# data[].attributes.body
Ben jij een geboren ondernemer?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het starten van een eigen bedrijf wordt steeds populairder. Veel mensen dromen ervan om eigen baas te zijn. In Nederland starten elk jaar meer dan 100.000 mensen met een eigen bedrijf. Maar een eigen bedrijf (of onderneming) hebben is méér dan dromen. Het is hard werken en niet zonder risico.

# data[].attributes.body
In het bijgevoegde document staan de boekhoudregels samengevat.

# data[].attributes.headline
De opdracht Arjo 4.05 verder uitgewerkt Beco havo Middelburg en Terneuzen

# data[].attributes.subject
De opdracht Arjo 4.05 verder uitgewerkt Beco havo Middelburg en Terneuzen

# data[].attributes.attachment_link.title
Opdracht Arjo verder uitgewerkt  Beco havo Middelburg en Terneuzen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co-creaties dragen bij aan snellere innovaties en hogere betrokkenheid van je klanten en je community. Waar vroeger de producent het aanbod bepaalde, is het nu de beurt aan de consument. Van consumer naar prosumer! In dit artikel deel ik hoe onder andere KPN, Nike en Lays dit aanpakken.

In zijn eerste troonrede sprak onze koning over het belang van een participatiesamenleving, waarbij iedere burger een actieve rol in de maatschappij heeft. De verzorgende samenleving waar Nederland om bekend stond, raakt steeds meer achterhaald. Naast de maatschappelijke ontwikkelingen zie je in de economie meer samenwerkingsvormen waarin de consument participeert: co-creatie.

Co-creatiemodel

In dit blog neem ik jullie mee in vijf succesvolle co-creaties gebaseerd op het co-creatiemodel van Vulink en Van Leeuwen-Fontein. In dit model hebben zij de mate van betrokkenheid van consumenten bij de ontwikkeling van een product of merk als uitgangspunt genomen. In onderstaande afbeelding worden de verschillende typen co-creaties toegelicht. Een consument met weinig betrokkenheid bij het ontwikkelingsproces wordt het meest links (developer) in dit model weergegeven. En een consument met veel betrokkenheid staat het meest rechts (facilitator).

Developer: KPN Springmeemet4G.nl

Deze vorm van co-creatie is vergelijkbaar met het klassieke marktonderzoek. De consument vult bijvoorbeeld een vragenlijst in over het product Grolsch Stender en ontvangt hiervoor een sample als beloning. Het invullen van een vragenlijst in ruil voor een product-sample werkt nog steeds, maar gelukkig kan het leuker en effectiever. Dit bewijst bijvoorbeeld KPN met de actie springmeemet4g.nl.

Naar aanleiding van de commercial van KPN waarin een parachutist het 4G-netwerk gebruikte, was de vraag of dit feitelijk wel kon. KPN nodigde daarom vijftien bloggers uit om de proef op de som te nemen: werkt 4G ook tijdens een parachutesprong?

Wat maakt deze vorm van co-creatie succesvol? De deelnemers aan deze actie zijn zogenaamde heavy users van internet. Maar ook belangrijke influentals, doordat zij voor bekende blogsites blogden en een groot netwerk hadden. Na afloop van de test verspreidden zij de buzz, waardoor het virale effect van de actie enorm was. De test had daarom voor KPN een dubbele lading. Enerzijds de ervaring van het 4G-netwerk en de online verspreiding hiervan, anderzijds het waarmaken van de belofte uit de reclame. Hier geldt het principe: wie (nog) niet sterk is moet slim zijn!

Mass customiser: Nike ID

Bij mass customization-projecten bieden bedrijven consumenten een basisproduct waarvan ze de details (kleuren en stijl) kunnen personaliseren. Nike ID is hoogstwaarschijnlijk het meest bekende en spraakmakende mass customize-project allertijden. Nike ID is een online tool waarmee consumenten zelf hun schoenen samenstellen. Ze hebben de mogelijkheid om het type schoen, de kleur, het materiaal en de zool te bepalen. Maar het belangrijkst is natuurlijk het 'persoonlijke ID' dat de consument aan zijn schoen kan toevoegen. Zie hierboven mijn eigen voorbeeld.

