# data[].attributes.headline
Küresel Isınma Nedir? Nasıl Oluşur? Etkileri Nelerdir?

# data[].attributes.subject
Küresel Isınma Nedir? Nasıl Oluşur? Etkileri Nelerdir?

# data[].attributes.attachment_link.title
Küresel Isınma Nedir? Nasıl Oluşur? Etkileri Nelerdir?

# data[].attributes.headline
5 Haziran Dünya Çevre Günü ve Çevre Haftası Nedir? Anlam ve Önemi

# data[].attributes.subject
5 Haziran Dünya Çevre Günü ve Çevre Haftası Nedir? Anlam ve Önemi

# data[].attributes.attachment_link.title
5 Haziran Dünya Çevre Günü ve Çevre Haftası Nedir? Anlam ve Önemi

# data[].attributes.headline
19 Mayıs'ın Önemi ve Tarihçesi | TRT Arşiv

# data[].attributes.subject
19 Mayıs'ın Önemi ve Tarihçesi | TRT Arşiv

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
19 Mayıs 1919 tarihi, Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihindeki dönüm noktalarından biridir. Atatürk'ün Samsun'a ayak bastığı tarih olan 19 Mayıs aynı zamanda "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak kutlanmaktadır. Atatürk Millî Mücadele sıralarında Türk milletini ileri götürecek olanların ve köhnemiş fikirlere karşı gelecek olanların genç fikirler olduğunu görmüştü. Bu nedenle de "gençlik" kavramı Atatürk için ayrı bir önem taşımaktadır. Atatürk gençlerden sık sık bahsederken, yaş sınırı dışında fikri olarak gençliği yani, fikirde yeniliği ifade etmiştir. O'nun şu sözü çok anlamlıdır:"Genç fikirli demek, doğruyu gören ve anlayan gerçek fikirli demektir." (1)

Atatürk'ün gençliğe armağan ettiği ve "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak kutlanan 19 Mayıs tarihinin önemini daha iyi anlayabilmek için Atatürk'ün 16-19 Mayıs 1919 tarihleri arasında gerçekleştirdiği İstanbul-Samsun yolculuğunu bir kez daha hatırlamamız gerekir.

Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihindeki önemli olaylardan biri Atatürk'ün Samsun'a ayak basışıdır. TürkMilleti Birinci Dünya Savaşı sonrasında kötüleşen koşullar içinde kurtuluş çareleri ararken büyük bir lider Mustafa Kemal Atatürk ortaya çıktı ve Samsun'a ayak basarak "Kurtuluş" yolunu açtı. Dolayısıyla Atatürk'ün 16-19 Mayıs 1919 İstanbul'dan başlayan yolculuğu bir kurtuluş dönemini simgeler. Samsun'a ayak basışının taşıdığı önem Atatürk'ün Büyük Nutku'nu 19 Mayıs 1919 Samsun'a çıkışı ile başlatmasından anlaşılmaktadır ki şimdi bu yolculuğu kısaca anlatmaya çalışalım.

Samsun işgal kuvvetleri için önemli noktalardan biriydi. Stratejik bakımdan büyük öneme sahipti ve Karadeniz'den Orta Anadolu'ya açılan en rahat ve güvenilir bir kapıydı. İngilizler 9 Mart 1919 tarihinde Samsun'a askerî birlik çıkarmışlardı. Buna tepki olarak Türk Makinalı Tüfek birliğinden Hamdi adındaki bir teğmenin askerlerini alarak dağa çıkması (2)dikkatleri bu bölgeye çekti ve İngiliz Yüksek Komiserliği'nin de Türk halkının silâhlandığı konusundaki şikayetleri üzerine bu bölgeye güvenilir bir kumandanın olağanüstü yetkilerle gönderilmesine karar verildi. Bu kumandan Mustafa Kemal Atatürk'tü ve Atatürk uzun zamandan beri ülkenin içinde bulunduğu bu umutsuz duruma üzülüyor ve birşeyler yapmak içinAnadolu'ya geçmek istiyordu. Bu O'nun için bulunmaz fırsattır. İstanbul-Samsun yolculuğu öncesinde Atatürk'le Padişah Vahdettin arasında geçen konuşmayı Atatürk şöyle anlatır:(3)

"-Paşa, Paşa!... Şimdiye kadar devlete çok hizmet ettin!Bunların hepsi artık bu kitaba girmiştir (bu bir tarih kitabıdır)! Bunları unutun, dedi, asıl şimdi yapacağın hizmet hepsinden daha önemli olabilir...Paşa, Paşa...Devleti kurtarabilirsin!...

Bu sözlerden hayrete düştüm. Acaba Vahdettin benimle içtenlikle mi konuşuyor?...O Vahdettin ki... bütün yaptıklarından pişman mı olmuştur?Aldatıldığını mı anlamıştı?Fakat, böyle bir yorum ile başka konulara girişmeyi ürkütücü saydım, kendine karşılık verdim:

-Kişiliğe güveninize ve bana bunca yüz verişinize teşekkür ederim...Elimden gelen hizmeti esirgemeyeceğime lütfen güveniniz..."

Atatürk bu konuşmada plânlarının sezilmiş olabileceği duygusuna kapılmıştı ama, O'nu bekleyen ve O'na güvenen bir"Türk Milleti" vardı.

Atatürk ile beraber 16 Mayıs 1919 Cuma günü başlayacak yolculuğa gemi kaptanı İsmail Hakkı Durusu dışında 18 kişi eşlik edecekti. Bu 18 kişinin adları şöyleydi:(4) III. Kolordu Komutanı Kurmay Albay Refet Bey (General Bele), Müfettişlik Kurmay Başkanı Kurmay Albay Manastırlı Kâzım Bey (General DIRIK), Müfettişlik Sağlık Bakanı Doktor Albay İbrahim Talî Bey (ÖNGÖREN), Kurmay Başkan Yardımcısı Kurbay Yarbay Mehmet Ârif Bey(AYICI), Karargâh Erkân-ı Harbiyesi İstihbarat ve Siyâsiyât Şubesi Müdürü Kurmay Binbaşı Hüsrev Bey(GEREDE), Müfettişlik Topçu Komutanı Topçu Binbaşı Refik Bey(SAYDAM), Müfettişlik Başyaveri Yüzbaşı Cevad Abbas(GÜRER), Kurmay Mülhakı Yüzbaşı Mümtaz (TÜNAY),Kurmay Mülhakı Yüzbaşı İsmail Hakkı (EDE), Müfettişlik Emir Subayı Yüzbaşı Ali Şevket (ÖNDERSEV), Karargâh Komutanı Yüzbaşı Mustafa Vasfi (SÜSOY), Kurmay Başkanı Emir Subayı ve Müfettişlik Kâlem Âmiri Üsteğmen Arif Hikmet (GERÇEKÇI), İaşe Subayı Üsteğmen Abdullah(KUNT), Müfettişlik İkinci Yaveri Teğmen Muzaffer (KILIÇ), Şifre Kâtibi, Birinci Sınıf Kâtip Fâik (AYBARS), Şifre Kâtibi Yardımcısı, Dördüncü Sınıf Kâtip Memduh (ATASEV).

Atatürk beraberindeki kişilerle beraber 16 Mayıs 1919 Cuma günü öğleden sonra "Bandırma" adındaki eski bir vapurla Galata rıhtımından ayrılır. 17Mayıs 1919 Cumartesi günü Bandırma Vapuru saat 21.40 sıralarında İnebolu'ya varır. 18Mayıs 1919 Pazartesi günü beklenen yolculuğun sonuna gelinir. Yolcular Kalyon Burnu denilen yerden sandallarla Merkez iskelesine çıkarılırlar. Bu sandallardan birinin sahibi olan İsmail Yurtsever, o zaman için Atatürk'ü tanımadığını söyler,Atatürk'ü sandalda ve Samsun'da iken geniş yakalı lejyon kaputu ve başında kalpakla gördüğünü anlatır. (5)

Atatürk, İstanbul'dan başlayan ve Samsun'da sona eren yolculuk esnasında görevli bir askerdi ve giyimi de buna uygundu ancak Samsun'a ayak bastığı günden birkaç gün sonra asker değil, sivil olarak hareket edecekti.

Atatürk'ün Samsun'a çıkışında gördüğü manzara pek parlak değildi. Şehirde İngiliz işgal kuvvetleri vardı. Pontusçular sokaklarda kol geziyordu. Halk kendisini koruyamayacak durumdaydı. Atatürk bugün müze haline getirilen Hıntıka Palas'ta kaldıkları süre içinde hep bu sorunları düşündü, yolculukta geçirdiği uykusuz geceler sona ermemişti; şimdi de burada uykusuz geceler başlıyordu. Ama, O'nda ve O'nun gibi düşünenlerde bu azim oldukça hiçbir engel aşılmaz değildi.

Kısaca vermeye çalıştığımız bu yolculuk Türk Milleti için bir dönüm noktası oldu ve kurtuluşun başlangıcıydı. Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Samsun'da Anadolu topraklarına bastığı 19 Mayıs 1919 tarihinin önemi nedeniyle de 19 Mayıs'ı Türk gençliğine armağan etti. Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi gençlik kavramı genel anlamda fikirlerdeki yeniliği anlatmaktadır.

Atatürk"Gençler!Benim gelecekteki emellerimi gerçekleştirmeyi üstlenen gençler!Bir gün bu memleketi sizin gibi beni anlamış bir gençliğe bırakacağımdan dolayı çok memnun ve mesudum"(6)derken Türk gençliğine olan güvenini de anlatmıştır.

Atatürk'ün şu sözleri hepimiz için bir rehber olmalıdır:"Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız, bu kâfidir"(7)demiştir. Atatürk'ü anlamak, yaşadıklarını ve fikirlerini bilmekle mümkündür. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasında yaşanan zorlukları her zaman göz önünde tutarak, 19 Mayısları Atatürk'ün emanetine daima sahip çıkarak kutlamalıyız.

(*)Atatürk Kültür,Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi uzmanı.

(1) Atatürk'ün Fikir ve Düşünceleri , Hazırlayan:Utkan Kocatürk, 3. Basım, Ankara 1984, s.76.

(2)Sabahattin Selek, Anadolu İhtilâli , İstanbul, 1981, s.206.

n, (3)Falih Rıfkı Atay ve Mahmut Soyda Atatürk'ün Anıları , İstanbul, 1982, s.153.

, Ankara 1987, s.16; Sadi Borak, (4)Fethi Tevetoğlu, Atatürk'le Samsun'a Çıkanlar Atatürk, İstanbul 1973, s.242; Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam 1919-1922, 2.Cilt,İstanbul, 1983, s.19; Sabahattin Selek, Anadolu İhtilâli , İstanbul 1981, s.213.

(6) Atatürk'ün Fikir ve Düşünceleri , Hazırlayan:Utkan Kocatürk, 3.Basım 1984, s.164-165.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bağımlılık kelimesini günlük pratiğimizde giderek daha fazla duymaya başladık. İlk akla gelen yasadışı maddelerin kullanımı olsa da oyun, kumar ve diger farklı davranışsal bağımlılıkları etrafımızda daha fazla görüyoruz. Teknoloji ve beraberinde getirdiği değişiklikler kaçınılmaz şekilde buna neden oluyor. Öyle ki özel bazı internet bağlantıları sayesinde(darknet/deep web) online madde alım satımı yapılabiliyor. Bugün artık aşağı yukarı herkesin az ya da çok internet ve bilgisayar kullanıcısı olduğu düşünülürse bu durumun korkutucu boyutlara ulaştığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Madde kullanımı ile ilgili veriler de bize korkmamız için çok neden olduğunu söylüyor. Madde kullanmaya başlama yaşı Dünya Sağlık Örgütü verilerine gore 11'e kadar düşmüştür. Avrupa Birliği Uyuşturucu Raporu'na gore; ülkemizde son 8 yılda madde kullanımına bağlı ölümlerde 9 kat, madde kullanımı ile ilişkili suçlarda 2 kat artış tespit edilmiştir. Bu bağlamda maddeyle tanışma yaşıyla birlikte ergenlik dönemi dikkate alınacak olursa 11-15 yaş arası gençlerin risk altında olduğunu kabul etmek rasyonel bir yaklaşım olacaktır. Madde bağımlılığının en iyi tedavisinin madde kullanmaya hiç başlamamak olduğu ilkesinden yola çıkarak bu hedef kitleye en kolay ve en etkin biçimde okullar vasıtasıyla ulaşılabileceği sonucuna varabiliriz.

Madde bağımlılığını önlemenin üç aşaması vardır. Henüz hiç kullanmamış kişilerin kullanmasını önlemeyi amaçlamak birincil önleme, alkol ya da madde kullanmaya başlamış ama henüz bağımlı hale gelmemiş kişileri erken tanımak, tedavi etmek ve gerekli yönlendirmeleri yapmak ikincil önleme, madde bağımlısı kişilerin maddeyi bırakması ve tekrar kullanmaya başlamasının önlenmesine yönelik adımlar ise üçüncül önleme başlığı altında incelenir. Tüm dünyada öğretmenleri ve aileleri de önleme çalışmalarına katabilmesi nedeniyle okul temelli önleme programları tercih edilmektedir. Ülkemizde giderek artan madde bağımlılığı ve ilişkili sorunlar nedeniyle yaygın önleme programları yapılmaktadır. Bu yazıda birincil önlemeye yönelik bazı temel ilkeler ve öneriler ele alınacaktır.

Birincil korumada kullanılacak en basit, en kolay ve en ucuz yöntem bilgilendirmedir. Amaç madde kullanımının sıklığı ve bireysel, toplumsal, sosyal sonuçları hakkında bilgilendirmek ve farkındalık yaratmaktır. Bilgilendirme sonrasında kullanıp kullanmama konusunda kararı onlara bırakmak sanıldığından daha etkili bir yöntemdir. Başkası tarafından telkin edilmek yerine kendi kararını vermesi daha etkili kabul edilir. En yaygın eğilim maddeler ve etkileri konusunda bilgilendirme olmaktadır ancak bilgi tek başına yeterli değildir. Hatta bilgi madde kullanımını istemeden de olsa artırabilir. Maddelerin farmakolojik etkilerini anlatan programlar maddelerin psikoaktif etkilerini ilk elden deneyimlemek isteyen gençlerin merakını uyandırabilir. Bu nedenle bilgi verirken maddelerin isimlerini ve kullanma yöntemlerini, slayt kullanılacaksa madde görsellerini açık olarak kullanmamak daha doğru olacaktır. Aktarılacak bilgi anlaşılır ve gelişimsel olarak uygun olmalıdır. Örneğin gençler madde kullanımının uzun vadede ortaya çıkacak etkilerini çok önemsemeyebilirler. Tütün ürünleri kullanımında uzun vadede kanser ya da akciğer üzerine etkilerini vurgulamak yerine, ciltte, ellerde ve dişlerdeki lekeler ya da fiziksel aktivite sırasında performans düşüklüğüne odaklanmak daha doğrudur. Yaygın olarak gençlerde bir ya da bir kaç kez madde kullanmayla bağımlı olunmayacağı hatta ve hatta bazı maddelerin hiç bağımlılık yapmayacağı ile ilgili yanlış inanışlar görülür. Bilgilendirme programlarında mutlaka adım adım bağımlılığın nasıl geliştiği anlatılmalı ve bu konuda olabildiğince çok örnek verilmelidir. Ülkemizde önlemeye yönelik çalışmaların önemli bir kısmı yanlış olarak "eğitim" diye isimlendirilse de aslında bilgilendirme kapsamına girer.

Gençlerle konuşurken uyulması gereken bazı ilkeler vardır. Her şeyden önce alkol ve madde konusunda donanımlı ve konuya hakim olmak gereklidir. Bu konuda yeterli bilgi sahibi olmadan konuşmaktan kaçınılmalıdır. Elbette bu konuyla ilgili uzman olmaya da gerek yok ama "bilmiyorum" demek, uydurma bilgiler vermekten çok daha iyidir. Kendi inanç, görüş ve düşüncelerimizi Kabul ettirmekten uzak durmalıyız. Gerçek, tarafsız ve bilimsel olarak kanıtlanmış bilgiler verilmelidir. Amacımızın onları düzeltmek değil bilgilendirmek olduğunu akıldan çıkarılmamalıdır. Konuyla ilgili düşünmesine, tartışmasına, soru sormasına ve gerektiğinde çatışmasına izin verilmelidir. Olayın tıbbi ve sosyal boyutu ayrıntılı olarak tartışılmalıdır.

Eğitim de birincil korumada çok etkili bir yöntemdir ama bilgilendirmeden farklıdır. Eğitimde gence; karar verme, reddetme gibi sosyal becerilerin kazandırılması amaçlanır. Az önce bahsedilen 11-15 hedef kitlesi düşünülecek olursa bu yöntemin ne kadar önemli olabileceği anlaşılabilir. Bu aşamada madde kullanmaya başlamanın en yaygın şeklinin "başka bir akranının madde kullanıyor olması" olduğunu hatırlamak gereklidir. Madde karşıtı normlar geliştirme, problem çözme, kaygı ve stresle başa çıkabilme ve amaç belirleme gibi kendini yönetme becerileri ancak bu şekilde kazandırılabilir. Bunlar sadece madde kullanımının önlenmesi değil bütün yaşantısında bir insana gerekli olan becerilerdir. Bunlarla birlikte çok erken dönemde insanın duygularını tanıması ve tanımlayabilmesi, ne hissettiğini başka biriyle paylaşabilmeyi öğrenmesi de yine eğitimle kazandırılabilecek becerilerdir.

