# data[].attributes.attachment_link.title
Rosalía de Castro_ as derradeiras penurias do «ruiseñor de Galic

# data[].attributes.attachment_link.description
🇵🇹 De Rosalía de Castro para Inês de Castro e Camões. Abril do ano 1️⃣8️⃣8️⃣0️⃣. * [ Este poema foi exumado por Fermín Bouza Brey, do Almanach das Senhoras do ano 1883; veio depois a saber-se que ele aparecera no Portugal a Camões Publicação
extraordinária do Jornal de Viagens. “Commemorando o tricentenario do cantor dos Lusiadas”.] ... See more

# data[].attributes.attachment_link.title
cadernodegalego 3ºESO - 7. Rosalía de Castro

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tamén hai textos de literatura de circunstancias: a obra de teatro A casamenteira (1842) de Antonio Benito Fandiño (matrimonios de conveniencia) e dous poemas amorosos de Nicomedes Pastor Díaz ("Belmiro e Benigno" e "Alborada").

1853: Galicia quedou dividida nas catro provincias actuais = Provincialismo (reivindica a Galicia como única provincia).

Na literatura, aparecen os precursores = escritores comprometidos coa defensa do galego e coa recuperación da cultura galega.

Xoán Manuel Pintos (1811 - 1878): A gaita gallega (1853), primeiro libro da literatura galega contemporánea, aínda que algunhas das súas páxinas están en castelán e en latín.

Movemento cultural, social e literario que se desenvolve do 1863 (Cantares gallegos) a 1916 (Irmandades da Fala). O seu obxectivo é o de dignificar a identidade galega (poder político e administrativo propio e recuperar o idioma galego).

Rosalía de Castro, Eduardo Pondal e Manuel Curros Enríquez son os principais autores deste movemento.

Galicia era no século XIX unha sociedade principalmente rural. Os principais sectores económicos eran a agricultura e a pesca, mentres que a industria presentaba un papel moi pouco relevante. Mantíñase o sistema foral, o que significaba que as terras non pertencían aos labregos que as traballaban, senón ás clases altas: o clero, a fidalguía... Os labregos pagaban un imposto (o foro) por traballar as terras e as clases altas vivían de rendas.

A pobreza na que vivía o campesiñado fixo que buscasen unha saída para subsistir: a emigración. Así, ao longo do século XIX moitos galegos marchan a países coma Arxentina, Cuba, Brasil... Houbo algúns que fixeron fortuna nas Américas, pero a maioría volvían avellentados e tan pobres como marcharan.

-A implantación do poder central nas redes caciquís para impoñer os seus intereses

-Perpetuación do sistema foral que regulaba a propiedade da terra

SITUACIÓN DA CULTURA E DA LINGUA

A PARTIR DO MIN. 16

De 1863 a 1888_______Rexurdimento pleno.

COMPLETA O SEGUINTE ESQUEMA:

2.-Esta composición é a parte V do primeiro poema do Libro V ("Viudas dos vivos e viudas dos mortos") de Follas Novas, o segundo libro de Rosalía de Castro que se publica en 1880 e un dos máis importantes que se publica durante o Rexurdimento.

3.-A voz poética parece establecer un diálogo no que se dirixe a Galicia "sin homes quedas" (3) "tes" (5, 9).

4.-O tema central é a desolación de Galiza polo abandono dos seus habitantes ("Galicia, sin homes quedas / que te poidan traballar", versos 3-4). Trátase o tema desde a perspectiva dos que quedan, non dos que marchan e neste anaco non se fai referencia a que a razón deste abandono é a emigración, pero si no resto do poema e é ademais un dos temas máis importantes de Follas Novas.

5-Segundo isto, podemos dividir o poema en dúas partes. A primeira, do verso 1 ao 4, onde se falan dos que se van. A segunda, do verso 5 ata o final, na que se dá a visión dos que quedan aquí.

6.-No que respecta á forma do poema, debemos destacar que os principais elementos a comentar están relacionados coa métrica. Verso octosílabo, un verso popular, pero que tamén se cultivou na poesía culta (Romanticismo). Rima asonante alterna só nos versos pares. Esta é a rima que domina

na obra, que destaca pola súa forma poética novidosa, xa que a autora usa a forma do xeito que cre máis axeitado para o que quere expresar.

Temos a repetición dunha ou varias palabras en contacto no verso 1 ("Este vaise i aquel vaise,") e no 2 ("e todos, todos se van"). Tamén se dá a anáfora (repetición dunha ou máis palabras ao comezo de varios versos sucesivos) e polisíndeto nos versos 2, 6, 7, 8 e 9 ("e todos, todos se van; e campos de soledad / e nais que non teñen fillos / e fillos que non ten pais. E tes corazóns que sufren").

Hai unha acumulacións de palabras que se dá na enumeración dos que se van ("Este vaise i aquel vaise, / e todos, todos se van") e dos que quedan ("Tes, en cambio, orfos e orfas / e campos de soledad, / e nais que non teñen fillos / e fillos que non ten pais. / E tes corazóns que sufren / longas ausencias mortás, / viudas de vivos e de mortos"). É un fenómeno intensificador da idea central.

No que respecta ao léxico, vemos que emprega un léxico popular e usual. Hai unha serie de fenómenos semánticos que recalcan a idea principal de soidade como son a hipérbole "sin homes quedas", a metáfora "campos de soledad" ou o paradoxo "nais que non teñen fillos / e fillos que non ten pais; viudas de vivos e de mortos".
COMENTARIO TEXTOS LÍRICOS
LOCALIZACIÓN - CONTEXTUALIZACIÓN

En conclusión, este poema ...

Relación coa época movemento...

