# data[].attributes.body
Uitgangspunt van een

democratische samenleving is

dat iedereen voor de wet gelijk

is. Gelijkwaardigheid en gelijke

behandeling moeten worden

bevorderd. De rechtsstaat vormt

de grondslag voor een vrije,

diverse samenleving waarin

mensen met verschillende

sociaaleconomische,

levensbeschouwelijke, religieuze

en culturele achtergronden,

fysieke en mentale mogelijkheden,

politieke- en seksuele oriëntaties

en expressies van gender

gelijkwaardig kunnen samenleven.

slo.nl

# data[].attributes.body
Een democratische rechtsstaat

maakt een vrije, diverse

samenleving mogelijk.

Om te functioneren in een

democratische rechtsstaat is

het van wezenlijk belang dat

leerlingen kennis verwerven

van én betekenis geven aan

de basiswaarden vrijheid,

gelijkheid en solidariteit.

# data[].attributes.body
De democratische rechtsstaat

is een manier om macht

te verdelen, burgers een

stem te geven en hen te

beschermen tegen willekeur

en machtsmisbruik. Om bij

te kunnen dragen aan de

instandhouding van een

democratische cultuur is

het van belang om inzicht

te hebben in de wording, de

werking en de betekenis van

de democratische rechtsstaat

en in machtsvraagstukken

# data[].attributes.body
Gelijkheid voor de wet legt de

basis voor gelijkwaardigheid

en maakt mogelijk dat

iedereen de vrijheid heeft een

eigen identiteit te ontwikkelen.

Het is belangrijk dat leerlingen

zich bewust worden van

hun identiteit, waar de

verschillende aspecten van

die identiteit uit voortkomen

en hoe het geheel aan

verandering onderhevig is.

slo.nl

Vrijheid & gelijkheid

Een democratische rechtsstaat

maakt een vrije, diverse

samenleving mogelijk.

Om te functioneren in een

democratische rechtsstaat is

het van wezenlijk belang dat

leerlingen kennis verwerven

van én betekenis geven aan

de basiswaarden vrijheid,

gelijkheid en solidariteit.

slo.nl

Democratische cultuur

Om een democratische

cultuur te onderhouden

zijn burgers nodig die mee

kunnen doen, op kunnen

komen voor zichzelf maar

ook rekening kunnen houden

met anderen. Leerlingen zijn

burgers, nu en in wording,

die op school ervaringen

opdoen met het toepassen

van de basiswaarden vrijheid,

gelijkheid en solidariteit

in contexten die voor hen

betekenisvol zijn.

# data[].attributes.body
Om een democratische

cultuur te onderhouden

zijn burgers nodig die mee

kunnen doen, op kunnen

komen voor zichzelf maar

ook rekening kunnen houden

met anderen. Leerlingen zijn

burgers, nu en in wording,

die op school ervaringen

opdoen met het toepassen

van de basiswaarden vrijheid,

gelijkheid en solidariteit

in contexten die voor hen

betekenisvol zijn.

# data[].attributes.body
Iedereen in de samenleving heeft

gelijke rechten, maar kansen zijn

niet gelijk verdeeld. Dit roept

de vraag op hoe iedereen een

volwaardige deelnemer aan de

samenleving kan zijn of worden

en hoe vrijheid en solidariteit

zich daarbij tot elkaar verhouden.

Overheid, andere organisaties

en mensen zelf organiseren

solidariteit. Voor het samenleven is

het belangrijk dat leerlingen zich

bewust worden van mogelijkheden

en verantwoordelijkheden voor het

bevorderen van rechtvaardigheid

en inclusie

# data[].attributes.body
Uitgangspunt van een

democratische samenleving is

dat iedereen voor de wet gelijk

is. Gelijkwaardigheid en gelijke

behandeling moeten worden

bevorderd. De rechtsstaat vormt

de grondslag voor een vrije,

diverse samenleving waarin

mensen met verschillende

sociaaleconomische,

levensbeschouwelijke, religieuze

en culturele achtergronden,

fysieke en mentale mogelijkheden,

politieke- en seksuele oriëntaties

en expressies van gender

gelijkwaardig kunnen samenleven.

slo.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze aflevering gaan Anne Bert Dijkstra en Laurens de Croes van de inspectie in gesprek met basisschooldocent Rozerin Top en Rob Aarts, directeur in het voortgezet onderwijs. Ze praten over het begrip burgerschap, het belang van onderwijs in burgerschap, de nieuwe wettelijke eisen en de manier waarop de inspectie gaat toezien op de naleving daarvan. De podcast geeft handvatten om als school (verder) met burgerschapsonderwijs aan de slag te gaan.

