# data[].attributes.body
Slag bij Waterloo

De naam van deze befaamde slag kan tamelijk verwarrend zijn. Zo vond de slag niet plaats te Waterloo en wordt hij vaak gebruikt om meerdere gebeurtenissen aan te duiden die tezamen het einde inluidden van de heerschappij van Napoleon. De eigenlijke Slag bij Waterloo vond plaats op zondag 18 juni en begon om 11.30 uur met een Franse aanval en eindigde rond 21.00 uur met de ineenstorting en vlucht van het Franse leger. De drie hoofdlegers die betrokken waren bij deze slag en bij het voor- en naspel, waren het Franse, een Anglo-Nederlands leger en een Pruisisch leger, die onder het opperbevel stonden van respectievelijk Napoleon, Wellington en Blücher. De prins van Oranje voerde een legerkorps aan van Wellington.
Tezamen met de Slag bij Waterloo en vervolgens de achtervolging van het Franse leger en de veldtocht in en de bezetting van Frankrijk, waarna Napoleon zich uiteindelijk pas op 15 juli 1815 overgeeft aan boord van het schip dat hem naar Sint-Helena brengt, worden deze gebeurtenissen ook wel aangeduid als de Veldtocht van 1815.

# data[].attributes.body
Théodore Géricault, Het vlot van Medusa

Het verbeeldt de afschuwelijke gebeurtenis van een waar gebeurde schipbreuk, die in 1816 plaatsvond. Ongeveer 150 schipbreukelingen dobberden bijna een maand lang op zee rond op een vlot, voordat redding kwam. Slechts vijftien mensen hadden de afschuwelijke zwerftocht overleefd, vanwege onderling geweld en kannibalisme. Het schilderij veroorzaakte veel opschudding toen het getoond werd op de Salon van Parijs. Ten eerste was het ongebruikelijk om eigentijdse gebeurtenissen tot onderwerp van een schilderij te maken, en zeker niet op het formaat van een historiestuk. Ten tweede bevatte het schilderij een kritische visie op het Franse koningshuis, want de kapitein, die het schip per sloep had kunnen ontvluchten, was een telg van de Koninklijke familie. Ten derde vanwege de dynamische romantische stijl, waarin de compositie was gegoten. Het druiste in tegen de academische regels van het neoclassicisme, dat in die jaren binnen de schilderkunst als stijl domineerde. Vanwege de negatieve kritiek, vertrok Géricault teleurgesteld naar Engeland, waar hij de schilder Constable leerde kennen.

# data[].attributes.body
Uitvinding van de fotografie

Al sinds de Griekse Oudheid kent men trucjes om beelden te projecteren, de zogenaamde camera obscura: een kamer of doos, waarmee een vaak verkleind en omgekeerd beeld van een zicht op een oppervlak verschijnt. Het probleem was het fixeren van dat beeld: tot de 19de eeuw gebeurde dat door de omtrekken met een potlood over te trekken - met de hand dus.
In 1822 slaagde Joseph Nicéphore Niépce er als eerste in om een 'héliogravure' te maken, een 'ets' gemaakt met 'licht' maar deze loste al snel weer op.

# data[].attributes.body
Eerste spoorlijn

In 1825 werd de eerste spoorlijn aangelegd tussen de Engelse plaatsen Darlington en de haven Stockton-on-Tees. Deze Stockton-and-Darlington Railway werd gebruikt om kolen naar de haven te vervoeren in geïmproviseerde karren. In 1829 werd de eerste praktische stoomlocomotief gebouwd door George Stephenson. Deze stoomlocomotief had al de klassieke vorm die we nu nog kennen. De locomotieven konden tegen een betaling ook worden geladen met paarden of goederen. In 1830 werden voor het eerst ook mensen vervoerd met de stoomtreinen. Nadat men steeds vaker mensen ging vervoeren, kwamen in Engeland meer spoorlijnen.

# data[].attributes.body
Eerste foto gemaakt met camera

Deze afbeelding is de eerste blijvende foto ooit gemaakt. De Franse uitvinder Joseph Nicéphore Niépce slaagde er na een paar jaar experimenteren in 1826 in een optische foto te maken van het uitzicht vanuit zijn kamerraam, zonder dat de afbeelding langzaam oploste en vervaagde. Zijn techniek vormde de basis voor de ontwikkeling van de hedendaagse fotografie.

