# data[].attributes.headline
Geerts & Van Kralingen - H3 Handboek voor Leraren - Hoe laat ik leerlingen in de les leren?

# data[].attributes.subject
Geerts & Van Kralingen - H3 Handboek voor Leraren - Hoe laat ik leerlingen in de les leren?

# data[].attributes.body
In de derde druk van het Handboek voor Leraren heet dit hoofdstuk 'Hoe zet ik mijn werkvormen effectief in?'.

# data[].attributes.headline
Ebbens & Ettekoven - Effectief Leren in de Les

# data[].attributes.subject
Ebbens & Ettekoven - Effectief Leren in de Les

# data[].attributes.attachment_link.title
Ebbens & Ettekoven - Effectief Leren in de Les

# data[].attributes.headline
Niemiec & Ryan - Autonomy, competence, and relatedness in the classroom

# data[].attributes.subject
Niemiec & Ryan - Autonomy, competence, and relatedness in the classroom

# data[].attributes.attachment_link.title
Autonomy, competence, and relatedness in the classroom

# data[].attributes.headline
Wijze lessen: Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek

# data[].attributes.subject
Wijze lessen: Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek

# data[].attributes.attachment_link.title
Wijze lessen - Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek

# data[].attributes.headline
Video René Kneyber – Orde houden - Wisselmomenten

# data[].attributes.subject
Video René Kneyber – Orde houden - Wisselmomenten

# data[].attributes.headline
Ramon Lewis - Excluding Students from Classroom

# data[].attributes.subject
Ramon Lewis - Excluding Students from Classroom

# data[].attributes.attachment_link.title
Ramon Lewis - Excluding Students from Classroom

# data[].attributes.headline
Rogers - The dynamics of classroom behaviour

# data[].attributes.subject
Rogers - The dynamics of classroom behaviour

# data[].attributes.attachment_link.title
Rogers - The dynamics of classroom behaviour

# data[].attributes.headline
Padlet gevuld met materiaal over strafwerk

# data[].attributes.subject
Padlet gevuld met materiaal over strafwerk

# data[].attributes.headline
Video René Kneyber - Orde houden - Straffen en het zes-weken-principe

# data[].attributes.subject
Video René Kneyber - Orde houden - Straffen en het zes-weken-principe

# data[].attributes.attachment_link.title
Orde houden - straffen en het zes-weken-principe

# data[].attributes.headline
Video René Kneyber - Orde houden - Grote zaken, kleine zaken

# data[].attributes.subject
Video René Kneyber - Orde houden - Grote zaken, kleine zaken

# data[].attributes.headline
Podcast op Youtube van René Kneyber over 'waarschuwen'

# data[].attributes.subject
Podcast op Youtube van René Kneyber over 'waarschuwen'

# data[].attributes.headline
Podcast op Youtube van René Kneyber over het reageren op problemen in de les

# data[].attributes.subject
Podcast op Youtube van René Kneyber over het reageren op problemen in de les

# data[].attributes.headline
Gielis, Konig & Lap - Begeleiden van de groep

# data[].attributes.subject
Gielis, Konig & Lap - Begeleiden van de groep

# data[].attributes.attachment_link.title
Gielis, Konig & Lap - Begeleiden van de Groep

# data[].attributes.headline
Pennings & Cillessen - Leraren weten niet wie populair is

# data[].attributes.subject
Pennings & Cillessen - Leraren weten niet wie populair is

# data[].attributes.headline
Van den Berg - De invloed van klasindeling. Zoeken naar de juiste mix

# data[].attributes.subject
Van den Berg - De invloed van klasindeling. Zoeken naar de juiste mix

# data[].attributes.attachment_link.title
Van den Berg - De invloed van klasindeling. Zoeken naar de juiste mix

# data[].attributes.headline
Tartwijk et al. - Docent-leerling interacties en het sociaal klimaat in de klas

# data[].attributes.subject
Tartwijk et al. - Docent-leerling interacties en het sociaal klimaat in de klas

# data[].attributes.attachment_link.title
Tartwijk et al. - Docent-leerling interacties en het sociaal klimaat in de klas

