# data[].attributes.attachment_link.readable_text
RzUnRemGNQgMr 1

Po co nam dziś mity? Między innymi po to, by za ich pomocą opisywać postawy wciąż aktualne, zachowania wciąż powtarzalne. Kim był Herkules? Siłaczem. Kto to jest Syzyf? Ktoś wiecznie podejmujący bezowocny trud. Kim była Niobe? Matką rozpaczającą po śmierci swych dzieci. Symbole postaci mitologicznych występują w kulturze od wieków. Pomagają nam funkcjonować w świecie, nawet gdy nie do końca jesteśmy tego świadomi. Trzeba jednak pamiętać, że toposy i archetypy są utartymi w kulturze metodami rozumienia mitów. Poznamy dziś kolejnego mitologicznego bohatera, o którym - wydawałoby się - wiemy już wszystko. Jest nim Prometeusz.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Prometeusz jest bohaterem kojarzonym z kilkoma wydarzeniami ważnymi dla dziejów ludzkości. Według niektórych wersji mitów nie byłoby nas, gdyby nie on! Warto jednak wspomnieć, że u najstarszego znanego z imienia, na pewno istniejącego twórcy greckiego, czyli Hezjoda (VIII/VII w. p.n.e.), początki ludzkości nastąpiły bez udziału tego boga. W ludzie po prostu... się pojawili (oczywiście, za sprawą bogów). Jednakże większość greckich mitów o charakterze antropogenicznym za twórcę ludzkości uznaje właśnie Prometeusza.

Rodzina Prometeusza

Po przeczytaniu przytoczonego fragmentu Mitologii Greków i Rzymian wykonaj poniższećwiczenie.

Prometeusz lepi człowieka

Po przeczytaniu przytoczonego fragmentu książki Jana Parandowskiego wykonaj polecenia.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Postępowanie Prometeusza zazwyczaj postrzega się jednoznacznie pozytywnie. Opisując to, co zrobił dla ludzi, widzi się w nim boga cierpiącego za tych, których stworzył, określa się go wręcz mitologicznym Chrystusem.

Po przeczytaniu przytoczonego powyżej fragmentu Mitologii Jana Parandowskiego wykonaj polecenia.

W XIX wieku polscy twórcy kojarzyli los Prometeusza z sytuacją naszego kraju. Dostrzegali analogie między męką mitologicznego boga i męką Polski znajdującej się pod zaborami. To podobieństwo wymagało odpowiedniej postawy etycznej: każdy powinien być jak Prometeusz, czyli poświęcić się dla społeczności, w której żyje. Taką postawę nazywa się prometeizmem.

postawa etyczna, która nakazuje jednostce poświęcenie się w imię dobra społeczności (np. narodu). Prometeizm wiąże się z buntem wobec wyroków boskich czy wyroków losu.

Francuski malarz namalował ten obraz pod wpływem klęski Polski w powstaniu listopadowym. Wyjaśnij, czego symbolem jest ptak siedzący na piersi martwego oficera.

Tradycyjne postrzeganie Prometeusza nie jest jedyną możliwą wersją. Inne możliwości drzemią już w samym micie - nie trzeba go modyfikować ani nadinterpretowywać.

Po przeczytaniu fragmentu eseju Michała Głowińskiego odpowiedz na poniższe pytania.

Jedną z inspiracji do zastanawiania się, w jaki sposób można rozumieć postępowanie Prometeusza, jest pewne niedopowiedzenie... Mity właściwie nie zajmują się tym, jak potoczyły się dalsze losy tytana po przykuciu do skał Kaukazu.

Jak się kończy historia Prometeusza?

Po przeczytaniu fragmentu tekstu Franza Kafki wykonaj następujące polecenia:

Dobry Prometeusz?

Rzeźbę przedstawiającą Prometeusza można zobaczyć w otoczonym górami Kaukazu rosyjskim mieście Soczi (gdzie - według niektórych - mitologiczny tytan był uwięziony). Co wyraża postawa Prometeusza?