Anne ve baba, çocukların temel inanç ve değerlerini inşa etme konusunda baş rolü oynarlar. Bir çocuk için ilk ve en önemli rolmodel anne ve babasıdır. Ailede madde kullanan bir birey olması, çocuğun madde kullanması için ciddi bir risk faktörü olduğu bilinmektedir. Ayrıca ailesi tarafından ilgi gören, düşünceleri önemsenen, davranışları, tutumları ve eğilimleri gözlenen bireylerde madde kullanma riskinin düşük olduğu da bilinmektedir. Bu nedenle madde bağımlılığını önleme stratejileri planlanırken aile faktörünü dışarıda bırakmak mümkün değildir. Ailelerin çocuklarını madde kullanmaya iten nedenlerin farkında olmaları, aile bireyleri arasındaki iletişimin güçlendirilmesi, çocukların yaşadıkları zorluklarla baş etme konusunda destek olmaları ve madde kullanımıyla ilgili tavırlarını net ve kararlı bir şekilde tekrar tekrar göstermeleri sağlanmalıdır.

Aileler özellikle madde kullanımının erken belirtileri konusunda bilgilendirilmelidir. Eve geç geliyor ve nerede olduğunu haber vermiyorsa, arkadaş grubunu değiştirmişse, her zaman gittiği yerlerden farklı yerlere gidiyorsa, ev dışında daha sık vakit geçirmeye başladıysa, kişisel bakımında azalma olduysa, daha fazla para harcıyor ve harcamalarını net olarak açıklayamıyorsa, alkol ve madde kullanımıyla ilgili olumlu düşünceleri olmaya başladıysa, sık duygu değişimleri yaşıyorsa gencin madde kullandığından şüphe etmek yerinde olur. Fakat dikkat edilirse bunların bir kısmı normal ergenlik sürecinde de karşımıza çıkabilecek özelliklerdir. Yani anılan belirtilerin hiçbiri madde kullanımına özgü değildir. Ayrıca genelde ebeveynlerin çocuklarının madde kullandığını kabullenmek istememe eğiliminde olduğu unutulmamalıdır.

Birincil korumada alkol ve madde kullanımı yerine sağlıklı aktiviteler için alternatifler yaratmak önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle yüksek riskli gruplarda eğlenceli başka aktivitelere yönlendirmek etkili bir yöntemdir. Çeşitli sanat, spor ya da müzik etkinlikleri hedef grubun özelliklerine gore seçilmelidir.

Madde kullanımı ülkemize özgü bir sorun değildir. Her şeyden önce çözümü bütüncül bir yaklaşımı gerektiren küresel bir sorunla karşı karşıya olduğumuzun farkına varmalı ve ona göre davranmalıyız. Alınan bütün önlemlere rağmen ne yazık ki milyonlarca insan bağımlılık tedavisi için başvurmaya devam ediyor. Tedavi olanakları giderek artsa da ömür boyu devam etmesi gereken zorlu bir süreç ve beraberinde getirdiği bireysel ve toplumsal sorunlar olduğu yerde duruyor. Bu nedenle başta eğitim ve sağlık profesyonelleri olmak üzere toplumun her bireyine önleme konusunda ciddi sorumluluk düşmektedir.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

# data[].attributes.attachment_link.description
Madde Bağımlılığı için bilgi mi arıyorsunuz? Madde Bağımlılığından Korunma makalesine göz atın ve Madde Bağımlılığı hakkında daha fazla bilgi edinin

# data[].attributes.headline
Uyuşturucu Bağımlılığı, Arz ve Talep Azaltımı, Tedavi ve Korunma Yöntemleri

# data[].attributes.subject
Uyuşturucu Bağımlılığı, Arz ve Talep Azaltımı, Tedavi ve Korunma Yöntemleri

# data[].attributes.attachment_link.title
Uyuşturucu Bağımlılığı, Arz ve Talep Azaltımı, Tedavi ve Korunma Yöntemleri

# data[].attributes.attachment_link.description
Uyuşturucu Bağımlılığı, Arz ve Talep Azaltımı, Tedavi ve Korunma Yöntemleri

# data[].attributes.attachment_link.description
Yeşilay YEDAM modeliyle uyuşturucu bağımlılığı hakkında farkındalık oluştururken, uyuşturucu maddelerin zararları ve madde bağımlılığı hakkında bilgi vermektedir.

# data[].attributes.headline
Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor

# data[].attributes.subject
Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Yaşamını bağımlı bir ebeveynin gölgesinde geçirmek zorunda kalan çocuklar ne yazık ki birçok psikolojik sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Dikkat dağınıklığından sorumlulukları yerine getirmedeki motivasyon kaybına, bağımlı olmaktan öz güven eksikliğine kadar çok geniş bir yelpazeye yayılan sorunlar geleceğin bireylerinin hayatlarını karartabiliyor. Klinik Psikolog Şeyma Ebru Varıcıer, bağımlı ebeveyne sahip çocuklardaki davranış bozukluklarını, bu konuda bağımlı ebeveynin eşine düşen görevleri, Bağımsız Kuşak Programı'nı ve çocukları gelecekte neler beklediğinidetaylarıyla aktardı, değerli bilgiler verdi.

Ebeveynlerden birinin bağımlı olması çocukta ne tür davranış bozuklukları ortaya çıkarır? En sık görülen davranış bozuklukları nelerdir?
Genellikle ebeveynlerin alkol veya madde kullanımı ve çocuklarının davranış sorunları arasındaki nedenselliğe dikkat çekilir. İnsan, ilişkilerinde bağ kurmayı, yetiştiği ortamda kendisine bakım veren kişilerden öğrenir. Bağımlılığın olduğu evlerde yetişen çocuklar ise gergin ilişkilerin daha sık yaşandığı bu ortamda, ebeveynleriyle sağlıklı ilişkiler kurmakta zorlandıkları için diğer bireylerle de bağ kurmakta yetersiz kalabiliyorlar. Aile içinde çok fazla hayal kırıklığı yaşadıklarını için gelecek ilişkileri de "güvensizlik" üzerine temellenebiliyor. Bu durum, aile içi dinamiklerin sık değişmesiyle ve bağımlı ebeveynin davranışlarının öngörülemez olmasıyla da bağlantılı olabilir. Örneğin, alkol etkisinde değilken çocuğuna sevecen bir tavırla yaklaşan ebeveyn, eve alkolün etkisiyle döndüğünde öfkesini kontrol edemediği için şiddete varabilen davranışlarda bulunabilir. Bu durum, özellikle küçük bir çocuk için oldukça kafa karıştırıcıdır. Bu değişken durumlardan evdeki hayatın düzeni de etkilenir. Yemek saatleri, uykuya geçme düzeni günden güne farklılık gösterebilir. Oysa düzenli bir aile ortamı, çocuğun zihinsel, bedensel ve duygusal açıdan sağlıklı gelişim kaydetmesinin en önemli koşullarındandır.

Bağımlı ebeveyne sahip çocukların en yoğun yaşadıkları duygulardan birinin suçluluk duygusu olduğunu söyleyebiliriz. Çocuklar ebeveynlerinin alkol madde kullanımından ya da kullanım sonucu yaşanan olaylardan kendilerini sorumlu tutabilirler. Utanç duygusu da sıkça deneyimledikleri duygulardandır. Çocuk ailedeki üyelerin tepkilerinden "evin içinde saklanan bir sır" olduğu mesajını alırsa, ailesiyle ilgili paylaşımlarda bulunmaktan kaçınabilir. Evdeki olumsuz ve kontrol edilmesi güç atmosferden dolayı arkadaşlarını davet etmekten çekinebilir. Gerekli durumlarda da yardım istemekte zorlanabilir. Alkol madde kullanımına devam ettiği ve bu nedenle evdekileri üzdüğü için ebeveynine öfke duyabilir. Bu kullanıma tepki veremediği için evdeki diğer üyelere de kızabilir. Aslında bu öfkenin altında çoğu zaman ebeveynini kaybetme korkusu vardır. Bu sorunlar evde devam ettiği için çocuk umutsuzluk, korku ve endişe gibi pek çok duyguyu bir arada yaşar. Bu çocuklar zaman zaman kendilerini beklenmedik tartışmaların içinde bulurlar ve çok fazla şeyi duymaya maruz kalırlar. Ebeveyninin bağımlılık nedeniyle hastalanmasından ya da anne babası arasındaki tartışmaların şiddete dönüşme ihtimalinden dolayı sürekli kaygı içindedirler. Bu sorunları sadece kendilerinin yaşadıklarını düşünüp çaresiz hissedebilirler. Kendi davranışlarına ya da sorunlarının biteceğine dair onay alma beklentisi içinde olabilirler.

Duygular benzer olsa da çocuklar arasında davranışsal olarak birtakım farklılıklar gözlemlenebilir. Bu durum çocuğun içerisinde bulunduğu gelişimsel döneme göre de değişim gösterir. Örneğin, ilkokul çağındaki çocuklarda gözlemlediğimiz depresif belirtilerle, ergenlik çağındaki depresif belirtiler aynı olmayabilir. Küçük çocukların sözlü iletişim becerileri henüz yeterince gelişmemiş olduğundan, duygularını çizdikleri resimlerle ve oyunlarla açığa vururlar. Bunun yanı sıra küçük çocuklarda çabuk öfkelenme, uyku ve iştah sorunları, mide bulantısı gibi bedensel yakınmalar, aşırı hareketlilik ya da huzursuz davranışların sık gözlendiğini söyleyebiliriz. Söz konusu ergenler olduğunda ise, ailelerin en sık paylaştıkları sorunlar; okul başarısında düşüş, evde geçirilen saatlerin giderek azalması ya da uzun saatler odadan çıkmama, aile içinde daha az duygusal paylaşımda bulunma, içe kapanma, kaygı ve panik nöbetleridir. Okul çağındaki çocuklarda dikkat dağınıklığı, sorumlulukları yerine getirmede motivasyon kaybı, okul kurallarına uymada ve katılım sağlamada aksaklıklar, öz güven sorunları görülebilir. Güncel çalışmaların bir kısmında bu çocukların özellikle hiperaktivite, öğrenme sorunu ve kaygı yaşadıklarına dair bulguların öne çıktığını görmekteyiz.

Bazı çocuklar bağımlılığı olan ebeveyn nedeniyle aile içinde ikinci planda kaldıklarından, hem var olduklarını hatırlatmak hem de evde yaşananları protesto etmek için ciddi davranış sorunları da gösterebilirler. Karşıt olma-karşı gelme bozukluğu, risk almaya, suç işlemeye ya da şiddete yönelik eğilimler, yalan söyleme, hırsızlık, evden veya okuldan kaçma ve alkol madde kullanımı bu ciddi davranışsal sorunlara örnek olarak gösterilebilir.

Bu durumda bağımlı kişinin eşine düşen görevler nelerdir? Çocuklarını bu durum hakkında nasıl bilgilendirmelidir?
Her ailenin zaman zaman stresli dönemleri olabilir. Bağımlılığın olduğu ailelerde ise diğer ailelerde dönemsel olarak yaşanan bu krizler daha sık gözlenebilir. Zamanla bu zorlayıcı olayların boyutu değişmeye, aile fertlerinin yaşam kaliteleri olumsuz etkilenmeye başlar. Bu durum ailedeki tüm ilginin, alkol madde kullanan kişide toplanmasıyla devam eder ve zamanla evdeki diğer bireylerin ihmal edildiği süreçler başlar. Özellikle 0-16 yaş aralığındaki bireyler bu durumdan daha olumsuz etkilenirler. Bu noktada, bağımlılığı olmayan ebeveynin ya da bakım verenin çocuklara yaklaşımının önem kazandığını söyleyebiliriz.

Fertleri arasındaki iletişimin zayıf olduğu, açıkça tanımlanmış, tutarlı, tahmin edilebilir rollerin olmadığı ailelerde az önce bahsettiğimiz sorunlarla daha sık karşılaştığımızı söyleyebilirim. Çocuklar onları eve bağlayan bir unsur olmadığında ya da aidiyet hissedemediklerinde, aileden giderek uzaklaşabiliyor ve ilk aidiyet hissettikleri ortama uyum sağlayabiliyorlar. Eğer bu hissi, riskli bir arkadaş grubunda deneyimliyorlarsa, oradaki ilişkileri yeri geldiğinde kendi ailelerinin üstünde tutabiliyorlar. Bazı ailelerde ise çocuğun evden ayrılmadığını fakat aile ortamından kendini izole ettiğini, fiziksel olarak ulaşılabilir olsa da duygusal olarak ulaşılır olmadığını gözlemliyoruz. Bu nedenle, bağımlılığı olmayan ebeveynler çocuk açısından öncelikle "ulaşılabilir" olmalılar. Çocuğun psikolojik ve fiziksel ihtiyaçlarının karşılandığından emin olmalılar. Çocuktan anlayış beklememeliler; onu "çocuk" olarak görebilmeliler. Göz kontağı kurarak gününün nasıl geçtiği hakkında kısaca sohbet ederek, sıkıntı yaşadığı durumlara kulak vererek ona önemli olduğunu ve anlaşıldığını hissettirmeliler. Hepsinden önemlisi, "Belki bütün sorunları çözemeyiz ama ben seni dinlemek için buradayım." mesajını verebilmeliler. Bir çocuğun dış dünyada karşılaştığı durumları ve iç dünyasındaki zorlukları bir ebeveyniyle rahatlıkla paylaşabileceğini bilmesi oldukça önemli ve koruyucu bir faktördür.

Bağımlılığın olduğu evlerde bazen sesler yükselebilir. Gergin olayların öngörüldüğü durumlarda henüz tartışma yaşanmadan önce alınabilecek tedbirler planlanmalıdır. Örneğin, çocuk ile bağımlılığı olmayan ebeveyn arasında gizli bir şifre belirlenebilir ve ebeveyn bu kodu söylediğinde çocuk ortamdan uzaklaşabilir. Kriz durumu bittikten sonra olay hakkında detaya girilmeden çocukla konuşulabilir. Çocuklar gibi yetişkinlerin de zaman zaman birbirleriyle tartışabildikleri, fakat bunun yetişkinlerin çözmesi gereken bir sorun olduğu çocuğa anlatılabilir.

Bazı zamanlarda ev içinde sesi yükselen, öfke patlaması yaşayan kişi çocuğun kendisidir. Bu tür durumlarda öncelikle ebeveynler sakinliklerini korumalıdırlar. Çocuğun da sakinleşmesini bekledikten sonra ne hissettiğini, nasıl yardımcı olabileceklerini konuşabilirler. Yorum yapılmadan, yargılanmadan, dikkatle dinlenmek çocuğu da sakinleştirecektir.

Bağımlılığı olmayan ebeveynler çoğu zaman aile ortamında yeterli desteği alamadıkları için kendilerini yalnız hissedebilirler ve tahammülleri azalabilir. Bu tür durumlarda diğer ebeveyne olan öfkelerini çocuktan çıkartmak yerine çocuğun da zorlandığını ve onun suçu olmadığını kabul etmelidirler. Sık eleştiride bulunarak çocuğun her davranışını düzeltmek yerine evde kurallara uyduğunda, verilen bir sorumluluğu yerine getirdiğinde memnuniyetlerini çocuğa ifade edebilirler. Bu durum çocukta olumlu davranışları daha çok yerine getirme isteğini artırır. Benzer şekilde, çocuğun toplumsal kuralları deneyimlediği okul ortamında ve katılabileceği kurs gibi aktivitelerle yaşıtlarıyla sosyalleşmesi ve öz güven kazanması sağlanabilir.

Bağımlılığı olmayan ebeveynler, çocukların yanında diğer ebeveynin alkol madde kullanmasına olanak vermemeliler. Aile içinde yapılabilecek bir toplantıda ev içi kurallar belirlenerek çocuğu alkol madde kullanım ortamından uzak tutmalılar. Kurallar konusunda gelişim kaydedilemediğinde bir profesyonelden destek isteyebilirler. Hiçbirinin sağlanamadığı durumlarda, bağımlılığı olan ebeveyn alkol madde etkisindeyken çocuklara şiddet uyguluyorsa, konuyla ilgili yasal süreçlere başvurabileceklerini de unutmamalılar. Bu noktada, şiddetin tek türünün fiziksel olmadığını, duygusal, cinsel, ekonomik şiddetin de söz konusu olabildiğini hatırlatmak isterim.

