziło się w Polsce, czy za granicą, dziecko ma prawo do naszego obywatelstwa, jeśli jedno z rodziców jest obywatelem Polski. Decyzja należy do rodziców. Mogą wybrać jedno lub postanowić, że dziecko będzie miało dwa obywatelstwa: np. po matce obywatelstwo polskie, po ojcu - francuskie, chyba że prawo drugiego kraju tego zabrania.
Posiadanie drugiego obywatelstwa nie zwalnia z żadnych obowiązków wobec Polski ani nie ogranicza praw polskiego obywatela.

Greckie pojęcie „obywatel" ( polites) wywodzi się od słowa polis, co znaczy miasto‑państwo. Od tego słowa pochodzi także wyraz „polityka". Starożytne miasto‑państwo ateńskie utożsamiane jest z początkami demokracji. U Ateńczyków obywatel to człowiek wolny, urodzony w polis z rodziców Ateńczyków. Kobiety, cudzoziemcy oraz niewolnicy nie byli pełnoprawnymi obywatelami, nie mogli brać udziału w Zgromadzeniu Ludowym, na którym podejmowano ważne dla polis decyzje. Obywatel Aten musiał uczestniczyć w życiu swojego państwa, służyć mu, być mądrym i odważnym. Wzorowym obywatelem Aten był Perykles - wybitny polityk żyjący w V wieku p.n.e.
W konstytucji zapisano katalog wolności i praw obywatelskich, m.in.:

prawo do życia

prawo do równości

prawo do nietykalności osobistej

prawo do rzetelnej procedury sądowej

prawo do ochrony prywatności

wolność sumienia i religii

wolność wyrażania swoich poglądów

prawo do własności

prawa pracownicze

prawa socjalne (emerytura, renta, zasiłek dla bezrobotnych itp.)

prawo do ochrony zdrowia

prawo do nauki

prawo do wolności twórczej i korzystania z dóbr kultury

prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska

A jeśli obywatel uważa, że jego konstytucyjne prawa są łamane?
Obywatel ma zawsze prawo do rzetelnej procedury sądowej, może też skierować sprawę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik bada, czy na skutek działania lub bezczynności organów, organizacji lub instytucji, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP
Rozdz. II
Art. 80.
Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej.

Cudzoziemiec może wystąpić o polskie obywatelstwo, jeżeli nie zagraża bezpieczeństwu kraju, od lat mieszka w Polsce i ma stałe źródło dochodów.
Obcokrajowcy, którzy chcą otrzymać obywatelstwo naszego kraju, muszą zdać egzamin państwowy ze znajomości języka. O polskie obywatelstwo może ubiegać się też osoba, która od trzech lat jest w związku małżeńskim z Polką lub Polakiem. Przyznanie obywatelstwa to zwykle proces długotrwały, ale znane są przypadki, gdy procedury skrócono do minimum. Zwykle wówczas, gdy chodzi o pozyskanie sportowców do reprezentacji narodowych.
Prezydent RP ma możliwość nadania cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego. Prezydent nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie osobom, które nie spełniają wszystkich warunków zapisanych w polskim prawie.

W ostatnich latach obywatelstwo polskie otrzymali m.in.:
Norman Davies - wybitny historyk brytyjski, który wiele badań i dzieł poświęcił historii Polski, Charity Szczechowiak - koszykarka z Nigerii - oraz Emil Sajfudinow - rosyjski żużlowiec pochodzenia tatarskiego.

Dyskusja

Podzielcie klasę na dwie grupy.

Grupa I
Wskażcie argumenty na obronę tezy, że państwo powinno ułatwiać nabycie obywatelstwa przez osoby cenne dla rozwoju polskiego sportu, sztuki, gospodarki lub nauki.

Grupa II
Poszukajcie argumentów na obronę tezy, że obywatelstwo powinno być przyznawane wyłącznie osobom czującym silny związek z państwem polskim (niektórzy obcokrajowcy ubiegają się o obywatelstwo polskie tylko po to, aby zamieszkać, pracować i swobodnie podróżować po Unii Europejskiej).

# data[].attributes.attachment_link.title
Obywatel Polski, obywatel Unii Europejskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Być obywatelem", "Prawo do obywatelstwa", "Gdy tata jest Polakiem, a mama cudzoziemką...", "Obywatelstwo dla przybysza", "Prawa obywateli", "Kłopoty za granicą", "Obowiązki obywatela", "Obywatelstwo Unii Europejskiej", "Sprawdź wiedzę".