Sinds 1 augustus 2021 zijn er nieuwe wettelijke eisen voor bevordering van burgerschap in het (speciaal) basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Voor mbo zijn er de al langer geldende wettelijke eisen zoals vastgelegd in de kwalificatie-eisen burgerschap. De nieuwe wet onderstreept dat bevordering van burgerschap en sociale cohesie een taak is die om gerichte aandacht van scholen vraagt.

Over Inspectie van het Onderwijs Podcast

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat vraagt de nieuwe burgerschapswet van scholen en besturen?

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze aflevering gaan Anne Bert Dijkstra en Laurens de Croes van de inspectie in gesprek met basisschooldocent Rozerin Top en Rob Aarts, directeur in het schoolleider voortgezet onderwijs. Ze praten over het begrip burgerschap, het belang van onderwijs in burgerschap, de nieuwe wettelijke eisen en

# data[].attributes.attachment_link.description
Vind hier (gast)lessen die kunnen bijdragen aan goed burgerschap bij jou op school

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als het gaat om doelgericht en samenhangend burgerschapsonderwijs, dan zijn er 4 thema's waarmee schoolteams direct aan de slag kunnen. Naar aanleiding van de resultaten van het peilingsonderzoek burgerschap bieden we u bij deze thema's reflectievragen. Deze vragen helpen u bij het nadenken over de plek en inhoud van burgerschapsonderwijs op school en in de verschillende groepen. Bij elk thema vindt u ook achtergrondinformatie en links naar hulpmiddelen om uw burgerschapsonderwijs verder te ontwikkelen.

De informatie op deze pagina zal binnenkort worden uitgebreid.

1. Burgerschapsonderwijs is gebaseerd op een visie

De schoolvisie op burgerschapsonderwijs is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van het team. Uit het peilingsonderzoek blijkt dat de visie op burgerschapsonderwijs over het algemeen niet vergaand geconcretiseerd is: iets minder dan een zesde van de leerkrachten en een derde van de schoolleiders geeft aan dat er op hun school een visiedocument voor het burgerschapsonderwijs is. Leerkrachten vinden vaker dan schoolleiders dat zij op school burgerschapsonderwijs op hun eigen wijze concretiseren. Concretisering van burgerschapsonderwijs vindt volgens schoolleiders en leerkrachten vooral plaats door het maken van afspraken over de opzet en activiteiten voor burgerschapsvorming.

2. Burgerschap bestaat uit sociale én maatschappelijke doelen

Uit het peilingsonderzoek blijkt dat leraren veel aandacht besteden aan de sociale doelen van burgerschap. Tegelijk blijkt ook dat de maatschappelijke doelen van burgerschap het minst voorkomen en ook in de lessen het minst aandacht krijgen. De sociale doelen van burgerschap betreffen kennis, vaardigheden en houdingen die leerlingen nodig hebben om zich in sociale situaties redzaam te gedragen. De maatschappelijke doelen betreffen de kennis, vaardigheden en houdingen om als burger deel uit te maken van en een bijdrage te leveren aan de Nederlandse maatschappij.

3. Burgerschapsonderwijs kent een samenhangend aanbod en een doorgaande leerlijn van groep 1 tot en met 8

Uit het peilingsonderzoek blijkt dat burgerschapsonderwijs op scholen een belangrijk onderwerp is, maar dat het volgens ongeveer twee derde van de schoolleiders en leerkrachten op hun school wel verder ontwikkeld zou moeten worden. Een vijfde van de scholen beschikt over een leerlijn burgerschap. De helft van de scholen heeft concrete leerdoelen voor burgerschapsvorming.