EXEMPLO COMENTARIO

Cando no escarpado anunciando ao cazadorás curvas praias marinasentonces do bardo a alma
Ougal apunta a soa floriña,

do ano a estación garrida; cando da doce Fungar

chegan as lixeiras píllaras;
en nó tecido voando
entonces do bardo a alma
que soña entre as uces irtas,
apoiado na súa arpa,
en donde o vento suspira;
mentres que os fillos dos homes
danse ás faenas da vida,

COMENTARIO
O Rexurdimento das letras galegas veu da man de tres grandes figuras literarias: Rosalía de Castro, Curros Enríquez e Eduardo Pondal. Pondal, autor do poema que nos ocupa, naceu en Ponteceso en 1835. A co- marca de Bergantiños será determinante na súa obra, pois estas terras van ser escenario e protagonistas do mundo mítico que recreará nos seus poemas.
A composición de Pondal motivo de comentario leva por título "A alma do bardo" e é unha primeira versión do poema "Cando no escarpado cabo" incluído en Queixumes dos pinos (1886), obra clave do escritor que recolle gran parte da súa produción poética. No seu afán por dotar a Galicia dun pasado glorioso, que dignifique a historia do pobo galego fronte á cultura dominante procedente de Castela, os poemas de Queixumes dos pinos constitúen unha sucesión de cantos que recollen a memoria mítica de Galicia e proxéctana cara a un futuro esperanzador.
visita a melancolía.
O poema, composto por dezaseis versos, pode dividirse en dúas partes con dous motivos principais. A primeira parte correspóndese cos oito primeiros versos; nela, a presenza da natureza propia da obra de Pondal é a protagonista. A paisaxe pondaliana está representada por unha natureza áspera e esquiva, pre- sente no poema (escarpado Ougal, uces irtas). Os topónimos empregados (Ougal, Fungar) sitúan a compo- sición nas terras de Bergantiños, escenario, como xa apuntamos, do seu mundo literario.
Na segunda parte (oito últimos versos) aparece o motivo central da composición: a figura do bardo. O bardismo, ligado ao celtismo, é un dos motivos principais da obra do bergantiñán. O propio Pondal, chamado entre os seus contemporáneos o Bardo das letras galegas, considérase a si mesmo o vate elixi- do para instruír o pobo galego e liberalo da súa escravitude. Baixo esta consideración, a figura do bardo amósase como un trasunto do poeta. No poema fica presente a concepción aristocrática da figura do vate (o bardo oponse a "os fillos dos homes"), un ser elixido entre o resto dos mortais para guiar o pobo. Este destino fatal é o motivo de que a figura do bardo acostume a aparecer ligada á saudade, tal e como sucede nos versos que nos ocupan: mentres que os fillos dos homes / danse ás faenas da vida / entonces do bardo a alma / visita a melancolía.

Canto aos recursos estilísticos, o máis salientable é a presenza de hipérbatos, propios da poesía de Pon- dal (do ano a estación garrida; entonces do bardo a alma); a anáfora entre o primeiro e o quinto verso (Cando no escarpado Ougal.../ Cando da doce Fungar...) e a repetición do verso en que se inspira o título do poema (entonces do bardo a alma). Propio da épica é o recurso de substituír un substantivo por unha perífrase (a estación garrida = primavera; a soa floriña = a camariña).
Canto á métrica, está composto por versos octosílabos onde predomina a rima asonante. Pondal, coa súa obra, perseguía dous obxectivos fundamentais: no aspecto lingüístico, preten día dignificar a lingua galega e convertela nun idioma culto. No aspecto literario, tentaba arredarse do realismo e costumismo predominantes na época para procurar as raíces prehistóricas de Galicia coa mesma intención de dignificar a nosa cultura. O intelectualismo presente na súa obra fixo que en vida non gozase do mesmo recoñecemento e aceptación popular que tiveron Rosalía e Curros, recoñecemento que se supliu co paso dos anos, cando pasa a ser referente de importantes poetas.
COMENTARIO CURROS. A CHEGADA DO TREN

COMENTARIO
Manuel Curros Enríquez é, xunto con Rosalía de Castro e Eduardo Pondal, un dos máximos expoñentes do Rexurdimento da literatura galega. O que caracteriza a obra de Curros Enríquez é que concibe a poesía como un instrumento a través do cal se poden poñer de manifesto e denunciar as inxustizas sociais que minguaron a liberdade e o progreso de Galicia. A obra de Curros foi a iniciadora dunha liña social-pa- triótica na poesía galega que tivo grandes cultivadores na nosa literatura como pode ser o caso do poeta, celanovés coma Curros, Celso Emilio Ferreiro.
"Na chegada a Ourense da primeira locomotora" é unha das composicións de Aires da miña terra (1880), poemario que recolle gran parte da produción poética do autor. No libro diferéncianse catro liñas temáticas fundamentais: a liña social, a costumista, a narrativa e a lírico-intimista; o poema que nos ocupa pertence á primeira das liñas mencionadas.
Neste poema Curros Enríquez expresa a defensa das ideas de progreso e liberdade que se opoñen ta- xativamente ás ideas da Igrexa católica. Para Curros, a Igrexa representa os valores das clases dominantes, a oposición ao progreso, así como o mantemento do sistema foral, do cal esta institución era a principal beneficiaria, co que isto supuña de freo para o avance social e económico do agro galego e de Galicia en xeral. Esta idea exponse no poema a través dunha serie de símbolos. A locomotora simboliza a redención, o progreso, a luz e a riqueza; por oposición, a catedral -asociada aos abades e aos cregos- simboliza a dema- goxia, o inmobilismo, o fanatismo e a pobreza. Outro elemento presente no poema é o río, que simboliza a historia e o movemento.
En "Na chegada a Ourense da primeira locomotora" podemos diferenciar tres unidades estruturais dependendo do destinatario ao que se dirixe o eu lírico. A primeira unidade comprende as catro primeiras estrofas. O eu lírico diríxese a mozos, mozas, rapaces e vellos para anunciar a chegada da locomotora (¡Vin- de vela, mociños e mozas! / ¡Saudádea, rapaces e vellos!). Nesta primeira parte xa aparece exposta a oposición progreso/Igrexa que comentabamos anteriormente. Así, a locomotora é sinal de tempos mellores (Por onde ela pasa / fecunda os terreos, / espértanse os homes, / florecen os eidos), e identifícase cunha virxe, mais cunha virxe ligada ao progreso e afastada da Igrexa católica (parece unha Nosa Señora, / unha Nosa Señora de ferro. / Tras dela non veñen / abades nin cregos, / mais vén a fartura / ¡e a luz!, ¡e o progreso!).
A segunda unidade estrutural abrangue a quinta e a sexta estrofa. Neste caso, o destinatario é a Cate- dral, que aparece ligada ao fanatismo relixioso (Catedral, demagogo de pedra, / dun pobo fanático erguida no medio, / repenica esas chocas e campanas / en sinal de alegría e contento). Por último, a terceira unidade confórmana as dúas últimas estrofas, nas cales o destinatario é o río. Nesta parte a locomotora volve identi- ficarse cunha figura relixiosa, neste caso Cristo: que a máquina é o Cristo / dos tempos modernos. A fe cristiá na mordenidade debería ser substituída pola fe na máquina, isto é, na ciencia.
Canto aos recursos estilísticos, cómpre salientar a reduplicación da fórmula velaí vén no verso (velaí vén, velaí vén avantando) e a repetición que se establece entre o primeiro e o noveno verso (velaí vén, velaí vén avantando e velaí vén, velaí vén tan houpada). O ritmo do poema tamén se consegue a base de repeticións das mesmas estruturas sintácticas (mociños e mozas e rapaces e vellos; fecunda os terreos, espértanse os homes, florecen os eidos). Tamén cómpre nomear a utilización do polisíndeto en cómaros e corgas e vales e cerros ou en mais vén a fartura / ¡e a luz! ¡e o progreso!, recurso que lle imprime dinamismo ao poema. O esquema métrico é -a -a, e altérnanse en cada estrofa versos de arte maior (de 10, 11 e 12 sílabas) e de arte menor (de seis sílabas).
Este poema recolle as características máis destacadas da obra de Curros: o compromiso do poeta coa defensa dos dereitos dos cidadáns, a defensa de Galicia e o anticlericalismo progresista.

