# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cümlenin öğeleri ikisi temel öğe (yüklem, özne) olmak üzere altı öğeden oluşur.

6. Dolaylı tümleci
7. Cümlenin Öğeleri İle İlgili Önemli Bilgiler

Anlamın tamamlandığı sonuna noktalama işaretlerinin konulduğu ifadelere yüklem denir. Cümlenin en önemli öğesidir. Tek başına cümle oluşturabilir. Yüklemi bulmak için herhangi bir soru sorulmaz.

1.Yüklem; isim, isim soylu, fiilimsi, isim tamlaması, sıfat tamlaması, birleşik fiil şeklinde oluşabilir.

Mustafa, saygılı bir öğrenciydi. (Yüklem, hem niteleme hem belirtme sıfatı alan bir sıfat

Hayatın en zor günleriydi.

Okulumuzun en sevilen öğrencisidir.

Okulumuzun en çalışkan, dürüst, en fedakar, mülayim, edep sahibi... (Cümle değil çünkü yüklem yoktur.)

11. Cümleleri öğelere ayırmada en fazla yapılan yanlışlık deyimlerden oluşan yüklemleri ayırmadır.

Yüklem
Uyarı: "Değil" sözcüğü cümlede tek başına yüklem olmaz.

Yüklemde bildirilen eylemi yapan varlıktır. Cümlenin temel öğesidir. Her türlü sözcük veya kelime grubu özne olabilir. Özneyi bulmak için yükleme"Kim?"ve"Ne?" soruları sorulur.

1. Yüklem ile birlikte cümlenin temel öğesini oluşturur. Öznenin olmadığı cümleler vardır.

Cadde ortasında durulmaz.

2.Öznehiçbir zaman hâl eklerini almaz. Özne herhangi bir hâl eki aldığında nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci öğelerinden birine dönüşür.

sanat ve edebiyat talimi veriyordu. (özne değil)

ders çalıştılar. (özne değil)

3. Özne, çoğul ekleri ile iyelik eklerini alabilir.

4. İsim, isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, adlaşmış sıfat, zamir, ikilemeler, bağlaç öbeği, isim-fiil ve sıfat-fiiller cümlede özne görevini üstlenebilir.

, doktora bir şeyler söyledi. (Özne, adlaşmış bir sıfattan oluşmuştur.)

, ibadettir. (Özne, isim-fiilden oluşmuştur.)

5. Özneyi bulmak için sorulan "Kim?" ve "Ne?" soruları soru anlamlı cümlelerde özne olabilir.

6. "Ne?" sorusu, belirtisiz nesneyi bulmak için de sorulur. Burada dikkat edilmesi gereken cümlede yüklemden hemen sonra özneyi bulmaktır. Bir cümlede iki özne bulunamadığı için özneyi bulduktan sonra nesneyi aramalıyız.

7. Edilgen geçişsiz fiillerle kurulan cümlelerde gerçek özne de sözde özne de bulunmaz.

Burada "kimin" sorusunu sorup "Mustafa'nın" cevabını veremeyiz. Özne, bir kelime grubudur. "Yaşlı olan kimdi?" sorusunu sormalıyız.

1. Gerçek Özne: Eylemi bizzat yapan öznedir. Etken çatılı eylemlerin kurduğu cümleler ile isim cümlelerinde bulunur.

Cümle içerisinde açık bir şekilde belirtilen öznedir.

Futbol takımının kaptanı takımını motive etmeye çalışıyordu.

b. Gizli Özne: Cümle içinde açık şekilde yer almayan şahıs ekleri yardımıyla bulunan öznedir. Bunlar aynı zamanda kişi zamirleridir.