4. Bij burgerschap is de ontwikkeling van de leerling inzichtelijk

Uit het peilingsonderzoek blijkt dat twee vijfde van de leerkrachten de leerresultaten voor burgerschap bijhoudt. Dit betreft met name vaardigheden (zoals sociale vaardigheden en samenwerken) en houdingen (bijvoorbeeld verantwoordelijkheidsgevoel en rekening houden met anderen). Ook registreren leraren intrapersoonlijke aspecten (zoals zelfvertrouwen en zelfcontrole). De helft van de leerkrachten die resultaten bijhouden, gebruikt deze informatie vervolgens om de lessen burgerschapsonderwijs aan te passen.
Deze pagina is ontwikkeld door Matthijs Driebergen van SLO in samenwerking met de Inspectie van het Onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Aan de slag met doelgericht en samenhangend burgerschapsonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Als het gaat om doelgericht en samenhangend burgerschapsonderwijs, dan zijn er 4 thema's waarmee schoolteams direct aan de slag kunnen. Naar aanleiding van de resultaten van het peilingsonderzoek burgerschap bieden we u bij deze thema's reflectievragen. Deze vragen helpen u bij het nadenken over de plek en inhoud van burgerschapsonderwijs op school en in de verschillende groepen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sinds deze maand krijgen alle kinderen verplicht les in de basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Dat besloot de politiek twee maanden eerder. De vraag is of dit ten koste gaat van vakken als taal en rekenen.

"Ik vind het heel nuttig bij discriminatie en racisme", vertelt Michele, leerling op basisschool Het Element in Middelburg. "Ik leer hoe ik dat kan aanpakken op een positieve manier." Klasgenoot Wanisha vindt het daarnaast ook leuk: "Je leert hoe je goed met anderen om kan gaan."

Burgerschapsonderwijs

Aan het begin van deze zomer stemde de Eerste Kamer, na de Tweede Kamer, in met de toevoeging van lessen burgerschap in het basisonderwijs, op middelbare scholen en mbo's. Sinds deze maand besteden alle scholen verplicht aandacht aan burgerschapsonderwijs. Wat dat precies inhoudt, daar mogen scholen zelf invulling aan geven.

Globaal gaat het erom dat scholen aandacht moeten besteden aan kennis die leerlingen helpt nu en later in de maatschappij te functioneren. Dit kan betekenen dat je in de kleuterklas leert hoe je voor jezelf kan opkomen en dat je in groep acht leert wat Prinsjesdag is en dat we in een democratische rechtstaat leven.

Oefenen met de rechtstaat

"Het hele idee van oefenen met de rechtstaat, met de democratie, dat gaan leraren dus vanaf nu al leren op de pabo (opleiding tot docent in het basisonderwijs, red.)", zegt hoogleraar Sociologie en Mensenrechten Barbara Oomen aan de Universiteit Utrecht. Ze is erg enthousiast over de verankering van burgerschap in het onderwijs.

"Ik vind het fantastisch dat het is ingevoerd. Leerlingen leren nu van jongs af aan, minder vrijblijvend dan eerst, wat burgerschap is. Voorheen konden scholen nog zeggen dat ze er iets aan wilden doen en als ze het dan niet deden, maakte dat niet uit. Het zeggen was genoeg. Nu moeten ze zich er echt voor inzetten."

Elke school zijn eigen invulling

Maar er zijn ook risico's, stelt hoogleraar Pedagogiek Anna Bosman van de Radboud Universiteit. "Scholen mogen zelf weten hoe ze het geven. Streng religieuze scholen kunnen dus andere accenten leggen. Elke docent is een ander mens en vindt andere dingen belangrijk."

Daarnaast zijn er natuurlijk de reeds bestaande problemen in het onderwijs. "Het gaat niet goed in Nederland met basisvaardigheden als rekenen en taal, vervolgens gaan we ons bezighouden met zulke grote vraagstukken die lang niet alle kinderen kunnen aan kunnen. Laten we zorgen dat eerst die basisvaardigheden, op orde zijn."

