# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.

Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.

Người kể chuyện toàn trì (quyền năng của người kể chuyện)

- Đặc điểm:

+ Mặc dù thường sử dụng ngôi thứ ba, nhưng người kể chuyện toàn trị có "quyền năng" biết hết mọi thứ: suy nghĩ, tâm trạng và động cơ của tất cả các nhân vật.

+ Giúp người đọc có được bức tranh toàn diện và sâu sắc về cả những gì xây ra trong nội tâm của nhân vật.

-Ưu điểm:

+ Tạo nên sự đa chiều trong việc diễn tả các sự kiện và tình huống.

+ Cho phép tác giả giải thích, phê phán xã hội hoặc bộc lộ thông điệp sâu sắc thông qua việc tiết lộ chỉ tiết các suy nghĩ và cảm xúc nội tâm.

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh liệt, thường gắn với tư tưởng và đánh giá nhất định, được thể hiện xuyên suốt tác phẩm nghệ thuật hoặc văn học. Đây là nguồn cảm xúc, ý tưởng hoặc tinh thần chủ đạo mà người sáng tạo sử dụng để tạo ra tác phẩm, nhằm kết nối mạnh mẽ với người tiếp nhận.

Các đặc điểm của cảm hứng chủ đạo:

- Tình cảm mãnh liệt: Cảm hứng chủ đạo thường là những cảm xúc sâu sắc và mạnh mẽ, như tình yêu, nỗi nhớ, lòng yêu nước, hoặc sự phẫn nộ.

- Tư tưởng xác định: Nó thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

- Xuyên suốt tác phẩm: Cảm hứng này được thể hiện liên tục và nhất quán trong suốt tác phẩm, từ đầu đến cuối.

- Tác động đến cảm xúc người đọc: Mục tiêu của cảm hứng chủ đạo là gây tác động mạnh mẽ đến cảm xúc và suy nghĩ của người đọc hoặc người xem

# data[].attributes.body
Người kể chuyện là nhân vật do nhà văn tạo ra để kể lại câu chuyện, có thể trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm (ngôi thứ nhất), cũng có thể “giấu mình” (ngôi thứ ba).

(1) Ngôi kể thứ nhất

Người kể xưng "tôi" hoặc "chúng tôi". Là nhân vật trực tiếp tham gia vào câu chuyện, kể lại những gì mình đã trải qua, chứng kiến hoặc suy nghĩ.

Cách kể này tạo cảm giác chân thực, gần gũi nhưng có hạn chế là chỉ phản ánh sự việc theo góc nhìn của người kể.

Ví dụ: "Tôi vẫn nhớ như in ngày đầu tiên bước vào trường cấp hai. Cảm giác hồi hộp xen lẫn háo hức khiến tôi không thể ngủ được suốt đêm."

(2) Ngôi kể thứ hai

Người kể xưng "bạn" hoặc "cậu", trực tiếp trò chuyện với nhân vật hoặc người đọc. Cách kể này ít phổ biến, thường dùng để tạo sự tương tác, lôi cuốn người đọc vào câu chuyện.

Ví dụ: "Bạn có nhớ lần đầu tiên mình bị điểm kém không? Chắc hẳn cảm giác đó không hề dễ chịu chút nào!"

(3) Ngôi kể thứ ba

Người kể không xuất hiện trong câu chuyện, chỉ quan sát và kể lại mọi diễn biến từ bên ngoài. Có thể biết toàn bộ câu chuyện hoặc chỉ biết một phần (theo góc nhìn của một nhân vật). Cách kể này giúp người đọc có cái nhìn bao quát hơn về câu chuyện.

Ví dụ: "Nam bước vào lớp với vẻ mặt lo lắng. Cậu nhìn quanh, cố tìm một chỗ trống để ngồi. Hôm nay là ngày đầu tiên cậu chuyển đến ngôi trường mới."

# data[].attributes.body
1. Người Kể Chuyện (Narrator)

Người kể chuyện là người hoặc ngôi kể trong câu chuyện. Vai trò của người kể chuyện rất quan trọng vì họ là người dẫn dắt người đọc vào thế giới của câu chuyện, cung cấp thông tin và tạo ra sự kết nối giữa các nhân vật, bối cảnh và cốt truyện. Có nhiều loại người kể chuyện, mỗi loại sẽ mang đến một cách tiếp cận khác nhau:

Kể chuyện từ ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là nhân vật trong câu chuyện và kể lại những trải nghiệm, cảm xúc của chính mình. Ví dụ: "Tôi đã đi qua con đường đó...". Loại ngôi kể này tạo ra sự gần gũi và chủ quan.

Kể chuyện từ ngôi thứ ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, mà là một người quan sát ngoài cuộc. Ngôi kể này có thể mang tính khách quan hoặc có thể vào trong tâm trí của một hoặc nhiều nhân vật. Ví dụ: "Anh ta nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy trời đang mưa."

Kể chuyện từ ngôi thứ ba toàn tri (omniscient): Người kể chuyện biết mọi điều về tất cả các nhân vật và sự kiện trong câu chuyện. Họ có cái nhìn toàn diện và có thể tiết lộ suy nghĩ, cảm xúc của tất cả các nhân vật.

2. Cảm Hứng Chủ Đạo (Main Inspiration)

Cảm hứng chủ đạo là nguồn gốc hoặc động lực thúc đẩy một tác phẩm. Đây có thể là những yếu tố mà tác giả lấy cảm hứng từ đó để phát triển câu chuyện, tạo ra các nhân vật, tình huống hoặc chủ đề chính. Cảm hứng chủ đạo thường phản ánh những mối quan tâm, suy nghĩ, hoặc quan điểm sống của tác giả, và có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, chẳng hạn như:

Kinh nghiệm cá nhân: Tác giả có thể viết về những trải nghiệm, cảm xúc hoặc sự kiện trong cuộc sống của mình. Đây là một nguồn cảm hứng phổ biến, đặc biệt trong các tác phẩm tự truyện.

Xã hội và văn hóa: Các vấn đề xã hội, chính trị, hoặc văn hóa có thể là nguồn cảm hứng lớn cho tác giả. Ví dụ: Một tác phẩm có thể nói về sự bất công xã hội hoặc sự đối kháng giữa các nền văn hóa.

Tình yêu và quan hệ con người: Tình yêu, sự mất mát, sự tha thứ hoặc sự phản bội là những cảm hứng chủ đạo rất thường xuyên xuất hiện trong văn học.

Tự nhiên và thế giới xung quanh: Cảnh vật thiên nhiên, những cảnh quan hùng vĩ, hoặc sự vật trong cuộc sống thường ngày cũng có thể là nguồn cảm hứng cho các tác phẩm nghệ thuật.

Kết Hợp Giữa Người Kể Chuyện và Cảm Hứng Chủ Đạo

Sự kết hợp giữa người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo quyết định tính cách của câu chuyện và cách mà người đọc tiếp nhận thông điệp. Chẳng hạn, nếu câu chuyện được kể qua mắt của một nhân vật trong ngôi thứ nhất, và cảm hứng chủ đạo là về sự phát triển cá nhân, thì câu chuyện có thể rất cảm động và mang tính trải nghiệm sâu sắc. Nếu ngôi kể là một người kể chuyện toàn tri, với cảm hứng chủ đạo về sự đấu tranh xã hội, người đọc sẽ có cái nhìn toàn diện về các nhân vật và các yếu tố xã hội trong câu chuyện.

Vậy tùy thuộc vào sự kết hợp giữa người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo, mỗi tác phẩm có thể mang đến cho người đọc một trải nghiệm và cảm xúc khác nhau.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba

- Người kể chuyện ngôi thứ nhất là người kể xưng “tôi” hoặc dùng một hình thức tự xưng tương đương. Tuỳ theo mức độ tham gia vào mạch vận động của cốt truyện, người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò tác giả “lộ diện”. Người kể chuyện ngôi thứ nhất thường là người kể hạn tri (không biết hết mọi việc), trừ trường hợp là tác giả “lộ diện” vận dụng quyền năng “biết hết” của mình”.

- Người kể chuyện ngôi thứ ba là người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm, không tham gia vào các sự việc, chỉ được nhận biết qua lời kể. Người kể chuyện ngôi thứ ba có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn trị (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có sử dụng quyền năng toàn tri hay không còn tuỳ thuộc vào nguyên tắc tổ chức truyện kể của từng tác phẩm.

- Lời người kể chuyện là lời kể, tả, bình luận của người kể chuyện, có chức năng khắc hoạ bối cảnh, thời gian, không gian, miêu tả sự việc, nhân vật, thể hiện cách nhìn nhận, thái độ đánh giá đối với sự việc, nhân vật.

Lời của người kể chuyện phân biệt với lời của nhân vật, thuật ngữ chỉ lời nói gắn với ý thức và các thể hiện hiện của nhân vật bằng hình thức lời nói trực tiếp hay gián tiếp.

- Quyền năng của người kể chuyện thể hiện ở phạm vi miêu tả, phân tích, lí giải và mức độ định hướng đọc trong việc cắt nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc hoạ trong tác phẩm văn học.

2. Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học

Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra. Cảm hứng chủ đạo chi phối hình thức thể hiên, toát lên toàn bộ tác phẩm và có khả năng tác động mạnh vào cảm xúc của người tiếp nhận.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân vật trung gian truyền tải câu chuyện đến người đọc. Có ba dạng chính:

a. Ngôi thứ nhất (người kể chuyện xưng "tôi")

-Người kể chuyện là một nhân vật trong truyện.

-Có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ, kể lại câu chuyện qua góc nhìn của bản thân.

-Cách kể mang tính chủ quan, bị giới hạn bởi hiểu biết và cảm xúc của nhân vật.

b. Ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mình)

-Người kể chuyện không tham gia vào câu chuyện mà chỉ quan sát và thuật lại.

-Có thể kể về nhiều nhân vật, nhiều sự kiện khác nhau.

-Cách kể thường mang tính khách quan hơn.

c. Người kể chuyện toàn tri (ngôi thứ ba quyền năng)

-Người kể chuyện biết hết tất cả mọi suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.

-Có thể can thiệp vào câu chuyện, đưa ra bình luận, đánh giá.

-Cách kể chuyện này giúp người đọc có cái nhìn toàn diện về cốt truyện và nhân vật.

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là cảm xúc bao trùm tác phẩm, thể hiện tư tưởng và thái độ của tác giả đối với hiện thực. Một số dạng cảm hứng phổ biến:

-Cảm hứng hiện thực: Phản ánh cuộc sống chân thực, thường có sự phê phán xã hội (Ví dụ: Chí Phèo, Tắt đèn).

-Cảm hứng lãng mạn: Thể hiện cái đẹp, khát vọng vươn lên, tình yêu quê hương, đất nước (Ví dụ: Vội vàng - Xuân Diệu, Truyện Kiều - Nguyễn Du).

-Cảm hứng sử thi: Ca ngợi những con người và sự kiện mang tầm vóc lịch sử, thể hiện tinh thần đấu tranh dân tộc (Ví dụ: Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành).

-Cảm hứng trữ tình: Chú trọng vào tình cảm, cảm xúc của con người (Ví dụ: Thơ mới, Nhật ký trong tù).

# data[].attributes.body
I. Người kể chuyện

Người kể chuyện là người hoặc "giọng nói" kể lại câu chuyện, dẫn dắt người đọc qua các sự kiện, nhân vật và tình tiết trong tác phẩm văn học. Người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào ngôi kể và quyền năng của họ.

1. Ngôi kể chuyện

• Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là một nhân vật trong câu chuyện, thường sửdụng đại từ "tôi" hoặc "chúng tôi". Người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ, và họ chỉ kể lại những gì họ trải nghiệm hoặc chứng kiến.

• Ưu điểm: Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, dễ đồng cảm với nhân vật.

• Nhược điểm: Giới hạn về góc nhìn, chỉ kể được những gì người kể chuyện biết hoặc trải qua.

• Ví dụ: Trong "Chiến tranh và hòa bình" của Lev Tolstoy, một số đoạn được kể từ ngôi thứ nhất.

• Ngôi thứ ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, sử dụng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể chuyện ngôi thứ ba có thể kể chuyện từ nhiều góc nhìn khác nhau:

• Ngôi thứ ba hạn chế: Người kể chuyện chỉ tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật cụ thể.

• Ngôi thứ ba toàn tri: Người kể chuyện biết mọi thứ về tất cả nhân vật, sự kiện và bối cảnh.

• Ưu điểm: Linh hoạt, có thể khám phá nhiều góc nhìn và chi tiết hơn.

• Ví dụ: Trong "Chí Phèo" của Nam Cao, người kể chuyện ngôi thứ ba toàn tri.

2. Quyền năng của người kể chuyện • Người kể chuyện đáng tin cậy: Người kể chuyện cung cấp thông tin chính xác và khách quan, không có mục đích che giấu hoặc xuyên tạc sự thật.

• Người kể chuyện không đáng tin cậy: Người kể chuyện có thể cố tình hoặc vô tình đưa ra thông tin sai lệch, thường do thiếu hiểu biết, định kiến hoặc mục đích cá nhân.

