# data[].attributes.body
oznacza zerwanie między państwami stosunków pokojowych i przejście do stosunków wojennych, które prowadzą do walk zbrojnych oraz wrogich aktów skierowanych przeciwko drugiemu państwu.

# data[].attributes.body
"Modelem wojny w dobie obecnej zdaje się być przede wszystkim konflikt zbrojny o charakterze lokalnym, przy czym często będzie to konflikt łączący w sobie jednocześnie cechy konfliktu wewnętrznego i konfliktu międzynarodowego"

# data[].attributes.body
Sprowadza się z jednej strony do obowiązku państw wojujących poszanowania praw państwa neutralnego, z drugiej zaś - do obowiązku państwa neutralnego powstrzymania się od udzielania pomocy państwom wojującym.

Terytorium państwa neutralnego nie może być celem bombardowania lotniczego.
Pogwałceniem praw państwa neutralnego jest także przeprowadzenie z jego przestrzeni powietrznej obserwacji ruchów sił zbrojnych jednej strony wojującej w celu przekazania tych obserwacji drugiej stronie wojującej.

# data[].attributes.body
Regulowana jest przez XIII Konwencję Haską z 1907 r. dot. praw i obowiązków mocarstw neutralnych w razie wojny morskiej.
Państwa wojujące muszą szanować suwerenne prawa państw neutralnych. Prawo zakazuje i uznaje za pogwałcenie neutralności dopuszczenie się jakichkolwiek kroków nieprzyjacielskich na wodach terytorialnych państwa neutralnego.

# data[].attributes.body
Regulowana jest IV Konwencją Haską z 1907 r. dot. praw i obowiązków mocarstw i osób neutralnych w razie wojny lądowej.
Potwierdza ona, że terytorium państwa neutralnego jest nienaruszalne (nie wolno prowadzić na nim żadnych działań wojennych) oraz nie można prowadzić na nim np. transportu broni czy żywności w celach wojennych.

Konwencja ta zajmuje się również osobami neutralnymi (obywatelami państw nie biorących udziału w wojnie).

# data[].attributes.body
Przyjęcie statusu neutralności nakładało na państwo neutralne obowiązek traktowania obu państw walczących w danej wojnie  w sposób jednakowy.

Obecnie utrzymanie tradycyjnego pojęcia neutralności jest trudne, gdyż przez wprowadzenie zakazu wojny agresywnej, trudno jest wymagać jednakowego traktowania stron konfliktu przez państwo neutralne.

# data[].attributes.body
Może odbyć się poprzez złożenie jednostronnej deklaracji lub faktyczne nawiązanie przez państwa wojujące stosunków pokojowych.

Każdy traktat pokojowy zawiera postanowienia o zakończeniu wojny i przywróceniu stosunków pokojowych. Zawarte są w nich również klauzule terytorialne oraz klauzule wojskowe.

# data[].attributes.body
Kończą się one z chwilą zawarcia przez strony wojujące rozejmu, rozejmu kapitulacyjnego lub na skutek rzeczywistego wygaśnięcia tych działań.

rozejm - zawieszenie wszystkich operacji wojennych (cel trwały)

zawieszenie broni - rozejm miejscowy; zawieszenie operacji wojennych na określonym odcinku lub w określonym miejscu (cel przemijający)

rozejm kapitulacyjny - poddanie się nieprzyjacielowi oraz zaprzestanie działań wojennych

Celem rozejmu jest umożliwienie stronom wojującym wszczęcia rozmów nad przyszłym traktatem pokoju.
Celem zawieszenia broni jest umożliwienie stronom wojującym pochowania poległych, zaopiekowania się pozostałymi na polu bitwy rannymi i chorymi.

# data[].attributes.body
Mają na celu szkodzenie nieprzyjacielowi i niszczenie jego sił zbrojnych.
Jeśli załoga statku powietrznego opuściła go w celu uratowania życia, nie jest dozwolone, aby została zaatakowana w czasie lądowania, lecz może być wzięta do niewoli.

Bombardowanie lotnicze jest najbardziej niszczącym środkiem w wojnie powietrznej.

# data[].attributes.headline
Na siły zbrojne państw wojujących w wojnie powietrznej składają się:

# data[].attributes.subject
Na siły zbrojne państw wojujących w wojnie powietrznej składają się:

# data[].attributes.body
wojskowe statki powietrzne

sanitarne statki powietrzne - służą do ewakuacji rannych i chorych oraz do przewożenia personelu i sprzętu sanitarnego; oznaczone są znakiem czerwonego krzyża

# data[].attributes.body
To akty walki dokonywane w przestrzeni powietrznej państw wojujących lub nad pełnym morzem przez siły lotnicze stron wojujących i akty walki dokonywane z powietrza w stosunku do lądu lub morza, a także akty wrogie, np. udział w blokadzie wojennej lub w wykonywaniu prawa łupu.

