# data[].attributes.body
Czy słodycze mogą być zdrowe?
Gdzie ukryty jest cukier?

# data[].attributes.body
Kiedy wycięte zostanie ostatnie drzewo, ostatnia rzeka zostanie zatruta i zginie ostatnia ryba – odkryjemy, że nie można jeść pieniędzy.

przysłowie indiańskie

# data[].attributes.body
Szerokie pojęcie. Ekologia jest dziedziną nauki zajmującą się funkcjonowaniem przyrody, zależnościami pomiędzy organizmami żywymi a środowiskiem. Bada też porządek (i chaos) w przyrodzie oraz wynikające z tego konsekwencje dla biosfery i człowieka.

W II połowie XIX wieku Ernst Haeckel, niemiecki biolog, po raz pierwszy użył pojęcia „ekologia”, by opisać badania nad relacjami – przyjaznymi i wrogimi – świata zwierząt i roślin.

Od lat ekologia nie jest powiązana wyłącznie z nauką – przeniknęła do wszystkich sfer życia, zaczęła rzutować na każde działanie człowieka. Źródłosłowem są pojęcia pochodzące z greki: „oíkos”, czyli dom, gospodarstwo, środowisko i „lógos” – nauka, wiedza, umysł.

Jedno słowo, wspólny problem

Kto wie, być może EKO jest dziś jednym z najczęściej używanych słów na kuli ziemskiej (to bardzo prawdopodobne, bo we wszystkich językach brzmi tak samo). Panuje moda na bycie EKO, wypada żyć w stylu EKO, cokolwiek to znaczy. Mówimy o ekologicznym jedzeniu, energii, transporcie, powstają dzieła z ekologicznym przesłaniem... Wraz ze zwiększającą się wiedzą o stanie naszej planety wzrasta zaniepokojenie, troska i aktywność najbardziej świadomych i zaangażowanych. Oby tylko nie skończyło się na odmianie słowa EKO przez wszystkie przypadki!

Wyłapuj ekosłowa, ekopojęcia, ekozagadnienia. Miej EKO zawsze na myśli, w sercu i czynach, cokolwiek robisz.

Co jest czym?

Pojęcie „EKOLOGIA” jest pojemne: głębokie i szerokie. Nikt do końca go nie ogarnia. Naukowcy, specjaliści, eksperci zajmują się wycinkami tematu, konkretnymi zagadnieniami. Organizacje pozarządowe zwykle wybierają wąskie obszary zaangażowania. Na ekologiczny punkt widzenia składa się

wiele wątków, nowe wciąż przybywają. Intuicyjnie czujemy, czym jest, na czym polega ekologiczne życie, postawy, zachowanie, zdajemy sobie sprawę z zagrożeń, ale trudno spiąć wszystko w spójną całość.

Wyobraź sobie, że...

•Wchodzisz do nieznanego pomieszczenia albo błądzisz w gęstej mgle.

•Jest ciemno, nic nie widzisz, ale napotykasz COŚ.

•Badasz po omacku, wyczuwasz różne faktury, różne kształty.

•Czegokolwiek dotkniesz, nie jest tym, czego dotykałaś/dotykałeś przed

chwilą.

•Odkrywasz, że to coś jest złożonym, niejednoznacznym bytem.

•Masz przekonanie, że jest wielkie, połączone w całość, nie wiesz, gdzie ma początek ani koniec

•Nie rozpoznajesz, czy jest skończoną formą, czy nieskończonym bytem.

•Twoja wyobraźnia działa i podpowiada skojarzenia znane z realnego świata.
Może to smok? Może skała? Może jakaś konstrukcja? Może wszystko w jednym?

To nie sen, to alegoria złożonego, nierozpoznanego do końca problemu, a takim właśnie jest szeroko

rozumiana

EKOLOGIA.