Çocuklar genellikle evdeki gergin ortamı hissederler ve bir şeylerin yolunda gitmediğini bilirler ancak kendilerine açıklama yapılmadığında zihinlerindeki boşluğu kendileri tamamlarlar. Bu durum da gerçeklikten uzak düşüncelere sahip olmalarına hatta sorunu kendilerinde aramalarına yol açabilir. Bu nedenle, bağımlılık durumu çocuktan gizlenmemeli ve belirli bir yaşa geldiklerinde onlara gelişimsel dönemlerine uygun bir şekilde anlatılmalıdır. Bağımlılığı gizlemek aile üyeleri açısından da yıpratıcıdır ve sürdürülebilirliği zordur. Ebeveyninin yaşadığı durumdan çocuğun sorumlu olmadığı anlatılmalıdır.

Çocuğa, bağımlılığı olan yakınının kötü biri olmadığı, bağımlılığın bir hastalık olduğu söylenebilir. Aile üyeleri, çocuğun kendilerini duymadığını ya da dinlemediğini düşünerek yaşanan olayları kendi aralarında detaylı konuştuklarında, çocuk yaşının üstünde bilgiye maruz kalabilir. Oysa çocuğa detay bilgi verilmesi sadece endişelerini artırır. Bunların yanı sıra evdeki tek gündemin bağımlılık olmasından da kaçınılmalıdır.

Kardeşleri olumsuz etkilenmesin diye bağımlı ebeveynin görevlerini üstlenen çocuklarda ne tür psikolojik sorunlar görülür? Duygularını ifade etme güçlüğü gibi durumlar ortaya çıkar mı?
Pek çok ailede olduğu gibi bağımlılığın olduğu ailelerde de belli roller vardır. Bu rollere göre, kişilerin stresle başa çıkma yolları da değişim gösterir. Bazı çocuklar evdeki gergin ortamı neşelendirmeye çalışır; ve aslında bunu korku duygusundan kaçınmak amacıyla yaparlar. Bazıları ihtiyaç duyduğu "görülme" duygusunu kurallara uyarak, derslerini başararak temin ederler. Bu da onlar için evdeki gündemi iyileştirmenin ve sorunları bir süre unutmanın yollarından biridir.

Bağımlı olan ebeveynin "manevi yokluğunda", kardeşlerinin bakımını üstelenen, yeri geldiğinde kendi ebeveynine de kol kanat geren, bakım veren rolüne bürünen çocuklarla da karşılaşabiliyoruz. Bu durum bir yetişkin için bile zorken, bir çocuk için oldukça ağır bir yüktür. Bu çocuklar erken olgunlaşırlar, kendi ihtiyaçlarını ikinci plana atmayı kabullenmişlerdir. Yıllarca kendi çocukluğundan, gençliğinden fedakârlık göstererek kardeşlerinin yardım çağrısına koşan bu kişiler, söz konusu kendileri olduğunda yardım istemekte zorlanabilirler. Zorluklarla, duygularını bastırarak başa çıkmayı deneyimledikçe, kendi duygularına yabancı ve kendini ifade etmekte zorlanan bireyler haline gelebilirler.

Her yaşta bağımlı çocuğuna aynı mı yaklaşılmalıdır? Ergen çocukla ilkokula giden bir çocuğun tutumu aynı mıdır?
Elbette hayır. Her çocuk içinde bulunduğu gelişim basamağına göre değerlendirilmeli ve çocuğa bu durum gözetilerek yaklaşılmalıdır. Bağımlı ebeveyne sahip ilkokul çağındaki çocuklar, durumu anlamlandıramadıkları için kafa karışıklığı, endişe, korku ve merak içinde olabilirler. Yaşları küçük olduğu için diğer aile üyeleri tarafından genellikle konuya dair bilgilendirilmezler. İlerleyen süreçlerde ailesel krizlerde giderek içe kapanmaya, tepki vermemeye başladıkları görülebilir. Uykuya dalmada güçlük yaşama, yalnız uyuyamama, bağımlı olmayan ebeveynin yanından ayrılmama gibi durumlar gözlenebilir. Bu noktada, öncelikle çocuğa güven duygusu hissettirilerek yanında olunduğu, her zaman onu dinlemeye açık olunduğu mesajı verilmelidir.

Sanılanın aksine, bağımlılık hakkında konuşulduğunda çocuğun aklında kullanma fikri ya da durduk yere bağımlı olma fikri yerleşmez. Burada önemli olan hangi bilginin nasıl verileceğidir. Sigara, alkol, maddeler hakkında konuşulurken de verilen bilgiler çocuğun yaşına uygun olmalıdır. Okul öncesi dönemdeki çocuklara maddeler hakkında bilgi vermeye gerek yoktur.

Beş dokuz yaş aralığındaki çocuklar, sözel iletişimin daha çok gelişmesiyle bağlantılı olarak kendilerini daha çok ifade edebilirler; olaylar hakkında dikkatleri daha açıktır. Ebeveynlerini mutsuz gördüklerinde, duygusal anlamda yaşadıkları zorlanmalar, okula adaptasyon süreçlerine de yansıyabilir. Çocuk bu geçiş aşamasında desteklenirse, okul hayatında yeni arkadaşlar edinerek sosyalleşmesi gelişim süreçlerine olumlu yansır.

10-12 yaş aralığındaki çocuklar, garip ve farklı şeylerin nasıl olduğunu öğrenmek isterler. Bu çağdaki çocuklar arkadaşlarının düşüncelerini daha çok önemsemeye, tek başlarına karar almak yerine içinde bulundukları grubun yönlendirmelerine göre hareket etmeye başlayabilirler. Bu nedenle çocuğun arkadaşlarıyla ve anne babalarıyla da arkadaşlık kurulmalı, bu kişiler tanınmaya çalışılmalıdır. Bu dönemde sigara ve alkolün yanı sıra maddelerin etkileri hakkında da bilgi verilebilir. Çocuktan gazetelerde, bültenlerde bağımlılıkla ilgili rastladığı haberleri işaretlemesi istenip birlikte tartışılabilir. Genel bir yaşam becerisi olarak "gerektiğinde hayır diyebilmenin yolları" konuşulabilir.

Ergenlik çağındaki bireyler, kendilerinden memnun ve emin değillerdir. Yetişkinlerle çatışma halinde olabilirler. Bazen yaşıtlarının baskısıyla da mücadele etmek zorunda kalırlar. Aslında duygusal desteğe oldukça ihtiyaç duydukları bir dönemdelerdir. Bu dönemdeki gençlerle sık sık kısa sohbetler gerçekleştirilebilir. Konuşma esnasında, evdeki bağımlılığı olan kişiye dair duygularını paylaşması da desteklenebilir. Gencin sorunlarını açabileceği düşünülmüyorsa, hassas konularda konuşulabileceğine dair güven verilerek konuşmaya davet edilebilir.

Bağımlı ebeveyne sahip çocukları korumak amacıyla devlet tarafından izlenen politika nedir? Dünyadaki örnekler nelerdir?
Bağımlılığın olduğu ailelerde ebeveynlerin çocuğa bakım sağlamada zorlandığı, hatta zaman zaman ihmal ve istismarın söz konusu olduğu durumlar olabilir. Ülkemizde bu tür durumlarda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca; "Çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi halinde, çocuğun resmi veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine" yönelik bakım tedbiri uygulandığı olur. Adli-idari merciler, sağlık ve eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları korunma ihtiyacı olan çocuğu Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Bunun yanı sıra çocukla birlikte bakımından sorumlu kişiler de çocuğun korunmasına yönelik başvuruda bulunabilirler.

Tedbir kararı verilmeden önce bu konuda sosyal inceleme başlatılır. Gerekli tedbire dair kararlar, çocuk hâkimi tarafından alınır. Bakım tedbirinin yanı sıra ihtiyaç tespit edildiğinde danışmanlık, eğitim, sağlık, barınma tedbiri gibi koruyucu ve destekleyici tedbirler de uygulanabilir. İlerleyen süreçte çocuğa uygulanan tedbirin sonuçları incelenerek kaldırılabilir ya da tedbir süresi uzatılabilir. Zaruri durumlarda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun vesayet hükümleri gereğince (432. madde), bağımlılığı olan ebeveynin de bağımlılık tedavisine katılımı sağlanabilir.

Bu konuda dünya genelindeki uygulamalara bakıldığında, genel olarak benzer tedbirler olduğunu görüyoruz. Amerika'daki 50 eyaletin ve Columbia bölgesinin tümünde, çocukları ebeveynlerinin veya başkalarının ihmalinden koruyan yasalar var. İhmali yasaklayan medeni kanunlar var. Bunlar ihlal edilirse, mahkeme, ebeveynlerin belirli türden yardımları (madde bağımlılığı tedavisi, ebeveynlik dersleri veya öfke kontrolü eğitimi gibi) kabul etmesi, çocuklarının evden uzaklaştırılması veya ebeveynlik haklarının sona erdirilmesi gibi şartlar öne sürebiliyor.

Devletlerin çocuk istismarı ve ihmalini tanımlama biçimlerindeki farklılıklar, özellikle ebeveynlerin alkol madde kullanım sorunlarına yönelik yasal değerlendirmeleri de etkileyebiliyor. Bazı ülkelerde, ebeveynlerin alkol madde kötüye kullanımı kendi başına bir çocuk istismarı ya da ihmali olarak kabul ediliyor. Diğer ülkelerde ise tedbir uygulanması için madde kötüye kullanımından daha fazlasının kanıtlanması bekleniyor. Bazı ülkelerde mahkemenin, bir çocuğun ihmal edildiğine karar vermesi için tedavi görmeyen ebeveynin eylemlerinin kontrolünü kaybettiğini görmesi gerekiyor. Bunlar tespit edilmediği müddetçe ebeveyn gönüllü ve düzenli olarak tedaviye katılıyorsa, ihmal kararı verilmediği de oluyor.

Bakım tedbirinin olumlu yönü, korunma ve destek ihtiyacı olan çocuğun bir an önce sağlıklı yaşam ortamına kavuşturulmasıdır. Olumsuz yönlerine bakıldığında ise, bağımlılığı olan ebeveynin çocuğundan uzak kaldığı için kendisini suçlaması ön plana çıkmaktadır. Öte yandan, bazı araştırmalarda ebeveynlerin önemli bir kısmının bu kararlar sonrası tedaviye devam ettiklerine ve ortaya çıkan olumsuz duyguların üstesinden gelebildiklerine yönelik bilgilere de yer veriliyor.

"Bağımsız Kuşak Programı" nedir? Programın amacı hakkında bilgi verebilir misiniz? Bağımlı ebeveyni olan çocuklar için ne tür önlemler alınmalı, alınıyor?
Merkezlerimize başvuran çoğu danışan yakınından çocuklarının ailece yaşadıkları bu süreçten etkileneceklerine yönelik kaygılarını dinliyoruz. Aile üyeleri, yakınlarının süreçlerine dair çocuklarına nasıl bilgilendirme yapacaklarına ve sağlıklı bir ortamı nasıl sağlayacaklarına yönelik destek ihtiyacı hissediyorlar. Bu ihtiyaca karşılık, ikincil önleme kapsamında çocuklara ve gençlere yönelik uygulanan bir destek programı geliştirildi. Bağımsız Kuşak Programı (BAK), aynı evde yaşayan ve bağımlılığı olmayan ebeveyni ya da bakım vereni merkezimize davet ederek, ailedeki 0-16 yaş aralığında ve risk altında bulunan çocukların korunmasını sağlamaya yönelik gerçekleştirilen bir hizmet türüdür.

BAK programı ile aileye kazandırılacak bilinç ve farkındalık yoluyla ailedeki çocukların alkol madde kullanımından uzak tutulmasını ve ruhsal anlamda sağlıklı kişiler olarak yetişmelerini hedefliyoruz. Bu programı tek bir oturumda gerçekleştiriyoruz. Programın içeriğini ise bağımlılığın olduğu ailelerdeki çocuklara yaklaşım, olası risklere yönelik alınabilecek önlemler oluşturuyor. Görüşmeler neticesinde evdeki çocukla ilgili psikiyatrik bir sorun tespit edilirse gerekli önlemlerin alınması için yönlendirmelerde bulunuyoruz.

Bazı durumlarda alkol madde kullanım sorunu olan kişinin tedaviye başvurması zaman alabiliyor. Bu nedenle, eğer bağımlılığın olduğu evlerde yetişen çocuklardan ya da gençlerden haberdarsak, bağımlılık sorunu olan kişinin tedaviye gelmesini beklemeden bu ailedeki bakım veren kişilerin bilgilendirilmesine yönelik adımlar atmalıyız. YEDAM olarak bağımlılığa müdahalenin yanı sıra aileyi ve danışan yakınlarını bilgilendirmenin oldukça önemli olduğuna sıkça tanık oluyoruz. Gerçekleştirdiğimiz aile görüşmeleri ve danışanlarımızın yakınlarıyla yaptığımız BAK uygulamaları, bu konuya verdiğimiz önemin kanıtlarından biri. Bununla birlikte, Yeşilayımızın geliştirdiği ve Türkiye Bağımlılıkla Mücadele (TBM) Eğitim Programı adını verdiğimiz bir programımız mevcut. Bunu toplumumuzun tamamını bağımlılık hakkında bilgilendirmeyi ve farkındalıklarını artırmayı hedeflediğimiz bir birincil önleme programı olarak tanımlayabiliriz. Her yaşın gelişim özelliklerine uygun içerikler barındırıyor. Sadece bağımlılığın olduğu evlerdeki çocuklara değil, toplumun her kesiminden çocuğa ve gence yönelik oluşturulan bir farkındalık girişimi olduğunu söyleyebiliriz.

Eğitmen hangi durumda ebeveynle iletişime geçmelidir?
Okullardaki rehber öğretmenler, bağımlılığı önleme ve müdahale çalışmalarında oldukça kritik bir öneme sahipler. Çocuğu gerek yalnızken gerekse grup etkinliklerinde ve arkadaş ortamlarında gözlemlediklerinde çocuktaki değişiklikleri gözden kaçırmamış olurlar. Çocukta her zamankinden farklı davranış sorunları (öfke patlamaları, uyum sorunları vb.), duygusal olarak içe çekilme, endişeli veya üzüntülü hal, gece uyuyamamaktan kaynaklı olarak sınıf içinde uyuma, dikkat dağınıklığı, görev ve sorumlulukları ihmal etme ya da okul ortamındaki kuralları takip etmede zorlanma gibi durumlar mevcutsa önce çocukla görüşmeyi deneyebilirler. Sorunları çocuğun olaylara bakış açısı üzerinden anlamaya çalışabilirler.

Duyguları fark edilmeyen, sorunları dinlenilmeyen ailelerdeki çocuklar, birilerinin onları fark edeceğine, kendilerini anlayabileceğine dair inançlarını yitirebilirler. Bazen bu önyargı, dikkatli bir öğretmenin öğrencisine doğru attığı tek bir adımla bertaraf edilebilir. Meraklı gözlerle, sorunlarına kulak veren bir öğretmenle konuşmak, çocuğun anlaşılma duygusunu yaşamasına olanak verir ve çözüme dair içinde bir umut belirir. Bu sayede iletişime ve iş birliğine yeniden açık olur. Ardından eğitmen, ailedeki bağımlı olmayan ebeveynle iletişime geçerek gözlemlerini onunla da paylaşabilir. Öncesinde, bu konuda çocuğu da bilgilendirmesi faydalı olabilir.

Bağımlı bir ailede büyüyen çocukları nasıl bir gelecek bekliyor? Çocuğun yetişkinlik döneminde karşılaşacağı sorunlar nelerdir? Onun da bağımlı olma riski var mıdır? Evlenme, çocuk sahibi olma gibi sorumluluk gerektiren konulardan kaçınma durumlarıyla karşı karşıya kalmaları olası mıdır?
Bağımlılıkta işlevi olan etkenlerden biri de kalıtsal, genetik faktörlerdir. Bağımlılık öyküsüne sahip ailelerdeki çocuklarda alkol madde kullanım riskinin dört beş kat daha yüksek olduğu biliniyor. Benzer şekilde, ebeveynleri sigara içen çocukların tütüne bağımlı olma riskleri iki kat artar. Bunda genetik faktörlerin yanı sıra, çocukların çeşitli davranışları görerek, model alarak öğrenmelerinin de etkisi vardır. Alkol madde kullanımına yönelmelerindeki bir diğer etken ise evdeki huzursuz ortamdan kaynaklı olarak ruhsal sorunlar yaşamaları olabilir.

Bu çocuklar yetişkin olduklarında da çocukluk dönemindeki başa çıkma yöntemlerini sürdürebilirler. Bu durum gelecek için bir problemdir. Babası alkol bağımlısı olan bir çocuk için duygularını inkâr etmek o günün şartlarında yaşamsal olabilirken; yetişkin hayatında bunu yaptığında yakın ilişki kurmada zorlanmasına neden olabilir.