W braku umowy międzynarodowej należy stosować do wojny powietrznej, w drodze analogii, przepisy prawne o wojnie lądowej lub o wojnie morskiej, interpretując je, jak każde prawo wojenne, wg. zasady humanitaryzmu.

Deklaracja (1899 r.) o zakazie zrzucania z balonów pocisków i materiałów wybuchowych była pierwszym aktem międzynarodowym dot. wojny powietrznej.

# data[].attributes.body
Okręty wojenne stron walczących są upoważnione do zatrzymania statku handlowego, wizyty na zatrzymanym statku i jego przeszukania (rewizji).

Jeżeli okręt wojenny stwierdzi, że statek handlowy lub jego ładunek podlegają zajęciu, musi taki statek sprowadzić do swojego portu, gdzie o dopuszczalności zajęcia orzekają sądu łupu (kaperskie).

Ogólnie obowiązuje zasada, że "każdy łup musi być sądzony".

# data[].attributes.body
Polegała ona na zatrzymywaniu w dużej odległości od wybrzeży statków płynących do portu blokowanego lub z takiego portu.

# data[].attributes.body
Jest to zamknięcie przez morskie siły zbrojne strony walczącej dostępu do portów i wybrzeży nieprzyjaciela.
Aby blokada była obowiązująca, musi być oficjalnie ogłoszona i notyfikowana zainteresowanym stronom.
Deklaracja paryska z 1856 r. wymagała, aby była ona rzeczywista (efektywna), tzn. aby blokujący utrzymywał siły wystarczające do rzeczywistego przerwania komunikacji z portem lub wybrzeżem nieprzyjacielskim.
Statek, który pomimo rzeczywistej blokady przedostaje się do obszaru zablokowanego lub obszar taki opuszcza, łamie tę blokadę i państwo blokujące może taki statek zatrzymać i skonfiskować wraz z ładunkiem.

# data[].attributes.body
zasadą humanitaryzmu,

zasadą, że walka zbrojna prowadzona jest przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie przeciwko ludności cywilnej,

przepisami dotyczącymi bombardowania,

zasadą, że nie wolno używać środków walki powodujących nadmierne cierpienia,

zasadą, że w wyniku kroków nieprzyjacielskich nie mogą być poszkodowane państwa neutralne.

# data[].attributes.body
Dawniej używanie w wojnie najemników było rzeczą normalną. Obecnie wystąpiła wyraźna tendencja do pozbawienia ich ochrony prawnej przysługującej członkom sił zbrojnych.

# data[].attributes.body
Państwo wojujące, w którego władzę dostaną się walczący przeciwko niemu w szeregach armii nieprzyjacielskiej dezerterzy z jego własnych sił zbrojnych, nie mają obowiązku traktowania ich jako jeńców wojennych, lecz może karać ich zgodnie ze swoim prawem wewnętrznym.

# data[].attributes.body
Regulamin Haski za szpiega uważa osobę, która działając potajemnie lub pod fałszywymi pozorami, zbiera lub stara się zebrać wiadomości w obrębie działań wojennych jednej ze stron z zamiarem przekazania tych wiadomości stronie przeciwnej.

# data[].attributes.body
To przedmioty, które mogą służyć do wzmocnienia potencjału wojennego nieprzyjaciela.
Kontrabandę wojenną można zawsze zająć, nawet na statkach neutralnych.
Nieratyfikowana deklaracja londyńska dzieli kontrabandę na:

bezwzględną (broń, amunicja, sprzęt wojenny)

względna - przedmioty i materiały, które mogą służyć do celów pokojowych lub wojennych (żywność, odzież, paliwa, itp)

# data[].attributes.body
Akcja terrorystyczna, która jest prowadzona z ukrycia, bez przestrzegania praw i zwyczajów wojennych, nie jest chroniona postanowieniami Konwencji Genewskich.

# data[].attributes.body
Własność nieprzyjacielska na morzu nie jest chroniona, a zajęcie jego statków lub towarów dokonuje się w drodze tzw. prawa łupów.
Prawo łupu może być wykonywane w stosunku do statków i ładunków neutralnych, kiedy przewożą one kontrabandę wojenną lub naruszają blokadę wojenną.