# data[].attributes.headline
... w naszej szkole                          https://inspirujemy-do-bycia-eko.my.canva.site/              

# data[].attributes.subject
... w naszej szkole                          https://inspirujemy-do-bycia-eko.my.canva.site/              

# data[].attributes.body
Strona internetowa, na której znajdują się informacje dotyczące realizacji projektu w naszej szkole.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wytwarzana metodami Slow Food żywność ma wyjątkowy aromat i doskonały smak. Charakteryzuje ją dobra przyswajalność - o wiele rzadziej, niż żywność przemysłowa, powoduje uczulenia czy zatrucia pokarmowe. Miłośnicy Slow Food uważają, że odżywianie się w ten sposób chroni przed wieloma chorobami, poprawia samopoczucie i ogólną kondycję organizmu. Nie przeprowadzano badań w powyższym względzie, jednak faktem jest, że spożywanie małej ilości konserwantów, poświęcanie uwagi na przygotowanie potraw, a następnie powolne ich spożywanie i ogólne "zwolnienie tempa" z pewnością sprzyjają zdrowiu - fizycznemu i psychicznemu. Nad każdym z tym aspektów pochylono się wielokrotnie i jednoznacznie stwierdzono, że taki tryb życia znacznie bardziej służy człowiekowi, niż ciągła gonitwa i spożywanie w pędzie przetworzonych produktów.

Gotowanie w domu w stylu Slow Food jest prostsze, niż mogłoby się wydawać. Dodatkowo, wcale nie musi być drogie. Co zyskujemy? Pyszne posiłki i lepsze samopoczucie. Jak wprowadzić kuchnię slow w swoim domu?

gotuj na parze - Twoje warzywa i inne produkty zachowają więcej składników odżywczych

piecz w garnku rzymskim lub naczyniu żaroodpornym - to szybki i smaczny sposób przygotowania żywności (mięsa, warzyw, makaronów i kasz)

używaj tradycyjnych naczyń - wspomniany garnek rzymski to wspaniały wynalazek; podobnie jak żeliwna patelnia

zostań samodzielnym wytwórcą eko-żywności: ogórki, domowa nalewka z propolisu, olej z czaruszki, sok z brzozy możesz z powodzeniem wykonać w domu. Potrzebujesz jedynie kilku składników i cierpliwości

zostań piekarzem - pieczenie chleba na zakwasie jest proste i daje niesamowitą satysfakcję. Podobnie jak wszystkie z powyższych punktów.

Jak widać, wcale nie trzeba być mistrzem kulinarnym, aby gotować zgodnie z filozofią Slow Food. Przepisy znajdziemy nie tylko w internecie i książkach, ale również w zapiskach rodzinnych - to świetny sposób na spędzenie czasu ze starszym pokoleniem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wytwarzana metodami Slow Food żywność ma wyjątkowy aromat i doskonały smak. Charakteryzuje ją dobra przyswajalność - o wiele rzadziej, niż żywność przemysłowa, powoduje uczulenia czy zatrucia pokarmowe. Miłośnicy Slow Food uważają, że odżywianie się w ten sposób chroni przed wieloma chorobami, poprawia samopoczucie i ogólną kondycję organizmu.

# data[].attributes.body
Hałas - ignorowane zagrożenie dla zdrowia.

# data[].attributes.headline
ANKIETA - Przeprowadzono ankietę na temat hałasu w naszej szkole.

# data[].attributes.subject
ANKIETA - Przeprowadzono ankietę na temat hałasu w naszej szkole.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hałas w szkole - ignorowane zagrożenie dla zdrowia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Prosimy uczniów, rodziców i pracowników Publicznej Szkoły Podstawowej im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego w Antoniowie o dokładne wypełnienie ankiety . Celem badania jest poznanie Waszego zdania dotyczącego hałasu panującego w naszej szkole. Ankieta jest anonimowa. Dziękujemy

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj prezentację, plakat, stronę internetową, infografikę lub nagraj film na temat wpływu hałasu na organizm ludzki.

Aplikacja: Canva, Crello, PowerPoint

# data[].attributes.body
Czym jest Slow food, Superfoods i dieta planetarna

# data[].attributes.body
Czy dieta planetarna zadba o twoje zdrowie i uratuje naszą planetę?

# data[].attributes.body
Czarna magia, czyli energia z ropy naftowej.
Inne źródła energii.

# data[].attributes.body
Ziemia nie ma przycisku CANCEL!
Czy można zatrzymać katastrofę klimatyczną?

# data[].attributes.body
Skąd ta betonoza?
Betonoza czy ogrodoza - nasz wybór.

# data[].attributes.body
Jaka jest natura hałasu?
Czy hałas zagraża naszemu zdrowiu i życiu?

# data[].attributes.body
FESTIWAL

Nasz głos w obronie środowiska.

