# data[].attributes.headline
1. Hoeveel jaar beslaat de renaissance ongeveer, van welk jaar tot welk jaar?

# data[].attributes.subject
1. Hoeveel jaar beslaat de renaissance ongeveer, van welk jaar tot welk jaar?

# data[].attributes.body
de Renaissance ontstond rond 1300 heel klein in Italië. En duurde  tot ongeveer 1600.

# data[].attributes.headline
2. Wat betekent de term renaissance? ("renaissance" van wàt?)

# data[].attributes.subject
2. Wat betekent de term renaissance? ("renaissance" van wàt?)

# data[].attributes.body
Renaissance betekent letterlijk wedergeboorte. Hiermee wordt de wedergeboorte van de klassieke oudheid in de tijd van de Romeinen bedoeld.

# data[].attributes.headline
3. Hoe verschilt de renaissancemens van de middeleeuwse mens?

# data[].attributes.subject
3. Hoe verschilt de renaissancemens van de middeleeuwse mens?

# data[].attributes.body
In de middeleeuwse opvatting waren de mens en zijn leven op aarde geheel ondergeschikt geweest aan God en het bestaan in het hiernamaals. De renaissancemens vond de mens en de aarde even belangrijk als het goddelijke en het hiernamaals. Wat de mens presteerde, werd niet langer gezien als een gave van God maar als iets wat uit hemzelf voortkwam.

# data[].attributes.headline
4. Waar ontstaat de renaissance? Wanneer? 

# data[].attributes.subject
4. Waar ontstaat de renaissance? Wanneer? 

# data[].attributes.body
De renaissance ontstond in Italië, in de loop van de 14e eeuw.

# data[].attributes.headline
7. Noem de lijfspreuk van Bredero en leg die uit.

# data[].attributes.subject
7. Noem de lijfspreuk van Bredero en leg die uit.

# data[].attributes.body
De lijfspreuk van Bredero was: 't Kan verkeren. Hij bedoeld ermee dat het allemaal kan omdraaien. Zo begint Bredero bij als zijn gedichten en stukken bijvoorbeeld altijd vrolijk en eindigen vervolgens met iets negatiefs.

# data[].attributes.headline
5. Wie is Bredero? En wanneer leefde hij? Vertel zoveel mogelijk over hem.

# data[].attributes.subject
5. Wie is Bredero? En wanneer leefde hij? Vertel zoveel mogelijk over hem.

# data[].attributes.body
Gerbrand Adriaenszoon Bredero was een Nederlands dichter, toneelschrijver en rederijker, niet van hooggecultiveerde renaissanceliteratuur maar van een volkse dichtkunst. Hij kreeg een behoorlijke opleiding en volgde daarna de beroepsopleiding tot schilder,van zijn werk is echter niks bewaardgebleven. Zijn belangrijkste werk is het blijspel Spaanschen Brabander. Hij kwam uit de Amsterdamse middenstand en Amsterdam speelde ook altijd een belangrijke rol in zijn literaire werk en hij was een trotse burger ervan. Hij noemde zichzelf altijd “Q.A. Bredero, Amstelredammer”. Zijn gedichten werden na zijn dood verzameld in de grote bundel “boertig, amoureus en en aandachtig groot liedboek. De titel geeft de indeling van de bundel al aan. Namelijk een afdeling met humoristische liederen, een met liefdesliederen en een met “aandachtige”(= ernstige, vrome, religieuze) liederen. Zo’n indeling was kenmerkend voor in de late middeleeuwen, wat laat zien dat Bredero ergens op de grens van Middeleeuwen en Renaissance staat.

# data[].attributes.headline
6. Wat is het "Boertigh, Amoureus en Aendachtigh Groot Liedboeck"? 

# data[].attributes.subject
6. Wat is het "Boertigh, Amoureus en Aendachtigh Groot Liedboeck"? 

# data[].attributes.body
Zijn gedichten werden na zijn dood verzameld in de grote bundel “boertig, amoureus en en aandachtig groot liedboek. De titel geeft de indeling van de bundel al aan. Namelijk een afdeling met humoristische liederen, een met liefdesliederen en een met “aandachtige”(= ernstige, vrome, religieuze) liederen.