Nike ID werd al in 1999 in de VS gelanceerd en bleek succesvol. Daarom werd dit concept in april 2002 ook in Nederland doorgevoerd. Gedurende de jaren zijn de mogelijkheden uitgebreid en toegespitst op de behoeften van verschillende consumentengroepen. Op de NikeID Facebookpagina staan de nieuwste mogelijkheden. Nike biedt via deze pagina inspiratie aan klanten, door ontwerpen te delen. Op deze manier realiseren ze een grote community (2.2 miljoen likes) en een hoge betrokkenheid onder deze community. Dit zie je ook terug in de hoeveelheid interactie op de pagina. Lees ook dit artikel van Lindy Prins over de sociale aantrekkingskracht van Nike.

Ondanks de behoefte aan maatwerk moet het keuzeproces kort, maar krachtig te zijn. Consumenten houden namelijk niet van keuzes maken, maar willen snel en eenvoudig een oplossing voor hun probleem. Keuzes leiden tot procesvertraging, waardoor frictie in de klantbeleving ontstaat. Dit voorkom je door de juiste informatie over je doelgroep te verzamelen, bijvoorbeeld via customer journey-mapping. Dus: wat zijn hun behoeften en hoe kun je hierop inspelen? In een onderzoek Retail2020 van Inretail (voorheen CBW Mitex) staat ook veel informatie over de huidige trends en behoeften van consumenten. Zeker de moeite waard om te lezen!

Idea collector: Maak de Smaak-Battle van Lays

Een idea collector is een ideeënverzamelaar. Zo simpel als dit klinkt is het ook. Een producent schrijft een ideeënwedstrijd uit waarop consumenten hun ideeën insturen. Vervolgens wordt door de producent (en consument) een winnaar bepaald. Het winnende idee wordt in productie genomen. De 'Maak de Smaak-Battle' van Lays is hiervan een goed voorbeeld.

Lays introduceerde in 2010 voor het eerste de Maak de Smaak-Battle. Consumenten konden hun eigen chipssmaak insturen, waarna uit de inzendingen drie potentiële winnaars werden gekozen. Deze drie smaken werden tijdelijk in productie genomen en in de supermarkt verkocht. Op deze manier konden consumenten de smaken toetsen en via de website op hun favoriete smaak stemmen. De wedstrijd bleek een ongekend succes (675.000 smaakinzendingen) en werd in 2012 herhaald. Waar Lays voorheen zelf de smaakselectie bepaalde, mochten consumenten nu via online battles meebepalen.

What's in it for them?

What's in it for me? Een terechte vraag! Deelnemers maken kans op €25.000,- en ook ontvangen zij nog eens 1% van de omzet van hun chipssmaak in het eerste verkoopjaar. Dat scheelt je heel wat werkuren!

Integrator: Vivera Vleesvervangers

Vivera Vleesvervangers is een typisch voorbeeld van het Integrator co-creatieproces. Hierbij zijn consumenten bij meerdere fases van het ontwikkelingsproces betrokken. Waarom kiest Vivera voor een dergelijk co-creatie proces? Vivera merkte dat hun klanten in toenemende mate behoefte hadden aan betrokkenheid bij het ontwikkelingsproces van hun eten. Alle rompslomp rondom de voedingsmiddelenindustrie zorgde voor argwaan en bewustwording. Dit bracht hen op het idee om consumenten bij het hele productieproces te betrekken en om hen mee te laten bepalen. Om dit te realiseren maken zij optimaal gebruik van Facebook.