Bu bireyler daha fazla sorumluluk alabilirler ya da sorun çıkarıp uyumsuz davranan bir kişiye de bürünebilirler. Aşırı sorumluluk alan çocuk, yetişkinlik döneminde mükemmeliyetçiliği arayabilir. Ailede günah keçisi olan çocuk, büyüdüğünde de yasal ve ekonomik problemlerini sürdürebilir. Zor durumları espri yaparak, kahkaha atarak bertaraf etmeye çalışan çocuk, büyüdüğünde ortamı neşelendiren fakat yetişkin hayatının, evliliğin ve çocuklarının sorumluluğundan kaçınan biri haline gelebilir. Ani krizlerin yaşandığı ailelerde, değişimlerle ortamdan kendini izole ederek başa çıkan çocuk ise büyüdüğünde olaylara tepkisiz, içe kapanık birine dönüşebilir.

Sonuçta çoğunun yaşamı, bozulan sözlerle, yerine getirilmeyen vaatlerle dolu olduğu için ilişkileri ve dış dünyayı daha tehdit edici olarak algılayabilirler. "Kötü bir şey olacak" kaygısı ile yaşadıkları ilişkileri de sürekli kontrol altında tutmaya çalışabilirler; yakınlaşmada, bağ kurmada güçlük yaşayabilirler. Bu nedenle ilişkiler konusunda daha çekingen, duyguları paylaşmak konusunda da daha korumacı davranabilirler. Bağımlılık alanında yapılmış araştırmaların bir kısmında, bağımlı yakınlarının yetişkinliklerinde duygu körlüğü, duyguları tanımlama ve açıklama konusunda yetersizlik olarak ifade edilen "aleksitimi"yi sık deneyimlediklerine yönelik bulgular vardır.

Bazı araştırmalar bu kişilerin yetişkinlikte de bağımlılık problemi olan biriyle evlenme ihtimallerinin yüksekliğine dikkat çekiyor. Özellikle alkol kullanım bozukluğu olan bireylerin yetişkin çocuklarının neredeyse yarısının, yine alkol kullanım sorunu olan kişilerle evlenme riskine yer veren çalışmalar var. Bununla birlikte çocukluğunda ve gençliğinde alkolden, maddeden nefret eden bu bireylerin ilerleyen yaşlarda yaşadıkları depresyon gibi sorunlarla, geçmişte eleştirdikleri ebeveynlerinin alışkanlıklarını kendilerinin de tekrarladıkları gözlenmektedir. Bunun nedeni, bu bireylerin, ebeveynlerinin zorluklarla başa çıkma yollarını kendi hayatlarında da model almaları olabilir.

Bu kişilerin uzun dönemde yaşadıkları diğer sorunlara benlik saygısında azalma, yalnızlık-soyutlanma, "normal"in ne olduğuna dair kafa karışıklıkları, kendilerine karşı fazla eleştirel olma, duygularını düzenlemede güçlük yaşama, onaylanma ihtiyaçlarının sıklığı, dürtüsel davranma ve bir projeyi baştan sona takip etmede zorlanmayı da ekleyebiliriz. Depresyon, kaygı bozukluğu, kişilik bozuklukları veya somatizasyon bozukluğu da yetişkinliklerinde gözlenebilen sorunlardandır.

Yetişkinlikteki olası sorunlara değindikten sonra biraz da bu bireylerin güçlü yanlarına vurgu yapmak isterim. Bu kişiler güçlü sezgilere sahiplerdir; geçmişte yaşadıkları kaotik aile ortamında var olabilmek için bu beceriyi geliştirmişlerdir. Bazılarının empati duyguları çok yüksektir; başkalarının mücadelelerini anlarlar ve önemserler. Sadıktırlar; güvenle bağlandıkları bir ilişkiye vefa duygularıyla yaklaştıklarında kalıcı dostluklar inşa edebilirler. Dayanıklı bireylerdir; kendi içlerindeki acımasız, eleştirel sesi kıstıklarında aslında pek çok alanda başarı kaydedebilirler.

Bağımlı ebeveynlerin çocukları, çocukluktaki davranış biçimlerini yetişkinlikte sürdürmek zorunda değiller, değişebilirler. Davranışlarını seçme şansları, çocukluktaki ruhsal yaraları "iyileştirme" olanakları vardır. Yaşamayı, hissetmeyi yeniden öğrenebilirler. Bağımlılığı olan kişiye odaklanmak yerine artık enerjilerini uzun zamandır ihmal ettikleri "kendileri" için kullanabilirler. Kim olduklarını yeniden tanımlayabilirler. Değişim yolcuğunda gerektiğinde destek arayabilirler. Bu destek, yeri geldiğinde bir uzman olabildiği gibi, bazen de bir büyükanne, bir öğretmen olabilir. İyileşmek için değişmeyi, değişmek için de bazen risk almayı göze almak gerekir. Bu değişimleri hayata geçirmiş bireylerin otonomilerini yeniden kazandıklarına, sorunlarla daha sağlıklı başa çıktıklarına mutlulukla tanık oluyoruz.

KLİNİK PSİKOLOG ŞEYMA EBRU VARICIER KİMDİR?
Şeyma Ebru Varıcıer, 2016 yılında burslu olarak okuduğu Üsküdar Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden, 2019 yılında İbn Haldun Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı'ndan yüksek onur dereceleriyle mezun oldu. Eğitim hayatı süresince AMATEM birimlerindeki çalışmalara gönüllü destek sağladı. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, T.C. Adalet Bakanlığı ve T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı birimlerde staj yaptı. Bir süre eğitim psikolojisi alanında çalıştıktan sonra, üniversite belediye iş birliğinde halka hizmet veren bir psikoterapi merkezinde görev aldı. Tez, ölçek geliştirme ve bağımlılık alanında araştırma çalışmalarında bulundu. Varıcıer, Yeşilay Danışmanlık Merkezinde (YEDAM) Uzman Klinik Psikolog olarak çalışmaya devam etmektedir.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor

# data[].attributes.attachment_link.description
Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor

# data[].attributes.headline
Alkol ve Madde Bağımlılığının Aile Üzerindeki Etkisi

# data[].attributes.subject
Alkol ve Madde Bağımlılığının Aile Üzerindeki Etkisi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aile, her türlü sağlık sorununun tedavisinde önemli bir rol oynar ve madde bağımlılığı da bir istisna değildir. Aile çalışmaları pek çok tedavi yaklaşımının önemli bir konusu haline gelmiştir ancak madde bağımlılığı tedavisinde odak noktasının sadece bireyden ziyade bütün aileyi kapsayacak şekilde genişletilmesi çalışmaları hala devam etmektedir. Ailenin genelgeçer tek bir tanımı olmadığı gibi çeşitli geniş kategoriler olduğunu söyleyebiliriz. En geniş tanımı ile aile bireyin en yakın duygusal bağlar kurduğu insanlar topluluğu olarak tanımlayabiliriz.

Bağımlı aileleri bu süreçten farklı boyutlarda ve alanlarda etkilenirler. Aile fertlerinden biri madde kullandığı zaman bunun aile üzerindeki etkisi ailenin yapısına paralel olarak farklılık gösterebilir.

Hasta tek başına ya da bir eş (partner) ile yaşıyorsa:

Tek başına ya da bir eşle yaşayan yetişkinin yaşadığı bağımlılığın bir takım ekonomik ve psikolojik sonuçları olması kaçınılmazdır. Bağımlıların madde temini için ihtiyaç duyduğu parayı çoğunlukla madde kullanmayan partnerler sağlarlar. Bağımlı eşlerinde sıklıkla karşılaşılan psikolojik sonuçlara örnek olarak ise inkar, bağımlıyı koruma, kronik sinir, stres, anksiyete, umutsuzluk, sağlık konusunda ihmalkarlık, utanç, damgalanma hissi ve şiddetli yalnızlığı gösterebiliriz.

Bağımlı bir eş (partner) ve çocuklar ile yaşıyorsa:

Ebeveynin madde kullanımı çocuklar üzerinde bilişsel, davranışsal, psikososyal ve duygusal etkilere yol açabilir. Bunlara örnek olarak bozulmuş öğrenme kapasitesi, madde kullanımına yatkınlık, uyum sağlama sorunları (yüksek boşanma oranı, şiddet, ilişkide kontrol ihtiyacı vs.), depresyon, anksiyete ve düşük öz-saygıyı gösterebiliriz. Hamilelik döneminde alkol kullanan kadınların çocuklarının fetal alkol spektrum bozukluğu riski taşımaktadır. Madde kullananların çocukları çoğunlukla ebeveynlerinin bağımlılıkları konusunda kendilerini suçlu ve sorumlu hissederler. Yaşça büyük çocuklar zamanından önce küçük kardeşlerine bakmak gibi yetişkinlere ait sorumluluklar almak zorunda kalabilirler.

Bağımlı karma bir aileye mensup ise:

Madde kullanan pek çok kişi karma ailelerden gelir. Madde bağımlılığı yaşanan sorunların yoğunluğunu artırdığı gibi üvey aile mensubunun aileye entegrasyonunu ve genel anlamda dengesini de sekteye uğratabilir. Madde bağımlılığı bu gibi durumlarda ebeveynler arası otorite tartışmalarına, cinsel ve fiziksel istismara ve çocuklarda öz-saygı sorunlarına yol açabilir. Üvey ebeveynlerin madde kullanması ise onların otoritesini zayıflatır, bağların kurulmasını engeller ve ailenin sorunları ve hassas konuları ele alma yetisine zarar verir. Karma ailelerin çocukları genelde iki ayrı evde yaşarlar ve buralarda sınırlar ve roller yanlış anlaşılabilir ya da muğlak bir hal alabilir. İyi iletişim sağlanamaz ve anlaşmazlığın yoğun olduğu alanlara gerekli dikkat ve ilgi gösterilmezse çocukların sosyal, duygusal ve davranışsal sorunlar yaşama riski artar.

Yaşlı hastanın yetişkin çocukları varsa:

Yaşlı yetişkinler maddi güçlükler yüzünden sıklıkla yetişkin çocukları ile yaşarlar ya da onlardan yardım alırlar. Yetişkin çocuklar ve ebeveynleri ister birlikte yaşasınlar ister yaşamasınlar çocukların böylesi durumlarda ebeveyn gibi davranmaları, kendi ebeveynlerine bakmaları gerekir. Madde bağımlılığın neden olduğu komplikasyonlar olmadan dahi rollerin bu şekilde tepetaklak olmasına alışmak stresli, acılı ve bazen utanç verici bir süreç olabilir.

Bazı durumlarda yetişkin çocuklar maddi yardımı kesebilir, çünkü ebeveynleri üzerindeki tek yaptırımları budur. Bazı yetişkin çocuklar ise madde kullanımını destekleyebilir. Diğer durumlarda çocuklar ebeveynlerinin git gide kötüleştiğini görmemek için ilişkiyi kesebilir. Ancak ilişkiyi kesmek yalnızca ebeveynin yalnızlığını artırır ve madde bağımlılığını kötüleştirir.

# data[].attributes.attachment_link.title
Alkol ve Madde Bağımlılığının Aile Üzerindeki Etkisi

# data[].attributes.attachment_link.description
Alkol ve Madde Bağımlılığının Aile Üzerindeki etkileri nelerdir? Özel Moodist Hastanesi psikologları ve psikiyatrları cevapladı.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aile içi çatışmaların ve şiddetin etkili nedenlerinden birinin bağımlı yakını ve bağımlının alkol etkisindeyken konuşması olduğunu söyleyen Klinik Psikolog Kübra Çelik; "Bu durum aile içi tartışmaların yaşanmasına yol açabilir. Devamlı alkolün zararlarından ya da bırakılması gerektiğiyle ilgili konuşmalar yarar getirmez, aksine direnç oluşturabilir. Kişi alkol aldığında konuşmama kuralı koymak ve bunu sürdürmek gerekir." diyor.

Başakşehir YEDAM'dan Klinik Psikolog Kübra Çelik, insanların pek çok nedenle alkol kullanmaya başlayabildiğini söyleyerek, "Toplumsal ihtiyaçları karşılamada bir sosyalleşme aracı olarak, zihinsel şartlanmalar ve öğretiler sonucu, sorunların üstesinden gelmek ya da sarhoş veya çakırkeyif olmak, eğlenmek, acıdan kaçmak, ruhsal sorunlarla baş etmede bir self medikasyon (kendi kendine tedavi) aracı olarak kullanmak gibi pek çok etmen içki tüketiminin sebebi olabilir." diyor. Bağımlılığın bir aile hastalığı olduğunu vurgulayan Klinik Psikolog Kübra Çelik ile alkol ve şiddet ilişkisini konuştuk.

ALKOL İLE BİRLİKTE RUHSAL SORUNLAR DEVREYE GİRİYOR
Klinik Psikolog Kübra Çelik, alkol kullanımının devam etmesiyle birlikte bağımlılığın doğası gereği tolerans gelişebileceğini belirterek, kullanım sıklığı ve miktarının artmasıyla, işlev alanları ve ilişkilerde bozulmalar olduğunun gözlemlendiğini söylüyor. Klinik Psikolog Çelik, alkol ve aile içi şiddet arasındaki ilişki ile ilgili olarak şunları söylüyor: "Yaşamsal düzeni; içinde eğitim, iş, toplumsal roller, ilişkiler, boş vakit, uyku ve beslenmenin olduğu bir pastaya benzetelim. Alkol bağımlılığı gelişmiş bir bireyde zaman içerisinde bu dilimler daralmaya ve bağımlılık kendisine pastada daha geniş yer bulmaya başlar. Dolayısıyla aile içi şiddetten önce kişi, istemeden kendine şiddet uygulamaya başlar. Kendi ihtiyaçlarını karşılamada güçlük çeken bir bireyin aile ilişkileri de bozulur. Alkol ile birlikte ağır ruhsal sorunlar, mantıklı karar verme yetisinin azalması gibi şiddet davranışını kolaylaştırıcı pek çok faktör devreye girmiş olur. Bununla birlikte aile içi çatışmaların yaşanması, boşanma, ekonomik sorunlar; fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik şiddet türü veya türlerini beraberinde getirebilir. Bozulan eş ilişkileri, sağlıksız bir aile ortamı, yine ilk gözlem ve öğrenmenin gerçekleştiği toplumun temel yapı taşı olan ailede, şiddetin mağduru olan çocukların öğrendiklerini aktarmaları ile şiddet, sosyolojik bir sorun haline dönüşür."

ALKOL VE AİLE İÇİ ŞİDDET İLİŞKİSİ
Aile içi şiddetin tüm dünyada olduğu gibi Türkiye için de önemli bir sorun haline geldiğini belirten Çelik, Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre alkol kullanımının giderek arttığını vurguluyor. Çelik; "Aile içi şiddettin yaygınlaşmasında etkili olan, toplumsal öğretiler, düşük eğitim seviyesi, eşlik eden ruhsal sorunlar gibi pek çok faktörün etkili olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte yapılan araştırmalar, aile içi şiddetin olduğu evlerde alkol kullanan eş sayısının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bağımlılığın genetik olarak kuşaktan kuşağa aktarılması da önemli bir risk faktörü. Yine bağımlılığın olduğu ailelerin çocuklarında alkol, madde kullanım risklerinin 4-5 kat daha yüksek olduğunu biliyoruz." diyor. Alkol bağımlılığının kronik bir hastalık olduğunun altını çizen Klinik Psikolog Çelik şöyle devam ediyor: "Tıpkı tansiyon, şeker hastalığı gibi kronik. Alkol kullanım bozukluğu olan bireyler uygun tedavi ile iyileşebilir, yaşam boyu tekrar alkol kullanmayabilirler ya da bir süre sonra tekrar başlayabilirler. Diyebiliriz ki, bağımlılık geliştikten sonra kişi alkol kullanmadığında ve profesyonel destek ile tekrar kullanımı önleyici basamaklara uygun hareket ettiğinde bu iyileşme halini koruyabilir. Fakat kullanmaya başladığında tekrar kullanıma yönelik yoğun istek ve hastalığın nüksetmesi de söz konusu olacaktır. Aslında burada odaklanılması gereken nokta, tekrar kullanmaya başlamasında etkili olan faktörlerin neler olduğu, tekrar tedaviye dönmesini kolaylaştırmak için neler yapılabileceği olmalıdır."