Por motivos de traballo e penurias económicas, o matrimonio e os seus sete fillos veranse obrigados a cambiar frecuentemente de localidade de residencia (Santiago, Madrid, Lugo, Simancas...) ata que pasan os últimos ano na casa da Matanza (Padrón).

En 1880 publica a súa derradeira novela en castelán e o seu derradeiro libro en galego: El primer loco e Follas novas, respectivamente. O poemario En las orillas del Sar, sae do prelo en 1884.

Morre en Padrón en xullo de 1885, nunha situación de extrema pobreza, marxinada por case toda a intelectualidade da época.

2.A singularidade da figura de Rosalía

Era unha muller culta, con criterios propios e contestaria, consciente do que facía cando rompía a mantenta os moldes literarios, idiomáticos, ideolóxicos e temáticos dominantes. Foi precursora do feminismo, anticapitalismo, nacionalismo progresista etc.

Rosalía é unha figura singular no contexto literario da súa época por tres aspectos: participa na posta en marcha dun sistema literario galego autónomo usando unha lingua marxinada, rompe todas as barreiras temáticas e cultiva non só poesía, senón tamén, abundantemente, a prosa.

Teceuse sobre ela unha imaxe distorsionada e mistificada. Presentouse como unha santiña ou unha chorona. Tivo enormes dificultades para publicar (Follas novas publícase en 1880 grazas á axuda dos emigrantes galegos en Cuba) e recibiu en vida ataque durísimos.

Unha das maiores inexactitudes é a de considerala unha escritora romántica. Téñense dado os seguintes argumentos para rexeitar ese rótulo caracterizador:

a)Na súa obra non hai nunca unha actitude escapista, senón máis ben identificación coa realidade.

b)Destaca na súa escrita a denuncia social e a sensibilidade para os distintos problemas da xente (mulleres campesiñas). Ten unha actitude solidaria e crítica coa sociedade.

c)O ton de sinceridade dos seus versos está moi lonxe do finximento de moitas poesías románticas.

d)Temas como a morte, o suicidio, o desengano amoroso etc. son abordados por Rosalía cunha perspectiva máis grave e seria que a dos románticos.

A súa obra ten un forte compoñente social. O compromiso de Rosalía como escritora plásmase nestes aspectos:

a)A defensa da cultura e do idioma galegos, da nosa maneira de ser presentándoas como dignas e naturais.

b)A defensa de valores sociais e morais do pobo galego.

c)A identificación cos problemas das clases populares galegas.

d)A denuncia das inxustizas, insultor e abusos cometidos con Galiza e cos galegos (emigración). e)A reivindicación dos dereitos da muller, comezando polo propio dereito a escribir.

5.1.Obra en galego: CANTARES GALLEGOS (1863)

A publicación de Cantares gallegos o 17 de maio de 1863 constituíu un fito na historia de Galicia. Inaugura a literatura galega contemporánea. Cen anos despois instaurouse esa data como o Día das Letras Galegas. (Cecilia Böhl de Faber). Consta dun total de
Cantares gallegos é o primeiro libro publicado integramente en galego. Dedicado á escritora Fernán Caballero unha voz poética (unha rapaza) desenvolve un cantar popular (glosa) 36 poemas, todos eles vinculados a unha cantiga popular que Rosalía reproduce e glosa. Neles, que aparece ao comezo ou ao final de cada poema.

CG ten unha estrutura circular. No primeiro poema faise unha presentación dunha voz feminina á que autora lle pide que cante en lingua galega. No último poema esta voz escúsase por ter cantado con pouca graza a moita fermosura de Galicia.

a)reivindicar a validez do noso idioma "para todo tipo de versificación"
b)denunciar o maltrato e a marxinación que padecen Galicia e os seus habitantes
c)combater a negativa imaxe de Galicia nesa época

Uso da creatividade do pobo con finalidade culta (os cantares) e a identificación cos problemas que este sofre, xunto cun uso consciente da lingua galega, confírelle a este libro un evidente carácter reivindicativo.
Temáticas: -Costumista: recrean estampas cotiás da vida labrega e crenzas relixiosas dominadas
pola superstición e a resignación. Ton desenfadado co que busca dignificar a maneira de vivir da xente do rural.
-Amorosa: expoñen dende o punto de vista popular conflitos acontecidos entre namorados.
-Intimista: emerxe a visión pesimista do amor, a dor ou a saudade da propia Rosalía.

-Social: poemas de defensa da xustiza social onde se denuncia a emigración, o caciquismo ou a miseria dos labregos.

