# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Depresja jest chorobą, która może dotknąć każdego z nas. Współcześnie psychiatrzy potrafią już wskazań czynniki zwiększające ryzyko depresji. Jednak nadal nie wiedzą, dlaczego ludzie żyjący w podobnych warunkach - w zakresie przeżyć, środowiska, poddawania analogicznym zjawiskom psychologicznym - różnie reagują psychicznie: chorują lub nie.

Depresja - objawy i przebieg

Charakterystyczny dla depresji jest wszechogarniający smutek, którego nie zmienia żadna sytuacja (osoba chora na depresję nie reaguje na śmiech, radosne wydarzenia, przytulanie, oferowanie pomocy). Zmiany zmierzają raczej w stronę pogłębienia tego smutku, a próby pocieszania potwierdzają przekonanie, że nikt nie rozumie tego, co dana osoba przeżywa, więc nikt nie może jej pomóc. Stopniowo zaczyna dominować tzw. myślenie tunelowe, które ogranicza możliwości dostrzegania różnych opcji, a koncentruje umysł wokół jednego rozwiązania. To oznacza, że osoba w depresji przestaje stopniowo widzieć możliwości wyjścia z tej sytuacji, szukania pomocy lub zmiany w swoim życiu, która poprawi jej stan. Zamiast tego jej myślenie krąży wokół cierpienia, którego już nie może znieść, braku zrozumienia przez innych i braku możliwości uzyskania pomocy, a nade wszystko wokół silnego przekonania, że nie kontroluje swojego życia.

Pojawiają się także objawy somatyczne: brak apetytu, zaburzenia snu, bóle głowy, brzucha (u dzieci biegunki i moczenie nocne), ogólne rozbicie. Pojawia się apatia, brak energii, anhedonia, czyli utrata przyjemności z aktywności, które wcześniej sprawiały radość, a to powoduje wycofanie się z kontaktów społecznych, unikanie ludzi, wzrasta ryzyko zachowań niebezpiecznych związanych z desperackimi próbami zmniejszenia cierpienia psychicznego: alkohol, narkotyki, leki, okaleczanie, samobójstwa. Depresję diagnozuje lekarz psychiatra, leczenie to przede wszystkim psychoterapia wsparta farmakologicznie. Leczona depresja trwa od 7 do 9 miesięcy. Po zakończonej terapii u wielu pacjentów następują nawroty. Więc realnie leczenie depresji może trwać nawet kilka lat. To trudny czas zarówno dla osób chorych, jak i ich bliskich.

Rozmowa z osobą przeżywająca epizod depresyjny

Zanim podejmiesz taką rozmowę, przygotuj się do niej. Ważne, aby stale mieć w świadomości fakt, że ta osoba (bez względu na wiek) ma swoją przestrzeń prywatną, do której wstęp ma tylko ona i ci, którym na to pozwoli. Każde przekroczenie granic (pouczanie, doradzanie, sugerowanie własnych rozwiązań, pocieszanie, lekceważenie przeżyć tej osoby, obwinianie itd.) będzie przeszkodą w porozumieniu, a tym samym przyniesie raczej straty niż korzyści. Wyobraź sobie, że ta osoba jest w zamkniętym na klucz pokoju i tylko ona może Cię tam zaprosić, a ponieważ będziesz gościem, musisz dostosować się do zasad, które dyktuje gospodarz:

1. Zapukaj i czekaj na zaproszenie. To pukanie może mieć formę pytania: „Widzę, że jesteś smutny(-a), myślę, że to może być związane z jakimiś kłopotami, które przeżywasz. Porozmawiamy o tym? Chciałbym Ci pomóc... Mogę się tylko domyślać, że miałeś(-aś) ostatnio trudny czas. Pogadamy? Zauważyłam, że unikasz spotkań z koleżankami, możemy o tym porozmawiać?". Oczywiście te zaprezentowane pytania to tylko przykłady. Sytuacja pokaże, czy któreś z nich może być zastosowane. Ważne, aby to „pukanie" akcentowało decyzyjność osoby, do której się zwracamy.

Jak zareaguje? Nie wiem. Może zacznie krzyczeć, żebyś się odczepił(-a) albo trzaśnie drzwiami swojego pokoju, może kpiąco zapyta: „Pomóc? Ty?". To wszystko są reakcje emocjonalne, obronne, wynikające z głębokiego przekonania, że nikt nie rozumie, nie zrozumie i nikt pomóc nie może. Przeczekaj. Nie skupiaj się na tych słowach, wyobraź sobie, że to kamienie, możesz je po prostu ominąć, jeśli podniesiesz - zbudujesz z nich mur. Więc: „Nie mogę Ci udowodnić, że naprawdę chcę Ci pomóc, dopóki mi nie pozwolisz. Jestem tutaj i chcę, żebyś o tym pamiętał(-a)". A może wtedy uchyli drzwi? Może powie, wykrzyczy to, co boli najbardziej. Nie oceniaj.

2. Daj wsparcie. Powiedz: „To musiało być trudne dla Ciebie. Dziękuję, że mi powiedziałeś(-łaś) cenię sobie Twoją szczerość. To nie jest Twoja wina. Chcę Ci pomóc". Nie oczekuj, że po którymś z takich lub podobnych zdań od razu zbudujesz zaufanie. Bądź cierpliwy(-a). Może wtedy otworzy drzwi.

3. Słuchaj. Pamiętaj, że przychodzisz, żeby się dowiedzieć, a nie wiedzieć i powiedzieć. Słuchaj, nie przerywaj, wyłącz swoje interpretacje, oceny, rozwiązania. Skup się na emocjach przeżywanych przez nią/niego. „Pozwolisz mi zrozumieć, z czym się zmagasz? Opowiesz mi? Rozważałeś jakieś rozwiązania? Zależy mi, żeby Ci pomóc".

4. Uzgadniaj działania i proś o zgodę na ich podjęcie. Pamiętaj, że to ten człowiek musi podjąć decyzję, nie Ty. Ty jesteś po to, by wspierać w realizacji rozwiązań, które on/ona znajdzie. „Będę przy Tobie gdy... Chcę Cię wspierać, pozwolisz mi na to? Co mogłabym zrobić, aby...? Jak myślisz, czy moja obecność w tej sytuacji mogłaby Ci pomóc?".

Kontakty z osobą w depresji

Kluczowe są relacje oparte na rzeczywistym poszanowaniu przestrzeni prywatnej.

Akceptuj emocje swoje i osoby w depresji. Są one reakcją indywidualną na przeżywane bodźce. Szanuj to, nie oceniaj, bo nie masz mocy, aby sprawić, by emocje innej osoby były takie, jak chcesz.

Bądź spokojny, aby chory(-a) czuł(-a) Twój spokój.

Rozmawiaj o strachu, lękach, zachęcaj do nazywania emocji.

Zachęcaj do szukania rozwiązań, także tych wymagających wyjścia z bezpiecznej przestrzeni, wspieraj.

Pomóż w szukaniu specjalistów dla chorego, ale pamiętaj, że Twoje emocje także wymagają przepracowania. Jeśli czujesz, że rośnie w Tobie poczucie bezradności, złości, gniewu na chorego, szukaj wsparcia specjalistów. To nie jest słabość, to racjonalne działanie nakierowane na swoje bezpieczeństwo.

Wsparcie dla osób z depresją

Depresję można i trzeba leczyć. Tak, jak choruje ciało, tak choruje psychika. Nie wchodź w rolę terapeuty, to odwlecze moment, w którym chory(-a) uzyska specjalistyczną pomoc. Nie lekceważ i nie ukrywaj problemów swoich dzieci („To taki głupi wiek. Wyrośnie. Ja miałem trudniej, a dałem radę.") lub bliskich („Przecież to silny facet. Poradzi sobie. Niech tylko się weźmie w garść."). Szukaj możliwości profesjonalnej pomocy dla nich, ale jej nie narzucaj. Na co dzień wspieraj swoją cierpliwością, obecnością, przytuleniem (jeśli pozwoli), uśmiechem zachęty (nawet, gdy nie odpowie tym samym), słuchaniem (gdy chce mówić o swoim cierpieniu), podkreślaniem jego/jej sprawczości i decyzyjności. I dbaj o siebie. To trudny czas nie tylko dla chorego, także dla jego bliskich.

Maria Tuchowska
Nauczyciel dyplomowany, polonista i teolog. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach integracyjnych różnego poziomu, edukator, coach, przeprowadziła ok. 600 szkoleń z zakresu kompetencji psychospołecznych nauczycieli, prawa oświatowego, pracy z dziećmi i młodzieżą z różnego typu zaburzeniami. Specjalizuje się również w tematyce dotyczącej zagadnień związanych z obecnością rodziców w szkole.

# data[].attributes.attachment_link.description
Depresja jest chorobą, która może dotknąć każdego z nas. Współcześnie psychiatrzy potrafią już wskazań czynniki zwiększające ryzyko depresji. Jednak nadal nie wiedzą, dlaczego ludzie żyjący w podobnych warunkach - w zakresie przeżyć, środowiska, poddawania analogicznym zjawiskom psychologicznym - różnie reagują psychicznie: chorują lub nie.

# data[].attributes.body
Depresja

# data[].attributes.body
Mikołajki - historia i zabytki - Mikolajki.com.pl - najpiękniejsza strona Mazur

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wioska Żeglarska Mikołajki - najpiękniejsza strona Mazur

# data[].attributes.attachment_link.title
Mikołajki - historia i zabytki - Mikolajki.com.pl - najpiękniejsza strona Mazur

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia Mikołajek oraz zabytki i muzea. Co warto wiedzieć i gdzie w Mikołajkach szukać śladów i wiedzy o lokalnej historii. Lubisz Mikołajki? Przeczytaj.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bajka dla dzieci - bajka o Wilku, który chciał mieć dom

# data[].attributes.attachment_link.title
Anatol i jego rondelek | Każdy lub prawie każdy z nas ma coś, co go ogranicza. co mu ciąży i przeszkadza. I chciałby się tego pozbyć. A co, jeśli to ograniczenie może okazać się... | By Pracownia Psychologiczna Małgorzata Wincenciak | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
14K views, 62 likes, 62 loves, 11 comments, 261 shares, Facebook Watch Videos from Pracownia Psychologiczna Małgorzata Wincenciak: Każdy lub prawie każdy z nas ma coś, co go ogranicza. co mu ciąży i...

# data[].attributes.attachment_link.title
nick vujicic o nękaniu w szkole - Search

# data[].attributes.attachment_link.description
Nick Vujcic | Przemowa o nękaniu w szkole | Lektor PL

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak rozmawiać z dziećmi? Komunikowanie się z najmłodszymi członkami rodziny to wyzwanie dla wielu dorosłych. Pociechy często niechętnie wykonują nasze polecenia, koncentrując swoją uwagę zupełnie na czymś innym. Jak mówić, by być słyszanym?
Rozmowa rodzica z młodym człowiekiem często kończy się nieporozumieniami, których można uniknąć w bardzo prosty sposób. Przedstawiamy wam 5 prostych i skutecznych porad, które zdecydowanie ułatwią komunikację.

Jak rozmawiać z dzieckiem?

1. Słuchaj, co ma do powiedzenia

Jednym z powodów niechęci dziecka do podejmowania rozmowy z rodzicem jest fakt, że samo zazwyczaj nie czuje się słuchane. Pomimo młodego wieku, nasza pociecha również obserwuje i wyciąga wnioski.

Jeśli ma wrażenie, że rodzic nie jest zainteresowany tym, co w danej chwili mu przekazuje, w przyszłości prawdopodobnie przyjmie taką samą postawę. Dlatego tak ważne jest, by słuchać, co dziecko ma do powiedzenia. Nawet jeśli z pozoru nie jest to bardzo istotna kwestia.

2. Odpowiednie otoczenie

Podejmując rozmowę z najmłodszym, należy zwrócić szczególną uwagę na to, w jakim otoczeniu miałby odbyć się dialog. Jeśli decydujemy się na poruszenie ważnego tematu, nie róbmy tego wśród gwaru telewizji czy obecności innych osób. Wspomniane elementy mogą rozpraszać uwagę dziecka, które, ze względu na młody wiek, i tak ma problem z jej utrzymaniem.

3. Nerwy na wodzy

Jak rozmawiać z dziećmi? Wielu rodziców bardzo szybko traci cierpliwość w trakcie rozmowy z dzieckiem. Wiadomo, każdy chce dla swojej latorośli jak najlepiej, jednak dialog nie może kończyć się kłótnią i płaczem. Do wszystkich tematów należy podchodzić ze sporym dystansem, nie pozwalając, by emocje wzięły górę.

Dziecko, obserwując rodzica, który momentalnie się denerwuje, będzie przyjmowało podobną postawę w trakcie rozmowy z innymi osobami.

4. Dziecko to również człowiek

Wychowywane przez nas dziecko to nie tylko powód dumy, radości i bezgranicznej miłości. To również odrębny byt, który należy szanować. Nie bagatelizujmy więc tematów, które porusza.

Są to dla niego bardzo istotne kwestie, które w dużym stopniu kształtują jego charakter. Dziecko, które czuje respekt ze strony dorosłego, szanuje również innych ludzi.

5. Uczyć, nie karać

Dzieci bardzo często obawiają się rozmowy z rodzicem, gdy wiedzą, że jej skutkiem może być kara. Młody wiek to zarówno szereg sukcesów, jak i niepowodzeń. Nie pozwólmy na to, by nasza pociecha traktowała porażkę w szkole lub bliskim środowisku jako wydarzenie, za które powinno zostać skarcone.

Złe decyzje dziecka powinny być wspólnie omówione, a nie traktowane jako błąd, którego efektem będą surowe konsekwencje. Strach bynajmniej nie jest aspektem, który działa na korzyść relacji dziecko-rodzic.

Komunikacja z dzieckiem zdecydowanie jest sztuką. Zastosowanie wymienionych powyżej zasad zdecydowanie zadziała na korzyść prowadzonego dialogu. Pamiętajmy, że nasza pociecha nie tylko powinna słuchać rodzica, ale także być przez niego słuchane.

ZOBACZ ZDJĘCIA:

Prowadzenie dialogu z dzieckiem to bardzo trudna sztuka. Opanowanie jej wielu rodzicom zajmuje lata.

Dziecko, jak każdy człowiek, chce być słuchane. Nie bagatelizujmy więc poruszanych przez niego kwestii.

Nasze pociechy są świetnymi obserwatorami. Doskonale analizują wszystko, co dzieje się wokół. To dotyczy również prowadzonego z nimi dialogu.

Lęk przed karą sprawia, że dzieci często boją się otworzyć przed własnym rodzicem. Nie jest to odpowiedni sposób komunikacji.

Środowisko i otoczenie ma duży wpływ na prowadzoną konwersację. Starajmy się stworzyć takie warunki, które pozwolą dzieciom utrzymać uwagę w trakcie rozmowy.

ZOBACZ TEŻ:

1. Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Naucz dziecko mierzyć się ze stratą

2. Michał jest zdruzgotany. „Ta jędza wrobiła mnie w dziecko. Nie zapłacę ani grosza"

3. Syn Małgorzaty Kożuchowskiej to najbardziej urocze dziecko w show-biznesie. Rozpłyniecie się

4. Niewielu się na to decyduje. Polska gwiazda pokazała po raz pierwszy zdjęcie swojego dziecka

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi? 5 prostych i skutecznych porad

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak rozmawiać z dziećmi? Komunikowanie się z najmłodszymi członkami rodziny to wyzwanie dla wielu dorosłych. Pociechy często niechętnie wykonują nasze polecenia, koncentrując swoją uwagę zupełnie na czymś innym. Jak mówić, by być słyszanym? Rozmowa rodzica z młodym człowiekiem często kończy się nieporozumieniami, których można uniknąć w bardzo prosty sposób.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kalendarz roku szkolnego 2022/2023

3.

Ferie zimowe

16 - 29 stycznia 2023 r. lubelskie, łódzkie, podkarpackie, pomorskie, śląskie

23 stycznia - 5 lutego 2023 r. podlaskie, warmińsko-mazurskie

30 stycznia - 12 lutego 2023 r. kujawsko-pomorskie, lubuskie, małopolskie, świętokrzyskie, wielkopolskie

13 - 26 lutego 2023 r. dolnośląskie, mazowieckie, opolskie, zachodniopomorskie

Podstawa prawna:
§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46, poz. 432, z późn. zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. poz. 1603, z późn.zm.).

4.

Wiosenna przerwa świąteczna

6 kwietnia - 11 kwietnia 2023 r.

Podstawa prawna:
§ 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46, poz. 432, z późn. zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. poz. 1603, z późn. zm.).

9.

Egzamin maturalny

Termin ustali dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej

Podstawa prawna:
art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1915, z późn. zm.) oraz: - § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego i egzaminu maturalnego (Dz.U. poz. 2223, z późn. zm.) i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie egzaminu maturalnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 482).

10.

Egzamin zawodowy

Termin ustali dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej

( https://cke.gov.pl/egzamin-zawodowy/)

Podstawa prawna:
art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1915 z późn. zm.).

# data[].attributes.attachment_link.title
Kalendarz roku szkolnego 2022/2023 - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
3. Ferie zimowe 16 - 29 stycznia 2023 r. lubelskie, łódzkie, podkarpackie, pomorskie, śląskie 23 stycznia - 5 lutego 2023 r. podlaskie, warmińsko-mazurskie 30 stycznia - 12 lutego 2023 r. kujawsko-pomorskie, lubuskie, małopolskie, świętokrzyskie, wielkopolskie 13 - 26 lutego 2023 r. dolnośląskie, mazowieckie, opolskie, zachodniopomorskie Podstawa prawna: § 3 ust.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od 1 września w przedszkolach i szkołach zatrudniani będą nauczyciele na nowym stanowisku - pedagoga specjalnego. Z uwagi na fakt, że dotychczas takie stanowisko nauczycielskie nie funkcjonowało w systemie oświaty, konieczne było znowelizowanie przepisów o określenie zadań tych nauczycieli.

W Dzienniku Ustaw RP opublikowano:

rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1593),

rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1594).

Oba akty prawne wejdą w życie 1 września 2022 r.

Zgodnie z nowymi regulacjami, do zadań pedagoga specjalnego w szkole i placówce należy w szczególności:

1. współpraca z nauczycielami, wychowawcami grup wychowawczych lub innymi specjalistami, rodzicami oraz uczniami w:

rekomendowaniu dyrektorowi szkoły lub placówki do realizacji działań w zakresie zapewnienia aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu szkoły i placówki oraz dostępności, o której mowa w ustawie z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami,

prowadzeniu badań i działań diagnostycznych związanych z rozpoznawaniem indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły i placówki,

·rozwiązywaniu problemów dydaktycznych i wychowawczych uczniów,

określaniu niezbędnych do nauki warunków, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, w tym wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne, odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia,

2. współpraca z zespołem, o którym mowa w przepisach o organizacji kształcenia, wychowania i opieki dla uczniów z niepełnosprawnością, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym - w zakresie opracowania i realizacji indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym zapewnienia mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

3. wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w:

rozpoznawaniu przyczyn niepowodzeń edukacyjnych uczniów lub trudności w ich funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły lub placówki,

udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w bezpośredniej pracy z uczniem,

dostosowaniu sposobów i metod pracy do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz jego możliwości psychofizycznych,

doborze metod, form kształcenia i środków dydaktycznych do potrzeb uczniów,

4. udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom, rodzicom uczniów i nauczycielom,

5. współpraca, w zależności od potrzeb, z innymi podmiotami, o których mowa w [przepisach o organizacji i udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

6. przedstawianie radzie pedagogicznej propozycji w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki mającego na celu podnoszenie jakości edukacji włączającej.