# data[].attributes.headline
Video René Kneyber – Orde houden - Band opbouwen

# data[].attributes.subject
Video René Kneyber – Orde houden - Band opbouwen

# data[].attributes.headline
Leraar24 - Effectiever onderwijs en minder stress door goede relatie met leerlingen

# data[].attributes.subject
Leraar24 - Effectiever onderwijs en minder stress door goede relatie met leerlingen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leerlingen die een goede relatie hebben met hun leraar presteren beter en zijn gemotiveerder. En leraren die een leidende en vriendelijke relatie met hun leerlingen hebben, ondervinden minder stress. Als leraren deze band ook ervaren in specifieke situaties, zoals bij het begin van de les, heeft dat een gunstige invloed op hun welbevinden. Dat stelt pedagoge Anna van der Want op basis van haar onderzoek in het voortgezet onderwijs.

Het beeld dat leraren in het algemeen hebben van de relatie met hun leerlingen vormt hun zogenoemde interpersoonlijke identiteitsstandaard. Daarnaast waarderen zij specifieke situaties in de klas op een bepaalde manier. De interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van klassituaties vormen samen de zogenoemde interpersoonlijke rolidentiteit. Beide aspecten van de interpersoonlijke rol-identiteit kunnen worden gevat in een model dat eerder is ontwikkeld door onderzoekers aan de Universiteit Utrecht: de interpersoonlijke cirkel. Zij baseerden zich hierbij op werk van de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary.

Er zijn gewenste en ongewenste interpersoonlijke identiteitsstandaarden. Gewenst zijn bijvoorbeeld leidend, helpend/vriendelijk, begrijpend. Ongewenste standaarden zijn onzeker, ontevreden, corrigerend. Gewenste interpersoonlijke identiteitsstandaarden zorgen voor minder stress. De meeste leraren in het voortgezet onderwijs zien zichzelf als leidend en vriendelijk in relatie tot hun leerlingen.

Past het bij je zelfbeeld als leraar?

Van der Want keek of en wanneer de interpersoonlijke identiteitsstandaard correspondeert met hoe leraren bepaalde klassituaties ervaren. Ze onderscheidt drie groepen leraren:

1. De grootste groep heeft een gewenste match tussen zijn interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van lessituaties (beide rechtsboven in de cirkel).

2. Een tweede groep heeft een gewenste mismatch. Dit zijn leraren met een gewenste interpersoonlijke identiteitsstandaard zonder een overeenkomende waardering van lessituaties.

3. Tot slot zijn er leraren met een ongewenste interpersoonlijke identiteitsstandaard, met of zonder overeenkomende waardering: de ongewenste (mis)matchers.

Een gewenste match is belangrijk voor het welzijn van leraren. Van der Want: 'Mensen die in balans zijn, hebben meer geloof in eigen kunnen, hebben mogelijk een positievere werkbeleving en minder kans op een burn-out.'

Groeien in je rol van leraar

Of er een match is tussen de interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van klassituaties, is geen statisch gegeven. Leraren, ook de meer ervarenen onder hen, kunnen hierin veranderen. Uit Van der Wants onderzoek blijkt dat leraren die gewenste matchers waren, dat doorgaans bleven. Maar een aantal gewenste mismatchers waren na twee jaar veranderd in gewenste matchers. Dat betekent dat de interpersoonlijke rolidentiteit beïnvloedbaar is. Beginnende en ervaren leraren kunnen deze dus nog verder ontwikkelen en veranderen.

Er zijn leraren die uit zichzelf een match hebben tussen hun interpersoonlijke identiteitsstandaard en waardering van specifieke situaties. Helaas zijn er ook leraren waarbij die match ontbreekt. Om een gewenste match te ontwikkelen is het belangrijk dat je óf zelf initiatief neemt om iets te veranderen (en bijvoorbeeld zelf actief gaat reflecteren op je lespraktijk of een cursus gaat volgen) óf dat je school iets verandert. Het helpt bijvoorbeeld als je meer parallelklassen hebt. Of wanneer je maar één vak hoeft te geven, in plaats van meerdere vakken. Dan houd je meer tijd over om een gewenste match te ontwikkelen. Belangrijke voorwaarden zijn wel dat leraren plezier hebben in het lesgeven en openstaan voor nieuwe dingen.