• Ví dụ: Trong "Lolita" của Vladimir Nabokov, người kể chuyện Humbert Humbert là một người kể chuyện không đáng tin cậy, vì anh ta cố gắng biện minh cho hành động của mình.

II. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm xúc, ý tưởng hoặc động lực chính thúc đẩy tác giả sáng tạo tác phẩm. Nó thường phản ánh tư tưởng, quan điểm hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải đến người đọc. Cảm hứng chủ đạo có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau:

1. Cảm hứng từ hiện thực cuộc sống: Tác giả lấy cảm hứng từ những sự kiện, con người hoặc vấn đề xã hội xung quanh.

• Ví dụ: "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố lấy cảm hứng từ cuộc sống khổ cực của người nông dân Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

2. Cảm hứng từ lịch sử: Tác giả dựa vào các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử để xây dựng câu chuyện.

• Ví dụ: "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng phản ánh xã hội Việt Nam những năm 1930 với những biến động lịch sử.

3. Cảm hứng từ tình yêu và cảm xúc cá nhân: Tác giả viết dựa trên trải nghiệm cá nhân, tình yêu, nỗi đau hoặc khát vọng của bản thân.

• Ví dụ: Thơ Xuân Diệu thường lấy cảm hứng từ tình yêu và sự đam mê cuộc sống.4. Cảm hứng từ văn hóa và tôn giáo: Tác giả khai thác các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo để tạo nên tác phẩm.

• Ví dụ: "Truyện Kiều" của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Nho giáo.

5. Cảm hứng từ thiên nhiên: Thiên nhiên trở thành nguồn cảm hứng vô tận, đặc biệt trong thơ ca.

• Ví dụ: Thơ Hàn Mặc Tử thường lấy cảm hứng từ thiên nhiên và vũ trụ.

# data[].attributes.body
Người kể chuyện

Trong văn học, người kể chuyện đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải câu chuyện đến người đọc. Dưới đây là các loại người kể chuyện phổ biến và quyền năng của họ:

1. Ngôi thứ nhất:

Người kể chuyện sử dụng đại từ "tôi" hoặc "chúng tôi" để kể câu chuyện từ góc nhìn cá nhân.

Thường là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ trong câu chuyện.

Tạo sự gần gũi, giúp người đọc cảm nhận được suy nghĩ và cảm xúc của người kể chuyện.

2. Ngôi thứ ba:

Người kể chuyện đứng ngoài câu chuyện, sử dụng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ".

Có thể là người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi thứ về các nhân vật và sự kiện) hoặc chỉ biết một phần.

3. Quyền năng của người kể chuyện:

Toàn tri: Người kể chuyện biết tất cả suy nghĩ, cảm xúc, và hành động của các nhân vật.

Hạn chế: Chỉ biết một phần sự kiện hoặc góc nhìn của một số nhân vật.

Không đáng tin cậy: Người kể chuyện có thể không trung thực hoặc có thiên vị, tạo sự thú vị và thách thức cho người đọc.

Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là yếu tố then chốt tạo nên sức hấp dẫn và chiều sâu cho tác phẩm. Nó thường là:

Tình cảm mãnh liệt: Ví dụ, niềm xúc động trước thiên nhiên, đất nước, hoặc con người.

Khát vọng lớn lao: Như ước mơ về tự do, công lý, hoặc tình yêu.

Thông điệp xã hội: Tác giả thường dùng cảm hứng này để truyền tải ý nghĩa sâu sắc về xã hội, con người, và cuộc sống.

# data[].attributes.body
I. Người kể chuyện

Người kể chuyện là "cánh tay" của tác giả truyền tải câu chuyện, ý tưởng và cảm xúc đến độc giả. Tùy vào cách thức kể chuyện, tác phẩm có thể tạo ra những hiệu ứng khác nhau:

1. Ngôi thứ nhất

Đặc điểm:

Người kể chuyện xưng “tôi”, thường là một nhân vật trong truyện.

Cung cấp góc nhìn cá nhân, mang tính chủ quan cao, qua đó độc giả có thể cảm nhận trực tiếp cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật kể chuyện.

Ưu điểm:

Gợi ra sự thân mật và gần gũi, giúp độc giả dễ dàng đồng cảm với nhân vật.

Tạo nên cảm giác chân thực vì câu chuyện được kể dựa trên kinh nghiệm cá nhân.

Hạn chế:

Góc nhìn bị giới hạn trong trải nghiệm của nhân vật kể, khiến cho một số khía cạnh của câu chuyện (như suy nghĩ, tâm trạng của những nhân vật khác) không được thể hiện một cách đầy đủ.

Ví dụ điển hình:

Trong một số tác phẩm tự truyện hay hồi ký, người kể chuyện ngôi thứ nhất giúp tác giả truyền đạt cảm xúc, ký ức một cách chân thực, như trong Những ngày thơ ấu của Tô Hoài.

2. Ngôi thứ ba

Đặc điểm:

Người kể chuyện không trực tiếp tham gia vào câu chuyện mà dùng “anh ấy”, “cô ấy” để mô tả các nhân vật.

Có thể kể một cách khách quan, tổng quát hơn về các sự kiện và nhân vật.

Ưu điểm:

Cho phép người kể chuyện di chuyển giữa các nhân vật, các góc nhìn khác nhau, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc về câu chuyện.

Giúp tác giả xây dựng cốt truyện phức tạp với nhiều tầng ý nghĩa.

Hạn chế:

Có thể tạo cảm giác “xa cách” nếu không được sử dụng khéo léo, làm giảm sự gắn kết tâm lý giữa độc giả và nhân vật.

Ví dụ điển hình:

Chí Phèo của Nam Cao sử dụng ngôi thứ ba để khắc họa bức tranh xã hội, đồng thời cho thấy những biến cố, bi kịch của các nhân vật từ một góc nhìn rộng.

3. Người kể chuyện toàn tri (quyền năng của người kể chuyện)

Đặc điểm:

Mặc dù thường sử dụng ngôi thứ ba, nhưng người kể chuyện toàn tri có “quyền năng” biết hết mọi thứ: suy nghĩ, tâm trạng và động cơ của tất cả các nhân vật.

Giúp người đọc có được bức tranh toàn diện và sâu sắc về cả những gì xảy ra trong nội tâm của nhân vật.

Ưu điểm:

Tạo nên sự đa chiều trong việc diễn tả các sự kiện và tình huống.

Cho phép tác giả giải thích, phê phán xã hội hoặc bộc lộ thông điệp sâu sắc thông qua việc tiết lộ chi tiết các suy nghĩ và cảm xúc nội tâm.

Ví dụ điển hình:

Tắt đèn của Ngô Tất Tố là một tác phẩm tiêu biểu, nơi người kể chuyện toàn tri đã cho thấy rõ nét tâm lý phức tạp của các nhân vật trong bối cảnh xã hội đầy biến động.

II. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là linh hồn của tác phẩm, là dòng cảm xúc, ý tưởng và tinh thần mà tác giả muốn truyền đạt. Nó giúp định hình toàn bộ không khí, phong cách và thông điệp của câu chuyện.

1. Khái niệm và vai trò

Khái niệm:

Là cảm xúc, tâm trạng, và những ý tưởng lớn mà tác giả muốn độc giả cảm nhận xuyên suốt tác phẩm.

Vai trò:

Định hướng cho cách xây dựng cốt truyện, nhân vật và ngôn từ.

Góp phần tạo nên sự thống nhất về mặt tinh thần, giúp độc giả cảm nhận được thông điệp và giá trị nhân văn mà tác giả hướng tới.

2. Các loại cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng hiện thực:

Phản ánh trung thực cuộc sống, thường đi kèm với những phê phán xã hội, những mâu thuẫn và bất công.

Tác phẩm như Chí Phèo của Nam Cao sử dụng cảm hứng hiện thực để nêu bật bi kịch của con người trong xã hội.

Cảm hứng lãng mạn:

Đề cao cái đẹp, tình yêu và những lý tưởng cao cả.

Thông qua hình ảnh tươi đẹp, ngôn từ trữ tình, tạo nên không gian mơ mộng nhưng cũng đầy mâu thuẫn giữa thực tại và lý tưởng.

Cảm hứng bi kịch:

Khai thác nỗi đau, sự bất công và số phận éo le của con người.

Thường thấy trong những tác phẩm phản ánh những mất mát, hy sinh và bi kịch cá nhân, qua đó khơi gợi nỗi lòng người đọc.

Cảm hứng sử thi:

Ca ngợi những anh hùng, sự kiện lịch sử hào hùng và tinh thần yêu nước.

Những tác phẩm sử thi thường tạo nên niềm tự hào, lòng yêu nước và sự tôn kính đối với những con người đã góp phần làm nên lịch sử.

3. Mối liên hệ giữa người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo

Cách kể chuyện góp phần thể hiện cảm hứng:

Việc lựa chọn ngôi kể chuyện không chỉ xác định góc nhìn mà còn ảnh hưởng đến cách cảm hứng được truyền tải.

Ví dụ, ngôi thứ nhất có thể làm tăng tính chân thực, khiến cảm hứng lãng mạn hay bi kịch trở nên sống động và gần gũi hơn; trong khi ngôi thứ ba toàn tri có thể cung cấp cái nhìn đa chiều, phê phán xã hội và làm nổi bật cảm hứng hiện thực.

Tác động đến nhận thức của độc giả:

Một người kể chuyện tài tình sẽ khéo léo dẫn dắt người đọc cảm nhận sâu sắc dòng cảm hứng chủ đạo, từ đó hiểu được thông điệp và ý nghĩa ẩn chứa trong tác phẩm.

Kết luận

Hai yếu tố Người kể chuyện và Cảm hứng chủ đạo là những trụ cột quan trọng trong việc xây dựng và phát triển một tác phẩm văn học.

Người kể chuyện quyết định góc nhìn, mức độ khách quan và cách thức truyền tải thông tin, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sự gắn kết giữa tác phẩm và độc giả.

Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm hứng tinh thần, giúp định hình toàn bộ không khí của tác phẩm, đưa ra thông điệp, giá trị nhân văn và phản ánh sâu sắc bối cảnh xã hội.

Sự kết hợp hài hòa giữa cách kể chuyện và cảm hứng chủ đạo sẽ tạo nên những tác phẩm văn học sâu sắc, đầy sức sống và có khả năng chạm đến trái tim của người đọc.

# data[].attributes.body
1. Người Kể Chuyện

Người kể chuyện là nhân vật hoặc thực thể kể lại câu chuyện cho người đọc, có thể ở dạng nhân vật trong câu chuyện hoặc một người quan sát khách quan. Cách thức người kể chuyện tiếp cận câu chuyện ảnh hưởng lớn đến cách người đọc hiểu và cảm nhận tác phẩm.

a. Ngôi Thứ Nhất

Đặc điểm: Người kể chuyện sử dụng đại từ "tôi", "mình", hoặc "chúng tôi". Câu chuyện được kể từ góc nhìn của nhân vật chính hoặc một nhân vật phụ.

Ưu điểm:

Tạo sự gần gũi và đồng cảm giữa người đọc và nhân vật.

Cho phép thể hiện sâu sắc cảm xúc, suy nghĩ và phản ứng của nhân vật trong các tình huống cụ thể.

Hạn chế:

Giới hạn tầm nhìn chỉ trong những gì nhân vật "tôi" trải qua, không thể biết được cảm xúc, suy nghĩ của các nhân vật khác.

Người đọc chỉ được tiếp cận câu chuyện qua lăng kính của một nhân vật, dẫn đến việc thiếu thông tin và đôi khi có thể gây hiểu nhầm.

b. Ngôi Thứ Ba

Đặc điểm: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, mà dùng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể có thể đứng ngoài cuộc, biết tất cả các sự kiện và nhân vật trong câu chuyện.

Ưu điểm:

Có thể cung cấp thông tin chi tiết về nhiều nhân vật, cho phép người đọc hiểu câu chuyện từ nhiều góc độ khác nhau.

Cho phép người kể chuyện tiết lộ thông tin một cách tự do, tạo ra sự kịch tính, hồi hộp hoặc bất ngờ.

Hạn chế:

Câu chuyện có thể thiếu sự gắn kết cảm xúc mạnh mẽ với người đọc, vì người đọc không được vào trong tâm trí nhân vật chính.

Đôi khi, người đọc cảm thấy thiếu sự đồng cảm với nhân vật vì thiếu sự "tự bộc lộ" trực tiếp.

c. Ngôi Thứ Ba Toàn Tri

Đặc điểm: Người kể chuyện biết tất cả mọi điều, bao gồm cảm xúc, suy nghĩ, quá khứ và tương lai của mọi nhân vật. Đây là kiểu kể chuyện mà người kể có "quyền năng" gần như vô hạn.

Ưu điểm:

Cung cấp cái nhìn tổng thể về mọi khía cạnh trong câu chuyện, giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh, nhân vật và mối quan hệ giữa họ.

Hạn chế:

Có thể gây cảm giác rời rạc hoặc thiếu tập trung vào một nhân vật cụ thể, khiến người đọc khó có thể đồng cảm sâu sắc với các nhân vật.