Gökyüzüne dalıp dalıp gittim. (Ben: Gizli özne)
Bunca işin arasında çıkıp geldiler. (Onlar: Gizli özne)

2. Sözde Özne: Edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde yer alır. İsim cümlelerinde edilgenlik olmadığından sözde özne olmaz. Edilgen çatılı fiillerin kurduğu ve aslında belirtisiz nesne olan öznedir. (sözde özne)

3. Örtülü Özne: Edilgen çatılı bazı cümlelerde "-ce" eki ve "nedeniyle, tarafından" gibi sözcüklerle bizzat işi yapan varlığa yer verilir. Buna örtülü özne denir.

İsmin "-i" hâl ekini alan nesnedir. Yükleme"kimi, neyi, nereyi?" soruları sorularak belirtili nesne bulunur.

Mustafa, kalbinin en güzel yarısını yetimlere ayırmıştı.

1. Belirtili nesnesadece geçişli (oldurgan, ettirgen dâhil) cümlelerde olur. Yüklemine göre isim cümlesi olan cümlelerde belirtili nesne olmaz.

Sınıfta arkadaşına baktı. (Nesne olmaz-geçişsiz cümle)

Hava dün çok güzeldi. (Nesne aranmaz-isim cümlesi)

2. İsim, sıfat, zamir, kelime grubu, isim tamlaması, sıfat tamlaması, eylemsiler, (fiilimsiler) adlaşmış sıfat gibi isim veya isim soylu bütün sözcükler belirtili nesne olabilir.

3. Bir cümlede birden fazla belirtili nesne bulunabilir. Bir cümlede hem belirtili hem de belirtisiz nesne birlikte yer almaz.

4. Belirtili nesneyi bulmak için sorduğumuz sorular da cümle içerisinde yer alırsa yine belirtili nesne olur.

aramıştı Mustafa? (Ali'yi / belirtili nesne)

güzelce boyadılar, sonra da temizlediler. ("Okulu" ortak nesne olarak kullanılmıştır.)

Fiil (eylem) cümlesinde öznenin yaptığı eylemden etkilenen varlığa nesne denir.

1. Yalın durumda bulunan nesnedir. Yükleme yöneltilen "Ne?" sorusuyla bulunur

Öğretmen başarılı öğrencilere kitap hediye etti.

2. İsim cümlelerinde nesne bulunmaz. Fiil cümleleri ile geçişli (oldurgan, ettirgen dâhil) çatılı fiilimsilerin kurduğu cümlelerde olur.

3. Yüklem bulunduktan sonra kesinlikle özne bulunmalıdır. Sonra nesne bulunmalıdır. Her ikisi de (belirtisiz nesne, özne) "Ne?" sorusuna cevap verdiklerinden yanlış yöntem seçilirse yanlış öğe bulunabilir.

4. Bir yüklem birden fazla belirtili veyabelirtisiz nesnealabilir. Yalnız aynı yüklem hem belirtili hem belirtisiz nesne alamaz.

b.li n. b.li n.

5. Edilgen çatılı fiillerin kurduğu cümlelerde nesne bulunmaz. Bu cümlelerde geçici olarak belirtisiz nesne "sözde özne" olur.

6. Her türlü sözcük türü, söz öbeği, cümlecik, tamlama nesne olabilir.

Çocuklara kalem, silgidağıttı, gitti. (İsim soylu sözcük belirtisiz nesne olmuştur.)
b.siz n. b.siz n.

Mavi gömlek giyme bugün. (Sıfat tamlaması belirtisiz nesne olmuştur.)

Yüklemin anlamını yer açısından tamamlayan, ismin "-e, -de, -den" durum eklerinden birini alan tümleçlere dolaylı tümleç denir. Yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, nereye, nerede, nereden" sorularıyla bulunur.

Dün akşam onlar evimize geldiler. (nereye)

(-e, -de, -den eklerinden birini almadığından zarf tümlecidir.)

(Hem yer bildirmiş hem ilgili hal eklerini almış dolayısıyla dolaylı tümleçtir.)