Co ciekawe, w pierwszej wersji projektu zakładano, że wśród zadań pedagoga specjalnego będzie mieściła się współpraca z nauczycielami, wychowawcami grup wychowawczych lub innymi specjalistami, rodzicami oraz uczniami w podejmowaniu działań w zakresie zapewnienia aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu przedszkola, szkoły i placówki oraz dostępności, o której mowa w ustawie z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Ostatecznie jednak do zadań pedagoga specjalnego należała będzie współpraca z ww. podmiotami w rekomendowaniu dyrektorowi szkoły lub placówki do realizacji działań w zakresie zapewnienia aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu szkoły i placówki oraz dostępności.

Inną zmianą, tym razem tylko redakcyjną, jest wskazanie, że nowy specjalista współpracuje z nauczycielami w prowadzeniu badań i działań diagnostycznych związanych z rozpoznawaniem indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły i placówki.

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1593).

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1594).

Opracowanie: Marta Wysocka

# data[].attributes.attachment_link.title
Zadania pedagoga specjalnego - znamy obowiązki nowego nauczyciela

# data[].attributes.attachment_link.description
Od 1 września w przedszkolach i szkołach zatrudniani będą nauczyciele na nowym stanowisku - pedagoga specjalnego. Z uwagi na fakt, że dotychczas takie stanowisko nauczycielskie nie funkcjonowało w systemie oświaty, konieczne było znowelizowanie przepisów o określenie zadań tych nauczycieli. W Dzienniku Ustaw RP opublikowano: rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nie kupuj dziecku tej przytulanki, nawet gdy prosi! Policja ostrzega przed Huggy Wuggy

# data[].attributes.attachment_link.description
Co to jest Huggy Wuggy (wym. hagi-łagi)? To postać z dość drastycznej gry komputerowej przeznaczonej dla dorosłych. Potwór zyskał popularność dzięki materiałom na TikToku i YouTube. Poznacie go po niebieskim futerku (różowe ma jego koleżanka – Kissy Missy), długich rękach i nogach oraz bardzo ostryc…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poradzenie sobie ze stresem to nie to samo, co poradzenie sobie ze stresorem. Możemy już nie być narażeni na działanie stresora, a w ciele nadal zachodzi reakcja stresowa w postaci działania hormonów stresu, głównie kortyzolu. Jak wesprzeć nastolatka, aby jego ciało nie zatrzymało się w środku reakcji stresowej?

Nawet gdy organizm nastolatka już nie jest wystawiony na określony stresor, np. klasówkę w szkole, to nie znaczy, że ciało poradziło sobie ze stresem. Od niedawna wiemy o tzw. zatrzymaniu się w środku cyklu reakcji stresowej. Oznacza to, że ciało nadal jest pod wpływem działania hormonów stresu (kortyzol, adrenalina), ponieważ nie otrzymało żadnej informacji, że jest już po wszystkim, że jest bezpiecznie. Nie wystarczy powiedzieć nastolatkowi „już po wszystkim, spokojnie, masz to już za sobą". Ciało migdałowate nie rozumie tych słów. Poradzenie sobie z sytuacją stresującą, to nie decyzja intelektualna. Układy trawienny, sercowo-naczyniowy, odpornościowy nie wiedzą, że wszystko jest w porządku.

Jak radzić sobie ze stresującą sytuacją

1. Najbardziej efektywną metodą jest ruch. Podczas pływania, jazdy na rowerze, tańczenia, biegania czy podczas spaceru po parku dochodzi do szybkiego metabolizowania kortyzolu. Kiedy się ruszamy, dajmy ciału migdałowatemu sygnał, że żyjemy, bo się ruszamy. Dlatego to, co mogą zrobić rodzice, to zaproszenie nastolatka do aktywności fizycznej. Czasem sam spacer bez słów jest regulujący.

2. Naucz swojego nastolatka uważnie oddychać, powoli, skupiając się na wdechu i wydechu. Być może pomocne będą ćwiczenia z książki „Daj przestrzeń i bądź blisko" Eline Snel.

3. Zaproponuj wspólną aktywność - kino, ulubiony film. Obejrzyjcie komedię, kabaret - to, co wywołuje śmiech i radość. Kiedy się śmiejemy, głębiej oddychamy (przeponowo), a ciało się uspokaja.

4. Czasem pomaga czułość, przytulenie, dotyk, masaż. Choć nie wszystkie nastolatki lubią być dotykane. Serdeczny uścisk, przytulenie dają poczucie bezpieczeństwa.

5. Pozwól nastolatkowi popłakać. Mitem jest powiedzenie, że „nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem". Płacz daje ukojenie, pozwala poczuć ulgę. Okazuje się, że skład chemiczny łez z powodu stresu zawiera kortyzol.

6. Porozmawiaj z nastolatkiem.

Jak rozmawiać z nastolatkiem

Rozmowa wydaje się kluczowym elementem wsparcia nastolatka. Jednak nie zawsze i nie od razu dziecko będzie chciało z nami rozmawiać. Część nastolatków przyjmie to jako troskę i zainteresowanie. wtedy podejmie z nami dialog. Czasem pomocne jest nawiązanie kontaktu z dzieckiem poprzez luźne rozmowy, zrobienie czegoś razem. Pamiętajmy, że nastolatki zwykle są gotowe do kontaktu nie w blasku fleszy przy rodzinnej kolacji, ale późnym wieczorem lub wręcz w nocy, kiedy nikt ich nie widzi. Wielu rodziców mówi, że zgaszone światło i bliskość fizyczna otwiera do rozmowy. Jakie słowa są pomocne:

Jak się masz, co u Ciebie?

Widzę, że od jakiegoś czasu jesteś jakiś nieswój, zastanawiam się, co się dzieje? Opowiesz mi o tym?

Na czym Ci zależy, co jest dla Ciebie ważne, jak możesz to osiągnąć, jak ja mogę Ci w tym pomóc?

Porozmawiajmy o tym, opowiedz mi o tym, jakie jest Twoje zdanie, jak Ty to widzisz?

Jak chciałabyś to zmienić, poszukajmy wspólnie rozwiązania.

Trudno w dzisiejszym świecie uchronić nastolatków przed stresem i trudnymi sytuacjami. Nie powinniśmy ich też trzymać pod tzw. „kloszem". Jak pisze Daniel Siegel, „zadanie rodzica nie polega na tym, by nie dopuścić do porażki i trudności w życiu dziecka, lecz by ono poradziło sobie w czasie życiowych burz i by mogło przez nie przejść razem z rodzicem". Ważne jest nauczenie nastolatka, co robić, kiedy robi się trudno. To rodzic powinien być zaufaną osobą, do której przyjdzie nastolatek, kiedy naprawdę jest niebezpiecznie. Będzie to możliwe, kiedy w domu będzie panowała atmosfera bezpieczeństwa i bezwarunkowej akceptacji i miłości.

Źródła:

Mózg nastolatka. Frances Jensen i Amy Nutt. Wydawnictwo AB. Warszawa 2014.

Materiały z konferencji Nastolatki. Jak mówić i słuchać ,żeby się z nimi dogadać. Edukacja 2021.

Potęga obecności. Daniel Siegel, Tina Bryson. Wydawnictwo Mamania. Warszawa 2020.

Wypalenie. Jak wyrwać się z błędnego koła stresu. Emily i Amelia Nogoski. Wydawnictwo Czarna Owca. Warszawa 2020.

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Co stresuje nastolatka. Jak mu pomóc. Cz. 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Poradzenie sobie ze stresem to nie to samo, co poradzenie sobie ze stresorem. Możemy już nie być narażeni na działanie stresora, a w ciele nadal zachodzi reakcja stresowa w postaci działania hormonów stresu, głównie kortyzolu. Jak wesprzeć nastolatka, aby jego ciało nie zatrzymało się w środku reakcji stresowej?

# data[].attributes.attachment_link.title
Co stresuje nastolatka. Co wywołuje niepokój Cz. 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Stwierdzenie, że stres jest nieodłączną częścią naszego życia wydaje się oczywiste. Trudno sobie wyo...

# data[].attributes.headline
Gdy w dziecięcych wspomnieniach jest wojna

# data[].attributes.subject
Gdy w dziecięcych wspomnieniach jest wojna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po artykule o tym, jak rozmawiać z dziećmi na temat wojny (znajdziecie go tutaj) dostałam bardzo dużo wiadomości z zapytaniem, czy pojawi się tekst o wspieraniu dzieci z Ukrainy - wielu z Was czekało wówczas na rodziny z dziećmi, którym dało dach nad głową, do wielu z Was przyjeżdża rodzina z Ukrainy i chcecie wesprzeć dzieci i ich rodziców, wielu z Was otrzymało informację, że dzieci z Ukrainy trafią do przedszkola, szkoły, wielu z Was pomaga, wielu z Was zastanawia się, co dalej.

Gdy w dziecięcych wspomnieniach jest...wojna.Jak wspierać dzieci z Ukrainy? Czego unikać?
Co warto wiedzieć o skutkach doświadczeń wojennych u dzieci?
O tym więcej w poniższym artykule.

Wojna - doświadczenie traumatyczne

Wojna bez wątpienia jest doświadczeniem traumatycznym. Osoby, które się z nią zetknęły, które przed nią uciekają, które były w jej centrum, spotykają się z szeregiem zdarzeń związanych z przemocą i zagrożeniem zdrowia i życia - u siebie i u innych.

Za istotne uważam przedstawienie definicji doświadczenia traumatycznego, ponieważ porządkuje ona dalsze rozumienie. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych DSM-5 (2015) definiuje je następująco: „ekspozycja na śmierć lub jej groźbę, poważne obrażenia lub przemoc na tle seksualnym", którego doświadczamy bezpośrednio - dotyczy nas lub jesteśmy świadkiem takiego zdarzenia lub otrzymujemy informację, że traumatyczne zdarzenie przydarzyło się bliskiemu krewnemu / przyjacielowi lub jesteśmy regularnie (powtarzalnie) eksponowani na awersyjne szczegóły traumatycznych wydarzeń.
Do wspomnianej definicji często dodaje się także wzmiankę o zagrożeniu integralności psychicznej, jako niezwykle istotnej, do czego mi blisko, jednak zagłębianie się w ten obszar w kontekście artykułu, jest zbędne.

Dlaczego definicja jest istotna? Dlatego, że to ważne, by zrozumieć, co to znaczy doświadczyć traumy oraz, by podkreślić, że reakcje na traumę, o których dalej opowiem, dotyczą zdarzeń, które (w uproszczeniu) zagrażają zdrowiu i życiu.

Ostre zaburzenie stresowe (ASD) i zespół stresu pourazowego (PTSD)

ASD (Ostre zaburzenie stresowe)

Wiele dzieci i wielu dorosłych, którzy w ostatnich dniach przybyły i przybędą do Polski doświadczyło traumy. Prawdopodobnie większość z nich doświadcza aktualnie tzw. ostrej reakcji na stres (ostre zaburzenie stresowe - ASD). To zdrowa (choć bardzo trudna) reakcja na traumatyczne doświadczenie. ASD jest odpowiedzią na silny stresor (lub stresory) i następuje bardzo szybko po zdarzeniu (bezpośrednio lub zaledwie kilka godzin po). Trwa co najmniej 3 dni i do około 4 tygodni. (za: Briere, Scott, 2020).
Ostre zaburzenie stresowe występuje co prawda w klasyfikacji zaburzeń psychicznych, natomiast jest wokół tego sporo znaków zapytania. Dlaczego? Bo ASD jest prawidłową, zdrową reakcją na traumę. Ustępuje samo i z reguły nie wymaga leczenia (choć w razie jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się ze specjalistą).
Ostra reakcja na stres to normalna reakcja na całkowicie nienormalną sytuację, która nigdy nie powinna się wydarzyć.
Ważne, by znać objawy ostrej reakcji na stres. Nie rozróżniamy osobnych kryteriów dla dzieci i dorosłych, wiemy natomiast, że obraz ostrej reakcji na stres u dzieci różni się od obrazu u dorosłych.
Zgodnie z klasyfikacją DSM-5 (2015) objawy ostrej reakcji na stres dzielimy na 5 kategorii.

Objawy natrętne:

Nawracające, natrętne i dręczące wspomnienia traumatycznego wydarzenia (wydarzeń). U dzieci często objawia się poprzez powtarzające się zabawy, w których obserwujemy odtwarzanie traumatycznego doświadczenia (doświadczeń).

Nawracające, dręczące sny, których treść jest związana z traumatycznym wydarzeniem. U dzieci mogą występować przerażające sny, o treści trudnej do zidentyfikowania, różnorodne koszmary.

Reakcje dysocjacyjne (np. flashback), które powodują, że dana osoba zachowuje się tak, jakby ponownie doświadczała traumatycznych przeżyć. U dzieci może wystąpić ponowne odgrywanie urazu w formie zabawy.

Nasilone i przedłużające się cierpienie psychiczne występujące w przypadku narażenia na wewnętrzne lub zewnętrzne sygnały, które symbolizują lub przypominają traumatyczne wydarzenia

Obniżony nastrój

Objawy dysocjacyjne

Poczucie nierealności otoczenia lub samego siebie

Trudności w zapamiętaniu ważnych aspektów traumatycznego wydarzenia

Objawy unikania:

Próby unikania dręczących wspomnień, myśli lub uczuć dotyczących traumatycznego wydarzenia lub blisko z nim związanych

Unikanie czynników, które przywołują dręczące wspomnienia, myśli lub uczucia dotyczące traumatycznego wydarzenia

Objawy nadmiernej pobudliwości:

Problemy ze snem

Drażliwość i wybuchy gniewu

Nadmierna czujność

Problemy z koncentracją

Wzmożona reakcja na zaskoczenie

(za: APA,2015; Briere, Scott, 2020).
PTSD (Zespół stresu pourazowego)

Bardzo często, gdy myślimy o traumie i terapii traumy, mamy w swoich wyobrażeniach PTSD. Jego objawy są podobne do ASD, natomiast jest między nimi znacząca różnica.
PTSD wymaga leczenia, diagnozy i pomocy specjalisty (psychiatry oraz psychoterapeuty). Diagnoza PTSD odbywa się minimum po miesiącu od zdarzenia/zakończenia doświadczeń traumatycznych. Zatem, jeżeli objawy ASD utrzymują się ponad miesiąc, jest to wskazanie do konsultacji psychiatrycznej.

Poniżej przedstawię Wam objawy zespołu stresu pourazowego. W klasyfikacji DSM-5 rozróżniamy osobne kryteria dla dzieci poniżej 6 roku życia oraz dla dzieci powyżej 6 roku życia i dorosłych.
Objawy zespołu stresu pourazowego u dzieci poniżej 6 roku życia na podstawie kryteriów diagnostycznych DSM-V (2015):

1. Ponowne przeżywanie wydarzenia:

Powracające, natrętne wspomnienia

Powtarzające się koszmary senne o wydarzeniu

Retrospekcje, reakcje dysocjacyjne - dziecko reaguje tak, jakby brało udział w wydarzeniu

Silny, długotrwały stres po przypomnieniu sobie wydarzenia lub spotkaniu z bodźcem przypominającym

Silne reakcje fizjologiczne przypominające o traumie

2. Unikanie:

Unikanie działań, miejsc, przedmiotów, rozmów, które przypominają o traumatycznym wydarzeniu

Wycofanie społeczne

Unikanie aktywności, które sprawiały przyjemność

Częste negatywne stany emocjonalne (nasilony lęk, wstyd smutek)

3. Nadmierne pobudzenie (nadmierna reaktywność na bodźce)

Drażliwość, wybuchy złości.

Impulsywne, autodestruktywne zachowania

Nadmierna czujność, bycie w stanie ciągłej „gotowości"

Wzmożona reakcja na zaskoczenie

Trudności z koncentracja

Zaburzenia snu

Objawy zespołu stresu pourazowego u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 6 roku życia na podstawie kryteriów diagnostycznych DSM-V (2015):

1. Ponowne przeżywanie wydarzenia:

Nawracające natrętne i dręczące wspomnienia traumatycznego wydarzenia (wydarzeń). U dzieci często objawia się poprzez powtarzające się zabawy, w których obserwujemy odtwarzanie traumatycznego doświadczenia (doświadczeń)

Nawracające, dręczące sny, których treść jest związana z traumatycznym wydarzeniem. U dzieci mogą występować przerażające sny, o treści trudnej do zidentyfikowania, różnorodne koszmary.

Reakcje dysocjacyjne (np. flashback), które powodują, że dana osoba zachowuje się tak, jakby ponownie doświadczała traumatycznych przeżyć. U dzieci może wystąpić ponowne odgrywanie urazu w formie zabawy.

Nasilone i przedłużające się cierpienie psychiczne występujące w przypadku narażenia na wewnętrzne lub zewnętrzne sygnały, które symbolizują lub przypominają traumatyczne wydarzenia

2. Unikanie:

Unikanie działań, miejsc, przedmiotów, rozmów, które przypominają o traumatycznym wydarzeniu

Wycofanie społeczne

Unikanie aktywności, które sprawiały przyjemność

Częste negatywne stany emocjonalne (nasilony lęk, wstyd smutek)

3. Niekorzystne zmiany w zakresie zdolności poznawczych i nastroju.

Poczucie nierealności otoczenia lub samego siebie

Trudności w zapamiętaniu ważnych aspektów traumatycznego wydarzenia (amnezja dysocjacyjna)

Zniekształcenia poznawcze, nieadekwatne poczucie winy

Nasilone negatywne stany emocjonalne

Izolacja

4. Objawy nadmiernej pobudliwości:

Drażliwość, wybuchy złości.

Impulsywne, autodestruktywne zachowania

Nadmierna czujność, bycie w stanie ciągłej „gotowości"

Wzmożona reakcja na zaskoczenie

Trudności z koncentracja

Zaburzenia snu

(za: Briere, Scott, 2015).
WSPIERAĆ i NIE SZKODZIĆ.

Wiedza o ostrym zaburzeniu stresowym jest bardzo ważna. To taki czas, w którym nieodpowiednio prowadzone działanie, może znacznie zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia PTSD.
Ostra reakcja na stres, w dużym uproszczeniu, to czas, w którym mózg „układa" traumatyczne doświadczenie. Nie należy mu przeszkadzać. Nasz umysł posiada naturalne, wrodzone mechanizmy „samoleczenia" i z wieloma traumatycznymi doświadczeniami psychika dziecka wie, jak sobie radzić.
W literaturze przedmiotu, na szkoleniach, podkreśla się zagrożenia płynące z nieprawidłowo pokierowanej pomocy psychologicznej/psychoterapeutycznej.
I tu bardzo chcę to podkreślić: okres ostrego zaburzenia stresowego to NIE czas na psychoterapię.
To nie czas na zachęcanie do odtwarzania traumy.
Wiem, że zdarza się na tym etapie wpadać w pułapkę, „że przecież mówi się o tym, że nie można milczeć o tym, co trudne i należy zachęcać do rozmowy o traumie."
Nie w trakcie ostrego zaburzenia stresowego.
Wszelkie próby zachęcania, (o zgrozo!) zmuszania do opowiadania o traumatycznym wydarzeniu, odtwarzania go, mogą być bardzo szkodliwe i zwiększyć ryzyko PTSD.
Dlaczego? Powtórne opowiadanie o traumatycznym wydarzeniu, może powtórnie traumatyzować i utrudniać przetwarzanie traumy. Pojawia się zatem pytanie: czy to oznacza, że mamy za wszelką cenę unikać rozmawiania z dziećmi o ich doświadczeniach wojennych? Że gdy przyjadą do naszych domów, zaczną rozmawiać, mamy szybko zmienić temat?
Nie. Tutaj ważne jest podążanie i empatia. Bycie z dzieckiem. Tu i teraz. To ma znaczenie.
Jeżeli dorosły, dziecko chce rozmawiać - rozmawiajmy. Jednak, nie wyprzedzajmy, nie dopytujmy, bądźmy z dzieckiem, akceptujmy i nazywajmy emocje. Ważne jest towarzyszenie.
Autentyczność.
Bycie obok.
To ma moc.