Uitwerking

Hoe deze nieuwe ambities in het onderwijs hun uitwerking gaan vinden, is de vraag. Er is veel enthousiasme, maar er zijn ook docenten die het er nu niet bij kunnen hebben. Daarnaast ziet Oomen een taak weggelegd voor de onderwijsinspectie.

"Het is natuurlijk heel belangrijk dat de onderwijsinspectie er goed op toeziet dat kinderen niet leren wie of wat of hoe ze moeten zijn als mens, maar wel hoe je als mensen met elkaar omgaat. Dat ze leren over de rechtsstaat en over universele mensenrechten."

# data[].attributes.attachment_link.title
Niet iedereen blij met burgerschap als verplicht vak in het onderwijs: 'Eerst maar eens taal en rekenen op orde'

# data[].attributes.attachment_link.description
Sinds deze maand krijgen alle kinderen verplicht les in de basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Dat besloot de politiek twee maanden eerder. De vraag is of dit ten koste gaat van vakken als taal en rekenen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is de onderwijsinspectie en de minister nu écht menens. Het vak burgerschap moet een prominentere plek innemen in het curriculum van middelbare scholen. Deze week werd dat eens te meer duidelijk toen de onderwijsinspectie bekend maakte dat van de zestien plannen voor nieuw te stichten middelbare scholen, er elf werden afgewezen. De onderwijskwaliteit is ondermaats en dat heeft voornamelijk te maken met het burgerschapsonderwijs dat niet op orde is.

Dat wil zeggen: de burgerschapsplannen die de aspirant-scholen hebben ingediend zijn onvoldoende uitgewerkt en voldoen daarom niet aan de aangescherpte wet. In het verleden waren scholen verplicht 'iets' te doen aan burgerschap, maar sinds vorig jaar heeft de Inspectie de bevoegdheid in te grijpen als scholen te weinig doen aan thema's als non-discriminatie, verdraagzaamheid en gelijkwaardigheid.

Dat de Inspectie de daad bij het woord voegt, is van belang. Burgerschap is onvoldoende ingebed in het onderwijs op Nederlandse scholen, zeker als je het vergelijkt met het buitenland. Die constatering is niet nieuw, maar het is nog niet zo eenvoudig om dat te veranderen.

Een ingewikkelde balanceeract

Twee maanden geleden bleek uit een peiling van de onderwijsinspectie dat de burgerschapskennis van leerlingen uit groep acht zelfs afneemt ten opzichte van 2009. Die peiling had betrekking op basisscholen, maar de problemen spelen breder. Dat bleek vorige week in tv-programma Pointer waar de voorzitter van de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs constateerde dat "een homoseksuele levenswijze niet in lijn is met de Bijbel. Als je denkt dat dat niet goed is, zul je ook proberen leerlingen daarvandaan te houden." Een problematische opmerking stelt de Inspectie, omdat je "als school mag zeggen 'dit is onze opvatting', maar je moet wel ruimte laten voor de leerling om eigen keuzes te maken."

Voor de Inspectie is het een ingewikkelde balanceeract: de vrijheid van onderwijs is een groot goed in Nederland. Tegelijkertijd is het belangrijk dat leerlingen les krijgen in thema's als mensenrechten, diversiteit, non-discriminatie of omgang met nepnieuws.

De afgelopen jaren heeft de Inspectie meer handvatten gekregen om het klaslokaal te betreden. Nieuw te stichten scholen worden sinds kort vooraf door de Inspectie gecontroleerd op de kwaliteit van het onderwijs, in het verleden gebeurde dat niet. Het gewicht dat de Inspectie nu aan het vak burgerschap toekent, is belangrijk in een samenleving die steeds verder polariseert. Door leerlingen al vroeg te laten nadenken over maatschappelijke thema's, maak je ze weerbaarder en versterk je de democratie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Burgerschap wordt eindelijk op waarde geschat | Trouw

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is de onderwijsinspectie en de minister nu écht menens. Het vak burgerschap moet een prominentere plek innemen in het curriculum van middelbare scholen. Deze week werd dat eens te meer duidelijk toen de onderwijsinspectie bekend maakte dat van de zestien plannen voor nieuw te stichten middelbare scholen, er elf werden afgewezen.