2. Quyền Năng Của Người Kể Chuyện

Người kể chuyện có quyền kiểm soát thông tin mà họ chia sẻ với người đọc. Họ có thể quyết định tiết lộ những gì, khi nào và như thế nào. Quyền năng này ảnh hưởng trực tiếp đến sự hiểu biết của người đọc về câu chuyện.

Tạo sự kỳ bí hoặc bất ngờ: Người kể chuyện có thể giấu đi thông tin quan trọng để tạo ra sự căng thẳng hoặc tiết lộ một sự thật quan trọng vào thời điểm quan trọng.

Điều khiển cảm xúc người đọc: Người kể chuyện có thể điều chỉnh nhịp điệu, phong cách mô tả, và mức độ chi tiết để hướng người đọc đến những cảm xúc mà họ muốn tạo ra.

3. Cảm Hứng Chủ Đạo

Cảm hứng chủ đạo là chủ đề, ý tưởng hoặc thông điệp chính mà tác phẩm muốn truyền tải. Đây là yếu tố định hình cách thức câu chuyện được xây dựng và những thông điệp mà tác phẩm muốn người đọc tiếp nhận.

a. Các loại cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng cảm xúc: Một câu chuyện có thể truyền tải một cảm xúc mạnh mẽ như tình yêu, nỗi đau, sự mất mát hay niềm vui. Ví dụ, trong "Romeo và Juliet" của Shakespeare, cảm hứng chủ đạo là tình yêu và bi kịch.

Cảm hứng tư tưởng: Các tác phẩm có thể thể hiện các ý tưởng hoặc lý tưởng, như sự đấu tranh cho công lý, tự do hay quyền con người. Một ví dụ nổi bật là "1984" của George Orwell, nơi cảm hứng chủ đạo là sự phê phán chế độ độc tài và giám sát.

Cảm hứng xã hội: Một tác phẩm có thể phản ánh các vấn đề xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện (Narrator):

Ngôi thứ nhất (First-person):

Người kể chuyện là một nhân vật trong truyện, kể lại câu chuyện từ góc nhìn "tôi".

Ưu điểm: Mang đến cảm giác gần gũi, chân thực, giúp người đọc thấu hiểu suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật.

Nhược điểm: Góc nhìn bị giới hạn, người đọc chỉ biết những gì nhân vật biết.

Ngôi thứ ba (Third-person):

Người kể chuyện đứng ngoài câu chuyện, kể về các nhân vật bằng "anh ấy", "cô ấy", "họ".

Có hai dạng chính:

Ngôi thứ ba hạn tri (Limited): Người kể chuyện chỉ biết suy nghĩ và cảm xúc của một hoặc một vài nhân vật.

Ngôi thứ ba toàn tri (Omniscient): Người kể chuyện biết mọi thứ, bao gồm suy nghĩ, cảm xúc và quá khứ của tất cả các nhân vật.

Ưu điểm: Góc nhìn rộng hơn, có thể kể về nhiều nhân vật và sự kiện cùng lúc.

Nhược điểm: Có thể thiếu tính cá nhân và cảm xúc so với ngôi thứ nhất.

Quyền năng của người kể chuyện:

Người kể chuyện toàn tri có quyền năng lớn nhất, có thể can thiệp vào câu chuyện, đưa ra nhận xét, bình luận hoặc tiết lộ thông tin.

Người kể chuyện hạn tri có quyền năng hạn chế hơn, chỉ có thể kể những gì họ biết.

Người kể chuyện ngôi thứ nhất thì bị giới hạn bởi nhận thức của bản thân họ.

2. Cảm hứng chủ đạo (Central Idea):

Đây là thông điệp hoặc ý tưởng cốt lõi mà tác giả muốn truyền tải qua tác phẩm.

Cảm hứng chủ đạo thường được thể hiện thông qua các yếu tố khác của truyện, như cốt truyện, nhân vật và bối cảnh.

Ví dụ:

Cảm hứng về tình yêu và sự hy sinh.

Cảm hứng về công lý và sự bất công.

Cảm hứng về sự đấu tranh giữa thiện và ác.

Cảm hứng về thân phận con người trong xã hội.

Để xác định cảm hứng chủ đạo, bạn có thể tự hỏi:

Tác giả muốn nói gì với người đọc?

Những thông điệp nào được lặp đi lặp lại trong truyện?

Nhân vật và sự kiện trong truyện thể hiện điều gì?

Việc phân tích người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo sẽ giúp bạn hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa và giá trị của tác phẩm.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Trong văn học, người kể chuyện có vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt câu chuyện, quyết định cách tiếp cận nội dung và cảm xúc của tác phẩm. Có hai loại ngôi kể chính:

a) Ngôi kể thứ nhất

Người kể chuyện xưng "tôi" (hoặc "ta"), có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ trong câu chuyện.

Trải nghiệm và cảm xúc của nhân vật được tái hiện trực tiếp, tạo sự chân thực, gần gũi.

Hạn chế: chỉ phản ánh sự việc từ góc nhìn của một nhân vật, không bao quát toàn bộ câu chuyện.

b) Ngôi kể thứ ba

Người kể chuyện giấu mình, kể về các nhân vật bằng "hắn", "nó", "anh ta", "bà ấy"…

Có thể kể theo hai cách:

Người kể toàn tri (quyền năng cao nhất): Biết tất cả suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật, có thể thay đổi góc nhìn linh hoạt.

Người kể hạn chế (điểm nhìn cố định): Chỉ theo sát một nhân vật, không biết hết suy nghĩ của những nhân vật khác.

c) Quyền năng của người kể chuyện

Người kể toàn tri: Biết mọi thứ, kể cả suy nghĩ, quá khứ, tương lai của nhân vật.

Người kể chủ quan: Chỉ biết những gì nhân vật chính thấy hoặc cảm nhận.

Người kể khách quan: Giống như một máy quay phim, chỉ mô tả sự kiện mà không bày tỏ cảm xúc hay suy nghĩ.

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là dòng cảm xúc xuyên suốt tác phẩm, thể hiện tư tưởng và thông điệp của tác giả. Một số dạng cảm hứng phổ biến trong văn học:

Cảm hứng nhân đạo: Lên án bất công, đề cao phẩm chất con người

Cảm hứng yêu nước: Thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc

Cảm hứng thế sự: Phản ánh hiện thực xã hội, đời sống con người

Cảm hứng lãng mạn: Ca ngợi cái đẹp, khát vọng tự do, tình yêu

Cảm hứng bi kịch: Miêu tả số phận đau thương, những xung đột gay gắt

Mỗi tác phẩm có thể kết hợp nhiều cảm hứng khác nhau để tạo nên sự phong phú và sâu sắc trong nội dung.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân vật hoặc giọng nói đứng ra thuật lại câu chuyện trong một tác phẩm văn học. Họ có thể là nhân vật trong truyện (ngôi thứ nhất) hoặc không xuất hiện trực tiếp (ngôi thứ ba). Người kể chuyện là cầu nối giữa tác phẩm và người đọc.

2. Đặc điểm của ngôi kể thứ nhất và thứ ba

Ngôi thứ nhất:

• Người kể chuyện xưng “tôi” hoặc “ta”.

• Thường là một nhân vật trong truyện.

• Ưu điểm: Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, dễ bộc lộ tâm trạng, cảm xúc.

• Hạn chế: Chỉ phản ánh được câu chuyện qua góc nhìn chủ quan của “tôi”.

Ngôi thứ ba:

• Người kể chuyện không xưng “tôi”, mà kể về các nhân vật bằng “anh”, “cô”, “hắn”, “nó”…

• Có thể là người kể giấu mình, không xuất hiện trong câu chuyện.

• Ưu điểm: Có thể quan sát toàn diện nhiều nhân vật, sự kiện.

• Hạn chế: Ít thể hiện chiều sâu tâm lý cá nhân như ngôi thứ nhất.

3. Quyền năng của người kể chuyện

• Toàn tri: Biết hết mọi việc, kể được cả suy nghĩ, tâm trạng của tất cả các nhân vật. Thường thấy trong ngôi thứ ba.

• Hạn chế: Chỉ biết những gì mình trải qua hoặc chứng kiến. Thường thấy trong ngôi thứ nhất.

• Người kể có thể điều khiển thời gian, không gian, chọn lọc chi tiết, tạo nhịp kể, dẫn dắt cảm xúc người đọc.

4. Cảm hứng chủ đạo là gì?

• Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm xúc lớn, nhất quán, xuyên suốt tác phẩm, chi phối nội dung và hình thức biểu đạt.

• Có thể là: yêu nước, nhân đạo, lãng mạn, bi tráng, hiện thực, phản chiến,…

• Đây là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên phong cách và giá trị của tác phẩm.

# data[].attributes.body
1. Người Kể Chuyện

Người kể chuyện là nhân vật hoặc thực thể kể lại câu chuyện cho người đọc, có thể ở dạng nhân vật trong câu chuyện hoặc một người quan sát khách quan. Cách thức người kể chuyện tiếp cận câu chuyện ảnh hưởng lớn đến cách người đọc hiểu và cảm nhận tác phẩm.

a. Ngôi Thứ Nhất

Đặc điểm: Người kể chuyện sử dụng đại từ "tôi", "mình", hoặc "chúng tôi". Câu chuyện được kể từ góc nhìn của nhân vật chính hoặc một nhân vật phụ.

Ưu điểm:

Tạo sự gần gũi và đồng cảm giữa người đọc và nhân vật.

Cho phép thể hiện sâu sắc cảm xúc, suy nghĩ và phản ứng của nhân vật trong các tình huống cụ thể.

Hạn chế:

Giới hạn tầm nhìn chỉ trong những gì nhân vật "tôi" trải qua, không thể biết được cảm xúc, suy nghĩ của các nhân vật khác.

Người đọc chỉ được tiếp cận câu chuyện qua lăng kính của một nhân vật, dẫn đến việc thiếu thông tin và đôi khi có thể gây hiểu nhầm.

b. Ngôi Thứ Ba

Đặc điểm: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, mà dùng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể có thể đứng ngoài cuộc, biết tất cả các sự kiện và nhân vật trong câu chuyện.

Ưu điểm:

Có thể cung cấp thông tin chi tiết về nhiều nhân vật, cho phép người đọc hiểu câu chuyện từ nhiều góc độ khác nhau.

Cho phép người kể chuyện tiết lộ thông tin một cách tự do, tạo ra sự kịch tính, hồi hộp hoặc bất ngờ.

Hạn chế:

Câu chuyện có thể thiếu sự gắn kết cảm xúc mạnh mẽ với người đọc, vì người đọc không được vào trong tâm trí nhân vật chính.

Đôi khi, người đọc cảm thấy thiếu sự đồng cảm với nhân vật vì thiếu sự "tự bộc lộ" trực tiếp.

c. Ngôi Thứ Ba Toàn Tri

Đặc điểm: Người kể chuyện biết tất cả mọi điều, bao gồm cảm xúc, suy nghĩ, quá khứ và tương lai của mọi nhân vật. Đây là kiểu kể chuyện mà người kể có "quyền năng" gần như vô hạn.

Ưu điểm:

Cung cấp cái nhìn tổng thể về mọi khía cạnh trong câu chuyện, giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh, nhân vật và mối quan hệ giữa họ.

Hạn chế:

Có thể gây cảm giác rời rạc hoặc thiếu tập trung vào một nhân vật cụ thể, khiến người đọc khó có thể đồng cảm sâu sắc với các nhân vật.

2. Quyền Năng Của Người Kể Chuyện

Người kể chuyện có quyền kiểm soát thông tin mà họ chia sẻ với người đọc. Họ có thể quyết định tiết lộ những gì, khi nào và như thế nào. Quyền năng này ảnh hưởng trực tiếp đến sự hiểu biết của người đọc về câu chuyện.

Tạo sự kỳ bí hoặc bất ngờ: Người kể chuyện có thể giấu đi thông tin quan trọng để tạo ra sự căng thẳng hoặc tiết lộ một sự thật quan trọng vào thời điểm quan trọng.

Điều khiển cảm xúc người đọc: Người kể chuyện có thể điều chỉnh nhịp điệu, phong cách mô tả, và mức độ chi tiết để hướng người đọc đến những cảm xúc mà họ muốn tạo ra.

3. Cảm Hứng Chủ Đạo

Cảm hứng chủ đạo là chủ đề, ý tưởng hoặc thông điệp chính mà tác phẩm muốn truyền tải. Đây là yếu tố định hình cách thức câu chuyện được xây dựng và những thông điệp mà tác phẩm muốn người đọc tiếp nhận.

a. Các loại cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng cảm xúc: Một câu chuyện có thể truyền tải một cảm xúc mạnh mẽ như tình yêu, nỗi đau, sự mất mát hay niềm vui. Ví dụ, trong "Romeo và Juliet" của Shakespeare, cảm hứng chủ đạo là tình yêu và bi kịch.

Cảm hứng tư tưởng: Các tác phẩm có thể thể hiện các ý tưởng hoặc lý tưởng, như sự đấu tranh cho công lý, tự do hay quyền con người. Một ví dụ nổi bật là "1984" của George Orwell, nơi cảm hứng chủ đạo là sự phê phán chế độ độc tài và giám sát.