Gebruik de matchmaker-analyse

Niet iedereen kan uit zichzelf een gewenste match ontwikkelen. Sommige leraren hebben daarbij hulp nodig. Om coaches op scholen en lerarenopleiders hiervoor een handvat te geven, ontwikkelde Van der Want de matchmaker-analyse. De matchmaker-analyse heeft als doel om de leraar bewust te maken van zijn/haar interpersoonlijke rol-identiteit, die bestaat uit de interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van specifieke situaties.

De matchmaker-analyse bestaat uit de volgende drie stappen:

1. Interpersoonlijke identiteitsstandaard: hoe zou je jouw relatie met leerlingen in je klassen over het algemeen omschrijven?

2. Waardering van specifieke situaties: selecteer enkele situaties van een gefilmde les. Bekijk de situaties. Wat gebeurt hier? Hoe vind je dat? Welke betekenis heeft dit voor jou als leraar?

3. Visualiseer de antwoorden van stap 1 en stap 2 in de 'interpersoonlijke cirkel docent'. Is er overlap tussen de antwoorden van stap 1 en stap 2? Is er sprake van een gewenste match? Zo ja/nee: Hoe is dat voor jou als docent? Wat kan je eraan doen om een gewenste match te ontwikkelen? Wat kan de school doen?

Met de matchmaker-analyse kunnen coaches en lerarenopleiders inzetten op de leraar-leerlingrelatie vanuit identiteitsperspectief om de ontwikkeling van leraren richting een gewenste interpersoonlijke rol-identiteit te stimuleren.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectiever onderwijs en minder stress door goede relatie met leerlingen - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen die een goede relatie hebben met hun leraar presteren beter en zijn gemotiveerder. En leraren die een leidende en vriendelijke relatie met hun leerlingen hebben, ondervinden minder stress. Als leraren deze band ook ervaren in specifieke situaties, zoals bij het begin van de les, heeft dat een gunstige invloed op hun welbevinden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Jessie van den Broek
Gepubliceerd op 24-01-2014 Gewijzigd op 20-12-2016

Een goede band tussen leraar en leerling is voor iedereen belangrijk, blijkt uit onderzoek. Maar hoe bouw je zo'n band op, wat moet je wel en niet doen? En wat voor invloed heeft de relatie tussen leraar en leerlingen op de leerprestaties? Wij zetten het belangrijkste onderzoek op een rij.

Uit onderzoek naar wat goede leraren onderscheidt van hun doorsnee collega's komt telkens het belang van persoonlijkheid en sociale vaardigheden naar voren. In de studie van Vrieze en Van Gennip bijvoorbeeld, over de eigenschappen van de ideale leraar: empathie, inspireren en het opbouwen van een persoonlijke band met je leerlingen blijken van groot belang te zijn.

Oog hebben voor je leerlingen vertaalt zich ook in betere leerprestaties, en vaak heeft dat te maken met motivatie. Uit de NWO-reviewstudie van Helma Koomen blijkt dat vooral jongens meer gemotiveerd raken als ze een goede band hebben met hun leraar. Ook leerlingen uit etnische minderheidsgroepen en uit lage sociaal-economische milieus presteren beter en zijn meer betrokken bij school als de relatie met hun docent goed is.

Goede relaties zijn niet alleen belangrijk op de basisschool, maar vooral ook in het voortgezet onderwijs, ontdekte Debora Roorda in haar promotieonderzoek. Juist pubers hebben veel profijt van een goede band met hun leraar: ze gaan er beter van presteren. Voor kinderen op de basisschool geldt eerder dat ze er veel last van kunnen hebben als die relatie negatief is. Op tijd ingrijpen en proberen de relatie te verbeteren is voor hen dus van groot belang.