Libro publicado na Habana en 1880, aínda que estaba escrito moitos anos antes. No prólogo aclara que vai ser unha obra diferente á anterior, que se afasta do ton vitalista de CG para centrarse nun sentimento pesimista da vida, o que non lle impide mostrar os problemas do pobo.
FN está estruturado en cinco partes e dúas grandes temáticas

A obra consta dun prólogo en prosa e 137 poemas, clasificados en cinco apartados ou "libros":

"Vaguedás", "¡Do íntimo!", "Varia", "Da terra" e "As viúdas dos vivos e as viúdas dos mortos".

Trátase dunha obra máis persoal e filosófica que CG, aínda que hai algúns poemas que poden continuar a liña do primeiro. A autora destaca no "Prólogo" que o novo libro non era fillo da mesma inspiración que dar de si CG (CG = xuventude e esperanza ; FN = escepticismo e pesimismo).

Tendo en conta a perspectiva do suxeito poético, podemos clasificar os cinco "libros" en dous grandes apartados:

a)A lírica solitaria ou subxectiva. Poemas incluídos en "Vaguedás" e "¡Do íntimo!". No primeiro (20 poemas) reflexiona sobre a escrita feminina e sobre os trazos e contidos da súa propia obra. Manifesta o seu estado anímico (desasosego, pesimismo, saudade...). No segundo (36 poemas), hai reflexións metafísicas, filosóficas e intimistas sobre a insolidariedade humana, o paso do tempo, a perda das ilusións...Consíderase a Rosalía como precursora das correntes filosóficas existencialistas.

b)A lírica solidaria ou obxectiva. Poemas das partes "Da Terra" e "As viúdas dos vivos e as viúdas dos mortos". No primeiro (9 poemas), Rosalía deixa clara a súa identificación co pobo galego. Ás veces, recorda o estilo de CG. No segundo (31 poemas), céntrase no fenómeno da emigración e nas causas que o provocan. Admiración polas mulleres campesiñas galegas do seu tempo.

Como "libro " ponte está "Varia" (40 poemas), onde Rosalía expón a realidade múltiple e complexa que rodea o "eu" que falou nos apartados anteriores. A obra expresa unha viaxe do "eu" ao "nós", da individualidade á colectividade, do intimismo e subxectivismo á identificación co pobo e a unha maior obxectividade.

-La flor -"Lieders" -La hija del mar -"Las literatas. Carta a Eduarda" e "El cadiceño"

loco -El caballero de las botas azules

6.Principais trazos lingüísticos e estilísticos

-A mi madre -Flavio -Ruínas -El primer -"Padrón y las inundaciones"

Na métrica de CG abundan as formas de arte menor (procedencia popular = romance ou muiñeira; procedencia culta = décima, oitava real). En FN, hai unha revolución e Rosalía opta por versos de arte maior e novas combinacións.

Naceu en Celanova (Ourense) en 1851. Con 15 anos marchou da casa paterna para ir vivir a Madrid. Alí participou en ambientes intelectuais, ao tempo que viviu a revolución de 1868. Defendeu apaixonadamente a república como forma de goberno e o federalismo como modelo de organización do Estado. A súa profesión foi a de xornalista.

En 1877 participa no concurso literario da cidade de Ourense coas composicións "A Virxe do Cristal", "Unha voda en Einibó" e "O gueiteiro" (primeiro premio e estrea como poeta en galego).

Volve a Ourense e en 1880 (Follas novas, de Rosalía de Castro), publica Aires da miña terra, obra polémica co bispado de Ourense que fixo que fose xulgado (e absolto) por presuntos ataques á relixión católica (anticlericalismo = O divino sainete, 1888).

En 1895 emigra a Cuba. Regresa á Coruña en 1904 para recibir unha homenaxe. De novo en Cuba, foi un dos impulsores da creación da Real Academia Galega.

-Aires da miña terra (1880), poemas de temática social, aínda que tamén hai outros de temática costumista e intimista.

AIRES DA MIÑA TERRA (Liñas temáticas)

-Liña cívica ou social: Curros dicía que a literatura tiña que ter a función social de compromiso co pobo galego, coa democracia e coas ideas progresistas. Denuncia a inxustizas e opresión cara aos máis débiles (labregos) e critica os caciques e fidalgos. Poemas de ton anticlerical. A súa poesía ten continuación no século XX con poetas como Ramón Cabanillas e Celso Emilio Ferreiro.

Nace en Ponteceso (A Coruña) en 1835 no seo dunha familia de orixe fidalga. Estudou os clásicos

Participaba no faladoiro chamado "A Cova Céltica", que se desenvolvía na libraría Carré con Manuel Murguía, Martínez Salazar e Manuel Lugrís Freire, entre outros. Alí asume o papel de bardo.

Morreu nun hotel da Coruña en 1917 e foi soterrado no cemiterio de Santo Amaro.

Obra composta por poemas de carácter épico e lírico na que destacan os seguintes elementos:

Pondal presenta unha situación na que existe un pasado heroico do pobo galego libre, un presente de opresión e escravitude e un futuro, no que o pobo con valor, guiado polo bardo, conseguirá o triunfo da liberdade.

Vía no panteísmo do pobo galego a principal herdanza dos celtas. Os elementos da natureza cobran maior protagonismo: a terra como espazo que comunica co pasado e co futuro; as árbores, como guerreiros chantados na terra e á vez movidos polo vento; a propia paisaxe, que lle serve para expresar sentimentos como o paso do tempo, a soidade, a paixón amorosa, entre outros.

6.-No que respecta á forma do poema, debemos destacar que os principais elementos a comentar están relacionados coa métrica. Verso octosílabo, un verso popular, pero que tamén se cultivou na poesía culta (Romanticismo). Rima asonante alterna só nos versos pares. Esta é a rima que domina

# data[].attributes.attachment_link.description
Tamén hai textos de literatura de circunstancias: a obra de teatro A casamenteira (1842) de Antonio Benito Fandiño (matrimonios de conveniencia) e dous poemas amorosos de Nicomedes Pastor Díaz ("Belmiro e Benigno" e "Alborada"). 1853: Galicia quedou dividida nas catro provincias actuais = Provincialismo (reivindica a Galicia como única provincia).

