# data[].attributes.headline
“TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO”                                               KHÔNG PHẢI LÀ MỘT NÉT VĂN HÓA "MỚI" CỦA DÂN TỘC 

# data[].attributes.subject
“TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO”                                               KHÔNG PHẢI LÀ MỘT NÉT VĂN HÓA "MỚI" CỦA DÂN TỘC 

# data[].attributes.body
Nét đẹp văn hóa chưa bao giờ phô diễn nhưng thật rõ ràng rằng từ xưa đến nay nó vẫn khiến người khác thừa nhận vẻ đẹp nội hàm của mình. Đã quá cũ kỹ để ví von nhà giáo như một “người lái đò” nơi thôn quê lạc hậu khi “người đi đò” từ lứa này đến lứa khác đều đang trở nên hội nhập với thế giới hiện đại hơn bao giờ hết. Nhưng để giữ nguyên hình ảnh một người thầy người cô vất vả, nhọc lòng quyết đưa học trò cập bến tri thức thì hình tượng của một “đội trưởng đội đua thuyền rồng” không chỉ phù hợp mà càng tôn lên sự trang trọng, vị thế của bậc giáo dục bởi các lý do:

+Trong xu thế hội nhập toàn cầu ngày nay, hình ảnh của một “người đội trưởng đội đua thuyền” càng thích hợp hơn, nâng cấp hơn chiếc đò gỗ cũ kỹ nơi thôn quê ngày xưa, điều đó cũng ẩn dụ cho vị thế ngày càng quan trọng của nhà giáo đồng thời là nét đẹp tân trang hiện đại.

+ Người đội trưởng thì không cần phải luôn tự lái 1 mình, càng phù hợp hơn với sự đổi mới giáo dục ngày nay khi mà thầy trò luôn đồng hành với nhau, cùng nhau lèo lái chiếc “thuyền rồng” về đến đích.

+ Song song đó, hình ảnh này khác với hình ảnh “người lái đò” chỉ lái 1 khúc sông từ năm nay qua năm khác, “người đội trưởng đội đua thuyền” càng có nhiều hướng đi hơn, phù hợp hơn với quá trình truyền đạt tri thức của thầy cô bây giờ, không chỉ trên bục giảng mà còn có thể qua hình thức trực tuyến, thậm chí là qua bài hát, audio…

Từ đó mà ta càng thấy rõ được hết thảy hình ảnh này đã ngày càng thấm nhuần, hòa quyện hơn với vẻ đẹp của người nhà giáo ngày nay. Nó đã chứng minh thành công sự “ cách tân” của người thầy người cô qua nét ví von hiện đại, hội nhập, tương tác giữa học trò – thuyền viên và người thầy – đội trưởng.

Không chỉ những lập luận trong tâm thức như đã kể trên, khi nhìn vào thực tế ta cũng nhận thấy được một vấn đề tương tự. Bối cảnh giáo dục ngày nay đã và đang thay đổi quá nhiều so với giáo dục của những năm trước. Sự thay đổi đó càng chứng minh cho hình ảnh “người đội trưởng đội đua thuyền” đang dần trở thành hình ảnh chủ đạo khi nhắc đến người nhà giáo. Điển hình nằm ở 3 yếu tố tiên quyết gồm: đối tượng người học, phương thức giảng dạy và tài nguyên học tập.

