# data[].attributes.headline
ΓΙΑΤΡΟΙ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ

# data[].attributes.subject
ΓΙΑΤΡΟΙ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ποιοι είναι οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα

# data[].attributes.attachment_link.title
"Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί..." (Ρατσισμός) - 3ο Γυμνάσιο Αλεξ/πολης

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΕΜΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΕΜΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΟΛΕΜΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΕΜΟΣ - ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΕΜΟΣ - ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΟΛΕΜΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
Εναντιωματικές - Παραχωρητικές Προτάσεις (Ε' - ΣΤ΄τάξη)

# data[].attributes.headline
Θεωρία Συντακτικού και ασκήσεις (αποτελεσματικές-εναντιωματικές)

# data[].attributes.subject
Θεωρία Συντακτικού και ασκήσεις (αποτελεσματικές-εναντιωματικές)

# data[].attributes.attachment_link.title
Αποτελεσματικές - εναντιωματικές -παραχωρητικές

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ενωμένοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ας ξεκινήσουμε με μερικούς βασικούς ορισμούς για τα ανθρώπινα δικαιώματα:

ουσιαστικό
Ένα μέλος του είδους Homo sapiens· ένας άντρας, μια γυναίκα ή ένα παιδί· ένα άτομο.

Δικαιώματα: ουσιαστικό
Πράγματα τα οποία δικαιούσαι ή σου επιτρέπονται· εγγυημένες ελευθερίες.

Ανθρώπινα Δικαιώµατα: ουσιαστικό
Τα δικαιώματα που έχεις απλώς επειδή είσαι άνθρωπος.

Αν ρωτούσατε τους ανθρώπους στον δρόµο, " Τι είναι τα ανθρώπινα δικαιώµατα; " θα παίρνατε πολλές διαφορετικές απαντήσεις. Θα σας έλεγαν για κάποια από τα δικαιώματα που γνωρίζουν, αλλά πολύ λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν όλα τα δικαιώματά τους.

Όπως περιγράφεται στους παραπάνω ορισμούς, ένα δικαίωμα είναι κάποιου είδους ελευθερία. Είναι κάτι που το δικαιούται κάποιος επειδή είναι άνθρωπος.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα βασίζονται στην αρχή του σεβασμού του ατόμου. Η βασική θεώρησή τους είναι ότι κάθε άτομο είναι ένα ηθικό και λογικό ον που αξίζει να του φέρονται με αξιοπρέπεια. Αποκαλούνται ανθρώπινα δικαιώματα γιατί είναι οικουμενικά. Ενώ κάποιες χώρες ή ειδικές ομάδες απολαμβάνουν συγκεκριμένα δικαιώματα που ισχύουν μόνο γι' αυτές, τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι τα δικαιώματα που δικαιούνται όλοι -ανεξάρτητα από το ποιοι είναι και πού ζούνε- απλώς επειδή είναι ζωντανοί.

Εντούτοις, αν ζητήσετε από τους ανθρώπους να σας απαριθμήσουν τα δικαιώματά τους, πολλοί θα σας πουν μόνο για την ελευθερία του λόγου και της πίστης και, ίσως, ένα δυο άλλα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για σημαντικά δικαιώματα αλλά το πλήρες εύρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι πολύ μεγάλο. Εμπεριέχουν επιλογές και ευκαιρίες. Εμπεριέχουν την ελευθερία να αποκτήσει κανείς μια δουλειά, να ακολουθήσει μια σταδιοδρομία, να επιλέξει τον σύντροφο που επιθυμεί και να αναθρέψει τα παιδιά του. Περιλαμβάνουν το δικαίωμα της ανεμπόδιστης μετακίνησης και το δικαίωμα να εργάζεται κανείς και να έχει δίκαιες απολαβές χωρίς να υφίσταται παρενοχλήσεις, κακομεταχείριση ή την απειλή της αυθαίρετης απόλυσης. Περιλαμβάνουν ακόμα και το δικαίωμα του ελεύθερου χρόνου.

Σε παλιότερες εποχές δεν υπήρχαν ανθρώπινα δικαιώματα. Μετά εμφανίστηκε η ιδέα ότι οι άνθρωποι θα έπρεπε να έχουν συγκεκριµένες ελευθερίες. Και αυτή η ιδέα, στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, αποτυπώθηκε τελικά στο έγγραφο που ονομάζεται Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με τα τριάντα δικαιώματα τα οποία δικαιούνται όλοι οι άνθρωποι.

# data[].attributes.attachment_link.title
Βίντεο "Ο Ορισμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων" | Τι είναι τα Ανθρώπινα Δικαιώματα; : Ενωμένοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

# data[].attributes.attachment_link.description
Παρακολουθήστε το βίντεο και μάθετε τον ορισμό τους· δικαιούστε τα ανθρώπινα δικαιώματα λόγω του ότι είστε άνθρωποι. Μάθετε περισσότερα σχετικά με την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τις ενέργειες που μπορείτε να κάνετε για να υπερασπιστείτε τα ανθρώπινα δικαιώματα και να αυξήσετε την ευαισθητοποίηση των άλλων σχετικά μ' αυτά.

# data[].attributes.headline
Νεολαία (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Νεολαία (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Νεολαία (Επιμέλεια-Νίκος Αστέριος).pdf

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΜΕ (Επιμέλεια-Νίκος Αστέριος).pdf

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Ανεργία (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Ανεργία (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ανεργία (Επιμέλεια-Νίκος Αστέριος).pdf

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Τεχνολογία (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Τεχνολογία (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εποχή μας (Επιμέλεια-Νίκος Αστέριος).ppt

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Ρατσισμός (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Ρατσισμός (διάγραμμα)

# data[].attributes.headline
Παιδεία (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Παιδεία (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Εκπαίδευση (Επιμέλεια-Νίκος Αστέριος).ppt

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Διαφήμιση (διάγραμμα)

# data[].attributes.subject
Διαφήμιση (διάγραμμα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Διαφήμιση (Επιμέλεια Νίκος Αστέριος).ppt

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
Παρατακτική-υποτακτική-ασύνδετο σχήμα

# data[].attributes.subject
Παρατακτική-υποτακτική-ασύνδετο σχήμα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Παρατακτική-Υποτακτική-Ασύνδετο σχήμα (Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.description
Γύρνα τα πλακίδια - Εξερευνήστε μια συλλογή πλακιδίων δύο όψεων. Κλικ για μεγέθυνση και σύρετε για αναστροφή.

# data[].attributes.headline
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ευρωπαικό Ετος Εθελοντισμού  2011

# data[].attributes.attachment_link.title
Βίντεο με την ενότητα.mp4

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.headline
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Π. Καψάσκης: Ο νεαρός επιστήμονας που μίλησε στα ιταλικά με ελληνικές λέξεις και ενθουσίασε τους Ιταλούς

# data[].attributes.attachment_link.description
Το γεγονός αυτό έλαβε χώρα για πρώτη φορά στην Ιταλία και χαρακτηρίστηκε από τον ιταλικό τύπο ως μια ευγενική αντίσταση των νέων Ελλήνων επιστημόνων στην κρίση.

# data[].attributes.headline
Στη μία ή στις μία;

# data[].attributes.subject
Στη μία ή στις μία;

# data[].attributes.attachment_link.title
Είσαι το ταίρι μου - στη εννέα

# data[].attributes.attachment_link.title
Mi Ultimo Tango en Atenas_APURIMAC feat ΕΛΛΗ ΠΑΣΠΑΛΑ_Official Video

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Ελληνικός λόγος στην Αγγλική του Ξ.Ζολώτα το 1959

# data[].attributes.attachment_link.title
Ταχάρ Μπεν Τζελού.JPG

# data[].attributes.headline
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.subject
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενότητα 2η: Γλώσσα-Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου

# data[].attributes.headline
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.subject
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενότητα 3η: Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί

# data[].attributes.headline
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.subject
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενότητα 4η: Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες

# data[].attributes.attachment_link.title
Έλλάδα.Ο παράδεισος της γής απο ψηλά./ Greece.The paradise of the earth from above. Up Drones

# data[].attributes.headline
Σύνταξη επιστολής, ά

# data[].attributes.body
Σύνταξη επιστολής, άρθρου, ημερολογίου, περίληψης, παραγράφου, ύφους, αφήγησης, περιγραφής, επιχειρηματολογίας...

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΕΙΔΗ

# data[].attributes.headline
Τρόποι σύνδεσης προτάσεων

# data[].attributes.subject
Τρόποι σύνδεσης προτάσεων

# data[].attributes.attachment_link.title
Σύνδεση των προτάσεων στα νέα ελληνικά

# data[].attributes.headline
Τηλεπαιχνίδι (δευτερεύουσες προτάσεις) 

# data[].attributes.subject
Τηλεπαιχνίδι (δευτερεύουσες προτάσεις) 

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πιστεύει οτι είναι καλός άνθρωπος (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) ερωτηματική e) πλάγια ερωτηματική f) χρονική 2) Απαγορεύεται να οδηγείτε χωρίς κράνος (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) αποτελεσματική e) χρονική f) υποθετική 3) Ο χρόνος μηδενίζεται, όταν υπάρχει αγάπη (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) εναντιωματική d) υποθετική e) χρονική f) ενδοιαστική 4) Αν έρθεις, θα χαρώ (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) υποθετική d) χρονική e) τρόπου f) πλάγια ερωτηματική 5) Δε με νοιάζει πώς σε λένε (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) χρονική d) υποθετική e) πλάγια ερωτηματική f) ερωτηματική 6) Αν και είσαι φίλος, δε μου φέρθηκες σωστά (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) υποθετική c) χρονική d) εναντιωματική e) παραχωρητική f) ερωτηματική 7) Μπορεί να πάμε εκδρομή (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) συμπερασματική d) χρονική e) υποθετική f) ερωτηματική 8) Δε με ρώτησε τι θέλω (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) ερωτηματική e) πλάγια ερωτηματική f) χρονική 9) Δεν έτρεξα, ώστε να κουραστώ (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) χρονική e) αποτελεσματική f) συμπερασματική 10) Μια και δεν μπορούσε, δεν πήγε με την παρέα (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) αιτιολογική d) χρονική e) τρόπου f) τόπου

# data[].attributes.attachment_link.title
Είδη προτάσεων (επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πιστεύει οτι είναι καλός άνθρωπος (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) ερωτηματική e) πλάγια ερωτηματική f) χρονική 2) Απαγορεύεται να οδηγείτε χωρίς κράνος (τι είναι η δευτερεύουσα πρόταση;) a) ειδική b) βουλητική c) ενδοιαστική d) αποτελεσματική e) χρονική f) υποθετική 3) Ο χρόνος

# data[].attributes.headline
Τηλεπαιχνίδι (Ονοματικές-συντακτικός ρόλος)

# data[].attributes.subject
Τηλεπαιχνίδι (Ονοματικές-συντακτικός ρόλος)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πιστεύει οτι είναι καλός άνθρωπος. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 2) Απαγορεύεται να οδηγείτε χωρίς κράνος. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 3) Δε με νοιάζει πώς σε λένε. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 4) Μπορεί να πάμε εκδρομή. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 5) Αμφισβητεί το γεγονός οτι ήμουν εκεί. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 6) Ανησύχησε μην έρθει πιο νωρίς. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 7) Είπε τη δικαιολογία, οτι είχε δουλειά. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 8) Είχε τη γνώμη, πως με κορόιδεψε. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση

# data[].attributes.attachment_link.title
Ονοματικές προτάσεις-συντακτικός ρόλος (Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πιστεύει οτι είναι καλός άνθρωπος. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 2) Απαγορεύεται να οδηγείτε χωρίς κράνος. Ποιος ο συντακτικός ρόλος της δευτερεύουσας; a) υποκείμενο b) αντικείμενο c) επεξήγηση 3) Δε με νοιάζει πώς σε λένε.