# data[].attributes.attachment_link.description
A PROSA E O TEATRO DO REXURDIMENTO NARRATIVA SENTIMENTAL 2. Tendencias temáticas Marcial Valladares (1821-1903) NARRATIVA DE TRASFONDO POLÍTICO Henrique Labarta Pose (1863-1925) e) Convivencia de catro tendencias: narrativa histórica, sentimental, costumista e política 1.Trazos

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoxe en TikTak Draw traémovos un vídeo moi especial, o Draw My Life de Eduardo Pondal, o bardo de Galicia, autor do Himno Galego que xunto con Rosalía de Castro e Manuel Curros Enríquez, forma o trío fundamental do Rexurdimento literario que se produciu na Galicia do século XIX e que sentou as bases da recuperación literaria contemporánea da lingua e da cultura galegas.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na segunda metade do século XIX xurde un movemento en defensa da lingua e cultura galegas que se coñece co nome de Rexurdimento. Para levar a cabo a súa labor os membros do Rexurdimento publicaron gramáticas e dicionarios da lingua galega, estudos sobre a historia de Galicia e crearon xornais e editoras. Nesta labor ten un papel fundamental de dinamización da lingua galega a literatura, sobre todo o cultivo da poesia.

Dentro do Rexurdimento pódense diferenciar dúas etapas:

Precursores do Rexurdimento (1838-1863). Unha serie de poetas comezan a empregar o galego como lingua literaria nas súas obras, entre eles destaca como gran precursor Xoán Manuel Pintos.

Rexurdimento pleno (1863-1888). A publicación de Cantares Gallegos de Rosalía de Castro supón a consolidación do movemento. Esta autora, Eduardo Pondal e Curros Enríquez son as tres figuras fundamentais da literatura do século XIX.

# data[].attributes.attachment_link.description
Na segunda metade do século XIX xurde un movemento en defensa da lingua e cultura galegas que se coñece co nome de Rexurdimento. Para levar a cabo a súa labor os membros do Rexurdimento publicaron gramáticas e dicionarios da lingua galega, estudos sobre a historia de Galicia e crearon xornais e editoras.

# data[].attributes.body
Falade miniñas..!

# data[].attributes.attachment_link.title
Historias de Galicia-Nación de Breogán- 1/3

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Successfully reported this slideshow.

Published on

1. 1. A LITERATURA GALEGANO SÉCULO XIX <br />

2. 2. Primeirasmanifestacións literarias relacionadas con: <br />feitos históricos: loita contra os franceses<br />feitos políticos: centralismo do estado<br />Intelectuaisconvértense en defensores da realidade galega<br />Literatura galega dúas etapas:<br />Prerrexurdimento<br />Rexurdimento<br />INTRODUCIÓN<br />

3. 3. Dúas etapas:<br />Primeiro período (1808-1833):<br />Loita contra os franceses<br />Galegolingua propagandística<br />Segundo período (1833-1862):<br />Recuperación literatura escrita<br />Provincialismo<br />1861 XogosFlorais (Álbum de la Caridad)<br />PRERREXURDIMENTO<br />

4. 4. 1863: Cantares Gallegos<br />Rexionalismo<br />Manuel Murguía<br />REXURDIMENTO<br />

5. 5. Loita contra os franceses e a confrontación liberais - absolutistas l literatura de circunstancias en galego<br />Escritos da guerra<br />Textos propagandísticos<br />PRIMEIRAS MANIFESTACIÓNS<br />

6. 6. Loita contra os franceses para mobilizar á poboación<br /> Escritos en galego para chegar á poboación<br />Obras:<br />Un labrador que foisarxentoaos soldados de novoalistamento: romance de 48 versos<br />Proezas de Galicia: <br />Xosé Fernández Neira<br />Diálogo Chinto e Mingote<br />Lingua oral popular<br />Exaltación á loita contra os franceses<br />ESCRITOS DA GUERRA<br />

7. 7. Confrontación entre liberais-conservadores<br />Cartas ("Carta a un liberal")<br />Diálogos ("Conversación entre os compadres Bértolo e Mingote")<br />Os rogos dun gallego:<br />Manuel Pardo de Andrade<br />Romance<br />Crítica á Inquisición e á Igrexa<br />Defensa da liberdade de conciencia<br />Tertulias: "Tertulia da Quintana" e "Tertulia de Picaños"<br />TEXTOS PROPAGANDÍSTICOS<br />

8. 8. Poesías satíricas<br />Obras de circunstancias<br />Panxoliñas escritos arredor da catedral de Mondoñedo e de Compostela<br />Teatro:<br />A casamenteira: <br />Antonio Benito Fandiño<br />Tema: matrimonios amañados<br />Tres cadros en versos octosílabos·<br />"Égloga de Belmiro e Benigno":<br />Nicomedes Pastor Díaz ( "Alba")<br />Coita de amor de dous pastores<br />TEXTOS LITERARIOS<br />

# data[].attributes.attachment_link.description
Successfully reported this slideshow. Published on 1. A LITERATURA GALEGANO SÉCULO XIX 2. Primeirasmanifestacións literarias relacionadas con: feitos históricos: loita contra os franceses feitos políticos: centralismo do estado Intelectuaisconvértense en defensores da realidade galega Literatura galega dúas etapas: Prerrexurdimento Rexurdimento INTRODUCIÓN 3.

# data[].attributes.attachment_link.description
Traballo de investigación arredor da figura de Curros Enríquez

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

Traballo de investigación arredor da figura de Rosalía

1. 1. Paula Cambeses Franco 1ºBACH A Nº5

2. 2. Índice Introdución  Característica da época..........................................................3  Movementos artísticos......................................................4-5  Correntes ideolóxicas........................................................6-7  Situación da lingua galega................................................8-9  Rexurdimento....................................................................10-11  Desenvolvemento  Biografía.................................................................................12  Papel reivindicativo.........................................................13-14  Obra...................................................................................15-21  Conclusión............................................................................22-23  Fontes....................................................................................24-25

3. 3. Introdución Situación socioeconómica Contexto político  Invasión Napoleónica  Consciencia colectiva e autogoberno  Guerras Carlistas  Galiza deixa de existir como unidade política  Sexenio Revolucionario seguido da Restauración Borbónica (recentralización e corrupción) Galiza no século XIX  Condicións de vida precarias  Industria conserveira, en mans dos cataláns  Falta de vías de comunicación  Ausencia de desenvolvemento económico  Crise agraria