"BAĞIMLILIK BİR AİLE HASTALIĞIDIR"
Bağımlılığın bir aile hastalığı olduğunu vurgulayan Klinik Psikolog Kübra Çelik, "Aile de bu durumdan oldukça etkilenir. Alkol bağımlılığı gelişen bireylerin sorumluluk alma becerileri zayıflar. Aile ise bu durumun telafisi için bireyin sorumluluklarını almaya başlayabilir. Bu şekilde yaklaşmak, bağımlılığın daha çok ilerlemesine sebep olabilir. Bu yüzden bağımlılıkla birlikte bozulan düzenin telafisini yapmamak gerekir. Kişinin üstlenmesi gereken sorumlulukları kendisine bırakılmalıdır." diyor. Aile içi çatışmaların ve şiddetin etkili nedenlerinden birinin de bağımlı yakını ve bağımlının alkol etkisindeyken konuşması olduğunu dile getiren Çelik sözlerini şöyle tamamlıyor: "Bu durum aile içi tartışmaların yaşanmasına yol açabilir ve yarar sağlamaz. Alkol aldığında konuşmama kuralı koymak ve bunu sürdürmek gerekir. Bu sayede alkol etkisinde olunduğunda konuşulmayacağını kişi de öğrenmiş olur. Alkolün tüm zararlarına rağmen kişi alkolü bırakmak istemeyebilir ya da çok istekli olmasına rağmen alkol kullanımını bırakamayabilir. Geçmiş başarısız bırakma girişimleri, değişim motivasyonunun olmaması, farkındalık öncesinde olmak, bağımlılığa inanmamak gibi düşünceler de bu süreçte etkili olabilir. Kişinin alkol almadığı, temiz kalınan günler desteklenmeli, tekrar kullanıma başladıysa da kişi bırakması yönünde yüreklendirilmelidir. Tamamen bırakma motivasyonları yoksa en az zarar görecek şekilde kullanması için desteklenmelidir. Bağımlılığın olduğu ailelerde gündemin kısırlaştığını ve daha çok alkol gündeminin evde hakim olmasıyla da sıklıkla karşılaşıyoruz. Fakat devamlı alkolün zararlarından ya da alkolün bırakılması gerektiği ile ilgili konuşmalar yarar getirmez, aksine direnç oluşturabilir. Bunun yerine kişinin ayık olduğu, konuşmak için doğru bir zaman belirlenerek ve onayını alarak ayda bir yapılacak ciddi bir konuşma daha yararlı olacaktır. Tüm bunlarla birlikte alkol kullanım bozukluğu olan kişileri bağımlılığın tedavisi için tıbbi destek, psikolojik ve sosyal olmak üzere profesyonel bir desteğe yönlendirmek önemlidir."

KLİNİK PSİKOLOG KÜBRA ÇELİK KİMDİR?
İstanbul Aydın Üniversitesi Psikoloji bölümünden 2014 yılında mezun oldu. Mezuniyetin ardından Washington D.C'de Mentora College'daki dil eğitiminden sonra 2015'te Medikalpark Hastanesinde çalışmaya başladı. 2016 yılında Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans programından 'Üniversite Öğrencilerinin Facebook Kullanımının Umutsuzluk ve Depresyon ile ilişkisi' başlıklı tezini sunarak mezun oldu. Eğitim süresi boyunca Balıklı Rum Hastanesi, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi kadın, erkek yataklı servislerinde, Çağlayan Adliyesi, NP Beyin Hastanesi gibi çeşitli yerlerde stajlarını gerçekleştirdi. 2019 yılında Yeşilay Danışmalık Merkezi Bahçelievler şubesinde Klinik Psikolog olarak başladığı görevine, Başakşehir Yeşilay Danışmanlık Merkezinde devam ediyor.

# data[].attributes.headline
Alkol Ve Trafik Psikolojisi; Alkolün Sürücüler Üzerindeki Etkisi

# data[].attributes.subject
Alkol Ve Trafik Psikolojisi; Alkolün Sürücüler Üzerindeki Etkisi

# data[].attributes.headline
Erken teşhiste kanser büyük oranda iyileştirilebiliyor.

# data[].attributes.subject
Erken teşhiste kanser büyük oranda iyileştirilebiliyor.

# data[].attributes.body
Kanser hastalıklarında tedaviye alınan cevap, tümörün vücuttaki yaygınlığı ile bütünüyle alakalıdır. Bu sebeple kanserli hücrelerin erken teşhis edilmesi, tümörün vücutta yayılmadan önce hastalığın önüne geçilmesi ve tedavinin başarıya ulaşmasında kilit rol üstleniyor. Güncel veriler, erken teşhis edilip tedavisine başlanan kanser vakalarının yaklaşık yüzde 90’ının iyileştirilebildiğini gösteriyor.

# data[].attributes.headline
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yanında taramaların önemi

# data[].attributes.subject
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yanında taramaların önemi

# data[].attributes.body
Taze sebze, meyve ve tahıllar içeren Akdeniz diyeti gibi sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlıkları edinmek, trans yağ ve katkı maddesi içeren besinlerden uzak durmak, fiziksel açıdan aktif bir yaşam sürmek, tütün mamulleri ve alkolden uzak durmak gibi sağlıklı yaşam davranışları, çevresel faktörleri en aza indirdiği için kanser vakalarının görülme sıklığını da 1/3 oranında düşürüyor. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları elbette ki tek başına yeterli olmuyor. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve çevresel faktörlerin yanı sıra aile öyküsü, genetik yatkınlık gibi faktörler bireylerde kanser oluşum riskini artırıyor. Bu gibi sebeplerden dolayı risk altında bulunan kişilerin düzenli olarak belirli kontroller yaptırması gerekiyor.

# data[].attributes.body
Kalp ve damar hastalıklarından sonra ölüm nedenleri sıralamasında ikinci sırada yer alan kanser hastalığı günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biridir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, sadece 2012 yılında 8,2 milyon kişinin, akciğer, karaciğer, mide başta olmak üzere çeşitli kanserler sebebiyle hayatını kaybettiği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, gelişen teknoloji ve tedavi imkanlarına rağmen 2030 yılında kansere bağlı ölümlerin 13,1 milyon kişiye kadar çıkacağını öngörüyor. Hal böyleyken önleyici sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve erken teşhis her şeyden önemli hale geliyor.

# data[].attributes.headline
Erkeklerde ve kadınlarda kanser tarama testleri

# data[].attributes.subject
Erkeklerde ve kadınlarda kanser tarama testleri

# data[].attributes.body
Erkeklerde görülme sıklığı en yoğun olan kanser türleri kolon ve rektum, prostat ve özellikle sigara kullanımına bağlı olarak akciğer kanseridir. Özellikle 40 yaşını aşmış tüm erkeklerin rutin kanser taraması yaptırmaları uzmanlar tarafından öneriliyor.

Kadınlarda en sık görülen kanser türleri ise meme, rahim ağzı ve tiroit kanserleridir. Dolayısıyla özellikle 20 yaşını geçen tüm kadınların düzenli olarak kendi meme muayenelerini yaptırmaları, 20-40 yaş arasında 3 yılda bir, daha sonra ise her yıl düzenli olarak mamografi çektirmeleri gerekiyor. Rahim ağzı kanseri aşısıyla ilgili olarak HPV adı verilen rahim ağzı kanseri virüsünü kapma ihtimali olmayan, yani cinsel hayatı başlamamış olan kadınların mutlaka HPV aşısı yaptırması, cinsel hayatı başlamış olan kadınların ise düzenli aralıklarla PAP smear adı verilen tarama testini yaptırması önem taşıyor.

Kanserin erken teşhisi için kişinin herhangi bir sağlık sorunu veya şikayeti olmasa bile özellikle rahim ağzı, meme, kalın bağırsak, tiroit ve prostat kanserleri için düzenli tarama testlerini yaptırması, olası kanser öykülerinde tedavi oranını ciddi ölçüde artırıyor. Unutmayın, kanserde erken teşhis hayat kurtarır!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kanser, dünya genelinde giderek artan bir sağlık problemidir ve toplumlarda önemli bir sosyoekonomik yüke, bireylerde de maddi ve manevi kayıp ve zorluklara yol açmaktadır. Bunun yanısıra kanserin önemli bir kısmının önlenebilir olması bu konuya verilen önemin de giderek artmasına yol açmıştır.

Ülkemizde her bir yıl içinde yaklaşık 175 bin kişiye kanser teşhisi konulmaktadır.

Türkiye'de görülmekte olan kanserin sıklığı Avrupa Birliği ülkeleri ve Amerika gibi gelişmişlik düzeyi yüksek olan ülkelere göre daha düşüktür. Erkeklerde en sık görülen kanserler akciğer ve prostat iken, tütüne bağlı kanserler erkeklerde önemini korumaya devam etmektedir.

Kadınlarda en sık görülen meme kanseri, her 4 kadın kanserinden birisi olmaya devam etmektedir. Bir yıl içinde toplam 17.000'den fazla kadına meme kanseri teşhisi konulmuştur.

Çocukluk çağı kanserlerinde ise lösemi en sık görülen kanser türüdür. Gençlerde ise (15-24 yaş grubu) erkeklerde testis kanseri, kadınlarda ise tiroid kanseri ilk sıralarda yer almaktadır.

"Dünya Kanser Günü" her yıl 4 Şubat Günü Kanser ile ilgili farkındalık ve bilinç düzeyinin artmasını sağlamak, kansere karşı mücadelede önemli bir adım olan doğru bilinen yanlışlardan kurtulmak ve doğruların herkese ulaşmasını hedeflemek amacıyla dünya genelinde kutlanmaktadır.

Bireyler ve toplumlar, yaygın kanser türlerinin en az üçte birinin daha sağlıklı bir beslenme biçiminin seçilmesi, tütün ürünlerinden uzak durulması, fiziksel aktivitenin arttırılması ve alkol kullanımının azaltılması ile önlenebileceği konusunda bilgilendirilmelidir. Ayrıca ultraviyole radyasyondan korunma, mesleksel ve çevresel maruziyetlerin önüne geçilmesi ile kanser yükü daha da aza indirgenecektir.
Kanser Önlenebilir Bir Hastalıktır;
Kanser %90 çevresel,%10 oranında ise genetik faktörlere bağlı oluşmakta çevresel faktörler arasında da tütün, alkol, obezite ve enfeksiyonlar ilk sıralarda yer almaktadır. Dünyada her geçen gün daha fazla insan tütün ve tütün mamullerine, hareketsiz yaşam tarzına ve yanlış beslenme gibi kanserin en önemli risk faktörlerine maruz kalmaktadır. Küresel olarak tütün kullanımı hala en önemli risk faktörü olup, her yıl 5 milyon kanser ölümünün ve tüm kanser ölümlerinin %22 sinin sorumlusudur.
Erken Teşhis Hayat Kurtarır;
Kanser türlerinin uyarılarını erken keşfetmek, bulgularını araştırmak ve ileri tetkik için hastaların sevk edilmesi erken tanı şansını arttırmaktadır. Bu nedenle, kanserde erken tanı programları toplumun, sağlık çalışanlarının ve politika oluşturucularının bilgisini arttırmayı hedeflemeli, erken tanı olanakları hakkındaki farkındalığı arttırmalıdır. Ülkemizde meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir. Bir tarama programının başarıya ulaşabilmesi için toplum tabanlı olması ve hedef nüfusun %70'ni kapsaması gerekmektedir. Sağlık Bakanlığımızın "Sağlıkta Dönüşüm Programı" ile toplum tabanlı kanser taramalarına yönelik, ülke genelinde Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) kurulmuş olup hâlihazırda ülkemizde 208 adet KETEM mevcuttur. Yeni KETEM'ler olabildiğince hastane dışında ulaşımı daha kolay Sağlıklı Yaşam Merkezi şeklinde planlanmakta olup tarama oranlarımız yeni açılan KETEM'lerle birlikte giderek artmaktadır.

Bireyler de kendi vücutları hakkında bilgi sahibi olmaya, olağan dışı bir değişikliğin fark edilmesi adına teşvik edilmelidirler. Sağlık çalışanları ve bireyler erken teşhisin değeri hakkında bilgilendirilmelidir. Çünkü erken teşhis, tedavinin başarılı olması adına atılan ilk ve en önemli adımdır.

Kanser İstatistikleri

# data[].attributes.attachment_link.description
Kanser, dünya genelinde giderek artan bir sağlık problemidir ve toplumlarda önemli bir sosyoekonomik yüke, bireylerde de maddi ve manevi kayıp ve zorluklara yol açmaktadır. Bunun yanısıra kanserin önemli bir kısmının önlenebilir olması bu konuya verilen önemin de giderek artmasına yol açmıştır.

# data[].attributes.body
Kanser ile ilgili toplum bilgilendirme, kanser araştırmalarını destekleme  amacı ile  1947 yılında Ankara’da kurulan Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu Derneği önerisi ile 1956 yılından itibaren her yıl 1-7 Nisan arası Kanser Haftası olarak belirlenmiştir.

Kanser kontrolsüz hücre bölünmesi sonucu ortaya çıkan, çok sayıda hastalık tablosu için kullanılan ortak terimdir. Toplum farkındalığının artırılması, tarama programlarının yaygınlaştırılması ile erken tanı konulabilmesi kanserin tedavi edilebilir bir hastalık olmasını sağlamaktadır. Kanser tanısı; bireyi ve yakınlarını fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden derinden etkiler. Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre 2020 yılında kanser nedeni ile yaklaşık 10 milyon ölüm gerçekleşmiştir. Her yıl yaklaşık 400 000 çocuk kanser tanısı almaktadır. Kanser ile ilgili toplum bilincinin oluşması, tarama programları ile erken tanı konulabilmesi bu ölümlerin önüne geçebilmek için önemli bir yol olarak gözükmektedir.

Kanserden korunma; birincil, ikincil ve üçüncül korunma olarak üçe ayrılabilir. Birincil korunma kanser oluşumu öncesinde dikkat edilmesi gereken durumları kapsar. Sigara kullanmamak, pasif içicilikten korunmak, alkol tüketiminden kaçınmak, egzersiz yapmak, kilo kontrolü sağlamak, meyve ve sebzeden zengin beslenmek, işlenmiş gıdalardan, doymuş ve trans yağlardan uzak durmak, güneş koruyucu (UVA ve UVB) kullanmak, solaryumdan uzak durmak, aşırı güneş maruziyetinden sakınmak, hepatit b virüsüne karşı aşılanmak birincil korunma içinde yer almaktadır. Kanser tarama programlarına katılmak erken tanı konulabilmesi ikincil korunmada yer almaktadır.

Meme kanseri, kalınbağırsak kanseri ve rahim ağzı (serviks) kanserinde kanser tarama programları mevcuttur. Meme kanseri taramasında 40 yaş üstündeki kadınlar için yıllık mamografi ile takip önerilmektedir. Kalın bağırsak (Kolorektal) kanserlerinde 45 yaş üstündeki bireyler için her yıl gaytada gizli kan bakılması, 5 yılda bir fleksible sigmoidoskopi ya da kontrol kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Rahim ağzı (Serviks) kanserinde kadın doğum hekimleri tarafından jinekolojik muayene, smear  kontrolü önerilmektedir. Takipler 25 yaş sonrasında başlar, 25-65 yaş arasında 5 yılda bir HPV  ya da her 5 yılda bir HPV ve 3 yılda bir smear testi ile değerlendirme yapılması önerilmektedir.

Kanser tedavi edilebilir bir hastalıktır ve erken tanı hayat kurtarır.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kanser, önlenebilir, erken tanı ile tedavi edilebilir bir hastalıktır. Bilgi eksikliği, korku, ihmal gibi nedenlerle tanı geciktiğinde tedavi de güçleşmektedir. Aynı zamanda sosyal, psikolojik, ekonomik yönden de hasta, hasta yakınları ve toplumun önemli bir kısmını etkileyebilmektedir. Bu önemli sağlık sorununa halkın dikkatinin çekilmesi, toplumun kansere yönelik bilincinin arttırılması ve farkındalık oluşturulması amacıyla 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası olarak belirlenmiş olup her yıl düzenlenen etkinlikler kanser mücadelesinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır.

Teknolojinin gelişmesi, tıbbın ilerlemesi ile elde edilen sonuçların daha etkin kullanılması, özellikle yapay zekanın günümüzde hızla yükselmeye başlaması ve sağlık okuryazarlığının halkı bilgilendirme/bilinçlendirme/farkındalık çalışmalarında kullanımı önem kazanmıştır.

Dünyada nüfusun yaşlanması ile birlikte 2040 yılında 29.9 milyon yeni kanser vakasının ortaya çıkacağı ve 15.3 milyon kişinin ise bu hastalık nedeniyle hayatını kaybedeceği Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından öngörülmektedir. Dünya kanser istatistiklerine göre; 75 yaşa kadar her 5 kişiden 1'inde kanser gelişme riski, her 10 kişiden 1'inde ise kanser nedeniyle hayatını kaybetme riski mevcuttur. Kanser görülme sıklığı hem erkeklerde hem de kadınlarda Avrupa, Kanada, Amerika, Avusturalya gibi bölgelerde daha yüksektir. Bu bölgelerde insidanslar yüksek olmasına rağmen ölüm oranları Asya bölgesine oranla daha düşüktür. Dünya Kanser Raporunda, nüfusun artması ve yaşlanması ile birlikte kanser vaka sayısındaki artışın devam edeceği, bu artışın en fazla düşük ve orta gelirli ülkeleri etkileyeceği vurgulanmaktadır. Kanserden ölümlerin %70'i düşük-orta gelirli ülkelerde meydana gelmektedir. Önleme, erken teşhis ve tedavi için kaynaklara uygun stratejilerin uygulanmasıyla her yıl milyonlarca hayat kurtarılabilir.