# data[].attributes.headline
Scholen werken dagelijks aan burgerschapsvorming van hun leerlingen. Dit is echter lang niet altijd doelgericht en samenhangend. Op ongeveer de helft van de scholen formuleren leerkrachten geen concrete leerdoelen voor burgerschapsvorming, wordt de burgerschapsontwikkeling van leerlingen niet systematisch gevolgd en vindt er geen periodieke bijstelling van het burgerschapsonderwijs plaats op basis van ervaringen en resultaten.

# data[].attributes.subject
Scholen werken dagelijks aan burgerschapsvorming van hun leerlingen. Dit is echter lang niet altijd doelgericht en samenhangend. Op ongeveer de helft van de scholen formuleren leerkrachten geen concrete leerdoelen voor burgerschapsvorming, wordt de burgerschapsontwikkeling van leerlingen niet systematisch gevolgd en vindt er geen periodieke bijstelling van het burgerschapsonderwijs plaats op basis van ervaringen en resultaten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieuwsbericht | 09-03-2022 | 08:00

Vrijwel alle leerkrachten vinden burgerschapsvorming belangrijk, maar het burgerschapsonderwijs op hun school zou volgens ongeveer 2/3 van de leerkrachten en schoolleiders wel verder ontwikkeld moeten worden. Scholen werken dagelijks aan burgerschapsvorming van hun leerlingen. Dit is echter lang niet altijd doelgericht en samenhangend. Op ongeveer de helft van de scholen formuleren leerkrachten geen concrete leerdoelen voor burgerschapsvorming, wordt de burgerschapsontwikkeling van leerlingen niet systematisch gevolgd en vindt er geen periodieke bijstelling van het burgerschapsonderwijs plaats op basis van ervaringen en resultaten. De dagelijkse focus in het burgerschapsonderwijs ligt op persoonsvorming en sociale omgang. Leerdoelen als het ontwikkelen van maatschappelijke betrokkenheid en kritisch leren nadenken over de samenleving komen veel minder aan bod. Dit blijkt uit het onderzoek Peil.Burgerschap einde basisonderwijs 2019-2020 van de Inspectie van het Onderwijs.

Burgerschapskennis licht gedaald sinds 2009

De burgerschapskennis van groep 8-leerlingen is licht gedaald sinds 2009. In 2009 was een van de conclusies dat de burgerschapskennis op dat moment nog ver onder het gewenste resultaat lag. Dit maakt de afstand tussen het gewenste en gerealiseerde onderwijsresultaat in 2020 nog wat groter.

Het onderzoek laat zien dat 4 van de 5 leerlingen ongeveer 50% tot 90% van de opgaven voor burgerschapskennis en de vaardigheid in het toepassen van die kennis beheersen. Eenzelfde deel van de leerlingen heeft een matig tot redelijk vertrouwen in de eigen burgerschapsvaardigheid en een gematigd positieve burgerschapshouding.

Niet alleen aspecten van het burgerschapsonderwijs hangen samen met de burgerschapscompetenties van leerlingen; vooral kenmerken van de leerlingen zelf zijn hierop van invloed. Zo blijken leerlingen die vaker het nieuws volgen (via krant, televisie of sociale media), een positievere houding te hebben ten aanzien van burgerschap. Wat de kenmerken van scholen betreft laat het onderzoek zien dat leerlingen een positievere burgerschapshouding hebben als er sprake is van een klasklimaat waarin er ruimte is voor discussie en als de leerkracht en leerlingen een goede relatie hebben.

Aangescherpte burgerschapswet geeft richting, maar voor verdere ontwikkeling van het burgerschapsonderwijs is meer nodig