-Thứ nhất là “đối tượng người học” đã có sự thay đổi rõ rệt. Trước hết, người học ở đây không còn giới hạn trong độ tuổi học sinh, sinh viên mà người học có thể lớn tuổi hơn cả người dạy. Thực tế hiện nay có rất nhiều người tốt nghiệp đại học cùng lúc với con mình hay thậm chí là cháu mình! Do nhu cầu tri thức càng ngày càng cao cũng như tinh thần “học mãi” khiến cho con người ta quay lại các trường học để tìm kiếm, học tập và trau dồi những tri thức còn thiếu. Chưa kể, người học trong một lớp không còn giới hạn về quốc tịch hay màu da, tôn giáo. Trước đây, ta chỉ có thấy những người từ nước khác đến học tập chỉ có ở cấp đại học hoặc sau đại học. Bây giờ, việc đi du học trở nên phổ biến và có rất nhiều lựa chọn đi du học từ rất sớm, từ cấp 2 trở xuống không còn là hiếm. Sự đa dạng về đối tượng học viên đòi hỏi tư duy của bậc giáo dục cần có sự thay đổi. Không phải lúc nào học viên cũng là những cậu bé cô bé trí óc còn non nớt nên phương pháp “thầy bảo gì, trò nghe nấy” thật sự không còn phù hợp. Chênh lệch tuổi tác hay khác biệt về văn hóa đôi khi gây ra những bất đồng quan điểm giữa thầy và trò, đòi hỏi khả năng thấu hiểu giữa “người đội trưởng” và “thuyền viên” để cùng nhau tìm ra hướng đi tốt nhất hơn là lặp đi lặp lại một con đường cũ kĩ của chiếc đò gỗ.

-Yếu tố thứ hai, đó là “phương thức giảng dạy” cũng đã và đang trở nên đa dạng. Sự bùng nổ và phát triển của công nghệ thông tin cũng như truyền thông qua cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đưa ra nhiều phương thức có thể truyển tải kiến thức đến mọi người. Bên cạch việc dạy – học trực tiếp mặt đối mặt trên trường lớp theo cách học truyền thống thì ngày nay đã có nhiều cách dạy học mới. Ví dụ dạy học qua các video, ở đây người dạy dùng camera để ghi hình lại quá trình dạy học và đưa lên các nền tảng mạng xã hội như YouTube, Facebook v.v. Ở đó học sinh có thể học bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu chỉ cần với một thiết bị thông minh có kết nối mạng. Hay nếu tương tác thì cũng có thể qua hình thức trực tuyến, khi mà người học và giáo viên sẽ tương tác qua màn hình máy tính, điện thoại… trên các nền tảng như Zoom, Google Meet… đang được cải tiến hàng ngày để chất lượng việc học được tối ưu hơn. Điều này thể hiện rõ trong thời điểm hiện nay khi mà dịch COVID-19 đang hoàng thành và học sinh không thể đến trường. Điểm tiến bộ này đã đồng thời giải quyết được hai vấn đề mà phương thức truyền thống không thể làm được: đầu tiên đó là năng suất, một người giờ đây có thể dạy nhiều người cùng lúc, hàng trăm, hàng ngàn và cả hàng triệu so với chiếc phòng học nhỏ bé, chưa kể tiện hơn là học sinh có thể xem lại video ghi hình để hiểu rõ hơn nội dung bài giảng; vấn đề thứ hai đó là khoảng cách địa lý, khi mà bây giờ dù học viên có đang Hà Nội thì vẫn có thể dễ dàng tham gia khóa học trực tuyến của một người thầy nổi tiếng ở Thành phố Hồ Chí Minh. Chính tất thảy những bước đi vượt bậc trong phương thức giảng dạy đó đòi hỏi ở người nhà giáo cần trang bị cho mình kiến thức cũng như các kĩ năng sử dụng công nghệ nhằm phục vụ hiệu quả của việc học được tốt nhất. Hình ảnh “chiếc đò gỗ” rõ ràng không còn phù hợp trong một bối cảnh hiện đại như thế. Ngoài ra, tốc độ hội nhập và học hỏi của người giáo viên cũng cần ở một tốc độ nhanh, tựa như một “chiếc thuyền rồng” để tránh bị tụt hậu về sau.