Cảm hứng xã hội: Một tác phẩm có thể phản ánh các vấn đề xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

# data[].attributes.body
Nguyễn Anh Thư

I. Người kể chuyện

Người kể chuyện là người hoặc "giọng nói" kể lại câu chuyện, dẫn dắt người đọc qua các sự kiện, nhân vật và tình tiết trong tác phẩm văn học. Người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào ngôi kể và quyền năng của họ.

1. Ngôi kể chuyện

Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là một nhân vật trong câu chuyện, thường sử dụng đại từ "tôi" hoặc "chúng tôi". Người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ, và họ chỉ kể lại những gì họ trải nghiệm hoặc chứng kiến.

Ưu điểm: Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, dễ đồng cảm với nhân vật.

Nhược điểm: Giới hạn về góc nhìn, chỉ kể được những gì người kể chuyện biết hoặc trải qua.

Ví dụ: Trong "Chiến tranh và hòa bình" của Lev Tolstoy, một số đoạn được kể từ ngôi thứ nhất.

Ngôi thứ ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, sử dụng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể chuyện ngôi thứ ba có thể kể chuyện từ nhiều góc nhìn khác nhau:

Ngôi thứ ba hạn chế: Người kể chuyện chỉ tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật cụ thể.

Ngôi thứ ba toàn tri: Người kể chuyện biết mọi thứ về tất cả nhân vật, sự kiện và bối cảnh.

Ưu điểm: Linh hoạt, có thể khám phá nhiều góc nhìn và chi tiết hơn.

Ví dụ: Trong "Chí Phèo" của Nam Cao, người kể chuyện ngôi thứ ba toàn tri.

2. Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện đáng tin cậy: Người kể chuyện cung cấp thông tin chính xác và khách quan, không có mục đích che giấu hoặc xuyên tạc sự thật.

Người kể chuyện không đáng tin cậy: Người kể chuyện có thể cố tình hoặc vô tình đưa ra thông tin sai lệch, thường do thiếu hiểu biết, định kiến hoặc mục đích cá nhân.

Ví dụ: Trong "Lolita" của Vladimir Nabokov, người kể chuyện Humbert Humbert là một người kể chuyện không đáng tin cậy, vì anh ta cố gắng biện minh cho hành động của mình.

II. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm xúc, ý tưởng hoặc động lực chính thúc đẩy tác giả sáng tạo tác phẩm. Nó thường phản ánh tư tưởng, quan điểm hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải đến người đọc. Cảm hứng chủ đạo có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau:

Cảm hứng từ hiện thực cuộc sống: Tác giả lấy cảm hứng từ những sự kiện, con người hoặc vấn đề xã hội xung quanh.

Ví dụ: "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố lấy cảm hứng từ cuộc sống khổ cực của người nông dân Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Cảm hứng từ lịch sử: Tác giả dựa vào các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử để xây dựng câu chuyện.

Ví dụ: "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng phản ánh xã hội Việt Nam những năm 1930 với những biến động lịch sử.

Cảm hứng từ tình yêu và cảm xúc cá nhân: Tác giả viết dựa trên trải nghiệm cá nhân, tình yêu, nỗi đau hoặc khát vọng của bản thân.

Ví dụ: Thơ Xuân Diệu thường lấy cảm hứng từ tình yêu và sự đam mê cuộc sống.

Cảm hứng từ văn hóa và tôn giáo: Tác giả khai thác các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo để tạo nên tác phẩm.

Ví dụ: "Truyện Kiều" của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Nho giáo.

Cảm hứng từ thiên nhiên: Thiên nhiên trở thành nguồn cảm hứng vô tận, đặc biệt trong thơ ca.

Ví dụ: Thơ Hàn Mặc Tử thường lấy cảm hứng từ thiên nhiên và vũ trụ.

# data[].attributes.body
I. Người kể chuyện

Người kể chuyện là người hoặc "giọng nói" kể lại câu chuyện, dẫn dắt người đọc qua các sự kiện, nhân vật và tình tiết trong tác phẩm văn học. Người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào ngôi kể và quyền năng của họ.

1. Ngôi kể chuyện

Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là một nhân vật trong câu chuyện, thường sử dụng đại từ "tôi" hoặc "chúng tôi". Người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ, và họ chỉ kể lại những gì họ trải nghiệm hoặc chứng kiến.

Ưu điểm: Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, dễ đồng cảm với nhân vật.

Nhược điểm: Giới hạn về góc nhìn, chỉ kể được những gì người kể chuyện biết hoặc trải qua.

Ví dụ: Trong "Chiến tranh và hòa bình" của Lev Tolstoy, một số đoạn được kể từ ngôi thứ nhất.

Ngôi thứ ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, sử dụng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể chuyện ngôi thứ ba có thể kể chuyện từ nhiều góc nhìn khác nhau:

Ngôi thứ ba hạn chế: Người kể chuyện chỉ tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật cụ thể.

Ngôi thứ ba toàn tri: Người kể chuyện biết mọi thứ về tất cả nhân vật, sự kiện và bối cảnh.

Ưu điểm: Linh hoạt, có thể khám phá nhiều góc nhìn và chi tiết hơn.

Ví dụ: Trong "Chí Phèo" của Nam Cao, người kể chuyện ngôi thứ ba toàn tri.

2. Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện đáng tin cậy: Người kể chuyện cung cấp thông tin chính xác và khách quan, không có mục đích che giấu hoặc xuyên tạc sự thật.

Người kể chuyện không đáng tin cậy: Người kể chuyện có thể cố tình hoặc vô tình đưa ra thông tin sai lệch, thường do thiếu hiểu biết, định kiến hoặc mục đích cá nhân.

Ví dụ: Trong "Lolita" của Vladimir Nabokov, người kể chuyện Humbert Humbert là một người kể chuyện không đáng tin cậy, vì anh ta cố gắng biện minh cho hành động của mình.

II. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm xúc, ý tưởng hoặc động lực chính thúc đẩy tác giả sáng tạo tác phẩm. Nó thường phản ánh tư tưởng, quan điểm hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải đến người đọc. Cảm hứng chủ đạo có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau:

1. Cảm hứng từ hiện thực cuộc sống: Tác giả lấy cảm hứng từ những sự kiện, con người hoặc vấn đề xã hội xung quanh.

Ví dụ: "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố lấy cảm hứng từ cuộc sống khổ cực của người nông dân Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

2. Cảm hứng từ lịch sử: Tác giả dựa vào các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử để xây dựng câu chuyện.

Ví dụ: "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng phản ánh xã hội Việt Nam những năm 1930 với những biến động lịch sử.

3. Cảm hứng từ tình yêu và cảm xúc cá nhân: Tác giả viết dựa trên trải nghiệm cá nhân, tình yêu, nỗi đau hoặc khát vọng của bản thân.

Ví dụ: Thơ Xuân Diệu thường lấy cảm hứng từ tình yêu và sự đam mê cuộc sống.

4. Cảm hứng từ văn hóa và tôn giáo: Tác giả khai thác các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo để tạo nên tác phẩm.

Ví dụ: "Truyện Kiều" của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Nho giáo.

5. Cảm hứng từ thiên nhiên: Thiên nhiên trở thành nguồn cảm hứng vô tận, đặc biệt trong thơ ca.

Ví dụ: Thơ Hàn Mặc Tử thường lấy cảm hứng từ thiên nhiên và vũ trụ.

# data[].attributes.body
Yếu tố trong truyện thường bao gồm:

# Nhân vật

- Nhân vật chính: Nhân vật quan trọng nhất trong truyện.

- Nhân vật phụ: Nhân vật hỗ trợ cho nhân vật chính.

- Nhân vật đối lập: Nhân vật đối lập với nhân vật chính.

# Cốt truyện

- Mở đầu: Giới thiệu nhân vật và bối cảnh.

- Phát triển: Nhân vật chính đối mặt với thử thách và xung đột.

- Kết thúc: Giải quyết xung đột và kết thúc câu chuyện.

# Bối cảnh

- Thời gian: Thời điểm xảy ra câu chuyện.

- Địa điểm: Nơi xảy ra câu chuyện.

- Văn hóa: Bối cảnh văn hóa và xã hội.

# Chủ đề

- Ý tưởng chính: Ý tưởng hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

- Chủ đề phụ: Chủ đề hỗ trợ cho chủ đề chính.

# Tác giả

- Quan điểm: Quan điểm của tác giả về chủ đề và nhân vật.

- Phong cách: Phong cách viết và thể loại truyện.

# Ngôn ngữ

- Từ ngữ: Từ ngữ và ngôn ngữ sử dụng trong truyện.

- Hình ảnh: Hình ảnh và biểu tượng sử dụng trong truyện.

# Thể loại

- Thể loại chính: Thể loại truyện như truyện tình cảm, truyện khoa học viễn tưởng, v.v.

- Thể loại phụ: Thể loại hỗ trợ cho thể loại chính.

# Tác động

- Tác động đến nhân vật: Tác động của câu chuyện đến nhân vật.

- Tác động đến độc giả: Tác động của câu chuyện đến độc giả.

Những yếu tố này sẽ giúp bạn hiểu và pNgôi kể là cách mà người kể chuyện (tác giả) sử dụng để kể lại câu chuyện. Có nhiều loại ngôi kể khác nhau, bao gồm:

# Ngôi kể thứ nhất

- Người kể chuyện là nhân vật chính trong câu chuyện.

- Sử dụng đại từ "tôi" để kể lại câu chuyện.

- Ưu điểm: Tạo cảm giác gần gũi và trực tiếp với độc giả.

- Nhược điểm: Giới hạn trong việc mô tả suy nghĩ và cảm xúc của các nhân vật khác.

# Ngôi kể thứ ba

- Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện.

- Sử dụng đại từ "họ" hoặc "anh ta" để kể lại câu chuyện.

- Ưu điểm: Có thể mô tả suy nghĩ và cảm xúc của nhiều nhân vật khác nhau.

- Nhược điểm: Có thể tạo cảm giác xa cách với độc giả.

# Ngôi kể thứ ba giới hạn

- Người kể chuyện chỉ có thể nhìn thấy suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật cụ thể.

- Sử dụng đại từ "họ" hoặc "anh ta" để kể lại câu chuyện.

- Ưu điểm: Tạo cảm giác gần gũi với nhân vật chính.

- Nhược điểm: Giới hạn trong việc mô tả suy nghĩ và cảm xúc của các nhân vật khác.

# Ngôi kể thứ ba toàn tri

- Người kể chuyện có thể nhìn thấy suy nghĩ và cảm xúc của tất cả các nhân vật.

- Sử dụng đại từ "họ" hoặc "anh ta" để kể lại câu chuyện.

- Ưu điểm: Có thể mô tả suy nghĩ và cảm xúc của nhiều nhân vật khác nhau.

- Nhược điểm: Có thể tạo cảm giác quá phức tạp và khó theo dõi.

# Ngôi kể chuyển đổi

- Người kể chuyện chuyển đổi giữa các ngôi kể khác nhau.

- Sử dụng đại từ "tôi", "họ" hoặc "anh ta" để kể lại câu chuyện.

- Ưu điểm: Tạo cảm giác đa dạng và thú vị.

- Nhược điểm: Có thể tạo cảm giác khó theo dõi và không nhất quán.

Tùy thuộc vào loại truyện và phong cách viết, tác giả có thể chọn ngôi Cảm hứng chủ đạo là ý tưởng hoặc cảm xúc chính mà tác giả muốn truyền tải qua tác phẩm của mình. Cảm hứng chủ đạo có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm:

# Nguồn cảm hứng

1. *Trải nghiệm cá nhân*: Tác giả có thể lấy cảm hứng từ những trải nghiệm cá nhân, như tình yêu, mất mát, hoặc thành công.

2. *Tình hình xã hội*: Tác giả có thể lấy cảm hứng từ những vấn đề xã hội, như bất công, nghèo đói, hoặc môi trường.

3. *Văn hóa và lịch sử*: Tác giả có thể lấy cảm hứng từ những yếu tố văn hóa và lịch sử, như truyền thuyết, thần thoại, hoặc sự kiện lịch sử.

4. *Tư tưởng và triết lý*: Tác giả có thể lấy cảm hứng từ những tư tưởng và triết lý, như nhân đạo, công lý, hoặc tự do.

# Ví dụ về cảm hứng chủ đạo

1. *Tình yêu và mất mát*: Tác phẩm "Đất nước đứng lên" của Nguyễn Trung Thành lấy cảm hứng từ tình yêu và mất mát trong cuộc chiến tranh.

2. *Bất công và công lý*: Tác phẩm "Bố già" của Mario Puzo lấy cảm hứng từ bất công và công lý trong xã hội Mỹ.

3. *Tự do và độc lập*: Tác phẩm "Đất nước Việt Nam" của Nguyễn Hiến Lê lấy cảm hứng từ tự do và độc lập của dân tộc Việt Nam.