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj ulotkę, plakat, infografikę lub prezentację multimedialną w dowolnie wybranym przez siebie programie  zachęcające do ograniczenia słodyczy w diecie oraz ukazujące zdrową alternatywę.

Aplikacja: Canva, crello, PowerPoint

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj plakat lub prezentację multimedialną w dowolnie wybranym przez siebie programie na temat superfoods lub diety planetarnej.

Aplikacja: Canva, crello, PowerPoint

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Website designed by Alicja B…

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Website designed by Aldu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Website designed by Dominik Woźniak.

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj e-książkę, w której zamieścisz fakty na temat ropy naftowej i innych źródeł energii..

A plikacja: Elektroniczną książkę możesz stworzyć w dowolnie wybranej aplikacji lub programie, np. Storyjumper.

UWAGA! Prace wykonajcie w zespole 2-3 osobowym

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj plakat/infografikę z wykorzystaniem zdjęcia (najlepiej swojego autorstwa) w aplikacji Photofunia

A plikacja:  Photofunia

# data[].attributes.body
Czy i dlaczego klimat Ziemi się zmienia? - naukaoklimacie.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Klimat naszej planety od milionów lat podlega ciągłej ewolucji.

Aktywność słoneczna, cykliczne zmiany orbit naszej planety, grubość pokrywy śnieżno-lodowej, a także stężenie aerozoli i gazów cieplarnianych w atmosferze od zawsze wpływały na średnią roczną temperaturę, czy poziom mórz na Ziemi.

W ostatnich dwóch stuleciach obserwujemy drastyczne przyspieszenie tempa zmian klimatycznych.

Podstawowym czynnikiem kształtującym tempo tych zmian okazuje się emisja dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych powstających podczas eksploatacji paliw kopalnych.

Słońce jest źródłem energii dla ziemskiego systemu klimatycznego. Ilustracja dzięki uprzejmości NASA.

Zmiany klimatu to temat trudny i kontrowersyjny. Udokumentowane dane jednoznacznie pokazują, że ewolucja klimatu to rzecz zupełnie normalna i zachodząca od milionów lat. W tym czasie Ziemia była świadkiem wielu okresów o zróżnicowanych średnich temperaturach. Podczas epok lodowcowych bywało znacznie zimniej, a w innych okresach znacznie cieplej niż dziś. W ciągu ostatnich dwóch stuleci zmiany klimatu postępują jednak znacznie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Od początku XX wieku temperatura powierzchni globu podniosła się o około 0,75°C, a do połowy bieżącego stulecia może wzrosnąć o dalsze 1,5-4°C.

Jaka jest tego przyczyna? Zrozumienie wszystkich konsekwencji zachodzących ostatnio przemian wymaga dokładnego zrozumienia przyczyn i skutków zmian klimatu, a także mechanizmów wymuszeń czyli zjawisk fizycznych które wywołują zmiany w atmosferze i odpowiedzi systemu klimatycznego na te wymuszenia. Ten artykuł i wszystkie materiały zamieszczone na stronie Naukaoklimacie.pl służą właśnie przybliżeniu czytelnikom złożonych mechanizmów kształtujących klimat i wpływających na jego obecną zmianę.

Czynniki kształtujące klimat

Do podstawowych czynników wpływających na klimat Ziemi należą: aktywność słoneczna, układ kontynentów, grubość pokrywy śnieżnej i lodowej, aktywność wulkaniczna, stężenie aerozoli w atmosferze oraz emisja gazów cieplarnianych.

Słońce jest średnich rozmiarów gwiazdą, która dzięki mechanizmom syntezy termojądrowej przemienia powoli wodór w hel. W ciągu około 4,6 mld lat historii temperatura, rozmiary i jasność tej gwiazdy rosły w tempie 10% na każdy miliard lat. Wskutek tego już dziś Słońce świeci o kilkadziesiąt procent mocniej niż w swoich początkach, a za miliard lat będzie świecić tak mocno, że na Ziemi wyparują oceany, co doprowadzi do końca życia na Ziemi. Na szczęście proces ten jest przebiega na przestrzeni dziesiątków milionów lat, więc jego wpływ na obserwowane obecnie zmiany jest niemal niezauważalny. O ilości energii słonecznej otrzymywanej przez naszą planetę i jej poszczególne części decyduje także 11-letni cykl aktywności słonecznej oraz zmiany w ruchu orbitalnym Ziemi i ustawieniu jej osi względem orbity (tzw. cykle Milankovicha).