- Yếu tố thực tế cuối cùng là tài nguyên học tập trở nên đa dạng và phong phú. Trước đây, người học chỉ có một số nguồn tiếp cận thông tin qua SGK, giáo trình, tài liệu mà các giáo viên đưa (do tự họ sưu tầm) hay nhà trường cung cấp. Và nếu muốn trau dồi thêm, nâng cao hơn thì người học phải mua những cuốn sách tham khảo ở ngoài, tìm kiến trong thư viện nhưng thậm chí ở một số môn lại còn không có. Thế mà ngày nay, chỉ cần một cú nhấp chuột trên các trang mạng điện tử thì đã có vô số tài liệu, thông tin hiện ra với đa dạng ngôn ngữ và nguồn cung cấp. Điều đó một lần nữa khẳng định những bước tiến của công nghệ trong thời buổi hiện đại cho thấy vai trò của “người đội trưởng” đang dần trở nên rõ rệt hơn cả. Đồng thời chính vì bối cảnh đó mà chúng ta dễ rơi vào cái bẫy thông tin sai, thông tin “dỏm”, do đó chúng ta rất cần những “người đội trưởng” giàu kinh nghiệm để dẫn dắt chúng ta tiếp cận đúng kiến thức hơn là chỉ “cập bến” chúng ta đến bên bờ khối thông tin ấy.

Tất cả những bằng chứng trên không chỉ để chứng minh hình ảnh ví von “người lái đò” đã quá cũ kĩ dành cho bậc nhà giáo mà còn để cho chúng ta thấy vị thế của giáo dục đang ngày càng nâng cao và gần gũi với học trò hơn bao giờ hết. Tựa như một “người đội trưởng của đội đua thuyền rồng”, sự thấu hiểu và dẫn dắt của người thầy đóng một vai trò quan trọng trong cuộc đua của người học viên về đến vạch đích.

# data[].attributes.headline
LÝ GIẢI THẬT SỰ CỦA TRUYỀN THỐNG BAO ĐỜI “TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO”

# data[].attributes.subject
LÝ GIẢI THẬT SỰ CỦA TRUYỀN THỐNG BAO ĐỜI “TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO”

# data[].attributes.body
Quan niệm về vị thế của người thầy bao đời nay trong tiềm thức người dân nước Việt luôn được đề cao và tin tưởng ở mọi tầng lớp trong xã hội. Thậm chí xã hội Việt xưa kia đã sắp xếp thứ tự 3 vị trí quan trọng “ Quân-Sư-Phụ” – khi người thầy chỉ đứng sau vua nhưng trên cả cha mẹ.

Một truyền thống luôn đi liền với quan niệm đó như một cách để biểu hiện sự kính nể dành cho bậc giáo dục của dân tộc Việt Nam không gì khác đó là truyền thống “Tôn sư trọng đạo”.

Để lý giải tường tận về ý nghĩa truyền thống này, ta có thể dựa trên cách tiếp cận về Nho giáo theo quan điểm của tác giả Trương Khắc Trà: tách "Tôn sư" và “ Trọng đạo” thành 2 cụm từ để thấu hiểu. “Tôn sư” không những mang ý nghĩa là đặt thầy vào vị trí trung tâm của giáo dục mà còn được hiểu là kính trọng thầy về kiến thức và đạo đức, nhưng cũng còn ý nghĩa khác nữa là quý mến thầy trong cách hiểu về tình người. “Trọng đạo” cũng có thể hiểu là đề cao việc học, xem việc học và kiến thức là quan trọng. Và khi ghép lại thành "Tôn sư trọng đạo" đã thành công phản ánh tinh thần đề cao vai trò người thầy giáo trong xã hội và sự hiếu học, coi trọng kiến thức của nhân dân. Vì thế, "trọng đạo" mà vẫn giữ sự "tôn sư" mới là điều cần thiết đáng trân trọng hết thảy.