# data[].attributes.headline
Παιχνίδι (Επιρρηματικές προτάσεις)

# data[].attributes.subject
Παιχνίδι (Επιρρηματικές προτάσεις)

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Φεύγω, γιατί με νευριάζεις. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 2) Αν είσαι καλά, θα έρθω να σε πάρω. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 3) Έχω σκοπό να βγούμε, αν και δεν έχω χρόνο. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 4) Είχα πολλή δουλειά, όταν με πήρες τηλέφωνο. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 5) Είχα πάει στο γήπεδο, για να δω το παιχνίδι. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 6) Ακόμα και να με απειλήσει, δε θα ενδώσω. a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 7) Την ώρα που με έπαιρνε βίντεο, χαμογελούσα. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 8) Τον τιμώρησαν, αν και ήταν αθώος. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 9) Βραβεύτηκα στο σχολείο, επειδή αρίστευσα σε μια δράση. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 10) Αν ερχόσουνα στην παρέα μου, θα αισθανόμουνα ευχάριστα. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 11) Κι αν έρθεις, κι αν δεν έρθεις, λίγο με νοιάζει. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 12) Πηγαίνει συνεχώς και φουλάρει, για να έχει καύσιμα. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 13) Ενώ πήγαινα σχολείο, άρχισε να χιονίζει. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 14) Όπου και να πας, θα σ' ακολουθώ. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) αναφορική d) τελική e) υποθετική f) εναντιωματική 15) Όπως και να' χει, θα βρεθούμε. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) τελική d) αναφορική e) υποθετική f) εναντιωματική 16) Θα έρθω, όποτε μου το ζητήσεις. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αναφορική c) τελική d) υποθετική e) εναντιωματική f) αναφορική 17) Όσο και να το θες, δε σε παίρνουμε μαζί μας. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αναφορική c) τελική d) υποθετική e) εναντιωματική f) παραχωρητική

# data[].attributes.attachment_link.title
Επιρρηματικές προτάσεις (είδος)

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Φεύγω, γιατί με νευριάζεις. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 2) Αν είσαι καλά, θα έρθω να σε πάρω. Τι είδους επιρρηματική πρόταση είναι; a) χρονική b) αιτιολογική c) εναντιωματική d) τελική e) υποθετική f) παραχωρητική 3) Έχω σκοπό να βγούμε, αν και δεν έχω χρόνο.

# data[].attributes.headline
Τηλεπαιχνίδι (Ονοματικές-επιρρηματικές)

# data[].attributes.subject
Τηλεπαιχνίδι (Ονοματικές-επιρρηματικές)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Επιρρηματική πρόταση: ΑΦότου χωρίσαμε, δε βλεπόμαστε., Σε περίπτωση που φύγεις, άσε μου μήνυμα., Πες το μου, αν θέλεις., Δύσκολο να έρθεις, επειδή θα λείπω., Ακόμα και αν φύγεις, δε θα με πειράξει., Θα έρθω, να πάμε για ψώνια., Θα έρθω, αν πάμε για ψώνια., Ακόμα και να το μετανιώσετε, θα το ευχαριστηθείτε., Όσο και να προσπαθείς, δεν με πείθεις., Όπου και να κοιτάξω, σε βλέπω μπροστά μου., Όπως και να μου φερθείς, δε δικαιολογείσαι πια., Ονοματική πρόταση: Απαγορεύεται να αργείς στο μάθημα., Η καρδιά μου χτυπάει μην τυχόν αποτύχω., Ο καθηγητής μας είπε οτι θα γράψουμε., Μας ρώτησε αν θέλουμε., Μου άφησε το μήνυμα οτι δε θα με δει., ΄΄Ζήτησε να μάθει το όνομά μου., Του έδωσα την εξήγηση πως πρέπει να μ' αφήσει ήσυχο., Δεν πρόκειται να σας ακολουθήσω., Όποιος δεν θέλει, ας φύγει., Οτιδήποτε χρησιμοποιήσεις, θα είναι εναντίον σου., Φώναξε, ΄αυτούς που μπορούν να έρθουν.,

# data[].attributes.attachment_link.title
Ονοματική ή επιρρηματική πρόταση; Σύρε και τοποθέτησέ τη στη σωστή ομάδα (Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος).

# data[].attributes.attachment_link.description
Επιρρηματική πρόταση: ΑΦότου χωρίσαμε, δε βλεπόμαστε., Σε περίπτωση που φύγεις, άσε μου μήνυμα., Πες το μου, αν θέλεις., Δύσκολο να έρθεις, επειδή θα λείπω., Ακόμα και αν φύγεις, δε θα με πειράξει., Θα έρθω, να πάμε για ψώνια., Θα έρθω, αν πάμε για ψώνια., Ακόμα και να το μετανιώσετε, θα

# data[].attributes.headline
Σχολικός εκφοβισμός

# data[].attributes.subject
Σχολικός εκφοβισμός

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Miro: the collaborative whiteboard platform for distributed teams

# data[].attributes.attachment_link.description
Scalable, secure, cross-device and enterprise-ready team collaboration whiteboard for distributed teams. Join 10M+ users from around the world

# data[].attributes.attachment_link.title
Δευτερεύουσες Επιρρηματικές Προτάσεις

# data[].attributes.headline
Κριτήρια αξιολόγησης σε όλες τις ενότητες (Φιλολογικός ιστότοπος)

# data[].attributes.subject
Κριτήρια αξιολόγησης σε όλες τις ενότητες (Φιλολογικός ιστότοπος)

# data[].attributes.attachment_link.title
Γ' Γυμνασίου Archives | filologikos-istotopos | Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Το κόστος του ρατσισμού Ουσιαστικό δικαίωμα καικαθήκονείναι ο σεβασμός του ανθρώπου. Αυτό επιβάλλει, πριν απ' όλα, να μην εκφέρουμε κρίσεις για τον άλλον, κρίσεις που να μη βασίζονται στην άμεση γνώση του προσώπου. Πόσοι, ωστόσο, από μας δενδιστάζουννα προσδώσουν ένα χαρακτηρισμό στη μία ή την άλλη ανθρώπινη ομάδα; Είναι πρόδηλο ότι η πηγή του ρατσισμού [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιαγιά θα με βοηθήσεις με τα επιρρήματα;

# data[].attributes.attachment_link.title
Χρονικά επιρρήματα

# data[].attributes.attachment_link.title
Γλωσσομάθεια (άρθρο-επισήμανση δομής)

# data[].attributes.attachment_link.title
Περίληψη (γλωσσομάθεια)

# data[].attributes.attachment_link.title
Δευτερεύουσες προτάσεις

# data[].attributes.headline
Επιρρήματα (θεωρία)

# data[].attributes.subject
Επιρρήματα (θεωρία)

# data[].attributes.attachment_link.title
Επιρρήματα (B' - ΣΤ' τάξη)

# data[].attributes.attachment_link.title
επιρρηματικοί προσδιορισμοί

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

# data[].attributes.headline
Η αρπαγή της Ευρώπης (Μουσείο Ουφίτσι-Φλωρεντία)

# data[].attributes.subject
Η αρπαγή της Ευρώπης (Μουσείο Ουφίτσι-Φλωρεντία)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, "Μια άλλη ζωή θα ήταν σωστή αντίδραση" (απόσπασμα)

Τι θα πει εθνικό και τι προσωπικό; Στη Γαλλία λέμε πως υπάρχουν τρία πράγματα για τα οποία μόνο το κράτος είναι και πρέπει να είναι επιφορτισμένο: ένα ο προϋπολογισμός της παιδείας, δύο ο προϋπολογισμός της υγείας και τρία ο προϋπολογισμός της ασφάλειας, της τοπικής ασφάλειας.
Πέρα από το τοπικό αρχίζει η Ευρώπη. Η πρώτη πολυεθνική οντότητα που δεν στηρίχθηκε σε στρατιωτική κατάκτηση, που έγινε με σκοπό την ειρήνη. Αλλά οι Ευρωπαίοι απέδειξαν πως στον ίδιο πολιτισμό πάντοτε εμφανίζονται συμπτώματα του συνδρόμου του Κάιν. Έτσι όμως δεν ήταν και το τέλος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας; Έπεσε από εσωτερική παρακμή όταν οι άνθρωποί της αποσύρονταν στο Κάπρι για να διαβάσουν Οβίδιο και δεν κοιτούσαν τους "βαρβάρους" να καταφθάνουν. Έτσι και τώρα, η Ευρώπη παλεύει με τον εαυτό της, αυτόν έχει ως εχθρό, αυτόν και να αντιμετωπίσει. Η Ευρώπη καλείται να αποδείξει τη βασικότερη αρετή της, που για μένα η ανώτατη ευρωπαϊκή αρετή, πέραν αυτών που λένε διάφοροι, είναι η αλληλεγγύη. Έμπρακτη αλληλεγγύη σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες, άσχετα Ευρωζώνης. Αλληλεγγύη που θα θέσει τα όρια μιας ζωής εντός ενός ευρωπαϊκού πολιτιστικού πλαισίου, όπου οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα λειτουργούν πραγματικά, π.χ. το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο θα είναι ένα πραγματικό κοινοβούλιο και μια υπερεθνική ρυθμιστική αρχή θα λαμβάνει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις για όλους τους πολίτες των κρατών της. Για να γίνει όμως αυτό καθένα από τα συμμετέχοντα κράτη πρέπει επιτέλους να μάθει πως δεν είναι μόνο τα προνόμια, υπάρχουν και τα καθήκοντα σε έναν συνεργαζόμενο κόσμο.

[...]

[πηγή: Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, Μια άλλη ζωή θα ήταν σωστή αντίδραση, 10.07/2012,< www.protagon.gr>]

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, "Μια άλλη ζωή θα ήταν σωστή αντίδραση" (απόσπασμα)

# data[].attributes.attachment_link.description
Τι θα πει εθνικό και τι προσωπικό; Στη Γαλλία λέμε πως υπάρχουν τρία πράγματα για τα οποία μόνο το κράτος είναι και πρέπει να είναι επιφορτισμένο: ένα ο προϋπολογισμός της παιδείας, δύο ο προϋπολογισμός της υγείας και τρία ο προϋπολογισμός της ασφάλειας, της τοπικής ασφάλειας. Πέρα από το τοπικό αρχίζει η Ευρώπη.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ευρωπαϊκή Ένωση

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πλεονεκτήματα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ενιαίο νόμισμα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
κινητικότητα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της εε

# data[].attributes.attachment_link.title
H EE με λίγα λόγια - Ευρωπαϊκή Ένωση - European Commission

# data[].attributes.attachment_link.description
Μάθετε περισσότερα για τους στόχους, τις αξίες και τα πλεονεκτήματα της ΕΕ.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΘΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
4η. Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες.pdf

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΘΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
2η Γλωσσομάθεια.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
Διάφορες όψεις της Ελλάδας

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η Ευρώπη δεν μετρά μόνο τις 23 επίσημες γλώσσες της ΕΕ: οι γλώσσες της είναι πολλές εκατοντάδες και από αυτές περίπου 120 θεωρούνται κοντά στην εξαφάνιση, μια σιωπηλή απώλεια που η επιτροπή Πολιτισμού του ΕΚ συζήτησε με ειδικούς στις 20 Μαρτίου. Ο Γάλλος ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Φανσουά Αλφονσί, ο οποίος ετοιμάζει σχετική έκθεση, δέχθηκε να μας μιλήσει για το πρόβλημα.

Κάθε λίγες εβδομάδες άλλη μία γλώσσα εξαφανίζεται παγκοσμίως, εξήγησε στην ημερίδα της επιτροπής Πολιτισμού ο Κρίστοφερ Μόουζλι, υπεύθυνος για τον Ατλαντα γλωσσών που κινδυνεύουν της UNESCO, εξηγώντας ότι το σήμα κινδύνου έρχεται όταν διαπιστώνεται ότι τα παιδιά έχουν πάψει να την χρησιμοποιούν και εκείνοι που την χρησιμοποιούσαν κάποτε είτε την εγκαταλείπουν είτε χάνονται σιγά σιγά.

Πόσοι μιλούν πια ελληνικά του Πόντου, λομβαρδικά, τη γλώσσα της Πικαρδίας, ή της Πολεσίας ή ακόμα τα δυτικά σέλτερσκ της Φριζίας στη βόρειο Ολλανδία; Ελάχιστοι, στην καλύτερη περίπτωση. Κι όμως "ο γλωσσικός πλούτος βρίσκεται στην ψυχή της Ευρώπης" εξηγεί ο Γάλλος ευρωβουλευτής που θέλει να δει το ΕΚ να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην προστασία και προώθηση των γλωσσών που κινδυνεύουν: "η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκατοντάδες γλώσσες και κάθε μία είναι μέρος της ευρωπαϊκής ταυτότητας"...