Układ kontynentów wpływa na klimat panujący na Ziemi przede wszystkim poprzez zmianę kierunku prądów oceanicznych dystrybuujących energię pomiędzy różnymi szerokościami geograficznymi. Podobnie jak ewolucja Słońca, wędrówka kontynentów to proces bardzo powolny, zauważalny dopiero w skali milionów lat, dlatego wpływ zmian układu kontynentów na klimat jest tak nikły, że niemal niezauważalny: Ziemia u schyłku ery dinozaurów, 65 milionów lat temu, wyglądała bardzo podobnie do dzisiejszej.

Śnieg i lód mają ogromne znaczenie dla kształtowania średnich temperatur na Ziemi. Pochłaniają one ok. 15% energii dostarczanej przez Słońce, podczas gdy pozbawiony ich ląd czy zbiornik wodny absorbuje nawet 90%, dzięki czemu silnie się nagrzewa. Wzrost temperatury powoduje odsłonięcie ciemnej powierzchni lądu, nagrzewającej się znacznie szybciej niż lód. Im więcej odkrytej ziemi tym szybszy wzrost temperatury i szybsze dalsze topnienie śniegu i lodu. W efekcie topnienie czap polarnych działa wzmacniająco (a więc, jak mawiają naukowcy, staje się dodatnim sprzężeniem zwrotnym) dla zmian temperatury w regionach polarnych.

Uwaga! Zmiana rozmiaru czap polarnych nie jest mechanizmem inicjującym zmiany klimatu. Pierwotne przyczyny leżą gdzie indziej. Topnienie czapy lodowej wzmacnia jedynie ostateczny efekt tych zjawisk przyspieszając zmiany klimatu na kuli ziemskiej.

Wulkany i ich aktywność wpływają na klimat Ziemi na dwa sposoby. Po pierwsze, każdy wybuch wulkanu wyrzuca do stratosfery tlenki siarki. Te, reagując z tlenem i wodą tworzą kropelki kwasu siarkowego (jeden z rodzajów aerozolu), rozpraszające światło Słońca i odbijające jego część z powrotem w przestrzeń kosmiczną. Zmniejsza to strumień energii docierającej do powierzchni Ziemi, powodując spadek temperatury w atmosferze. Po drugie, oznacza także wprowadzenie do atmosfery dodatkowej porcji dwutlenku węgla.

Padające na ZIemię promienie Słoneczne są częściowo odbijane przez chmury, aerozol i powierzchnię Ziemi - zwłaszcza pokrytą śniegiem lub lodem. Ilustracja dzięki uprzejmości NASA/Goddard Space Flight Center Conceptual Image Lab .

Aerozole, czyli unoszące się w atmosferze cząstki takie jak sadza, czy wspomniane wyżej kropelki kwasu siarkowego, wpływają na klimat w zróżnicowany sposób. Zmiana ich stężenia przyczynia się do zmian zachmurzenia i ograniczenia zdolności chmur do odbijania światła słonecznego oraz produkcji opadów. Pomimo wysokich koncentracji aerozoli w atmosferze tempo ich usuwania (głównie przez opad) jest tak szybkie, że mają jedynie krótkotrwały wpływ na klimat.

Gazy cieplarniane to sterujący klimatem czynnik na który człowiek ma największy wpływ. W jaki sposób podnoszą one temperaturę Ziemi? Światło Słońca przenika w znacznej mierze przez atmosferę i dociera do powierzchni naszej planety. Część odbija się i ucieka z powrotem w kosmos. Większość jest jednak pochłaniana przez Ziemię. Jej ogrzana dzięki temu powierzchnia sama zaczyna emitować promieniowanie, „świecić", jednak już nie w świetle widzialnym, lecz w (dalekiej) podczerwieni. Promieniowanie to jest zatrzymywane przez gazy cieplarniane obecne w atmosferze, które choć przepuszczają światło słoneczne, to jednak absorbują podczerwień, powoli podnosząc temperaturę. Ciepła atmosfera sama zaczyna „świecić" w podczerwieni we wszystkich kierunkach. Część tego promieniowania ucieka w kosmos (widzimy je np., w codziennej prognozie pogody, oglądając obrazy satelitarne pokrywy chmur) a część jest pochłaniana przez powierzchnię planety. Jest to „promieniowanie zwrotne" atmosfery. Opisany mechanizm to nic innego jak tzw. efekt cieplarniany, wywoływany przez gazy takie jak dwutlenek węgla (CO ₂), metan (CH ₄), tlenek azotu (N ₂ O) i parę wodną.