(I o tym więcej dalej)

Podsumowując o ASD i PTSD
Nie każde dziecko lub dorosły, który doświadczył wojny, rozwinie PTSD lub inne zaburzenie psychiczne.
Czas ostrej reakcji na stres to nie jest czas na psychoterapię.
Doświadczanie ASD nie wymaga pomocy specjalisty - wymaga obecności drugiego człowieka, wsparcia.
Natomiast (i mam poczucie, że mamy tutaj sporo nieporozumień) nie oznacza to, że przez pierwszy miesiąc dzieci i dorośli nie mają korzystać z pomocy specjalistycznej, że nie mamy być czujni.
Czas ostrego zaburzenia stresowego, tak, jak pisałam, jest zdrową reakcją, ale jest także trudne w doświadczaniu - ważne by zwracać uwagę, jak dziecko/nastolatek je przeżywa, czy rozumie reakcję i być, wspierać, towarzyszyć.

Natomiast istotna jest jednoczesna obserwacja stanu psychicznego, zebranie wywiadu (z opiekunem!), czy dziecko leczy się psychiatrycznie lub czy wcześniej się leczyło, czy ma leki, które zażywało.
Ważne jest pytanie (dziecka/nastolatka) o samopoczucie, o myśli rezygnacyjne i myśli samobójcze (gdy dziecko zgłasza myśli samobójcze, kierujemy je na pilną konsultację do lekarza psychiatry dzieci i młodzieży).

Tak, jak badamy, sprawdzamy stan zdrowia fizycznego, tak i pytajmy o samopoczucie i objawy w zakresie zdrowia psychicznego.

Bądźmy obecni i bądźmy czujni.

To, w jaki sposób i czy poradzimy sobie z doświadczeniem traumatycznym, zależy to od wielu czynników.
Na część z nich nie mamy wpływu, ale na część z nich mamy wpływ.
Nasze wsparcie i działanie ma znaczenie.
I o tym, co ma znaczenie, w kontekście wspierania dzieci i młodzieży, przeczytacie w dalszej części.
Jak wspierać dzieci z Ukrainy ?

Po pierwsze: bezpieczeństwo i stabilizacja.

Najważniejszą pomocą dla osoby z doświadczeniem wojny jest...zapewnienie jej bezpieczeństwa i zaspokojenie podstawowych potrzeb.

Bez względu na to ile ma lat.
To, że pomagamy, to że wielu z nas przyjęło dzieci z Ukrainy do swojego domu, pod swój dach, zapewniło im bezpieczne i domowe warunki, realnie wpływa na ich życie - znacząco zwiększa szansę na zniwelowanie konsekwencji psychologicznych wojny.

Poczucie bezpieczeństwa to podstawowa potrzeba każdego z nas.
Dzieci potrzebują jej szczególnie dużo. Od tego zależy ich zdrowie psychiczne.

Wojna znacznie naruszyła bezpieczeństwo.

Nie można zdrowieć, bezpiecznie przetwarzać traumy, jeżeli jesteśmy w centrum traumy.
Nie można zdrowieć, gdy nie mamy poczucie bezpieczeństwa i nasze podstawowe potrzeby nie są zaspokojone - u dołu każdej pomocy jest bezpieczne miejsce do spania/mieszkania, jedzenie, picie - zadbanie o podstawowe potrzeby.

Wsparcie, empatia i słuchanie

Gdy zapewnimy poczucie bezpieczeństwa, bardzo ważne jest pokazanie wsparcia. Dopytanie o potrzeby.
I tak, jak zadajemy to pytanie dorosłym, tak warto zapytać dzieci i nastolatków.

Jak to zrobić? Np.
„Wiem, że jesteś w nowym miejscu i jest Ci trudno. Czy jest coś czego potrzebujesz?"
„Chciałabym, żebyś wiedział, że jestem tu z Tobą i z Twoją rodziną. Czy jest coś, co może Ci pomóc tutaj być?

„Za Tobą długa i trudna droga. Jesteś w Polsce i jesteś już bezpieczny. Ja jestem tutaj z Tobą i Twoją rodziną. Spójrz - mam kosz pełen przytulanek - czy chciałbyś jakąś zabrać ze sobą?"

Będąc przy pluszakach : gdy mamy możliwość, korzystajmy z tego, co dziecięce. To zbliża.

np. „Cześć, tu Miś Tolek. Tolek chciałby zapytać, czy czegoś potrzebujesz/ czy chciałbyś go przytulić/ położyć go na swojej poduszce?"

Tak. Możemy się spotkać z różnymi odpowiedziami i ważne, by każdą przyjąć.
Możemy się spotkać z dziecięcą odpowiedzią „Chciałabym Misia", „Lubię rysować", „Chciałbym pić". Czasami to będzie: „Chcę wysłać babci zdjęcie z nowego miejsca".

Możemy się także spotkać z tym, co trudne. „Chciałbym, żeby mój tata przyjechał".
I wówczas, ważne, by przyjąć te emocje, być i „nie zaklepywać".
„Tęsknisz za swoim tatą i chciałbyś, żeby tutaj był. To bardzo trudne i smutne. Nie jestem w stanie sprawić, by twój tata tutaj przyjechał, ale jestem przy Tobie i chcę Cię wysłuchać".

Czasami najcenniejsze co możemy dać, to towarzyszenie...

Może się zdarzyć, że dzieci nie będą chciały naszego towarzystwa. Powiedzą: „Chcę być sam" ,„Chcę być tylko z mamą". To ok. To potrzeba i ważne, by o nią zadbać (z uważnością, czy „Chcę być sam" nie jest przedłużającą się izolacją).

Kiedy pytamy o wsparcie, potrzeby, pojawia się „problem" - język (oczywiście, gdy wspierającym jest osoba z Polski).
Owszem, gdy nie znamy języka trudniej jest pomagać.
Jednak brak znajomości ukraińskiego nie wyklucza wsparcia. Można skorzystać z translatora, można nauczyć się bazowych pytań - w social mediach znajdziemy aktualnie mnóstwo materiałów, które uczą podstawowych zwrotów.
Można po prostu...być.
Towarzyszyć.

Wspólnie napić się herbaty, coś narysować, podarować misia.
Słuchać po ukraińsku, odpowiadać po polsku.
Używać języka ciała.

Autentyczność i bycie to nie tylko słowa.

Z resztą nie zawsze dzieci (i dorośli) potrzebują porozmawiania.

Czasami potrzebują pobawienia się kukiełkami, porysowania i to może być najbardziej pomocna czynność na tu i teraz.

Troska o potrzeby dziecka i rodzica

O podstawowe potrzeby dziecka troszczy się rodzic. Pamiętajmy, że mówimy o sytuacji, w której rodzic opiekujący się dzieckiem, być może kilka dni uciekał przed wojną, doświadcza objawów ostrej reakcji na stres.

Jeżeli rodzic nie jest zaopiekowany, nie zaopiekuje się dzieckiem. Obrazuje to, często przytaczana metafora maski z tlenem w samolocie. Najpierw maskę zakłada rodzic, potem dziecko.
Dziecko bez rodzica nie poradzi sobie.

Największą pomocą dla dziecka jest wsparcie rodzica. Ważne, by pytać o samopoczucie, o potrzeby opiekuna. Ważne, by w razie potrzeby, kryzysu, maksymalnie wesprzeć w opiece nad dzieckiem.

To my - dorośli jesteśmy regulatorami dziecka. Najważniejszym regulatorem jest rodzic.

Zdarza się, że po znalezieniu się w bezpiecznym miejscu, zaspokojeniu podstawowych potrzeb, osoba w ostrym stresie, w kryzysie, zapomina o podstawowych potrzebach. To aspekt, który często nam umyka.
Pytanie: Co dziś jadłeś? Czy masz potrzebne leki? Czy potrzebujesz środków higienicznych? Czy masz ubrania? Czy masz myśli, emocje, zachowania, których nie rozumiesz/z którymi nie możesz sobie poradzić? Czy chciałabyś o coś zapytać? Czy potrzebujesz rozmowy?

To ważne pytania.

Pozwól przeżywać. „Każda emocja jest ważna". „To ok, co czujesz". „Płacz jest zdrowy".
NORMALIZACJA ma znaczenie.

Na początku artykułu pisałam o znaczeniu wiedzy na temat ostrej reakcji na stres. Pomaga to nam- dorosłym opiekującym się dziećmi rozumieć ich zachowanie, reakcje - przyjąć je i akceptować. Jak wiecie, możemy się spotkać z wieloma różnymi zachowaniami, emocjami.
Czasami to będzie odtwarzanie doświadczeń w zabawie, czasami drażliwość, czasami zaobserwujemy, że dziecko przez 30 min bazgroli bez celu, czasami dostrzeżemy regres (np. ssanie kciuka). To wszystko ma prawo się dziać w czasie ostrej reakcji na stres.

I dla dzieci ważne jest NORMALIZOWANIE.

Pod pojęciem normalizowanie, nie mam na myśli szczegółowego zagłębiania się w objawy ASD, a komunikat „To, co czujesz jest w porządku".

Chodzi o nazwanie i przyjęcie tego, co się dzieje tu i teraz.

„Usłyszałam, ze martwisz się tym, że pomaga Ci rysowanie wojny. To sposób, który Cię wspiera. Gdy widzieliśmy wojnę, rysowanie jej pomaga nam poradzić sobie z tym wspomnieniem".
Warto także dodać: „Jeżeli będziesz się czymś martwił, pojawi się w tobie uczucie, myśl zachowanie, którego nie rozumiesz - przyjdź do mnie. Chcę Cię słuchać i pomóc Ci zrozumieć, co się dzieje"

RYSOWANIE i ZABAWA! Przyzwolenie na przeżywanie.

Dzieci mają dodatkowy zasób wspierający w zdrowym przetwarzaniu doświadczenia traumatycznego oraz w radzeniu sobie ze stresem. To rysowanie i zabawa.
Kredki, blok to, w moim odczuciu, przedmioty podstawowej potrzeby. One naprawdę wspierają i pomagają w przetwarzaniu traumy. Ważne, by zapewnić dziecku możliwość rysowania, gdy ma na to ochotę.
Wspierające będzie także dostarczenie maskotek, kukiełek - często dzieci, by przetworzyć traumę odtwarzają przy ich pomocy wydarzenia.

Powyżej napisałam o wspierających właściwościach zabawy i rysowania.
Chcę podkreślić aspekt, który wydaje mi się bardzo ważny: dziecko ma być dzieckiem.
To, co możemy zrobić to pozwolić dzieciom być dziećmi i stworzyć im ku temu warunki.
Najważniejszą aktywnością dziecka jest zabawa.
Plac zabaw, rysowanie, wygłupy, kontakt z rówieśnikami, układanie klocków, dużo aktywności na świeżym powietrzu.
Dziecięca ZWYCZAJNOŚĆ ma moc.

Rozmowa

W poprzednim artykule (link tutaj) dużą część poświęciłam rozmowie i temu, jak rozmawiać. Zachęcam Was, by do niego wrócić. Wiele z przedstawionych tam informacji będzie aktualnych.
Wspierając dzieci z doświadczeniem wojny, otwartość na rozmowę ma znaczenie.
Z uważnością, że tutaj, nie wypytujemy, nie zaczynamy tematu - towarzyszymy i dajemy sygnały, że jesteśmy.
Ważne, byśmy opierali się o tu i teraz, zwracali uwagę na katastrofizację, przedstawiali fakty (a nie kłamstwa) dostosowane do wieku rozwojowego dziecka i przekazywali je w sposób maksymalnie bezpieczny.

Istotne jest przyzwolenie i podkreślenie, że chcemy rozmawiać, jeżeli dziecko tego potrzebuje i chcemy słyszeć oraz odpowiadać na jego pytania.
Do powyższych wskazówek dodam jeszcze jedną.

Znaczenie ma także
PODKREŚLANIE ODPOWIEDZIALNOŚCI DOROSŁEGO.
Dzieci, które są w nowym miejscu, czują się zagrożone, straciły swój dom, mają poczucie braku kontroli, mogą mieć w głowie mnóstwo pytań o to, co dalej. Podejrzewam, że dorośli będą mieli w głowie te same pytania. Wielu z nich jest na etapie "ucieczki od zagrożenia".
Mogą pojawić się pytania:
„Czy my tu będziemy zawsze mieszkać?" „A co teraz z nami będzie?" „Z czego będziemy żyć?" „Skąd weźmiemy pieniądze na mieszkanie?" - to nie są dziecięce problemy. To problemy dorosłego i ważne, by zaznaczać ten aspekt.
„Rozumiem, że martwisz się tym, gdzie będziemy mieszkać. Na ten moment mamy pokój u Pani Zosi. O kolejne miesiące zatroszczę się ja. Jestem dorosła, wiele razy sobie poradziłam z trudnymi momentami i wierzę, że zadbam o dobre miejsce dla nas".
„Słyszę, że pytasz, czy będziecie mieć pieniądze na mieszkanie. Chcę Ci powiedzieć, że jesteś w otoczeniu dorosłych ludzi, którzy chcą pomóc Tobie i Twojej mamie. Ekipa dorosłych, z twoją mamą na czele, ma już kilka pomysłów na to, co zrobić, byście mogli zostać w tym mieszkaniu tak długo, jak będziecie potrzebować."

Wyeliminowanie obrazów wojny. Uważność na treści, z którymi dziecko ma styczność.

Obrazy wojny w telewizji, informacje o kolejnych bombardowaniach. To obrazy, informacje, z którymi dzieci z doświadczeniami wojny absolutnie nie powinny mieć styczności. Mogą powtórnie traumatyzować.

Istotne jest także zwrócenie uwagi na inne treści, z którymi dzieci mają styczność.
To ok, by dzieci oglądały bajki (oczywiście będące w odpowiednim wieku i dostosowane do wieku), natomiast zwróćmy uwagę, co to za bajki. Wiemy, że animacje są różne. I książki są różne. Zanim zdecydujemy się włączyć cokolwiek w TV, dać książkę do poczytania, powinno być to sprawdzone. Czasami bajka jest wartościowa, natomiast są w niej momenty, kiedy np. bohaterom burzy się dom. Potrzeba ogromu uważności i czujności na treści, które pokazujemy dzieciom.

Pokazanie sprawczości i kontroli. Pytanie o zgodę.

Zadbanie o sprawczość, pokazanie wpływu ma znaczenie.
Jest na to wiele sposobów. Jednym z nich jest dawanie wyboru.
„Chcesz soku, czy wody?"

„Wybierz sobie z kosza maskotkę, która najbardziej ci się podoba."

„Którą koszulkę chcesz założyć?"

Kolejnym niezwykle istotnym obszarem jest PYTANIE O ZGODĘ. Czasami reagujemy impulsywnie, oczywiście w dobrej intencji, działając w oparciu o własne potrzeby i przekonania. Dziecko może chcieć i potrzebować inaczej. Pamiętajmy, by nie wyprzedzać i nie odbierać poczucia sprawczości.
„Czy mogę Cię złapać za rękę?"
„Czy chciałbyś, żebym Cię przytuliła?"
„Czy zgadzasz się, bym porysowała obok?"

Wielu z nas doświadczyło bardzo silnej reakcji emocjonalnej w poprzedni czwartek. Wówczas rozpoczęła się wojna. Obserwowaliśmy jak zmieniają się nasze emocje, jak z szoku przechodzimy w działanie, pomaganie.

Owszem, to różne pod względem złożoności sytuacje. Nikt z nas nie był w centrum wojny (a przynajmniej taki kontekst tutaj opisuję), natomiast dla dzieci, które jej doświadczyły, gdy emocje zmniejszą swoje nasilenie i pojawi się gotowość, pomaganie także może być wspierające.

Co może być pomocne? Napisanie listu dla dzieci, które przyjechały z Ukrainy, przygotowanie dla nich wstążeczek z flagą, ponowne podarowanie, czegoś czym możemy się podzielić na zbiórkę.

Powyższa propozycja nie jest pomysłem na „tu i teraz", natomiast z czasem pomaganie, sprawczość i doświadczenie wspólnotowości może być wspierające.

Oczywiście i tutaj, przy każdym działaniu pytamy dziecko, co o tym sądzi i, czy ma ochotę.

Poczucie przynależności - ma moc

Adaptacja. Ograniczenie zmian do minimum.

Gdy zostaną zaspokojone potrzeby, dziecko będzie miało swoje mikro miejsce na ziemi - nowy, tymczasowy lub stały dom, ważne, by zatroszczyć się o jego kontakt z rówieśnikami, o przynależność do grupy.
Bardzo wspierającym rozwiązaniem jest stworzenie przestrzeni, zadbanie o kontakt z dziećmi z Ukrainy.
I nie chodzi tutaj o podobne doświadczenia, tylko o ilość zmian. Pamiętajmy, że dzieci będą w zupełnie nowym środowisku. Nie tylko będą zmagały się z doświadczeniem wojny, z tęsknotą za bliskimi, za domem, ale będą także w procesie adaptacji do nowego miejsca.
Gdy dziecko adaptuje się do przedszkola, szkoły ważna jest metoda małych kroków oraz ograniczenie zmian do minimum.

Nowe miejsce, język, różnice kulturowe - to dużo.
Stąd rozwiązanie o tworzeniu małych grup dla dzieci z Ukrainy jest mi bardzo bliskie.
Rozwiązanie, by dzieci nie trafiały do placówki same, zatroszczenie się, by były w niej dzieci z Ukrainy, które będą towarzyszyć, wspierać językowo - również.
Uważam, że to ważne, by proces adaptacji dzieci z Ukrainy do przedszkola/szkoły był poprzedzony adaptacją do mniejszej grupy, z którą będzie w nowej placówce.

Wiem, że nie zawsze to możliwe i że część dzieci już jest w przedszkolu/ w szkole.

„Wiem, że mówimy w innych językach, ale chcę byś wiedział, że jestem tutaj dla Ciebie".
-Zrobienie, wspólnie z dziećmi rysunku powitalnego, przypięcie do koszulek wstążeczek w niebiesko-żółtych barwach. Każdy gest, wysyłający informację „Dobrze, że jesteś".

Cennym rozwiązaniem może być pomysł, by nauczyciele zadbali o kontakt rodziców i wsparli ich w zorganizowaniu spotkania z jednym, dwoma rówieśnikami z nowej grupy po szkole.
Wielu rodziców jest bardzo zaangażowanych w pomoc. Czasami wysłanie wiadomości, zapytanie: „Czy ktoś z Państwa byłby gotowy w najbliższą sobotę spotkać się z Olkiem na placu zabaw, by dzieci mogły się lepiej poznać, a Olek poczuł się bezpieczniej?"
...to pierwszy krok.

...to ważne.