4. 4. Introdución Situación socioeconómica Contexto político  Invasión Napoleónica  Consciencia colectiva e autogoberno  Guerras Carlistas  Galiza deixa de existir como unidade política  Sexenio Revolucionario seguido da Restauración Borbónica (recentralización e corrupción) Galiza no século XIX  Condicións de vida precarias  Industria conserveira, en mans dos cataláns  Falta de vías de comunicación  Ausencia de desenvolvemento económico  Crise agraria

5. 5. Introdución Situación socioeconómica Contexto político  Invasión Napoleónica  Consciencia colectiva e autogoberno  Guerras Carlistas  Galiza deixa de existir como unidade política  Sexenio Revolucionario seguido da Restauración Borbónica (recentralización e corrupción) Galiza no século XIX  Condicións de vida precarias  Industria conserveira, en mans dos cataláns  Falta de vías de comunicación  Ausencia de desenvolvemento económico  Crise agraria

6. 6. Introdución  De orixe alemá, desenvolveuse por Europa ao longo da primeira metade do século XIX.  Caracterizouse pola defensa do propio individuo e polo reacción contra o racionalismo ilustrado  Precursor do Nacionalismo Revolución Francesa O Romanticismo

7. 7. Introdución  De orixe alemá, desenvolveuse por Europa ao longo da primeira metade do século XIX.  Caracterizouse pola defensa do propio individuo e polo reacción contra o racionalismo ilustrado  Precursor do Nacionalismo Revolución Francesa O Romanticismo

8. 8.  Porén, Rosalía de Castro pertencía máis ao Realismo, movemento que se desenvolveu na segunda metade do século XIX e no que se intenta describir a sociedade do momento. Son características as obras de crítica social como Cantares Gallegos. IntroduciónO Realismo

9. 9.  Movemento ideolóxico, político, social e cultural que xorde como resultado do panorama desolador e levará a considerar a lingua como bandeira destas reivindicacións. Pretende recuperar a identidade galega. Iníciase co levantamento de Solís, as reivindicacións de Antolín Faraldo e a división de Galicia Introdución Pensamento Galeguista

10. 10. Introdución * Loita pola unidade de Galiza * Defende unha ideoloxía liberal * Denuncia a marxinación de Galiza e reclama o seu carácter diferencial cultural e histórico * Creación literaria en galego Provincionalismo (1830-1868) * Fundamenta a identidade diferencial de Galicia * Demanda a descentralización * Dividiuse en dous sectores: tradicionalista (Alfredo Brañas) e liberal (Manuel Murguía) Rexionalismo (1886-1916) Pensamento Galeguista Levantamento de Solís/Mártires de Carral Los Precursores Federalismo

11. 11. Introdución * Loita pola unidade de Galiza * Defende unha ideoloxía liberal * Denuncia a marxinación de Galiza e reclama o seu carácter diferencial: cultural e histórico * Creación literaria en galego Provincionalismo (1830-1868) * Fundamenta a identidade diferencial de Galicia * Demanda a descentralización * Dividiuse en dous sectores: tradicionalista (Alfredo Brañas) e liberal (Manuel Murguía) Rexionalismo (1886-1916) Pensamento Galeguista Levantamento de Solís/Mártires de Carral Los Precursores Federalismo

12. 12. Introdución  O castelán era usado: Na prensa Nas escolas: créanse centros públicos que só permiten o uso do castelán Na administración central: nas deputacións e nos concellos. Pola burguesía foránea A lingua galega no século XIX

13. 13. Introdución  O castelán era usado: Na prensa Nas escolas: créanse centros públicos que só permiten o uso do castelán Na administración central: nas deputacións e nos concellos. Pola burguesía foránea A lingua galega no século XIX Substitución lingüística Aumento das interferencias lingüísticas

14. 14.  Monolingüísmo en galego: o 90% da poboación, especialmente as clases populares  Bilingüismo diglósico: sociedade vilega e costeira  Monolingüísmo en castelán: as clases altas Introdución A lingua galega no século XIX

15. 15. Introdución Literatura do Século XIX Literatura anterior a 1833 Prerrexurdimento Literatura posterior a 1833 Precursores (1833- 1863) Rexurdimento pleno (1863-1888) Período finisecular (1888- 1916) Centrarémonos tan só nese período

16. 16. Introdución  Mellorar a consideración do galego e ampliar os seus ámbitos de uso  Buscar unha norma culta para o noso idioma  Recuperar o pasado histórico  Reivindicar a singularidade de Galicia Rexurdimento

17. 17. Introdución  Mellorar a consideración do galego e ampliar os seus ámbitos de uso  Buscar unha norma culta para o noso idioma  Recuperar o pasado histórico  Reivindicar a singularidade de Galicia Rexurdimento Rosalía de Castro Manuel Curros Enríquez Pondal

18. 18. Biografía  Rosalía de Castro (1837-1885) é a figura máis importante e relevante da Literatura Galega. Esta poeta e novelista foi a primeira muller que se atreveu a denunciar as inxustizas da sociedade do seu tempo.

19. 19. Reivindicativa O que non foi O que si foi  Unha santiña ou chorona  Unha aldea que escribía o que lle ditaba o seu home  Unha romántica rezagada (imitadora de Bécquer)  Unha muller que só trataba temas como a paisaxe, o amor romántico ou a relixión  Famosa por ser a muller dun intelectual: Manuel Murguía  Unha muller culta e decidida  Unha persoa consciente de ser muller, galega e escritora  Unha señora valente para loitar polos seus ideais, reivindicar os dereitos das mulleres e do galego  Unha muller que loitou contra a emigración  Unha precursora potente do movemento feminista

20. 20. Reivindicativa O que non foi O que si foi  Unha santiña ou chorona  Unha aldea que escribía o que lle ditaba o seu home  Unha romántica rezagada (imitadora de Bécquer)  Unha muller que só trataba temas como a paisaxe, o amor romántico ou a relixión  Famosa por ser a muller dun intelectual: Manuel Murguía  Unha muller culta e decidida  Unha persoa consciente de ser muller, galega e escritora  Unha señora valente para loitar polos seus ideais, reivindicar os dereitos das mulleres e do galego  Unha muller que loitou contra a emigración  Unha precursora potente do movemento feminista