Στην έκθεσή του παραθέτει όχι μόνο το πρόβλημα αλλά και θετικά παραδείγματα και ενδεχόμενες λύσεις, όπως το παράδειγμα της Φινλανδίας που έχει επτά γλώσσες που κινδυνεύουν αλλά δεν έχουν ακόμα χαθεί.

"Χωρίς σαφή στήριξη στο ευρωπαϊκό, το εθνικό και το τοπικό επίπεδο θα δούμε τη γλωσσική πολυμορφία της Ευρώπης να συνεχίσει να χάνεται στις δεκαετίες που έρχονται κι αυτό θα μας κάνει πιο φτωχούς πολιτισμικά, κοινωνικά αλλά και οικονομικά", καταλήγει.

Κάθε γλώσσα εκφράζει την ιστορία, τον πολιτισμό, την κοινωνία και την ταυτότητα του λαού που τη μιλά και καθεμία αποτελεί μοναδικό τρόπο ομιλίας για το Σύμπαν. Η απώλεια οποιασδήποτε γλώσσας είναι απώλεια και για την κοινότητα που τη χρησιμοποιεί στην καθημερινότητά της και για την ανθρωπότητα. Τα τραγούδια, οι ιστορίες, οι λέξεις, οι εκφράσεις και οι γραμματικές δομές των γλωσσών, που αναπτύχθηκαν από αμέτρητες γενιές, αποτελούν τμήμα της άυλης κληρονομιάς όλης της ανθρωπότητας. Αυτά υποστηρίζει στο βιβλίο του "1.000 γλώσσες: Η παγκόσμια ιστορία ζωσών και χαμένων γλωσσών" ο Πίτερ Όστιν, επικεφαλής του τμήματος Γλωσσολογίας της βρετανικής Σχολής Ανατολικών και Αφρικανικών Μελετών και διευθυντής του ακαδημαϊκού προγράμματος Γλωσσών υπό Εξαφάνιση.

Έχουν μέλλον οι γλώσσες μας;

"Ισως μια μέρα η Αγγλική να είναι η μόνη γλώσσα που θα έχει μείνει να μάθει κανείς. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα είναι η μεγαλύτερη πνευματική καταστροφή που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης μας". ( David Crystal, Άγγλος γλωσσολόγος)

Με την κυριαρχία τής Αγγλικής στην E.E., ολιγότερο ομιλούμενες γλώσσες, όπως η Ελληνική, Δανική, Φινλανδική, Νορβηγική, Πορτογαλική κ.ά., πέρασαν στις υποχωρούσες επικοινωνιακά γλώσσες, ενώ και περισσότερο ομιλούμενες γλώσσες (Γερμανική, Γαλλική, Ιταλική, Ισπανική) έναντι τής κυριαρχίας τής Αγγλικής είναι στην πράξη γλώσσες επικοινωνιακά αποδυναμούμενες. Τέλος, σταδιακό, έστω και μακροπρόθεσμο, κίνδυνο διατρέχουν οι κακοποιούμενες γλώσσες, γλώσσες δηλαδή που οι φυσικοί ομιλητές τους εμφανίζουν έντονο λειτουργικό αναλφαβητισμό (δεν μπορούν να καταλάβουν εύκολα ένα απαιτητικό κείμενο, δεν μπορούν να γράψουν, να αναγνώσουν κείμενα κ.λπ.) και που η χρήση τους στην επικοινωνία είναι αισθητά υποβαθμισμένη (σε λεξιλογικό και συντακτικό επίπεδο), εμφανίζοντας αδικαιολόγητα υψηλό αριθμό δανείων από την Αγγλική. Τέτοια γλώσσα είναι, μεταξύ άλλων, η Ελληνική.

Επομένως, υπό διάφορες μορφές και σε διαφορετική έκταση, προβλήματα εξαφάνισης ή συρρίκνωσης, υποχώρησης, αποδυνάμωσης και κακοποίησης εμφανίζουν σχεδόν όλες οι φυσικές γλώσσες. Και ναι μεν ισχύει η αρχή ότι μια γλώσσα εκλείπει κυρίως όταν εξαφανισθούν πλήρως οι φυσικοί ομιλητές της αλλά και η διαδικασία τής απώλειας (ολικής, μερικής, διαφόρων τύπων και μορφών και έκτασης) πλήττει σήμερα όλες τις γλώσσες, πράγμα που επιβάλλει μια σταυροφορία και έναν αγώνα για την επιβίωσή τους.

Ας μπούμε, λοιπόν, κατευθείαν στην καρδιά τού θέματος: Έχουν μέλλον οι γλώσσες μας; Απαντώ: Ναι, υπό προϋποθέσεις.

α) Με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει οργανωμένη-συντονισμένη ευαισθητοποίηση των πολιτών σε όσο γίνεται περισσότερες χώρες και ότι θα συνοδευθεί από έμπρακτη υποστήριξη, θεσμικού-υποχρεωτικού τύπου, η υιοθέτηση και προώθηση τής γλωσσικής πολυμορφίας, τής εκμάθησης και τής χρήσης περισσοτέρων γλωσσών πέρα από τη μητρική.

β) Ότι θα υπάρξει αγώνας να συνειδητοποιηθεί το πρόβλημα τής εξαφάνισης, ο "θάνατος των γλωσσών" που επέρχεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς.

γ) Ότι θα υπάρξει έμπρακτη καλλιέργεια τής γλωσσικής πολυμορφίας (τής πολυγλωσσίας) στην Εκπαίδευση και στην Επικοινωνία. Να μπορεί να μαθαίνει ο μαθητής στο σχολείο περισσότερες γλώσσες με δική του επιλογή (έστω και "μικρότερες", λιγότερο γνωστές γλώσσες, π.χ. την Πορτογαλική, ή και μεγαλύτερες, την Ισπανική, τη Γαλλική, τη Γερμανική). Να καθιερωθεί δε η δυνατότητα χρήσης περισσοτέρων γλωσσών σε μορφές επικοινωνίας όπως τα όργανα τής E.E., τα Συνέδρια, οι ομιλίες κ.λπ., με τη διευκόλυνση τής διερμηνείας/μετάφρασης.

δ) Να δοθεί έμφαση στην κατάρτιση και αξιοποίηση διερμηνέων και μεταφραστών σε ποικίλες γλώσσες. Γιατί η μετάφραση είναι η άμυνα των ολιγότερο ομιλουμένων γλωσσών απέναντι στην κυριαρχία τής μίας γλώσσας, αλλά συγχρόνως και πηγή εμπλουτισμού κάθε γλώσσας με νέες λέξεις.

ε) Να εξασφαλισθεί η καλύτερη δυνατή γνώση και χρήση τής μητρικής γλώσσας, γιατί αυτό θα βοηθήσει να παραμείνει κανείς αμετακίνητος στη γλώσσα του με αίσθημα ασφαλείας και αυτοεκτίμησης. Και μη ξεχνάμε: το κάστρο μιας γλώσσας πέφτει από μέσα. Αλώνεται εσωτερικά, με την παραμέληση, αποδυνάμωση και υποχώρηση τής γνώσης τής μητρικής γλώσσας. Όσο καλύτερα έχουμε κατακτήσει τη μητρική μας γλώσσα, τόσο μεγαλύτερες είναι οι αντοχές μας στην επίδραση και κυριαρχία μιας άλλης γλώσσας. Οι δε μικρές γλώσσες, όπως η δική μας, χρειάζονται μεγάλες αντοχές.

"Για τη σωτηρία των γλωσσών"

Το 1987 πέθανε στην Πάλα της Καλιφόρνιας μια 94χρονη, η τελευταία μιλούσε την κουπένιο. Τώρα δεν υπάρχει κανείς που να μιλάει αυτή την παλιά βορειοαμερικανική γλώσσα ούτε άλλωστε τα ματιπού, τα αμαπά, τα σκιανά, τα απιακά, τα κοϊάρι, τα γίμας... Οι ηλικιωμένοι φεύγουν, το ίδιο και οι γλώσσες: κάθε δεκαπέντε μέρες εξαφανίζεται μία - είκοσι πέντε το χρόνο. Αν δεν γίνει τίποτε, οι μισές από τις 5.000 γλώσσες που ομιλούνται σήμερα θα έχουν εξαφανιστεί σε έναν αιώνα.

Τι μας νοιάζει όμως, αν πάψει να μιλιέται η παταξό ή η νακρεχέ; "Οι γλώσσες", εξηγεί ο Αζέζ στο γαλλικό "Λ' Εξπρές", "είναι λίγο σαν τα διάφορα είδη ζώων: ζουν, πεθαίνουν, υποκύπτουν σε επιθέσεις αρπακτικών. Και δεν είναι μόνον οι λέξεις που εξαφανίζονται μαζί με καθεμιά απ' αυτές. Εξαφανίζεται μια ιστορία, μια μνήμη, ένας τρόπος σκέψης. Λίγο από την ανθρωπιά μας". Άλλωστε, προσθέτει ο γλωσσολόγος, το φαινόμενο δεν αφορά μόνον τις ινδονησιακές ή τις αφρικανικές γλώσσες, αφορά και τις άλλες γλώσσες του πλανήτη, οι οποίες απειλούνται από τα αγγλοαμερικανικά. Πρόκειται για πραγματικό κατακλυσμό, ο οποίος συμβαίνει μέσα στη γενική αδιαφορία.

Στο τελευταίο βιβλίο του ("Halte a la mort des langues", εκδ. Odile Jacob), o Αζέζ εξηγεί πως, όταν εξαφανίζεται μια γλώσσα, δεν χάνονται μόνο κείμενα, αλλά και ένας τρόπος κατανόησης της φύσης, μια αντίληψη για τον κόσμο - φτωχαίνει συνεπώς η ανθρώπινη ευφυΐα. Συνήθως οι γλώσσες πεθαίνουν πέφτοντας θύματα μιας άλλης, κυρίαρχης γλώσσας, της γλώσσας εκείνων που έχουν την εξουσία και το χρήμα ή εκείνων που επιβάλλονται με τον στρατό, τα μέσα επικοινωνίας, το σχολείο: όταν οι Ευρωπαίοι αποίκισαν την Αμερική, οι ιεραπόστολοι δίδασκαν στους Ινδιάνους ότι ο Θεός δεν αγαπάει τις ινδιάνικες γλώσσες, επειδή είναι διαβολικές. Άλλοτε ήταν τα λατινικά που εξαφάνισαν τα ιλλυρικά, τα δακικά, τα γαλατικά* σήμερα, τα αγγλοαμερικανικά οδηγούν γλώσσες στον αφανισμό.

Ο Αζέζ επισημαίνει πως το πρόβλημα επιδεινώνεται, επειδή οι γλώσσες που εξαφανίζονται είναι κυρίως φυλών με προφορική παράδοση και έτσι γλώσσα και λόγος χάνονται μαζί, δεν μένει τίποτε για να διατηρήσει τα ίχνη τους. "Είμαστε πιο κοντά στους κροκοδείλους απ' ό,τι πιστεύουν οι διανοούμενοι", υποστηρίζει ο Αζέζ. "Υπακούμε ακόμη στο τμήμα εκείνο του εγκεφάλου μας που παράγει τους πολέμους, τις αντιπαραθέσεις, τις εδαφικές διενέξεις κ.λπ. Η ικανότητα της γλώσσας είναι αυτή που μας διαχωρίζει από τους πιθήκους. Και οι γλώσσες μας είναι ό, τι πιο ανθρώπινο έχουμε. Είναι ένας καλός λόγος για να τις υπερασπιστεί κανείς, δεν είναι;".

(Γ. Αγγελόπουλος, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 14/11/2000)

Οι ψηφιακές τεχνολογίες σώζουν τις γλώσσες που χάνονται

Από το Facebook μέχρι το YouTube και τις εφαρμογές του iPhone, οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν το δυναμικό να σώσουν τις γλώσσες που απειλούνται με εξαφάνιση, ανακοίνωσαν γλωσσολόγοι σε μεγάλο συνέδριο που πραγματοποιείται στο Βανκούβερ, στο οποίο παρουσιάστηκαν μάλιστα τα λεξικά οκτώ σπάνιων γλωσσών.