# data[].attributes.body
Dotyczy tego II Konwencja Genewska z 1949 r.
Jeżeli chodzi o rozbitków - obowiązek wyławiania ich; nie mogą być przedmiotem ataku.
Wojskowe statki szpitalne nie podlegają atakowi lub zajęciu; muszą być odpowiednio oznaczone. Nie mogą być używane do działań wyrządzających krzywdę nieprzyjacielowi, gdyż mogą zostać pozbawione ochrony, którą przyznaje im prawo.

# data[].attributes.body
według Regulaminu Haskiego jest to zryw ludności terytorium niezajętego, która przy zbliżeniu się nieprzyjaciela spontanicznie chwyta za broń, aby walczyć z wkraczającymi wojskami, a nie miała czasu na zorganizowanie się w oddziały armii regularnej.

Ludność powstania masowego, aby być traktowani jako członkowie sił zbrojnych muszą spełniać dwa warunki:

jawnie nosić broń,

przestrzegać praw i zwyczajów wojennych.

# data[].attributes.body
Dotyczy ona zakładania min wybuchających automatycznie za dotknięciem. Jej celem było zapewnienie, żeby zakładający miny miał możność świadomego kierowania ich niszczycielskimi skutkami.
KONWENCJA ZAKAZUJE:

1. stosowania min wolnych, czyli pływających (chyba że stają się one nieszkodliwe w ciągu godziny od chwili, w której zakładający traci nad nimi kontrolę)

2. zakładania min stałych; na uwięzi (jeżeli nie stają się one nieszkodliwe z chwilą zerwania połączenia z dnem)

3. używania torped (chyba że po chybieniu celu stają się one nieszkodliwe)

# data[].attributes.body
Niedopuszczalne jest używanie niehumanitarnych i zakazanych środków walki.
Do aktów walki zaliczamy:

bombardowanie (zakaz bombardowania niebronionych portów, miast, miasteczek, miejscowości lub budynków)

miny i torpedy (niebezpieczne również dla statków handlowych lub państw neutralnych)

# data[].attributes.body
Siły zbrojne - skład zgodnie z Regulaminem Haskim z 1907r.

armia regularna,

siły porządkowe (milicje),

korpusy ochotnicze,

uczestnicy powstania masowego.

Aby siły porządkowe i korpusy ochotnicze mogły zostać włączone do składu armii regularnej za zgodą państwa muszą spełniać określone warunki:

muszą mieć odpowiedniego dowódcę,

muszą mieć stały i z daleka rozpoznawalny znak odróżniający,

muszą jawnie nosić broń,

muszą przestrzegać praw i zwyczajów wojennych.

# data[].attributes.body
W wojnie morskiej działają morskie siły zbrojne państw walczących (marynarka).
Na marynarkę wojenną składają się:

okręty pozostające pod kontrolą i odpowiedzialnością państwa bandery;  muszą mieć znak odróżniający

łodzie podwodne

# data[].attributes.body
środki szkodzenia nieprzyjacielowi - nie powinny one być wymierzane w ludność cywilną, a jedynie w siły zbrojne;

bombardowanie i oblężenia - Regulamin Haski zakazuje atakowania lub bombardowania niebroniących się miast, osiedli i budynków;

broń chemiczna i bakteriologiczna, łącznie z bronią jądrową, stanowi tzw. broń masowej zagłady i jako taka jest zakazana;

broń jądrowa (atomowa) - najniebezpieczniejsza, o nieznanej dotąd sile niszczycielskiej broń - użyta została po raz pierwszy przez Stany Zjednoczone 1945r. przeciwko miastom japońskim - Nagasaki i Hiroszimie.

# data[].attributes.body
rozumie się przez to część obszaru wojny, na której rzeczywiście toczą się działania wojenne.

W związku z tym, że działania wojenne mogą się toczyć na lądzie, na morzu i w powietrzu, rozróżnia się tzw. wojnę lądową, morską i powietrzną.

# data[].attributes.body
Celem wojny na morzu jest zniszczenie sił zbrojnych przeciwnika i utrudnienie lub uniemożliwienie mu prowadzenia handlu morskiego.
W wojnie morskiej stosuje się działalność wrogą, niemającą charaktery walki, którą można określić jako akty wrogie.
Akty wrogie dążą do osłabienia sił zbrojnych przeciwnika, przez zajęcie nieprzyjacielskich statków handlowych lub nieprzyjacielskiej własności.