# data[].attributes.body
Franz Schubert, Winterreise

In vierentwintig gedichten van Wilhelm Müller, verklankt door Franz Schubert, probeert een naamloze jongeling gedurende een eenzame en ijzige zwerftocht een verloren liefde te verwerken. ‘Hij doolt met bevroren tranen langs witte akkers en gestorven bloemen, over harde ijskorsten waaronder gevaarlijke stromen bruisen en door diepe rotskloven – een fascinerende reis bezaaid met dwaallichten, kraaiende hanen, krijsende raven, grommende honden en rammelende ketens.’

Dit meesterwerk is een van de meest duistere en fascinerende liederencycli uit de klassieke muziek: voer voor psychologen, literatuurcritici en musici.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schubert: Winterreise, D.911 - 1. Gute Nacht (Live In London / 2003)

# data[].attributes.body
Gothic Revival architectuur

# data[].attributes.attachment_link.title
Gothic Revival: Design in a Nutshell (1/6)

# data[].attributes.body
Romantisch ballet

De danskunst bleek uitermate geschikt om de idealen van de romantiek zichtbaar te maken: onmogelijke liefdes, verre landen en sprookjes. De techniek werd aangepast aan het karakter van de romantiek. Om de indruk van 'zwevende' danseressen te wekken, ontstaat de spitzentechniek. Ook de witte, halflange tutu als kostuum suggereert dat de danser een licht, bovennatuurlijk wezen is. De rol van de mannelijke dansers beperkt zich in deze balletten veelal tot het ondersteunen van de schijnbaar gewichtloze, vrouwelijke danseressen.

# data[].attributes.body
La Sylphide

La Sylphide is het verhaal over de Schotse boerenzoon James die zijn verloofde verlaat om achter een luchtgeest (Sylphide) aan te jagen. Het ballet speelt zich af in Schotland, een land dat toentertijd beschouwd werd als exotisch. Filippo Taglioni schreef het speciaal voor zijn dochter Marie Taglioni. Deze danseres mocht de hoofdrol dansen.
Dit was de eerste keer dat de hoofdrol in een ballet weggelegd was voor een luchtgeest. De scènes met deze wezens waren uniek in hun soort en voor die tijd erg opzienbarend. Ook werd een nieuwe trend ingezet: het handelingsballet waarin door houdingen en gebaren het verhaal werd duidelijk gemaakt, werd afgewisseld met stukken pure dans om de dans.

# data[].attributes.attachment_link.title
La Sylphide | 2016 | The National Ballet of Canada

# data[].attributes.body
Richard Wagner, Der Ring des Nibelungen

Wagner heeft 8 imposante opera’s gecomponeerd en Der Ring des Nibelungen springt daar zelfs uit met zijn 4 delen en totale uitvoeringsduur van 15 uur. Alles eraan is zo overweldigend dat het een luisterleven vergt om te doorgronden. Ook het scheppingsproces is groots en meeslepend. Wagner begon in 1848 met het libretto van het laatste deel. Daarna kreeg hij behoefte aan uitleg vooraf en schreef zich zo terug naar het begin. Het duurde 5 jaar voor de tekst klaar was en hij in 1853 begon met het componeren. Hij dacht in eerste instantie aan 3 jaar maar bleek 21 jaar nodig te hebben.  Hij heeft er dus 28 jaar aan gewerkt zonder het in zijn geheel gehoord te hebben.

# data[].attributes.attachment_link.title
Der Ring des Nibelungen - De Nederlandse Opera

# data[].attributes.body
Eerste wereldtentoonstelling in Londen in het Crystal Palace

De grote tentoonstelling van het industriële werk van alle naties" was het motto van de eerste wereldtentoonstelling die in 1851 Londen plaatsvond. In het Crystal Palace kon het publiek kennismaken met het industriële tijdperk. Deze wereldtentoonstellingen trokken miljoenen toeschouwers die kennis konden nemen van hetgeen nieuwe technieken voor hen zouden kunnen gaan betekenen. Ze dienden als plek waar de bezoeker kon kennismaken met de producten van de industriële revolutie: zij leidden het industriële tijdperk in en demonstreerden en introduceerden moderne technologie aan de wereld.