Truyền thống này vốn dĩ sinh ra từ vai trò không thể phủ nhận của bậc nhà giáo trong xã hội. Ở trong một xã hội hội nhập và phát triển, học sinh đã ngày càng tự tin và tích cực đưa ra sự trao đổi kiến thức với thầy cô của mình thì càng tô đẹp cho nét tận tụy “truyền lửa” của người thầy cô giáo. Họ khơi dậy những hoài bão, vun trồng khát vọng và khai thác năng lực tiềm ẩn của những đứa con bé bỏng và non nớt của mình. Mà ở học sinh cũng kính trọng thầy cô của mình, chúng không thể hiện qua những lời nói quá “đao to búa lớn” nhưng hết thảy lại vô cùng ngây ngô và chân thật. Là sự kính mến, là những cử chỉ cư xử nề nếp trong vô thức, thậm chí rõ nhất khi người học trò lễ phép, vâng lời và tôn trọng khi giáo viên đang giảng bài.

Đặc biệt mặc dù ở cấp học nào, tiếng nói của thầy cô vẫn có tác động lớn tới sự hình thành, phát triển nhân cách học sinh. Họ còn là người sẵn sàng lắng nghe tâm sự, chia sẻ đã tạo nên mối quan hệ khăng khít giữa tình thầy trò. Vì thế, ta không thể tán đồng hơn nữa với lời nhận xét của William Glasser: “Khi được làm học trò của một giáo viên tuyệt vời, ta sẽ học được nhiều điều nhờ sự quan tâm và chỉ bảo tận tình của thầy cô”.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dù trải qua bao nhiêu thăng trầm trong quá khứ hay hiện tại và tương lai thì “tôn sư trọng đạo” vẫn là một nét đẹp văn hóa đã ăn sâu vào trong tiềm thức của những người con Việt Nam.

# data[].attributes.headline
NGƯỜI LÁI ĐÒ HAY ĐỘI TRƯỞNG CỦA ĐỘI ĐUA THUYỀN RỒNG?

# data[].attributes.subject
NGƯỜI LÁI ĐÒ HAY ĐỘI TRƯỞNG CỦA ĐỘI ĐUA THUYỀN RỒNG?

# data[].attributes.body
Nét đẹp văn hóa chưa bao giờ phô diễn nhưng thật rõ ràng rằng từ xưa đến nay nó vẫn khiến người khác thừa nhận vẻ đẹp nội hàm của mình. Đã quá cũ kỹ để ví von nhà giáo như một người lái đò nơi thôn quê lạc hậu khi người đi đò lứa sau hội nhập hơn lứa trước. Nhưng để giữ nguyên hình ảnh một người thầy người cô vất vả, nhọc lòng quyết đưa học trò cập bến tri thức thì hình tượng của một đội trưởng đội đua thuyền rồng càng tôn lên sự trang trọng, vị thế của đấng truyền tải giáo dục bởi:

+Trong xu thế hội nhập toàn cầu ngày nay, hình ảnh của một người đội trưởng một đội đua thuyền càng phù hợp hơn, nâng cấp hơn người lái chiếc đò gỗ cũ kỹ nơi thôn quê ngày xưa ( ẩn dụ cái vị thế ngày càng quan trọng của nhà giáo đồng thời là nét đẹp tân trang hiện đại) .

+ Người đội trưởng thì không cần phải luôn tự lái 1 mình, càng phù hợp hơn với đổi mới giáo dục ngày nay là thầy trò luôn đồng hành với nhau.

+ Đồng thời thì hình ảnh này khác với hình ảnh người lái đò chỉ lái 1 khúc sông từ năm nay qua năm khác, người đội trưởng đua thuyền càng có nhiều hướng đi hơn, phù hợp hơn với quá trình truyền đạt tri thức của thầy cô bây giờ( có thể qua mạng, trực tiếp, qua bài hát, audio,...).