(Ek almış fakat yer değil de zaman bildirdiği için zarf tümlecidir.)

dolaylı tümleç
buldu kaybolan defterini? (Ahmet'te / dolaylı tümleç)

Kazandığını öğrendi? (arkadaşından / dolaylı tümleç)

dolaylı tümleç
bakıyordu çocuklar böyle dalgın dalgın? (uçan kuşlara / dolaylı tümleç)

dolaylı tümleç
Bu mektup sana geldi? (annemden / dolaylı tümleç)

geç kaldın okula? (niçin anlamında /zarf tümleci)

Yüklemin zamanını, anlamını, durumunu, miktarını vb. özelliklerini bildiren öğedir. Bunlardan her biri farklı bir soru ile bulunur.

Ahmet'in notları sınıfını geçecek kadar iyiydi. (Ne kadar?) zarf tümleci

herkes istediği kadar kayabilecek. (Ne zaman?)

Kasabadakiler bize aval aval bakıyordu. (Nasıl?)

Müdür okula kadar bizi takip etti. (kadar edatı)

Sabahın karanlığında beni aramış. (belirtili isim tamlaması)

4. Yer yön isimleri sadece yalın halde olduklarında zarf tümleci olur. Ek aldıklarında farklı bir öğeye dönüşür.

Mehmet sessizce içeri girdi.

Sizi tekrar sordu. (yineleme anlamı)

6. Zarf tümlecini bulmak için sorulan sorular ile yüklemi soru açısından tamamlayan soru anlamlı sözcükler cümlede zarf tümleci görevini üstlenir.

geldi bu kalabalıktan buraya? (Cevap: "yürüyerek" zarf tümlecidir.)

CÜMLENİN ÖĞELERİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ BİLGİLER

1. Cümlenin öğeleri ile ilgili en önemli husus öğe ayrımıdır. Öğe ayrımında tamlamalar, ikilemeler, deyimler, kelime grupları (söz grupları) ve birleşik yapılı fiiller bölünmez. Özellikle deyimlerin yüklem olduğu durumlarda bu hata çok fazla yapılır.

Mustafa'nın en yakın arkadaşı bize cümlenin öğeleri ile ilgili önemli bilgiler anlattı. (Özne bir isim tamlamasından oluşmuş, ayrılmaz.)

Çalışkan ve dürüst insanları herkes sever. (Belirtili nesne bir sıfat tamlamasından oluşmuş, ayrılmaz.)

Bunu dün Mustafa evde yazdı. (Cümlesine sorulacak bütün sorular "yazdı" yüklemine yöneliktir.)

özne z.t. d.t. y.

, Mustafa'nın annesi dün akşam okulun bahçesindeki çocuklara kulak misafiri olmuştu.

özne z.t. d.t. y.

(Kitap sözcüğü burada yükleme sorulan "ne" sorusuyla bulunur. Eğer özneyi yüklemden sonra bulmaya çalışmazsak belirtisiz nesne olarak bulunabilir.)

(Burada "ne" sorusu belirtisiz nesne görevindedir. Yüklem: okuyorum, özne: ben)

Bu cümle, "Babam aradı." şeklindedir. Diğer şekilde öğeleri bulamayız çünkü yüklemsiz cümle olmaz.

7. Soru cümlelerinde soruya verilecek cevap hangi öğe ise soru da aynı öğedir. Bu durumlarda soru anlamlı sözcüğü silip yerine cümlenin anlamına ve biçimine uygun bir kelime getirmeliyiz.

8. Cümlede vurgulanmak istenen öğe yüklemden hemen önceki söz veya söz grubudur.

pdf mükemmel e-kitaplar için bakınız

Ana Sayfa

# data[].attributes.attachment_link.description
Cümlenin öğeleri ikisi temel öğe (yüklem, özne) olmak üzere altı öğeden oluşur. 6. Dolaylı tümleci 7. Cümlenin Öğeleri İle İlgili Önemli Bilgiler Anlamın tamamlandığı sonuna noktalama işaretlerinin konulduğu ifadelere yüklem denir. Cümlenin en önemli öğesidir. Tek başına cümle oluşturabilir. Yüklemi bulmak için herhangi bir soru sorulmaz.