# data[].attributes.body
Opkomst melodrama als theaterspektakel

Er was een heldere opbouw: een boef dreigt, een held verslaat de boef of redt de heldin en vaak eind goed, al goed.

Het genre verspreidde zich door Europa in toneelstukken met helden, heldinnen en boeven in onwaarschijnlijke situaties. De laatste decennia heeft de term melodrama een negatieve betekenis gekregen.

# data[].attributes.body
Amerikaanse Burgeroorlog

Tussen 12 april 1861 en 9 april 1865 – zo’n 80 jaar na de Amerikaanse Revolutie – werden de Verenigde Staten geteisterd door een ingrijpende burgeroorlog. Deze is de boeken ingegaan als de Amerikaanse Burgeroorlog. De oorlog kostte aan zo’n 620.000 mensen het leven en liet circa 350.000 Amerikanen gewond achter.

# data[].attributes.body
Salon des Refusés, Parijs

Te zien waren werken van Manet, Whistler en Cézanne die te vooruitstrevend waren om te worden toegelaten tot de academische Salon. De Salon des Refusés ontwikkelde zich van alternatief tot een instituut. De geweigerde werken van toen hangen in de prominente musea van nu.

# data[].attributes.body
Karl Marx, Das Kapital

In Das Kapital, waarvan het eerste deel in 1867 verscheen, analyseerde de Duitse filosoof Karl Marx de wetten van het kapitalisme en de gevolgen daarvan voor de arbeider. Het had als ondertitel 'Het productieproces van het kapitaal'.

# data[].attributes.body
Opkomst Arts and Crafts-beweging

De Arts and Crafts-beweging is een designstroming en -stijl die streefde naar een herleving van het ambacht en naar verbetering van decoratieve ontwerpen en architectuur in Engeland.
Vanuit een romantisch socialisme wees men de gemechaniseerde productie af en riep men het beeld van de ambachtelijk ideale middeleeuwen op. Het handwerk, verantwoord materiaalgebruik en een logische constructie waren de aspecten die volgens Arts and Crafts belangrijk waren en de industriële revolutie had volgens dat denkbeeld de middeleeuwse ambachtskunst verdreven. Diverse gildes werden opgericht en vaak trok men uit de stad naar het plattegrond.

# data[].attributes.body
Naturalisme (theater)

In Frankrijk ontwikkelt zich in de 19e eeuw het naturalisme, mede geïnspireerd op de evolutietheorie van Darwin (1859). De naturalistische kunstenaars wilden de mens op dezelfde manier onderzoeken als de wetenschappers, begrippen als afkomst en omgeving zijn erg belangrijk in het naturalisme.

Het is eigenlijk zo dat naturalisten opzoek gaan naar de “echte” wereld. Om dit te creëren kwam Andre Antoine ( van Théâtre Libre) met de 4e wand. Door de 4e wand te plaatsen in het theater werd er op het toneel een bijna-werkelijkheid nagebootst. Het publiek werd hierbij genegeerd en de acteurs moesten veel ingetogener spelen en tegen elkaar praten in plaats van tegen het publiek.

# data[].attributes.body
Impressionisme

De impressionisten streefden met hun heldere en snel geschilderde schilderijen naar een realistische weergave van de zichtbare werkelijkheid. Onze indrukken van de buitenwereld zijn immers eerder vluchtige visuele sensaties van licht en kleur dan fotorealistische beelden.

# data[].attributes.body
Uitvinding van de gloeilamp

Na het uitvinden van de fonograaf richt Thomas Edison zich voornamelijk op de uitvinding van de gloeilamp. De Brit Sir Joseph Swan is daarmee op dat moment overigens al zeker twintig jaar mee bezig. Edison besteedt veel tijd naar het maken van een draad die niet snel zou doorbranden. De Brit Swan is Edison voor. Hij is de eerste die een gloeilamp laat branden. Edison ontwikkelt het concept echter door. Hij begrijpt dat er een dubbel bedradingssysteem gebruikt moet worden zodat de stroomkring niet onderbroken wordt als de lamp uitgeschakeld wordt. In 1879 werd de gloeilamp voor het eerst in het openbaar ontstoken. De New York Herald schreef over die lamp: “Hij maakt licht, zonder gas of vuur, goedkoper dan olie”.