# Tác dụng của cảm hứng chủ đạo

1. *Tạo cảm xúc*: Cảm hứng chủ đạo giúp tạo cảm xúc cho độc giả và giúp họ kết nối với tác phẩm.

2. *Tạo ý nghĩa*: Cảm hứng chủ đạo giúp tạo ý nghĩa cho tác phẩm và giúp độc giả hiểu được thông điệp của tác giả.

3. *Tạo sự khác biệt*: Cảm hứng chủ đạo giúp tạo sự khác biệt cho tác phẩm và giúp

nó đứng ra khỏi những tác phẩm khác.kể phù hợp để kể lại câu chuyện.hân tích truyện một cách sâu sắc hơn.

# data[].attributes.body
Lê Bá Anh

1. Ngôi kể thứ nhất

• Người kể chuyện xưng “tôi” hoặc một đại từ tương đương.

• Là nhân vật trong truyện, có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ hoặc người chứng kiến.

• Ưu điểm:

• Giúp câu chuyện chân thực, gần gũi, dễ tạo sự đồng cảm.

• Thể hiện rõ cảm xúc, suy nghĩ cá nhân.

• Hạn chế:

• Chỉ biết những gì bản thân trải qua, không biết hết suy nghĩ của người khác.

2. Ngôi kể thứ ba

• Người kể chuyện không tham gia vào câu chuyện, chỉ thuật lại sự kiện.

• Không dùng “tôi”, mà gọi nhân vật bằng tên hoặc đại từ như “anh ấy”, “cô ấy”, “họ”…

• Các dạng ngôi kể thứ ba:

• Người kể toàn tri: Biết hết mọi suy nghĩ, hành động của các nhân vật.

• Người kể hạn tri: Chỉ theo sát một hoặc vài nhân vật, không biết tất cả mọi chuyện.

• Ưu điểm:

• Kể chuyện linh hoạt, khách quan hơn.

• Có thể cung cấp góc nhìn rộng, bao quát nhiều nhân vật.

• Hạn chế:

• Khó tạo sự đồng cảm như ngôi thứ nhất.

3. Quyền năng của người kể chuyện

• Người kể toàn tri: Biết hết suy nghĩ, quá khứ, tương lai của nhân vật.

• Người kể hạn tri: Chỉ biết trong phạm vi quan sát được.

• Người kể khách quan: Chỉ tường thuật sự kiện mà không bày tỏ cảm xúc.

4. Cảm hứng chủ đạo

• Là sắc thái, tâm trạng bao trùm câu chuyện (ví dụ: bi thương, hài hước, lãng mạn, hồi hộp…).

• Cảm hứng chủ đạo giúp truyền tải thông điệp của tác phẩm một cách mạnh mẽ hơn.

# data[].attributes.body
1. Người Kể Chuyện

Người kể chuyện là nhân vật hoặc thực thể kể lại câu chuyện cho người đọc, có thể ở dạng nhân vật trong câu chuyện hoặc một người quan sát khách quan. Cách thức người kể chuyện tiếp cận câu chuyện ảnh hưởng lớn đến cách người đọc hiểu và cảm nhận tác phẩm.

a. Ngôi Thứ Nhất

Đặc điểm: Người kể chuyện sử dụng đại từ "tôi", "mình", hoặc "chúng tôi". Câu chuyện được kể từ góc nhìn của nhân vật chính hoặc một nhân vật phụ.

Ưu điểm:

Tạo sự gần gũi và đồng cảm giữa người đọc và nhân vật.

Cho phép thể hiện sâu sắc cảm xúc, suy nghĩ và phản ứng của nhân vật trong các tình huống cụ thể.

Hạn chế:

Giới hạn tầm nhìn chỉ trong những gì nhân vật "tôi" trải qua, không thể biết được cảm xúc, suy nghĩ của các nhân vật khác.

Người đọc chỉ được tiếp cận câu chuyện qua lăng kính của một nhân vật, dẫn đến việc thiếu thông tin và đôi khi có thể gây hiểu nhầm.

b. Ngôi Thứ Ba

Đặc điểm: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, mà dùng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể có thể đứng ngoài cuộc, biết tất cả các sự kiện và nhân vật trong câu chuyện.

Ưu điểm:

Có thể cung cấp thông tin chi tiết về nhiều nhân vật, cho phép người đọc hiểu câu chuyện từ nhiều góc độ khác nhau.

Cho phép người kể chuyện tiết lộ thông tin một cách tự do, tạo ra sự kịch tính, hồi hộp hoặc bất ngờ.

Hạn chế:

Câu chuyện có thể thiếu sự gắn kết cảm xúc mạnh mẽ với người đọc, vì người đọc không được vào trong tâm trí nhân vật chính.

Đôi khi, người đọc cảm thấy thiếu sự đồng cảm với nhân vật vì thiếu sự "tự bộc lộ" trực tiếp.

c. Ngôi Thứ Ba Toàn Tri

Đặc điểm: Người kể chuyện biết tất cả mọi điều, bao gồm cảm xúc, suy nghĩ, quá khứ và tương lai của mọi nhân vật. Đây là kiểu kể chuyện mà người kể có "quyền năng" gần như vô hạn.

Ưu điểm:

Cung cấp cái nhìn tổng thể về mọi khía cạnh trong câu chuyện, giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh, nhân vật và mối quan hệ giữa họ.

Hạn chế:

Có thể gây cảm giác rời rạc hoặc thiếu tập trung vào một nhân vật cụ thể, khiến người đọc khó có thể đồng cảm sâu sắc với các nhân vật.

2. Quyền Năng Của Người Kể Chuyện

Người kể chuyện có quyền kiểm soát thông tin mà họ chia sẻ với người đọc. Họ có thể quyết định tiết lộ những gì, khi nào và như thế nào. Quyền năng này ảnh hưởng trực tiếp đến sự hiểu biết của người đọc về câu chuyện.

Tạo sự kỳ bí hoặc bất ngờ: Người kể chuyện có thể giấu đi thông tin quan trọng để tạo ra sự căng thẳng hoặc tiết lộ một sự thật quan trọng vào thời điểm quan trọng.

Điều khiển cảm xúc người đọc: Người kể chuyện có thể điều chỉnh nhịp điệu, phong cách mô tả, và mức độ chi tiết để hướng người đọc đến những cảm xúc mà họ muốn tạo ra.

3. Cảm Hứng Chủ Đạo

Cảm hứng chủ đạo là chủ đề, ý tưởng hoặc thông điệp chính mà tác phẩm muốn truyền tải. Đây là yếu tố định hình cách thức câu chuyện được xây dựng và những thông điệp mà tác phẩm muốn người đọc tiếp nhận.

a. Các loại cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng cảm xúc: Một câu chuyện có thể truyền tải một cảm xúc mạnh mẽ như tình yêu, nỗi đau, sự mất mát hay niềm vui. Ví dụ, trong "Romeo và Juliet" của Shakespeare, cảm hứng chủ đạo là tình yêu và bi kịch.

Cảm hứng tư tưởng: Các tác phẩm có thể thể hiện các ý tưởng hoặc lý tưởng, như sự đấu tranh cho công lý, tự do hay quyền con người. Một ví dụ nổi bật là "1984" của George Orwell, nơi cảm hứng chủ đạo là sự phê phán chế độ độc tài và giám sát.

Cảm hứng xã hội: Một tác phẩm có thể phản ánh các vấn đề xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

# data[].attributes.body
Một số yếu tố của truyện

1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân tố quan trọng giúp dẫn dắt câu chuyện, quyết định cách tiếp cận của độc giả với nội dung. Có ba kiểu ngôi kể chính:

a. Ngôi thứ nhất

• Người kể chuyện xưng “tôi” hoặc “chúng tôi”.

• Thường là nhân vật chính hoặc nhân vật có liên quan trực tiếp đến câu chuyện.

• Ưu điểm: Tạo sự gần gũi, chân thực, giúp độc giả dễ đồng cảm với nhân vật.

• Hạn chế: Giới hạn góc nhìn, chỉ phản ánh theo nhận thức của người kể chuyện.

b. Ngôi thứ ba

• Người kể chuyện không xuất hiện trong truyện, kể bằng “anh ấy”, “cô ấy”, “họ”.

• Có thể chia thành hai dạng:

• Ngôi thứ ba toàn tri: Biết rõ tất cả suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.

• Ngôi thứ ba hạn chế: Chỉ theo sát một hoặc một số nhân vật nhất định.

• Ưu điểm: Đa dạng góc nhìn, tạo sự khách quan.

• Hạn chế: Có thể khiến câu chuyện bớt tính cá nhân, ít tạo sự đồng cảm hơn so với ngôi thứ nhất.

c. Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện có thể chi phối nhiều yếu tố trong truyện như:

• Góc nhìn: Lựa chọn những chi tiết nào sẽ được tiết lộ.

• Nhịp điệu: Tăng tốc hoặc làm chậm diễn biến câu chuyện.

• Tâm lý nhân vật: Quyết định mức độ đi sâu vào suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là tư tưởng xuyên suốt của tác phẩm, phản ánh thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm. Một số dạng cảm hứng phổ biến trong văn học:

• Cảm hứng nhân đạo: Đề cao tình thương, quyền con người, lên án bất công.

• Cảm hứng lãng mạn: Tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, con người, khát vọng tự do.

• Cảm hứng hiện thực: Phản ánh chân thực xã hội, con người với những mặt tốt và xấu.

• Cảm hứng bi kịch: Thể hiện nỗi đau, số phận nghiệt ngã của con người.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện (Narrator) và Ngôi kể

Người kể chuyện là nhân vật hoặc thực thể kể lại câu chuyện trong tác phẩm văn học. Người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau và được chia thành các ngôi kể sau:

Ngôi thứ nhất (First-person narrative):

Đặc điểm: Người kể chuyện là nhân vật trong câu chuyện, thường sử dụng đại từ "tôi" hoặc "mình". Người kể chuyện trong ngôi thứ nhất chỉ có thể biết được những suy nghĩ, cảm xúc, và sự kiện mà chính họ trải qua hoặc chứng kiến. Vì vậy, sự hiểu biết của người kể chuyện bị giới hạn vào trải nghiệm cá nhân của họ.

Ví dụ: "Tôi cảm thấy rất lo lắng khi bước vào phòng thi."

Ngôi thứ ba (Third-person narrative):

Đặc điểm: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện mà là một thực thể bên ngoài. Họ sử dụng các đại từ như "anh ấy", "cô ấy", "họ", "nó". Ngôi thứ ba có thể được chia thành hai loại:

Ngôi thứ ba toàn tri (Omniscient narrator): Người kể chuyện biết mọi thứ về các nhân vật, bao gồm cả suy nghĩ và cảm xúc của họ, cũng như mọi sự kiện xảy ra trong câu chuyện.

Ngôi thứ ba hạn chế (Limited third-person narrator): Người kể chuyện chỉ có thể biết được suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật duy nhất hoặc một nhóm nhân vật hạn chế, giống như trong ngôi thứ nhất, nhưng vẫn duy trì sự cách biệt giữa người kể và nhân vật.

Ví dụ (Ngôi thứ ba): "Anh ấy cảm thấy rất lo lắng khi bước vào phòng thi, mặc dù cô ấy đã khuyên anh không nên lo."

Ngôi thứ hai (Second-person narrative):

Đặc điểm: Đây là ngôi kể khá hiếm gặp trong văn học. Người kể chuyện dùng đại từ "bạn" để mô tả người nghe hoặc người đọc, như thể tác phẩm đang trực tiếp hướng đến họ. Ngôi thứ hai tạo cảm giác cá nhân và tương tác, khiến người đọc cảm thấy họ là một phần của câu chuyện.

Ví dụ: "Bạn cảm thấy rất lo lắng khi bước vào phòng thi."

2. Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện có quyền kiểm soát thông tin mà họ chia sẻ, quyết định góc nhìn và mức độ chi tiết mà người đọc nhận được. Quyền năng của người kể chuyện thể hiện qua:

Kiến thức về sự kiện và nhân vật: Người kể chuyện có thể cung cấp thông tin đầy đủ hoặc chỉ một phần nhất định. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách mà người đọc hiểu về cốt truyện và các nhân vật.

Khả năng tạo dựng cảm xúc: Người kể chuyện có thể sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, và cách kể chuyện để tạo ra cảm xúc mạnh mẽ trong người đọc. Ví dụ, trong ngôi thứ nhất, cảm xúc có thể trực tiếp và gần gũi, trong khi ngôi thứ ba có thể dùng sự mô tả để tạo không khí.

Điều khiển thời gian và không gian: Người kể chuyện có thể lựa chọn cách dẫn dắt câu chuyện, thậm chí thay đổi cấu trúc thời gian (ví dụ: hồi tưởng, lật ngược thời gian). Điều này cho phép người kể tạo ra sự bất ngờ, tiết lộ thông tin theo một cách có chủ đích.

3. Cảm hứng chủ đạo (Main inspiration)

Cảm hứng chủ đạo là yếu tố, ý tưởng hoặc yếu tố tâm lý thúc đẩy sáng tác của tác giả. Nó là động lực lớn dẫn dắt và hình thành nên nội dung của tác phẩm. Cảm hứng chủ đạo có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau:

Cuộc sống và xã hội: Cảm hứng có thể đến từ những quan sát về thế giới xung quanh, những mâu thuẫn xã hội, sự thay đổi trong cộng đồng hoặc những trải nghiệm cá nhân.

