# data[].attributes.headline
Powtórka z gramatyki z liceum - prezentacja

# data[].attributes.subject
Powtórka z gramatyki z liceum - prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
nauka o języku

wszystko, co muszę wiedzieć

matura 2021

spis treści

1.schemat komunikacji

2. FUNKCJE TEKSTU

3.zmiany modelu komunikacyjnego

4. Słownictwo neutralne a wartościujące

5. style fuknjconalne

8. artykuły - przeczytaj i pomyśl

7. NORMA JĘZYKA A BŁĄD

6. ZRÓŻNICOWANIE POLSZCZYZNY

akt komunikacji

Widzisz tego chłopca? Ma on pewną intencję - chce przekazać nam, co wieo schemacie komunikacyjnym. Nim nada tę informację, musi nawiązać z nami kontakt, aby mieć pewność, że ktoś odbierze jego słowa. Pewnie dlatego do nas macha. Dorbze, aby nie mówił do nas jak językoznawca, ale aby posługiwał się zrozumiałym dla nas kodem. kontekst jest też dość ważny - będzie przemawiał do maturzystów, a nie do studentów polonistyki czy przedszkolaków. musi więć uwzględnić wszystkie te apsekty. i żeby mówił jasno, zwięźle, rzeczowo, na temat i grzecznie - w końcu to cechy dobrego stylu.zaczynamy!

nadawca - ktoś kto mówiMusi zawsze pamiętać o tym, aby dostsosować swoją wypowiedź do osoby, do której się zwraca

odbiorca - ktoś do kogo się mówiNależy uwzględnić jego wiek, funkcję, stopień relacji, jaka nas z nim łączy często także kontekst kulturowy

KOMUNIKAT

KONTEKST / KOD / KONTAKT

O MODELU KOMUNIKACJI JAKOBSONA

WYSŁUCHAJ WYKŁADU

Funkcja informatywna

funkcja metajęzykowa*

Funkcja fatyczna*

funkcja poetycka

Funkcja impresywna

Funkcja eksrpesywna

- funkcje językowe -

5

1

6

4

3

2

FUNKCJA informatywnaskupia się na kontekście komunikatuprzekazuje informacjeUkazało się jubileuszowe wydanie koncertów Chopina.Ziemia nie jest płaska.Wczorajszego wieczoru skradziono samochód z parkingu przy ul. Bema.Andrzej Duda wygrał wybory prezydenckie.Mój pies ma na imię Azor.

Skupia się na podtrzymaniu rozmowy (kontaktu z odbiorcą):Halo, słyszy mnie pan?

Funkcja ekspresywnaskupia się na nadawcy komunikatueksponuje stosunek nadawcy do rzeczywistości - pokazuje jego emocja, uczucia, poglądy, a także zdradza cechy psychiczne i fizyczne nadawcyTak się cieszę, że Cię widzę!Ależ jestem wściekły!Nie lubię tych ludzi.Jestem rozczarowany Twoją postawą.Boli mnie głowa.Złamałem nogę.

FUNKCJA impresywnaskupia się na odbiorcy komunikatuma za zadanie wywrzeć wpływ na odbiorcy -przekonać go do czegoś, oddziaływać na jego wolę, poglądy i zachowaniefunkcję tę czasem określamy po prostu jako funkcję perswazyjnąMusisz to mieć. Jesteś tego warta!Otwórz okno!Zadzwoń i kup teraz!Marsz do swojego pokoju!

FUNKCJA poetyckaskupia się na komunikaciena jego wartości estetycznejzwraca uwagę na tekst i jego wartość estetyczna poprzez grę słów, komizm językowy, realizuje się także w poezji, prozie poetyckiej - jej celem pokazanie jest walorów brzmieniowych utworu, rytmizacja tekstu, pokazanie wieloznaczności słów, metaforycznych znaczeń itp.Szedł Sasza suchą szosą.Słoń się zasłonił.Utwory poetyckie, Sklepy cynamonoweBrunona Schulza, opisy przyrody przez narratora stylizowanego na młodopolskiego artystę wChłopachWładysława Reymonta.