Een goede band opbouwen met je klas valt niet altijd mee. Voor vrouwelijke leerkrachten is het makkelijker om een goede band met op te bouwen met de klas dan voor hun mannelijke collega's, concludeert Jantine Spilt in haar onderzoek. Mannelijke leerkrachten hebben vaker conflictueuze relaties met jongens in de klas.

Veel leraren starten positief en vol goede moed, maar gedurende het jaar verslechteren hun relaties met leerlingen. Na verloop van tijd beginnen ze steeds meer straf te geven en sturen ze leerlingen vaker de les uit, wat averechts werkt op de motivatie. Dat stelt Ridwan Maulana, die de leraar-leerlingrelaties in Nederland en Indonesië vergeleek. In Indonesië bleek het tegenovergestelde te gebeuren: gedurende het schooljaar werd de band met de klas beter. Misschien zijn Nederlandse leraren zich niet genoeg bewust van het belang van goede relaties, aldus Maulana.

Maar ja, hoe zorg je voor een goede band? Luisteren is belangrijk, concludeert Janneke van de Pol in haar onderzoek naar scaffolding. Want juist met luisteren en doorvragen sluit je goed aan op de behoeftes van je leerlingen. Volgens hoogleraar Onderwijskunde Mieke Brekelmans is vooral de combinatie van structuur en een ontspannen sfeer belangrijk voor een prettig klimaat in de klas: zorg ervoor dat de leerlingen weten wat ze van je kunnen verwachten, maar blijf luisteren naar wat zij nodig hebben. Daarbij is het van belang rekening te houden met de verschillen tussen jongens en meisjes, ontdekten Koerhuis en Oostdam. Jongens hebben er behoefte aan dat de docent rekening houdt met hun streven naar autonomie, terwijl meisjes vooral willen dat de docent interesse toont in hun leven en een luisterend oor biedt bij problemen.

Verder lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Tekst Jessie van den Broek Gepubliceerd op 24-01-2014 Gewijzigd op 20-12-2016 Een goede band tussen leraar en leerling is voor iedereen belangrijk, blijkt uit onderzoek. Maar hoe bouw je zo'n band op, wat moet je wel en niet doen? En wat voor invloed heeft de relatie tussen leraar en leerlingen op de leerprestaties?

# data[].attributes.headline
Kennisrotonde - Pedagogische relatie met leerlingen versterken

# data[].attributes.subject
Kennisrotonde - Pedagogische relatie met leerlingen versterken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een goede relatie tussen docenten en leerlingen levert voor docenten een prettiger werkklimaat op en meer werktevredenheid. Bij leerlingen versterkt het een gevoel van veiligheid, en groeien de betrokkenheid en de motivatie. Ze besteden meer tijd aan het leren, wat een positieve invloed heeft op de leeropbrengsten. Het verband tussen een goede pedagogische relatie en de motivatie van leerlingen kan ook andersom werken. Wanneer leerlingen gemotiveerd zijn, versterkt dat hun relatie met de docent. Deze wederzijdse beïnvloeding kan zowel betrekking hebben op de relatie tussen docent en één leerling als met een hele klas.

Pedagogische relatie luistert nauw

Een goede verstandhouding met leerlingen valt of staat niet alleen met de vakkennis en vakdidactiek, maar ook met met de pedagogische kwaliteit van de docent. Wanneer hij precies en alert het gedrag van een leerling waarneemt, dit gedrag op juiste wijze interpreteert en er vervolgens op een juiste manier op reageert, zullen leerlingen zich begrepen voelen. Er is echter niet één manier van handelen die in alle situaties, op alle momenten en bij alle leerlingen leidt tot een goede relatie en gewenste effecten. Het hangt van de context af, van het moment en van de leerlingen of een bepaalde manier van pedagogisch handelen tot de beoogde effecten leidt. Het vermogen om in verschillende contexten goede keuzes te maken die bijdragen aan het leren van leerlingen is een essentiële kwaliteit van docenten. De pedagogische relatie luistert dus nauw en docenten moeten deze bekwaamheid ontwikkelen en onderhouden.