Tien jaar nadat Edison zijn gloeilamp had uitgevonden wordt deze geëxposeerd tijdens de Wereldtentoonstelling van Parijs (1889). De Eiffeltoren wordt dan verlicht door duizenden Edisonlampen. De Fransen zijn onder de indruk en roepen hem uit tot ‘het grootste genie aller tijden’. De Franse president verleent hem toegang tot de ‘Orde van het Legioen van Eer’. De uitvinding van Edison bleek erg bruikbaar. De eerste elektriciteitscentrale die in New York gebouwd wordt werd bijvoorbeeld geheel op Edisons uitvinding gebaseerd.

# data[].attributes.body
Opkomst veaudeville-shows

Vaudeville, een muziektheater waarbij zowel liederen als dans belangrijk zijn, werd eind 19de eeuw in New York geïntroduceerd.
De shows zitten vol met effecten en sensatie en er wordt ook vaak met dieren gewerkt.

# data[].attributes.body
Auguste Rodin, De poort van de hel

In opdracht van de Franse regering begint de beeldhouwer Auguste Rodin omstreeks 1880 aan De Hellepoort (La Porte de l'Enfer). Hij voltooit het echter nooit en blijft eraan werken tot aan zijn dood in 1917. Het was bedoeld als de entree van het Musée des Arts Décoratifs in Parijs, althans wanneer hij af zou zijn. Overigens is niet alleen De Hellepoort nooit afgekomen, ook dit museum voor toegepaste en decoratieve kunsten is nooit gebouwd
De belangrijkste inspiratiebron voor het ontwerp van de poort waren de bronzen Paradijsdeuren, die renaissancekunstenaar Lorenzo Ghiberti had gemaakt voor het Baptisterium van de Dom van Florence in de eerste helft van de vijftiende eeuw. In de oorspronkelijke ontwerpschetsen voor zijn poort hanteert Rodin een vergelijkbare overzichtelijke indeling als Ghiberti. Ook hij deelt de poort in door middel van panelen, zoals Ghiberti eeuwen eerder had toegepast. In de ontwerpfase laat hij dit heldere compositieplan echter al gauw los. Er ontstaat een minder overzichtelijk kolkend geheel van in elkaar overgaande en krioelende mensfiguren. De poort bestaat uit 186 verschillende bronzen figuren, met een totaalgewicht van 8000 kilo. Het reliëf van zijn poort heeft een enorme sterk wisselende dieptewerking in vergelijking met die van de Paradijsdeuren van Ghiberti.

# data[].attributes.body
Postimpressionisme

De term postimpressionisme staat vooral voor een tijdsperiode, maar niet voor een periode met een uniforme stijl. Binnen de vernieuwende tendensen in de post impressionistische periode, dat ongeveer tussen 1984 en 1905 kan worden gedateerd, zijn vier tendensen waarneembaar. Een algemene tendens is dat kunstenaars systematischer te werk gingen dan de impressionisten. Ze werkten minder improviserend. Ze gingen bijvoorbeeld uit van een vaststaande kleursymboliek.
Er is plaats voor het gevoel en voor persoonlijke interpretatie van de zichtbare werkelijkheid. Er wordt bovendien schilderkunstig gezien geëxperimenteerd met formele eigenschappen als vorm, kleur en compositie. Kunstenaars als Henri de Toulouse-Lautre en Van Gogh lieten zich inspireren door de kalligrafische lijnen van de Japanse prentkunst, dat tijdens de (post)impressionistische jaren populair was in Parijs.

# data[].attributes.body
Vrijwel wereldwijde afschaffing slavernij.

Ketikoti (ook wel geschreven als Keti-koti of Keti Koti) is een jaarlijks terugkerende Surinaamse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij. De naam stamt uit het Sranantongo en betekent Ketenen Gebroken.
Op 1 juli 1863 schafte het Koninkrijk der Nederlanden met de Emancipatiewet de slavernij af in Suriname en op de Nederlandse Antillen.

Er kwamen ruim 45.000 oorspronkelijk Afrikaanse slaven vrij, van wie 34.441 slaven in Suriname. De slavenhouders werden voor elke slaaf met 300 gulden schadeloos gesteld, maar de vrijgemaakte mensen kregen zelf niets en werden in Suriname nog tien jaar verplicht op contractbasis het werk te blijven doen.