Skupia się na samym języku i jego znaczeniu:Co to znaczy „sarkastyczny"?Czasownik jest częścią mowy.

f. impresywna

perswazja - namawianie do czegoś lub odradzanie czegoś z przytoczeniem odpowiednich argumentówIntencja nadawcy jest dla odbiorcy jasna. Nadawca przedstawia argumenty rzeczowe, logiczne, emocjonalne - ale nie przeinacza faktów, niczego nie zataja, szanuje odbiorcę.

manipulacja - wykorzystywanie jakichś okoliczności, naginanie lub przeinaczanie faktów w celu udowodnienia swoich racji lub wpływania na cudze poglądy i zachowania

Cel jest ten sam - przekonać odbiorcę, ale inny jest sposób.perswazjamanipulacjaintencjajasnaukrytaszacunek dla odbiorcytaknie (odbiorca jest okłamywany)

11121083

język jest żywy - podlega ciągłym przeobrażeniom.Model komunikacji ulega zmianie ze względu na pojawienie się komunikacji za pośrednictwem internetu oraz zmiany relacji społecznych. zastanów się nad pytaniami - w tym celu przeczytaj fragementy artykułów, które zwracają uwagą na nowe zjawiska.

10931085 etykieta netykieta

ZAUWAŻ: ETYKIETA JĘZYKOWA ZOSTAJE UZUPEŁNIONA O NETYKIETĘ.KOMUIKACJA JEST SZYBKA, PRZEZ CO POJAWIA SIĘ CORAZ WIĘCEJ SKRÓTOWCÓW. Internet jest zdominowany przez język angielski. W jaki sposób zmiany te wpływają na polszczyznę? Jak to oceniasz?

Czy język angielski jest zagrożeniem dla współczesnej polszczyzny?

czym różni się postrzeganie gzrzeczności językowej przez ludzi z różnych pokoleń?

Zmiany modelu komunikacyjnego

cechy komunikacji internetowej

Internet jest ogólnodostępny - kierujemy swoje słowa do masowego odbiorcy (nie znamy go, ani on nie zna nas)

internet daje możliwość udziału w dyskusji - radio i telewizja nie. W internecie możesz być nie tylko odbiorcą, ale i nadawcą komunikatu (fora internetowe, możliwość komentowania postów)

tekst w sieci może odsyłać do innego tekstu (w postaci linku) - autor wypowiedzi rozszerza kontekst. Drugim tekstem może być obraz, zdjęcie, muzyka.

masowość

anonimowość

hipertekstowość

multimedialność

dialogowość

Cechy komunikacji internetowej

kolokwialnośćskrótowośćekspresywnośćekononicznośćłączenie różnych kodówlekceważenie reguł ortografii i interpunkcjinadużywanie anglicyzmów

W Internecie komunikujemy się szybko! Zazwyczaj nie zastanawiamy się nad formą. Przekazujemy informacje spontanicznie, nie zwracając uwagi na to, czy powinniśmy użyć wielkiej, czy małej litery, ani czy przed "który" postawić przecinek. Ten sposób komunikacji przypomina często język mówiony. Chętnie używamy emotikon, gifów, memów. Wysyłamy obrazki lub przesyłamy link do piosenki lub filmu na youtubie. W ten sposób mieszamy kody - już nie tylko język, ale też obraz i dźwięk odgrywają ważną rolę w przekazaniu komunikatu. Jeśli komunikacja ma być szybka, używamy skrótów i akronimów. Wypowiedzi są też bardziej emocjonalne (tak samo jak w języku mówionym!) - używamy wykrzyknień, wielokropków, częściej pojawiają się słowa nacechowane emocjonalnie.* * *Adaś: Ja nie mogę...Ewa: ???Adaś: podobno znowu był tu ten ważEwa: Ok, gadałam z nimAdaś: Serio?! :/Ewa: Ale o co cho?Adaś: Z nim się nie gada...Ewa: LOL* [LOL toakronim]Adaś: Wiesz kim on jest?Ewa: nwmAdaś: dobra, pogadamy w domuEwa: 4U: Adaś: a wgl podobno ktoś napisał że bóg umarłEwa: oj... smuteczek... Kto?Adaś:Friedrich NietzscheTen artykuł dotyczy Friedricha Nietzschego, niemieckiego filozofa. Zobacz też: Nietzsche - ujednoznacznienie. [ Friedrich Wilhelm Nietzsche (wym. ˈ f...Wikipediahttps://pl.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Nietzsche

sms

CZAT

POST INTERNETOWY

E-MAIL

INTERNET TO TEŻ NOWE GATUNKI

1

4

3

2

Należy uwzględnić ich specyfikę.