Po przeczytaniu fragmentu dziennika Gustawa Herlinga‑Grudzińskiego wykonaj następujące polecenia:

Przedyskutujcie w klasie następujące kwestie: Czy bunt wobec tyranii jest usprawiedliwiony nawet wtedy, gdy przynosi nieszczęścia niewinnym ofiarom, i czy fizyczna klęska musi oznaczać ostateczną przegraną. Uzasadnijcie swoje odpowiedzi. Pomocą mogą służyć zamieszczone poniżej dwa krótkie fragmenty utworu wybitnego polskiego poety i pisarza XX wieku - Zbigniewa Herberta.

# data[].attributes.attachment_link.description
RzUnRemGNQgMr 1 Po co nam dziś mity? Między innymi po to, by za ich pomocą opisywać postawy wciąż aktualne, zachowania wciąż powtarzalne. Kim był Herkules? Siłaczem. Kto to jest Syzyf? Ktoś wiecznie podejmujący bezowocny trud. Kim była Niobe? Matką rozpaczającą po śmierci swych dzieci. Symbole postaci mitologicznych występują w kulturze od wieków.

# data[].attributes.body
Winkelriedyzm – romantyczny nurt ideowy, którego nazwę utworzono od nazwiska Arnolda Winkelrieda – legendarnego bohatera, który w bitwie pod Sempach (1386) poprowadził wojska szwajcarskie do boju przeciwko Austriakom i poświęcił w nim własne życie: kierując w swe piersi nieprzyjacielskie kopie, stworzył wyłom w szeregach wroga i przyczynił się do zwycięstwa. Bohaterskiemu czynowi miał towarzyszyć okrzyk: „Droga dla Wolności!”.Winkelriedyzm romantyczny kwestionował cierpienie oraz bierne męczeństwo mesjanizmu, podkreślając zarazem sens walki czynnej, aktywności. Idea ta pośrednio miała również tłumaczyć upadek powstania listopadowego.

# data[].attributes.body
Romantyzm – szeroki nurt w kulturze, który dał nazwę epoce w historii sztuki i historii literatury trwającej od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku. Romantyzm rozwinął się początkowo w Europie i wyrażał się w różnych obszarach kultury, m.in. poezji, malarstwie i muzyce.
Powstał jako reakcja na zmiany społeczne i polityczne wywołane rewolucją przemysłową i rewolucją francuską z 1789 roku. Był formą buntu przeciwko ustalonym regułom społecznym, które rządziły społeczeństwami epoki Oświecenia

# data[].attributes.body
Natura w romantyzmie-  była ważnym elementem Dla romantyków była ona  tajemniczym, uduchowionym a przede wszystkim wiecznie żywym. Uważali oni, że człowiek jest cząstką natury a więc i on mógł się cudownie odnawiać i prowadzić wieczny żywot. Według romantyków natura jest podobną do nas istotą. W epoce romantyzmu motyw przyrody odgrywał wszelkie role.  Fascynacje romantyków natura doskonale obrazują ich dzieła, zarówno literackie, jak i malarskie.

# data[].attributes.body
Orientalizm w romantyzmie-  to uzewnętrznione w twórczości literackiej zainteresowanie i fascynacja rozmaitymi przejawami życia i kultury narodów Bliskiego i Środkowego Wschodu. Artystów zachwycała tajemniczość oraz koloryt państw. Opisy egzotycznych państw umieszczano w akcji utworu, oraz pozwalały na ucieczkę  od szare rzeczywistości. Orientalizm można dostrzec w „Sonetach Krymskich” Adama Mickiewicza. Uznawano wschód za kolebkę, ponieważ było tam bizancjum. Orientalizm ujawinia się w utworach poprzez ozdobny styl opisów i zastosowane przez poetę słownictwo orientalne. Obserwacja przyrody, natury Orientu budzi w podmiocie lirycznym refleksje wykraczające daleko poza zachwyt nad naturą.  Opis obrazu orientalnego - krajobrazu Krymu, w którym powtarzają się trzy główne motywy: stepy, morze, góry, autor przeżywa głębokie piękno.