W tym ostatnim akapicie, chcę zwrócić uwagę na jeszcze jeden niezwykle ważny aspekt.
Pisząc ten artykuł skupiam się na doświadczeniach wojennych i wsparciu dzieci z Ukrainy.
Jednak, nie zapominajmy o dzieciach z Rosji i Białorusi, które również są wśród Nas.
Wiem, że bardzo potrzebują wsparcia, uważności, rozmowy.
Wiem, że dla wielu dzieci (i dorosłych oczywiście także) z Rosji i Białorusi to bardzo trudny czas. Wiele z nich rozumie, co się dzieje.
Rozumie, że prezydenci ich krajów podjęli decyzję o zaatakowaniu Ukrainy, że ich koledzy i koleżanki musieli uciekać ze swojego kraju.
Wstydzą się, cierpią, czują się wykluczone, spotykają się z obwinianiem.
Otoczmy ich ciepłem i pomocą.
Bądźmy czujni.
Bądźmy blisko.

Podsumowanie

Długo mogłabym pisać i o skutkach doświadczeń traumatycznych i o możliwościach wsparcia.
To materiał na książkę i wiem, ze ten artykuł nie wyczerpuje całej wiedzy dotyczącej traumy i wyczerpuje zaledwie część możliwości i pomysłów, które mogą wspierać dzieci w radzeniu sobie z doświadczeniem wojny.
Starałam się zebrać najważniejsze (w moim odczuciu) informacje i zostawić Wam kilka oddziaływań, które możemy wprowadzić, jako rodzice dzieci z Ukrainy, osoby, które goszczą rodziców i dzieci, nauczyciele, specjaliści i jako społeczeństwo.
Gdybym miała zostawić najważniejsze myśli na koniec, to w głowie przyświecają mi takie:

Dziecko ma być dzieckiem.
Gdy nie wiemy, jak zadziałać, pamiętajmy: wspierające jest stworzenie warunków do bycia dzieckiem.
Gdy nie wiemy, jak zadziałać, coś nas niepokoi, czujemy się przytłoczeni - poprośmy o pomoc DLA SIEBIE.
Zadzwońmy na infolinię, zgłośmy się do punktu interwencji kryzysowej, skorzystajmy z usług osób, wspierających osoby z Ukrainy i pomagającym Pomagaczom.
Zasięgnijmy informacji, dbajmy o wsparcie.
Podstawą pomocy dziecku jest wyedukowany i zaopiekowany rodzic.
Podstawą pomocy rodzinie z Ukrainy jest wyedukowany i zaopiekowany POMAGAJĄCY.
Dbajcie o siebie,
Korzystacie ze wsparcia i edukacji.

Źródła, z których korzystałam:

American Psychiatric Association (2015). Kryteria Diagnostyczne z DSM- 5. Wrocław: Edra&Partner.

Briere J.N., Scott C. (2020) Podstawy terapii traumy. Diagnoza i metody psychoterape utyczne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Kołakowski A. (red.). (2020) Psychoterapia poznawczo-behawioralna dzieci i młodzieży. Przewodnik praktyka. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Jerzak M. (red.). (2022) Zaburzenia psychiczne i rozwojowe dzieci, a szkolna rzeczywistość. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Rothschild B. (2014) Ciało pamięta. Psychofizjologia traumy i terapia osób po urazie psychicznym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Yohani S. (2015) Applying the ADAPT Psychosocial Model to War-Affected Children and Adolescents. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244015604189 (dostęp: 3.03.2022)

# data[].attributes.attachment_link.title
Gdy w dziecięcych wspomnieniach jest...wojna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wojna. Słowo niegdyś tak odległe, dzisiaj tak bliskie. Wojna i dzieci - to słowa, które nigdy nie powinny stać obok siebie. Dzieci z doświadczeniem wojny są tuż obok nas. W Polsce. Setki tysięcy dzieci z Ukrainy znalazło w naszym kraju schronienie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tuż obok Nas, za naszą granicą, dzisiaj rano rozpoczęła się wojna.
Tuż obok nas są ludzie z Ukrainy - przyjaciele i przyjaciółki, koledzy i koleżanki dzieci ze szkoły/przedszkola, współpracownicy i współpracownice.
Tuż obok nas, czasami w towarzystwie nas obserwujemy rozpacz ludzi, których kraj rozpada się na kawałki, lęk o najbliższych, wybory: wracać, czy zostać? W nas jest mnóstwo lęku, smutku, złości, rozpaczy...
Tuż obok nas, w obliczu tych wszystkich wydarzeń są nasze dzieci. Jak je wspierać? Jak się o nie troszczyć? I (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie?

Nigdy nie przypuszczałam, że napiszę taki tekst. Przyznam, że miałam problem, jak go zatytułować. Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? Jak troszczyć się o dzieci, kiedy w Ukrainie jest wojna? Jak radzić sobie z lękiem przed wojną?

Mam ochotę krzyczeć: to się nie dzieje.

I sama rozpadam się na kawałki, gdy kolejny raz włączam TV i widzę, że się dzieje i widzę co się dzieje.

Wiem też, jak bardzo potrzebują nas dzieci.

Wiem też, że to moment, na który (chyba) nikt nie jest przygotowany i nie zastanawiał się, jak wesprzeć dzieci i siebie.
Nigdy nie czytałam i nie posiadam książki/artykułu, na temat wspierania dzieci w obliczu wojny blisko nas, wojny w kraju ich koleżanek i kolegów.
Natomiast wiem, jak wspierać i jak rozmawiać z dziećmi, w sytuacji kryzysu, trudnych wydarzeń.
I to wszystko starałam się Wam jak najrzetelniej potrafię zebrać, dostosować do aktualnej sytuacji i tutaj zostawić.

Rozmawiaj i stwórz do tego przestrzeń.

Wiem, że dzisiaj pojawiło się mnóstwo pytań, „czy rozmawiać?" i „czy ukrywać przed dziećmi informację o wojnie w Ukrainie?".
Odpowiadając na to pytanie odniosę się do dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Odpowiedź brzmi: rozmawiać. Dzieci uczęszczają do placówek, mają kontakt z innymi dziećmi. Dzieci ze sobą rozmawiają, słuchają otaczającego świata. Dowiedzą się o wojnie, usłyszą słowo wojna.

To ważne, byśmy rozmawiali z dziećmi, pytali, czy mają pytania, zapewnili, że chcemy z nimi rozmawiać i odpowiadać na pytania.

To niezwykle ważne byśmy my - rodzice, ważni dorośli byli osobami od których dzieci będą otrzymywały informacje oraz osobami, które będą korygowały informacje zasłyszane poza domem.

Ważne, by nazwać, co się dzieje i nazwać dlaczego wokół nas- dorosłych tak często pojawia się temat wojny w Ukrainie.

Oczywiście język powinien być dostosowany do wieku dziecka i opierać się o fakty, na które dziecko jest gotowe.

„W Ukrainie rozpoczęła się wojna. To znaczy, że prezydent Rosji podjął decyzję o ataku na Ukrainę. Ludzie z Ukrainy walczą i jest to niebezpieczne. Martwimy się o nich",
„Ludzie rozmawiają o wojnie w Ukrainie, martwią się o ludzi, którzy tam mieszkają, smucą się i złoszczą, bo wojna jest zła".

„Chcę, żebyś wiedział, że chcę byś o tym ze mną rozmawiał i pytał mnie, o wszystko, o co potrzebujesz zapytać".

Nazywaj i akceptuj emocje. Wszystkie.

Boicie się? Ja się boję.

Smucicie się? Ja się smucę.

Złościcie się? Ja się złoszczę.

To zrozumiałe.
Dzieci też będą doświadczać mnóstwo emocji. To niezwykle ważne (zawsze, a teraz szczególnie), by się nimi zaopiekować i zaakceptować każdą emocję.

Zaprzeczanie, przykrywanie i udawanie, że „nic się nie dzieje", może przepełniać niepokojem, kiedy świat wokół mówi o zagrożeniu i dorośli i dzieci mają w sobie niepokój.

Często wspierające jest podzielenie się, że i my doświadczamy trudnych emocji.

„Widzę, że się boisz. Kiedy słyszymy o wojnie czujemy strach, bo nasz umysł odczytuje te słowa jako zagrożenie i wysyła nam o tym sygnał. To zrozumiałe. Też tak mam."

„Martwisz się o babcię swojej przyjaciółki. Opowiedziała Ci, że mieszka tam, gdzie jest wojna. Rozumiem to. Jestem przy Tobie."

To ważne, by dzieci mówiły o uczuciach.

Bardzo.

Bo tłumienie, chowanie to...cierpienie. To, co niewypowiedziane, chowa się „do środka". Męczy, dusi, przytłacza. Stąd tak ważne jest stworzenie przestrzeni do mówienia o uczuciach, która wejdzie do waszego codziennego schematu dnia.

I tu uwaga: nie oznacza to codziennego pytania się o wojnę. Nie, nie, nie..

Mam na myśli uważność na uczucia i otwarcie przestrzeni do rozmowy np. pytania

„Jak się czujesz?", „Jak się dziś czułaś?", „Jakie emocje cię odwiedziły?" lub kreatywne metody pokoloruj serce z emocjami - jakie dzisiaj uczucia je wypełniały (przykłady pomocy znajdziecie tu: ....)

Z drugiej strony pamiętajmy, że to my regulujemy i to my jesteśmy dorośli. Dzielenie się emocjami, pokazywanie, że doświadczanie lęku, smutku, złości jest zrozumiałe, nie oznacza, że mamy zalać dzieci naszymi emocjami i zmartwieniami.

Ważne jest tutaj uważnienie, że ma prawo być dziecku trudno i ma prawo czuć niepokój w świecie niepokoju, przy jednoczesnym zapewnieniu maksimum bezpieczeństwa i stabilności (i o tym, więcej dalej).

Bądź uważny na katastrofizację. U siebie u i dziecka. Skup się na tu i teraz.

Wokół nas jest wystarczająco dużo trudnych informacji.

Gdy czujemy lęk mamy tendencję do zniekształcania myśli i przewidywania dodatkowej katastrofy.

Ważne, by być uważnym na komunikaty, które kierujemy do dziecka i do innych wokół.

Ważne, by pytać dziecko o myśli, o to jakie zna fakty.

I jednocześnie nie kłamać.

Co mam na myśli:

Komunikaty: „Zaczyna się od Ukrainy, a potem może iść do Polski", „To tylko początek. Będzie trzecia wojna światowa" itp. One nie pomagają. Nie wiemy jak będzie. Dla dzieci, zbyt dużo to to, co jest. Nie dokładajmy.
Pytajmy dzieci: co o tym wiesz? Co myślisz? Czym się martwisz.
Dziecko: „Jasiu powiedział, że Putin zaatakuje też Polskę"

Odpowiedz: „Na ten moment Putin zaatakował Ukrainę. Nie ma żadnych informacji mówiących o tym, że chce zaatakować Polskę. Jestem przekonana, że Jasiu też takich nie posiada"

I najtrudniejsze: jednocześnie nie kłam, nie obiecuj tego, czego nie jesteś pewien. Chciałabym napisać: jesteśmy i będziemy bezpieczni. Nie wiem, czy będziemy. Dlatego nie jestem w stanie Wam tego obiecać.

Czy padnie pytanie: „Czy w Polsce będzie wojna?" Z dużym prawdopodobieństwem padnie.

Czy mamy odpowiedzieć: „może będzie"? Czy lepiej: „No gdzie, kochanie. Na pewno nie będzie"? Ani tak, ani tak.

TU i TERAZ.

To, co wiemy, dostosowane do dziecka + maksimum bezpieczeństwa.

„Na ten moment wojna jest tylko na Ukrainie. Nie ma żadnych informacji mówiących o tym, że Putin chce zaatakować Polskę. Polska ma wsparcie innych Państw, ma z nimi umowę i jeżeli ktokolwiek chciałby nas skrzywdzić inne państwa, i jest ich bardzo dużo, obiecały, że nam pomogą".

Bądź uważny na zmiany w zachowaniu dziecka.

Dzieci w różny sposób mogą przetwarzać trudne informacje. Mogą być bardziej zamyślone, rozkojarzone, spięte, częściej się złościć. Pamiętajmy, że najważniejsze jest to, czego nie widać.

Pod tzw. „trudnym" zachowaniem, przeważnie kryje się cierpienie- myśli, emocje, doświadczenia, z którymi dziecko nie może sobie poradzić. Jeżeli obserwujemy nowe, niepokojące zachowanie u dziecka warto nazwać to, co widzimy oraz okazać empatię i troskę.

Zdarza się, że pojawia się pytanie- czy nazywać zachowanie; to, co jest „na wierzchu"? Z mojego doświadczenia wynika, że tak i często dzieci wręcz czekają, aż dorosły powie „Widzę twój niepokój i strach. Wiem, że to skutek czegoś trudnego"
W jaki sposób mówić do dzieci, gdy dostrzegamy niepokojące zachowania? „Widzę, że w ostatnim czasie jesteś często zamyślony. Mam wrażenie, że coś cię martwi."

„Zauważyłam że trudno Ci kontrolować złość. Domyślam się, że sporo Cię przytłacza."

Wyłącz wiadomości w TV

Nie włączaj kanałów informacyjnych w TV przy dziecku. W aucie ustaw radio, gdzie leci wyłącznie muzyka. Rozmawianie, o tym co się dzieje nie oznacza, że mamy pokazywać dzieciom obrazy wojny.

To, co widzimy w telewizji jest często tak trudne, że sami nie mieścimy. Obrazy strzelania, bombardowania, cierpienie ludzi są dla dzieci za trudne, nie są w stanie tego przetworzyć.

Postaraj się zadbać o filtrowanie treści na YouTube i zabezpieczenie w telefonie stron informacyjnych.

I tu moja prośba do szkół i nauczycieli - zadbajcie o to samo. Nie jestem w stanie zliczyć sytuacji, w których usłyszałam, że dzieci oglądały niedozwolone treści - straszne filmy ala horror, nagrania gier dla dorosłych itp. na komputerach szkolnych. Filtr na treści erotyczne i pornograficzne to za mało.

Wprowadź ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne

Głębokie oddychanie, medytacja dla dzieci, ćwiczenia z uważności, masażyki. To wspiera.

I my i dzieci doświadczamy dodatkowych trudnych emocji. Jest i będzie w naszych ciałach sporo dodatkowego napięcia.

Im więcej napięcia, tym trudniej nam to pomieścić (dosłownie pomieścić)... w sobie.
A nie chodzi o to, by je upychać w nas- przeciwnie: ważne by je uwalniać. Stąd w obecnym czasie ważne jest zatrzymanie się, relaksowanie, wprowadzenie ćwiczeń oddechowych i uwalnianie emocji. Doskonale sprawdzą się tutaj ćwiczenia oddechowe, bajki relaksacyjne.

Poczucie bezpieczeństwa - najważniejsze jest BYCIE razem.

Zapytaj siebie: co mogę zrobić, by dać sobie i mojemu dziecku maksimum bezpieczeństwa? Jak być blisko?

Bezpieczeństwo jest przede wszystkim w domu. Poczucie bezpieczeństwa tworzymy my. To co się dzieje jest trudne, dzieci mogą spotkać się z trudnymi informacjami, ale to na ile będą się czuły bezpiecznie, zależy przede wszystkim od nas.

Każdy z nas potrzebuje bezpieczeństwa. To podstawowa potrzeba każdego człowieka. Informacje o wojnie mogą je naruszyć, stąd istotne, by troszczyć się o tę potrzebę i dać sobie bliskość.

Przytulanie,

bycie razem,

zaplanowanie więcej wspólnego czasu,

zabawa

...i zwyczajność.

To ma znaczenie.

Ogromne.

Zwyczajność

Czasami mamy poczucie, że jak się dzieje coś ważnego, trudnego, to należy coś zmieniać.

Normalność, zwyczajność, rutyna - to pomaga.

To cenne, by wdrożyć dodatkowe rytuały (np. wspomniane relaksację, czy ćwiczenia oddechowe), ale to nie oznacza, że mamy przeorganizować dzień, codziennie robić godzinne medytacje, zamiast jeździć na zajęcia z robotyki.

Przeciwnie.

Szczególnie wtedy, gdy jest trudno, potrzebujemy troszczyć się o zwyczajność, o codzienność i toczyć zwyczajne życie.

Dbaj o siebie. Napełniaj emocjonalny kubeczek.

Gdy nasz kubeczek jest pusty lub prawie pusty - nasze potrzeby nie są zaspokojone, wówczas nie mamy także zasobów, energii, jesteśmy rozregulowani emocjonalnie, jest nam trudno. Trudno nam funkcjonować, a skąd troszczyć się o kubeczki naszych dzieci.

A cały ten artykuł jest o napełnianiu dziecięcego kubeczka.

Troszcz się o siebie, proś o pomoc partnera/partnerkę, stwórz sobie przestrzeń wsparcia, stabilny, zaopiekowany rodzic to podstawa - napełniaj swój kubeczek.

Podsumowanie:

Przesyłam Wam mnóstwo wsparcia.

Czekam na wasze myśli i refleksję po przeczytaniu artykułu.

Ukraino...

...jestem z Tobą.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wspierać i (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie? - Dziecięca psychologia

# data[].attributes.attachment_link.description
Tuż obok Nas, za naszą granicą, dzisiaj rano rozpoczęła się wojna. Tuż obok nas są ludzie z Ukrainy - przyjaciele i przyjaciółki, koledzy i koleżanki dzieci ze szkoły/przedszkola, współpracownicy i współpracownice. Tuż obok nas, czasami w towarzystwie nas obserwujemy rozpacz ludzi, których kraj rozpada się na kawałki, lęk o najbliższych, wybory: wracać, czy zostać?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Krótka euforia, gdy pojawiły się pierwsze wiadomości o nauce z domu... Niepewność, strach i poczucie zmęczenia, które przyszły z czasem - to reakcje dzieci i młodzieży na nauczanie zdalne. Po ponad roku przebywania w domu i ograniczonego kontaktu z rówieśnikami u młodych ludzi coraz częściej pojawiają się różne zaburzenia i reakcje psychologiczne.

W listopadzie pisaliśmy o występujących sezonowo problemach u wielu osób. Zaburzenia depresyjne i problemy psychiczne wiążą się wówczas z krótkim dniem, złą pogodą, a także, jak twierdzą niektórzy, wprowadzeniem czasu zimowego. Tym razem to jednak coś innego. Jeszcze niedawno można było zobaczyć na Instagramie krótkie wideo. Dziewczyny w wieku nastoletnim cieszyły się na dwutygodniowe koronaferie. Faktycznie na początku była chwila euforii. Nie trzeba było chodzić do szkoły, nauczanie zdalne raczkowało i wręcz zawodziło, a powrót wydawał się nie tak odległy.

Rzeczywistość okazała się jednak zupełnie inna

Strach pojawił się najpierw u dzieci kończących szkoły. Maturzyści czy ośmioklasiści nie wiedzieli, co z ich egzaminami. Kiedy? W jakiej formie? Co z przygotowaniami? Rok temu o tej porze już pojawiła się informacja o ich przełożeniu. Kilka dni temu w RMF FM Minister Zdrowia Andrzej Niedzielski stwierdził natomiast, że "na razie nie ma mowy o zmianie terminów w tym roku". Podkreślił jednak, że pozostaje w kontakcie z Ministrem Edukacji. Młodzież ma więc prawo czuć się gorzej przygotowana niż w latach poprzednich. Utrudnione konsultacje, mniej kontaktu z nauczycielami, zmęczenie obostrzeniami i sytuacją epidemiczną.