"Μετατρέπουμε το ψηφιακό χάσμα σε ψηφιακή εταιρεία" είπε ο Ντέιβιντ Χάρισον, συνεργάτης του National Geographic, το οποίο χρηματοδότησε τη σύνταξη των λεξικών σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ζωντανών Γλωσσών.

Η χρήση των κοινωνικών μέσων, των SMS, ή ακόμα και του YouTube, επιτρέπει σε ιθαγενείς που μιλούν σπάνιες διαλέκτους να "επεκτείνουν την παρουσία τους, και αυτό είναι η θετική πλευρά της παγκοσμιοποίησης" πρόσθεσε.

Από τις 7.000 σύγχρονες γλώσσες σε όλο τον πλανήτη, περίπου οι μισές απειλούνται με εξαφάνιση τα επόμενα 100 χρόνια, κυρίως λόγω "των πολιτιστικών αλλαγών, της εθνικής ντροπής και της κυβερνητικής καταστολής" ανέφερε ο Χάρισον, όπως αναφέρει ο απεσταλμένος του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων.

Από την πλευρά της, η γλωσσολόγος Μάργκαρετ Νούρι επισήμανε ότι οι απειλούμενες γλώσσες έχουν το δυναμικό να ανοίξουν παράθυρο στην παραδοσιακή γνώση.

Η Νούρι ανέφερε το παράδειγμα της γλώσσας "ανισινααμπεμόγουιν" των ιθαγενών της Αμερικής, την οποία χρησιμοποιούν σήμερα μόλις 5.000 άτομα στη Βόρειο Αμερική, λόγω και των παλαιότερων επίσημων πολιτικών για την εκρίζωσή της.

Όμως τα "ανισινααμπεμόγουιν" φαίνεται ότι γλίτωσαν την εξαφάνιση χάρη σε ακτιβιστές της γλωσσολογίας που δημιούργησαν μια ειδική σελίδα στο Facebook, μια σειρά online μαθημάτων και ένα δικτυακό τόπο με λεξικά, παραδοσιακά τραγούδια και μεταφρασμένα σύγχρονα κείμενα.

Στο συνέδριο που πραγματοποιεί η Αμερικανική Ένωση για την Επιστημονική Πρόοδο, ο οργανισμός που εκδίδει το περιοδικό Science, ο Ντέιβιντ Χάρισον παρουσίασε τα νέα λεξικά οκτώ γλωσσών που απειλούνται με εξαφάνιση:

Ματακούρ Πανάου, μια γλώσσα της Ωκεανίας την οποία χρησιμοποιούν σήμερα μόλις 600 άνθρωποι στην Παπούα Νέα Γουινέα.

Τσαμακόκο, μια γλώσσα που μιλούν περίπου 1.200 άτομα στη βόρεια Παραγουάη

Τούβαν, γλώσσα των νομάδων στη Σιβηρία και τη Μογγολία

Ρέμο, Σόρα και Χο, τρεις γλώσσες της Ινδίας

ΤΟ "ΕΛΛΗΝΙΖΕΙΝ" ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΜΠΟΡΕΙ ΆΛΛΟΙ ΝΑ ΓΚΡΙΝΙΑΖΟΥΝ για την κατάντια της γλώσσας μας " κι άλλοι να μοιρολογούν γιατί βιάζονται να πιστέψουν ότι κείται νεκρή εκεί όπου υψώνεται το ζωηρότατο σώμα της, ωστόσο ή γλώσσα συνεχίζεται, επειδή απλώς, η ζωή συνεχίζεται. Αν έχει κανείς περίεργο μάτι, μπορεί να διαπιστώσει διαβάζοντας (στην καλή λογοτεχνία, στις μεταφράσεις, στη φιλοσοφία, στη δημοσιογραφία, στα περιοδικά ειδικών επαγγελματικών ή επιστημονικών τομέων, ακόμα και στις μικρές αγγελίες, όπου ο στενός χώρος υποχρεώνει τον συντάκτη να απελευθερώσει όλη τη λεξιπλαστική του φαντασία) ότι καινούργιες λέξεις-κλαδιά ξεφυτρώνουν ανελλιπώς στον παλιό κορμό. Άλλες αντέχουν, αφομοιώνονται και γίνονται κοινές, κι άλλες εκπίπτουν γρήγορα ή μένουν εγκλωβισμένες σε κάποιο γκέτο, σε κάποια αργκό.

Κι αν έκτος από περίεργο μάτι έχει κανείς και πρόθυμο αυτί, θ' ακούσει, από το στόμα των παιδιών, ας πούμε, κάποιες καινούργιες λέξεις που ίσως τον ξενίσουν στην αρχή, αλλά, αν το καλοσκεφτεί, θα δει ότι η παραγωγή τους δεν απιστεί στους κανόνες και ο ήχος τους δεν "πικραίνει την ακοή". Κι ακόμα κι αν δεν υιοθετήσει τα νέα "πλάσματα", ίσως καταλήξει να αποδεχτεί ότι δεν ήταν βέβαια ο λαϊκισμός εκείνος που οδήγησε δυο μάστορες του στοχασμού, τον Πλάτωνα και τον Σολωμό, να μας συστήσουν ότι πρέπει να έχουμε πάντοτε τεταμένη την προσοχή μας όταν ερχόμαστε σε επαφή με τον δήμο. "Έμάνθανε τό "ἑλληνίζειν παρά τῶν πολλῶν" μας βεβαιώνει ο πλατωνικός Σωκράτης, και ο ποιητής που τον τιμάμε σαν εθνικό ενώ περιφρονούμε τις σαφέστατες γλωσσικές του αντιλήψεις, επιμένει στον κορυφαίο Διάλογο: "Ωστόσο σου ξαναλέγω ότι ο διδάσκαλος των λέξεων είναι ο λαός".

Ο δήμος των παιδιών, λοιπόν, για τον όποιο εμείς οι ώριμοι έχουμε αποφασίσει, ερήμην του, ότι πάσχει από ανίατη λεξιπενία και από βαρύτατης μορφής ξενολατρία, συμβάλλει στη γλωσσική παραγωγή μάλλον περισσότερο απ' ό,τι οι μονότονα οδυρόμενοι. Και συμβάλλει με τον τρόπο που αρμόζει στην ηλικία του: παιχνιδιάρικα, αυθόρμητα, ανεμπόδιστα, δηλαδή φυσικά, χωρίς να τον κατατρύχουν ιδεολογικά φαντάσματα ή φιλολογικές φοβίες. Σκαρώνει έτσι λέξεις όχι απλώς εύηχες και χαριτωμένες, αλλά σαφείς και καίριες, με την οικονομία τους και την απόλυτη συναρμογή τους με το πράγμα, την κίνηση ή την ιδιότητα που επιχειρούν να συλλάβουν και να περιγράψουν. Δεν μιλάω εδώ για τα "παιδιόπλαστα " της προσχολικής ηλικίας που δημιουργούνται κατά μόνας, από κάθε πειραματιζόμενο μπόμπιρα, αλλά για τα γλωσσικά δημιουργήματα της παιδικής μικροκοινωνίας, για τη συλλογική παραγωγή που αναπτύσσεται παντού όπου τα παιδιά παίζουν, μαλώνουν, φιλιώνουν και καλούνται να συνεννοηθούν δίνοντας ονόματα σε νέα, υλικά στοιχεία της καθημερινότητάς τους και σε νέες συμπεριφορές.

Δεν ξέρω αν οι λεξικογράφοι θα "νομιμοποιήσουν" ποτέ με το κύρος τους τη λέξη "ατομιστία" που ακούω τον τελευταίο καιρό από την πιτσιρικαρία, πάντως οι διαπληκτιζόμενοι ανήλικοι παίκτες την έχουν ήδη νομιμοποιήσει στο δικό τους γηπεδάκι. Όταν τη λένε, ξέρουν απολύτως τι εννοούν, και ξέρουν επίσης ότι οι συμπαίκτες τους την κατανοούν πλήρως (όπως κι όταν χαρακτηρίζουν "χλατσωτό" το τρίποντο, "φυλακίζοντας" σε γράμματα τον ήχο της επιτυχίας, και "άμπαλο" τον άσχετο), άρα λοιπόν ο πρωταρχικός όρος, η συνεννόηση, εκπληρώνεται απροβλημάτιστα. "Ατομιστίες", λοιπόν, διαπράττει όποιος παίρνει την μπάλα και δεν τη δίνει ούτε από το δεξί του πόδι στο αριστερό του, είναι δηλαδή οι πράξεις του ατομιστή, τις οποίες ψέγει η νεόκοπη λέξη ακόμα και διά της καταλήξεώς της. Όχι, η "ατομιστία" δεν ταυτίζεται με τον οικείο μας "ατομισμό", και δεν μπορώ να σκεφτώ ποια άλλη λέξη (και όχι περίφραση) θα μπορούσε να την αντικαταστήσει.

Έχει επίσης ό παιδικός δήμος το γνώρισμα να εξελληνίζει πιο γρήγορα απ' ό,τι ο ενήλικος που τον περιβάλλει (και εν τέλει του επιβάλλεται) τις ξένες λέξεις, όσες εκτελωνίζονται μαζί με κάθε εισαγόμενο παιγνίδι. Στη δική τους γλώσσα, τα περισσότερα δανεικά ουσιαστικά αρχίζουν να κλίνονται ελληνοπρεπώς σχεδόν εξαρχής - ενώ την ίδια ώρα εμείς οι μεγάλοι φτάνουμε να χρησιμοποιούμε άκλιτο, στον προφορικό και τον γραπτό μας λόγο, ακόμα και το Μιλάνο ή το καζίνο. Αίφνης, η μόδα των τελευταίων μηνών είναι το γιο-γιο, όχι όμως το παλιό, το απλό, παρά ένα καινούργιο, Hyper Spinner το εμπορικό όνομα του, εμπλουτισμένο με έναν μηχανισμό που επιτρέπει στον παίκτη να κάνει θαύματα. Πώς λέγονται τα θαύματα αυτά στη γλώσσα των παιδιών; "Σπινιές". Εκ του "spin", της περιστροφής. Όχι, οι " σπινιές " δεν είναι απολύτως ίδιες με τις "περιστροφές", κατά συνέπεια η νέα λεξούλα κάποια ανάγκη υπηρετεί, και την υπηρετεί καλά, και μάλλον δεν ασκεί αφόρητη βία στην ελληνική.

"Και λοιπόν. Ακόμα και το "spin", αντιδάνειο είναι, από τη "σπείρα" θα αποφανθούν οι δανειομάχοι, αρκούμενοι στην ηχητική ομοιότητα, την ίδια που τους επιτρέπει να ισχυρίζονται πως οι Ινδιάνοι Ναβάχο είναι κι αυτοί απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, ως "ναυαγοί". Και, βγάζοντας πια από τη μέση τα παιδιά, θα ξεθηκαρώσουμε τα "ενήλικα" σπαθιά μας. Το ένα σπαθί, του κοπετού, γράφει πάνω του πως η γλώσσα μας, η νέα ελληνική, πεθαίνει, πάει, πέθανε. Το άλλο σπαθί, της μεγαλομανίας, γράφει πως η μητέρα της τωρινής μας γλώσσας δεν είναι απλώς και μητέρα όλων των γλωσσών τού κόσμου αλλά "είναι γλώσσα του σύμπαντος". Ποια απόδειξη κομίζει; Μα την προφανή: "το σύμπαν έχει ελληνική ονομασία". Και μας το 'λεγαν οι αρχαίοι:

* το λέμε για συλλογισμούς με ελάχιστη λογική συνοχή, για συμπεράσματα που δεν είναι σαφές πώς προκύπτουν

Παντελής Μπουκάλας, Υποθέσεις ΙΙ, εκδόσεις Άγρα (σσ. 139-142)

"Τη γλώσσα δεν την κάνεις δική σου μαθαίνοντας γι' αυτήν σχετικές θεωρίες. Ούτε φτάνουν η γραμματική και το συντακτικό. Αυτά μιλούν για τη γλώσσα. Την ουσία του λόγου την κατακτάς, όταν του παραδίνεσαι, όταν βυθίζεσαι στον απύθμενο θησαυρό του. Πρέπει όμως να το θελήσεις. Το είπε ο Σολωμός:

"Υποτάξου πρώτα στη γλώσσα του λαού σου, και, αν είσαι αρκετός κυρίεψέ την".