Từ đó mà ta càng thấy rõ được hết thảy hình ảnh này đã ngày càng thấm nhuần, hòa quyện hơn với vẻ đẹp của người nhà giáo. Nó đã chứng minh thành công sự “ cách tân” của người thầy người cô qua nét ví von hiện đại, hội nhập, tương tác cùng học trò – người đội trưởng.

Thực vậy, bối cảnh giáo dục ngày nay đã và đang thay đổi quá nhiều so với giáo dục của những năm trước. Điển hình nằm ở 3 yếu tố tiên quyết như đối tượng người học, phương thức giảng dạy và tài nguyên học tập.

-Thứ nhất là đối tượng người học có sự thay đổi. Trước hết, người học ở đây không còn giới hạn trong độ tuổi HS-SV mà người học có thể lớn tuổi hơn người dạy. Thực tế hiện nay có rất nhiều người tốt nghiệp đại học cùng lúc với con mình hay thậm chí là cháu mình. Do nhu cầu tri thức càng ngày càng cao khiến cho con người ta quay lại các trường học để tìm kiếm, học tập và trau dồi những tri thức còn thiếu. Tiếp theo, người học trong một lớp không còn giới hạn về quốc tịch hay màu da, tôn giáo. Trước đây, ta chỉ có thấy những người từ nước khác đến học tập chỉ có ở cấp đại học hoặc sau đại học. Bây giờ, việc đi du học trở nên phổ biến và có rất nhiều lựa chọn đi du học từ rất sớm.

-Thứ hai, phương thức giảng dạy trở nên đa dạng. Sự bùng nổ và phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông qua cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đưa ra nhiều phương thức có thể truyển tải kiến thức đến mọi người. Bên cạch việc dạy – học trực tiếp (mặt đối mặt) theo cách truyền thống thì ngày nay đã có nhiều cách dạy học mới. Ví dụ dạy học qua các video, ở đây người dạy dùng camera để quay lại quá trình dạy học và đưa lên hệ thống. Ở đó học sinh có thể học bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu chỉ cần có một thiết bị có thể kết nối mạng. Hay dạy học onine, người học và giáo viên sẽ trương tác qua màn hình máy tính, điện thoại,… Điều này thể hiện rõ trong thời điểm hiện nay khi mà dịch COVID-19 đang hoàng thành và học sinh không thể đến trường. Điều tiến bộ này đã đồng thời giải quyết được hai vấn đề mà phương thức truyền thống không thể làm được đó là năng suất (một người có thể dạy nhiều người cùng lúc, và học sinh có thể nghe lại bài giảng để hiểu rõ hơn) và khoảng cách địa lý ( một người thầy và người học có thể tương tác trao dồi tri thức bất chấp khoảng cách địa lý).

-Cuối cùng là tài nguyên học tập trở nên đa dạng và phong phú. Trước đây, người học chỉ có một số nguồn tiếp cận tri thức qua SGK, giáo trình, tài liệu mà các giáo viên đưa (do sưu tầm) hay nhà trường cung cấp. Và nếu muốn học thêm, nâng cao hơn thì người học phải mua những cuốn sách tham khảo ở ngoài, thậm chí ở một số môn, chương trình học còn không có. Thì ngày nay, chỉ cần một cú nhấp chuột trên các trang mạng điện tử thì đã có vô số tài liệu, kiến thức , đa dạng ngôn ngữ và nguồn cung cấp. Nhưng chính vì thế mà cũng xin lưu ý rằng khi kiến thức càng nhiều, càng dễ tiếp cận bao nhiêu thì càng khó phân biệt cái nào cần và cái nào là kiến thức chính xác đã được xác định.