Oprócz lęku pojawia się tu właśnie wspomniane zmęczenie. Z czego wynika? Z braku lub ograniczonej możliwości wychodzenia z domu, spędzania kilku godzin dziennie przed komputerem czy ograniczonych integracji z rówieśnikami. Nawet możliwość pożartowania w przerwie czy na lekcji są dla rozluźnienia się ważniejsze, niż może nam się wydawać. Nic więc dziwnego, że coraz większej grupie brakuje tych drobnych, codziennych zdarzeń. Wystarczy, że do tego dojdą np. słabe oceny lub problem z jakimś zadaniem czy przedmiotem. Może to powodować problemy z koncentracją, a nawet niechęć do czynności, które wcześniej sprawiały przyjemność.

Ciągle w domu... z rodzicami

Wyjście do szkoły oznaczało też trochę wolnego od innych domowników. Nie trzeba być z patologicznego domu, żeby chcieć się wyrwać i pobyć trochę w innym otoczeniu. Polacy z natury uważani są za indywidualistów. Większy problem mają z pracą w grupach, podziałem prac grupowych i jego skutecznej realizacji. Praca zdalna natomiast tylko zwiększa nacisk na indywidualność. Z tego powodu zwłaszcza młodsze dzieci, często bardziej wstydliwe, nie mają możliwości nauczenia się wchodzenia w grupę i zacieśniania relacji czy w ogóle budowania relacji międzyludzkich.

Co robić w takiej sytuacji? Na pewno oprócz obowiązków dziecko musi mieć możliwość zabawy - najlepiej z innymi dziećmi. Jeśli aktualnie nie pozwala na to sytuacja epidemiczna, warto porozumieć się z innymi rodzicami. Pozwolić dzieciom rozmawiać ze sobą też po lekcjach, bardziej swobodnie, grać w gry online w mniejszych grupach. Trzeba jednak pamiętać, że dziecko musi mieć ochotę na taką aktywność. Nie powinno się go do tego zmuszać.

Ważna jest obserwacja i reagowanie, gdy pojawiają się zaburzenia

Kiedy pracujący z domu rodzice oraz uczące się zdalnie dzieci przebywają ze sobą dużo czasu, pewne rzeczy po prostu umykają. Łatwo nie zauważyć, kiedy zmienią się lub zaczną pojawiać pewne zachowania. To jednak kluczowe, jeśli chcemy zapobiegać występowaniu różnego rodzaju zaburzeń. Wybuchy złości, rozdrażnienie, poczucie winy, nieuzasadniony lęk czy poczucie osamotnienia to tylko część z nich.

Jeśli się pojawią, warto - a nawet trzeba - reagować. Spokojnie zapytać, co trapi dziecko. Nie naciskać, ale uświadomić mu, że może przyjść z problemem. Można też powiedzieć, że zauważyło się smutek czy zaniepokojenie w jego zachowaniu. Taka obserwacja powinna potrwać co najmniej czternaście dni. Jeżeli przez taki okres występują zaburzenia w dotychczasowym zachowaniu, możemy mieć do czynienia z problemami na tle psychologicznym.

Zwłaszcza gdy zauważymy problemy ze snem bądź brak zainteresowania jakimikolwiek kontaktami i relacjami z innymi, powinniśmy to potraktować jako wyraźny sygnał, wskazujący na konieczność kontaktu z lekarzem specjalistą. Możemy to zrobić przez placówkę edukacyjną lub na własną rękę. Ważne, żeby specjalista miał doświadczenie w pracy z dziećmi, a forma kontaktu i sama osoba lekarza sprawiały, że dziecko poczuje się komfortowo podczas rozmów z nim.

Ciekawie na problem zareagowano w Hiszpanii

Na Półwyspie Iberyjskim także zaobserwowano podobne problemy, a ramach zapobiegania im, zdecydowano się na nietypowe zalecenia. Wraz z poprawą aury oraz w miarę możliwości nauka zacznie tam wracać do formy stacjonarnej. Zajęcia niekoniecznie jednak będą odbywały się w budynkach szkolnych. Zdecydowano, że w roku szkolnym 2020/21 dzieci już nie będą uczyć się zdalnie. Co natomiast nietypowe, czasem zajęcia prowadzone są w parkach czy na plażach.

Jeżeli nie wiemy, gdzie szukać pomocy, warto zajrzeć na stronę wyleczdepresje.pl. Znajdziemy tam numery do Dziecięcego Telefonu Zaufania Rzecznika Praw Dziecka czy Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Warto jednak najpierw przeczytać opisy i samemu zdecydować, do której instytucji lepiej się zgłosić.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zaburzenia depresyjne u młodzieży a nauczanie zdalne

# data[].attributes.attachment_link.description
Krótka euforia, gdy pojawiły się pierwsze wiadomości o nauce z domu... Niepewność, strach i poczucie zmęczenia, które przyszły z czasem - to reakcje dzieci i młodzieży na nauczanie zdalne. Po ponad roku przebywania w domu i ograniczonego kontaktu z rówieśnikami u młodych ludzi coraz częściej pojawiają się różne zaburzenia i reakcje psychologiczne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gdy internet jest ważniejszy od babci... (REŻYSER ŻYCIA)

# data[].attributes.attachment_link.title
CYBERPRZEMOC. Nie stosuj. Nie lajkuj. Nie udostępniaj

# data[].attributes.attachment_link.title
Hejt - zwycięski scenariusz na film profilaktyczny [chojna24.pl]

# data[].attributes.attachment_link.title
EduKredka – 11 LISTOPADA - NARODOWE ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI / Film edukacyjny #14

# data[].attributes.attachment_link.description
…i zadbaj o zdrowie psychiczne – przekonuje kampania społeczna Ministerstwa Zdrowia. Gdzie uzyskać s...

# data[].attributes.headline
Kartka z kalendarza- Dzień Edukacji Narodowej

# data[].attributes.subject
Kartka z kalendarza- Dzień Edukacji Narodowej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stanisław August Poniatowski. Źródło: Wikimedia Commons
14 października przypada Dzień Edukacji Narodowej - święto nauczycieli, wychowawców i pedagogów. Obchodzony jest w rocznicę powstania w 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej - pierwszego w Europie ministerstwa oświaty - która zajęła się reformowaniem szkolnictwa w Polsce.
Komisja Edukacji Narodowej (pełna nazwa: Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) - była pierwszym w świecie ministerstwem oświaty i o wiele lat wyprzedziła podobne rozwiązania w innych państwach. Na wniosek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego powołał ją 14 października 1773 r. Sejm Rozbiorowy.

Działała w latach 1773-1794. Stworzyła nowoczesną strukturę organizacyjną oświaty - od szkół elementarnych przez gimnazja aż do uczelni wyższych. Reforma objęła programy nauczania, do których wprowadzono elementy nauk przyrodniczych, historii i geografii Polski, naukę języka ojczystego i wychowanie obywatelskie.

Komisja powołała Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, które zajęło się przygotowywaniem podręczników. Zamawiano je u wybitnych uczonych polskich oraz tłumaczono najlepsze opracowania zagraniczne. Komisja uregulowała również podstawy prawne zawodu nauczycielskiego i stworzyła pierwsze szkoły kształcące pedagogów.

Zreorganizowane zostały też akademie: krakowska i wileńska. Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, przemianowany na Szkołę Główną Koronną, stał się nowoczesną uczelnią. Wysoką rangę zdobył uniwersytet wileński. Przemianowany na Szkołę Główną Wielkiego Księstwa Litewskiego stał się ważnym ośrodkiem nauk przyrodniczych i astronomii. Komisja zamierzała też powołać Królewski Uniwersytet w Warszawie - jego zalążkiem była utworzona w 1789 r. Szkoła Anatomii i Chirurgii.

Kres działaniom Komisji Edukacji Narodowej położyła utrata niepodległości Polski, ale wiele wprowadzonych przez nią rozwiązań miało kontynuację.

Dzień Edukacji Narodowej wprowadzono w 1982 r. w miejsce obchodzonego wcześniej Dnia Nauczyciela.

W artykule 74 ustawy Karta Nauczyciela zapisano: "W dniu rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, 14 października każdego roku, obchodzony będzie Dzień Edukacji Narodowej. Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest wolny od zajęć lekcyjnych".

Dzień Edukacji Narodowej jest okazją do nagradzania wyróżniających się dla niej nauczycieli i pracowników niepedagogicznych. W tym dniu lub w dniach blisko tej daty wręczane są nauczycielom krzyże zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej (najwyższe odznaczenie przyznawane przez ministra edukacji narodowej) i nagrody za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Przy okazji Dnia Edukacji Narodowej uroczyście nadawane są też honorowe tytuły "profesora oświaty".

Idea obchodzenia w Polsce specjalnego święta nauczycieli sięga 1957 r. Wówczas, podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie, zaproponowano, by 20 listopada stał się Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela. Ostatecznie zwyciężyła propozycja uczczenia rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej. Uchwalona w 1972 r. ustawa Karta praw i obowiązków nauczyciela wprowadziła Dzień Nauczyciela obchodzony właśnie 14 października.

W różnych krajach nauczyciele obchodzą swoje święto w różnych dniach. Przykładowo na Tajwanie obchodzone jest ono 28 września w dniu urodzin Konfucjusza, a w Czechach i na Słowacji - 28 marca, czyli w dniu urodzin Jana Amosa Komenskiego - XVII-wiecznego pedagoga, filozofa, reformatora i myśliciela protestanckiego, twórcy i propagatora jednolitego systemu powszechnego nauczania, który zalecał objęcie nauczaniem wszystkich, niezależnie od płci i stanu.

Niezależnie od tego 5 października obchodzony jest Światowy Dzień Nauczyciela (World Teacher's Day). Międzynarodowe święto zostało proklamowane przez UNESCO w 1994 r. Dzień obchodzony jest dla upamiętnienia rocznicy podpisania 5 października w 1966 r. przez UNESCO i Światową Organizację Pracy "Rekomendacji w sprawie statusu nauczycieli". Rekomendacja jest podstawowym dokumentem określającym zakres praw i obowiązków nauczycieli w skali globalnej.

W Polsce Światowy Dzień Nauczyciela obchodzony jest głównie przez nauczycieli akademickich, którzy uważają go za swoje święto. (PAP)

Autorka: Danuta Starzyńska-Rosiecka

dsr/ joz/

# data[].attributes.attachment_link.title
14 października - Dzień Edukacji Narodowej

# data[].attributes.attachment_link.description
Stanisław August Poniatowski. Źródło: Wikimedia Commons 14 października przypada Dzień Edukacji Narodowej - święto nauczycieli, wychowawców i pedagogów. Obchodzony jest w rocznicę powstania w 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej - pierwszego w Europie ministerstwa oświaty - która zajęła się reformowaniem szkolnictwa w Polsce.

# data[].attributes.attachment_link.title
JESTEŚMY RÓŻNI JESTEŚMY RÓWNI | CZĘSTOCHOWA

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czyste Zło nigdy nie próżnuje. Dlatego nigdy nie możesz być pewien, gdzie czai się na Ciebie kolejna zastawiona przez Sieciuchy pułapka. Poza Kłamaczem, Bełkotem, Kradziejem i Śmieciuchem w internecie możesz się natknąć na inne, równie niebezpieczne zagrożenia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czyste Zło nigdy nie próżnuje. Dlatego nigdy nie możesz być pewien, gdzie czai się na Ciebie kolejna zastawiona przez Sieciuchy pułapka. Poza Kłamaczem, Bełkotem, Kradziejem i Śmieciuchem w internecie możesz się natknąć na inne, równie niebezpieczne zagrożenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Piosenki najlepsze dla dzieci - Witaj szkoło

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od wielu lat pracuje pani z najmłodszymi i na pewno nie raz spotkała się pani z takim pytaniem, ale muszę je zadać:
Dlaczego niektóre dzieci błyskawicznie adaptują się w nowym otoczeniu, a innym zajmuje to kilka tygodni?
Po prostu między dziećmi, tak jak i między ludźmi dorosłymi, istnieją tzw. różnice indywidualne. W związku z tym nie ma jednego modelu reakcji, sposobu zachowania w danej sytuacji. Zarówno rodzice, jak i nauczyciele, muszą podążać za dzieckiem, starać się trafnie odczytywać jego potrzeby, które nie zawsze potrafi ono zwerbalizować. Oczywiście nie można także lekceważyć wielu innych czynników, np. tego, w jaki sposób rodzice przygotowują dziecko do pójścia do szkoły czy przedszkola. Dziecko, które nie oswoi tego problemu pod względem poznawczym, będzie miało na pewno trudniej. Ważne jest również odpowiednie nastawienie rodziców. Jeżeli z jakiś względów obawiają się tej sytuacji, to dziecko, z dużym prawdopodobieństwem, przejmie ten lęk. Ważne jest także to, jak wcześniej wyglądały społeczne kontakty malucha: czy miało szansę na częste zawieranie znajomości z innymi maluchami, czy wychowywało się w otoczeniu innych dzieci, czy pozostawało u dziadków lub innych krewnych na noc bez rodziców, czy być może przebywało głównie z mamą i tatą. Tak więc dobra adaptacja jest wypadkową wielu czynników. Nie można, oczywiście, nie doceniać roli środowiska, do którego dziecko ma się zaadaptować. Niezwykle istotne, czy czuje się bezpiecznie i czy mu się tam podoba oraz jaki kontakt nawiąże z osobą opiekuna.
Czym jest pozytywna adaptacja dziecka w nowym środowisku i dlaczego jest tak ważna?
Pozytywna adaptacja polega na przystosowaniu się dziecka do nowych, nieznanych warunków w taki sposób, aby było to dla niego jak najmniej obciążające pod względem psychicznym. Warto pamiętać, że nie zależy ona tylko od przedszkolaka (ucznia) - wymaga pomocy mądrych dorosłych. Natomiast często nacisk kładzie się wyłącznie na dziecko: to ono ma się „zaadoptować" i, jeżeli tak się nie dzieje, to jest jego „wina". Nieprawda. Pozytywna adaptacja jest istotna z wielu względów. Po pierwsze, podnosi poczucie kompetencji oraz poczucie sprawstwa u dziecka, które myśli: „poradziłem sobie". Jest to także jeden z etapów socjalizacji, dzięki któremu dziecko rozwinie swoje umiejętności społeczne. Adaptację nierozerwalnie łączy się także z separacją, oddzieleniem od matki - w tym wymiarze jest to także osiągniecie rozwojowe.

Żeby dziecko mogło w pełni korzystać z tego, co oferuje mu nowa placówka, musi być, rzecz jasna, odpowiednio zaadaptowane - tylko wtedy może być skoncentrowane na „tu i teraz", nauce nowych rzeczy, zawieraniu przyjaźni, prezentacji samego siebie. Adaptacja, która nie przebiega pomyślnie, nie kończy się w momencie wyjścia z placówki. Często niesie ze sobą konsekwencje w postaci regresu do wcześniejszych etapów rozwojowych, zaburzeń snu, jedzenia, zanieczyszczania się i wielu innych.
Jak można zaradzić niepotrzebnym stresom podczas pierwszych dni w nowej placówce? Czy istnieje jakiś sposób, który pozwoliłby dziecku na szybsze zaadaptowanie się w nowym otoczeniu?
Na pewno dziecko nie może być po prostu „wrzucone" do nowego miejsca. Wcześniej rodzice powinni je przygotować poznawczo, powinny się toczyć rozmowy, powinni wyjaśnić wszystkie wątpliwości dziecka. Nie może być tak, że pewnego dnia dziecko po prostu idzie do przedszkola czy szkoły (mówię o tym, bo takie sytuacje się zdarzają). To podstawa. Niestety, bywa też tak, że maluch jest wcześniej straszony nowym miejscem (to mogą być np. uwagi „jesteś niegrzeczny, ale w przedszkolu sobie z tobą poradzą" i inne, które sprawiają, że dziecko zaczyna widzieć nowe miejsce w sposób negatywny). Warto też zwrócić uwagę na to, o czym rozmawiają ze sobą dorośli. Często w poczuciu, że dziecko bawi się w drugim pokoju, wyrażają swoją niepewność („nie wiem, jak on sobie poradzi"), a dziecko to słyszy i, oczywiście, przyjmuje. Przyprowadzając dziecko do nowego miejsca, rodzice muszą być pozytywnie nastawieni, spokojni. Maluchy doskonale odczytują sygnały niewerbalne i od razu wyłapują, że sztuczne uśmiechy i pozorny luz to fasada. Niepokój rodzica jeszcze bardziej negatywnie podziała na jego pociechę. Rodzic musi sam wcześniej przepracować tę sytuację, bo jego lęk negatywnie wpłynie na dziecko. W tym przypadku zapewnienia, że „wszystko będzie dobrze", są dla dziecka tylko pustymi słowami. Niestety, czasami to rodzice (częściej mamy) mają problem z separacją. Pamiętajmy o tym, że jest to pierwszy moment, kiedy dziecko opuszcza gniazdo, staje się bardziej samodzielne. Dla niektórych opiekunów może to być trudne, dlatego to oni wcześniej muszą sobie z tym poradzić, po to, żeby pomóc swojemu dziecku. Rodzice zachowujący się nerwowo lub udający pozytywne emocje generują stres dziecka. Wielu z nich najbardziej boi się sytuacji, kiedy dziecko zacznie płakać, jest to dla nich przerażające. Nie można się tego bać, dziecko może w taki sposób wyrazić swoje emocje i to rodzic, jako dorosły, musi je przyjąć. Często działa tu zasada „samospełniającego się proroctwa" nasze obawy, lęk, są dla dziecka widoczne i ono reaguje dokładnie tak, jak się tego obawiamy. Pomóżmy dziecku, słuchajmy tego, co ono mówi (werbalnie lub niewerbalnie), i starajmy się z nim rozmawiać. Żeby więc dziecku pomóc, po pierwsze - nie trzeba robić pewnych rzeczy, które negatywnie na nie wpłyną. Po drugie - nie negować uczuć malucha. Należy mu na nie pozwolić. Jeżeli dziecko płacze, a słyszy komunikat „nie płacz", to on mu nie pomaga, lecz wzmaga poczucie, że rodzic oczekuje czegoś, czego dziecko zrobić nie może lub nie umie. Opiszmy więc to, co dziecko czuje. Powiedzmy: „widzę, że jesteś smutny". To punkt wyjścia do rozmowy, przytulenia, podążenia za dzieckiem. Nie wkładamy go wtedy w szufladę naszych oczekiwań, tylko słuchamy tego, co ma do powiedzenia. To często bardzo pomaga. Jedna z praktycznych rzeczy, które warto zrobić - pozwolić dziecku zabrać do przedszkola „część domu", np. ukochaną przytulankę lub inny, ważny dla malucha przedmiot. I tu uwaga: często rodzice preparują taką zabawkę, czyszczą, piorą... To duży błąd - ona ma pachnieć domem. Pamiętajmy, że dzieci organizują sobie świat także poprzez zapachy. Myślę więc, że dobre rozstanie jest bardzo ważne, może zminimalizować stres. Niedobrze, kiedy ono trwa w nieskończoność, ale niedobrze też, gdy rodzic stara się załatwić to jak najszybciej i niemal ucieka, w nadziei, że taka opcja jest lepsza. Dajmy dziecku czas, ale też postawmy wyraźną granicę, kiedy musimy iść, a maluch musi się zacząć wdrażać do nowej sytuacji.
Jaka jest w tym rola wychowawców?
Ogromna! Po pierwsze to oni zostają z dzieckiem, kiedy rodzic odchodzi. Jednak często już wcześniej mogą pomóc, np. na spotkaniu z rodzicami, które odbywa się przed rozpoczęciem nowego roku, powinni edukować rodziców, przekazać im swoją wiedzę na temat adaptacji dzieci, powiedzieć, co mogą zrobić, a czego nie powinni. Uspokoić ich obawy, ale przede wszystkim wybić ich ze schematu myślenia, że adaptacja to straszne przeżycie dla dziecka i rodzica, podkreślić, że u większości maluchów kończy się ona szybko i sukcesem.