"Κανένας συγγραφέας δεν μπορεί να σταθεί, αν δεν είναι άρχοντας της γλώσσας, όχι των λεξικών ή του συνταχτικού, αλλά αυτής της ζωντανής φύσης που του μεταγγίζει κάθε στιγμή που ανασαίνει η φυλή του".

Γλωσσομάθεια: σημασία, προϋποθέσεις-κίνδυνοι from Georgia Dimitropoulou

Η Ελληνική γλώσσα, σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, ανήκει στις " κακοποιούμενες γλώσσες", γλώσσες δηλαδή που οι φυσικοί ομιλητές τους εμφανίζουν έντονο λειτουργικό αναλφαβητισμό (δεν μπορούν να καταλάβουν εύκολα ένα απαιτητικό κείμενο, δεν μπορούν να γράψουν, να αναγνώσουν κείμενα κ.λπ.) και που η χρήση τους στην επικοινωνία είναι αισθητά υποβαθμισμένη (σε λεξιλογικό και συντακτικό επίπεδο). Ποια στοιχεία μαρτυρούν την υποβάθμιση της γλώσσας μας, πού οφείλεται και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα αυτό;

Τα στοιχεία που μαρτυρούν την υποβάθμιση της γλώσσας μας είναι:

Η λεξιπενία και γενικότερα η συρρίκνωση του λεξιλογίου.

Η κακή χρήση της γραμματικής και του συντακτικού.

Η άκριτη χρησιμοποίηση ξένων λέξεων.

Η κενολογία (λόγος χωρίς ουσία, αερολογίες).

Η αδυναμία ακριβούς διατύπωσης των διανοημάτων.

Η χρησιμοποίηση ανακριβών ή εσφαλμένων λέξεων ή εκφράσεων (ακυρολεξία).

Η τυποποίηση λεκτικών σχημάτων.

Η χρήση μιας συνθηματολογικής και απλουστευτικής γλώσσας.

Τα αίτια της γλωσσικής υποβάθμισης είναι:

Η ανεπαρκής και τυπική διδασκαλία της γλώσσας στο σχολείο, συχνά με ξεπερασμένες μεθόδους που δημιουργούν απέχθεια στους μαθητές και οδηγούν στον παπαγαλισμό και στην αδρανοποίηση της σκέψης τους.

Ο σύγχρονος τεχνοκρατισμός και η εξειδίκευση στη γνώση που προωθούνται σήμερα σε βάρος της ολόπλευρης πνευματικής καλλιέργειας του ατόμου.

Η αρνητική επίδραση των ΜΜΕ και κυρίως της τηλεόρασης, όπου κυριαρχεί η εικόνα σε βάρος του λόγου και συχνά παρατηρείται κακή χρήση ή υποβάθμιση του με συνέπεια την αλλοίωση του γλωσσικού αισθητήριου του τηλεθεατή.

Η αρνητική επίδραση του διαδικτύου, που οι χρήστες του προς χάριν της συντομίας και της γρήγορης επικοινωνίας έχουν δημιουργήσει έναν κώδικα, μια τεχνητή γλώσσα, όπου κυριαρχούν οι συντομογραφίες, η χρήση ξένων όρων αναμεμειγμένων με ελληνικούς, τα ακρωνύμια, οι παραβιάσεις των συντακτικών περιορισμών κ.λπ.

Η αρνητική επίδραση της διαφήμισης, που, αναζητώντας πρωτότυπους τρόπους για την προώθηση των προϊόντων, καταφεύγει σε κάθε είδους γλωσσικά τεχνάσματα, παραβιάσεις γλωσσικών κανόνων, ασυνταξίες κ.ά.

Τα διάφορα "ηθικά" προβλήματα της σύγχρονης εποχής, όπως η αποξένωση των ανθρώπων στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, ο άμετρος καταναλωτισμός και η αποθέωση των υλικών αγαθών, που έχουν μετατρέψει την ανθρώπινη επικοινωνία σε τυπική και απρόσωπη συνδιαλλαγή που επηρεάζει αρνητικά και τη γλώσσα.

Η αρνητική επίδραση της πολιτικής, όπου παρατηρείται χρήση εκ μέρους των πολιτικών μιας ξύλινης και συνθηματολογικής γλώσσας για την εξυπηρέτηση κομματικών σκοπιμοτήτων και η μετατροπή της γλώσσας σε μέσο εξαπάτησης και χειραγώγησης του λαού.

Η πολιτιστική διείσδυση των αναπτυγμένων (οικονομικά, τεχνολογικά κ.λπ.) κρατών στη χώρα μας (επιβολή αξιών, "ξένων" προτύπων και τρόπων ζωής) στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, που επηρεάζει τον τρόπο σκέψης αλλά και τη γλώσσα των Ελλήνων.

Η απομάκρυνση από το λογοτεχνικό βιβλίο ως μέσο αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γεωργία Δημητροπούλου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενότητα 2η, Γλώσσα- Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Ευρώπη δεν μετρά μόνο τις 23 επίσημες γλώσσες της ΕΕ: οι γλώσσες της είναι πολλές εκατοντάδες και από αυτές περίπου 120 θεωρούνται κοντά στην εξαφάνιση, μια σιωπηλή απώλεια που η επιτροπή Πολιτισμού του ΕΚ συζήτησε με ειδικούς στις 20 Μαρτίου.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΘΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
5η. Ειρήνη - Πόλεμος.pdf

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
✍ Θέμα: Σε κάθε εποχή το αίτημα για ειρήνη ανάμεσα στους λαούς και τους ανθρώπους είναι επιτακτικό. Όμως συχνότατα το όραμα διασαλεύεται και οι ευσεβείς πόθοι καταντούν ουτοπικοί.

1. Γιατί υφίσταται αυτή η δίψα των ανθρώπων για ειρήνη;

2. Ποιοι παράγοντες στέκονται εμπόδιο στην πραγμάτωσή της και ποιοι μπορούν να συμβάλλουν πρακτικά στην εδραίωσή της στον κόσμο;

✍ Θέμα: Η ειρήνη και ο πόλεμος, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, εναλλάσσονται πάνω στον πλανήτη γη σε διάφορους τόπους, από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Οι αιτίες που οδηγούν στον πόλεμο είναι πολλές όμως τα καλά της ειρήνης απειράριθμα.

✍ Θέμα: Η ιστορία κατά καιρούς και κατά τόπους έχει καταγράψει πλήθος πολέμων, άλλοτε σύντομων και άλλοτε μακροχρόνιων. Έχει καταγράψει επίσης και τις βαθύτερες αιτίες πέρα από τις επιφανειακές αφορμές , καθώς και τις ως επί το πλείστον βλαπτικότατες συνέπειές τους. Μελετώντας λοιπόν κανείς την ιστορία, εύκολα μπορεί να διδαχθεί, να προβλέψει και ενδεχομένως να αποτρέψει ανάλογες καταστάσεις σημερινές ή μελλοντικές.

Παρόλα αυτά, πόλεμοι εξακολουθούν να γίνονται...

Να σχολιαστεί.

Πρόλογος

1. Ορισμός-ετυμολόγηση

Όπως και η ίδια η λέξη δηλώνει (είρω=ενώνω) ειρήνη είναι η κατάσταση της αδερφικής αρμονίας και ένωσης των ανθρώπων μιας κοινωνίας καθώς και η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων, φιλίας και συνεργασίας, μεταξύ λαών ή διαφορετικών εθνικών συνόλων και κρατικών σχηματισμών. Πάνω και πρώτα απ' όλα όμως η ειρήνη έχει να κάνει με την κατάσταση της συμφιλίωσης κάποιου ατόμου με τον ίδιο του τον εαυτό, κάτι που βοηθάει πολύ και στις υπόλοιπες περιπτώσεις

Απ' την άλλη μεριά, ο πόλεμος είναι η αντίθετη κατάσταση. Αναφερόμαστε στη βίαια σύγκρουση για την επίλυση κάποιων διαφορών σε εθνικό οπότε μιλάμε για εμφύλιο , σε διακρατικό ή ακόμα και σε ατομικό επίπεδο! Οι μορφές που μπορεί επίσης να πάρει είναι ο αμυντικός η κατά βάση παραδεκτή μορφή πολέμου ή ο επιθετικός. Η σύγκρουση αυτή μπορεί τέλος να εξελιχτεί σε διάφορα επίπεδα: οικονομικός αποκλεισμός, πόλεμος νεύρων, απειλή χρήσης βίας, ένοπλη αναμέτρηση κ.ο.κ.

Η λέξη ειρήνη χρησιμοποιείται με διττή σημασία: από τη μια με την έννοια του μη πολέμου ή της μη χρήσης βίας για την επίτευξη ορισμένων στόχων-αυτό θα ήταν ο αρνητικός της ορισμός-ενώ αντίθετα σύμφωνα με το θετικό της ορισμό η ειρήνη είναι η κατάσταση της αδερφικής αρμονίας όλων των ανθρώπων (Έριχ Φρομ, Πειθαρχία & Ελευθερία, Δοκίμια, εκδ. Γλάρος, Αθήνα 1983, σελ. 179)

2. Ειδολογικός χωρισμός ειρήνης: ατομική, οικογενειακή, εθνική (εμφύλιος πόλεμος), παγκόσμια, εσωτερική...

3. Παραγωγική μέθοδος

Κυρίως μέρος

Ε1. Αιτίες πολέμου

οικονομικά συμφέροντα τεράστια

λόγοι εκμετάλλευσης πλουτοπαραγωγικών πηγών, ενεργειακή πολιτική

παραγωγή όπλων-εξοπλισμοί

εθνικισμός, σοβινισμός

ποικίλα "εσωτερικά εθνικά προβλήματα"→πόλεμος=αποπροσανατολισμός

άτιμος ρόλος Μ.Μ.Ε., προπαγάνδα

κρατικές εδαφικές διαφορές

ελλιπής μόρφωση-παιδεία από: σχολείο, οικογένεια, εκκλησία...

μισαλλοδοξία: θρησκευτική, ιδεολογική...

στέρηση του δικαιώματος της εθνικής αυτοδιάθεσης

πολιτικά συμφέροντα

προσωπικές φιλοδοξίες "ηγετών"

ιμπεριαλιστικές τάσεις-τάσεις ηγεμονισμού

φυλετικές διακρίσεις, ρατσισμός

κοινωνικές-οικονομικές διακρίσεις

ηθικός ξεπεσμός

διεθνείς οργανισμοί χωρίς κύρος

...

Ε2. Καλά ειρήνης

Η ειρήνη είναι η βάση, η προϋπόθεση:

ζωής

ελευθερίας

αξιοπρέπειας

ανθρώπινων δικαιωμάτων

αισθήματος ασφάλειας

ψυχικής γαλήνης

ευτυχίας

ευημερίας

άνθησης οικονομικής (βιομηχανίας, εμπορίου...)

μακροπρόθεσμου σχεδιασμού

άνθησης γραμμάτων-τεχνών→προαγωγής πολιτισμού

πνευματικής ολοκλήρωσης-προκοπής-καταξίωσης

επικοινωνίας/συνεργασίας λαών/πολιτισμών

ομαλότητας πολιτειακών-κοινωνικών θεσμών

δικαιοσύνης, ισότητας

...

Ε3. Συνέπειες πολέμου

βίαιος διδάσκαλος (Θουκυδίδης, Ιστορία, 3, 82, 2)

θάνατος...

πυρηνική καταστροφή-αφανισμός

οικολογική καταστροφή

τεράστιο τμήμα των προϋπολογισμών σε όπλα, ✂παιδεία, υγεία...

παράλυση της οικονομίας

τεράστιες υλικές ζημιές

αναστολή λειτουργίας των θεσμών

✂επαφής, επικοινωνίας λαών...

στασιμότητα, οπισθοδρόμηση στην παιδεία, τον πολιτισμό...