Nhưng vai trò thiết yếu của nhà giáo, cụ thể là người ta ví như người cha người mẹ thứ hai của mình chưa bao giờ bị thay thế. Song song đó chính là truyền thống bao đời nay ở chính người học sinh –Tôn sư trọng đạo.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
 Truyền thống  tôn sư trọng đạo đã được dân tộc ta ca ngợi từ lâu đời, những nhà giáo có phẩm chất cao quý, nhân cách chính trực được lưu danh muôn đời như : thầy Lê Văn Hưu,  thầy Nguyễn Phi Khanh thời nhà Trần, thầy Trần Ích Phát thời nhà Lê, thầy Nguyễn Bình Khiêm thời nhà Mạc. Thế kỉ XIX ta có thầy Cao Bá Quát, thầy Nguyễn Đình Chiểu với quan niệm dạy người cao hơn dạy chữ. Đầu thế kỉ XX, chúng ta có thầy giáo Nguyễn Thức Tự, không những truyền kiến thức mà còn bồi dưỡng cho bao thế hệ học trò lòng yêu nước, trở thành những chíến sĩ yêu nước. Bởi thế từ thời xa xưa ông bà ta đã để lại rất nhiều câu ca dao- tục ngữ về truyền thống tốt đẹp này :

“ Tiên học lễ, hậu học văn.”
‘’Nhất tự vi sư, bán tự vi sư.”
“Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”.
“ Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy.”
“Không thầy đố mày làm nên”
“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
“Vua, thầy, cha, ấy ba ngôi
Kính thờ như một, trẻ ơi ghi lòng.”
“Con ơi ghi nhớ lời này
Công cha, nghĩa mẹ, công thầy chớ quên.”…

Không chỉ có nước ta mới coi trọng việc tôn sư trọng đạo, những nước khác trên thế giới cũng vậy. Họ  để lại những danh ngôn, ngạn ngữ của mình cho những thế hệ sau như Comenki - một nhà giáo dục, nhà hoạt động nhân văn vĩ đại người Séc đã nói rằng : ‘  Dưới ánh nắng mặt trời không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”  nhằm  để tôn vinh nghề giảng dạy, đồng thời gián tiếp làm nổi bật lên sự đáng quý, đáng trân trọng những người cả đời lái những chuyến đò đưa học sinh đến bờ trí thức. Ngoài ra còn có những câu trạng ngữ của Trung Quốc “ Một gánh sách không bằng một người thầy dạy giỏi” hay câu ngạn ngữ của Ba Tư “ Thầy giáo là đường tinh.Học sinh là đường đã lọc”... Tất cả những câu ca dao , tục ngữ, danh ngôn hay ngạn ngữ đều muốn nhắc nhở ta về một truyền thống cao đẹp là  tôn sư trọng đạo.

Qua từng thời đại thì các cách thể hiện tôn sư trọng đạo cũng thay đổi . Thời nhà Trần có cụ Chu Văn An là một thầy giáo nổi tiếng . Những học trò được ông chỉ dạy sau này đều trở thành người có ích cho đất nước. Hàng năm, vào ngày sinh nhật ông, những người học trò cũ dù có là quyền cao chức trọng vẫn không quên về thăm và bày tỏ lòng biết ơn đối với thầy. Như Phạm Sư Mạnh – học trò của cụ Chu Văn An, tuy đã thành quan lớn, nhưng khi quay trở về thăm thầy vẫn kính cẩn, đứng từ xa vái chào. Khi được thầy mời vào nhà chỉ dám ngồi bậc dưới . Thể hiện một thái độ, một con người, một nhân cách lớn .

Ở thời đại công nghệ 4.0 thì tôn sư trọng đạo được thể hiện một cách đa dạng dưới nhiều hình thức hơn như học sinh gửi những lời tri ân tới thầy cô nhân ngày 20/11 ; học hành chăm chỉ, lễ phép, ngoan ngoãn với thầy cô giáo… và trong mùa dịch bệnh COVID-19 hoành hành  việc thể hiện những lời chúc dành cho thầy cô đặc biệt khắc hẳn mọi năm không còn những tấm thiệp ghi tay , không còn những buổi văn nghệ trên sân khấu thay vào đó là những lời chúc hay văn nghệ đều qua một màn hình .