Om die pedagogische relatie met leerlingen te verbeteren, kunnen docenten gebruik maken van begeleide video-analyse en synchroon coachen met een oortje. Bij de opleiding van docenten gebeurt dat al steeds vaker. Docenten kunnen de opnames van hun gedrag in de klas zelf analyseren en bespreken met anderen. Door synchroon coachen, ofwel coachen met een oortje krijgen docenten (in opleiding) korte instructies die ze meteen kunnen toepassen. Het meeste effect is te verwachten bij klassenmanagement, didactiek en de omgang met leerlingen. Cruciaal is dat docenten zich bewust zijn van het belang van een reflectieve houding en het aanpassen van het eigen gedrag.

Ook het zogenoemde repertory interview is een mogelijkheid om het reflecteren op het eigen handelen te leren. Het nodigt docenten uit om op een systematisch wijze na te denken over de pedagogische waarden die ten grondslag liggen aan hun interacties met de leerlingen; waarden die van invloed zijn op hun oordeel en keuzes. Op basis van een opname van een interactiemoment in de klas (ook wel een 'bumpy moment' genoemd), worden achteraf handelingsalternatieven besproken. De methode helpt de docent zich te verdiepen in zijn keuzes bij het lesgeven. Leraren onderzoeken zo met elkaar welke afwegingen er spelen in leraar-leerling interacties en welke waarden daarbij komen kijken. Of die reflectie daadwerkelijk bijdraagt aan het versterken van de pedagogische relatie is echter niet onderzocht. Hetzelfde geldt voor het werken met de Roos van Leary, waarin patronen van gedragsbeïnvloeding tussen docent en leerlingen te herkennen zijn.

Een andere manier voor leraren om beter te kunnen reflecteren op hun relatie met leerlingen is het Leerkracht Relatie Interview. Dat interview wordt ingezet bij diagnostiek en consultatieve leerlingbegeleiding gericht op verbetering van problematische onderwijsleersituaties met jonge kinderen. De docent vertelt zijn verhaal over klassensituaties en emoties betreffende een specifieke leerling. Uit dit interview komt een relatieprofiel naar voren, waarin het verhaal van de docent is weergegeven in eigen sterke punten en ontwikkelpunten. Dit profiel is het startpunt voor een diepere reflectie over de relatie tussen docent en leerling. Het is aannemelijk dat een dergelijke interviewtechniek ook te gebruiken is bij begeleide reflectie door docenten op hun pedagogische relaties met wat oudere leerlingen.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Niek van den Berg en Christa Teurlings (kennismakelaars Kennisrotonde). Hiertoe hebben zij Judith Holland - Van Bruggen (Windesheim en promovenda bij de EUR) en Carlos van Kan (HAN) geconsulteerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Welke methodieken en instrumenten kunnen docenten helpen hun pedagogische relatie met leerlingen te versterken?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een goede relatie tussen docenten en leerlingen levert voor docenten een prettiger werkklimaat op en meer werktevredenheid. Bij leerlingen versterkt het een gevoel van veiligheid, en groeien de betrokkenheid en de motivatie. Ze besteden meer tijd aan het leren, wat een positieve invloed heeft op de leeropbrengsten.

# data[].attributes.headline
Barrett et al. - The impact of classroom design on pupil's learning

# data[].attributes.subject
Barrett et al. - The impact of classroom design on pupil's learning

# data[].attributes.attachment_link.title
Barrett et al. - The impact of classroom design on pupil's learning

# data[].attributes.headline
Choi, Van Merriënboer & Paas - Effects of the physical environment on cognitive load and learning

# data[].attributes.subject
Choi, Van Merriënboer & Paas - Effects of the physical environment on cognitive load and learning

# data[].attributes.attachment_link.title
Choi, Van Merriënboer & Paas - Effects of the physical environment on cognitive load and learning

# data[].attributes.headline
Leraar24 - Inrichting van school heeft invloed op leerproces leerlingen

# data[].attributes.subject
Leraar24 - Inrichting van school heeft invloed op leerproces leerlingen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De inrichting van een school en de klaslokalen kan van grote invloed zijn op het leerproces van leerlingen. Volgens architect Herman Hertzberger moet een schoolgebouw aan twee tegenstrijdige voorwaarden voldoen: enerzijds moet het een veilige omgeving bieden maar anderzijds moet het spannend, uitdagend en prikkelend zijn.