✂προόδου, ανάπτυξης, ευημερίας

εξαθλίωση του ανθρώπου

ψυχικά τραύματα

δίκαιο ισχυρότερου

μίση, διχόνοιες

✂σεβασμού σε αξίες, ιδανικά...

αφύπνιση

ευκαιρία για νέο, καλύτερο ξεκίνημα

παραδειγματισμός για μελλοντική αποτροπή παρόμοιων καταστάσεων

δημιουργική έμπνευση για την Τέχνη

παροχή προτύπων προς μίμηση ή προς αποφυγή

...

Ε4. Τρόποι εδραίωσης Ειρήνης

συνειδητοποίηση κινδύνου, υπέρβαση εμποδίων, ✂αιτιών του πολέμου

συνειδητοποίηση-προβολή καλών ειρήνης/κακών πολέμου

✂"ειρηνολογίας"

επαγρύπνηση

(ανθρωπιστική) ΠΑΙΔΕΙΑ

έμφαση στις ανθρώπινες αξίες-ανθρωπιστικά ιδανικά

γενική κινητοποίηση

διάλογος διακρατικός-συνεργασία, υποχωρήσεις

διεθνιστικές τάσεις σε επίπεδο: κοινωνικό, οικονομικό, πολιτισμικό...

αλληλογνωριμία λαών: εμπόριο τουρισμός...

γενικός ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ

συμμετοχή σε φιλειρηνικά κινήματα

κινητοποίηση πνευματικών ανθρώπων

εύρυθμη λειτουργία θεσμών: δημοκρατίας...

διεθνείς οργανισμοί με κύρος

...

Επίλογος

Συμπέρασμα: Να διδαχτούμε από την ιστορία και να προσπαθήσουμε με κάθε τρόπο να αποτρέψουμε ανάλογες ανώμαλες καταστάσεις στο μέλλον...

Εφημερίδα Το Βήμα, 24/3/2016 ⇗

Συγκλονιστικά στοιχεία - Σε κίνδυνο η ανάπτυξη του εγκεφάλου τους

Πάνω από 86,7 εκατομμύρια παιδιά, κάτω των 7 ετών, έχουν περάσει ολόκληρη τη ζωή τους σε ζώνες συγκρούσεων, θέτοντας την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους σε κίνδυνο, ανακοίνωσε η UNICEF.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων επτά ετών της ζωής, ο εγκέφαλος ενός παιδιού έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιεί 1.000 εγκεφαλικά κύτταρα κάθε δευτερόλεπτο. Κάθε ένα από αυτά τα κύτταρα, γνωστά ως νευρώνες, έχει τη δύναμη να συνδέεται με άλλους 10.000 νευρώνες χιλιάδες φορές ανά δευτερόλεπτο.

Οι εγκεφαλικές συνδέσεις χρησιμεύουν ως δομικά στοιχεία του μέλλοντος του παιδιού, καθορίζοντας την υγεία του, τη συναισθηματική ευεξία και την ικανότητα μάθησης, περιγράφει η UNICEF.

Τα παιδιά που ζουν μέσα σε συγκρούσεις, συχνά εκτίθενται σε ακραία ψυχικά τραύματα, που τα θέτουν σε κίνδυνο διαβίωσης σε συνθήκες τοξικού στρες, μια κατάσταση που αναστέλλει τις συνδέσεις των κυττάρων του εγκεφάλου - με σημαντικές συνέπειες στη γνωστική, κοινωνική και σωματική τους ανάπτυξη σε ολόκληρη τη ζωή τους, συνεχίζει η ανακοίνωση.

"Εκτός από τις άμεσες φυσικές απειλές που αντιμετωπίζουν τα παιδιά σε περιπτώσεις κρίσεων, διατρέχουν επίσης κίνδυνο από τα βαθιά ριζωμένα ψυχικά τραύματα" αναφέρει στην ανακοίνωση η Πία Μπρίτο, επικεφαλής της UNICEF για την Πρώιμη Παιδική Ανάπτυξη.

Στοιχεία της UNICEF δείχνουν ότι σε παγκόσμιο επίπεδο το 1 στα 11 παιδιά, ηλικίας 6 ετών ή νεότερα, έχουν περάσει την πιο κρίσιμη περίοδο της ανάπτυξης του εγκεφάλου μέσα σε συγκρούσεις.

"Οι συγκρούσεις στερούν από τα παιδιά την ασφάλεια, την οικογένεια και τους φίλους τους, το παιχνίδι και την καθημερινότητα. Ωστόσο, όλα αυτά είναι στοιχεία της παιδικής ηλικίας που προσφέρουν στα παιδιά την καλύτερη δυνατή ευκαιρία να αναπτυχθούν πλήρως και να μαθαίνουν αποτελεσματικά, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συμβάλουν στις οικονομίες και τις κοινωνίες τους, αλλά και στην οικοδόμηση ισχυρών και ασφαλών κοινοτήτων, όταν ενηλικιωθούν" εξηγεί η κ. Μπρίτο.

Και συνεχίζει: "Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο ώστε να παρέχουμε στα παιδιά και εκείνους που τα φροντίζουν κρίσιμες προμήθειες και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένου του εκπαιδευτικού υλικού, της ψυχοκοινωνικής στήριξης και ασφαλείς χώρους, φιλικούς προς τα παιδιά, που μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της αίσθησης της παιδικής ηλικίας εν μέσω μιας σύγκρουσης".

Ένα παιδί γεννιέται με 253 εκατομμύρια ενεργούς νευρώνες, αλλά το αν ο εγκέφαλος θα φθάσει την πλήρη ενήλικη ικανότητα των περίπου ενός δισεκατομμυρίου συνδεόμενων νευρώνων, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη στην πρώιμη παιδική ηλικία, τονίζει η UNICEF. Αυτό περιλαμβάνει το μητρικό θηλασμό και τη διατροφή στην πρώιμη παιδική ηλικία, τα πρώτα ερεθίσματα που θα δεχθεί από εκείνους που το φροντίζουν, τις πρώτες ευκαιρίες για μάθηση και τη δυνατότητα να μεγαλώσει και να παίξει σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον.

Ως μέρος της ανταπόκρισής της σε επείγουσες ανθρωπιστικές ανάγκες και παρατεταμένες κρίσεις, η ανακοίνωση αναφέρει πως η UNICEF εργάζεται για να κρατήσει τα παιδιά σε περιβάλλοντα φιλικά, παρέχοντας ειδικά πακέτα έκτακτης ανάγκης με εξοπλισμό για τη μάθηση και το παιχνίδι. Τα πακέτα αυτά έχουν στηρίξει πάνω από 800.000 παιδιά που ζουν σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης, μόνο την περασμένη χρονιά.

Thom Shanker, εφ. Τα Νέα, 23/12/2010

Οι συρράξεις στο µέλλον δεν θα γίνονται µόνο για τον ορυκτό πλούτο

Xώρες διψασµένες για πετρέλαιο ανταγωνίζονται για τον έλεγχο περιοχών που διαθέτουν ορυκτά και αντιµετωπίζουν την κλιµατική αλλαγή. Ο αµερικανικός στρατός µε αναπάντεχους συµµάχους ανησυχεί ότι όλα αυτά τα θέµατα αποτελούν µια νέα πηγή συγκρούσεων.

Σπάνια ορυκτά. Τρόφιµα και νερό. Αρόσιµη γη. Δάση πουβοηθούν στονκαθαρισµότης ατµόσφαιρας. Εκεί που λαµβάνονται οι αποφάσεις για τον αµερικανικό στρατό και στους διαδρόµουςόπου κανονίζεται η πολιτική τωνκρατών,αυτά τα θέµατα δεν θεωρούνται πλέον περιβαλλοντικά, αλλά πιθανές αιτίες συγκρούσεων για τον 21ο αιώνα.

Κατά κάποιον τρόπο βέβαια ο ρόλος των πλουτοπαραγωγικών πηγών στη δηµιουργία συγκρούσεων δεν είναι καινούργιος.

Όπως οι ισπανοί κονκισταδόρες έψαχναν χρυσάφι, έτσι και ο Σαντάµ Χουσεΐν πολέµησε για το πετρέλαιο του Κουβέιτ. Και πολλές χώρες στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή φοβούνται ότι οι γείτονές τους θα περιορίσουν τα νερά του Νείλου, του Ευφράτη και του Ιορδάνη. Τώρα ένα νέο πεδίο συστηµατικής µελέτης ανοίγει σε διάφορα ερευνητικά κέντρα, στο Πεντάγωνο αλλά και σε µυστικές υπηρεσίες.

Λαµβάνεταιη υπόθεση ότι ο 21ος αιώνας θα διαµορφωθεί όχι µόνο από την ανταγωνιστική οικονοµική ανάπτυξη, αλλά και από διάφορες ελλείψεις - ελάττωση των ορυκτών, ερηµοποίηση της γης, µόλυνση ήυπερβολική κατανάλωσητων υδάτινων πόρων καικαιρικέςαλλαγές που θα οδηγήσουν στην εξαφάνιση ψαριών και καλλιεργήσιµων εδαφών. Ειδικοί σε θέµατα εθνικής ασφαλείας έχουν αρχίσει να ορίζουν παράγοντες απειλών για την "ασφάλεια του περιβάλλοντος" και να τους µελετούν, συχνά µαζί µε οργανώσεις οικολόγων.

Το πλαίσιο της σκέψης τους διαµορφώνειµια βασική ερώτηση: Ποιες είναι οι νέες σχέσεις µεταξύ πηγών, διπλωµατίας, κρίσεων καισυγκρούσεων; Αυτές οι σχέσεις όµως είναι τόσο περίπλοκες, ο αριθµός των εµπλεκοµένων τόσο µεγάλος και η αβεβαιότητα τόσο µεγάλη, ώστε είναι πάντα πιθανό κάτι να πάειστραβά...

Μωυσής Λίτσης. Εφ. Ελευθεροτυπία, 18/3/2003

Η αγορά θέλει πόλεμο αλλά ... σύντομο, ώστε το κόστος να μην είναι βαρύ για τη χειμάζουσα παγκόσμια οικονομία. Άλλωστε ο μεγαλοχρηματιστής Ρότσιλντ φέρεται, κατά τη χρηματιστηριακή μυθολογία, να είχε πει για τα χρηματιστήρια: "όταν ρέει αίμα ορμούν οι λύκοι". Και οι λύκοι... πράγματι όρμησαν χθες, προεξοφλώντας ότι ο επικείμενος πόλεμος κατά του Ιράκ θα είναι σύντομος, γεγονός που έφερε τα πάνω-κάτω στις διεθνείς αγορές. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, που αρχικά υποχωρούσαν με την αντίστροφη μέτρηση για τον πόλεμο να έχει αρχίσει, καταλήφθηκαν από αγοραστικό αμόκ που προκάλεσε ανόδους έως και 3,5%, ακολουθώντας το πανηγυρικό ξεκίνημα της Γουόλ Στριτ.

"Θετικός ο πόλεμος"

"Η αγορά φαίνεται να θεωρεί τον πόλεμο θετική εξέλιξη. Στος τέλος τέλος έχουμε πια μια απάντηση στα ερωτήματά μας για το ποιο δρόμο θα πάρουν τα πράγματα", σχολιάζει ο Λεξ Βέρκχαϊμ, διαχειριστής κεφαλαίων στην Eureffect του Αμστερνταμ, προσθέτοντας: "Αν ο πόλεμος τελειώσει μέσα σε 6 εβδομάδες χωρίς να ανεβάσει τις τιμές του πετρελαίου και προκαλέσει οικονομική ύφεση, θα είναι θετικός για τα χρηματιστήρια".

Οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν κατακόρυφα κάτω από τα 30 δολάρια το βαρέλι και το δολάριο σήκωσε απότομα κεφάλι. Στους χαμένους και η στερλίνα του Τόνι Μπλερ, μετά την παραίτηση του πρώην υπουργού Εξωτερικών Ρόμπιν Κουκ και την ογκούμενη ανταρσία στο εσωτερικό του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος.

Τα Χρηματιστήρια του Λονδίνου και του Παρισιού έκλεισαν και τα δύο με άνοδο 3,35% στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και τρεις εβδομάδες, ενώ αυτό της Φρανκφούρτης ενισχύθηκε κατά 3,49%. Στις 21.00 ώρα Ελλάδας οι Ντάου Τζόουνς και Nasdaq κατέγραφαν άνοδο 2,83% και 3,11% αντίστοιχα.