- czy potrafisz odróżnić -

słownictwo neutralne od emocjonalnego?neutralne od wartościującego?oficjalne od swobodnego?

słowa znaczą

neutralne

emocjonalne

wartościujące

zdrobnienia, zgrubienia, ekspresywizmy np.kotek, babsko

słowa, któe oceniają np. fantastyczny, beznadziejny

nazywają rzeczywistość w sposób obojętnynp. dom, drzewo

słowa kryją w sobie znaczenie. niektóre służą nam do opisu świata, a niektóe mogą wyrażać naszą ocenę lub nasz stosunek do świata. Słowa mogą obrażać innych lub być wyrazem uczuć. Niektórych używamy tylko w sosunku do osób, które dobrze znamy.

Ekspresywizmy, czyli słowa, które wyrażają nasze emocje mogą być:żartobliwepieszczotliwelekceważąceironiczneobraźliwewulgarne.

styl potoczny

styl publicystyczny

styl artystyczny

styl urzędowy

styl naukowy oraz styl popularnonaukowy

- style funkcjonalne-

wypowiedź ukształtowana jest w taki sposób, aby spełniała określony cel - funkcję. Po co nam styl urzędowy? Aby obywatel mógł załątwić sprawę w urzędzie. Jak powinien więc pisać i mówić? Czy emocjonalnie? Nie. W sposób konkretny, zwięzły, aby ułatwić komunikację - za pomocą róznych szablonów. Czy tak schematyczny powinien być język artystyczny? O nie! Liczy się tu przecież indywidualność autora. Po to właśnie są nam style funkcjonalne.

STYL URZĘDOWY- obowiązuje w dokumentach związanych z administracją, w kontaktach urzędów z obywatelami, w korespondencji między instytucjami, w regulaminach, zbiorach przepisów (często to gotowe druki)- brak słownictwa emocjonalnego i metaforycznego- stosowanie konwencjonalnych zwrotów (np.przepisy stosuje się w odniesieniu do...)- używanie konstrukcji bezosobowych i strony biernej czasownika- precyzja,- urzędowa nomenklatura (nazewnictwo).

stosowany w specjalistycznych tekstach utrwalających i przekazujących wiedzę z danej dziedziny nauki. Cechy: duża liczba wyrazów specjalistycznych, jednoznaczność, brak elementów emocjonalnych, abstrakcyjność, logiczne uporządkowanie (służą temu np. podział na akapity, podrozdziały, itp.), skomplikowana składnia, zdania oznajmujące, obecność cytatów i przypisów, bibliografii, tabel, wykresów.Cechą stylu naukowego jest odwoływanie się do racjonalnego myślenia, a także precyzyjność widoczna np. w dużym nasyceniu tekstów terminologią naukową. Terminy, wyrażenia językowe typowe dla danej dziedziny nauki stanowią w pojedynczych tekstach naukowych nawet 20-30% wszystkich słów. Ich cechą jest także wychodzenie poza ramy języka narodowego poprzez wykorzystanie słów pochodzących z np. języka łacińskiego czy angielskiego.Odmianą stylu naukowego jest styl popularnonaukowy (styl publikacji mających na celu popularyzację zagadnień naukowych). Jego charakterystyczne cechy to: wyjaśnianie terminów specjalistycznych w przystępny sposób, obrazowość (porównania, przenośnie, analogie) ułatwiająca zrozumienie treści, dbałość o jednoznaczność i precyzję wywodu, obecność elementów oceniających i elementów impresywnych (mających przekonać odbiorcę do tez formułowanych przez autora)