# data[].attributes.body
są to terytoria, na których siły zbrojne stron wojujących mogą prowadzić działania wojenne. Są to terytoria państw wojujących (lądowe, morskie, powietrzne) oraz obszary morza pełnego łącznie z przestrzenią powietrzną znajdującą się nad nimi.

Obszarem wojny nie mogą być terytoria państw neutralnych oraz tzw. obszary zneutralizowane, tzn. takie, które na mocy umów międzynarodowych zostały wyłączone z obszaru wojny.

# data[].attributes.body
Okupantowi nie wolno niszczyć ruchomości lub nieruchomości stanowiących własność prywatną, państwową, organizacji społecznych lub spółdzielczych.
Zakaz niszczenia obejmuje wszelkie formy własności niezależnie od ustroju społeczno-gospodarczego panującego na terytorium okupowanym.
Regulamin Haski przyznaje okupantowi prawo zajęcia własności ruchomej państwa nieprzyjacielskiego, która może służyć celom wojennym.
Wobec własności prywatnej obowiązuje jej poszanowanie i zakaz konfiskaty.

# data[].attributes.body
Utarły się zwyczajowo pewne formy wypowiadania wojny, jednak nie zawsze były one przestrzegane. W historii pełno jest przypadków podstępu, wiarołomstwa i ataków bez uprzedzenia, np. w 1904r. Japonia zaatakowała bez uprzedzenia okręty rosyjskie w Port Artur, co dało początek wojnie japońsko-rosyjskiej.

Aby uniknąć tego typu zachowań, na II konferencji haskiej w 1907r. podpisano III Konwencję o rozpoczynaniu kroków nieprzyjacielskich. (Niestety postanowienia te były wielokrotnie naruszane przez państwa imperialistyczne

# data[].attributes.body
Dawne prawo wojenne było prawem zwyczajowym. Umowne prawo wojenne zaczęło powstawać w drugiej połowie XIX w.

Umowy są wiążące tylko dla stron, natomiast prawo zwyczajowe mimo istnienia umów międzynarodowych nadal pozostaje w mocy i obowiązuje wszystkich.

# data[].attributes.headline
Zgodnie z art. 3 czterech Konwencji Genewskich z 1949r.

# data[].attributes.subject
Zgodnie z art. 3 czterech Konwencji Genewskich z 1949r.

# data[].attributes.body
w konfliktach niemających charakteru międzynarodowego powinno być stosowane chociaż pewne minimum zasad humanitaryzmu. Osoby, które nie biorą udziału w działaniach wojennych powinny być traktowane w sposób humanitarny.
Zakazane są m.in. zamachy na życie i nietykalność cielesną, a w szczególności zabójstwa, powodowanie kalectwa, okrutne traktowanie, tortury i męki, branie zakładników, skazywanie na karę śmierci, egzekucje bez uprzedniego wyroku. Ranni i chory powinni być leczeni.

# data[].attributes.body
jest według Komitetu Czerwonego Krzyża z 1970r. "starcie sił politycznych przy użyciu broni, w obrębie prawnym i geograficznym jednego państwa".
Od tak rozumianego konfliktu wewnętrznego należy odróżnić zwykłe zamieszki oraz akty terroru i bandytyzmu.

# data[].attributes.headline
Ochrona ludności na terytorium okupowanym 

# data[].attributes.subject
Ochrona ludności na terytorium okupowanym 

# data[].attributes.body
Okupant zobowiązany jest przede wszystkim do poszanowania życia ludzkiego.
Ponadto musi szanować godność człowieka i praw rodziny, przekonania religijne i wykonywanie praktyk religijnych.
Nie wolno mu zmuszać ludności do udzielania informacji o stanie sił zbrojnych lub ośrodkach obrony swojego państwa.
Okupantowi nie wolno zmuszać ludności obszaru zajętego do składania przysięgi na wierność państwu okupującemu.

# data[].attributes.headline
Porządki prawne obowiązujące na terenie okupowanym

# data[].attributes.subject
Porządki prawne obowiązujące na terenie okupowanym

# data[].attributes.body
prawo krajowe (sprzed okresu okupacji)

prawo wprowadzone przez okupanta

prawo międzynarodowe

Wydając przepisy własne, okupant powinien szanować prawo, które zastał.
Zakazy prawa międzynarodowego mają znaczenie bezwzględne, a wszelkie ich przekroczenie jest bezprawiem.