Εισβολή ειρηνιστών

Η τιμή του πετρελαίου, η υπ' αριθμόν ένα επένδυση στη ζώνη κινδύνου, υποχώρησε κατακόρυφα, παρά την αρχική της άνοδο. Η συνεδρίαση, μάλιστα, στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Λονδίνου διακόπηκε για λίγο, μετά την εισβολή στο κτίριο 20-25 ειρηνιστών που διαμαρτύρονταν για τον πόλεμο στο Ιράκ, αναρτώντας πανό που έγραφε: "Το πετρέλαιο ανάβει τον πόλεμο".

Όπως μετέδωσαν τα διεθνή πρακτορεία, έγιναν και κάποιες συμπλοκές στην αίθουσα συναλλαγών. Αξίζει να τονιστεί ότι το Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων βρίσκεται στο λοδρέζικο Σίτι, με τα ιδιαιτέρως αυξημένα μέτρα ασφαλείας λόγω του επικείμενου πολέμου.

Ανεπηρέαστη, πάντως, η τιμή του μπρεντ από την εισβολή των ειρηνιστών, υποχώρησε κατά 78 σεντς χθες, στα 29,35 δολάρια το βαρέλι, έχοντας νωρίτερα υποχωρήσει πάνω από ένα δολάριο, στα 29 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές του "μαύρου χρυσού" έχουν ενισχυθεί κατά 40% τους τέσσερις τελευταίους μήνες. Έχουν υποχωρήσει ωστόσο κατά 10% από την προηγούμενη εβδομάδα λόγω των προσδοκιών για πόλεμο εξπρές.

Οι εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ αναστέλλονται λόγω της αποχώρησης των επιθεωρητών των Ηνωμένων Εθνών, εξέλιξη που ίσως επηρεάσει δυσμενώς την αγορά πετρελαίου, αν δεν επαληθευθούν τα σενάρια για ανέξοδο... πόλεμο.

Το ευρώ υποχώρησε κάτω από το 1,06 δολάριο (1,0589), στο χαμηλότερο επίπεδο από τις 16 Ιανουαρίου, για να ανακάμψει ελάχιστα πάνω από το επίπεδο αυτό, χάνοντας πάνω από 1% σε μία μέρα.

Η σύμμαχος ωστόσο στο δολάριο, στερλίνα, υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τριών εβδομάδων στο 1,5667 δολάριο, λόγω των εσωτερικών προβλημάτων του Τόνι Μπλερ. Σημαντική ήταν η υποχώρησή της και έναντι του ευρώ.

Γ. Τσιάρας, εφ. Το Βήμα, 9/2/2003

Λίγες εβδομάδες πριν από τον νέο πόλεμο στον Περσικό καμία δύναμη δεν μοιάζει ικανή να κρατήσει όχι μόνο την από καιρό τώρα καταδικασμένη ειρήνη, αλλά έστω τα προσχήματα. Ρωσία, Κίνα και Τουρκία εμφανίζονται να έχουν ήδη "πεισθεί" με συγκεκριμένα ενεργειακά και εμπορικά ανταλλάγματα προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμμετοχή τους. Και η Γαλλία εσχάτως μας "κάνει νερά": παρά τις ζωηρές διαφωνίες Σιράκ - Μπλερ, ο πρώτος στέλνει... συμπτωματικά το αεροπλανοφόρο "Σαρλ ντε Γκωλ" για κοινά "γυμνάσια" με Βρετανούς και Αμερικανούς στη ΝΑ Μεσόγειο, μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, ενώ συνεχίζει τη δική του ωμή ένοπλη "παρέμβαση" στην Ακτή Ελεφαντοστού.

Όλοι οι μεγάλοι παίκτες συμφωνούν ότι το μετασανταμικό Ιράκ έχει όλες τις δυνατότητες να γίνει ο ρυθμιστής των ενεργειακών εξελίξεων και της παγκόσμιας ανάπτυξης (ή υπανάπτυξης για τους χαμένους) για αρκετές δεκαετίες. Όσο ακριβά και αν πουλήσει το τομάρι του ο δικτάτορας, όσα δισεκατομμύρια δολάρια και αν κοστίσει η εκθρόνισή του, θα είναι ψίχουλα μπροστά στην πραγματική αξία του "αραβικού Κλοντάικ". Τα περιθώρια κέρδους είναι εκπληκτικά: αν γίνουν μεταπολεμικά οι κατάλληλες επενδύσεις 25-40 δισ. δολαρίων σε επισκευές ή νέες υποδομές (που φυσικά θα καρπωθούν οι "insiders" Halliburton, Bechtel κ.ά.), το Ιράκ θα είναι σε θέση σε μερικά χρόνια να παράγει 8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Ακόμη και στη σημερινή τιμή των 30 δολαρίων μια τέτοια παραγωγή μεταφράζεται σε 87,6 δισ. δολάρια τον χρόνο, ενώ τα ανεκμετάλλευτα αποθέματα φτάνουν τα 3 τρισ. δολάρια! Για ένα μερίδιο σε τόσα λεφτά, ακόμη και ο "ειρηνιστής" Σιράκ, που όντας πρωθυπουργός πούλησε ολόκληρο πυρηνικό αντιδραστήρα στον Σαντάμ, γρήγορα ξεχνά τον αλτρουισμό του. Βάλτε δίπλα και περίπου 110 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου και όλα γίνονται απλούστερα...

Πώς θα "κοπεί" η πίτα

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι οι ιρακινές πετρελαιοπηγές περιέρχονται άθικτες σε καθεστώς παρατεταμένης κατοχής. Ποιος θα πάρει το "χρυσάφι"; Όσο και αν οι ως τώρα ενέργειες των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασίλειου δείχνουν σαφώς την πρόθεσή τους να ακυρώσουν τα συμβόλαια εκμετάλλευσης που έχει παραχωρήσει ο ιρακινός δικτάτορας σε Γάλλους, Ρώσους και Κινέζους, η κατάσταση όσον αφορά τα μεταπολεμικά δικαιώματα στο ιρακινό υπέδαφος είναι εξαιρετικά πολύπλοκη από νομικής πλευράς και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει στην πετρελαϊκή... "μητέρα όλων των δικών", όπου ενάγοντες θα είναι τα ντε φάκτο ισχυρότερα κράτη στον κόσμο.

Οι προσεκτικοί αναγνώστες θα θυμούνται ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν, στην προσπάθειά του να "δωροδοκήσει" τους κατόχους βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να πετύχει την άρση του εμπάργκο, έχει παραχωρήσει τα τελευταία χρόνια μελλοντικά "φιλέτα": στη ρωσική Lukoil έδωσε τη μερίδα του λέοντος στο αχανές κοίτασμα της δυτικής Κούρνα, που κρύβει ως και 20 δισ. βαρέλια. Άλλα 5 δισ. βαρέλια πετρελαίου αλλά και τόνους φυσικού αερίου έταξε στους Κινέζους. Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι υποσχέσεις προς την Gazprom, το ρωσικό μεγαθήριο του γκαζιού: σίγουρα θα θυμάστε την περυσινή ρωσοϊρακινή συμφωνία-πακέτο των 40 δισ. δολαρίων, που μεταξύ άλλων περιελάμβανε την εκμετάλλευση 49 νέων κοιτασμάτων... Όσο για τους Γάλλους, πήραν το κοίτασμα του Ματζνούν, ένα από τα μεγαλύτερα του κόσμου, ως και 25 δισ. βαρέλια!

Τι αξία έχει όμως η υπογραφή του Σαντάμ στα συμβόλαια αυτά, αν το καθεστώς καταρρεύσει; Καμία, λένε από την πρώτη στιγμή οι λαίμαργες εταιρείες του Τέξας, αλλά και όσοι ηγέτες της αντιπολίτευσης προαλείφονται για το πόστο του "Ιρακινού Καρζάι".

Η ισχύς των συμβολαίων

Το μήνυμα είναι απλό: όχι μόνο θα ακυρωθούν όλα τα "φρέσκα" συμβόλαια με τη Βαγδάτη, αλλά τίθεται πολύ σοβαρά και ζήτημα ακύρωσης της εθνικοποίησης του 1973, με το φοβερό επιχείρημα ότι ελήφθη "υπό πίεση" και άρα είναι άκυρη, οπότε η Βαγδάτη είναι υποχρεωμένη να επιστρέψει τις πετρελαιοπηγές στους παλαιούς "ιδιοκτήτες" του IPC ή να πληρώσει νέες δυσβάσταχτες αποζημιώσεις για την επίταξή του. Τι θα συμβεί τότε; BPAmoco, Shell και ExxonMobil θα αξιώσουν τα παλιά τους "τεταρτάκια", υποχρεώνοντας ουσιαστικά και τη Γαλλία να συνυπογράψει τις αξιώσεις τους, προκειμένου να μη χάσει η Total τα δικά της "κεκτημένα". Όσο για τη Ρωσία, που δεν διαθέτει δικαιώματα στο Κιρκούκ (500 πηγάδια σήμερα) ή στη Βασόρα (1.000 πηγάδια), μάλλον θα πρέπει να περιοριστεί(;) στα επί μέρους χρυσωρυχεία που προαναφέραμε: οι αγγλοτεξανές "αδελφές" τα θέλουν και αυτά, αλλά ο πρόεδρος Μπους δεσμεύτηκε να "δείξει ευαισθησία στα ρωσικά αιτήματα" μετά τις κόντρες των τελευταίων μηνών. Στο φόντο η Τουρκία ξεσκονίζει τις παλαιές συμβάσεις και επιμένει στο "αυτοκρατορικό δικαίωμα" στη Μοσούλη: τα ίδια βέβαια ισχυρίζονται και οι Κούρδοι του Βόρειου Ιράκ.

Αναδρομή στο παρελθόν

Για να γίνει κατανοητή η σύνθετη αυτή διαπλοκή συμφερόντων πρέπει ως συνήθως να καταφύγουμε στο παρελθόν. Ετσι, για το Ιράκ και την ευρύτερη περιοχή η πετρελαϊκή περιπέτεια αρχίζει - πού αλλού - στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών στις 19 Μαρτίου 1914, όταν αγγλικά και ολλανδικά ενεργειακά συμφέροντα (οι σημερινές Royal/Dutsch Shell και British Petroleum) ιδρύουν το κονσόρτσιουμ Turkish Petroleum Co. και αποκτούν από την Υψηλή Πύλη δικαιώματα εξερεύνησης και άντλησης για... 75 χρόνια στα βιλαέτια της Μοσούλης και της Βαγδάτης. Μυστικά, δεσμεύονται για επέκταση της παραγωγής και αποκλεισμό των ανταγωνιστών από μελλοντικά δικαιώματα άντλησης. Κυβέρνηση και επιχειρήσεις τραβούν τότε στον χάρτη την περιβόητη "Κόκκινη Γραμμή" με τα όρια δράσης τους: περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την Αραβική χερσόνησο.

Από την πρώτη αυτή "διαπλεκόμενη" συμμαχία έλαμπαν διά της απουσίας τους οι συμμαχικές αμερικανικές και γαλλικές εταιρείες: μόνο μετά τις πρόσκαιρες ελλείψεις καυσίμων στις ΗΠΑ το 1917-18 η Αμερική απαίτησε μερίδιο στο αραβικό πετρέλαιο, ενώ οι Βρετανοί με τον Λόρενς της Αραβίας και τους βεδουίνους άνοιγαν ήδη δρόμο προς τις πετρελαιοπηγές τάζοντας - όπως και τώρα - ελευθερία και στερλίνες. Η χρονιά-κλειδί είναι πάντως το 1925, όταν το Λονδίνο "προσφέρει" το οθωμανικό βιλαέτι της Μοσούλης στο ιρακινό προτεκτοράτο της και αρχίζει τις γεωτρήσεις στο Κιρκούκ, όπου αμέσως ανακαλύπτει τεράστιες ποσότητες αργού: ο τουρκικός στρατός εξήγε νάφθα εκεί με πρωτόγονες μεθόδους ήδη από το 1639 και όλα δείχνουν ότι δεν έχει ξεχάσει στιγμή τα "ιστορικά του δικαιώματα" στην περιοχή...