STYL PUBLICYSTYCZNY- używany w publicystyce prasowej, radiowej i telewizyjnej, dotyczącej aktualnych spraw społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturalnych.- tego typu wypowiedzi informują, ale także kształtują poglądy odbiorców.Styl publicystyczny jest zależny od gatunku wypowiedzi. Styl artykułów publicystycznych charakteryzuje: łączenie informacji z perswazją, obecność elementów innych stylów (naukowego, potocznego), skrótowość, używanie środków stylistycznych, słownictwo oceniające i emocjonalne, uleganie modzie językowej, wywód oparty na serii argumentów i kontrargumentów, elementy językowe wpływające na odbiorcę (np. wyrażenia nacechowane pozytywnie lub negatywnie), wprowadzenie przykładów, wyrażenie przekonań autora (użycie 1. osoby liczby pojedynczej).

Styl potoczny- używany na co dzień- język, który służy przede wszystkim komunikacji z innymi ludźmi (dlatego ukształtowanie wypowiedzi wiąże się zazwyczaj z konkretną sytuacją komunikacyjną oraz z nastawieniem na bezpośredni kontakt z odbiorcą)- występuje przede wszystkim w formie mówionej, nieoficjalnej- służy do tworzenia wypowiedzi spontanicznych, jest więc bardzo ekspresywny, nacechowany emocjonalnie- występuje potok składniowy, mniejsza dbałość o poprawnośćMogę ci nawet na głos poczytać, jak masz chęć - mówi ona, taka jest dobra, takie ma raptem dobre serce, dokarmia sikorki, ściera śliną wulgarne napisy w windzie, proszę proszę, niewidzialna ręka odbita z całej pety na mej twarzy. I ku memu zdziwieniu czyta mi w skrócie różne książki, czasem nawet ciekawe to są historie, cała Polska czyta dzieciom, a czy ty czytasz swemu dziecku? Szczególnie mnie rusza jedna taka baśń, co jeden gość, Zenon z imienia, dostaje w pysk kwasem na odlew, co za hardkor, myślę sobie, to pewnie gra wstępna, a potem jest już tylko bardziej, lecz tego już nie napisali, gdyż to było politycznie nierentownie. D. Masłowska, Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwonąPotok składniowy - Pierwsze zdanie można by podzielić na kilka oddzielnychzdania urywane, liczne wtrącenia („a potem jest już tylko bardziej")występują powtórzenie („taka jest dobra, takie ma..." / „proszę proszę")słownictwo potoczne („pety", „szczególnie mnie rusza", „co za hardkor")słownictwo wartościujące lub nacechowane emocjonalnie przeważa nad neutralnym („pysk", „hardkor", „rusza mnie")Masłowska dokonuje stylizacji- czyli w taki sposób kształtuje język powieści, aby narracja przypominała potoczny język mówiony (kolokwializacja). Kształtuje wypowiedź na poziomie składni (potok składniowy), słownictwa (dobór słów potocznych, ekspresywizmów, wulgaryzmów).

STYL ARTYSTYCZNY- występuje w utworach literackich, jest bardzo zróżnicowany; możemy mówić o stylu epoki, konkretnego autora, gatunku. -- najistotniejsza jest funkcja estetyczna, poetycka języka (stąd nagromadzenie środków stylistycznych, różnorodnej składni, bogatego słownictwa, posługiwanie się stylizacją językową)Styl artystyczny czerpie ze wszystkich stylów językowych, z różnych odmian języka (terytorialnych, środowiskowych). Jego cechą najważniejszą jest proponowanie indywidualnej, oryginalnej u każdego twórcy wizji świata. Użycie środków językowych ma tę wizję uwiarygodnić.

Stylto sposób ukształtowania wypowiedzi, polegający na świadomym wyborze określonych środków językowychodpowiednich ze względu na cel wypowiedzi nadawcy („dobry" styl to styl dostosowany do danej sytuacji komunikacyjnej).

na piśmie czy nie?

tekst trwałydbałość o poprawność - jest czas, aby sprawdzić, co napisaliśmypozbawiony znaków pozawerbalnych

spontaniczy - pojawia się, gdy go mówię - zaraz też znikasłownictwo potoczne i silnie nacechowane emocjonalniemniejsza dbałość o poprawność (często pojawia się np. potok składniowy)nastawiony na dialog

język mówiony

język pisany

Zarówno mówiony, jak i pisany - język polski dzieli się na odmianę oficjalnąi nieoficjalną. Nieoficjalna odmiana jest charakterystyczna dla stylu potocznego, oficjalna dla stylu urzędowego, naukowego, publicystycznego.