Zjawisko to występowało na Ziemi na długo przed pojawieniem się człowieka. To właśnie za jego sprawą temperatura na powierzchni Ziemi podniosła się w czasie jej historii o ok. 33°C. Gdyby nie obecność gazów cieplarnianych w ziemskiej atmosferze, temperatura na powierzchni utrzymywałaby się znacznie poniżej punktu zamarzania wody a nasza planeta byłaby pokryta lodem aż po równik.

Dlaczego powinniśmy zwracać uwagę na gazy cieplarniane?

Gazem cieplarnianym, którego stężenie w atmosferze pozostaje najwyższe jest para wodna. Jej cząstki stanowią średnio 0,4% składu atmosfery. Gaz ten ma szczególną właściwość: jego zawartość w powietrzu nie może przekroczyć pewnej granicy, dyktowanej aktualną temperaturą powietrza. Gdy temperatura jest niższa niż tzw. punkt rosy, nadwyżka pary skrapla się i powstają chmury, deszcz lub śnieg. Kiedy z kolei powietrze przy powierzchni Ziemi ma temperaturę wyższą niż punkt rosy, woda paruje z powierzchni oceanów i lądów, a więc zawartość pary w atmosferze rośnie. Kolejnym, drugim pod względem wielkości stężenia w atmosferze gazem cieplarnianym jest dwutlenek węgla - jego zawartość w powietrzu wynosi 0,04%.

Różne właściwości gazów cieplarnianych (m.in. to, jaką część promieniowania podczerwonego absorbują) sprawia, że ich wpływ na podnoszenie się temperatury Ziemi jest różny i nie zależy od stopnia ich stężenia w atmosferze. W przybliżeniu można przyjąć, że za 75% efektu cieplarnianego odpowiada para wodna (wraz z chmurami). Wpływ dwutlenku węgla to 20%, a pozostałych gazów cieplarnianych łącznie to około 5%. Jak zatem widać, wpływ pary wodnej jest słabszy niż wskazywałby na to jej udział w atmosferze (90% cząsteczek gazów cieplarnianych). Pozostaje ona skupiona blisko powierzchni Ziemi, podczas gdy dla całości efektu cieplarnianego ważna jest zawartość gazu we wszystkich warstwach atmosfery.

Ten przeklęty CO₂

Dwutlenek węgla pozostaje gazem, którego emisja jest najsilniej powiązana z aktywnością człowieka. Rocznie, wskutek samego spalania paliw kopalnych produkujemy ok. 35 mld ton CO ₂ co odpowiada blisko 10 mld. ton pierwiastka węgla rocznie. Prawie połowa naszych emisji jest pochłaniana przez oceany i lądy. Reszta gromadzi się jednak w atmosferze.

Zmiany emisji dwutlenku węgla ze spalania paliw kopalnych w okresie 1751-2012.

Od końca lat 50-tych XX wieku (od kiedy prowadzony jest systematyczny i bardzo dokładny monitoring zawartość atmosferycznego CO ₂) koncentracja tego gazu w atmosferze wzrosła z poziomu 315 ppm (cząstek na milion cząsteczek powietrza) do 398 ppm w 2013 roku (9 maja odnotowano nawet koncentrację 400ppm). Ze wzrostem spalania paliw kopalnych wzrost koncentracji CO ₂ w powietrzu przyspiesza: obecnie co roku rośnie o 2 cząsteczki na milion, jeśli tempo wzrostu CO ₂ pozostanie niezmienione ok. 2040 roku osiągniemy 450 ppm.

Analiza historycznego poziomu zawartości CO ₂ w powietrzu, oparta na metodach naukowych takich jak:

badanie pęcherzyków powietrza uwięzionego w lodowcach,

spektroskopia masowa, pozwalająca na przeanalizowanie zmian koncentracji różnych izotopów węgla w atmosferycznym CO₂,

pomiary poziomu stężenia tlenu w powietrzu,

analiza poziomu zakwaszenia oceanów,

nie pozostawiają żadnych wątpliwości. Koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze utrzymywała się na praktycznie niezmienionym poziomie 280ppm do ok. 1800 roku i zaczęła gwałtownie rosnąć wraz z wybuchem rewolucji przemysłowej.