# data[].attributes.headline
8.  Wanneer en door wie werd de boekdrukkunst uitgevonden en wat voor gevolg had dat?

# data[].attributes.subject
8.  Wanneer en door wie werd de boekdrukkunst uitgevonden en wat voor gevolg had dat?

# data[].attributes.body
Rond 1450 werd de boekdrukkunst uitgevonden door Gutenberg. De boekdrukkunst zorgde ervoor dat boeken sneller , makkelijker en goedkoper werden gemaakt. Dat zorgde ervoor dat wetenschappelijke en religieuze ideeën zich snel konden verspreiden en meer mensen boeken konden lezen en uitbrengen.

# data[].attributes.body
Maarten/Martin Luther (1483-1546) was een Duitse monnik. Hij begon de hervormingsbeweging (ofterwijl protestantisme) die uiteindelijk de kerk in twee groepen zou splitsen.

# data[].attributes.body
Jean Cauvin (Johannes Calvijn) (1509-1564) was een van de belangrijkste hervormers na Luther. Hij was aan de universiteit van Parijs opgeleid tot humanistisch geleerde. Hij vond de Bijbel de enige bron van gezag. Alles niet-Bijbels (en heiligenbeelden) wees hij af. Hij was radicaler dan Luther. Calvijn stelde dat de mens zondig en slecht is en dat van begin van tijden was voorbestemd wie (en wie niet) naar de hel gingen, terwijl Luther geloofde dat geloof genade kon brengen

# data[].attributes.body
De Reformatie was een periode in de 16e eeuw waarin de Protestanten zich afscheidden van de Rooms-Katholieke Kerk omdat ze niet tevreden waren met veel gebruiken in de Rooms-Katholieke Kerk. De belangrijkste mensen in de Reformatie waren Maarten Luther en Johannes Calvijn, die allebei aan de basis stonden van een nieuwe kerk. Vooral Calvijn's calvinisme werd erg populair in Nederland. Deze invloed kwam via vluchtelingenkerken in Engeland en Duitsland naar Nederland toe. Van grote invloed is Erasmus uit Rotterdam geweest. Hij heeft de Bijbel opnieuw vertaald vanuit de oorspronkelijke Griekse tekst. Het zette de Latijnse vertaling ernaast. Toen bleek dat er in de eeuwen ervoor fouten waren gemaakt in de vertalingen. Omdat Erasmus de oorspronkelijke tekst en de vertaling ernaast zette, kon iedereen zien waar de fouten zaten. Het boekwerk kwam uit in 1516 en heeft veel invloed gehad op Luther.

# data[].attributes.headline
12. Wat is de beeldenstorm? Waarom en wanneer vond deze plaats?

# data[].attributes.subject
12. Wat is de beeldenstorm? Waarom en wanneer vond deze plaats?

# data[].attributes.body
De Beeldenstorm was een vernieling op grote schaal van heiligenbeelden en andere objecten van katholieke religieuze plaatsen door protestanten in de Lage Landen, die plaatsvond tussen 10 augustus en oktober 1566. In die periode werden vele kerken geschonden en het interieur ervan vernield. De verscherpte tegenstellingen, die mede een gevolg waren van de Beeldenstorm, leidden indirect tot het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog en het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

# data[].attributes.headline
13. Wat begint er in 1568? Wat zijn de hoofdoorzaken?

# data[].attributes.subject
13. Wat begint er in 1568? Wat zijn de hoofdoorzaken?

# data[].attributes.body
In 1568 was de slag bij Heiligerlee en daarmee het begin van de tachtig jarige oorlog.
De hoofdoorzaken zijn:
De Nederlanders waren het niet eens met de manier van hoe hun nieuwe koning, Filips ll regeerde. De edelen van Nederland stuurden een smeekschrift, hier werd niet naar geluisterd. De protestanten kwamen toen met de beeldenstorm en als antwoord op deze aanval op de kerk stuurde koning Filips II de hertog Alva om rust weer terug te brengen. In de oorlog werd Willem van Oranje vermoordt, de oorlog eindigde in een overwinning voor Nederland met de Vrede van Münster. Hier werd de Republiek der zeven verenigde Nederlanden gevormd.

Hieronder is nog een filmpje over de tachtigjarige oorlog van begin tot eind:
https://m.youtube.com/watch?v=Ww10YaZCrfA

# data[].attributes.headline
14. Wat is het gevolg van de Vrede van Münster?

# data[].attributes.subject
14. Wat is het gevolg van de Vrede van Münster?

# data[].attributes.body
Met de Vrede van Münster kwam er officieel een einde aan de tachtigjarige oorlog en werd de Republiek internationaal als soeverein staat erkend.

