# data[].attributes.body
5)  Kaynaştırma
Ünlü ile biten bir sözcüğe yine ünlü ile başlayan bir ek gelirse araya y, ş, s, n seslerinden biri getirilir.

kapı-ı    kapı-y-ı
iki-er     .................
teyze-i   teyze-s-i
o-a        ...............

# data[].attributes.body
3) Ünlü Türemesi
Ünsüzle biten bir sözcüğe   -cık, -cik küçültme eki gelirken araya ünlü bir harf alır.

Örnek:

dar-cık      dar-a-cık
az-cık        az-ı-cık
genç-cik     ..................

# data[].attributes.body
1) Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşme)

Sonu f,s,t,k,ç,ş,h,p (fıstıkçışahap) ile biten bir kelimeden sonra c,d,g ile başlayan bir ek aldığında bu sesler ç, t, k'ye dönüşür.  Ancak birleşik sözcüklerde (akciğer) ve terimlerde (üçgen) bu kural aranmaz.

Örnekler:

kitap-cı          kitap-çı
unut-gan        unut-kan
sokak-dan      sokak-tan
bit-gi             bit-ki
geçmiş-di       geçmiş-ti

SORU:
“Kılıcını mertlik ve ustalıkla kullanan Türk’ün eli, yendiği insanların yarasını sarmakta da ustadır.” cümlesinde yer alan aşağıdaki kelimelerden hangisi ünsüz benzeşmesine örnektir?

A) kılıcını          B) ustalıkla          C) yendiği           D) sarmakta

# data[].attributes.body
2) Ünlü Daralması

Türkçede geniş ünlüyle (a,e) biten bir sözcük “-yor” eki aldığında o sözcüğün geniş ünlüsünü “ı, i, u, ü” ye çevirerek daraltır.

Örnekler:
•bilm(e) – yor    bilm(i)yor
ist(e) – yor       ist(i)yor
izl(e) – yor       ...................

# data[].attributes.body
1) Ünlü Düşmesi

İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecesindeki dar ünlüsünü düşürür.

Örnekler:
kar(ı)n – ı          karnı

boy(u)n – um     boynum
al(ı)n-ında        .............

# data[].attributes.body
4) Ünsüz Düşmesi

Genellikle “k” ünsüzüyle biten bazı sözcükler “cık, -cik, -cuk, -cük, cek, -cak, ″ eki aldığında “k” ünsüzü düşer.

Örnekler:
•küçü(k) – cük   küçücük

•mini(k) – cik     .............
ufa(k) - cık       ............

# data[].attributes.body
3) Ünsüz Türemesi

“Olmak” veya “etmek” yardımcı eylemiyle birleşik eylem oluştururken ünsüz türemesi görülür.

Ayrıca Türkçeye yabancı dillerden girmiş bazı sözcüklerde de ünsüz türemesi görülür. sırrına, Rabbimiz, hakkı gibi.

Örnekler:
af + etmek     af(f)etmek
his + etmek    his(s)etmek
zan + etmek   ......................
ret +etmek     ......................

# data[].attributes.body
2) Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

Sonu  p, ç, t, k ile  biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir ek gelirse bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g, ğ”ye dönüşür.

Örnekler:
hesap – ı          hesabı
uçak – a           uçağa
amaç – ım        amacım
dert-i               ............
kalp – i            .............
ahenk – i          ...........
ayak -ı             ............

Uyarı:
Bazı tek heceli sözcüklerde yumuşama görülmez: saç-ı, süt-ü, Türk'ün gibi...
Ayrıca özel isimlerde yumuşama söyleyişte uygulanır ancak yazıda gösterilmez: Zonguldak'a (yazıda)
Zonguldağ'a (söyleyişte)

# data[].attributes.body
Bütün diller insanların iletişim kurmak amacıyla yarattığı bir yapı hatta bir kurmacadır. Bu sebeple doğumunuzdan itibaren çevrenizden duymaya başladığınız dil, kendi kurallarını size aktarır.

Türkçe derslerindeki tüm bilgilerin aslında beyninizde kayıtlı oluğunu ve bu bilgileri farkında olmadan kullandığınızı söyleyebiliriz. Ancak önemli olan bu kuralları görmeye de başlamanız...

# data[].attributes.body
Türkçenin ses özelliklerinin ardından Türkçedeki ses olaylarından bahsedeceğiz. Konuya geçmeden önce aşağıdaki metni okuyabilecek misiniz bakalım? Haydi dene!

# data[].attributes.body
Türkçede bazı sözcükler ses değişimine uğradığı için bu kurala uymazlar ancak yine de Türkçe sayılırlar:
Kardeş, elma, hangi, anne gibi.

# data[].attributes.body
Türkçede büyük ve küçük ünlü uyumu olmak üzere iki uyum vardır. Biz bu sene büyük ünlü uyumunu hatırlatacağız.

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU

Türkçede kelimenin ilk hecesindeki ünlü ses kalınsa diğerleri de kalın, inceyse diğerleri de ince olur. Ancak Türkçeye yabancı dillerden girmiş sözcüklerde, tek heceli sözcüklerde, birleşik sözcüklerde bu kurala uyulmaz. Ayrıca -yor, -ken, -leyin, -imsi, -imtrak, -gil, -daş,-ki ekleri de bu kurala aykırı olabilir. Ayrıca Türkçeye yabancı dillerden girmiş sözcüklerde bu kural aranmaz.
Aşağıdaki tablo ile ünlü(sesli) harflerimizi tanıyalım:

# data[].attributes.body
Videoları izlediysen hangisinde kulağına yabancı gelen söyleyişler var? Bekledim da, soyle, boyle, kollarima, gözyaşimi, yalvariyorum... olabilir mi?

Ses, kulağın duyabildiği titreşimdir. Ses ile harf karıştırılmamalıdır. Ses kulağa, harf ise göze hitap eder.

Önce ses vardı. Sonra yazının icat edilmesiyle sesler yazıda harflerle temsil edilmeye başladı.

# data[].attributes.attachment_link.title
Türkçe'nin En Uzun Tekerlemesi |  Zeki Müren

# data[].attributes.attachment_link.title
Stelios Kazancidis ALA TURKA Bekledim De Gelmedin

# data[].attributes.body
SES BİLGİSİ

# data[].attributes.body
Karanlık= Ka – ran – lık
(k)→(k)→(k)   =   Büyük Ünlü Uyumuna Uyar

Üşengeçlik= Ü – şen – geç – lik
(i)→(i) → (i) → (i)   =  Büyük Ünlü Uyumuna Uyar

Kitaplık= Ki - tap - lık     =  Büyük Ünlü Uyumuna Uymaz
(i)→(k)→(k)

Sen de aşağıdaki kelimeleri incele:

Yarışmacı
Kalem
Pervane
Saklambaç
Karikatür
Yaşamak
Kaybedecek