Kiedy wychowawca zostaje z płaczącym maluchem, powinien - podobnie jak rodzic - podążać za nim, słyszeć, co mówi, rozmawiać, przytulać. Może warto, aby przez pierwsze dni były przygotowane ciekawe aktywności, bardzo atrakcyjne, w które dzieci chętnie wejdą. W dużych, 25-osobowych grupach, możliwości podejścia indywidualnego do dziecka często są ograniczone, tym bardziej że w tych pierwszych dniach wiele maluchów potrzebuje wsparcia. Na szczęście są też dzieci, które bez problemu odnajdują się w nowej sytuacji. Mądry wychowawca potrafi się zorientować, czego dziecko potrzebuje, znaleźć klucz do niego (często metody, po które sięga, są bardzo zróżnicowane). Należy być także elastycznym w sensie zasad - szczególnie stresogenne dla dziecka może być leżakowanie oraz posiłki. Jeżeli dziecko nie chce w tych aktywnościach uczestniczyć, lepiej pozwolić mu na to, wykazać się elastycznością niż zwiększać napięcie, czyniąc sytuację jeszcze trudniejszą.
Na szczęście w wielu placówkach wychowawcy to rozumieją. Pierwsze dni są trudne, ale należy zadbać, żeby atmosfera była jak najlepsza, bezpieczna, pozbawiona nerwowości, zawstydzania, porównywania dzieci między sobą.
Czy współpraca z rodzicami może ułatwić adaptację dziecka?
Współpraca na linii wychowawca - rodzic jest niezwykle istotna. Przede wszystkim przepływ informacji pomaga obu stronom. Rodzic, który zostawia dziecko we łzach, a od wychowawczyni słyszy, że płacz kończy się zaraz po jego wyjściu - będzie inaczej patrzył na tę sytuację, niż gdy poprzestanie tylko na własnej, cząstkowej obserwacji. Z kolei jeżeli rodzice przekażą personelowi placówki, co dziecko mówi w domu, jak się zachowuje, w co się bawi, może to znacznie ułatwić pracę. Bardzo przydatna jest wiedza o tym, co dziecko lubi, co je interesuje, bo to może pomóc w nawiązaniu dobrego kontaktu lub wymyśleniu interesujących dla dziecka aktywności po wyjściu rodzica. Należy jednak pamiętać, że takie przekazywanie informacji nie może się dokonywać „nad głową" dziecka - bo ono przecież słyszy i rozumie. Szczególnie w takich okolicznościach rodzic nie może słyszeć raportu „jak dzisiaj było". Wiedza o dziecku, którą ma rodzic, i doświadczenie wychowawcy mogą zaowocować dobrym planem pomocy, wsparcia dla dziecka, realizowanym zarówno w domu, jak i w placówce, do której trafiło.
Jak rodzice mogą przygotować dziecko do pójścia do przedszkola?
Na pewno maluch powinien być wcześniej przygotowany poznawczo przez rodziców. Na rynku istnieje wiele książeczek dla dzieci pokazujących przedszkole lub szkołę. To dobry punkt wyjścia do rozmów na ten temat. Należy odpowiadać na pytania, nawet takie, które dorosłemu mogą wydawać się dziwne lub niespecjalnie związane z tematem. Trzeba odpowiadać prawdziwie, nie koloryzować. Jeżeli rodzic czegoś nie wie, powinien o tym powiedzieć, a nie wymyślać nieprawdę, która może nie znaleźć potwierdzenia w rzeczywistości. Ważne też, żeby w trakcie opowiadania dziecku, jak to będzie, nie przereklamować nowego miejsca. Jeżeli w opisach dorosłych będzie ono „wspaniałe", „niezwykłe", to maluch będzie miał takie oczekiwania i może się mocno zawieść, a tym samym zniechęcić lub stracić wiarę w opowieści rodziców.
Nowa placówka nie powinna być miejscem, które dziecko poznaje tylko w opowieściach. Rodzic powinien je maluchowi pokazać, przedstawić. Warto skorzystać z tzw. dni adaptacyjnych, organizowanych w wielu miejscach. Jeżeli opiekunowie już wiedzą, kto będzie wychowawcą ich pociechy, trzeba także przedstawić malucha pani.

W taki spo...

# data[].attributes.attachment_link.description
Od wielu lat pracuje pani z najmłodszymi i na pewno nie raz spotkała się pani z takim pytaniem, ale muszę je zadać: Dlaczego niektóre dzieci błyskawicznie adaptują się w nowym otoczeniu, a innym zajmuje to kilka tygodni? Po prostu między dziećmi, tak jak i między ludźmi dorosłymi, istnieją tzw. różnice indywidualne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pierwsze dni dziecka w szkole, czyli jak przygotować siebie i pociechę na nowy etap w życiu?

Gdy za oknem widzimy, że pada deszcz, jest szaro i smutno, to znak, że nadchodzi jesień. A wraz z nią powrót do szkoły. Niektóre dzieci się cieszą, inne wręcz przeciwnie, bo w końcu wakacje to najlepszy czas dla uczniów. Jedni cieszą się, że zobaczą znów swoich przyjaciół, inni, że będą mogli rozwijać swoje pasje, a jeszcze inni (a tacy też się znajdą), że spotkają swoich ulubionych nauczycieli. A jak jest z dziećmi, dla których rozpoczęcie roku to pierwsze zetknięcie się z takim miejscem jak szkoła/przedszkole?

Dla dziecka rozpoczęcie edukacji jest jednym z najważniejszych i kluczowych wydarzeń w jego życiu. Jest to zarazem nowy etap dla niego, jak i dla rodziców. Zmienia się tryb życia, środowisko, pojawiają się nowe twarze i dotąd nieznane miejsce. A przecież to, co nieznane i nowe, często budzi w nas lęk. Czy potrzebnie?

W przypadku szkoły bardzo często nastawienie dziecka zależy od nastawienia rodzica. Czasami rodzice w pędzie organizują całą wyprawkę dla syna czy córki. Sami też nie do końca są gotowi emocjonalnie na pójście dziecka do szkoły. Często w ich głowach kłębią się różne i najgorsze scenariusze, bo przecież nigdzie nie jest dobrze i bezpiecznie tak, jak w domu. Powoduje to dodatkowy stres i napięcie, a dziecko to widzi i czuje. Wtedy szkoła, ich oczami, postrzegana jest jak „czyste wariactwo", gdzie trzeba gnać i ciągle być najlepszym. Jako miejsce mało bezpieczne, bo - bez rodziców. Takie nastawienie często burzy entuzjazm dziecka i pojawia się przerażenie.

Jak więc przygotować dziecko do nowej sytuacji, do polubienia szkoły? Jak ułatwić mu adaptację w nieznanym dotąd środowisku i pomóc w odnalezieniu nowych przyjaciół wśród rówieśników? I jak przygotować je tak, aby miało chęci do nauki i rozwoju? Takie pytania często zadają sobie rodzice. Wydaje się to być trudne i bardzo skomplikowane. Nic bardziej mylnego.

Po pierwsze, NASZE NASTAWIENIE! Dobre, pozytywne myśli i nastawienie to połowa sukcesu. W końcu dzieci biorą przykład z rodziców. To oni są dla nich autorytetem. Maluchy nie wiedzą co czeka ich za murami placówki. Toteż miła i przyjazna atmosfera, jaką rodzice są w stanie stworzyć, jest bardzo istotna. Warto w tym momencie przypomnieć sobie własne chwile spędzone w szkole. Warto pokazywać dzieciom swoje zdjęcia z tamtych czasów, opowiadać o różnych zabawnych chwilach, o wspólnych zabawach z nauczycielami i fajnych przyjaźniach.

Nie należy mówić, że nauka to ciężki „kawałek chleba", że wtedy mamy mało czasu na zabawy, bajki i inne przyjemności. Trzeba naukę pokazywać jako coś pozytywnego, jako np. nowy rodzaj zabawy. Jednak nie zapominajmy, by utwierdzać dziecko w przekonaniu, że nauka jest rzeczą bardzo ważną i trzeba wykonywać wszelkie zadania systematycznie. Warto wtedy zwrócić mu uwagę na to, że szkoła wiele go nauczy i pozna wiele nowych rzeczy.

Dla dziecka, które zetknie się z nauką pierwszy raz, jest to mimo wszystko ogromny ciężar. Często możemy spotkać się z odmową współpracy i niechęcią. Warto wtedy porozmawiać z dzieckiem, co sprawia mu trudność, co wzbudza w nim taką niechęć. Być może na początku potrzebuje więcej wsparcia od nas rodziców. Zarówno w szkole, jak i w przedszkolach możemy spotkać się z punktami motywacyjnymi. Nie warto jednak ich wprowadzać w domu od samego początku nauki. Dlaczego? Możecie przeczytać tutaj - Uśmieszki i smutne minki.

Zanim dziecko ruszy z tornistrem do szkoły, dobrze wzmocnić jego wiarę i zwalczyć z nim lęki i strach. Wskazujmy jego zalety i chwalmy umiejętności. Jeśli wydaje nam się, że nasze dziecko nie ma żadnych talentów, to nie przejmujmy się tym. Każde dziecko ma jakieś zdolności i jest w czymś naprawdę dobre, ale ujawnia się to na różnych etapach życiowych. Chwalmy przede wszystkim za wysiłek i zaangażowanie, nie zawsze za efekty.

Warto również opowiadać dziecku, jak prawidłowo zwracać się do nauczycieli, jak bawić się z innymi dziećmi i jak szanować zabawki, książki i przedmioty szkolne.

Kolejna rzecz - to nauka samodzielności. W przedszkolu panie przymykają jeszcze oko na pewne sprawy. Pomagają zjeść, ubrać się, ale w szkole te czynności dzieci muszą już potrafić.

W czasie wyprawy do szkoły nie tylko trzeba przygotować psychicznie i emocjonalnie dziecko, ale i materialnie: tornister, plecak, kredki, buty, worki, ręczniczek itp. Dobrze, by przedmioty te były podpisywane bądź oznakowane jakimiś charakterystycznymi znaczkami. Dzieci często zapominają, jak np. wygląda ich worek z butami, bądź okazuje się, że dwóch chłopców ma takie same tornistry. Takie podpisy ułatwiają odpowiednie przypisanie do danego ucznia jego rzeczy.

Poza szkołą dziecko musi wiedzieć, że czasem w domu też musi się pouczyć. Niech pomoże rodzicom urządzić swój kącik do nauki, wtedy przyjemniej będzie mu się odrabiało lekcje. Będzie silniejsza motywacja do przesiadywania w tym miejscu, bo to w końcu dziecko samo było projektantem tego kącika.

Kiedy już kilka pierwszych dni minie, dziecko się przyzwyczai do nowego miejsca i nowej sytuacji, zacznie dużo opowiadać, co się u niego wydarzyło. Nie wolno lekceważyć tych opowieści, trzeba z wielką cierpliwością wysłuchać i dopytywać się o różne rzeczy. Cieszyć się z nim, z miło spędzonego dnia, i pocieszać w czasie gorszych chwil. Poza rozmowami, warto obserwować swoje dzieci, gdyż one często nie mówią o swoich problemach, a to ułatwi nam szybką reakcję na rozwiązanie ich. Przeczytaj Jak było w przedszkolu kochanie?

Ostatnią ważną rzeczą jest współpraca z wychowawcą. Nie wolno traktować go z góry. Nauczyciel jak Ty, chce dla maluchów jak najlepiej, ale nie ukrywajmy, kto jak nie rodzic zna swoje dziecko najbardziej. Współpraca ułatwi rozwiązywanie problemów i polepszy rozwój umiejętności młodych uczniów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pierwsze dni dziecka w szkole, czyli jak przygotować siebie i pociechę na nowy etap w życiu?

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwsze dni dziecka w szkole, czyli jak przygotować siebie i pociechę na nowy etap w życiu? Gdy za oknem widzimy, że pada deszcz, jest szaro i smutno, to znak, że nadchodzi jesień. A wraz z nią powrót do szkoły. Niektóre dzieci się cieszą, inne wręcz przeciwnie, bo w końcu wakacje to najlepszy czas dla uczniów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wakacje to dla dzieci czas oddechu od szkolnej rutyny, odrabiania lekcji, klasówek i projektów. Dwa letnie miesiące to również okres zdobywania nowych doświadczeń, zwiedzania, przygód i relaksu. Na myśli o pierwszym dzwonku dzieciom może towarzyszyć ekscytacja i zadowolenie, ale może pojawić się też niepokój czy zwątpienie. Trudności w odnalezieniu się w nowej rzeczywistości mogą pojawić się zarówno u dzieci, które idą do pierwszej klasy, jak i u doświadczonych uczniów.
Na co zwrócić uwagę?
PIERWSZOKLASIŚCI - NOWA SZKOŁA - NOWA KLASA
Dzieci mogą martwić się tym, jak ułoży się im w nowej szkole lub klasie. Mogą obawiać się braku akceptacji ze strony rówieśników, problemów w nauce czy trudnych do sprostania wymagań nauczycieli.

To naturalne, bo do końca nie wiemy, jak będzie w nowym miejscu i co nas spotka w nieznanej sytuacji. W miejscach, do których jesteśmy przyzwyczajeni, możemy czuć się bezpieczni, bo wiele osób i rzeczy jest nam znajomych.

Zwykle jest jednak tak, że zmiany są potrzebne i dobre. Dzięki nim dzieci mogą uczyć się, doświadczać i poznawać nowe rzeczy. Tak może być również w przypadku zmiany szkoły. Warto porozmawiać z dzieckiem o tym, że szkoła to nie tylko stres i nauka. To także szansa na nowe przyjaźnie, zdobywanie nowych umiejętności, rozwijanie zainteresowań, oraz że aby oswoić się z nowym miejscem i poczuć w nim dobrze i swobodnie, potrzeba czasu.
POWRÓT DO SZKOŁY PO WAKACJACH
Wakacje to w porównaniu do szkolnej rutyny, czas odpoczynku i wolności. Stawienie czoła porannemu wstawaniu, zaangażowania podczas lekcji czy odrabiania prac domowych może nie być gładkim procesem. Dzieci mogą mieć również problemy w ponownym dostosowaniu się do zasad panujących w szkole. Trudności mogą przysporzyć również wyższe niż w latach poprzednich wymagania lub pojawienie się w szkole nowego nauczyciela.

Źródłem stresu mogą być także relacje rówieśnicze. Jeśli dziecko nie dogadywało się z kolegami i koleżankami przed wakacjami, to sytuacja może powtórzyć się również po nich. Pamiętajmy, że dzieci, które doświadczyły przemocy rówieśniczej mogą silnie przeżywać powrót do szkoły już na kilka tygodni przed pierwszym dzwonkiem.
NIECHĘĆ DO SZKOŁY
Jeśli niechęć dziecka do chodzenia do szkoły będzie utrzymywała się dłużej warto zastanowić się, co ma na nią wpływ. Najczęściej dzieci mówią, że nie lubią chodzić do szkoły, ponieważ:

- są przemęczone obowiązkami

- stresują się nauką, są pod silną presją

- w szkole panuje niemiła atmosfera (rówieśnicza, ze strony grona pedagogicznego lub wywołana przez jednego nauczyciela/-kę)

Na to, że dziecko nie chce chodzić do szkoły wpływ może mieć również sytuacja domowa - kłopoty rodzinne lub chęć sprostania wymaganiom, jakie rodzice stawiają dzieciom.
Rodziców chcących porozmawiać o dzieciach w kontekście rozpoczęcia roku szkolnego zapraszamy do dzwonienia do bezpłatnego Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci 800 100 100, który jest czynny pod poniedziałku do piątku, od 12.00 do 15.00.

# data[].attributes.attachment_link.title
Początek roku szkolnego - jak wspierać dziecko?

# data[].attributes.attachment_link.description
Wakacje to dla dzieci czas oddechu od szkolnej rutyny, odrabiania lekcji, klasówek i projektów. Dwa letnie miesiące to również okres zdobywania nowych doświadczeń, zwiedzania, przygód i relaksu. Na myśli o pierwszym dzwonku dzieciom może towarzyszyć ekscytacja i zadowolenie, ale może pojawić się też niepokój czy zwątpienie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak dobrze zacząć rok szkolny - o powrocie do szkoły po wakacjach

# data[].attributes.attachment_link.description
Powrót do szkoły po wakacjach jest trudny nie tylko dla uczniów. Jak się przygotować? Co zrobić, aby zacząć z energią, która nie opuści nas do czerwca

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wytyczne MEiN, MZ i GIS dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych obowiązujące od 1 września 2021 r.

Ministerstwo Edukacji i Nauki we współpracy z Ministerstwem Zdrowia oraz Głównym Inspektoratem Sanitarnym przygotowało wytyczne dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych, które będą obowiązywały od 1 września 2021 r. Jest to zbiór zaleceń i rekomendacji, których celem jest bezpieczna oraz higieniczna organizacja zajęć w warunkach epidemii w nowym roku szkolnym.

Wytyczne dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych

Wytyczne zostały opracowane, aby zwiększyć bezpieczeństwo uczniów i nauczycieli po powrocie do stacjonarnej pracy szkół i placówek oświatowych. Są w nich zawarte rekomendacje o charakterze ogólnym i szczegółowym. W wytycznych podkreślono również, że po długotrwałym okresie nauki zdalnej działania w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego należy łączyć z dbałością o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży.

W zaleceniach ogólnych znalazły się informacje dotyczące dezynfekcji, higieny, wietrzenia, stosowania maseczek ochronnych oraz zachowywania dystansu społecznego. Rekomendowane jest także szczepienie przeciw COVID-19 dla pracowników szkół oraz uczniów w określonych grupach wiekowych.
Zalecenia szczegółowe dotyczą:

organizacji zajęć,

higieny, czyszczenia i dezynfekcji pomieszczeń i powierzchni,

gastronomii,

postępowania w przypadku podejrzenia zakażenia u pracowników.

W wytycznych znalazły się także odnośniki do:

instrukcji mycia rąk,

instrukcji dezynfekcji rąk,

instrukcji prawidłowego zdejmowania maseczki,

instrukcji prawidłowego zdejmowania rękawiczek,

wykazu produktów biobójczych,

zaleceń w zakresie systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych.

Zachęcamy do zapoznania się z wytycznymi.