# data[].attributes.body
tanimlar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bir yargıyı ifade etmek amacıyla bir araya gelmiş olan kelimeler topluluğuna cümle adı verilmektedir. Cümleyi oluşturan kelime ya da kelime grupları cümle içerisinde birtakım görevler üstlenmektedir. İşte cümle içerisinde görev alan bu kelime ya da kelime gruplarına cümlenin ögeleri denir. Cümlenin ögeleri temel ögeler ve yardımcı ögeler olmak üzere iki grubu ayrılır.

Bir kelime grubundan oluşan yapıya cümle adını verebilmemiz için mutlaka bulunması gereken ögelere temel ögeler denir. Temel ögeler özne ve yüklemdir.

Bir cümlenin en temel unsurudur. Tanımlarda genellikle cümlede iş, oluş, hareket anlamı taşıyan çekimli fiillerdir denilir. Bu tanım doğru olmakla birlikte eksiktir de. Çünkü cümlede yüklem çekimli fiil olabileceği gibi ek fiil aracılığıyla yüklem olmuş bir isimde olabilir. Bunu şu şekilde örneklendirelim.

- Hayat birçok sıkıntılarına rağmen güzeldir.( Bu cümlenin yüklemi olan "güzeldir" kelimesi ekfiilin geniş zamanı ile yüklem olmuş bir isimdir. )

yüklem tek kelimeden ya da birden fazla kelimeden oluşabilir.

Cümlede eylemi ( iş, oluş, hareketi) yapan ya da belirtilen yargının gerçekleşmesinde etkili olan unsurdur. Özneyi bulmak için yükleme kim ve ne soruları yöneltilir.

- Annesi akşama kadar dikiş yaptı. ( dikiş yapma işini gerçekleştiren kişi)

- Okuldan koşarak geldi. ( Koşarak gelen kişi o. )

Not : Öznenin üç çeşidi vardır. Bunlar ve özellikleri kısaca şöyledir:

1. Gerçek özne : İşi yapanın belli olduğu cümlelerde vardır. Açık özne ve gizli özne diye iki şekli olur.

- Halil dünya rekoru kırdı. ( Halil işi yapandır ve açıkça söylendiği için açık özne olur.)

- Dünya rekoru kırdı. ( kim rekor kırdı ? sorusunun cevabı O'dur ve cümlede söylenmediği için gizli özne olarak adlandırılır. )

- Camlar boyandı. ( boyanan ne ? -camlar. Aslında camlar işi yapan öge değil ama çatı özelliği sebebiyle işi yapanmış gibi gözüküyor. )

- Ali camları boyadı. ( kim boyadı? - Ali. Dikkat edilecek olursa gerçek özne kullanıldığında yukarıdaki cümlede özne gibi duran cam kelimesi nesne olmuştur.)

3. Örtülü Özne : Edilgen çatılı cümlelerde gerçek özne "-ce tarafından" vb. ifadelerle cümlede söylenirse bu ögeye örtülü özne denir.

- Yük trenleri kaymakamlığımızca hizmete açıldı. ( bu cümlede yük trenleri sözde özne, kaymakamlığımızca kelimesi ise örtülü öznedir.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bir yargıyı ifade etmek amacıyla bir araya gelmiş olan kelimeler topluluğuna cümle adı verilmektedir. Cümleyi oluşturan kelime ya da kelime grupları cümle içerisinde birtakım görevler üstlenmektedir. İşte cümle içerisinde görev alan bu kelime ya da kelime gruplarına cümlenin ögeleri denir. Cümlenin ögeleri temel ögeler ve yardımcı ögeler olmak üzere iki grubu ayrılır.

# data[].attributes.body
cumle icin onemli unsurlar

# data[].attributes.attachment_link.title
Cümlenin Öğeleri - Cümlenin Öğeleri Soru Tipleri