De nieuwe wettelijke burgerschapsopdracht, die van kracht werd in de zomer van 2021, geeft richting aan de verdere ontwikkeling van het burgerschapsonderwijs. Volgens een focusgroep van experts die reflecteerde op de resultaten van het peilingsonderzoek, verduidelijkt de nieuwe wet de wettelijke verplichtingen, maar is er meer dan dat nodig. Het realiseren van meer doelgericht en samenhangend burgerschapsonderwijs vraagt gerichte aandacht en prioriteit van besturen en scholen. Zij moeten hiermee actief aan de slag en dat behoeft niet alleen inspanningen, maar ook materialen en ondersteuning. Hierbij kunnen experts en sector- en profielorganisaties een rol spelen. Om het burgerschapsonderwijs goed vorm te geven is er bovendien versterking van de expertise van leerkrachten nodig, door scholen en besturen en middels een impuls op de lerarenopleidingen en in de nascholing op het gebied van burgerschap. Leerkrachten kunnen zo beter worden toegerust voor het verzorgen van het burgerschapsonderwijs aan hun leerlingen, ook daar waar het gaat om de maatschappelijke aspecten van burgerschap.

Uitvoering onderzoek

Peil.Burgerschap einde basisonderwijs vond plaats in het schooljaar 2019-2020 op een representatieve steekproef van 94 basisscholen (130 klassen) met 2.237 leerlingen. Op 20 van deze scholen heeft ook een verdiepend onderzoek plaatsgevonden, om zicht te krijgen op de mate waarin en wijze waarop de scholen het burgerschapsonderwijs (in samenhang) vormgeven.

Sociale en maatschappelijke competenties: basisvaardigheden

Mede door de aandacht voor burgerschapsvorming op school ontwikkelen leerlingen de competenties om te participeren in een diverse en democratische samenleving die voortdurend verandert. Samen met taal (lezen, schrijven en mondelinge taalvaardigheid) en rekenen vormt burgerschap (sociale en maatschappelijke competenties) dan ook het geheel aan basisvaardigheden dat je nodig hebt om je te kunnen redden in de maatschappij.

Documenten

Peil.Burgerschap einde basisonderwijs 2019-2020

De peiling Burgerschap einde basisonderwijs 2019-2020 laat zien dat, volgens de meerderheid van deelnemende schoolleiders en ...

Rapport | 09-03-2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Burgerschapsonderwijs op basisscholen moet verder ontwikkeld worden

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrijwel alle leerkrachten vinden burgerschapsvorming belangrijk, maar het burgerschapsonderwijs op hun school zou volgens ongeveer 2/3 van de leerkrachten en schoolleiders wel verder ontwikkeld moeten worden. Scholen werken dagelijks aan burgerschapsvorming van hun leerlingen. Dit is echter lang nie…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het voorbereiden van leerlingen op de samenleving is een kernfunctie van het onderwijs en burgerschapsvorming draagt daaraan bij. Uit vandaag gepubliceerd onderzoek van de Onderwijsinspectie blijkt dat vrijwel alle leerkrachten burgerschapsvorming belangrijk vinden, maar dat dit lang niet altijd doelgericht en samenhangend gegeven wordt.

Evenals rekenen en taal vraagt burgerschapsonderwijs wat de PO-Raad betreft om een doelmatige aanpak. Het draagt immers bij aan de ontwikkeling van leerlingen in de basis. Het vandaag gepubliceerde onderzoek geeft een rijk beeld van burgerschapsonderwijs: scholen vinden het belangrijk (hoewel het niet altijd prioriteit krijgt naast andere basisvaardigheden) maar zoeken naar hoe ze een structureel aanbod vormgeven en grip krijgen op opbrengsten.

Het onderzoek maakt kortom de noodzaak zichtbaar van een gezamenlijke concretisering op de invulling van burgerschapsonderwijs en een passende ondersteuningsstructuur met geschikte partijen die het gehele veld bedienen.

Onderzoek Peil.Burgerschap

Met zogeheten onderzoek Peil.Burgerschap geeft de Inspectie meer inzicht in de uitvoering van burgerschapsonderwijs in de praktijk. Dat beeld ontbrak tot dit moment. De Inspectie voerde het onderzoek uit in voorjaar 2020. Ze deed een representatieve steekproef onder 94 basisscholen met 2.237 leerlingen.

De resultaten maken dus duidelijk dat scholen veel waarde hechten aan burgerschapsonderwijs. Er worden de nodige activiteiten ondernomen, maar de visie op burgerschap is beperkt uitgewerkt op scholen en er wordt weinig gemonitord. Op ongeveer een derde van de scholen is geen sprake van coördinatie van het burgerschapsonderwijs (daarmee is het aan de individuele leraren zelf). Burgerschapsonderwijs moet dus verder ontwikkeld worden, schoolleiders en leraren willen dat ook.