Tâm lý và cảm xúc: Cảm hứng có thể được kích thích bởi những cảm xúc sâu sắc như tình yêu, sự cô đơn, sự phản bội, hay khát khao tự do.

Tưởng tượng và sáng tạo: Một số tác giả có thể lấy cảm hứng từ thế giới tưởng tượng, những ý tưởng siêu thực, hay những câu chuyện chưa từng được kể.

Lịch sử và văn hóa: Cảm hứng có thể bắt nguồn từ những sự kiện lịch sử, nhân vật nổi bật hoặc truyền thống văn hóa đặc trưng.

Cảm hứng chủ đạo giúp định hình phong cách viết, tạo ra bản sắc riêng cho tác phẩm và kết nối người đọc với những thông điệp sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải.

Tóm lại, việc hiểu rõ về người kể chuyện và quyền năng của họ sẽ giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về cách mà câu chuyện được kể và tác động đến người đọc. Cảm hứng chủ đạo là yếu tố quan trọng để hiểu được động lực sáng tạo và mục đích mà tác giả hướng tới trong tác phẩm.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện ngôi thứ nhất

Là người kể xưng “tôi” hoặc một hình thức tự xưng tương đương. Tuỳ theo mức độ tham gia vào mạch vận động cốt truyện, người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò tác giả “lộ diện”. Người kể chuyện ngôi thứ nhất thường là người kể chuyện hạn trị (không biết hết mọi chuyện), trừ trường hợp ở vai trò tác giả “lộ diện” vận dụng quyền năng “biết hết" của mình.

Vd.1. Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dân và nhọn hoắt.

⇒ “Tôi” là nhân vật Dế Mèn

Vd.2. T rong tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” anh thanh niên xưng là “tôi” nhưng “tôi” không chỉ ra tác giả Nguyễn Thành Long mà là nhân vật anh thanh niên.

2. Người kể chuyện ngôi thứ ba

Là người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm như một nhân vật, không tham gia vào mạch vận động của cột truyện và chỉ được nhận biết qua lời kể. Người kể chuyện ngôi thứ ba có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có sử dụng quyền năng toàn trị hay không còn tuỳ thuộc vào nguyên tắc tổ chức truyện kể của từng tác phẩm.

Vd. Trong tác phẩm Làng của Kim Lân: Chọn ngôi kể thứ ba để giúp nhân vật ông Hai đánh giá sự việc một cách khách quan, tự nhiên. Tình yêu của ông Hai đối với thị trấn và lòng yêu nước của ông đều được đánh giá một cách khách quan chứ không hềchủ quan theo người kể.

⇒ Người kể chuyện, dù ở ngôi thứ nhất hay thứ ba, đều kể chuyện từ điểm nhìn nhất định, qua hệ thống lời kể.

3. Lời người kể chuyện

Là lời kể, tả, bình luận của người kể chuyện, có chức năng khắc hoạ bối cảnh, thời gian, không gian, miêu tả sự việc, nhân vật, thể hiện cách nhìn nhận, thái độ đánh giá đối với sự việc, nhân vật. Lời của người kể chuyện phân biệt với lời của nhân vật, được hiểu là lời nói gắn với ý thức và cách thể hiện của nhân vật trong hình thức lời nói trực tiếp hay gián tiếp.

Từ điểm nhìn và hệ thống lời người kể chuyện, lời nhân vật, các phương diện của bức tranh đời sống và nhân vật được hiển hiện để người đọc tri nhận.

Vd. Đoạn văn:

Tiếng đàn, tiếng hát vẫn tự nhiên vang lên mà không cần cô truyền đi xa. Cô bỏ đài truyền thanh đi ra rồi chui vào một cái hũ ở góc nhà. Cái hũ tối mò mò, mùi hôi bốc lên nồng nặc. Cô không thể nào chịu nổi phải kêu lên:

- Trời ơi! Tối quá, tôi quá! Cho tôi ra với.

Chị Hũ nghe tiếng kêu liền hỏi:

- Ai đấy mà tôi không trông thấy dáng hình gì cả? Sao bỗng dưng lại vào được trong này? Hũ tôi đã nút rồi cơ mà! Đã gọi là hũ nút mà lại chả tối!

⇒ Lời của người kể chuyện: “Tiếng đàn, tiếng hát vẫn tự nhiên vang lên mà không cần cô truyền đi xa. Cô bỏ đài truyền thanh đi ra rồi chui vào một cái hũ ở góc nhà. Cái hũ tối mò mò, mùi hôi bốc lên nồng nặc. Cô không thể nào chịu nổi phải kêu lên”; “Chị Hũ nghe tiếng kêu liền hỏi”.

Đây là lời của người kể chuyện vì phần lời ấy dùng để thuật lại một sự việc cụ thể hay giới thiệu, miêu tả khung cảnh, con người, sự vật,...

Lời của nhân vật: “- Trời ơi! Tối quá, tối quá! Cho tôi ra với.”; “- Ai đấy mà tôi không trông thấy dáng hình gì cả? Sao bỗng dưng lại vào được trong này? Hũ tôi đã nút rồi cơ mà! Đã gọi là hũ nút mà lại chả tối!”

Đây là những lời nói trực tiếp của nhân vật trong truyện. Về chính tả, lời của nhân vật thường được tách biệt với lời của người kể chuyện bằng cách đặt sau dấu hai chấm hoặc dấu gạch đầu dòng.

⇒ Quyền năng của người kể chuyện thể hiện ở phạm vi miêu tả, phân tích, lí giải và mức độ định hướng đọc trong việc cắt nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc hoạ trong tác phẩm văn học

# data[].attributes.body
Nguyễn Lê Ngân Hà

1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân vật do nhà văn tạo ra để kể lại câu chuyện, có thể trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm (ngôi thứ nhất), cũng có thể "giấu mình" (ngôi thứ ba).

a) Người kể chuyện ngôi thứ nhất

﻿﻿Người kể chuyện ngôi thứ nhất là người kể xứng "tôi" hoặc một hình thức tự xưng tương đương.

﻿﻿Tùy theo mức độ tham gia vào mạch vận động cốt truyện, người kể ngôi thứ nhất là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò "tác giả lộ diện"

﻿﻿Thường là người kể chuyện hạn chi (không biết hết mọi chuyện), trừ trường hợp ở vai trò "tác giả lộ diện" vận dụng quyền năng "biết hết" của mình.

b) Người kể ngôi thứ ba

• Là người kể ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm như một nhân vật, không tham gia vào mạch vận động của cốt truyện và chỉ được nhận biết qua lời kể.

• Có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có được nguyền sử dụng quyền năng toàn tri hay không còn tùy thuộc vào nguyên tắc tổ chức kể chuyện của từng tác phẩm.

c) Quyền năng của người kể chuyện

Từ điểm nhìn và hệ thống lời người kể chuyện, lời nhân vật, các phương diện của bức tranh đời sống và nhân vật được hiển hiện để người đọc tri nhận ra. Quyền năng cảu người kể chuyện thể hiện ở phạm vi miêu tả, phân tích lí giải và mức độ được định hướng trong việc cắt nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc họa trong tác

phẩm văn học.

d) Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra. Cảm hứng chủ đạo chi phối hình thức thể hiện, toát lên từ toàn bộ tác phẩm và có khả năng tác động mạnh vào cảm xức của người tiếp nhận

# data[].attributes.body
Người Kể Chuyện trong

Văn Học

Ngôi Thứ Nhất: Người kế chuyện sử dụng đại từ

"tôi", chỉ biết suy nghĩ và cảm nhận của chính mình. Điều này tạo sự gần gũi và chủ quan. Ví dụ: "Moby-Dick" của

Herman Melville.

Ngôi Thứ Ba: Người kế chuyện không phải là nhân vật, có thể biết hoặc không biết tất cả vê các nhân vật.

Ngôi thứ ba hạn chế: Chỉ biết suy nghĩ của một nhân vật.

Ngôi thứ ba toàn tri: Biết tất cả suy nghĩ và cảm xúc của các nhân vật. Ví dụ: "Les Misérables" của

Victor Hugo.

Quyền Năng Của Người

Kể Chuyện

Người kể chuyện có quyền quyết định góc nhìn, tiết lộ thông tin và xây dựng cảm xúc. Trong ngôi thứ nhất, câu chuyện gần gũi và chủ quan, trong ngôi thứ ba, câu chuyện có thể rộng mở và khách quan hơn.

Cảm Hứng Chủ Đạo

Cảm hứng chủ đạo là thông điệp chính mà tác giả muốn truyền tải, như:

Nhân đạo: Ca ngợi tình người, như trong "Les Misérables" của Hugo.

Lãng mạn: Tôn vinh tình yêu và tự do.

Chính trị: Phê phán xã hội và quyền lực, như trong

"Người cầm quyền khôi phục uy quyền".

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Trong văn học, người kể chuyện đóng vai trò truyền tải câu chuyện đến độc giả. Người kể chuyện có thể có nhiều điểm nhìn khác nhau, tùy thuộc vào cách tác giả lựa chọn để xây dựng câu chuyện. Dưới đây là các loại người kể chuyện phổ biến:

a) Người kể chuyện ngôi thứ nhất

Là một nhân vật trong câu chuyện, xưng “tôi” hoặc “chúng tôi”.

Trải nghiệm câu chuyện từ góc nhìn chủ quan, chỉ biết những gì mình thấy, nghe, nghĩ hoặc được kể lại.

Thường tạo sự gần gũi, chân thực với độc giả vì mang tính cá nhân và cảm xúc mạnh mẽ.

Ví dụ: “Nhật ký Anne Frank”, “Bắt trẻ đồng xanh” (J.D. Salinger).

Ưu điểm: Tạo sự thân mật, chân thực.

Hạn chế: Giới hạn thông tin, chỉ biết những gì nhân vật trải qua.

b) Người kể chuyện ngôi thứ ba

Không tham gia vào câu chuyện, xưng “hắn”, “nó”, “họ” để kể về các nhân vật.

Có thể chia thành hai loại chính:

1. Người kể chuyện toàn tri: Biết tất cả về nhân vật, suy nghĩ, cảm xúc, quá khứ và tương lai.

Ví dụ: "Chiến tranh và hòa bình" (Lev Tolstoy).

2. Người kể chuyện hạn chế: Chỉ theo sát một nhân vật, kể chuyện theo góc nhìn của nhân vật đó.

Ví dụ: "Harry Potter" (J.K. Rowling) - phần lớn theo góc nhìn của Harry.

-Ưu điểm: Linh hoạt, bao quát hoặc tập trung vào một nhân vật theo ý đồ của tác giả.
- Hạn chế: Nếu không khéo léo, có thể khiến người đọc cảm thấy xa cách.

c) Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện toàn tri: Nhìn thấy tất cả, biết suy nghĩ và cảm xúc của mọi nhân vật.

Người kể chuyện khách quan: Chỉ thuật lại sự kiện mà không tiết lộ suy nghĩ nhân vật.

Người kể chuyện không đáng tin cậy: Khi lời kể có thể bị bóp méo do thành kiến hoặc thiếu thông tin (ví dụ: “Gatsby vĩ đại” (F. Scott Fitzgerald)).

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo trong văn học là nguồn cảm hứng xuyên suốt tác phẩm, phản ánh tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Một số cảm hứng chủ đạo phổ biến:

a) Cảm hứng nhân đạo

Quan tâm đến số phận con người, lên án bất công, đề cao tình yêu thương.

Ví dụ: "Những người khốn khổ" (Victor Hugo), "Tắt đèn" (Ngô Tất Tố).

b) Cảm hứng yêu nước

Ca ngợi tinh thần dân tộc, ý chí chiến đấu bảo vệ quê hương.

Ví dụ: "Bình Ngô đại cáo" (Nguyễn Trãi), "Rừng xà nu" (Nguyễn Trung Thành).

c) Cảm hứng lãng mạn

Nhấn mạnh cái đẹp, cảm xúc, thiên nhiên và tình yêu.

Ví dụ: Thơ Xuân Diệu, "Truyện Kiều" (Nguyễn Du).

d) Cảm hứng hiện thực

Phản ánh đời sống chân thực, đặc biệt là các vấn đề xã hội.

Ví dụ: "Số đỏ" (Vũ Trọng Phụng), "Bố già" (Mario Puzo).

Người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo là hai yếu tố quan trọng tạo nên sự hấp dẫn và chiều sâu của tác phẩm văn học. Người kể chuyện quyết định cách câu chuyện được trình bày, còn cảm hứng chủ đạo tạo nên linh hồn của tác phẩm.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Người kể chuyện đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cấu trúc và cảm xúc của câu chuyện. Tùy vào ngôi kể, người kể chuyện có thể có những quyền năng khác nhau và ảnh hưởng đến cách thức mà thông tin và cảm xúc được truyền tải.

a. Ngôi thứ nhất:

Đặc điểm: Người kể chuyện sử dụng "tôi" hoặc "mình" để kể lại câu chuyện. Họ chỉ chia sẻ những gì bản thân họ cảm nhận, thấy và biết.