Op Facebook laat Vivera filmpjes van het productieproces zien. Bijvoorbeeld waar de grondstof (lupide) van hun vleesvervangers vandaan komt en hoe het groeiproces van Lupide eruit ziet. Consumenten mogen over nieuwe producten en namen meedenken en ze worden uitgenodigd om producten te testen. Slim, want hiermee creëren ze vertrouwen en betrokkenheid wat de basis is voor een langdurige relatie met trouwe ambassadeurs. Een mooie win-win-case!

Facilitator: Mykea

Een facilitator biedt consumenten een platform om hun eigen producten op te ontwikkelen. Dit lijkt misschien complex, maar in praktijk blijkt dit eenvoudig toepasbaar. Frankwatching en Wikipedia zijn wellicht de meest vooruitstrevende voorbeelden van samenwerken aan een (eind)product. Maar hoe passen retailers dit principe toe?

Mykea, een webshop van Nederlandse bodem, heeft hiervoor een slimme strategie bedacht. Mykea verkoopt overtrekken waarmee je jouw Ikea-aankopen kunt opleuken. Met dit concept spelen zij in op de behoefte van consumenten om Ikea aankopen te personaliseren. Veel consumenten kopen immers Ikea producten, maar hierdoor voelen zij zich ook weinig uniek. Want zeg nou zelf, bijna iedereen heeft wel een product van Ikea in huis staan. Daarnaast speelt Mykea in op het beperkte budget van consumenten en de snelle ontwikkelingen in de fashion-markt. Want wat vandaag een trend is, is dat bij wijze van spreken morgen niet meer.

Maar alleen hieruit blijkt de hoge mate van betrokkenheid van consumenten natuurlijk niet. Nee, Mykea gaat nog een stapje verder. Consumenten kunnen op de website van Mykea een toolkit downloaden waarmee je eigen ontwerpen maakt. Deze ontwerpen worden desgewenst ook aan het assortiment van Mykea toegevoegd. En last but not least, als jouw ontwerp verkocht wordt, deel je mee in de winst!

Leve de koning

Je zou bijna willen dat onze kersverse koning Willem Alexander een toekomstige blogger van Frankwatching wordt. Immers, als trendwatcher past hij hier prima thuis. Let's participate! Vragen en opmerkingen hoor ik graag.
Foto intro met dank aan Fotolia

# data[].attributes.attachment_link.title
Co-creatie: 5 succesverhalen van retailers - Frankwatching

# data[].attributes.attachment_link.description
Co-creaties dragen bij aan snellere innovaties en hogere betrokkenheid van je klanten en je community. Waar vroeger de producent het aanbod bepaalde, is het nu de beurt aan de consument. Van consumer naar prosumer! In dit artikel deel ik hoe onder andere KPN, Nike en Lays dit aanpakken.

# data[].attributes.headline
Oefenopgaven voor het eerste se bedrijfseconomie!!!

# data[].attributes.subject
Oefenopgaven voor het eerste se bedrijfseconomie!!!

# data[].attributes.body
Ik heb een bundeltje gemaakt,vraag er naar....

# data[].attributes.attachment_link.title
Antwoorden D-toetsen een bedrijf starten

# data[].attributes.attachment_link.description
WAT IS CASHFLOW? Het saldo waarmee de liquide middelen wijzigt, noemen we ook wel: cashflow (=ontvangsten - verplichte uitgaven). De cashflow geeft aan hoeveel vrij te besteden liquide middelen ik uit mijn ontvangsten

# data[].attributes.headline
Zo zou een examen er uit(ge)zien hebben. 

# data[].attributes.subject
Zo zou een examen er uit(ge)zien hebben. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sinds 1 augustus 2018 is het vak management en organisatie (M&O) in de vierde klassen van havo en vwo vervangen door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid' (hierna: bedrijfseconomie). Havo-kandidaten zullen voor dit vak voor het eerst centraal examen afleggen in 2020 en vwo-kandidaten in 2021.