School moet visie ontwikkelen

Om Burgerschapsonderwijs te versterken is van belang dat scholen hun visie op dit onderwijs ontwikkelen, opbrengsten formuleren en de resultaten volgen. De wettelijke burgerschapsopdracht, die deze zomer van kracht werd, verwacht van besturen en scholen dat die hun burgerschapsopdracht verduidelijken en steviger verankeren. Maar dat is niet genoeg: het meer samenhangend en doelgericht vormen van burgerschapsonderwijs vraagt een actieve(re) inspanning. Scholen hebben behoefte aan zowel monitorinstrumenten als toerusting/ondersteuning.

Versterk jouw burgerschapsonderwijs

Aan de slag? Op onze pagina Burgerschap vind je instrumenten en handvatten voor scholen en schoolbesturen om met jouw (visie op) burgerschapsonderwijs aan de slag te gaan. Ook ben je van harte welkom op de landelijke conferentie Bestemming Burgerschap van 19 april. Daar vind je inspiratie, informatie en praktische handreikingen om samen met collega's, leerlingen én ouders de reis naar goed burgerschapsonderwijs op jouw school te plannen. Je kunt er ook terecht op een sessie waarin de resultaten van Peil worden toegelicht.

# data[].attributes.attachment_link.title
Burgerschapsonderwijs: scholen vinden het belangrijk, maar samenhang ontbreekt

# data[].attributes.attachment_link.description
Het voorbereiden van leerlingen op de samenleving is een kernfunctie van het onderwijs en burgerschapsvorming draagt daaraan bij. Uit vandaag gepubliceerd onderzoek van de Onderwijsinspectie blijkt dat vrijwel alle leerkrachten burgerschapsvorming belangrijk vinden, maar dat dit lang niet altijd doelgericht en samenhangend gegeven wordt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

# data[].attributes.attachment_link.title
Staatsblad 2021, 321 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen

# data[].attributes.attachment_link.description
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

# data[].attributes.attachment_link.description
Informatie over burgerschapsonderwijs in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Burgerschapsvorming is het vormen van leerlingen die actief meedoen aan de samenleving en een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. Het is geen vak, maar een taak van de school. Scholen zijn wettelijk verplicht om deze taak uit te voeren, de inspectie ziet hierop toe. Scholen hebben ruimte om dit burgerschapsonderwijs op eigen wijze vorm te geven. Bij burgerschapsvorming gaat het vooral om de houding en de vaardigheden van de leerlingen. De school is hier een geschikte oefenplaats voor. Het burgerschapsonderwijs moet in ieder geval bestaan uit de volgende kern:

1. Het bijbrengen van kennis over de democratie en rechtstaat zelf en de grondrechten van de mensen. Voor het primair onderwijs gaat dit over kerndoel 36 tot en met 39.

2. Het bijbrengen van kennis over, inzicht hebben in de werking van en respect hebben voor de achterliggende basiswaarden ook in onderling verband. De basiswaarden zijn: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Dit betekent dat kinderen kennis moeten krijgen over verschillen in godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap of seksuele gerichtheid en dat iedereen gelijk behandeld moet worden.

3. Het ontwikkelen van sociale en maatschappelijke competenties. Leerlingen moeten op school leren om samen te werken en te leven, om te gaan met maatschappelijke spelregels, hun mening leren vormen en die van anderen respecteren en hun eigen identiteit leren ontwikkelen.

4. Het bieden van een respectvolle oefenplaats waarin actief geoefend kan worden met de basiswaarden en burgerschapswaarden geïnternaliseerd kunnen worden.

Gerelateerd

[extra-breed-algemeen-kolom2]

# data[].attributes.attachment_link.description
Burgerschapsvorming is het vormen van leerlingen die actief meedoen aan de samenleving en een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. Het is geen vak, maar een taak van de school. Scholen zijn wettelijk verplicht om deze taak uit te voeren.