Quyền năng: Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất chỉ có thể cung cấp thông tin từ góc nhìn của chính mình. Điều này làm cho câu chuyện trở nên gần gũi và trực tiếp, nhưng cũng hạn chế về thông tin, vì người kể không thể biết hoặc giải thích những sự kiện ngoài tầm quan sát của mình.

Ví dụ: "Tôi nhìn thấy những đám mây đen kéo đến, và tôi cảm thấy lo sợ."

b. Ngôi thứ ba:

Đặc điểm: Người kể chuyện sử dụng "cô ấy", "anh ấy", "họ" để kể câu chuyện. Ngôi thứ ba có thể chia thành hai loại:

Ngôi thứ ba toàn tri: Người kể chuyện biết tất cả mọi thứ, bao gồm suy nghĩ và cảm xúc của tất cả các nhân vật, cùng với các sự kiện trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Người kể chuyện có quyền năng tuyệt đối trong việc cung cấp thông tin.

Ngôi thứ ba hạn chế: Người kể chuyện chỉ biết và thuật lại những gì mà một hoặc vài nhân vật cụ thể trải qua, giống như ngôi thứ nhất nhưng với cái nhìn bên ngoài. Người kể không thể trực tiếp biết suy nghĩ của các nhân vật ngoài những gì họ thể hiện qua hành động hoặc lời nói.

Ví dụ: "Anh ấy đi bộ trên con đường vắng, nghĩ đến những điều chưa làm xong."

2. Quyền năng của người kể chuyện

Toàn tri: Trong ngôi thứ ba toàn tri, người kể chuyện có quyền năng tuyệt đối, có thể biết hết mọi thứ, từ tâm trạng, suy nghĩ đến các sự kiện trong quá khứ hoặc tương lai. Họ có thể diễn đạt chi tiết về các nhân vật mà không bị giới hạn về không gian hay thời gian.

Giới hạn: Trong ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba hạn chế, quyền năng của người kể chuyện bị giới hạn bởi cái nhìn của nhân vật, chỉ có thể cung cấp những gì nhân vật đó trải qua và cảm nhận, không thể biết trước hoặc biết hết tất cả các sự kiện ngoài tầm kiểm soát của nhân vật.

3. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo trong một tác phẩm văn học là tinh thần, tâm trạng hoặc chủ đề chính mà tác giả muốn truyền tải. Đây là yếu tố xuyên suốt, phản ánh những vấn đề mà tác giả muốn phản ánh về con người, xã hội hoặc cuộc sống.

Các loại cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng lãng mạn: Thường liên quan đến tình yêu, vẻ đẹp thiên nhiên và cảm xúc mãnh liệt. Tác phẩm mang cảm hứng lãng mạn có thể chú trọng đến sự tự do cá nhân, lý tưởng hóa các mối quan hệ và khát vọng về một thế giới lý tưởng.

Cảm hứng bi kịch: Tác phẩm mang cảm hứng bi kịch thường đề cập đến những mất mát, đau khổ và sự bất lực trước các tình huống không thể thay đổi. Những tác phẩm này có thể tập trung vào sự đau khổ nội tâm của nhân vật hoặc sự sụp đổ của những lý tưởng, ước mơ.

Cảm hứng hiện thực: Tác phẩm với cảm hứng hiện thực phản ánh cuộc sống thực tế, đôi khi tàn nhẫn, nghiệt ngã. Các tác giả theo đuổi cảm hứng này thường mô tả những vấn đề xã hội, điều kiện sống của các tầng lớp nghèo khổ và sự đấu tranh cho công lý.

Cảm hứng chính trị: Cảm hứng chủ đạo này tập trung vào các vấn đề xã hội, đấu tranh chính trị, quyền lực, và sự bất công. Các tác phẩm như vậy thường có sự phản ánh rõ nét về xã hội và những bất công hoặc đấu tranh mà con người phải đối mặt.

Vai trò của cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng chủ đạo có thể xác định thông điệp mà tác giả muốn truyền đạt và giúp người đọc hiểu sâu hơn về bản chất của câu chuyện, đồng thời tạo ra sự kết nối cảm xúc mạnh mẽ. Nó không chỉ là chủ đề chính mà còn là sự thể hiện của quan điểm sống hoặc triết lý nhân sinh mà tác giả muốn gửi gắm.

# data[].attributes.body
Người Kể Chuyện trong Văn Học

Ngôi Thứ Nhất: Người kể chuyện sử dụng đại từ "tôi", chỉ biết suy nghĩ và cảm nhận của chính mình. Điều này tạo sự gần gũi và chủ quan. Ví dụ: "Moby-Dick" của Herman Melville.

Ngôi Thứ Ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật, có thể biết hoặc không biết tất cả về các nhân vật.

Ngôi thứ ba hạn chế: Chỉ biết suy nghĩ của một nhân vật.

Ngôi thứ ba toàn tri: Biết tất cả suy nghĩ và cảm xúc của các nhân vật. Ví dụ: "Les Misérables" của Victor Hugo.

Quyền Năng Của Người Kể Chuyện

Người kể chuyện có quyền quyết định góc nhìn, tiết lộ thông tin và xây dựng cảm xúc. Trong ngôi thứ nhất, câu chuyện gần gũi và chủ quan, trong ngôi thứ ba, câu chuyện có thể rộng mở và khách quan hơn.

Cảm Hứng Chủ Đạo

Cảm hứng chủ đạo là thông điệp chính mà tác giả muốn truyền tải, như:

Nhân đạo: Ca ngợi tình người, như trong "Les Misérables" của Hugo.

Lãng mạn: Tôn vinh tình yêu và tự do.

Chính trị: Phê phán xã hội và quyền lực, như trong "Người cầm quyền khôi phục uy quyền".

# data[].attributes.body
I. Người kể chuyện

Người kể chuyện là người hoặc "giọng nói" kể lại câu chuyện, dẫn dắt người đọc qua các sự kiện, nhân vật và tình tiết trong tác phẩm văn học. Người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào ngôi kể và quyền năng của họ.

1. Ngôi kể chuyện

Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là một nhân vật trong câu chuyện, thường sử dụng đại từ "tôi" hoặc "chúng tôi". Người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ, và họ chỉ kể lại những gì họ trải nghiệm hoặc chứng kiến.

Ưu điểm: Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, dễ đồng cảm với nhân vật.

Nhược điểm: Giới hạn về góc nhìn, chỉ kể được những gì người kể chuyện biết hoặc trải qua.

Ví dụ: Trong "Chiến tranh và hòa bình" của Lev Tolstoy, một số đoạn được kể từ ngôi thứ nhất.

Ngôi thứ ba: Người kể chuyện không phải là nhân vật trong câu chuyện, sử dụng đại từ "anh ấy", "cô ấy", "họ". Người kể chuyện ngôi thứ ba có thể kể chuyện từ nhiều góc nhìn khác nhau:

Ngôi thứ ba hạn chế: Người kể chuyện chỉ tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc của một nhân vật cụ thể.

Ngôi thứ ba toàn tri: Người kể chuyện biết mọi thứ về tất cả nhân vật, sự kiện và bối cảnh.

Ưu điểm: Linh hoạt, có thể khám phá nhiều góc nhìn và chi tiết hơn.

Ví dụ: Trong "Chí Phèo" của Nam Cao, người kể chuyện ngôi thứ ba toàn tri.

2. Quyền năng của người kể chuyện

Người kể chuyện đáng tin cậy: Người kể chuyện cung cấp thông tin chính xác và khách quan, không có mục đích che giấu hoặc xuyên tạc sự thật.

Người kể chuyện không đáng tin cậy: Người kể chuyện có thể cố tình hoặc vô tình đưa ra thông tin sai lệch, thường do thiếu hiểu biết, định kiến hoặc mục đích cá nhân.

Ví dụ: Trong "Lolita" của Vladimir Nabokov, người kể chuyện Humbert Humbert là một người kể chuyện không đáng tin cậy, vì anh ta cố gắng biện minh cho hành động của mình.

II. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm xúc, ý tưởng hoặc động lực chính thúc đẩy tác giả sáng tạo tác phẩm. Nó thường phản ánh tư tưởng, quan điểm hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải đến người đọc. Cảm hứng chủ đạo có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau:

1. Cảm hứng từ hiện thực cuộc sống: Tác giả lấy cảm hứng từ những sự kiện, con người hoặc vấn đề xã hội xung quanh.

Ví dụ: "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố lấy cảm hứng từ cuộc sống khổ cực của người nông dân Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

2. Cảm hứng từ lịch sử: Tác giả dựa vào các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử để xây dựng câu chuyện.

Ví dụ: "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng phản ánh xã hội Việt Nam những năm 1930 với những biến động lịch sử.

3. Cảm hứng từ tình yêu và cảm xúc cá nhân: Tác giả viết dựa trên trải nghiệm cá nhân, tình yêu, nỗi đau hoặc khát vọng của bản thân.

Ví dụ: Thơ Xuân Diệu thường lấy cảm hứng từ tình yêu và sự đam mê cuộc sống.

4. Cảm hứng từ văn hóa và tôn giáo: Tác giả khai thác các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo để tạo nên tác phẩm.

Ví dụ: "Truyện Kiều" của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Nho giáo.

5. Cảm hứng từ thiên nhiên: Thiên nhiên trở thành nguồn cảm hứng vô tận, đặc biệt trong thơ ca.

Ví dụ: Thơ Hàn Mặc Tử thường lấy cảm hứng từ thiên nhiên và vũ trụ.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện Trong văn học, người kể chuyện là nhân tố quan trọng giúp dẫn dắt câu chuyện, tạo sự kết nối giữa nhân vật và người đọc. Tùy vào cách lựa chọn của tác giả, người kể chuyện có thể có những đặc điểm sau:

a. Ngôi kể thứ nhất Người kể chuyện xưng “tôi”, trực tiếp tham gia vào câu chuyện với tư cách nhân vật. Góc nhìn mang tính chủ quan, chỉ biết những gì bản thân trải qua hoặc nghe kể lại. Giúp tạo cảm giác gần gũi, chân thực, nhưng lại có giới hạn về mặt thông tin. Ví dụ: Nhật ký, hồi ký, tự truyện thường sử dụng ngôi thứ nhất để diễn tả suy nghĩ, cảm xúc nhân vật một cách sâu sắc.

b. Ngôi kể thứ ba Người kể chuyện không tham gia trực tiếp vào câu chuyện, mà chỉ đóng vai trò thuật lại sự kiện, gọi nhân vật bằng "hắn", "cô ấy", "ông ta", v.v. Giúp người đọc có góc nhìn khách quan hơn về toàn bộ sự kiện. Người kể chuyện có thể đứng ngoài quan sát hoặc chỉ tập trung vào một nhân vật nhất định. Ví dụ: Trong Chí Phèo của Nam Cao, người kể chuyện ngôi thứ ba giúp miêu tả cuộc đời và tâm lý của nhân vật Chí Phèo một cách khách quan nhưng vẫn đầy cảm xúc.

c. Người kể chuyện toàn tri (quyền năng) Là một biến thể của ngôi kể thứ ba, người kể chuyện biết tất cả về nhân vật và sự kiện, kể cả suy nghĩ, cảm xúc, quá khứ hay tương lai của nhân vật. Có thể thay đổi góc nhìn giữa nhiều nhân vật để làm rõ tình tiết câu chuyện. Giúp tác giả kiểm soát cốt truyện linh hoạt, truyền tải tư tưởng sâu sắc. Ví dụ: Trong Những người khốn khổ của Victor Hugo, người kể chuyện có thể đi sâu vào tâm lý của Jean Valjean, thanh tra Javert hay những nhân vật khác, giúp người đọc hiểu rõ nội tâm và sự giằng xé của họ.
2. Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm văn học Cảm hứng chủ đạo là tư tưởng xuyên suốt tác phẩm, thể hiện thông qua cách xây dựng nhân vật, tình huống và thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm. Một số cảm hứng chủ đạo thường gặp trong văn học:

a. Cảm hứng nhân đạo Đề cao tình yêu thương, sự bao dung và phẩm chất cao đẹp của con người. Đồng cảm với những số phận bất hạnh, lên án bất công xã hội. Tiêu biểu trong các tác phẩm: Những người khốn khổ (Victor Hugo), Tắt đèn (Ngô Tất Tố).

b. Cảm hứng phê phán xã hội Lên án sự bất công, áp bức và những mặt tối của xã hội. Bộc lộ khát vọng thay đổi, mong muốn một xã hội tốt đẹp hơn. Thể hiện rõ trong các tác phẩm như Chí Phèo (Nam Cao), Số đỏ (Vũ Trọng Phụng).

c. Cảm hứng về cuộc đấu tranh giữa thiện và ác Nhấn mạnh sự đối lập giữa những con người lương thiện và những kẻ đại diện cho cái ác. Đặt nhân vật vào những tình huống thử thách đạo đức để làm nổi bật sự lựa chọn giữa lương tâm và quyền lực. Tiêu biểu trong Người cầm quyền khôi phục uy quyền (Victor Hugo), khi Jean Valjean đấu tranh giữa việc bảo vệ danh dự hay thú nhận thân phận thật.

d. Cảm hứng lãng mạn, lý tưởng Đề cao khát vọng sống, tình yêu quê hương, đất nước. Thể hiện niềm tin vào cái đẹp và lòng cao thượng của con người. Gặp nhiều trong thơ ca, như Truyện Kiều (Nguyễn Du) hay Nhà thờ Đức Bà Paris (Victor Hugo). Tóm lại, người kể chuyện và cảm hứng chủ đạo đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải nội dung và tư tưởng của tác phẩm. Người kể chuyện quyết định cách người đọc tiếp cận câu chuyện, trong khi cảm hứng chủ đạo giúp tác phẩm để lại dấu ấn mạnh mẽ trong lòng độc giả.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân vật do nhà văn tạo ra để kể lại câu chuyện, có thể trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm (ngôi thứ nhất), cũng có thể “giấu mình” (ngôi thứ ba).

a) Người kể chuyện ngôi thứ nhất

Người kể chuyện ngôi thứ nhất là người kể xứng "tôi" hoặc một hình thức tự xưng tương đương.