Koncentracja dwutlenku węgla (CO ₂) w cząsteczkach na milion dla ostatnich 1100 lat, mierzona na podstawie pęcherzyków powietrza uwięzionego w rdzeniach lodowych (do roku 1977) i bezpośrednio (po roku 1958). Wygląda na to, że między rokiem 1800 a 2000 „coś" się zmieniło. Zaznaczony został rok 1769, w którym James Watt opatentował maszynę parową (pierwsza działająca maszyna parowa została wynaleziona 70 lat wcześniej, w roku 1698, silnik Watta był jednak znacznie wydajniejszy). Źródło „Zrównoważona Energia - bez pary w gwizdek".

Cykl węglowy: prawdziwy sekret zmian klimatycznych

Mimo, że ilość dwutlenku węgla produkowanego przez ludzi rośnie znacząco od początku rewolucji przemysłowej, to jednak jego emisje wciąż są znikome w porównaniu z emisjami ze źródeł naturalnych (oceanów, roślin). Ludzie emitują do atmosfery zaledwie 5% tego gazu. Emisja CO ₂ ze spalania paliw kopalnych na poziomie 10 mld ton pierwiastka węgla jest o rząd wielkości mniejsza od ilości CO ₂ emitowanych do atmosfery przez oceany lub rośliny. 10 mld ton w porównaniu z 90 mld ton z oceanów, 60 mld z gleby i drugim tyle z roślin to niewiele.

Cykl węglowy. Ilości węgla w poszczególnych „rezerwuarach" oraz roczne przepływy są podane w miliardach ton węgla (czyli w gigatonach GtC). Uwaga: wartości dotyczą węgla, aby przeliczyć je na ilości CO ₂, należy je przemnożyć przez 3,66 (stosunek masy molowej CO ₂ - 44g/mol i węgla - 12g/mol). Źródło: Wikipedia. Na podstawie NASA. Na wykresie została zaktualizowana ilość naszych emisji, która od czasu wykonania analizy w latach 90-tych XX wieku wzrosła z 5,5 do 9 mld ton.

Dlaczego zatem warto przejmować się wzrostem poziomu emisji wynikającym z działalności człowieka? Węgiel krąży między wielkimi zbiornikami: biosferą, glebą, skałami, wodami, atmosferą Ziemi i osadami (w tym paliwami kopalnymi). Sumaryczna ilość węgla krążącego w tym cyklu węglowym nie zmienia się przynajmniej w krótkich okresach. Źródła naturalne równoważą się. To nasza emisja stanowi stałą, trudną do zagospodarowania nadwyżkę, gromadzącą się w atmosferze, oceanie i glebie.

Wydobywając paliwa kopalne i spalając je, wpuszczamy błyskawicznie do cyklu węglowego zasoby węgla usuwane z niego przez naturę przez dziesiątki i setki milionów lat. Obserwowany coroczny wzrost koncentracji atmosferycznego dwutlenku węgla o 2 ppm to zwiększanie masy i atmosferycznego węgla o 4,25 mld ton, co przy naszej całościowej emisji na poziomie 10 mld ton (9 mld ze spalania paliw kopalnych oraz około 1 mld ton z wylesiania) oznacza, że w atmosferze pozostaje ich niecała połowa - reszta jest pochłaniana w zbliżonych proporcjach przez oceany i zostaje uwięziona w glebie.