# data[].attributes.body
Okupacja to przejściowe zajęcie przez siły zbrojne państwa wojującego części lub całości terytorium nieprzyjaciela i ustanowienie tam faktycznej władzy. Jest to coś więcej niż inwazja (wtargnięcie sił zbrojnych na obszar drugiego państwa, jednakże bez ustanowienia tam jakiejkolwiek władzy i organizacji).
Okupacja jest instytucją przejściową, dlatego okupantowi nie wolno przesądzać losu terytorium zajętego.

# data[].attributes.headline
Sytuacja prawna i traktowanie osób chronionych

# data[].attributes.subject
Sytuacja prawna i traktowanie osób chronionych

# data[].attributes.body
Osoby chronione mają prawo do poszanowania ich godności, honoru, praw rodziny, przekonań i praktyk religijnych, zwyczajów i obyczajów. Kobiety są chronione przez wszelkim uwłaczaniem ich czci, zwłaszcza przed gwałtem zmuszaniem do nierządu.

# data[].attributes.body
Ochronie ogólnej podlega cała ludność cywilna państw walczących na zasadzie równości, bez względu na rasę, narodowość, religię lub przekonania polityczne.
Szczególna ochrona przewidziana jest dla rannych, chorych, kobiet ciężarnych i dzieci.

# data[].attributes.body
obejmuje przejawy walki zbrojnej między państwami nawet wówczas, kiedy wojna nie zostanie wypowiedziana, jak również takie konflikty zbrojne, w których uczestniczą strony nieuznane za podmioty prawa międzynarodowego.

# data[].attributes.body
zawierało często tzw. klauzulę powszechności (si omnes), która poważnie ograniczała zakres jego stosowania. Jeśli bowiem jedno z państw wojujących, które uczestniczyło w konflikcie, nie było stroną umowy opatrzonej taką klauzulą - umowa taka w ogóle nie obowiązywała w tym konkretnym konflikcie, a więc nie obowiązywała również państw będących jej stronami.

# data[].attributes.body
Chorzy i ranni

Jeńcy wojenni

Ludność cywilna

# data[].attributes.body
Jeńcy wojenni - członkowie sił zbrojnych państwa wojującego, którzy znaleźli się we władzy nieprzyjaciela.
Jeńcy pozostają pod ochroną prawa międzynarodowego od chwili dostania się pod władzę nieprzyjacielską do czasu ich uwolnienia i ostatecznej repatriacji. Muszą być traktowani w sposób humanitarny, a obozy, w których przebywają jeńcy nie mogą znajdować się w pobliżu terenu objętego działaniami wojennymi.

# data[].attributes.body
to zespół norm regulujących walkę zbrojną państw (lub innych podmiotów prawa międzynarodowego). Normy te, mają charakter humanitarny, ponieważ ich głównym celem jest złagodzenie okrucieństw wojny.
Prawo to obowiązuje wszystkie strony konfliktu zbrojnego, a więc zarówno agresora jak i ofiarę napaści.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 WSPÓŁCZEŚNIE TRWAJĄCYCH KONFLIKTÓW ZBROJNYCH

# data[].attributes.body
Prawo międzynarodowe reguluje stosunki między państwami, co wiąże się z regulowaniem także walk zbrojnych pomiędzy nimi. Prawo to ma zastosowanie także do konfliktów zbrojnych, w których podmiotami lub jednym z podmiotów nie jest państwo np. podczas wojny domowej, wojny narodowowyzwoleńczej.

# data[].attributes.body
1. Strony wojujące nie mają nieograniczonego prawa wyboru środków szkodzenia nieprzyjacielowi (jest to regulowane między innymi przez art. 22 Regulaminu Haskiego)
Zgodnie z Klauzulą Martensa "ludność i strony wojujące pozostają pod opieką i władzą zasad prawa narodów, wypływających ze zwyczajów, ustanowionych między cywilizowanymi narodami, oraz z zasad humanitarności i wymagań społecznego sumienia".
2. Środki szkodzenia nieprzyjacielowi powinny być ograniczone ze względu na to, że ich zastosowanie ma na celu okrutne pokonanie przeciwnika i narzucenie swojej woli.
3. Działania zbrojne powinny być prowadzone przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie przeciwko ludności.
4. Wojna jest stosunkiem między państwami, a nie między ludnością jednego państwa i drugiego.

# data[].attributes.body
Powinni być traktowani w sposób humanitarny oraz leczeni przez tę stronę konfliktu, we władzy której się znajdują. Zabronione są wszelkie zamachy na ich życie, a w szczególności ich dobijanie lub świadome pozostawienie bez opieki lekarskiej.
Ochronie podlegają również stałe zakłady służby zdrowia, szpitale i ruchome formacje sanitarne.