De syllabuscommissie bedrijfseconomie van het CvTE heeft in 2015 gewerkt aan de syllabi voor havo en vwo. Hierin zijn de eindtermen voor het centraal examen (CE) gespecificeerd. Deze syllabi bij het CE-deel van het examenprogramma zijn vastgesteld en beschikbaar via de examenpagina's in de jaarringen vanaf 2020 voor havo en 2021 voor vwo.

In 2019 is in overleg met de Vecon klein onderhoud gedaan aan de syllabi. De syllabus vwo 2021 is daarom nader vastgesteld. De syllabus havo 2020 bleef ongewijzigd. In de syllabus havo 2021 is het klein onderhoud wél opgenomen. Deze syllabus is raadpleegbaar in de jaarring 2021 voor havo.

De syllabi bedrijfseconomie zijn gebaseerd op het rapport van de vakvernieuwingscommissie M&O (Commissie Boot) dat in oktober 2014 werd gepresenteerd. U kunt het programma downloaden op de website van SLO.
CE bedrijfseconomie havo 2020
In augustus 2020 is het centraal examen bedrijfseconomie havo 2020 tijdvak 1 gepubliceerd. Docenten kunnen dit examen gebruiken bij de voorbereiding van de leerlingen op het centraal examen 2021.
Voorbeeldopgaven
Cito heeft voorbeeldexamenopgaven gemaakt over de nieuwe examenstof. U vindt deze opgaven hieronder.

De voorbeeldopgaven zijn op 15 maart 2017 enigszins gewijzigd door de vaststellingscommissie Bedrijfseconomie van het CvTE. De havo-voorbeeldopgave HAZO is afgestemd met eindterm 25 van de syllabus bedrijfseconomie 2020 havo. In andere voorbeeldopgaven is een aantal kleine veranderingen opgenomen. Deze zijn in de tekst blauw gemarkeerd:
Bedrijfseconomie havo 2020 Bedrijfseconomie vwo 2021 Voorbeeldexamens havo
Voor havo is in maart 2018 een voorbeeldexamen gepubliceerd.
Voorbeeldexamens vwo
Voor vwo is in juni 2019 een voorbeeldexamen gepubliceerd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sinds 1 augustus 2018 is het vak management en organisatie (M&O) in de vierde klassen van havo en vwo vervangen door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid' (hierna: bedrijfseconomie). Havo-kandidaten zullen voor dit vak voor het eerst centraal examen afleggen in 2020 en vwo-kandidaten in 2021.

# data[].attributes.body
filmpjes die de stof uitleggen.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
J. Timmerman - Economie & Bedrijfseconomie

# data[].attributes.attachment_link.title
Bedrijfseconomie - Marktverovering - b2c-, b2b-, c2b- en c2c-marketing

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De auto-industrie draait op B2B-transacties. De meeste voertuigonderdelen worden door onafhankelijke leveranciers gemaakt en doorverkocht aan autofabrikanten zoals , die daar vervolgens auto's van bouwen.

Deze auto's staan meestal kort bij een dealer, waarna ze aan de consument worden verkocht. Onderdelen zoals accu's, raammechanismen en sloten worden ook door gespecialiseerde leveranciers gemaakt en rechtstreeks aan fabrikanten verkocht.

# data[].attributes.attachment_link.description
De auto-industrie draait op B2B-transacties. De meeste voertuigonderdelen worden door onafhankelijke leveranciers gemaakt en doorverkocht aan autofabrikanten zoals , die daar vervolgens auto's van bouwen. Deze auto's staan meestal kort bij een dealer, waarna ze aan de consument worden verkocht. Onderdelen zoals accu's, raammechanismen en sloten worden ook door gespecialiseerde leveranciers gemaakt en rechtstreeks aan fabrikanten verkocht.

# data[].attributes.body
Financiele zelfredzaamheid vormt onderdeel van de stof van het Centraal examen. Eens in de zoveel weken besteden we aandacht aan dit onderwerp.