# data[].attributes.body
Irracjonalizm w romantyzmie  - to przeciwstawna racjonalizmowi postawa filozoficzna, w której negowane jest rozumowe poznanie świata i człowieka. Wiara w istnienie obszarów rzeczywistości niedostępnych rozumowi. Romantycznego uważali zatem że najlepszym narzędziem poznawania rzeczywistości jest serce. Elementy irracjonalizmu występują np. w "Balladach i romansach" Adama Mickiewicza, których przesłanie zamyka się w słowach z "Romantyczności".
Antek

# data[].attributes.body
Mesjanizm – nurt literacko-filozoficzno-religijny w kulturze polskiej, którego największy rozkwit przypada na XIX wiek między powstaniem listopadowym a styczniowym.
Podobnie jak inne postacie mesjanizmu, mesjanizm polski opierał się na idei ziemskiego zbawienia ludzkości. Mesjanizm powstał jako ideologia narodu uciśnionego, szukającego w nim zarówno kompensacji własnych klęsk, jak i poszukującego dróg wyjścia z ucisku. Justin Bukowski

# data[].attributes.headline
Irracjonalizm w romantyzmie  - to przeciwstawna racjonalizmowi postawa filozoficzna, w której negowane jest rozumowe poznanie świata i człowieka. Wiara w istnienie obszarów rzeczywistości niedostępnych rozumowi. Romantycznego uważali zatem że najlepszym narzędziem poznawania rzeczywistości jest serce. Elementy irracjonalizmu występują np. w "Balladach i romansach" Adama Mickiewicza, których przesłanie zamyka się w słowach z "Romantyczności".

# data[].attributes.subject
Irracjonalizm w romantyzmie  - to przeciwstawna racjonalizmowi postawa filozoficzna, w której negowane jest rozumowe poznanie świata i człowieka. Wiara w istnienie obszarów rzeczywistości niedostępnych rozumowi. Romantycznego uważali zatem że najlepszym narzędziem poznawania rzeczywistości jest serce. Elementy irracjonalizmu występują np. w "Balladach i romansach" Adama Mickiewicza, których przesłanie zamyka się w słowach z "Romantyczności".

# data[].attributes.body
Oksana Karwan

# data[].attributes.body
GATUNKI SYNKRETYCZNE

-są to takie gatunki literackie w których nie można zakwalifikować do jednego rodzaju lub gatunku. Gatunki synkretyczne posiadają cechy przynajmniej dwóch z trzech rodzajów (epiki,liryki,dramatu) lub cechy przynajmniej dwóch gatunków literackich.

Przykłady utworów synkretycznych:
- „Dziady” -A.Mickiewicz
- „Świteź” -A.Mickiewicz

Gatunki mieszane in. synkretyczne to: ballada, epopeja, powieść poetycka, dramat romantyczny.

Gatunki synkretyczne występujące w Biblii:

pieśni,
hymny,
psalmy,
ody,
przypowieści,
listy,
kazania,
modlitwy,
treny,
sagi (opowieści o dziejach rodzin)

wolska jagoda

# data[].attributes.body
Werteryzm - postawa w literaturze, która wywodzi się z powieści epistolarskiej Johana Wolfganga Goethego pt. "Cierpienia młodego Wertera". Nazwa "werteryzm" pochodzi od nazwiska głównego bohatera.

Werteryzm to postawa, która cechuje się bardzo rozbudowaną uczuciowością, która bliska jest wzorom sentymentalnym. Na dodatek istotnymi elementami są również samotność oraz skłonności do rozważań filozoficznych jak i niepoprawnie wybujałe marzycielstwo.

Bohatera werterycznego cechuje bardzo silne, nieustępliwe uczucie miłości, najczęściej do osoby nieosiągalnej. Towarzyszy mu również tzw. "Weltschmertz" czyli ból egzystencjalny, niezwykle silny pesymizm oraz cierpienie.

Występowanie bohaterów werterycznych:

-"Dziady cz. IVwe" A. Mickiewicz

-"Kordian" J. Słowacki

Gabriel Kopcik