De keuze voor de architectuur en inrichting van een school houden vaak sterk verband met de onderwijsvisie. Steeds vaker stappen scholen van het traditionele model van gangen en klaslokalen af. De inrichting van een klaslokaal kan een groot effect hebben op de sfeer, de concentratie en de manier van werken. Verschillende factoren spelen hierbij een rol, zoals het kleurgebruik, de verlichting, de opstelling van tafels en meubilair en het binnenklimaat.

Goed ventileren in klaslokalen

Het binnenklimaat in klaslokalen is van invloed op de leerprestaties van leerlingen. Onder binnenklimaat vallen naast de CO2-concentratie ook luchtvochtigheid, tocht, stof, schimmels, warmte en kou. Als dit niet in orde is, kan het leiden tot verschillende klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid en irritatie aan de luchtwegen. Uit onderzoek van TNO blijkt dat leerlingen veel minder fouten maken als de lokalen goed geventileerd worden dan wanneer de verse luchttoevoer minimaal is.

Kleur en licht bij inrichting van school

Het doel van kleur is om een prettige werkomgeving te creëren die niet afleidt maar ook niet te saai is. Er is geen standaard kleurrecept. Het hangt af de vorm van het lokaal en het aanwezige meubilair. Als school kun je een kleuradviseur inhuren die een kleurenplan op maat maakt. Lichtsterkte en de kleurtemperatuur kunnen een positief effect hebben op de leerprestaties van leerlingen.

Inrichting van schoolplein en -tuin

Het schoolplein levert een bijdrage aan de zintuiglijke, motorische, sociale en creatieve ontwikkeling. Een uitdagend schoolplein biedt voldoende mogelijkheden voor sport- en spelactiviteiten. Naast voldoende beweegmogelijkheden kan een groen schoolplein een positief effect hebben op leerlingen. Ook een schooltuin heeft veel voordelen. Met een educatieve schooltuin of een normaal schooltuintje maken leerlingen kennis met de natuur. Dit kan heel makkelijk in de vorm van de vierkante metertuin.

Inrichting van klaslokaal

De inrichting van de klas heeft invloed op het gedrag van de leerlingen. Een klas kun je zo inrichten dat het de samenwerking of zelfstandigheid bevordert. Je kunt ook denken aan ruimte voor een geschikte instructieplek, logische looproutes en uitdagende speelhoeken of leerplekken.

Meer weten over de inrichting van het schoolgebouw en schoolplein?

# data[].attributes.attachment_link.title
Inrichting van school heeft invloed op leerproces leerlingen - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Op welke manieren kun je het schoolgebouw, de lokalen en het schoolplein inrichten?

# data[].attributes.headline
René Kneyber - Orde houden - Alleen, tweetallen of in groepjes?

# data[].attributes.subject
René Kneyber - Orde houden - Alleen, tweetallen of in groepjes?

# data[].attributes.attachment_link.title
Orde houden - Alleen, tweetallen of in groepjes?

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitale boekenplank module Klassenmangement - H5P.com

# data[].attributes.headline
Podcast op Youtube van René Kneyber over orde houden – Hoe start je het schooljaar?

# data[].attributes.subject
Podcast op Youtube van René Kneyber over orde houden – Hoe start je het schooljaar?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Orde houden is één van de basisvoorwaarden voor het laten slagen van een les, maar hoe doe je dat online of tijdens een hybride les? Hoe maak je op een positieve manier contact en voorkom je dat leerlingen netflixen of gamen tijdens jouw uitleg? Lees de praktische tips om digitaal orde te houden.