Tùy theo mức độ tham gia vào mạch vận động cốt truyện, người kể ngôi thứ nhất là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò "tác giả lộ diện"

Thường là người kể chuyện hạn chi (không biết hết mọi chuyện), trừ trường hợp ở vai trò "tác giả lộ diện" vận dụng quyền năng "biết hết" của mình.

b) Người kể ngôi thứ ba

Là người kể ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm như một nhân vật, không tham gia vào mạch vận động của cốt truyện và chỉ được nhận biết qua lời kể.

Có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có được nguyền sử dụng quyền năng toàn tri hay không còn tùy thuộc vào nguyên tắc tổ chức kể chuyện của từng tác phẩm.

c) Quyền năng của người kể chuyện

Từ điểm nhìn và hệ thống lời người kể chuyện, lời nhân vật, các phương diện của bức tranh đời sống và nhân vật được hiển hiện để người đọc tri nhận ra. Quyền năng cảu người kể chuyện thể hiện ở phạm vi miêu tả, phân tích lí giải và mức độ được định hướng trong việc cắt nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc họa trong tác phẩm văn học.

d) Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra. Cảm hứng chủ đạo chi phối hình thức thể hiện, toát lên từ toàn bộ tác phẩm và có khả năng tác động mạnh vào cảm xức của người tiếp nhận

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Trong văn học, người kể chuyện là nhân vật trung gian truyền tải câu chuyện đến độc giả. Có ba loại người kể chuyện chính:

a) Ngôi thứ nhất

• Đặc điểm: Người kể chuyện xưng “tôi”, là nhân vật trong câu chuyện, có thể là nhân vật chính hoặc nhân vật chứng kiến sự kiện.

• Quyền năng:

• Chỉ kể những gì mình biết, cảm nhận, suy nghĩ.

• Có thể bộc lộ suy tư, tình cảm một cách chủ quan.

• Tạo cảm giác chân thực, gần gũi, nhưng cũng có giới hạn vì không thể biết hết suy nghĩ của các nhân vật khác.

• Ví dụ: Nhật ký trong tù (Hồ Chí Minh), Những ngày thơ ấu (Nguyên Hồng).

b) Ngôi thứ ba

• Đặc điểm: Người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện, gọi nhân vật bằng tên hoặc đại từ ngôi thứ ba (“hắn”, “nó”, “cô ấy”…).

• Quyền năng:

• Có thể quan sát toàn cảnh, mô tả sự kiện từ nhiều góc độ khác nhau.

• Có thể xâm nhập vào nội tâm nhân vật hoặc giữ vai trò quan sát khách quan.

• Tạo khoảng cách nhất định giữa người kể và nhân vật, giúp người đọc có cái nhìn tổng quát hơn.

• Ví dụ: Chí Phèo (Nam Cao), Tắt đèn (Ngô Tất Tố).

c) Người kể chuyện toàn tri (quyền năng tuyệt đối)

• Đặc điểm: Người kể có khả năng biết hết mọi sự kiện, mọi nhân vật, cả quá khứ, hiện tại và tương lai.

• Quyền năng:

• Có thể đi sâu vào nội tâm của nhiều nhân vật.

• Nhìn thấy tất cả diễn biến câu chuyện dù nhân vật không biết.

• Có thể bày tỏ thái độ, đánh giá, triết lý về câu chuyện.

• Ví dụ: Số đỏ (Vũ Trọng Phụng), Chiến tranh và hòa bình (Lev Tolstoy).

2. Cảm hứng chủ đạo

• Định nghĩa: Cảm hứng chủ đạo là dòng cảm xúc, tư tưởng xuyên suốt một tác phẩm văn học. Nó thể hiện tư tưởng, thái độ của tác giả đối với con người, cuộc đời, xã hội.

• Các loại cảm hứng chủ đạo phổ biến:

• Cảm hứng yêu nước: Xuất hiện trong văn học dân gian, văn học trung đại (Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi, Nam quốc sơn hà – Lý Thường Kiệt).

• Cảm hứng nhân đạo: Quan tâm đến con người, đề cao phẩm chất con người, lên án áp bức, bất công (Truyện Kiều – Nguyễn Du, Tắt đèn – Ngô Tất Tố).

• Cảm hứng lãng mạn: Nhấn mạnh lý tưởng, ước mơ, cái đẹp (Vội vàng – Xuân Diệu, Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân).

• Cảm hứng hiện thực: Phản ánh chân thực xã hội, con người (Chí Phèo – Nam Cao, Số đỏ – Vũ Trọng Phụng).

• Cảm hứng thế sự, triết lý: Suy ngẫm về cuộc đời, con người, thời gian (Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật, Bên kia sông Đuống – Hoàng Cầm).

Cảm hứng chủ đạo đóng vai trò định hướng nội dung và phong cách nghệ thuật của tác phẩm, giúp người đọc hiểu được thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện ngôi thứ nhất

Là người kể xưng “tôi” hoặc một hình thức tự xưng tương đương. Tuỳ theo mức độ tham gia vào mạch vận động cốt truyện, người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò tác giả “lộ diện”. Người kể chuyện ngôi thứ nhất thường là người kể chuyện hạn trị (không biết hết mọi chuyện), trừ trường hợp ở vai trò tác giả “lộ diện” vận dụng quyền năng “biết hết" của mình.

2. Người kể chuyện ngôi thứ ba

Là người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm như một nhân vật, không tham gia vào mạch vận động của cột truyện và chỉ được nhận biết qua lời kể. Người kể chuyện ngôi thứ ba có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có sử dụng quyền năng toàn trị hay không còn tuỳ thuộc vào nguyên tắc tổ chức truyện kể của từng tác phẩm.

3. Lời người kể chuyện

Là lời kể, tả, bình luận của người kể chuyện, có chức năng khắc hoạ bối cảnh, thời gian, không gian, miêu tả sự việc, nhân vật, thể hiện cách nhìn nhận, thái độ đánh giá đối với sự việc, nhân vật. Lời của người kể chuyện phân biệt với lời của nhân vật, được hiểu là lời nói gắn với ý thức và cách thể hiện của nhân vật trong hình thức lời nói trực tiếp hay gián tiếp.

Từ điểm nhìn và hệ thống lời người kể chuyện, lời nhân vật, các phương diện của bức tranh đời sống và nhân vật được hiển hiện để người đọc tri nhận.

4.Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra. Cảm hứng chủ đạo chi phối hình thức thể hiện, toát lên từ toàn bộ tác phẩm và có khả năng tác động mạnh vào cảm xúc của người tiếp nhận.

# data[].attributes.body
1. Người kể chuyện

Người kể chuyện là nhân vật hoặc giọng kể trong tác phẩm văn học, có vai trò dẫn dắt câu chuyện, truyền tải sự kiện và cảm xúc đến người đọc.

a. Ngôi thứ nhất

• Người kể chuyện xưng “tôi” hoặc “chúng tôi”, tham gia trực tiếp vào câu chuyện.

• Có góc nhìn chủ quan, chỉ biết những gì bản thân trải qua hoặc nghe kể lại.

• Tạo sự gần gũi, chân thực, giúp người đọc đồng cảm với nhân vật.

• Ví dụ: Nhật ký trong tù (Hồ Chí Minh), Những ngày thơ ấu (Nguyên Hồng).

b. Ngôi thứ ba

• Người kể chuyện không tham gia vào câu chuyện, chỉ quan sát và thuật lại.

• Có thể kể theo hai kiểu:

• Người kể giấu mặt: Chỉ thuật lại sự kiện, không bày tỏ cảm xúc hay suy nghĩ.

• Người kể toàn tri: Biết rõ mọi việc, kể cả suy nghĩ, tâm lý của các nhân vật.

• Ví dụ: Chí Phèo (Nam Cao), Tắt đèn (Ngô Tất Tố).

c. Quyền năng của người kể chuyện

• Người kể toàn tri: Biết tất cả về nhân vật, sự kiện, thời gian, không gian.

• Người kể hạn chế: Chỉ biết những gì một nhân vật cụ thể trải qua hoặc chứng kiến.

• Người kể đáng tin cậy: Câu chuyện có tính chính xác, khách quan.

• Người kể không đáng tin cậy: Có thể bóp méo sự thật vì cảm xúc, nhận thức sai lệch.

2. Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo là tư tưởng, tình cảm xuyên suốt tác phẩm, thể hiện mục đích và thông điệp của tác giả. Một số loại cảm hứng phổ biến:

• Cảm hứng yêu nước: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (Nguyễn Đình Chiểu).

• Cảm hứng nhân đạo: Chuyện người con gái Nam Xương (Nguyễn Dữ).

• Cảm hứng hiện thực: Số đỏ (Vũ Trọng Phụng), Tắt đèn (Ngô Tất Tố).

• Cảm hứng lãng mạn: Truyện Kiều (Nguyễn Du), Vội vàng (Xuân Diệu).

# data[].attributes.body
-Người kể chuyện ngôi thứ nhất là người xưng "tôi" hoặc tương đương, có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến hoặc kể lại câu chuyện nghe từ người khác. Họ thường là người kể chuyện hạn tri, trừ khi tác giả "lộ diện" với quyền năng toàn tri.

-Người kể chuyện ngôi thứ ba ẩn danh, không trực tiếp tham gia câu chuyện. Họ có thể là người kể chuyện toàn tri, nhưng mức độ hiểu biết phụ thuộc vào cách tổ chức truyện.

-Người kể chuyện, dù ở ngôi thứ nhất hay thứ ba, có điểm nhìn và hệ thống lời kể riêng, giúp khắc họa bối cảnh, sự kiện, nhân vật và thể hiện thái độ đánh giá.

-Quyền năng của người kể chuyện thể hiện qua khả năng miêu tả, phân tích và lí giải các sự kiện, nhân vật trong tác phẩm. Họ có thể dẫn dắt người đọc theo một góc nhìn nhất định, giúp làm sáng tỏ ý nghĩa của câu chuyện hoặc tạo ra những khoảng trống để người đọc tự suy ngẫm. Mức độ định hướng của người kể chuyện cũng ảnh hưởng đến cách tiếp nhận và đánh giá tác phẩm, góp phần hình thành cảm nhận, quan điểm của người đọc về thế giới được tái hiện trong truyện.

# data[].attributes.body
- Người kể chuyện ngôi thứ nhất là người kể xưng “tôi” hoặc một hình thức tự xưng tương đương. Tuỳ theo mức độ tham gia vào mạch vận động cốt truyện, người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật chính, nhân vật phụ, người chứng kiến, người kể lại câu chuyện được nghe từ người khác hay xuất hiện với vai trò tác giả “lộ diện”. Người kể chuyện ngôi thứ nhất thường là người kể chuyện hạn trị (không biết hết mọi chuyện), trừ trường hợp ở vai trò tác giả “lộ diện” vận dụng quyền năng “biết hết" của mình.

- Người kể chuyện ngôi thứ ba là người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm như một nhân vật, không tham gia vào mạch vận động của cột truyện và chỉ được nhận biết qua lời kể. Người kể chuyện ngôi thứ ba có khả năng nắm bắt tất cả những gì diễn ra trong câu chuyện, kể cả những biểu hiện sâu kín trong nội tâm nhân vật, do vậy có khả năng trở thành người kể chuyện toàn tri (biết hết mọi chuyện), song người kể chuyện ngôi thứ ba có sử dụng quyền năng toàn trị hay không còn tuỳ thuộc vào nguyên tắc tổ chức truyện kể của từng tác phẩm.

-Quyền năng của người kể chuyện thể hiện ở phạm vi miêu tả, phân tích, lí giải và mức độ định hướng đọc trong việc cắt nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc hoạ trong tác phẩm văn học.

-Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra. Cảm hứng chủ đạo chi phối hình thức thể hiện, toát lên từ toàn bộ tác phẩm và có khả năng tác động mạnh vào cảm xúc của người tiếp nhận.