Ülkemizde ise kanser, yıllardır en sık izlenen ikinci ölüm sebebidir. Yaklaşık her 6 ölümden biri kanser nedeniyle gerçekleşmektedir. Türkiye'de 2019 yılında yaşa standardize kanser hızı erkeklerde yüz binde 264,9 kadınlarda ise yüz binde 193,4'tür. İlgili yılda Türkiye'de toplam 223.087 kişiye yeni kanser teşhisi konulmuştur. Erkeklerde akciğer, kadınlarda ise meme kanseri en sık izlenen kanser olma özelliğini sürdürmektedir. Kolorektal kanserler de önceki yıllarda olduğu gibi üçüncü sıklıkta izlenmeye devam etmektedir.

Kanser gelişiminde, %90 çevresel, %10 oranında ise genetik faktörler etkilidir. Çevresel faktörler arasında yer alan; tütün kullanımı, alkol tüketimi, fazla kilolu ve/veya obez olma ve enfeksiyonlara maruziyet gibi risklerin engellenmesi yolu ile gelişmekte olan kanserlerin günümüzde %30-%50 oranında önlenebileceği bilinmektedir.

Özellikle tarama programları ve kanser belirtilerinin erken fark edilmesi, teşhis ve tedavi hizmetlerine erken dönemde erişilmesi yolu ile uygulanan tedavinin yaşam kalitesine çok şey katabildiği kanser türleri göz önüne alınırsa, korunmanın önemi daha da artmaktadır.

Son yıllarda yapılan çalışmalar, kanser konusunda en önemli kontrol stratejisinin korunma ve erken teşhis olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu kapsamda; kanserojen maddelerin tespiti, risk faktörlerinden kaçınma, önleme, korunma, tarama ve erken tanı en önemli kanser kontrol stratejileri arasında yer almaktadır.
Erken teşhis hayat kurtarır!
Birçok kanser, bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren erken belirti ve semptomlar gösterir. Bunlara meme, rahim ağzı, kolorektal, deri, ağız ve bazı çocukluk çağı kanserleri dahildir. Bunu bilmek önemlidir, çünkü kanseri erken teşhis etmek neredeyse her zaman tedaviyi ve hatta iyileştirmeyi kolaylaştırır, bu da kanser teşhisi konan kişilerin hayatta kalma şansının ve yaşam kalitesinin artması anlamına gelir. Dahası, kanserin erken uyarı işaretlerini tanımak uygun maliyetlidir ve çoğu durumda herhangi bir özel teknoloji gerektirmez. Her birimiz, vücudumuz için neyin normal olduğunu bilmek ve olağandışı değişiklikleri tanımak ve daha da önemlisi, derhal profesyonel tıbbi yardım almak için doğru bilgilerle güçlendirilebiliriz . Kanserin belirtileri ve bulguları; Pek çok farklı kanser türünde çeşitlilik gösterir ve hastalığın bulunduğu yere bağlıdır.

Kanserle ilgili doğru bilgiye erişim, artan farkındalık, erken uyarı işaretlerini tanıma, sağlığımız hakkında bilinçli seçimler yapma ve kanserle ilgili kendi korkularımıza ve yanlış kanılarımıza karşı koyma konusunda güçlendirebilir.

Kanser hakkında ne kadar çok şey bilirsek, o kadar çok hayat kurtarabiliriz. Farklı kanser türleri, risk faktörleri ve kanser bakımıyla ilgili önemli konular hakkında bilgilendirici ve destekleyici faaliyetlerin toplum düzeyinde yürütülmesi önemlidir.
Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM) bünyesinde faaliyet gösteren Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)'nde;

40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir meme kanseri taraması

30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir rahim ağzı kanseri taraması

50-70 yaş arası kadın ve erkeklere 2 yılda bir kolorektal kanser taramaları

ÜCRETSİZ olarak yapılmaktadır.

Tarama sonrası sonucu pozitif ya da şüpheli çıkan kişiler, tarama sonrası teşhis merkezlerine yönlendirilmekte ve ileri tetkikleri yapılmaktadır. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından yürütülmektedir.
Kanserle Mücadelede Neler Yapılabilir?

Bilgilenerek, kanserle ilgili yanılgıları ortadan kaldırabilmek ve korkuları azaltmak mümkündür. Bilgi, farkındalık ve anlayış yoluyla, çevremizdeki kanserle ilgili yanlış algılar ve tutumları azaltarak, zararlarını önleme gücü bizim elimizdedir.

Kanser taramalarımızı zamanında yaptırarak.

Savunuculuk yaparak, kanseri daha çok konuşarak ve bireysel, toplumsal sesimizi kullanarak korkuyu, damgalamayı ve ayrımcılığı (kanserin tedavi edilemezliği konusundaki yanlış bilgiler, çalışma hayatına ve iş gücüne katılımın önlenmesi vd.) azaltmaya, olumsuz algıları değiştirmeye ve kanserli insanlara verilen desteği güçlendirmeye yardımcı olabiliriz.

Farklı kültürel inançları anlamak, uygun tepkiler ve yanıtlar geliştirmek, tutumları değiştirmek ve yaygın olumsuz kanaatleri ortadan kaldırmak için önemlidir.

Bireyleri ve toplulukları güçlendirerek, karar verici düzeydeki otoritelerin, toplulukların, işverenlerin ve medyanın, kanser hakkındaki bilgi düzeyleri arttırılabilir. Kanserle yaşayan insanların tüm tanı, tedavi ve bakım hizmetlerine erişimlerini artıracak bir toplumsal bakış açısı geliştirmek mümkündür. Bireylerin, istenen şekilde sağlık arama davranış kültürü oluşturabilmesi için kendi ellerinden geleni yapabilecekleri çalışmaların ve programların etkisi önemli ve kalıcıdır. Kanserden korunmak ve zararlarını azaltmak için aşağıda yer alan farklı düzeylerde toplumsal ve bireysel çabalar yararlı olacaktır.

Sağlıklı bir birey olmak sizin elinizde!

Bireyler olarak, sağlıklı ve aktif bir yaşam tarzı sürdürmek, alkol, tütün ve aşırı/uzun süreli güneşe maruz kalmaktan kaçınmak da dahil olmak üzere sağlığımızın sorumluluğunu üstlenebiliriz.

Okullarkanser risk faktörleri hakkında bilgi sağlayabilir ve çocuklar, ebeveynler, aileler, toplum genelinde sağlıklı davranışların savunucuları Özellikle iyi beslenmeyi ve fiziksel aktiviteyi destekleyen bir ortam geliştirebilirler.

İşverenler, işyerinde asbest ve diğer işyeri kanserojenleri gibi kansere neden olan maddelere mesleki maruziyeti önlemek için işyerinde politikalar uygulayabilir, ayrıca dumansız alanlar oluşturabilir ve çalışanları arasında fiziksel aktiviteyi ve sağlıklı beslenmeyi teşvik edebilir.

Şehirler ve topluluklar (Hasta Dernekleri, Uzmanlık Dernekleri ve ilgili diğer sivil toplum kuruluşları) vatandaşlarının sağlığını ve refahını geliştiren ve koruyan kaliteli bir kentsel çevrenin yaratılmasında öncülük

Kansere karşı mücadelede "Farkındalık ve Bilinç Düzeyinin Artırılması" önemli bir diğer strateji olup, her yıl 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftasında, sağlıklı bir toplum için, önemi giderek artan kanser hastalığına karşı halkta farkındalık oluşturmak, taramalara katılımı artırmak için düzenlenen bu etkinliklerle halkı bilgilendirmek ve bilinçlendirmek hedeflenmektedir. Ancak tüm bu çalışmaların yılın bir haftası ile sınırlı tutulmayıp yıl boyunca sürdürülmesi kanserle mücadelede akılda tutulması gereken bir unsur olup önemli kazanımlar sağlayacaktır.

2024 yılı için, 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası teması olarak "Kanseri birlikte yenebiliriz!", "Kanserden korunabiliriz." belirlenmiş olup kanserle mücadelede halkımızı bilinçlendirme çalışmaları en önemli avantajımız olacaktır.

# data[].attributes.attachment_link.description
HSGM! - dinamik portal motoru ve içerik yönetim sistemi

# data[].attributes.attachment_link.title
Yeşil Asimetrik Arka Plan İyi Geceler Özlü Söz

# data[].attributes.attachment_link.title
Renkli Zarif 17 Şubat İnsan Ruhu Günü Instagram Gönderisi

# data[].attributes.attachment_link.title
bej krem alıntı söz minimalist instagram gönderi post 

# data[].attributes.attachment_link.title
Bej Arka Plan ve Sade Kenarlık Günaydın Özlü Söz

# data[].attributes.attachment_link.title
Renkli Fırça Darbeli Günlük Motive Edici Instagram Gönderisi

# data[].attributes.attachment_link.title
siyah beyaz gri motivasyon instagram gönderisi

# data[].attributes.attachment_link.title
mor mavi dağ manzara minimalist alıntı instagram post gönderisi

# data[].attributes.attachment_link.title
Sarı Mor Suluboya Bej Arkaplan Basit Kişisel Gelişim Instagram Gönderisi

# data[].attributes.attachment_link.title
lacivert gece dilek motivasyon sözleri instagram postu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
MÜNAZARA BÖLGE ŞAMPİYONLARI BAŞVURU FORMU

Bu form, Yeşilay Türkiye Münazara Turnuvası şampiyona başvuruları için oluşturulmuştur. Bölge Şampiyonaları, her bölgeden 120 takım, her okuldan ise 3 takım katılımı sınırı konularak gerçekleştirilecektir. Şampiyona takım listesi oluşturulurken başvuru tarihi önceliği esas alınacaktır. Başvuru sahibi takımlara, belirttikleri telefon numarası ve e-posta adresi üzerinden başvurunun kabul edilip edilmediğine dair 10 Nisan 2024 tarihine kadar bilgilendirme yapılacaktır. Form, Türkiye'nin her bölgesinden örgün lise öğrencilerinin başvurusuna açıktır.
Bölge Şampiyonaları Katılım Koşulları:

YEŞİLAY MÜNAZARA TURNUVASI AYDINLATMA METNİ

YEŞİLAY MÜNAZARA TURNUVASI AYDINLATMA METNİ

Türkiye Yeşilay Cemiyeti olarak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda tanımlı veri sorumlusu sıfatıyla işlediğimiz kişisel verilerinizin güvenliğine önem veriyoruz. Bu nedenle sizleri kişisel verilerinizin işlenmesine ilişkin olarak bilgilendirmek isteriz.

KİŞİSEL VERİLERİNİZİN İŞLENME AMACI VE HUKUKİ SEBEBİ
Kişisel verileriniz 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ikincil düzenlemelere uygun olarak aşağıda belirtilen amaçlar ve hukuki sebepler çerçevesinde işlenmektedir: Bu kapsamda"Ad-soyad, aile bilgileri, mail adresi, öğrenim gördüğü okul, yaşanılan il-ilçe, cep telefonu, imza" gibi kişisel verileriniz, tarafınıza bağımlılık eğitiminin verilmesi, eğitime ve münazara turnuvasına katılım sağlanması, bu kapsamda gerekli diğer işlemlerin yapılması, tarafınızla iletişime geçilmesi amaçlarıyla 6698 sayılı kanunun 5/2-c ve 5/2-f maddesindeki bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması ve ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması hukuki sebepleri uyarınca işlenecektir.

Ayrıca Yeşilay Münazara turnuvasının eğitim aşamaları Zoom uygulaması üzerinden çevrim içi, yarışma aşamaları ise hem çevrim içi hem yüz yüze gerçekleştirilecek olup, bu kapsamda "görsel ve işitsel verileriniz" işlenecektir. Görsel ve işitsel verileriniz, münazaranın kayıt altına alınarak tümünden herkesin faydalanabilmesi ve Yeşilay etkinliklerinin tanıtımının yapılabilmesi amacıyla Yeşilay'a ait tüm sosyal medya hesaplarında yayınlanabilmesi ve daha sonrasında tüm ilgililerin izleyebilmesi amacıyla işlenecektir.

KİŞİSEL VERİLERİN AKTARILMASI
Uzaktan eğitim ve görüşme amacıyla kullanılan yazılımların birçoğunun bulut hizmet sağlayıcıları aracılığıyla hizmet verdiğinden ve bu yazılımlara ait veri merkezlerinin yurt dışında olmasından dolayı yurt dışına veri aktarımı söz konusu olabileceğinden, tarafımızla paylaştığınız tüm verilerin KVKK 9. maddesindeki şartlara uygun olarak aktarılmaktadır.

KİŞİSEL VERİLERİN TOPLANMA YÖNTEMLERİ
Türkiye Yeşilay Cemiyeti, kişisel verilerinizi oluşturduğu münazara kayıt formu üzerinden toplamaktadır. Bunun yanı sıra başka yöntemlerle Türkiye Yeşilay Cemiyeti ile iletişime geçerek açıkladığınız durumlarda da kişisel verileriniz bir araya getirilmektedir.

KİŞİSEL VERİLERİN SAKLANMASI
Kişisel verileriniz yukarıdaki hukuki sebepler uyarınca kanuni zaman aşımı süreleri boyunca işlenecektir. Açık rızanıza dayalı olarak izin verdiğiniz kişisel verileriniz ise açık rızanızı geri almadığınız sürece belirtilen amaç ve yöntemlerle işlenecek ve Kanun'a uygun olarak muhafaza edilecektir.

KİŞİSEL VERİLERİNİZE İLİŞKİN HAKLARINIZ
Veri sahibi olarak Türkiye Yeşilay Cemiyeti'ne başvurarak;
* Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,
* Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
* Kişisel verilerinizin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
* Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,
* İşlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
* İşlenen verilerinizin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
* Kanun'un 7. maddesinde yer alan şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini ya da yok edilmesini isteme,
* Kişisel verilerinizin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız hâlinde zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz. Yukarıda sayılan haklarınıza ilişkin taleplerinizi Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ'de öngörülen başvuru usullerine uygun olarak Türkiye Yeşilay Cemiyeti'ne iletmeniz durumunda Türkiye Yeşilay Cemiyeti talebinizi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç 30 (otuz) gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandıracaktır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Türkiye Yeşilay Cemiyeti Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nca belirlenen tarifedeki ücreti talep edebilecektir.

Detaylı bilgi için " https://yesilay.org.tr/tr" adresinde bulunan Kişisel Verilerin Korunması Politikamızı inceleyerek öğrenebilirsiniz.
Türkiye Yeşilay Cemiyeti tarafından kişisel verilerimin işlenmesi ve aktarılması süreçlerine ilişkin yöntem, amaç ve hukuki sebepler ile sahip olduğum haklar konusunda bilgilendirildim.

YEŞİLAY MÜNAZARA TURNUVASI AÇIK RIZA METNİ
Yeşilay Münazara Turnuvası'na katılmak suretiyle Türkiye Yeşilay Cemiyeti'ne verdiğim tüm kişisel verilerimin (özellikle görsel ve işitsel kayıtlar yönünden), turnuvanın tamamının kayıt altına alınarak bütün ilgililerin daha sonrasında izleyip faydalanabilmesi; Yeşilay etkinliklerinin tanıtımının yapılabilmesi amacıyla Yeşilay'ın tüm sosyal mecralarında (YouTube, Instagram, yeşilay.org.tr., Twitter, vb.) aleni olarak paylaşılabileceğine, ayrıca 9. maddeye uygun olarak yurt dışına aktarılabileceğine, aydınlatma metninde açıkça belirtilen yöntemlerle kişisel verilerimin anayasal güvenceler ve 6698 saylı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve bağlı mevzuatlar kapsamında belirlenen ilke ve güvenceler çerçevesinde işlenmesine ve aktarılmasına açık olarak onay veriyorum.

Yukarıda belirtilen veri işleme ve aktarma kurallarını kabul ettiğimi ve bunlara bağlı olarak Yeşilay Münazara Turnuvası'na katılım göstermeyi taahhüt ederim.

# data[].attributes.headline
tütün bağımlılığı ile ilgili tüm materyaler

# data[].attributes.subject
tütün bağımlılığı ile ilgili tüm materyaler

# data[].attributes.attachment_link.description
YEŞİLAY GENEL MERKEZ Adres: Türkiye Yeşilay Cemiyeti Sepetçiler Kasrı Kennedy Cad. No: 3 Sarayburnu PK:34110 Fatih / İSTANBUL Telefon: 0212 527 16 83

# data[].attributes.attachment_link.title
Dünyada ve Türkiye’de Uyuşturucu Kullanımı | Doğruluk Payı

# data[].attributes.attachment_link.description
Dünya genelinde uyuşturucu kullanımı oranı düşerken, Türkiye’de uyuşturucu kullanım oranı yıllara göre artış göstermektedir. Bu durumla birlikte Dünya ve Türkiye’nin karşılaştırmasını yaptığımız zaman aşağıdaki veriler karşımıza çıkmaktadır. Dünya genelinde 1990 yılında 46,5 milyon insan madde bağı

# data[].attributes.headline
Zararlı Alışkanlıklar ve Korunma Yolları

# data[].attributes.subject
Zararlı Alışkanlıklar ve Korunma Yolları

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zararlı Alışkanlıklar ve Korunma Yolları
ZARARLI ALIŞKANLIKLARDAN KORUNMA Adı ne olursa olsun, insanın ruh ve beden sağlığına zarar veren her alışkanlık zararlıdır. İnsanları zararlı alışkanlıklara yönlendiren sebepleri üç grupta toplamak mümkündür:
1- Olumsuz çevreyle (özellikle arkadaş çevresiyle) ilgili sebepler.