Veel leraren merkten dat orde houden tijdens onderwijs op afstand een flinke uitdaging is. De ervaringen zijn zowel positief als negatief. In het begin van de coronacrisis waren er vooral veel grappige ervaringen, zoals leerlingen die elkaars camera of microfoon uitzetten. Maar in de loop van de tijd kwamen er ook negatieve ervaringen bij, waardoor het houden van orde op afstand extra belangrijk is geworden. Leerlingen delen foute plaatjes met elkaar, of netflixen op hun mobiel tijdens de les. Maar orde houden op afstand gaat over meer dan alleen leerlingen die online de grenzen opzoeken.

Relatie bepaalt prestatie

De relatie tussen leraar en leerling is bepalend voor de prestatie van de leerling. Als een leerling je aardig, oprecht en eerlijk vindt, zal hij eerder voor je willen werken dan wanneer dat niet het geval is. Een leerling moet jouw leiderschap accepteren. Dat geldt ook bij online lesgeven. Een veilige omgeving creëren is belangrijk, want dan voelen leerlingen minder de behoefte om de sfeer te verstoren. Een aantal tips om de relatie te versterken met leerlingen tijdens een digitale les:

Kom voordat de les begint al online, zodat je iedereen persoonlijk welkom heet. Vraag leerlingen hoe het met ze gaat.

Laat je leerlingen weten dat je ook op andere momenten bereikbaar bent als er iets speelt, of als een leerling iets niet snapt.

Bied aan om één-op-één (digitaal) af te spreken als je merkt dat een leerling problemen heeft.

Geef complimentjes als een leerling goed heeft gewerkt, of actief heeft deelgenomen aan de les.

Praktische tips van leraren

De lerarenambassadeurs van Leraar24 hebben leraren gevraagd om tips te geven om op afstand orde te houden. Hieronder vind je een selectie van de tips.

Verdiep je in de techniek

Gebruik de juiste software om les te geven en zorg ervoor dat je goed begrijpt hoe het werkt. Bij Microsoft Teams is het bijvoorbeeld belangrijk om de vergaderopties zo in te stellen, dat alleen jij als leraar het eigenaarschap hebt of de organisator bent. Dit voorkomt gerommel met het aan- of uitzetten van elkaars microfoon of camera.

Zorg voor duidelijke communicatie

Maak een goede planning. Het is belangrijk dat leerlingen weten wat er van ze verwacht wordt. Deel jouw planning aan het begin van de les. Dit kan bijvoorbeeld via een bericht in de chat. Laat zien wat je van de leerlingen verwacht en maak de leerdoelen duidelijk. Petra Hatley van onderwijsadviesbureau Les&more heeft een aantal tips:

Benoem de belangrijkste regels en eventuele consequenties voor het meedoen tijdens de les, het plaatsen van chatberichten en het maken van huiswerk. Wanneer leerlingen jouw digitale les verstoren, kun je de escalatieladder inzetten: geef een korte waarschuwing tijdens de les, ga na de les een individueel gesprek aan waarin je de kaders aangeeft, bespreek het voorval met de mentor en neem contact op met de ouders.

Zorg dat het huiswerk duidelijk is: wat de opdracht is, waar het staat, wanneer het ingeleverd moet zijn en wanneer je het beoordeelt.

Geef gerichte feedback op het gemaakte werk. Leerlingen vinden het fijn wanneer ze merken dat hun werk er toe doet.

Bouwen aan de relatie

Controleer de aanwezigheid van de leerlingen. Benoem bij de start van de les dat alle leerlingen zich op dat moment aan moeten melden via de chat. Registreer eventuele afwezigheid en laat zien dat je dit opgemerkt hebt. Tijdens de les kun je gerichte vragen stellen aan een bepaalde leerling om tussentijds gamen of netflixen onmogelijk te maken.

Stel jezelf de vraag of het noodzakelijk is om de hele groep online te hebben of een deel. Soms is het eenvoudiger om aan relaties te bouwen als je met kleine groepjes werkt en leerlingen zich iets vrijer voelen om te communiceren.

Geef een leerling af en toe de verantwoordelijkheid over het volgen van een (deel van een) les. Houd daarbij wel de voortgang van de leerlingen in de gaten. Het is ook mogelijk om de les op te nemen, zodat leerlingen de les kunnen terugkijken.