Wiele oznak wskazuje na to, że procesy spowalniające przyrost koncentracji CO ₂ w atmosferze działają w coraz mniej efektywny sposób. Oceany zakwaszają się, a poziom równowagi pomiędzy atmosferycznym dwutlenkiem węgla i CO ₂ rozpuszczonym w oceanach przesuwa się w kierunku coraz wyższych koncentracji tego gazu. Co więcej, ciepła woda może pomieścić w sobie mniej dwutlenku węgla niż zimna. W miarę wzrostu temperatury oceany będą chciały pozbyć się tego gazu. Roślinność z reguły lepiej rośnie w warunkach większej koncentracji atmosferycznego dwutlenku węgla. Przesuwanie się stref klimatycznych, ograniczenia w dostępie do wody i wylesianie powodują jednak , że roślinność nie będzie w stanie pochłonąć większej ilości dwutlenku węgla. Wzrost temperatury przyspieszy także procesy gnicia i pozbywania się węgla przez gleby i doprowadzi do roztopienia wiecznej zmarzliny oraz uwolnienia uwięzionych w niej materiałów organicznych. Żyjące w bakterie powoli produkowały metan i dwutlenek węgla, przez co w zmrożonej zmarzlinie nagromadziły się olbrzymie ilości tych gazów. Szacuje się, że w samej powierzchniowej (o głębokości do 3 metrów) warstwie wiecznej zmarzliny zgromadzone jest ponad 1600 miliardów ton węgla - czyli dwukrotnie więcej niż ma dziś atmosfera. Wraz ze wzrostem temperatury aktywność bakterii rośnie, a wyzwalana przez nie energia powoduje dalsze wewnętrzne podgrzewanie i przyspiesza rozmarzanie. Roztopienie się wiecznej zmarzliny oznaczać będzie uwolnienie się do atmosfery gazów cieplarnianych odpowiadających 10-100% naszych emisji z paliw kopalnych. W ten sposób jeszcze w tym stuleciu, być może jeszcze za naszego życia lądy zamiast pochłaniać nasze emisje mogą stać się ich źródłem.

Cykl węglowy poradziłby sobie z umiarkowaną ilością dodatkowego węgla, niestety poziom produkcji CO ₂ rośnie w zastraszającym tempie.

Przewidywane zmiany koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze w najbliższych 10 tysiącach lat w zależności od ilości naszych emisji. Koncentracja dwutlenku węgla przed początkiem epoki przemysłowej wynosiła 280 ppm. Zielona linia pokazuje ,jak w ciągu najbliższych 10 tysięcy lat zmieni się koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze, jeśli spalimy całość ropy, gazu i połowę rezerw węgla. Czerwona linia to scenariusz, w którym spalimy wszystkie paliwa kopalne, łącznie z niekonwencjonalnymi źródłami energii, takimi jak piaski roponośne, gaz łupkowy i część hydratów metanu. Na podstawie Millennial Atmospheric Lifetime of Anthropogenic CO ₂.

W scenariuszu spalenia całości paliw kopalnych (5000 miliardów ton) koncentracja dwutlenku węgla wzrośnie do około 2000 ppm, po czym ciągu kilku tysięcy lat spadnie do poziomu 1000 ppm i utrzyma się na tym poziomie. W tym scenariuszu z każdej tony wyemitowanego dziś przez nas dwutlenku węgla po tysiącu lat w atmosferze pozostaje 30-50%. Stopniowo zintensyfikowane w wysokiej temperaturze wietrzenie skał wyciągnie nadmiar dwutlenku węgla, jednak są to procesy trwające setki tysięcy lat. Nie możemy więc liczyć na szybką likwidację spowodowanych przez człowieka szkód.

Prof.Szymon Malinowski, Marcin Popkiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy i dlaczego klimat Ziemi się zmienia?

# data[].attributes.attachment_link.description
Klimat naszej planety od milionów lat podlega ciągłej ewolucji. Aktywność słoneczna, cykliczne zmiany orbit naszej planety, grubość pokrywy śnieżno-lodowej, a także stężenie aerozoli i gazów cieplarnianych w atmosferze od zawsze wpływały na średnią roczną temperaturę, czy poziom mórz na Ziemi. W ostatnich dwóch stuleciach obserwujemy drastyczne przyspieszenie tempa zmian klimatycznych.

# data[].attributes.body
UWAGA!
Do realizowania innowacji możesz włączyć się w każdej chwili.
Propozycje zadań skierowane są dla chętnych uczniów klas 4-8.

# data[].attributes.body
https://www.mbank.pl/mbank-news/co-nowego/pobierz-ebook-matematyka-na-zielono.html
W tej publikacji znajdziesz informacje, które pozwolą Ci opracować zadania zaplanowane na cały rok szkolny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
mFundacja udostępniła bezpłatnego ebooka „Matematyka na zielono". Nową publikację możecie pobrać ze strony mjakmatematyka.pl. Przypominamy, że publikacja autorstwa Mai Kramer debiutowała w kwietniu 2022 roku. Każdy mógł zamówić dla siebie jej bezpłatny egzemplarz, z odbiorem w placówkach mBanku i mFinansów w całej Polsce. Udostępniliśmy w ten sposób 50 tys. egzemplarzy książki każdemu, kto zechciał ją mieć.