21. 21. Reivindicativa O que non foi O que si foi  Unha santiña ou chorona  Unha aldea que escribía o que lle ditaba o seu home  Unha romántica rezagada (imitadora de Bécquer)  Unha muller que só trataba temas como a paisaxe, o amor romántico ou a relixión  Famosa por ser a muller dun intelectual: Manuel Murguía  Unha muller culta e decidida  Unha persoa consciente de ser muller, galega e escritora  Unha señora valente para loitar polos seus ideais, reivindicar os dereitos das mulleres e do galego  Unha muller que loitou contra a emigración  Unha precursora potente do movemento feminista Expresaba na súa poesía non só o que sentía, senón o que pensaba Todo isto, nunha época na que as mulleres eran consideradas inferiores

22. 22. Reivindicativa Rosalía defendeu a identidade galega nun momento complicado e formou parte do Provincionalismo e do Rexionalismo.  Así mesmo, foi precursora do Nacionalismo progresista  Nas súas obras, presenta unha imaxe digna da nosa terra e os seus habitantes e crítica o individualismo, a hipocrisía e o poder do diñeiro.

23. 23. Reivindicativa Rosalía defendeu a identidade galega nun momento complicado e formou parte do Provincionalismo e do Rexionalismo.  Así mesmo, foi precursora do Nacionalismo progresista  Nas súas obras, presenta unha imaxe digna da nosa terra e os seus habitantes e crítica o individualismo, a hipocrisía e o poder do diñeiro.

24. 24. Obra Rosalía usou o galego nas súas obras e intentou obter a reconcienciación dos galegos.  Non obstante, tivo que escribir en castelán para poder vivir da súa profesión. Ano Idioma Poesía Prosa 1857 Castelán La Flor 1858 Castelán Lieder 1859 Castelán La hija del mar 1862 Galego Poemas Castelán Flavio 1863 Castelán A mi madre Galego Cantares Gallegos 1864 Galego Conto Galego 1866 Castelán Las Literatas, El Cadiceño, Ruinas

25. 25. Obra Rosalía usou o galego nas súas obras e intentou obter a reconcienciación dos galegos.  Non obstante, tivo que escribir en castelán para poder vivir da súa profesión. Ano Idioma Poesía Prosa 1857 Castelán La Flor 1858 Castelán Lieder 1859 Castelán La hija del mar 1862 Galego Poemas Castelán Flavio 1863 Castelán A mi madre Galego Cantares Gallegos 1864 Galego Conto Galego 1866 Castelán Las Literatas, El Cadiceño, Ruinas

26. 26. Cantares Gallegos 36 Poemas Libro de los CantaresFONTES PARTES Prólogo Lírica popular e tradicional Unha rapaza é invitada a cantar Epílogo Despedida Reivindica a validez do galego * Denuncia as inxustizas do seu momento Combate a imaxe negativa de Galiza

27. 27. Cantares Galegos  A voz lírica principal é unha rapaza que simboliza ao pobo galego  Temática: Folclórica Social: contra a emigración Intimista: poemas da saudade e de soidade

28. 28. Cantares Galegos  A voz lírica principal é unha rapaza que simboliza ao pobo galego  Temática: Folclórica Social: contra a emigración Intimista: poemas da saudade e de soidade Adiós, ríos; adiós, fontes; adiós, regatos pequenos; adiós, vista dos meus ollos: non sei cando nos veremos. --Miña terra, miña terra, terra donde me eu criei, hortiña que quero tanto, figueiriñas que prantei, --prados, ríos, arboredas, pinares que move o vento, paxariños piadores, casiña do meu contento, --muíño dos castañares, noites craras de luar, campaniñas trimbadoras da igrexiña do lugar, --amoriñas das silveiras que eu lle daba ó meu amor, caminiños antre o millo, ¡adiós, para sempre adiós! --¡Adiós groria! ¡Adiós contento, ¡Deixo a casa onde nacín, deixo a aldea que conoso por un mundo que non vin! --Deixo amigos por extraños, deixo a veiga polo mar, deixo, en fin, canto ben quero... ¡quen pudera no o deixar...!

29. 29. Cantares Galegos  A voz lírica principal é unha rapaza que simboliza ao pobo galego  Temática: Folclórica Social: contra a emigración Intimista: poemas da saudade e de soidade Adiós, ríos; adiós, fontes; adiós, regatos pequenos; adiós, vista dos meus ollos: non sei cando nos veremos. --Miña terra, miña terra, terra donde me eu criei, hortiña que quero tanto, figueiriñas que prantei, --prados, ríos, arboredas, pinares que move o vento, paxariños piadores, casiña do meu contento, --muíño dos castañares, noites craras de luar, campaniñas trimbadoras da igrexiña do lugar, --amoriñas das silveiras que eu lle daba ó meu amor, caminiños antre o millo, ¡adiós, para sempre adiós! --¡Adiós groria! ¡Adiós contento, ¡Deixo a casa onde nacín, deixo a aldea que conoso por un mundo que non vin! --Deixo amigos por extraños, deixo a veiga polo mar, deixo, en fin, canto ben quero... ¡quen pudera no o deixar...!