2- Merak, özenti, taklit duygularıyla ilgili sebepler,

3- Mutsuzluk sebepleri.

İnsanı etkileyen başlıca çevreler; aile, okul, arkadaş, üniversite, medya, sanat ve iş çevresidir. Günümüzde insanları en çok etkileyen çevre medyadır. İnsanlar, özellikle çocuklar ve gençler gördüklerini taklit eder, öğrendiklerini yapar, öyle ise, insanlara gösterilenler ve öğretilenler öyle olmalıdır ki, bunlar taklit edilip yapıldıkları zaman, insanlar yasalara ve genel ahlakâ aykırı hiçbir şey yapmamış ve hiçbir zararlı alışkanlık edinmemiş olsunlar. Basın ahlâkı; yazılı, sesli ve görüntülü bütün yayınların, toplum huzurunu ve genel ahlâkı koruyarak yapılmasıdır.

İnsanın sağlıklı, başarılı ve mutlu olabilmesi için beden ve ruh sağlığının her türlü zararlı şeylerden korunması lâzımdır. İnsanın ruh ve beden sağlığını bozan şeylerin başında zararlı alışkanlıklar gelir. Başlıca zararlı alışkanlıklar; sigara, alkol, uyuşturucu ve kumar bağımlılığıdır.
SİGARANIN ZARARLARI
Sigarada 4000 çeşit zehirli madde vardır. 1991 yılında ülkemizde sigara yüzünden ölenlerin sayısı 200 bindir. Bunun 160 bini sigara tiryâkisi; 40 bini ise bebekler ve küçük çocuklar (duman altı olanlar) dır. Gırtlak ve beyin kanserinin %99'u, beyin kanamalarının %85'i, damar tıkanıklıklarının %90'ı, akciğer kanserlerinin %90'ı sigara kaynaklıdır. Sigara içenlerin vücuduna %15 ila %33 oranındı daha az oksijen girmektedir. (Kapalı bir odada içilen bir tek sigaranın dumanı iki aylık bir bebeğin ölümüne neden olmuştur.) 100 tiryakiden 50'si sigara yüzünden ölmektedir. Sigara sağlığın olduğu kadar cilt güzelliğinin de düşmanıdır. Anne adayı sigara içerse, çocuğu; %80 erken veya ölü, %65 özürlü (alkolde %100), %20 normal sürede, fakat normalden küçük doğar.
ALKOLÜN ZARARLARI
İnsanın bir santimetreküp kanında bir miligram alkol bulunması, alkol zehirlenmesinin bütün belirtileri için yeterlidir.

Alkol ilâç olmadığı gibi, alkollü içkiler iştah açıcı da değildir. Bilakis zamanla mide rahatsızlıklarına, iştahsızlıklara ve sindirim bozukluklarına, iştahsızlıklara ve sindirim bozukluklarına sebep olur. Alkolün nihâî zararı akıl hastalıkları, felçler, kalp, karaciğer, böbrek ve damar hastalıkları, özürlü çocukları ve ölüm şeklindedir. Alkolizmin tuzağı biradır. İstatistiklere göre, alkoliklerin %80'i alkollü içki alışkanlığına bira ile başlamışlardır.

Cinayetlerin % 5'i,

Boşanmaların % 80'i,

Irza tecâvüzlerin % 50'si,

Trafik kazalarının % 70'i,

Aile içi şiddetin % 70'i,

Görevini terk edenlerin % 60'ı, alkol yüzündendir.

İntihar olaylarında alkolün etkisi, içmeyenlere oranla 58 kat fazladır.

Alkol beyni % 17 oranında küçültmekte, bunun sonucu çocuklara da aynen intikal etmektedir. Bu etki kadında (annede) 2 katı fazladır. Alkol bağımlısı tedaviye muhtaçtır. Alkolizmin tedavisi çok zor, tedavi şartlarına uyulmadığı takdirde imkânsızdır. İstatistikler, tedaviden sonra 2 yıl alkol kullanmama ihtimalinin % 5 ilâ % 10 olduğunu göstermektedir. Yegâne kurtuluş, hiç başlamamaktır.
UYUŞTURUCU FELÂKETİ
Uyuşturucu maddeler, beyin ve akıl sağlığının en büyük düşmanıdır. Başlıca etkileri; delilik, erken bunama, şuur ve hafıza kaybı, sayıklama, hayâl görme, korku, evham, zaman ve mekân algılamasında bozukluk, iktidarsızlık, kangren, kan pıhtılaşması, kalp hastalığı, karaciğer ve böbreklerde iltihap ve tıkanma, depresyon, ölüm isteği, nefes darlığı, öksürük, boğulma hissi, solunum felçleri, intihar ve ölümdür. Orta derecede kuvvetli bir gram uyuşturucu bir milyon beyin hücresini öldürmektedir. Uyuşturucuyu bir veya iki defa kullanmak bağımlılık yapar. Uyuşturucunun, girdiği aileyi yıkmaması düşünülemez.
UYUŞTURUCU BAĞIMLILIĞININ BELİRTİLERİ
Cilt üzerinde mor ve siyah iğne izleri, damarlar üzerinde iltihaplanma, sinirlilik hali, ahlâksızlık ve suç fiillerine yönelme, bakışlarında donukluk, uyuşukluk ve uykululuk hali, yalnızlıktan hoşlanma, uyuşturucu için kullanılan âletlerin yanında olması, uyuşturucu kullanma zamanının yaklaştığında gözlerin sulanması, burnunun akması, kaşıntı, esneme ve gözbebeklerinin büyümesi.

Uyuşturucu bağımlıları, tıbbî tedaviye ve rehabilitasyona muhtaç olan hastalardır. Uyuşturucu kullanımı ne kadar erken fark edilirse, bağımlının kurtulma ümidi o kadar artar, aksi halde sonu ölümdür.
KUMAR ÂFETİ
Bilim adamlarının kumar oynayanlar üzerinde yaptıkları araştırmalar, "noradrenalin" hormonunun kumarbazlarda noksan seviyede bulunduğunu göstermiştir. Bu hormon, heyecan hallerinde artarak kalp atışlarını hızlandırır. Heyecan hâli geçtikten sonra hormon normal seviyeye iner ve kalp atışları da normalleşir. Kumar heyecanıyla artan bu hormon, kumar heyecanından sonra düşmeye başlar, fakat normal seviyede kalmaz, bu seviyenin altına düşer. İşte "noradrenalin" hormonunun kumar oynayanlarda noksan seviyede bulunması, kumar bağımlılığının biyolojik sebebidir. Bu sebepten kumarbaz, kumar oynamadan duramaz. Bütün varlığını kumarda kaybeden kumar oynamak için istediği parayı bulmak uğruna ahlâkî veya âdî suçlar işleyebilir.
BAĞIMLILIĞIN TEDAVİSİ
Sigara bağımlısı, sigarayı kendi iradesi ile bırakamıyorsa, sigara da dâhil, alkol, uyuşturucu ve kumar bağımlılığının klinik tedavisi esastır. Tedavi esnasında ve tedaviden sonra bağımlıya bütün aile fertleri tarafından tam bir ilgi, sevgi ve şefkat gösterilmeli ve hangi nedenle olursa olsun, hiçbir zaman bağımlılık ortamına girmemesine dikkat etmelidir.
KORUNMA YOLU
Bütün insanlar, özellikle çocuklar ve gençler, sevgiye, ilgiye ve şefkate muhtaçtır. İnsan, doğumundan ölümüne kadar eğitime muhtaç bir varlıktır. O, nasıl bir çevrede yetişirse, ona göre bir eğitim alır ve yönlendirilir. Aile, okul, arkadaş ve iş çevreleri ile medya, insanı, özellikle çocukları ve gençleri yönlendiren ve eğitiminde rol oynayan çevrelerdir. İnsan, her zaman çevresinde iyi örnekler görmeye, bunlarla teşvik edilmeye, kötü örneklerden ise uzak tutularak korunmaya muhtaçtır. Çocuğa çevre şartlarını o şekilde hazırlamalıdır ki, onun davranışı karşısında ona söyleyeceğimiz söz; "Sakın yapma" yerine, "Aferin!" olsun. Sokak çocuklarının hepsinin sokak çocuğu oluşlarının, tiner ve bally koklamalarının nedeni, suçlu çocukların tamamına yakınının suç işlemelerinin sebebi, yetişkin suçluların büyük çoğunluğunun suçlu olmalarının nedeni, çocukluk ve gençlik yıllarında sevgiden, ilgiden ve şefkatten mahrum kalmaları ve bozuk kişiler ve bozuk çevreler tarafından yönlendirilmeleridir. Çocukların ve gençlerin zararlı alışkanlıklardan korunmaları için sevgiden, ilgiden ve şefkatten mahrum kalmamaları ve olumlu kişilik sahibi olmaları gerekir.

Madde Bağımlılığı ile Mücadele videosu için Tıklayınız.
Madde Bağımlılığı ile Mücadele 2. video için Tıklayınız. Madde Bağımlılığı ile Mücadele 3. video için Tıklayınız.

Madde bağımlısı Çocuğumuz için Ne Yapabiliriz İzleyin..

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MERSİN / SİLİFKE / Susanoğlu Ortaokulu

# data[].attributes.attachment_link.title
Zararlı Alışkanlıklar ve Korunma Yolları

# data[].attributes.attachment_link.description
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MERSİN / SİLİFKE / Susanoğlu Ortaokulu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pasif içicilik; başkalarının içtiği sigaranın dumanına maruz kalmaktır. Bu ise; sigaranın ucundan çıkan dumana ve sigara içen kişinin içine çektikten sonra üflediği dumana maruz kalmak üzere iki şekilde olmaktadır.

Pasif içiciliğe maruz kalanlar da sigara içenlerle aynı tehlikelerle yüz yüzedirler. Onlar da aynı zehirli gazları ve kimyasalları solumakta ve aynı sağlık tehlikeleri ile karşı karşıya kalmaktadırlar.

Tütün dumanına maruziyet, dünyada her yıl birçok insanın ölümüne neden olmaktadır. Başkalarının tükettiği tütünün dumanına maruz kalmaktan kaynaklanan ölümler, trafik kazaları ve uyuşturucu madde kullanımına bağlı ölümlerden çok daha fazladır.

Sigara içmediğiniz halde bu zararlı etkilere maruz kalmak istemiyorsanız sigara içilen yerlerden uzak durunuz. Sevdiklerinizi de uzak tutunuz.

# data[].attributes.headline
Alkollü içki , sigara ve uyuşturucu maddelerin neden olduğu hastalıklar

# data[].attributes.subject
Alkollü içki , sigara ve uyuşturucu maddelerin neden olduğu hastalıklar

# data[].attributes.headline
Alkol ve madde kullanımının beynimize etkisi nasıl olur?

# data[].attributes.subject
Alkol ve madde kullanımının beynimize etkisi nasıl olur?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bağımlılık bir beyin hastalığıdır. Yani bağımlılık yapıcı maddeler uzun süre kullanıldığında beyin hücrelerinde farklı etkilere ve değişimlere yol açmaktadır. İnsanlar çoğu zaman kontrol edebilecekleri düşüncesiyle alkol ve madde kullanımına başlarlar. Ancak bir süre sonra alkol ve madde kullanımı kontrolün dışına çıkar, kişinin kendisi kullanmak istemese bile beyni bunları kullanmaya devam etmesini ister.

Yoğun alkol ve madde kullanımıyla birlikte beynin kendini durdurma mekanizması bozulur ve alkol ve maddeyle karşılaşıldığında beyin sadece "git ve kullan" mesajını verir, "dur" mesajını veremez. Böylece kişi beyninden gelen "git ve kullan" mesajına uyarak keyif almasa bile kullanıma devam eder.

Beynimiz sinir hücrelerinden oluşur ve çevremizi algılamamız bu sinir hücreleri aracılığıyla gerçekleşir. Alkol ve uyuşturucu madde kullanımı sinir hücreleri arasındaki iletişimi bozarak beynimizde pek çok olumsuz etkiye neden olur.

Alkol kullanımı beyin işlevlerini azaltır, hafızayı zayıflatır, denge bozukluklarına ve bunamaya yol açar. Yapılan birçok araştırma yüksek miktarda olmasa bile düzenli alkol kullanımının bunamayı tetiklediğini göstermektedir.

Uyuşturucu maddeler beynin normal işleyişini bozarak beyni mekanikleştirir. Bazı maddeler beyin damarlarında tıkanmaya yol açar, felce sebep olur. Ayrıca beyin içinde sesler duyma ve akıl hastalıklarının başlaması da uyuşturucu maddelerin beyin üzerinde yarattığı etkilerdendir. Yapılan araştırmalar esrar kullanımının şizofreni riskini 7 kat artırdığını göstermektedir.

Alkol ve madde kullanımı sinir hücreleri arasındaki iletişimi bozduğu için beynin çalışmasını yavaşlatır. Kişi yeni şeyler öğrenmekte ve sorun çözmekte zorlanır. Beyin görüntüleme teknikleriyle yapılan araştırmalar alkol ve madde kullanımının beyni yavaşlattığını beyin görüntüleriyle de ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmalar alkol ve madde kullanımının beynin yapısında değişikliklere neden olduğunu da ortaya koymuştur.

Alkol ve madde kullanımı refleksleri ileri derecede bozduğu için bu maddelerin etkisi altında dikkat isteyen işler yapmak çok sakıncalıdır. Ayrıca, bazı uyuşturucu maddelerin beyin üzerindeki olumsuz etkilerin ve yarattığı değişikliklerin ani ölümlere sebep olduğu bilinmektedir.

Beynin yapısında meydana gelen değişiklikler ve sinir hücrelerindeki bozulmalar alkol ve madde kullanımı bırakıldığı anda düzelmez. Düzelme uzun zaman alabilir. Bağımlılığın kişinin kontrol ve iradesinin ötesinde, bir beyin hastalığı olduğu unutulmamalıdır. Beyindeki düzelmenin gerçekleşmesi için hem alkol ve maddeden hem de bunları hatırlatan şeylerden uzak durmak önemlidir.

# data[].attributes.attachment_link.title
Alkol ve madde kullanımının beynimize etkisi nasıl olur?

# data[].attributes.attachment_link.description
Alkol ve madde kullanımının beynimize etkisi nasıl olur?, Bilgi Bankası - Sıkça Sorulan Sorular,

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bağımlılık pek çok etkenin bir araya gelerek oluşturduğu bir tablodur. Kişi doğduğu andan itibaren öğrenmeye ve dış dünyanın etkilerine açık bir hale gelmeye başlar. Tüm bu süreçte, maruz kaldığı durumlar karşısında kendini koruyabilmek adına bir baş etme yöntemi geliştirmek durumundadır. Geliştirdiği bu baş etme yönteminin sağlıklı ya da sağlıksız oluşunu; yaşadığı ortam, ebeveyn tutumları, sosyokültürel çevresi yakından etkilemektedir. Ebeveynlerin çocuklarına karşı sağlıksız tutumlar sergilemesi, aile üyelerinin herhangi birinde bağımlılık öyküsü olması, tehlikeli arkadaş seçimleri, başarısız geçen bir eğitim hayatı ve yaşadığı toplumun bağımlılığa bakış açısı risk oluşturabilecek etkenler arasındadır.

Bu sebeple bağımlılığın oluşum sürecinden bahsederken, bireyi çocukluk hatta bebeklik çağından itibaren incelemeli; aile, toplum ve kültür özelliklerini dikkate alarak, süreci bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmelidir.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bağımlılık, birden fazla şekilde tanımlanabilen yaygın bir hastalıktır. Yeşilay, bağımlılık türleri ve tedavisine dair bir farkındalık oluşturmayı amaçlar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eğitimin Adı : Lise Düzeyi İçin TBM Madde Bağımlılığı Eğitimi

Materyaller

Bu Programdan Beklenen Sonuçlar:
Bu program esnasında yapılan sunum ve etkinlikler ile sonrasında okul bünyesinde yapılacak faaliyetler sonucunda katılımcıların "Madde Bağımlılığı Alanı Lise Düzeyi Kazanımları" listesinde yer alan kazanımlara erişmeleri hedeflenmektedir.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
lise düzeyi için tbm madde bağımlılığı eğitimi

# data[].attributes.attachment_link.description
Lise Düzeyi İçin TBM Madde Bağımlılığı Eğitimi

# data[].attributes.attachment_link.title
Verem Eğitimi ve Farkındalık Haftası (07-13 Ocak 2024)

# data[].attributes.attachment_link.description
HSGM! - dinamik portal motoru ve içerik yönetim sistemi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, AMATEM Sorumlusu Psikiyatr Dr. Şafak Yalçın Şahiner'le alkolizme ilgili akla gelen psikolojik ve fizyolojik her konuyu, yeni tedavi yöntemleri de dahil olmak üzere masaya yatırdık...