# data[].attributes.headline
15. Wat houdt de Val van Antwerpen in en welke stad kwam daarna tot grote bloei?

# data[].attributes.subject
15. Wat houdt de Val van Antwerpen in en welke stad kwam daarna tot grote bloei?

# data[].attributes.body
In 1585 kreeg de Spaanse Armada o.l.v. de hertog van Parma Antwerpen in handen. (...)

# data[].attributes.body
De gouden eeuw is de economische en culturele bloeiperiode van Nederland in de 17e eeuw.

# data[].attributes.body
Geuzenliederen zijn liederen die gezongen worden door geuzen. Het ontstaan van deze geuzenliederen kan onderscheiden worden in twee perioden, namelijk de geuzenliederen uit de tachtigjarige oorlog en de geuzenliederen uit de tweede Wereldoorlog. Het is ook wel een vrijheidslied.

Een voorbeeld van geuzenlied is:
https://youtu.be/XOltERUigBc

# data[].attributes.body
Het heeft de vorm van een rederijkersgedicht: de aanvangsletters van de strofen vormen de naam `Willem van Nassov',

# data[].attributes.headline
19. Wat is het verschil tussen de middeleeuwse kunst en Renaissance kunst?

# data[].attributes.subject
19. Wat is het verschil tussen de middeleeuwse kunst en Renaissance kunst?

# data[].attributes.headline
20. Wat verstaat men onder de "homo universalis"?

# data[].attributes.subject
20. Wat verstaat men onder de "homo universalis"?

# data[].attributes.body
de renaissancisten verstonden onder een homo universalis een 'universeel' mens. Iemand die in alle gebieden van de menselijke cultuur uitblonk.

# data[].attributes.body
Pieter Cornelisz. Hooft (1581-1647) was een Nederlandse dicthter (en toneelschrijver) die zich vooral bezig hield met lyrische gedichten (met name liefdespoëzie). Hij heeft ook gedichten geschreven voor o.a. Christina van Erp, met wie hij trouwde in 1610. Zijn gedichten gingen niet alleen maar over verliefdheid, dat hij het aan allemaal vrouwen opdroeg moet eerder geïnterpreteerd worden als een gezelschapsspel.

# data[].attributes.body
Een groep van schrijvers en musici die regelmatig samen bijeenkomsten hielden op het Muiderslot.

# data[].attributes.body
Een epigram (puntdicht, sneldicht) is een kort en bondig gedicht met een woordspeling of pointe.

# data[].attributes.headline
25. In welke drie onderdelen kun je het literaire werk van P.C Hooft verdelen?

# data[].attributes.subject
25. In welke drie onderdelen kun je het literaire werk van P.C Hooft verdelen?

# data[].attributes.body
Je kan het literaire werk van P.C Hooft verdelen in: gedichten, toneelwerken en geschiedschrijven.

# data[].attributes.headline
26. Waarover gaan de 'Nederlandse Historiën' van Hooft?

# data[].attributes.subject
26. Waarover gaan de 'Nederlandse Historiën' van Hooft?

# data[].attributes.body
De Nederlandse historiën gaan over een geschiedenis van de Nederlandse opstand tegen Spanje. En is het belangrijkste en moeilijkste werk uit de Nederlandse Renaissance.

# data[].attributes.body
Gedicht van veertien regels waarvan het rijm is opgebouwd volgens een vast schema. Petrarca gaf als model abba abba, gevolgd door twee of drie rijmen in de laatste zes regels met een wending na het octaaf (de eerste acht regels). Het Elizabethaanse model, aangehangen door Shakespeare, is ababcdcdefefgg, zonder wending.

# data[].attributes.headline
27. Wiens stijl wilde P.C. Hooft in zijn Nederlandse Historiën nadoen?

# data[].attributes.subject
27. Wiens stijl wilde P.C. Hooft in zijn Nederlandse Historiën nadoen?

# data[].attributes.body
Hooft probeerde vooral de stijl van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus na te doen. Hij wilde net als Tacitus de gebeurtenissen zo objectief mogelijk weergeven.

# data[].attributes.headline
28.Wat is opmerkelijk aan de manier waarop P.C. Hooft de gegevens voor zijn Nederlandse Historiën heeft verzameld en weergegeven?

# data[].attributes.subject
28.Wat is opmerkelijk aan de manier waarop P.C. Hooft de gegevens voor zijn Nederlandse Historiën heeft verzameld en weergegeven?