Gebruik actieve werkvormen

Maak gebruik van activerende werkvormen. Leerlingen blijven dan meer gemotiveerd en houden hun aandacht bij de les. Bekijk de video van Martijn Koops, waarin hij aangeeft hoe je gebruikmaakt van verschillende devices en hoe je een quiz maakt met leerlingen. Hoe meer zij bezig zijn met onderling overleg en het opzoeken van antwoorden, hoe minder ze kunnen gaan gamen.

Maak gebruik van energizers, zodat leerlingen bewegen en energie krijgen. Laat leerlingen bijvoorbeeld een voorwerp ophalen die een connectie heeft met jouw lesthema en vraag enkele leerlingen om hun keuze toe te lichten. Zo blijven ze bij de les. Verras de leerlingen door een quiz, Kahoot of poll in te zetten.

Zorg voor een goede voorbereiding

Net als in een gewone les is het belangrijk om je lessen goed voor te bereiden. Dat geeft je zekerheid en versterkt jouw leiderschap. Wanneer je bijvoorbeeld gebruikmaakt van de optie 'schermdeling' in Teams moet alles klaar staan. Aantekeningen kun je van tevoren maken. Dat geeft rust en het voordeel dat je het snel en makkelijk na de les met de leerlingen kunt delen.

Online toetsen blijft lastig

Omdat leerlingen buiten het beeld van de leraar gebruik kunnen maken van alle mogelijke hulpmiddelen, is het afnemen van toetsen een lastig punt. Individuele mondelinge toetsen zijn het meest betrouwbaar, maar tijdrovend. Wil je toch online toetsen afnemen, bekijk dan de tips van Edualdo:

Met LessonUp kun je leerlingen volgen, feedback geven en video's of audiofragmenten met uitleg toevoegen.

Deelnemende scholen van Innovatiegroep Formatief handelen hebben verschillende tools ingezet en oplossingen bedacht om het leren te monitoren. Je kunt hierover contact opnemen met Schoolinfo.

Bekijk het artikel met 13 tips om online spieken te voorkomen van Learnbeat.

Online lessen met vallen en opstaan

Digitaal lesgeven kost veel energie. Waarom dat zo is, legt onderwijsadviseur Wilfred Rubens uit in zijn blog Is live online communiceren meer vermoeiend/belastend dan face-to-face communiceren? Zo is lichaamstaal moeilijker te verwerken en je wordt voortdurend afgeleid doordat je jezelf en anderen steeds in beeld ziet. Daarom stelt hij voor niet altijd de camera te gebruiken.

Voor veel leraren is het volledig online verzorgen van lessen en orde houden een nieuwe ervaring geweest. Daarvoor geldt, net als voor iedereen die iets nieuws doet, dat je fouten moet durven maken en bereid moet zijn te leren van die fouten. Het is belangrijk om als collega's samen te werken en positief te blijven. En ook om mild te zijn voor jezelf en vertrouwen te hebben.

Meer weten?

In het artikel Hoe houd je vriendelijk orde lees je hoe leraren van het Pieter Nieuwland College in Amsterdam zochten naar een goede manier om orde te houden.

In het speciaal onderwijs hebben leerlingen nog meer behoefte aan structuur, rust en orde.

# data[].attributes.attachment_link.description
Orde houden is één van de basisvoorwaarden voor het laten slagen van een les, maar hoe doe je dat online of tijdens een hybride les? Hoe maak je op een positieve manier contact en voorkom je dat leerlingen netflixen of gamen tijdens jouw uitleg? Lees de praktische tips om digitaal orde te houden.

# data[].attributes.body
Op deze website vind je een vierdelige videocursus 'Orde vanaf het begin'. In deze vierdelige videocursus wordt je de gelegenheid geboden je verder voor te bereiden op het aspect 'orde houden' van je leraarschap. Je vindt hier een aantal praktische tips om de meest voorkomende problemen met betrekking tot het orde houden te leren hanteren.