# data[].attributes.headline
Repatriacja, czyli powrót do ojczyzny, obywatelstwo dla cudzoziemca

# data[].attributes.subject
Repatriacja, czyli powrót do ojczyzny, obywatelstwo dla cudzoziemca

# data[].attributes.body
do lekcji 6.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyskusja

Repatriacja, czyli powrót do ojczyzny

Wielu Polaków po zmianie granic w 1945 roku (koniec II wojny światowej) znalazło się poza granicami kraju. Kilkaset tysięcy naszych rodaków zostało wywiezionych w czasie wojny i w okresie represji stalinowskich w głąb Związku Radzieckiego. Żyli z dala od Ojczyzny, ale zachowali język, tradycje, obyczaje. Nam polskie obywatelstwo wydaje się czymś oczywistym, mamy je przecież od urodzenia, ale wielu rodaków mogło tylko o nim marzyć. Dziś do wolnej Polski wracają potomkowie zesłańców.
Czy zastanawialiście się kiedyś, co to znaczy być obywatelem jakiegoś kraju?
Czy wszyscy ludzie mieszkający w naszym kraju są obywatelami Polski?
Do czego jest nam potrzebne obywatelstwo?
W Polsce obowiązuje prawo krwi, które polega na tym, że obywatelstwo „dziedziczymy" po rodzicach niezależnie od tego, gdzie się urodziliśmy. Nawet jeśli urodzimy się na innym kontynencie i tak pozostaniemy obywatelami Polski. Tak stanowi Konstytucja RP. W niektórych krajach, np. w USA, obowiązuje prawo ziemi. Oznacza to, że dziecko urodzone na terenie takiego państwa (także na pokładzie statku lub samolotu należącego do tego kraju) otrzymuje obywatelstwo i bez znaczenia jest fakt, że rodzice mają inne obywatelstwo.
W Polsce czasami też stosowane jest prawo ziemi. Tak dzieje się w przypadku dzieci, których rodzice są nieznani albo nie mają obywatelstwa żadnego kraju.
Polak nie może zostać pozbawiony obywatelstwa swojego kraju, gwarantuje to Konstytucja RP.

Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi. Inne przypadki nabycia obywatelstwa polskiego określa ustawa.

Co się dzieje, kiedy jedno z rodziców jest Polakiem, a drugie obcokrajowcem?
Niezależnie od tego, czy dziecko urodziło się w Polsce, czy za granicą, dziecko ma prawo do naszego obywatelstwa, jeśli jedno z rodziców jest obywatelem Polski. Decyzja należy do rodziców. Mogą wybrać jedno lub postanowić, że dziecko będzie miało dwa obywatelstwa: np. po matce obywatelstwo polskie, po ojcu - francuskie, chyba że prawo drugiego kraju tego zabrania.
Posiadanie drugiego obywatelstwa nie zwalnia z żadnych obowiązków wobec Polski ani nie ogranicza praw polskiego obywatela.

Greckie pojęcie „obywatel" ( polites) wywodzi się od słowa polis, co znaczy miasto‑państwo. Od tego słowa pochodzi także wyraz „polityka". Starożytne miasto‑państwo ateńskie utożsamiane jest z początkami demokracji. U Ateńczyków obywatel to człowiek wolny, urodzony w polis z rodziców Ateńczyków. Kobiety, cudzoziemcy oraz niewolnicy nie byli pełnoprawnymi obywatelami, nie mogli brać udziału w Zgromadzeniu Ludowym, na którym podejmowano ważne dla polis decyzje. Obywatel Aten musiał uczestniczyć w życiu swojego państwa, służyć mu, być mądrym i odważnym. Wzorowym obywatelem Aten był Perykles - wybitny polityk żyjący w V wieku p.n.e.
W konstytucji zapisano katalog wolności i praw obywatelskich, m.in.:

prawo do życia

prawo do równości

prawo do nietykalności osobistej

prawo do rzetelnej procedury sądowej

prawo do ochrony prywatności

wolność sumienia i religii

wolność wyrażania swoich poglądów

prawo do własności

prawa pracownicze

prawa socjalne (emerytura, renta, zasiłek dla bezrobotnych itp.)

prawo do ochrony zdrowia

prawo do nauki

prawo do wolności twórczej i korzystania z dóbr kultury

prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska

A jeśli obywatel uważa, że jego konstytucyjne prawa są łamane?
Obywatel ma zawsze prawo do rzetelnej procedury sądowej, może też skierować sprawę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik bada, czy na skutek działania lub bezczynności organów, organizacji lub instytucji, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP
Rozdz. II
Art. 80.
Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej.

Cudzoziemiec może wystąpić o polskie obywatelstwo, jeżeli nie zagraża bezpieczeństwu kraju, od lat mieszka w Polsce i ma stałe źródło dochodów.
Obcokrajowcy, którzy chcą otrzymać obywatelstwo naszego kraju, muszą zdać egzamin państwowy ze znajomości języka. O polskie obywatelstwo może ubiegać się też osoba, która od trzech lat jest w związku małżeńskim z Polką lub Polakiem. Przyznanie obywatelstwa to zwykle proces długotrwały, ale znane są przypadki, gdy procedury skrócono do minimum. Zwykle wówczas, gdy chodzi o pozyskanie sportowców do reprezentacji narodowych.
Prezydent RP ma możliwość nadania cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego. Prezydent nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie osobom, które nie spełniają wszystkich warunków zapisanych w polskim prawie.

W ostatnich latach obywatelstwo polskie otrzymali m.in.:
Norman Davies - wybitny historyk brytyjski, który wiele badań i dzieł poświęcił historii Polski, Charity Szczechowiak - koszykarka z Nigerii - oraz Emil Sajfudinow - rosyjski żużlowiec pochodzenia tatarskiego.

Dyskusja

Podzielcie klasę na dwie grupy.

Grupa I
Wskażcie argumenty na obronę tezy, że państwo powinno ułatwiać nabycie obywatelstwa przez osoby cenne dla rozwoju polskiego sportu, sztuki, gospodarki lub nauki.

Grupa II
Poszukajcie argumentów na obronę tezy, że obywatelstwo powinno być przyznawane wyłącznie osobom czującym silny związek z państwem polskim (niektórzy obcokrajowcy ubiegają się o obywatelstwo polskie tylko po to, aby zamieszkać, pracować i swobodnie podróżować po Unii Europejskiej).

# data[].attributes.attachment_link.title
Obywatel Polski, obywatel Unii Europejskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Być obywatelem", "Prawo do obywatelstwa", "Gdy tata jest Polakiem, a mama cudzoziemką...", "Obywatelstwo dla przybysza", "Prawa obywateli", "Kłopoty za granicą", "Obowiązki obywatela", "Obywatelstwo Unii Europejskiej", "Sprawdź wiedzę".