Materiały
Wytyczne MEiN, MZ i GIS wrzesień 2021
Wytyczne​_MEiN​_MZ​_i​_GIS​_wrzesień​_2021.docx 0.14MB Wytyczne MEiN, MZ i GIS wrzesień 2021
Wytyczne​_MEiN​_MZ​_i​_GIS​_wrzesień​_2021.pdf 0.26MB

# data[].attributes.attachment_link.title
Wytyczne MEiN, MZ i GIS dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych obowiązujące od 1 września 2021 r. - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Ministerstwo Edukacji i Nauki we współpracy z Ministerstwem Zdrowia oraz Głównym Inspektoratem Sanitarnym przygotowało wytyczne dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych, które będą obowiązywały od 1 września 2021 r. Jest to zbiór zaleceń i rekomendacji, których celem jest bezpieczna oraz higieniczna organizacja zajęć w warunkach epidemii w nowym roku szkolnym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
- Chcemy rozpocząć ten rok szkolny stacjonarnie, wrócić do normalności i tak chcemy też ten rok zakończyć. Żeby to mogło się stać, musimy być przygotowani w wielu aspektach i dzisiaj ten jeden z ważnych elementów prezentujemy - powiedziała Sekretarz Stanu w MEiN Marzena Machałek podczas wspólnej konferencji z Prezesem Rady Ministrów Mateuszem Morawieckim i Ministrem Zdrowia Adamem Niedzielskim. Konferencja została zorganizowana w składnicy Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w Komorowie.

Wiceminister edukacji i nauki podziękowała premierowi Mateuszowi Morawieckiemu za dodatkowe środki przeznaczone na zapewnienie bezpieczeństwa uczniom, nauczycielom i rodzicom. Podkreśliła, że MEiN przygotowuje kolejne materiały informacyjne związane ze szczepieniami, które w najbliższych dniach trafią do szkół: - Są przygotowane instruktarze, by nauczyciele wiedzieli, jak rozmawiać z dziećmi i rodzicami. To ważny element chronienia się przed koronawirusem i chronienia tej stacjonarnej nauki, za którą wszyscy bardzo tęsknimy.

Wiceminister Marzena Machałek zwróciła także uwagę, że kolejnym aspektem wsparcia dla szkół i placówek będzie pomoc psychologiczna. - Szkolimy nauczycieli, dyrektorów, pedagogów w rozpoznawaniu sytuacji kryzysowej u dziecka, a także przeciwdziałaniu tej sytuacji kryzysowej - dodała.

W swoim wystąpieniu premier Mateusz Morawiecki mówił o rządowym wsparciu dla dyrektorów szkół i placówek związanym z bezpieczną organizacją nauki stacjonarnej. Podziękował wiceminister Marzenie Machałek za działania MEiN w zakresie bezpiecznego powrotu uczniów do szkół oraz przygotowania procesu szczepień uczniów: - Dziękuję pani minister Marzenie Machałek za przygotowanie całej infrastruktury, za to, że również w czasie wakacji pracowała nad przygotowaniem wszystkiego, co jest potrzebne do programu szczepień - wskazał szef rządu.

Środki bezpieczeństwa dla szkół i placówek

W ramach wspólnych działań Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych do szkół i placówek trafią środki bezpieczeństwa: bramki do mierzenia temperatury, termometry, rękawiczki, maseczki czy płyny dezynfekujące. Przydział środków ochrony osobistej był obliczany na podstawie liczby uczniów uczęszczających do szkoły, placówki lub zespołu szkół. Na ten cel przeznaczyliśmy ok. 100 mln zł.

Do 12 sierpnia (do godz. 23:59) dyrektorzy szkół i placówek mogli wypełniać formularze zapotrzebowania na sprzęt i środki ochrony. Formularze były dostępne w strefie dla zalogowanych na stronie: https://strefa.ksdo.gov.pl.

23 sierpnia rozpoczęła się akcja dostaw pakietów covidowych do prawie 32 tys. szkól i placówek oświatowych na terenie całego kraju.

W asortymencie, który trafi do szkół, znalazły się następujące środki bezpieczeństwa:

stacje do dezynfekcji z funkcją mierzenia temperatury - prawie 32 tys. sztuk

Stacje można umieścić przy wejściu do szkoły na stojaku lub bezpośrednio na ścianie. Będą one wyposażone w zapas płynu do dezynfekcji (30 litrów na 1 stację).

Wraz z zamówieniem na stacje do szkół i placówek zostaną dostarczone pakiety ze środkami ochrony osobistej. Będą to: maseczki jednorazowe (około 210 mln sztuk), maseczki FFP2/FFP3 (około 12,5 mln sztuk), rękawiczki (około 43 mln sztuk), pojemniki z płynem do dezynfekcji o pojemności od 250 ml do 500 ml (prawie 100 tys. sztuk) oraz 30 ml (prawie 460 tys. sztuk).

Szkoły i placówki otrzymają również termometry bezdotykowe - od 3 do 7 sztuk (w zależności od liczby uczniów uczęszczających do szkoły, placówki lub zespołu szkół). Łącznie do szkół i placówek trafi prawie 100 tys. termometrów bezdotykowych.

Szczepienia uczniów w szkołach

W swoim wystąpieniu wiceminister Marzena Machałek zwróciła uwagę na rolę szczepień w utrzymaniu stacjonarnego typu nauczania: - Szczepienia są bardzo istotne, dlatego od paru miesięcy w szkołach trwają przygotowania do procesu szczepień. Akcja szczepień będzie miała miejsce we wrześniu - powiedziała.

Ministerstwo Edukacji i Nauki na bieżąco przekazuje szkołom i placówkom materiały informacyjne związane z procesem organizacji szczepień uczniów.

Jeszcze przed wakacjami (11 czerwca) szkoły otrzymały zestaw materiałów, wśród których były: rekomendacje dla rodziców, informacje o organizacji szczepień, kwestionariusz wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby niepełnoletniej przeciw COVID-19. Akcję informacyjną powtórzyliśmy od 18 do 20 sierpnia, przekazując do szkół, kuratorów i samorządów informacje dotyczące zakresu zadań dyrektora, współpracy z punktem szczepień oraz obecności rodzica podczas szczepienia dziecka.

W najbliższych dniach szkoły otrzymają także dodatkowe pakiety edukacyjne. Będą to filmiki, materiały informacyjne, przykładowe konspekty i scenariusze lekcji o zdrowiu opracowane przez Ośrodek Rozwoju Edukacji we współpracy z Ministerstwem Zdrowia oraz Głównym Inspektorem Sanitarnym, konsultowane z Radą Medyczną.

W ostatnim tygodniu sierpnia odbędą się spotkania kuratorów oświaty z dyrektorami szkół, dyrektorów szkół z rodzicami oraz spotkania środowiska szkolnego z medykami. Kuratorzy oświaty zorganizują konferencje online skierowane do dyrektorów szkół, w których będą uczestniczyli przedstawiciele podmiotów leczniczych. Konferencje będą dotyczyły programu szczepień nastolatków.

Z kolei w pierwszym tygodniu września zostaną zorganizowane się lekcje wychowawcze i spotkania informacyjno-edukacyjne z rodzicami poświęcone szczepieniom uczniów. W drugim tygodniu września będą zbierane zgody rodziców na szczepienie. Zgodnie z zaplanowanym harmonogramem szczepienia uczniów w szkołach rozpoczną się w trzecim tygodniu września.

Od dzisiaj, 25 sierpnia działa specjalny adres mailowy szczepienia-dzieci@gis.gov.pl, na który rodzice i opiekunowie mogą wysyłać pytania związane ze szczepieniami uczniów. Na wiadomości będą odpowiadali specjaliści z Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zachęcamy rodziców, którzy mają wątpliwości związane ze szczepieniami dzieci, do skorzystania z możliwości zadawania pytań ekspertom.

Bezpieczny początek roku szkolnego - działania MEiN

Ministerstwo Edukacji i Nauki realizuje działania, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w nowym roku szkolnym. Na początku sierpnia udostępniliśmy Wytyczne dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych opracowane przez MEiN, MZ i GIS. Są w nich zawarte rekomendacje o charakterze ogólnym i szczegółowym.

W zaleceniach ogólnych znalazły się informacje dotyczące dezynfekcji, higieny, wietrzenia, stosowania maseczek ochronnych oraz zachowywania dystansu społecznego. Rekomendowane jest także szczepienie przeciw COVID-19 dla pracowników szkół oraz uczniów w określonych grupach wiekowych. Zalecenia szczegółowe dotyczą: organizacji zajęć, higieny, czyszczenia i dezynfekcji pomieszczeń i powierzchni, gastronomii, postępowania w przypadku podejrzenia zakażenia u pracowników.

W wytycznych podkreślono również, że po długotrwałym okresie nauki zdalnej działania w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego należy łączyć z dbałością o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży.

Szczegóły można znaleźć na stronie.

Ministerstwo Edukacji i Nauki
Departament Informacji i Promocji

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezpieczny powrót do szkoły - działania MEiN i RARS - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowujemy się do powrotu uczniów do szkół i nauki w trybie stacjonarnym. Aby był on bezpieczny, Ministerstwo Edukacji i Nauki oraz Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych przekażą do szkół środki bezpieczeństwa. Będą to stacje dezynfekujące z funkcją mierzenia temperatury, termometry oraz środki ochrony osobistej - maseczki, rękawiczki, płyny dezynfekujące.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Człowiek od wieków używa różnych substancji chemicznych, tzw. używek, które wpływają na jego nastrój, samopoczucie i postrzeganie rzeczywistości. Są wśród nich zarówno substancje powszechnie stosowane i akceptowane, jak kofeina zawarta w kawie czy teina - składnik herbaty oraz substancje szkodliwe, jak nikotyna. Do substancji niebezpiecznych zaliczany jest spożywany w większych ilościach alkohol oraz środki, których zażywanie jest zabronione. Do tych ostatnich należą substancje trwale wpływające na zdrowie: dopalacze, leki stosowane niezgodnie z zaleceniami, narkotyki. Wszystkie z nich mogą stać się środkami uzależniającymi, w niektórych przypadkach tak silnymi, że aby je zdobyć, osoby uzależnione mogą posuwać się do kradzieży i innych przestępstw. jest rodzajem choroby.

Człowiek może uzależnić się także od powtarzanych stale czynności, np. jedzenia słodyczy, żucia gumy, robienia zakupów, gier hazardowych, oglądania telewizji, gier komputerowych czy korzystania z aparatu komórkowego. Problem uzależnienia nie tkwi w przedmiocie uzależnienia, ale w nas samych. Często przedmiot uzależnienia pozwala znieść dotkliwą z punktu widzenia danej osoby pustkę wywołaną przez brak miłości, więzi z innymi ludźmi, celu życiowego, zdrowia, samoakceptacji. Dlatego, gdy w wyniku leczenia uzależnienia ustąpią jego fizyczne przejawy, a leczona osoba nadal negatywnie postrzega swoją sytuację, choroba powraca, nawet po latach. Uzależnienie jest chorobą przewlekłą.

Po alkohol i niedozwolone używki sięgają coraz młodsze osoby, nawek kilkuletnie dzieci. Trzeba pamiętać, że w okresie dojrzewania wahania nastroju zdarzają się często i są zjawiskiem naturalnym. Naturalne jest też, że czasem trzeba doświadczyć emocji negatywnych: smutku, rozpaczy, zażenowania, złości. Stopniowe nabywanie umiejętności kierowania nimi, czyli akceptowanie tych stanów, zrozumienie, dlaczego się pojawiły i na przykład odraczanie reakcji na sytuacje, które je wywołały, czyni nas ludźmi dojrzałymi. Przejawem dorosłości nie jest sięganie po używki i ignorowanie realnego zagrożenia zdrowotnego.

Uzależnienie wywołuje nieodpartą chęć zażywania określonych środków bądź wykonywania określonych czynności. Skutki uzależnienia mogą być niebezpieczne dla zdrowia i nieść liczne ograniczenia w codziennym życiu. Uzależnienia od substancji chemicznych rozwijają się stopniowo. W procesie tym można wyróżnić etapy:

eksperymentowanie - początkowo osoby są ciekawe skutków działania danej substancji i są przekonane o tym, że mogą ją zażyć raz bądź kilka razy, a potem z niej zupełnie zrezygnować; niestety pierwsze próby często prowadzą do zażywania okazjonalnego;

zażywanie okazjonalne - używki przyjmowane są na przykład podczas spotkań z przyjaciółmi, a ich zażywanie daje poczucie integracji z grupą oraz akceptacji, i powtarza się podczas kolejnych spotkań;

zażywanie regularne - zażywanie staje się częścią życia, wykorzystywane jest do osiągnięcia przyjemności; na tym etapie osoby są już uzależnione psychicznie, choć nieświadome tego faktu - wciąż wierzą, że mogą w każdej chwili zrezygnować z używki;

uzależnienie - ilości używek przyjmowanych do tej pory stają się niewystarczające, więc chorzy sięgają po większe dawki bądź silniejsze środki; do uzależnienia psychicznego dołącza uzależnienie fizjologiczne - reakcja organizmu na odstawienie, która powoduje bardzo złe samopoczucie: bóle głowy, mięśni, poczucie rozbicia, niepokój, a nawet agresję; jednym z pierwszych narządów uszkadzanych przez używki jest wątroba, narząd odpowiedzialny za neutralizowanie trucizn.

Uzależnienie psychiczne polega na stałym myśleniu o zażywaniu i zdobywaniu danej substancji. Towarzyszy temu samousprawiedliwanie się i wyszukiwanie ważnych powodów, które mają uzasadniać jej przyjmowanie. Równocześnie osłabia się zainteresowanie innymi aspektami życia i następuje zanik woli. Uzależnienie psychiczne pozostaje na całe życie, więc powrót do nałogu jest zawsze możliwy nawet u ludzi, którzy są od wielu lat.

Uzależnienie fizjologiczne wynika z przystosowania się organizmu do działania przy określonym poziomie danej substancji. Obniżenie tego poziomu prowadzi do licznych dolegliwości zwanych zespołem odstawienia. Należą do nich bóle, poczucie zimna, biegunki, wzrost ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca, bezsenność, nadmierna potliwość, suchość w ustach.

są niebezpiecznymi środkami uzależniającymi. Zażywane regularnie prowadzą do silnego uzależnienia fizjologicznego i psychicznego nazywanego . Środkami o działaniu narkotycznym są różne substancje pochodzenia roślinnego oraz otrzymywane syntetycznie. Według WHO zalicza się do nich również alkohol i nikotynę. Narkotyki wyniszczają wątrobę i nerki, degenerują tkankę mózgową, a tym samym zaburzają pracę mózgu, ograniczają sprawność myślenia i zapamiętywania oraz wywołują negatywne zmiany w zachowaniu. W zależności od rodzaju substancji, narkotyki mogą powodować nienaturalny stan pobudzenia, omamy i halucynacje lub obniżać aktywność organizmu. Przedawkowanie narkotyku może prowadzić do śmierci. Ponadto, częste wśród narkomanów używanie tych samych igieł i strzykawek do aplikacji substancji odurzających sprzyja przenoszeniu wirusa HIV oraz wirusów wywołujących zapalenie wątroby typu B i C.

Narkotyki zawarte są także w tzw. dopalaczach. Są to środki uzależniające, które zawierają substancje psychoaktywne, czyli zmieniające funkcjonowanie układu nerwowego. Po ich zażyciu zmienia się nastrój i zachowanie człowieka. Mogą powodować uczucie niepokoju, bóle głowy, dezorientację, silne halucynacje i urojenia, a nawet ataki szału. Składają się one zwykle z substancji, których wpływ na organizm nie został jeszcze poznany, w związku z czym nieznany jest także sposób leczenia osób zatrutych nimi ani sposób terapii wywołanego przez nie nałogu. Szczególnie niebezpieczne jest zażywanie takich środków równocześnie z alkoholem lub lekami.

U osób wdychających opary rozpuszczalników, klejów czy lakierów mogą wystąpić poważne zaburzenia zachowania, prowadzące do zmiany osobowości. Substancje te uszkadzają układ nerwowy i mięśniowy oraz powodują zaburzenia rytmu serca aż do całkowitego zatrzymania.

jest jedną z najbardziej popularnych używek o działaniu odurzającym. Towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Alkohol spożywany podczas rodzinnych i oficjalnych uroczystości pełni szczególną rolę w życiu wielu ludzi. Jednak spożywany w nadmiarze wpływa istotnie na ich zachowania i stan zdrowia.

Alkohol nie wymaga trawienia - jest bezpośrednio wchłaniany z przewodu pokarmowego do krwi. Stąd szybko dociera do wszystkich narządów. Tuż po spożyciu wywołuje przyjemne odprężenie. Jednak już niewielkie ilości alkoholu wchłonięte przez mózg osłabiają ośrodki, które kontrolują koordynację nerwowo‑ruchową, uwagę i zdolność oceny sytuacji. Alkohol spożyty w nadmiarze powoduje stan upojenia alkoholowego, którego objawami są: bełkotliwa mowa, podwójne widzenie, zaburzenia równowagi i oszołomienie. Regularne zażywanie alkoholu może przerodzić się w - uzależnienie trudne do opanowania. Poziom alkoholu we krwi określa się w promilach (‰). 1 promil alkoholu we krwi oznacza obecność 100 mg tej substancji w 1 l krwi.

Aplikacja interaktywna. Przedstawia postać młodego człowieka w niebieskiej bluzie i granatowych spodniach z czerwoną puszką w ręce. Po lewej stronie na ziemi stoi jeszcze pięć puszek. Zaznaczono mózg, serce, żołądek, jelita, nerkę, wątrobę i przełyk. Poszczególne narządy widoczne w okrągłych powiększeniach wokół postaci. Po kliknięciu w wybrane powiększenie pojawia się informacja o wpływie alkoholu na konkretny narząd. Przy sercu ponadto na niebieskim tle rozwija się informacja o wpływie alkoholu na zmiany w psychice.

Szacuje się, że ok. 16% Polaków nadużywa alkoholu. Alkohol powoli i podstępnie niszczy pijącego i jego rodzinę, często prowadzi do utraty pracy. Rodzina alkoholika narażona jest na agresję, przemoc fizyczną i psychiczną, czasem seksualną. Członków rodziny alkoholika określa się jako współuzależnionych. Ich życie w warunkach stałego stresu powoduje zmiany w nich samych - fizyczne, emocjonalne, psychiczne. cierpią, gdyż nie potrafią znaleźć skutecznych sposobów pomocy alkoholikowi. Często pojawiają się problemy finansowe, które rodzą kolejne problemy, a nawet konsekwencje prawne.

Alkohol jest też jedną z przyczyn zagrożeń w ruchu drogowym. Nawet niewielka jego ilość powoduje wydłużenie czasu reakcji na bodźce i pogorszenie koordynacji ruchowej. Kierowca pod wpływem alkoholu częściej popełnia pomyłki, traci zdolność oceny sytuacji i w efekcie stwarza zagrożenie dla siebie i innych uczestników ruchu.

Spożywanie alkoholu wiąże się niekiedy z podejmowaniem ryzykownych zachowań seksualnych. Alkohol zwiększa śmiałość, zaburza realistyczny osąd sytuacji towarzyskich i odblokowywuje instynkty seksualne. Osoby pod wpływem alkoholu czasem decydują się na seks z nieznaną osobą. Skutkiem takich incydentów może być niechciana ciąża lub zakażenie chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak kiła, AIDS.

Tragiczne w skutkach następstwa może spowodować równoczesne zażywanie alkoholu i narkotyków lub leków. Pojawiający się wtedy niepokój, lęki, zaburzenia świadomości i omamy prowadzą czasem do prób samobójczych. Gwałtowne obniżenie ciśnienia krwi i zaburzenia pracy serca wynikające z połączonego działania używek mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Alkohol wypijany przez ciężarną przenika przez łożysko, powodując uszkodzenie płodu. Całość objawów nazywana jest płodowym zespołem alkoholowym - FAS (z ang. Fetal Alcohol Syndrome). Dzieci z tym syndromem rodzą się z niższą masą ciała, mają charakterystyczny wygląd twarzy i anomalie w budowie narządów wewnętrznych. W wieku szkolnym zwykle mają trudności w nauce oraz wykazują zaburzenia zachowania. Są nadpobudliwe, zamknięte w sobie, często mają trudności w nauce oraz skłonność do popadania w nałóg alkoholowy.