„Matematyka na zielono" to trzecia książka mFundacji dla dzieci. W przystępny i matematyczny sposób tłumaczy przyczyny i następstwa nadchodzącej katastrofy ekologicznej. Zachęca również do rodzinnych dyskusji o zmianie nawyków i prowadzeniu bardziej ekologicznego życia. Publikacja nie jest ani podręcznikiem do matematyki ani ekologii. Jest natomiast świetnym pretekstem do podjęcia w rodzinie tematu ekologii i okazją do pokazania praktycznej strony matematyki.

Matematyka na zielono

to propozycja dla dzieci między 7 a 14 rokiem życia,

to kilkaset matematyczno-ekologicznych ciekawostek, zadań i quizów,

pokazuje ekologię widzianą przez pryzmat matematyki,

dzięki matematyce pomaga całym rodzinom zmieniać nawyki na bardziej eko.

Ebook możesz bezpłatnie pobrać na stronie mjakmatematyka.pl . Pod tym adresem udostępniamy również wcześniejsze nasze publikacje dla dzieci, rodziców i nauczycieli. Wszystkie ebooki mFundacji są bezpłatne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pobierz bezpłatny ebook „Matematyka na zielono" | mbank.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
mFundacja udostępniła bezpłatnego ebooka „Matematyka na zielono". Nową publikację możecie pobrać ze strony mjakmatematyka.pl. Przypominamy, że publikacja autorstwa Mai Kramer debiutowała w kwietniu 2022 roku. Każdy mógł zamówić dla siebie jej bezpłatny egzemplarz, z odbiorem w placówkach mBanku i mFinansów w całej Polsce. Udostępniliśmy w ten sposób 50 tys.

# data[].attributes.headline
Justyna P. - kl.8, Franciszek K. - kl. 7

# data[].attributes.subject
Justyna P. - kl.8, Franciszek K. - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Presentation designed by Wiesława Kochan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Website designed by Aldu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Website designed by Gabriela Puka.

# data[].attributes.body
Zadanie: Wyszukaj przykłady  miejsc, w których doszło do zmiany aranżacji przestrzeni, a na których wyraźnie można wskazać elementy betonozy.  Zrób zdjęcie lub pobierz. Zdjęcia wraz z opisem prześlij do nauczyciela.

Aplikacja: Canva, Padlet https://pl.padlet. com/dashboard Wakelet https://wakelet.com

# data[].attributes.body
2022 rokiem Łukasiewicza. Jak Polak zrewolucjonizował przemysł – Nauka To Lubię (naukatolubie.pl)

Prezentacja: Ignacy Łukasiewicz - edukator.pl

Ignacy Łukasiewicz: ciekawostki, życiorys, informacje, żona, dzieci (zyciorysy.info)

Prezentacja: Ropa naftowa - edukator.pl

Ropa - niezastąpione źródło energii - Ziemia na rozdrożu (ziemianarozdrozu.pl)

ropa_naftowa.ppt (live.com)

Czarna maź czy czarne złoto? | Portal Chemiczny - Świat Chemii (swiatchemii.pl)

Co dzieje się z dziurą pozostałą po wydobyciu ropy naftowej? (polskieradio.pl)

Naturalne źródła węglowodorów - Zintegrowana Platforma Edukacyjna (zpe.gov.pl)

# data[].attributes.attachment_link.title
2022 rokiem Łukasiewicza. Jak Polak zrewolucjonizował przemysł – Nauka To Lubię

# data[].attributes.attachment_link.description
2022 rokiem Łukasiewicza. Zobacz kim był i czego dokonał. Łukasiewicz to jedna z postaci “Akademii Superbohaterów” autorstwa Tomasza Rożka

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Presentation designed by Aldu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Wattpad Book Cover designed by Marysia Stefanowska.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Czarna magia, czyli energia z ropy naftowej"

# data[].attributes.body
Zadanie: Wykonaj plakat/infografikę z wykorzystaniem zdjęcia (najlepiej swojego autorstwa) lub nagraj film

A plikacja:  dowolna

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Infographic designed by Marysia Stefanowska.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Czarna magia,czyli energia z ropy naftowej.Inne źródła energii"