# data[].attributes.attachment_link.description
§1 Werknemerschap (concept) §2 Beleggen §3 Woning huren/kopen

# data[].attributes.attachment_link.description
WAT IS CASHFLOW? Het saldo waarmee de liquide middelen wijzigt, noemen we ook wel: cashflow (=ontvangsten - verplichte uitgaven). De cashflow geeft aan hoeveel vrij te besteden liquide middelen ik uit mijn ontvangsten

# data[].attributes.headline
De planning voor periode 1.  september-november

# data[].attributes.subject
De planning voor periode 1.  september-november

# data[].attributes.body
In dit document staat wat je in de eerste periode tijdens het vak bedrijfseconomie te wachten staat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Planning lesstof Bedrijfseconomie periode 1 schooljaar 2020

# data[].attributes.headline
Oefenen met balans en resultaten rekening

# data[].attributes.subject
Oefenen met balans en resultaten rekening

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze wiki zul je meer te weten komen over de balans en resultantenrekening.

Je leert:

Wat de kenmerken zijn van een balans

Hoe je een balans moet opstellen

Wat de kenmerken zijn van een resultatenrekening

Hoe je een resultatenrekening moet opstellen

Conclusie maken over de balans en resultatenrekening

Op deze wiki zul je vooral vragen maken die gaan over de balans en resultatenrekening. Om die vragen goed te beantwoorden begin je in het menu met het kopje 'Wat is een balans?'. Daar staat een Prezi met informatie over de balans en een filmpje van de website leraar24. Na het lezen van de informatie en het bekijken van het filmpje kun je de vragen die bij de balans horen in de goede volgorde maken. Er is ook een extra opdracht voor de 'snelle' leerling.Bij het kopje 'Wat is een resultatenrekening' is ook een Prezi toegevoegd en een filmpje die uitlegt wat een resultatenrekening is. Ook hier horen vragen bij. Uiteindelijk is er een eindopdracht. Je moet een conclusie schrijven op basis van de opdrachten die je hebt gemaakt.

Heel veel succes!

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze wiki zul je meer te weten komen over de balans en resultantenrekening. Je leert: Wat de kenmerken zijn van een balans Hoe je een balans moet opstellen Wat de kenmerken zijn van een resultatenrekening Hoe je een resultatenrekening moet opstellen Conclusie maken over de balans en resultatenrekening Op deze wiki zul je vooral vragen maken die gaan over de balans en resultatenrekening.

# data[].attributes.headline
De antwoorden van de module marktverovering

# data[].attributes.subject
De antwoorden van de module marktverovering

# data[].attributes.body
In de eerste periode van 7 weken is dit de tweede module die we in de lessen Bedrijfseconomie gebruiken.

# data[].attributes.headline
De planning voor periode 1.  september-november

# data[].attributes.subject
De planning voor periode 1.  september-november

# data[].attributes.body
In dit document staat wat je in de eerste periode tijdens het vak bedrijfseconomie te wachten staat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Planning lesstof Bedrijfseconomie periode 1 schooljaar 2020

# data[].attributes.headline
Digitaal materiaal voor het vak Bedrijfseconomie

# data[].attributes.subject
Digitaal materiaal voor het vak Bedrijfseconomie

# data[].attributes.body
Op deze site vind je uitleg over alle onderwerpen die je voor het examen bedrijfseconomie moet beheersen. Succes het komend schooljaar!

# data[].attributes.attachment_link.description
De OsAcademie geeft economie en bedrijfseconomie uitleg (voorheen M&O) in korte filmpjes van maximaal 15 minuten. Deze (bedrijfs)economie lessen zijn een uit...