30. 30. Follas Novas Simancas Publicada cando Aires da miña terra e Saudades gallegas Prólogo 137 Poemas Ton pesimista * Obra máis persoal e filosófica que Cantares Galegos Non se centra tanto en Galiza * Orixinalidade métrica Tardou dez anos en ser publicado * Inclúe un amplio conxunto de temas: social intimista, relixiosa... Nalgúns poemas intenta explicar o sentido da escrita ou móstrase a presenza dunha sombra

31. 31. Follas Novas  Inclúe os dous primeiros libros desta obra: Vaguedás e Do íntimo Poesía intimista Daquelas que cantan as pombas i as frores, Todos din que teñen alma de muller; Pois eu que n'as canto, Virxe da Paloma, Ai! De que a terei? Na xa vella varanda entapizada de hedras e de lirios foise a sentar calada e tristemente frente do tempro antigo. A autora reflexiona sobre o labor do escritor e o sentido do seu traballo Plasma reflexións persoais como o desamor, o paso do tempo e especialmente: a soidade, a saudade e a coita. No libro Do íntimo tamén se adentra no tema relixioso pasando de ser crente a unha ausencia clara de fe Como podería Deus se existira pemitir tantas inxustizas? Visión máis pesimista da vida e do amor

32. 32. Follas Novas  Inclúe os dous primeiros libros desta obra: Vaguedás e Do íntimo Poesía intimista Daquelas que cantan as pombas i as frores, Todos din que teñen alma de muller; Pois eu que n'as canto, Virxe da Paloma, Ai! De que a terei? Na xa vella varanda entapizada de hedras e de lirios foise a sentar calada e tristemente frente do tempro antigo. A autora reflexiona sobre o labor do escritor e o sentido do seu traballo Plasma reflexións persoais como o desamor, o paso do tempo e especialmente: a soidade, a saudade e a coita. No libro Do íntimo tamén se adentra no tema relixioso pasando de ser crente a unha ausencia clara de fe Como podería Deus se existira pemitir tantas inxustizas? Visión máis pesimista da vida e do amor

33. 33. Follas Novas  Presente nas últimas dúas partes: Da terra e As viúvas dos vivos e as viúvas dos mortos. O primeiro inclúe poemas do estilo de Cantares Gallegos e o segundo trata principalmente a emigración e a miseria centrándose na muller Poesía social Tecín soia a miña tea, sembrei soia o meu nabal, soia vou por leña ó monte, soia a vexo arder no lar.

34. 34. Follas Novas  Presente nas últimas dúas partes: Da terra e As viúvas dos vivos e as viúvas dos mortos. O primeiro inclúe poemas do estilo de Cantares Gallegos e o segundo trata principalmente a emigración e a miseria centrándose na muller Poesía social Tecín soia a miña tea, sembrei soia o meu nabal, soia vou por leña ó monte, soia a vexo arder no lar.

35. 35. Follas Novas  Por último, cabe destacar a presenza do símbolo da sombra como dor universal

36. 36. Conclusión Dende logo, Rosalía foi unha das autoras galegas que máis influencia tivo e segue tendo na actualidade.  No marco literario escribiu obras de grande valía e calidade  Empregou como medio de escritura o galego, a pesar de que non existira normativa para mostrar a súa validez axudando non só a prestixiar a linga, senón tamén ao galegos  A súa valentía fixérona loitar polos dereitos das mulleres e dos galegos  Así que, só nos queda dicir: A pesar de que foi tamén unha gran escritora en castelán foi marxinada e minorizada dentro desta literatura porque resultou un incordio para os sectores máis poderosos: a burguesía españolizada e a Igrexa Católica

37. 37. Conclusión Na actualidade, Rosalía segue presente e dedícanselle numerosas composición poéticas e actos na súa honra Clica na imaxe para regresar á actividade: son muller, e que?

38. 38. Fontes  Presentación Rosalía de Castro  Presentación da situación do galego no século XIX  Libro de apoio: Lingua e Literatura Bacharelato 1. Consorcio Editorial Galego  Galipedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Traballo de investigación arredor de Pondal

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Compañía de Radio/Televisión de Galicia. | CRTVG - pasouoquepasou - Arquivo en liña

# data[].attributes.attachment_link.description
Perfil biográfico do historiador e escritor Manuel Murguía, homenaxeado no Día das Letras Galegas do ano 2000

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Compañía de Radio/Televisión de Galicia. | CRTVG - pasouoquepasou - Arquivo en liña

# data[].attributes.attachment_link.description
Perfil biográfico do poeta Eduardo Pondal, homenaxeado no Día das Letras Galegas do ano 1965

# data[].attributes.attachment_link.description
Manuel Curros Enríquez o 15 de setembro de 1851 na casa número 14 da rúa de San Roque É un dos tres principais representantes do Rexurdimento da literatura galega, xunto a Rosalía de Castro e Eduardo Pondal. Era fillo do escribán Xosé María de Curros Vázquez e de Petra Enríquez.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Compañía de Radio/Televisión de Galicia. | CRTVG - pasouoquepasou - Arquivo en liña

# data[].attributes.attachment_link.description
Perfil biográfico da poetisa Rosalía de Castro, homenaxeada na primeira edición do Día das Letras Galegas, no ano 1963

# data[].attributes.attachment_link.title
Breogan o primeiro galego / leabhar ghabhala

# data[].attributes.attachment_link.title
Rosalía de Castro, articulista do séc  XIX

# data[].attributes.attachment_link.description
A Fundación Eduardo Pondal puxo na rede un video de cinco minutos que conta por medio de debuxos a vida e obra do autor.

# data[].attributes.body
Resumo

# data[].attributes.attachment_link.description
Sofía Ríos Varela3º ESOIES de CurtisCurso 2010-2011

# data[].attributes.body
unha noite na eira do trigo

# data[].attributes.body
Vida e obra

# data[].attributes.attachment_link.description
27. A predilección de Rosalía pola asonancia . O romance (case a metade das poesías de Follas Novas ) A silva arromanzada A seguidilla ("Vamos bebendo") O ritmo de muiñeira (" A xustiza pola man "). A combinación de hendecasílabo e heptasílabos, que tamén adoita a formar unha silva arromanzada.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cantares gallegos - Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

# data[].attributes.attachment_link.description
Edición electrónica incluida en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, con un fondo de 3000 obras de literatura clásica Española e Hispanoamericana, de acceso gratuito

# data[].attributes.body
Campanas de Bastavales

# data[].attributes.attachment_link.title
"Campanas de Bastavales" de Amancio Prada na reinauguración da Casa de Rosalía

# data[].attributes.attachment_link.description
Tecín soia a miña tea, sembréi soia o meu nabal, soia vou por leña ó monte, soia a vexo arder no lar. Nin na fonte nin no prado, así morra coa carrax, él non ha de virme a erguer, él xa non me pousará. ¡Qué tristeza!

# data[].attributes.body
Adiós ríos, adiós fontes

# data[].attributes.attachment_link.title
Adios rios adios fontes Amancio Prada con letra

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by Deborah Vanessa on 2013-10-18.