# data[].attributes.body
De gebeurtenissen waar hij over schreef in zijn kroniek volgde hij op de voet.

# data[].attributes.body
Joost van den Vondel was een Nederlandse dichter en toneelschrijver die algemeen gezien wordt als de grootste schrijver en dichter uit de Nederlandse taal. Hij werd geboren in Keulen en woonde het grootste deel van zijn leven in Amsterdam. Hij nam de zaak van zijn ouders over maar liet dat vooral over aan zijn vrouw om zelfstudie te doen en om zich te kunnen wijden aan zijn literaire werk. Het Amsterdamse Vondelpark werd naar hem genoemd na de onthulling in 1867 van het Vondelmonument. Hij bekeerde zich ook tot het katholicisme in 1640 of 1641.

# data[].attributes.headline
30. In welke drie groepen kan je het werk van van Vondel verdelen?

# data[].attributes.subject
30. In welke drie groepen kan je het werk van van Vondel verdelen?

# data[].attributes.body
·       Hekeldichten

·       Klaagzangen

·       Tragedies

# data[].attributes.headline
31.  Wat betekent de term Klassiek drama? Waarom heet het zo en waarom is het van toepassing in deze periode van de literatuurgeschiedenis?

# data[].attributes.subject
31.  Wat betekent de term Klassiek drama? Waarom heet het zo en waarom is het van toepassing in deze periode van de literatuurgeschiedenis?

# data[].attributes.body
Het op de Griekse en Romeinse klassieken gebaseerde toneel - tragedie, komedie, tragikomedie- wordt herleeft. Het heet klassiek omdat als iets oud is maar later weer hip/mooi wordt gevonden dan noemen we het vaak klassiek. Het past bij deze periode omdat ze in de Renaissance ook weer gebruiken en culturen van de Grieken en Romeinen gingen overnemen.

# data[].attributes.body
Renaissancekunst werd sterk beïnvloed door de humanistische geleerden die klassieke teksten begonnen te vertalen, voornamelijk van Plato. Hiermee was de interesse voor alles wat klassiek was gewekt, en dat speelde een grote rol in zowel architectuur (de bouw van 'klassieke' villa's), beeldende kunsten als letteren. Terwijl in de beeldhouwkunst duidelijk de invloed blijkt van Griekse en Romeinse sculpturen, is dit bij de schilderkunst niet het geval. Dit kon ook niet, want de Italianen hadden van de schilderkunst geen antieke voorbeelden beschikbaar om zich aan te spiegelen. Pas door de opgraving van Pompeii in de 18e eeuw werden fresco's daterend uit de oudheid bekend.

De kenmerken van de renaissancekunst in een notendop:

·       Grote invloed van de klassieke cultuur, wat zich uitte in het uitbeelden van mythologische motieven en thema's.

·       De kunstenaar was niet langer meer anoniem. Vooral in de hoog-renaissance valt het onderscheid tussen kunstenaar en intellectueel zelfs meer en meer weg.

·       Ook seculiere thema's komen meer en meer aan bod: afbeeldingen van wereldse taferelen en portretten.

·       Streven naar groter realisme door perspectief (dat een driedimensionale wereld schept) en het verkort.

# data[].attributes.headline
33. Zoek informatie (en plaatjes) over de mode in deze periode

# data[].attributes.subject
33. Zoek informatie (en plaatjes) over de mode in deze periode

# data[].attributes.headline
32. Wat is 'deus ex machina'? Waarbij speelde dit een rol?

# data[].attributes.subject
32. Wat is 'deus ex machina'? Waarbij speelde dit een rol?

# data[].attributes.body
Deus ex machina, is een uit de lucht vallend personage dat het slot van een toneelstuk een onverwachte wending geeft. Ook wel het ingrijpen van een God aan het slot van een klassiek tragedie.

# data[].attributes.headline
34. Zoek informatie (en geluidsfragmenten) over de muziek in deze periode

# data[].attributes.subject
34. Zoek informatie (en geluidsfragmenten) over de muziek in deze periode

# data[].attributes.body
Er was niet veel verschil tussen de Renaissance en de middeleeuwen in de muziekontwikkeling. Tijdens de Renaissance ontwikkelde de kerkmuziek (ex. Pierluigi da Palestrina) zich steeds meer, met de technische ontwikkelingen aan het orgel. Een voorbeeld van invloedrijke orgelmuziek werd gecomponeerd door Jan Pietersz Sweelinck. Ook werd de zuiver instrumentale muziek en dansmuziek belangrijker.

https://youtu.be/kxLv2pPiQVI

# data[].attributes.body
Het begin van rationaal denken. Minder alles maar geloven en eerst zelf nadenken en humanisme.