# data[].attributes.headline
Een korte inleiding in de bedrijfseconomie

# data[].attributes.subject
Een korte inleiding in de bedrijfseconomie

# data[].attributes.attachment_link.title
Economie Academy : les Balans en Resultatenrekening (concept Ruilen over de tijd)

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit jaar eindexamen? Doe de online examentraining van Economie Academy. Trouwens ook goed te gebruiken bij de voorbereiding op je schoolexamens. Ga naar http://www.economie-academy.nl/examentraining Deze les gaat over de balans en resultatenrekening en geeft je antwoord op de volgende vragen: - Wat is een balans? - Wat zijn debiteuren en crediteuren?

# data[].attributes.body
De collega's van economielokaal helpen je op weg....

# data[].attributes.body
Aan de hand van de start/oprichten van een bedrijf leren jullie de belangrijkste boekhoudkundige begrippen . Succes dit jaar!

# data[].attributes.headline
De antwoorden van de opgaven uit de module bedrijf starten

# data[].attributes.subject
De antwoorden van de opgaven uit de module bedrijf starten

# data[].attributes.body
De antwoorden zijn via deze padlet voor jullie beschikbaar...succes dit jaar

# data[].attributes.body
Wat moet je bij dit vak voorstellen? Er waren immers geen examens dit jaar. Om je een idee te geven een link naar de examenonderdelen. Succes dit jaar!!!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De centrale examens gaan in examenjaar 2020 als gevolg van de coronacrisis niet door. De informatie op deze pagina is mogelijk niet meer (volledig) van toepassing. Kijk voor actuele informatie op de homepage.
Sinds 1 augustus 2018 is het vak management en organisatie (M&O) in de vierde klassen van havo en vwo vervangen door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid' (hierna: bedrijfseconomie). Havo-kandidaten zullen voor dit vak voor het eerst centraal examen afleggen in 2020 en vwo-kandidaten in 2021.

De syllabuscommissie bedrijfseconomie van het CvTE heeft in 2015 gewerkt aan de syllabi voor havo en vwo. Hierin zijn de eindtermen voor het centraal examen (CE) gespecificeerd. Deze syllabi bij het CE-deel van het examenprogramma zijn vastgesteld en beschikbaar via de examenpagina's in de jaarringen vanaf 2020 voor havo en 2021 voor vwo.

In 2019 is in overleg met de Vecon klein onderhoud gedaan aan de syllabi. De syllabus vwo 2021 is daarom nader vastgesteld. De syllabus havo 2020 bleef ongewijzigd. In de syllabus havo 2021 is het klein onderhoud wél opgenomen. Deze syllabus is raadpleegbaar in de jaarring 2021 voor havo.

De syllabi bedrijfseconomie zijn gebaseerd op het rapport van de vakvernieuwingscommissie M&O (Commissie Boot) dat in oktober 2014 werd gepresenteerd. U kunt het programma downloaden op de website van SLO.
Voorbeeldopgaven
Cito heeft voorbeeldexamenopgaven gemaakt over de nieuwe examenstof. U vindt deze opgaven hieronder.

De voorbeeldopgaven zijn op 15 maart 2017 enigszins gewijzigd door de vaststellingscommissie Bedrijfseconomie van het CvTE. De havo-voorbeeldopgave HAZO is afgestemd met eindterm 25 van de syllabus bedrijfseconomie 2020 havo. In andere voorbeeldopgaven is een aantal kleine veranderingen opgenomen. Deze zijn in de tekst blauw gemarkeerd:
Bedrijfseconomie havo 2020 Bedrijfseconomie vwo 2021 Voorbeeldexamens havo
Voor havo is in maart 2018 een voorbeeldexamen gepubliceerd.
Voorbeeldexamens vwo
Voor vwo is in juni 2019 een voorbeeldexamen gepubliceerd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sinds 1 augustus 2018 is het vak management en organisatie (M&O) in de vierde klassen van havo en vwo vervangen door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid' (hierna: bedrijfseconomie). Havo-kandidaten zullen voor dit vak voor het eerst centraal examen afleggen in 2020 en vwo-kandidaten in 2021.