ODMIANA TERYTORIALNA

OBEJMUJE WIĘKSZY ZASIĘG TERYTORIALNY - NP. CAŁE MAZOWSZE MAZURZY (CYSTY/ CZSTY, SANECKI/SANECZKI) A MAŁOPOLSKA UDŹWIĘCZNIA WYRAZY.

MOWA LUDNOŚCI WIEJSKIEJ - WYSTĘUJE W JĘZYKU MÓWIONYM, OBEJMJE TERYTRIUM KILKU/KILKUNASTU WSI.CECHUJE SIĘ INNĄ NIŻ W POLSZCZYŹNIE OGÓLNEJ WYMOWĄ GŁOSEK, WŁĄSNYM SŁOWNICTWEM, ARCHAICZNĄ ODMIANĄ WYRAZÓW.

GWARA

DIALEKT

Dialekty:mazowieckimałopolskiwielkopolskiśląski (wyodrębnił się oddzielny język - kaszubski)

SŁUŻĄ INTEGRACJI GRUPY

SŁUŻĄ UTAJNIENIU PRZEKAZYWANYCH TREŚCI

WYRAŻAJĄ STOSUNEK DO ŚWIATA (MAJĄ ŁADUNEK EMOCJONLANY)

FUNKCJE GWAR ŚRODOWISKOWYCH

Gwara środowiskowa (żargon, slang) to odmiana języka charakteryzująca się słownictwem typowym dla danej grupy zawodowej (np. żargon prawniczy, gwara aktorska) czy społecznej (np. slang młodzieżowy, język hiphopowy).

WSKAZUJĄ PRZYNALEŻNOŚĆ DO ŚRODOWISKA

czym jesy błąd?

norma językowa - decyduje o tym, czy wypowiedź jest poprawna.Jest ona skodyfikowana - tzn. zapisana w słownikach i podręcznikach.są to formy zgodne z tradycją i akceptowalne (nie budzą kontrowersji, mogą być użyte w każdej sytuacji). Norma dzieli się na wzorcową i użytkową (w codziennej komunikacji, mniej rygorystyczną).

Błąd!to Niezamierzona zmiana normy językowejnp. „wziąść" - jak uzasadnić istnienie takiego potworka?

Różne są typy błędów językowych. Ortograficzne i interpunkcyjne (w zapisie), ale też fonetyczne (- Rozumiesz, o co mi chodzi? - Rozumie), fleksyjne, kiedy źle odmieniamy ("Poszłam do doktor na kontrol"), składniowy, gdy mamy wykoślawiony szyk zdania. Kiedy powtarzamy słowa, a nie widać w tym zamysłu, mówimy o błędach stylistycznych. Błędy stylistyczne to też mieszanie różnych stylów wypowiedzi („Szanowni Państwo, ale się dziś wkurzyłem"). Duuuuużo tego....Jednak, gdy świadomie zmieniam normę np. gdy spóźniony nauczyciel mówi "przepraszam, już jestem, włanczam się do dyskusji" i puszcza oko do klasy - wówczas wiemy, że żartuje i nie traktujemy tego jak błąd, ale jako innowację językową. Podobnie jak błędów nie robili futuryści, wydając „Jednodniuwkę".

# data[].attributes.attachment_link.title
komunikacja i język by Dorota Sech on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
nauka o języku wszystko, co muszę wiedzieć matura 2021 spis treści 1.schemat komunikacji 2. FUNKCJE TEKSTU 3.zmiany modelu komunikacyjnego 4. Słownictwo neutralne a wartościujące 5. style fuknjconalne 8. artykuły - przeczytaj i pomyśl 7. NORMA JĘZYKA A BŁĄD 6. ZRÓŻNICOWANIE POLSZCZYZNY akt komunikacji Widzisz tego chłopca?