Nikotyna jest substancją zawartą w liściach i korzeniach tytoniu. Jest środkiem uzależniającym. Podczas palenia tytoniu jest wchłaniana do krwi już w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych. Dostarczona do płuc przenika przez pęcherzyki płucne i dociera wraz z krwią do wszystkich komórek. Pod wpływem nikotyny mózg produkuje substancje wpływające na emocje. Pobudzają one organizm i wywołują uczucie przyjemności. Mózg szybko zaczyna oczekiwać regularnych dawek nikotyny i w momencie przerwania ich podawania doświadcza objawów odstawienia - tak powstaje uzależnienie nazywane . Regularnie zażywana nikotyna działa szkodliwie na układ krążenia. Zwiększa częstość uderzeń serca i zwęża tętnice. Powoduje to wzrost ciśnienia krwi, co może skutkować chorobą serca i innych narządów. Duże dawki nikotyny powodują zatrucie objawiające się nudnościami, wymiotami, kołataniem serca, często omdleniami.

Dym tytoniowy oprócz nikotyny zawiera wiele substancji toksycznych i rakotwórczych. Są nimi tlenek węgla - trujący gaz utrudniający transport tlenu do komórek oraz substancje smoliste powodujące powstawanie nowotworów złośliwych.

Aplikacja przedstawia wpływ palenia tytoniu na narządy wewnętrzne. W centralnej części postać młodej dziewczyny w czarnej koszulce i niebieskich spodniach z papierosem w dłoni. Białymi kropkami zaznaczono poszczególne narządy. Od nich powiększenia z obrazkami narządów. Od góry zgodnie z kierunkiem zegara: oczy, krtań, naczynia krwionośne, żołądek, skóra, trzustka, kręgosłup, płuca, jama ustna, mózg. Pośrodku sylwetki zaznaczone serce. Po kliknięciu w ilustrację narządu pojawia się na niebieskim tle informacja o możliwych zagrożeniach.

Bierne palenie, czyli wdychanie dymu tytoniowego z papierosa palonego przez inną osobę w tym samym pomieszczeniu, jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. Wdychany w ten sposób dym zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym pochodzący bezpośrednio z palącego się papierosa. U biernych palaczy w związku z tym także występuje podwyższone ryzyko wystąpienia raka płuc i chorób serca. Dym tytoniowy zawiera również wiele substancji wywołujących objawy alergii: łzawienie oczu, podrażnienie błony śluzowej nosa i kaszel. Przebywanie osób niepalących w pomieszczeniach wypełnionych dymem tytoniowym osłabia ich zdolność do pracy, demobilizuje i pogarsza samopoczucie.

Palenie tytoniu w przypadku kobiet w ciąży zmniejsza ilość krwi docierającej do płodu z łożyska. Płód otrzymuje przez to mniej składników pokarmowych i tlenu, co spowalnia jego rozwój. Dzieci palących matek często rodzą się za wcześnie i mają niższą masę ciała niż średnia masa urodzeniowa. W okresie dzieciństwa częściej występują u nich zaburzenia oddychania, częściej również zapadają na astmę.

Tempo współczesnego życia, stres i przemęczenie skłaniają wiele osób do zażywania środków, które mogą przynieść ulgę - złagodzić ból, uspokoić lub pobudzić do działania. Na te potrzeby odpowiada rynek farmaceutyczny, produkując i reklamując coraz więcej środków dostępnych bez recepty.

Łatwy dostęp do leków i oraz swojego rodzaju moda na ich zażywanie sprawia, że zamiast rozwiązywać swoje problemy zdrowotne czy życiowe, sięgamy po tabletki, np. przeciwbólowe. Szczególnie popularne są leki uspokajające i nasenne, środki dopingujące i przeciwbólowe. Chętnie spożywane są również syntetyczne witaminy i suplementy diety oraz środki przeczyszczające czy produkty reklamowane jako te, które ułatwiają odchudzanie.

Nierozsądne zażywanie leków bez konsultacji z lekarzem może prowadzić do takich komplikacji zdrowotnych, jak uszkodzenie żołądka, nerek i wątroby. Ceną za taką lekkomyślność może być również lekomania. Uzależnienie od farmaceutyków jest tak samo poważną chorobą, jak uzależnienie od alkoholu czy narkotyków.

Do psychicznych skutków nadużywania leków zaliczamy m.in.:

nieodpartą potrzebę odczuwania efektów działania leku,

zwiększoną tolerancję na lek i konieczność przyjmowania coraz większych dawek,

potrzebę zdobycia leku bez względu na okoliczności i koszty.

Fizyczne skutki nadużywania leków przejawiają się jako:

Osoba uzależniona to ktoś, u kogo potrzeba zażycia używki, czy wykonania jakiejś czynności jest bardzo silna, silniejsza niż konsekwencje takich działań. Łatwy dostęp do papierosów, alkoholu, leków, narkotyków i dopalaczy sprawia, że liczba uzależnionych rośnie z roku na rok. Osoby uzależnione zwykle nie są w stanie same zerwać z nałogiem ze względu na dotkliwe, a nawet niebezpieczne dla zdrowia objawy odstawienia, czyli . Wymagają one nie tylko pomocy medycznej, ale przede wszystkim wsparcia psychologicznego. Leczenie nałogów jest trudne ze względu na nawroty spowodowane zmianami w mózgu wynikającymi z brania używek. Dlatego najlepiej nigdy nie rozpoczynać eksperymentowania ze środkami uzależniającymi i konsekwentnie odmawiać ich zażycia.

W skutecznym odmawianiu pomaga asertywność czy umiejętność wyrażania własnego zdania. Zachowania asertywne są łatwiejsze, jeśli wiemy, czego tak naprawdę chcemy i jakie są nasze życiowe cele.

Dynamiczny rozwój technologii spowodował pojawienie się uzależnień od Internetu, gier wideo, telefonu komórkowego, które zaburzają normalne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Uzależnienie od Internetu objawia się potrzebą stałego korzystania z jego zasobów i bycia w sieci (online). Internet wykorzystuje się na przykład do poszukiwania wirtualnych przyjaciół, znajomych, korzystania ze wsparcia w postaci lajków, a zawarte w ten sposób znajomości stają się ważniejsze niż znajomości realne. Część osób nałogowo gra w Internecie, inne stale przeglądają i komentują wiadomości. Aktywność w Internecie często powoduje niemożność oderwania się od komputera i prowadzi do utraty kontaktu z rzeczywistością i ograniczenia relacji społecznych.

Uzależnienie od telefonu komórkowego polega na nieustannej korespondencji za pomocą SMS‑ów i prowadzeniu długich rozmów, a także na korzystaniu z gier, w które są wyposażone aparaty telefoniczne. Osoby uzależnione, jeśli nie mają przy sobie telefonu, czują niepokój i podenerwowanie.

Uzależnienia związane z rozwojem nowych technologii przypominają te związane z uzależnieniem od narkotyków, alkoholu czy leków. Mogą również doprowadzać do osłabienia więzi z rodziną i rówieśnikami, izolacji od otoczenia. Młodzi ludzie, zdominowani wyłącznie przez Internet i aplikacje telefoniczne, rezygnują z pasji i zainteresowań. W Polsce i na świecie powstają ośrodki pomocy dla uzależnionych internautów i użytkowników telefonów komórkowych.

pojawienie się potrzeby coraz częstszego przebywania w sieci

wyszukiwanie okazji do jak najczęstszego korzystania z Internetu

zaniedbywanie obowiązków i wyglądu zewnętrznego

pojawienie się przekonania, że jedynym światem wartym uwagi jest świat wirtualny

Etapy uzależnienia przebiegają według schematu - eksperymentowanie, zażywanie okazjonalne, zażywanie regularne, uzależnienie.

Uzależnienie jest nieodpartą potrzebą przyjmowania określonego środka uzależniającego w celu doznania przyjemności lub usunięcia przykrych objawów jego braku.

Narkotyki działają przede wszystkim na układ nerwowy, głównie na pracę mózgu, i prowadzą do uzależnienia organizmu.

Alkoholizm jest chorobą społeczną, wyniszczającą pijącego i jego rodzinę.

Nadmierne zażywanie leków, nazywane lekomanią, dotyczy najczęściej leków przeciwbólowych, uspokajających i nasennych.

Dowiedz się więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Człowiek od wieków używa różnych substancji chemicznych, tzw. używek, które wpływają na jego nastrój, samopoczucie i postrzeganie rzeczywistości. Są wśród nich zarówno substancje powszechnie stosowane i akceptowane, jak kofeina zawarta w kawie czy teina - składnik herbaty oraz substancje szkodliwe, jak nikotyna. Do substancji niebezpiecznych zaliczany jest spożywany w większych ilościach alkohol oraz środki, których zażywanie jest zabronione.

# data[].attributes.headline
📹 Nauczanie zdalne zaszkodziło wszystkim !!!

# data[].attributes.subject
📹 Nauczanie zdalne zaszkodziło wszystkim !!!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uczniowie, rodzice oraz nauczyciele odczuwają negatywne skutki nauki zdalnej, związane z nadużywaniem technologii. Tak wynika z badania pt. "Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa".

Z powodu koronawirusa zamknięto szkoły i wprowadzono zdalne nauczanie. Obowiązywało ono od 25 marca do końca roku szkolnego, czyli do 26 czerwca. Przemęczenie, przeładowanie informacjami, rozdrażnienie odczuwają nie tylko uczniowie i nauczyciele, lecz także rodzice, którzy wspierali swoje pociechy w nauce. Tak wynika z badań "Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa", przygotowanych przez Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej, Fundację Dbam o Mój Zasięg i Fundację Orange.

Konieczność nauki zdalnej wymusiła dłuższe spędzanie czasu przed komputerem i używanie mediów cyfrowych. Prawie połowa uczniów (49,5 proc.) i nauczycieli (51 proc.) przyznała, że odkąd wprowadzono zdalne nauczanie, w dni robocze korzystała z internetu dziennie "sześć godzin lub więcej". Prawie co trzeci uczeń (28,4 proc.) oraz nauczyciel (29,5 proc.) korzystał z internetu co najmniej sześć godzin również w weekendy.

Negatywne skutki nauki zdalnej

Dobrostan psychiczny i fizyczny zdecydowanie obniżył się przez naukę zdalną. Uczniowie, rodzice i nauczyciele odczuwają symptomy nadużywania mediów cyfrowych. Najczęściej występującymi objawami zmęczenia cyfrowego, wymienionymi podczas badania były: przemęczenie, przeładowanie informacjami, niechęć do korzystania z komputera i internetu oraz rozdrażnienie.

Nie tylko pogorszenie samopoczucia, lecz także pogorszenie relacji. Ponad połowa uczniów uważa, że ich relacje z rówieśnikami w klasie przed epidemią były lepsze. Co piąty uczeń ma poczucie, że pogorszeniu uległy także relacje z wychowawcą. Nauczyciele z kolei przyznali, że tęsknią za bezpośrednim kontaktem z uczniami.

Jak oceniono przygotowanie nauczycieli do nauki zdalnej?

Niemal 60 proc. rodziców dobrze oceniło przygotowanie nauczycieli i szkół do prowadzenia nauki na odległość. Z kolei 45 proc. nauczycieli przyznało, że są przygotowani w stopniu małym i umiarkowanym, a 40 proc. w stopniu co najmniej dużym do kształcenia na odległość. Ponad połowa nauczycieli uznała, że materiał omawiany podczas zdalnej edukacji należałoby powtórzyć.

Premier Mateusz Morawiecki zapowiedział, że w przyszłym roku szkolnym i akademickim uczniowie i studenci wrócą już do placówek. Zobacz: Koniec nauki zdalnej. Morawiecki: To jest pewna decyzja.
* Badanie zrealizowano online łącznie w 34 szkołach podstawowych i ponadpodstawowych z całej Polski od 12 maja do 12 czerwca 2020. Wzięło w nim udział 1284 uczniów, 671 nauczycieli i 979 rodziców. Pełen raport ukaże się na początku roku szkolnego 2020/2021.
Aplikacje, które pomogą w nauce. Przydatne dla uczniów i studentów

Czytaj także

# data[].attributes.attachment_link.title
Negatywne skutki zdalnych lekcji: Pogorszenie relacji i samopoczucia. Na tym nie koniec. Wyniki badania

# data[].attributes.attachment_link.description
Uczniowie, rodzice oraz nauczyciele odczuwają negatywne skutki nauki zdalnej, związane z nadużywaniem technologii. Tak wynika z badania pt. "Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa". Z powodu koronawirusa zamknięto szkoły i wprowadzono zdalne nauczanie. Obowiązywało ono od 25 marca do końca roku szkolnego, czyli do 26 czerwca.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fot. Adobe Stock

Od poniedziałku wszyscy uczniowie w Polsce powrócili do nauki zdalnej. Do tej pory w większej części kraju uczniowie klas I-III uczyli się w szkołach. W formule zdalnej uczą się też studenci.

Psycholożka dr Marta Znajmiecka z Instytut Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego zapytana o to, jakie są konsekwencje wielomiesięcznego nauczania w takiej formie, zwróciła uwagę przede wszystkim na aspekt zdrowia psychicznego.

"Proces nauczania obejmuje nie tylko kwestie przekazywania wiedzy i jej nabywania, ale również mieści się w nim wychowanie i zaspokajanie potrzeb, m.in. kontaktu z drugim człowiekiem, bycia w grupie społecznej. Teraz te potrzeby nie są zaspokajane od roku" - zauważyła.

Mówiąc o skutkach długotrwałego nauczania zdalnego, wskazała na szkody w zdrowiu psychicznym.

"Myślę, że będziemy dotykać tych problemów coraz więcej. Wiele dzieci już teraz potrzebuje pomocy psychologa lub terapeuty" - zaznaczyła.

"Nasilają się różne lęki. Spotykamy się z takimi sytuacjami, że wieku młodych ludzi boi się wyjść z domu na ulicę. Gdy spotykają się w realu, to nie bardzo wiedzą, jak ze sobą być i o czym rozmawiać" - wyjaśniła.

Według ekspertki wiele konsekwencji związanych ze zdrowiem psychicznym dopiero się ujawni. "Będzie szereg negatywnych skutków tej izolacji" - podkreśliła.

Wskazała też na obniżoną efektywność nauczania. "Ona drastycznie spadnie, ci ludzie będą mieli deficyty, które gdzieś będą musieli nadrobić, na przykład w postaci korepetycji. To będzie z czasem wychodziło" - podkreśliła.

Jednak najgorszą konsekwencję lockdownu - według psycholożki - będą skutki społeczne dla rozwoju młodych ludzi, które są nie do nadrobienia: nabywanie kompetencji społecznych, doświadczenia w byciu z drugą osobą, komunikacji, rozwiązywania konfliktów.

"Jeśli tylko będzie to możliwe, należy rozważyć powrót do nauczania hybrydowego" - rekomenduje ekspertka.

Dr Znajmiecka dodała, że do młodych ludzi w procesie uczenia obecnie kierowany jest jednostronny przekaz.

"Nie mają możliwości współdziałania w zespole albo te możliwości są mocno ograniczone" - powiedziała. W jej ocenie oznacza to, że nauka odbywa się "bardzo wąskim kanałem".

"Nauczyciel przekazuje, uczeń zwykle indywidualne pracuje, coś też robi się w zespołach, ale to nie jest rodzaj interakcji jak w realu. Sfera społeczna jest w dużej mierze niezaspokojona" - zaznaczyła.

W ocenie dr Znajmieckiej nauczanie zdalne wymaga wielu kompetencji zarówno od prowadzącego, jak i od uczniów: umiejętności skupienia, samomotywacji, koncentracji.

"A przecież rozpraszaczy jest bardzo dużo. Obserwuję, jak młodzież się uczy. Często włączona jest muzyka w tle, telefon leży obok, obok jakaś gra. Efektywność procesu nauczania w sposób zdalny jest, z moich obserwacji, dużo mniejsza" - zaznaczyła.

Według niej konieczne jest stosowanie innych metod nauczania. "U mnie się sprawdzają na przykład krótkie prace oddawane w czasie zajęć, włączone kamerki, mimo że uczniowie czy studenci robią to niechętnie. Dzięki temu lepsza jest interakcja w czasie zajęć" - podkreśliła.

PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

szz/ joz/

# data[].attributes.attachment_link.title
Ekspertka: długotrwałe nauczanie zdalne w szkołach i uczelniach źle wpływa na psychikę młodych ludzi

# data[].attributes.attachment_link.description
Od poniedziałku wszyscy uczniowie w Polsce powrócili do nauki zdalnej. Do tej pory w większej części kraju uczniowie klas I-III uczyli się w szkołach. W formule zdalnej uczą się też studenci. Psycholożka dr Marta Znajmiecka z Instytut Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego zapytana o to, jakie są konsekwencje wielomiesięcznego nauczania w takiej formie, zwróciła uwagę przede wszystkim na aspekt zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ważne telefony - gdzie szukać pomocy? - Twarze depresji

# data[].attributes.attachment_link.description
W przypadku depresji należy szukać pomocy w następujących placówkach: – Poradnie Zdrowia Psychicznego, – Centra Zdrowia Psychicznego, – Ośrodki Interwencji Kryzysowej, – Poradnie […]

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Forum Przeciw Depresji | Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedy dziecko zaczyna dojrzewać i wkraczać w dorosłość - zmienia się. To naturalny etap. Jest on trudny zarówno dla dziecka, jak i rodzica, który często naprawdę nie wie co o tych zmianach sądzić i jak na nie reagować. Często pojawia się wtedy pytanie czy obserwowane zmiany są wynikiem buntu młodzieńczego wpisującego się w naturalny proces rozwoju czy świadczą o poważniejszym problemie jakim jest choroba - depresja.

Pierwsze skojarzenie jeśli mówimy o depresji to smutek, obniżony nastrój. Nawet w języku potocznym używamy tego słowa dla określenia przygnębienia, złego samopoczucia. U nastolatków chorujących na depresję objawy, które wysuwają się na plan pierwszy mogą różnić się od tych, które najczęściej występują u osób dorosłych. Często najbardziej widoczne jest rozdrażnienie, drażliwość. Młody człowiek łatwo wpada w złość lub rozpacz, czasem przejawia wrogość wobec otoczenia zniechęcając do bliższego kontaktu.

Depresja w rozumieniu medycznym jest chorobą i należy ją odróżnić od przejściowego przygnębienia, obniżonego nastroju czy krótkotrwałej reakcji na trudną sytuację.

Depresja jest coraz częściej pojawiającym się problemem zdrowotnym, który może występować w bardzo różnych okresach życia człowieka. Szacuje się, że w Polsce nawet 20% młodzieży cierpi z powodu zaburzeń depresyjnych, a niektóre dane wskazują, że objawy depresyjne można stwierdzić nawet u co trzeciego nastolatka.

Wybierz poniżej interesujący przystanek tematyczny
i dowiedz się o nastoletniej depresji jeszcze więcej!

# data[].attributes.attachment_link.title
Nastoletnia Depresja | Forum Przeciw Depresji

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy dziecko zaczyna dojrzewać i wkraczać w dorosłość - zmienia się. To naturalny etap. Jest on trudny zarówno dla dziecka, jak i rodzica, który często naprawdę nie wie co o tych zmianach sądzić i jak na nie reagować.