# data[].attributes.body
Tiende wereldtentoonstelling, Parijs

De wereldtentoonstelling was een negentiende-eeuwse uitvinding, bedoeld om als imperialistische mogendheid eens even flink uit te pakken. De vooruitgang op technologisch gebied werd gevierd, de koloniale schatten werden tentoongesteld (inclusief het zogenoemde ‘negerdorp’) en Europese landen wedijverden met elkaar om de vraag wie de beste was. Vooral de strijd tussen Groot-Brittannië en Frankrijk was belangrijk: Londen liet in 1851 de wereld versteld staan met het Crystal Palace, een groot gebouw van gietijzer en glas waarin de expositie werd gehouden. Parijs stuntte in 1889 met de Eiffeltoren, die nog steeds dé landmark van de lichtstad is.

# data[].attributes.body
Opkomst jugendstil

De jugendstil is een internationale kunststroming, die tussen 1880 en 1914 ontstond en bloeide. Initiatiefnemers van deze stroming hadden de hoge ambitie zowel de schilderkunst als de kunstnijverheid, de architectuur, de damesmode, de grafische kunst en toegepaste kunsten als sieraadontwerp en meubelontwerp ingrijpend te vernieuwen.
De benaming 'jugendstil', is afkomstig van het tijdschrift Die Jugend, dat vanaf 1896 in München werd uitgegeven. Het was een geïllustreerd weekblad "für Kunst & Leben", dat was gedrukt in een lettertype dat duidelijk de vernieuwende stijlkenmerken vertoonde van de jugendstil. Stijlen met verwante stijlkenmerken kregen in andere landen van Europa dan Duitsland andere benamingen. Ze stonden echter allemaal voor hetzelfde: deze stijl is modern, is nieuw, is jeugdig. Zo staat de jugendstil in Frankrijk en België bekend onder de naam art nouveau.
In de jugendstil en art nouveau wordt veelvuldig gebruik gemaakt van tweedimensionaal ogende ornamenten. De motieven voor deze ornamenten worden ontleend aan een belangrijke inspiratiebron van de jugendstil: de natuur. Ze zijn bijvoorbeeld afgeleid van plant-, bloem- en bladmotieven. We zien sierlijke plantenstengels en bloemknoppen toegepast in jugendstil.

# data[].attributes.body
Eerste filmvoorstelling

In 1894 bezocht Antoine Lumière de Parijse Wereldtentoonstelling, waar hij de presentatie van de kinetoscoop van Thomas Edison en William Dickson bekeek, een filmviewer die soms ook als de eerste filmprojector wordt omschreven. Maar met de kinetoscoop kon een film maar door één persoon tegelijk worden bekeken, door een klein kijkgat. Antoine vroeg zich af of hij een apparaat kon ontwikkelen dat de film op een doek zou projecteren, zodat een groter publiek ervan kon genieten. Toen hij uit Parijs terugkeerde, moedigde Antoine zijn zoons aan om aan de nieuwe uitvinding te gaan werken.

Een jaar later hadden de broers de Lumière hun cinematograaf gecreëerd en vroegen er patent op aan. In de met de hand bediende projector schoof een 35 millimeter brede rolprent met perforaties erin langs een sluiter, waardoor zestien beeldjes per seconde getoond konden worden – wat tot op heden de standaard in de filmindustrie is gebleven. De cinematograaf maakte gebruik van de techniek van de naaimachine en transporteerde de rolprent veel langzamer dan de 46 beeldjes per seconde van de kinetoscoop, waardoor ze veel stiller was en de beelden op het doek vloeiender in elkaar over leken te gaan. De cinematograaf zorgde er niet alleen voor dat de kijkervaring werd uitgebreid van het kijkgaatje voor één persoon van de kinetoscoop naar het witte doek in de bioscoop, maar het apparaat was ook veel lichter en dus draagbaar. Door het gewicht van de kinetoscoop konden films alleen in een studio worden opgenomen, maar de uitvinding van de gebroeders Lumière gaf filmcrews de vrijheid en spontaniteit om buiten de muren van de studio naar believen filmopnamen te maken.