Alkolizm ruhsal olduğu kadar fiziksel de bir hastalık... Peki, bu hastalığın diğer bağımlılıklardan farkı ne? Tedavi süreci nasıl işliyor? Son tedavi yöntemleri neler? Alkolizm tedavisinde aileye nasıl görevler düşüyor? Bunları ve buna benzer soruları, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Sorumlusu Psikiyatr Dr. Şafak Yalçın Şahiner'e sorduk ve ortaya konuyla ilgili çok mühim bilgileri içeren bir röportaj çıktı...

Alkol bağımlılığı (alkolizm) nasıl tanımlanabilir? Bağımlılık olgunluğa ulaşana kadar hangi süreçlerden geçer?
Alkol bağımlılığı diğer bağımlılıklar gibi iyileşme ve tekrarlama dönemlerinden oluşan, süreğen bir beyin hastalığıdır. Bu hastalıkta kişi kontrolsüz şekilde öngördüğü miktardan fazla alkol tüketmektedir ve bireyin işlevselliğinde belirgin kayıplar olmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü alkol bağımlısını "uzun süre ve alışılmışın dışında alkol alan, alkole bağlı ruhsal-bedensel-toplumsal sağlığı bozulan, buna karşın durumunu değerlendiremeyen; değerlendirse bile alkol alma isteğini durduramayan, tedaviye gereksinimi olan bir hasta" olarak tanımlamaktadır. Alkol bağımlılığı bir süreç sonucu gelişen bir hastalıktır. Bu sürecin genellikle yılları bulması nedeni ile kişinin fark etmesi ve yardım talebi gecikmektedir. Önceleri keyif amaçlı ara ara kullanılan alkolün miktarı ve sıklığı zaman ilerledikçe artmaya başlar. Kişi adım adım sosyal hayatını alkol alabilmeye uygun hale getirir. Alkol kullanımı ya da elde edilmesi için harcanan zaman diğer faaliyetlere ayrılan zamanın önüne geçer. Alkolden uzak kalınan zamanlarda "yoksunluk belirtileri" dediğimiz, kişiyi rahatsız eden belirtiler görülür. Kişi bu belirtileri yok etmek ya da en aza indirmek için yeniden daha fazla miktarda alkol alır, alkol kullanmaya yönelik aşırı bir istek duyar. Bu döngü sonucunda bağımlılık gelişir ve kişinin mutlaka tıbbi yardım alması gerekir.

Alkol bağımlığının sigara ya da madde bağımlılığından ne tür farkları vardır?
Alkol ciddi bağımlılık oluşturan bir maddedir. Alkole fiziksel bağımlılık gelişmesi genellikle diğer maddelere göre geç olmaktadır. Ayrıca bağımlılık geliştikten sonra yoksunluk döneminde hayati tehlike oluşturabilecek kadar ciddi belirtiler olabilmektedir. Alkol bağımlılığı diğer bağımlılıklarda olduğu gibi fiziksel sağlığı da olumsuz etkileyen bir süreçtir. Alkol; karaciğer, beyin, kalp kası ve çizgili kaslarda zaman ilerledikçe belirgin harabiyet oluşturmaktadır. Siroz, pankreas hastalıkları, kalp hastalıkları, vitamin eksikliklerine bağlı ciddi hastalıklar, kanser gibi ölümle sonuçlanabilecek birçok hastalığa neden olabilmektedir.

BEDENSEL VE PSİKOLOJİK BAĞIMLILIK

"Bedensel bağımlılık" tanımını açar mısınız?
Bağımlılık geliştikten sonra maddenin alınamaması veya daha düşük miktarda alınması kişide yoksunluk belirtileri dediğimiz istenmeyen, hoşa gitmeyen birtakım şikayetlerin oluşmasına yol açar. Bu belirtiler ancak tekrar madde kullanılarak giderilebilir. Bu nedenle madde arama davranışı ve temin etme arzusu yoğun olarak görülmektedir. İşte bu tabloya "fiziksel bağımlılık" ismi verilmektedir. Ayrıca fiziksel bağımlılığın önemli bir bileşeni de tolerans kavramıdır. Tolerans alınan maddenin zaman içerisinde yetmemesi ve aynı etkiyi oluşturabilmesi için daha yüksek dozda alınmasının gerekmesidir.

Psikolojik bağımlılık neyi ifade eder?
Bağımlılık yapan maddeye şiddetli özlem duyma, sürekli ya da ara ara aşerme "psikolojik bağımlılık" olarak tanımlanmaktadır. Psikolojik bağımlılıkta terleme, titreme, bulantı, kusma gibi gözle görülür yoksunluk belirtileri olmamakla birlikte madde olmadığında kişinin hoş olmayan duygular hissetmesi söz konusudur.

Yoksunluk ne demektir? Bu durumla mücadelede nasıl bir süreç işler?
Yoksunluk; bir maddenin aşırı derecede kullanımının bırakılması veya azaltılması sonucu oluşan, kullanılan maddeye göre değişen, istenmeyen etkilere verilen isimdir. Alkol bağımlılığında bağımlılığın şiddetine göre değişen yoksunluk belirtileri mevcuttur. Bu belirtiler; titreme, terleme, uykusuzluk gibi belirtilerden tansiyon yüksekliği, epileptik (sara) nöbetler ve deliryum dediğimiz hastanın çevreye olan farkındalığının bozulduğu, bilinç düzeyinin etkilendiği ölümcül de olabilecek bir tabloya kadar değişen yelpazededir. Kişide bağımlılık gelişmiş ise alkolü bırakmaya karar verdiğinde profesyonel bir yardım almalıdır. Hastaneye başvuran kişi alkol etkisinde değil iken değerlendirilir. Gerek kişinin fiziksel sağlığı gerekse yoksunluk belirtileri göz önünde tutularak ayaktan veya yatırılarak tedavi planı oluşturulur. Yoksunluk döneminde tedavide kullanılan uygun ilaç seçenekleri mevcuttur. Yoksunluk belirtilerinin hafiflemesinin ardından tedaviye psikososyal tedaviler de eklenir.

"HERKES BAĞIMLI OLABİLİR"

İnsan neden alkol ya da madde bağımlısı olur? Kimler daha yatkındır, genetik faktör etkisi var mıdır?
Öncelikle herkes bağımlı olabilir. Bu nedenle bağımlılıktan korunmada en önemli adım bağımlılık yapma riski olan maddeleri kullanmamak ve kullanılan ortamlara girmemektir. Tabii ki diğer hastalıklarda olduğu gibi bağımlılık riskini artıran bazı etmenler vardır. Ancak bağımlılık çok etmenli ve karmaşık bir tablodur. Hastalığın gelişmesinde çevresel faktörler ve genetik faktörler birlikte rol alır. Kişinin başa çıkma becerileri, bilişsel becerileri, ek psikiyatrik ve fiziksel hastalıkları, aile yapısı, yaşadığı sosyal çevre, kültürel durumu, ekonomik durumu, arkadaş çevresi, ailede alkol-madde kullanan birey mevcudiyeti ve genetik altyapısı bağımlılık gelişimini etkileyen faktörlerdir. Genç yaş, baş etme mekanizmalarında sorun olması, kendine güvenin az olması, ihmal-istismar öyküsü varlığı, eşlik eden davranım problemleri veya psikiyatrik hastalık varlığı, parçalanmış ailede büyümüş olmak, ailede alkol-madde kullanan birey varlığı, göç etmiş olmak, alkol-madde kullanan arkadaş çevresinin olması gibi faktörler bağımlılık riskini artırmaktadır. Hastalar merak, eğlence, özenti, arkadaş çevresi, kendi gerginliklerini azaltma gibi nedenlerle alkol-madde kullandıklarını belirtmektedirler.

Bağımlılıktan kurtulma isteğini artırmanın bir yolu var mı?
Bağımlılık tedavisi kişinin hastalığı kabulü ile başlar. Öncelikle kişinin hastalık ve süreç hakkında farkındalık geliştirebilmesi adına gerekli psikoteröpatik müdahaleler ve bilgilendirmeler yapılmalıdır. Bağımlılıkta tedavi isteğini artırmada psikoeğitim dediğimiz hastalık ve süreç hakkında bilgilendirme oturumları, motivasyonel görüşmeler ve aile eğitimleri ve terapileri gibi psikososyal müdahaleler önem taşımaktadır.

Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezinde (AMATEM) ne gibi tedaviler uygulanıyor?
AMATEM'lerde ilaç tedavileri ve psikososyal tedaviler birlikte uygulanmaktadır. Tedavi ayaktan veya yatarak uygulanabilir. İlk seçenek ayaktan tedavidir. Ayaktan tedaviye uyum gösteremeyen, yoksunluk belirtileri fazla olan, ek hastalıkları olan, sosyal desteği zayıf ve yatarak tedaviye istekli olan hastalar yatarak tedavi programına alınabilir. Ayaktan tedavi programları poliklinik hizmeti dışında grup ve bireysel terapileri, aile eğitim toplantılarını, boş zaman aktivitelerini ve/veya meslek edindirmeye yönelik faaliyetleri de içermektedir. Yatarak tedavi programları 24 saat yapılandırılmış programlardır. Bilgilendirme toplantıları, grup ve bireysel terapiler, iş-uğraş aktiviteleri, spor, kitap okuma saatleri, kültürel aktiviteler, kendine yardım gruplarının toplantıları, yaşam becerileri kazandırmaya yönelik faaliyetler, aile eğitimleri, ilaç tedavileri bu programda mevcuttur.

TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELER?

Tedavi süresi nasıl işliyor?
Tedavi aşamaları, kabaca arındırma tedavisi ve hastalığı tanımaya yönelik kısa dönem tedaviler ile yeniden hastalık dönemine dönmeyi önlemeye yönelik müdahaleleri ve rehabilitasyonu içeren uzun dönem tedavilerden oluşmaktadır. Arındırma tedavisinde yoksunluk belirtilerine yönelik ilaç tedavileri ve psikososyal tedaviler uygulanır. Bu dönemde hastaların tedaviye motivasyonunu artırmaya yönelik uygulanan müdahaleler önemlidir. Ayrıca alkol ve madde etkileri, bağımlılık kavramı, kendini tanımak ve değişim süreci, sağlıklı yaşam ve bulaşıcı hastalıklardan korunma yolları gibi konularda bilgilendirmeler yapılır. Madde isteği ile başa çıkma, öfke kontrolü, sorun çözme gibi konularda beceri kazandırma eğitimleri düzenlenir. İkinci aşamada ise ilaç tedavileri ile psikososyal tedaviler birlikte uygulanır. Alkol bağımlılığına yönelik özelleşmiş ilaç tedavileri bulunmaktadır. İlaç tedavileri ile madde isteğini azaltarak hastanın tedavi motivasyonu ve tedaviye uyumu arttırılırken psikososyal tedaviler ile yeniden madde kullanmayı önlemek, hastaya yaşam becerileri kazandırmak, sosyal desteğini kuvvetlendirmek, evsizlik, işsizlik gibi sorunlara çözüm üretmek hedeflenir. Bu amaçla hasta, grup ve bireysel terapilere, iş-uğraş aktivitelerine, meslek edindirme kurslarına dahil edilir. Ayrıca fiziksel ve ruhsal ek hastalıkların tedavisi sağlanır.

"BAĞIMLILIK BİR AİLE HASTALIĞIDIR"

Alkol bağımlısı kişinin ailesi ve yakın çevresine ne tür sorumluluklar düşüyor?
Bağımlılık bir aile hastalığı olarak da tanımlanmaktadır. Bağımlı birey tüm aileyi farklı şekillerde etkiler. Aileleri tedavi sürecinin içerisinde tutmak ve bağımlı bireyle birlikte aile üyelerini de değerlendirmek önemlidir. Bu nedenlerle alkol bağımlısı bireyin ailesi ve gerekli görülürse yakın çevresi tedavi sistemi içerisine katılmalı, aile eğitimlerine ve bilgilendirme toplantılarına ve gerekli görüldüğü takdirde aile terapilerine iştirak etmelidir. Aile desteğinin fazla olduğu bireylerde tedaviye cevabın daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Tedavi sonrasında, tekrar alkole başlamamak için ne tür önlemler alınmalı?
Öncelikle bağımlılığının ömür boyu devam eden bir hastalık olduğu akılda tutulmalıdır. Bu hastalıkta tekrarlama riskini en aza indirmek için hasta, aile ve tedavi ekibi birlikte çalışmalıdır. Kişi gerektiği kadar, uygun ilaç ve psikososyal tedavi ile tedavi sistemi içerisinde kalmadır. Bu süreçte kişinin yüksek riskli durumları tanıması, arkadaş çevresini ve sosyal hayatını hastalığına uygun şekilde düzenlemesi, ayık yaşamı sürdürmeye yönelik yaşam becerileri kazanması ve sosyal desteğinin arttırılması önemlidir.

"ÇİP TEDAVİSİ" NEDİR?

Son dönemde, bağımlılıklarda isteği azaltmak için çip uygulamasından bahsediliyor? Bizde uygulanıyor mu? Nasıl bir yöntem?
Halk arasında "çip tedavisi" olarak adlandırılan "naltrexone implant" tedavisi Türkiye'de de uygulanan bir tedavidir. Bu tedavi eroin ve alkol bağımlılığı tedavisinde psikiyatri doktoru tarafından uygun görülen hastalarda bir takip süreci sonrasında "istek azaltma" amacı ile uygulanmaktadır. Naltrexone implant küçük bir kesi sonrası karın ön duvarında cilt altına yerleştirilmekte, yaklaşık üç ay kadar etkinliği devam etmektedir. Sonrasında kendiliğinden erimekte ve tekrar çıkarılması gerekmemektedir.

Alkol bağımlığının kişiye verdiği maddi ve manevi zararlara tanık oluyorsunuzdur. Tanık olduğunuz vakalardan yola çıkarak zararın boyutları hakkında neler söylersiniz?
Alkol bağımlılığı kişide önemli sağlık sorunlarına yol açmakta, sosyal problemler ve ekonomik sorunlar oluşturmaktadır. Sağlık sorunları; karaciğer hastalıkları, kalp hastalıkları, kanserler, alkollü araç kullanımı ile ilgili kazalar, ruhsal hastalıklar, şiddet eğilimi, intihar girişimleri, bulaşıcı hastalıklar, gebelikte alkol kullanımı ile ilgili bebekte görülen hastalıklar ve gelişim gerilikleri gibi oldukça ciddi ölümcül olabilen tablolardır. Sosyal problemler ise kişinin ailesi ile yaşadığı sorunlar, boşanma, terk edilme, iş hayatında başarısızlıklar, işsizlik, evsiz kalma, yalnız kalma, parasız kalma gibi sorunlardır. Yani alkol bağımlılığı nihayetinde tedavi olunmaz ise kişiyi yalnızlaştıran, sevdiklerinden ayıran, evsiz bırakan, birçok ek hastalığı da beraberinde getiren bir hastalıktır. Ayrıca alkol bağımlısı anne veya babanın çocukları diğer insanlarla iletişim kurarken güçlük çekebilmekte, kaygı, korku, suçluluk yaşayabilmekte ve ileride bağımlılık açısından risk artışı göstermektedir. Yüz yüze iletişimin gittikçe azaldığı günümüzde kişinin ailesi ve özellikle çocukları ile geçirmesi gereken zamanı alkol tüketme ve arama faaliyetlerine harcaması çocukların ileride baş etme becerilerinin yeterince gelişmemesine neden olmaktadır. Dolayısıyla kişinin alkol kullanması sonraki neslin sağlığını da olumsuz etkilemektedir.

UZ. DR. ŞAFAK YALÇIN ŞAHİNER KİMDİR?
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden 2006 yılında mezun oldu. 2006-2012 yılları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalında uzmanlık eğitimi aldı. 2012-2015 yılları arasında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğinde uzman doktor olarak görev yaptı. 2015 yılında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Kliniği sorumlu hekimliği görevine başladı. Halen bu görevi sürdüren Uz. Dr. Şafak Yalçın Şahiner, ayrıca TUBİM (Türkiye Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi) Bilim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır.

# data[].attributes.attachment_link.title
Alkol Bağımlılığı Nedir, Nasıl Başlar, Nasıl Tedavi Edilir?

# data[].attributes.attachment_link.description
Alkol bağımlılığı ve alkolün zararları ile ilgili akla gelen her konuyu ve yeni tedavi yöntemlerini Psikiyatr Dr. Şafak Yalçın Şahiner'le konuştuk.

# data[].attributes.headline
SİGARANIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞINA OLUMSUZ ETKİLERİ

# data[].attributes.subject
SİGARANIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞINA OLUMSUZ ETKİLERİ

# data[].attributes.body
madde bağımlılığı videolar

# data[].attributes.attachment_link.description
YEŞİLAY GENEL MERKEZ Adres: Türkiye Yeşilay Cemiyeti Sepetçiler Kasrı Kennedy Cad. No: 3 Sarayburnu PK:34110 Fatih / İSTANBUL Telefon: 0212 527 16 83