Πάντως το βρετανικό ιμπέριουμ κράτησε την πόρτα κλειστή στους ανυπόμονους Αμερικανούς ως τις 31.7.1928, όταν στο αναβαπτισθέν Iraq Petroleum Co. (IPC) τους δόθηκε μια θέση: πήραν το 23,75%, προφητικά μοιρασμένο μεταξύ των - "παντρεμένων" σήμερα - Exxon (τότε Standard of New Jersey) και Mobil, ενώ άλλα τρία μερίδια από 23,75% πήραν αντίστοιχα οι British Petroleum, Shell και Compagnie Francaise Petrole, πρόγονος της σημερινής Total. Είναι τα ίδια ουσιαστικά συμφέροντα που θα πολεμήσουν και τώρα, για το ίδιο "τομάρι". Γιατί όμως οι συνήθως υπεροπτικοί Βρετανοί άνοιξαν την πόρτα στις ΗΠΑ και στη Γαλλία; Η απάντηση βρίσκεται στην πρώτη πετρελαϊκή "φούσκα" υπερπροσφοράς: το 1928 το ενεργειακό καρτέλ αντλούσε περισσότερο πετρέλαιο από ό,τι πουλούσε και οι τιμές έπεφταν, οπότε το τραστ αναγκάστηκε να περιορίσει με κάθε μέσον την παραγωγή για να αυξήσει τεχνητά την τιμή.

Έτσι, μόλις το 1934 αρχίζουν οι πραγματικές εξαγωγές ιρακινού πετρελαίου και το 1935 ανοίγουν αγωγοί προς τη Χάιφα και την Τρίπολη, που μεταφέρουν στη Δύση 4 εκατομμύρια τόνους τον χρόνο. Το 1954 οι Άγγλοι "τρυπάνε" το γιγαντιαίο πεδίο της νότιας Ραμάλα. Και ως το 1958, όταν τερματίζεται με φιλονασερικό πραξικόπημα η μοναρχία, το IPC ελέγχει τεράστιες περιοχές του Ιράκ με αντάλλαγμα ψίχουλα, ενώ κρατάει τις νέες γεωτρήσεις στο μίνιμουμ - σύνολο μόλις 730 χιλιόμετρα. Οι νασερικοί δεν αστειεύονται: ιδρύουν υπουργείο Πετρελαίου το 1959, απαιτούν περισσότερα χρήματα και το 1961 αποτολμούν να εθνικοποιήσουν τα ανεξερεύνητα ακόμη κοιτάσματα, αποκλείοντας το μονοπώλιο του IPC μόνο από τα νέα πηγάδια - χωρίς να αμφισβητούν τις υπάρχουσες πετρελαιοπηγές. Ούτε η CIA αστειεύεται όμως: τον Φεβρουάριο του 1963 ο νεαρός ακόμη Σαντάμ Χουσεΐν είναι ανάμεσα σε αυτούς που ανατρέπουν και στη συνέχεια σκοτώνουν τον "φιλοσοβιετικό" στρατηγό Κασίμ, τον οποίο είχαν επιχειρήσει να δολοφονήσουν ήδη από το 1959. "Ήρθαμε στην εξουσία με το τρένο της CIA" παραδέχτηκε αργότερα ο τότε ηγέτης του "σοσιαλιστικού" Μπάαθ Αλι Σαλέχ Σαάντι. Μένουν στο τιμόνι εννέα μήνες. Τους ανατρέπει αναίμακτα ο λαοφιλής στρατηγός Αριφ, ο οποίος όμως πεθαίνει "βολικά" σε μυστηριώδες δυστύχημα με ελικόπτερο το 1966. Και το 1968 το σταλινικό Μπάαθ (σημαίνει "αναγέννηση"...) και ο "ισχυρός άνδρας" Σαντάμ επιστρέφουν οριστικά στην εξουσία.

Οι μπααθικοί μάλιστα εξασφάλισαν την υποστήριξη των ΗΠΑ τάζοντας σε αμερικανικές εταιρείες παχυλά συμβόλαια εκμετάλλευσης των νέων πηγαδιών και ορυχείων θείου - των ίδιων που το καθεστώς παζάρευε κιόλας στους Γάλλους και στους Σοβιετικούς, με αντάλλαγμα μοντέρνα όπλα κατά των Ισραηλινών. Δεν είναι τυχαίο ότι το μυστικό "deal", που οδήγησε στο σταλινικό απολυταρχικό καθεστώς Σαντάμ και στις εκατόμβες νεκρών, διαπραγματεύθηκε για λογαριασμό των "αδελφών" ένας παλαιός υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, ο Ρόμπερτ Αντερσον. Γρήγορα όμως το νέο καθεστώς συνειδητοποιεί ότι οι Νίξον - Κίσινγκερ δεν είχαν σκοπό να δώσουν σύγχρονα όπλα. Έτσι η συμφωνία του 1968 φυλλορροεί: το 1972 ο Σαντάμ ταξιδεύει στη Μόσχα και υπογράφει την περίφημη συνθήκη φιλίας και ενεργειακής συνεργασίας με την ΕΣΣΔ, "ουρά" της οποίας είναι ουσιαστικά το σημερινό φλερτ με τις ρωσικές εταιρείες.

Χρειάστηκαν όπως είδαμε, τριάντα ολόκληρα χρόνια για να οργανώσουν την ένοπλη επιστροφή τους στο Ιράκ οι "επτά αδελφές", που από τις συγχωνεύσεις έμειναν πια μόνο τέσσερις. Χρόνος αρκετός για την παρασκηνιακή χάραξη μιας νέας "Κόκκινης Γραμμής", με ή χωρίς μη αγγλόφωνους συμμετέχοντες. Ιρακινοί πάντως δεν "προβλέπονται" στη μοιρασιά.

Ρούσσος Βρανάς, εφ. Τα Νέα, 6/4/2002

Ο εικοστός αιώνας ήταν ο πιο φονικός στην ιστορία του ανθρώπου. Ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που βρήκαν τον θάνατο αμέσως ή εμμέσως σε πολέμους υπολογίζεται σε 187 εκατομμύρια, δηλαδή στο 10% του πληθυσμού της Γης το 1913. Το πιο εντυπωσιακό είναι πως βαθμιαία εξέλιπε η διάκριση ανάμεσα σε μάχιμους και αμάχους: στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μόνο το 5% των θυμάτων ήταν άμαχοι, έναντι 66% στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αυτό το ποσοστό έχει αυξηθεί, επειδή οι περισσότερες ένοπλες συγκρούσεις δεν διεξάγονται από τακτικούς στρατούς, αλλά από ομάδες ατάκτων.

Η διάκριση ανάμεσα σε συγκρούσεις μεταξύ κρατών και συγκρούσεις στο εσωτερικό τους έγινε ομιχλώδης, επειδή ο 20ός αιώνας δεν χαρακτηρίστηκε μόνο από πολέμους, αλλά και από επαναστάσεις και διαλύσεις αυτοκρατοριών. Το ίδιο ομιχλώδης έγινε και η διάκριση ανάμεσα σε πόλεμο και ειρήνη, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Μέση Ανατολή. Αντίθετα με τους παραδοσιακούς πολέμους, οι πόλεμοι εκεί διεξάγονται με τελικούς στόχους που δεν είναι διαπραγματεύσιμοι, όπως η "άνευ όρων παράδοση". Υπάρχει σήμερα, όπως υπήρχε και σε όλον τον 20ό αιώνα, πλήρης ανυπαρξία οποιασδήποτε διεθνούς αρχής που να είναι σε θέση να ελέγξει ή να διευθετήσει τις ένοπλες συρράξεις. Μια μοναδική υπερδύναμη, όπως οι ΗΠΑ, δεν μπορεί να αντισταθμίσει την ανυπαρξία παγκόσμιων αρχών. Ακόμη και όταν ιδρύονται διεθνή δικαστήρια κοινή συναινέσει, όπως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, οι κρίσεις τους δεν γίνονται απαραιτήτως αποδεκτές ως νόμιμες και δεσμευτικές.

Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον 21ο και τον 20ό αιώνα, όταν οι πόλεμοι διεξάγονταν σε έναν εδαφικά διαιρεμένο κόσμο όπου ισχυρές κυβερνήσεις είχαν το μονοπώλιο της εξουσίας. Τα τελευταία 30 χρόνια, το κράτος έχασε αυτό το μονοπώλιο. Τα υλικά του πολέμου είναι τώρα διαθέσιμα και σε μη κρατικές οντότητες. Οι συγκρούσεις εντός των κρατών έχουν γίνει πιο σοβαρές. Τόσο η φύση των ένοπλων συγκρούσεων όσο και οι μέθοδοι διακανονισμού έχουν αλλάξει βαθιά λόγω του μετασχηματισμού του παγκόσμιου συστήματος κυρίαρχων κρατών.

Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και των ευρωπαϊκών κομμουνιστικών καθεστώτων επέτεινε την αστάθεια. Ποιοι υπάρχοντες μηχανισμοί μπορούν να ελέγξουν και να διευθετήσουν αυτές τις συγκρούσεις; Τα δεδομένα είναι απογοητευτικά. Καμιά από τις ένοπλες συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990 δεν έληξε με έναν σταθερό διακανονισμό. Είναι επίσης φανερό ότι οι ΗΠΑ απέτυχαν και δεν πρόκειται να πετύχουν να επιβάλουν μια νέα παγκόσμια τάξη μονομερώς, παρά την ισχύ τους και τις (βραχύβιες) συμμαχίες τους. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η διαχείριση της ειρήνης και του πολέμου γίνεται με αυτοσχεδιασμούς, όπως στα Βαλκάνια, όπου οι εσωτερικές συγκρούσεις κατεστάλησαν με εξωτερική στρατιωτική επέμβαση, όμως παραμένει ασαφές αν από τέτοιες επεμβάσεις μπορεί να προκύψει ένα γενικό μοντέλο για τον έλεγχο των συγκρούσεων.

Στον 21ο αιώνα, η ισορροπία ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη θα εξαρτηθεί όχι από νέους μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και διακανονισμού, αλλά από την εσωτερική σταθερότητα. Χώρες με ακμάζουσες οικονομίες και καλύτερη κατανομή του εισοδήματος μεταξύ των πολιτών τους τείνουν να είναι λιγότερο ασταθείς. Δεν υπάρχουν πάντως άμεσες προοπτικές βελτίωσης σε χώρες με ασταθείς κεντρικές κυβερνήσεις.

Και μια απόπειρα πρόβλεψης: οι πόλεμοι στον 21ο αιώνα θα είναι λιγότερο φονικοί από ό,τι ήταν στον 20ό. Όμως, η ένοπλη βία θα παραμείνει πανταχού παρούσα και ενδημική - συχνά και επιδημική - σε ένα μεγάλο μέρος του κόσμου. Η προοπτική ενός αιώνα ειρήνης μοιάζει απόμακρη.

Αστέρης Χουλιάρας*, εφ. Το Βήμα, 1/11/1998

David A. Lake Rothchild Donald, The international spread of ethnic conflict: Fear, diffusion and escalation (Η διεθνής διάδοση της εθνοτικής σύγκρουσης: Φόβος, διάχυση και κλιμάκωση), εκδ. Princeton University Press, 1998, σελ. 392.

Το κύμα συγκρούσεων που έπληξε την τελευταία δεκαετία την Ανατολική Ευρώπη, την πρώην Σοβιετική Ένωση και την Αφρική, έκανε πολλούς παρατηρητές να πιστέψουν ότι η μεταδιπολική βία μπορεί να επεκταθεί και να απειλήσει τη διεθνή ασφάλεια. Οι αιματηρές αντιπαραθέσεις στο Αζερμπαϊτζάν, την Τσετσενία, τη Γεωργία και το Τατζικιστάν, οι μάχες ανάμεσα στους Κροάτες, τους Μουσουλμάνους και τους Σέρβους στη Βοσνία και οι απίστευτες γενοκτονίες στη Ρουάντα και το Μπουρούντι θεωρήθηκαν ικανές να προκαλέσουν καταστροφικές "επιδημίες" συγκρούσεων σε ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές με σημαντικές συνέπειες για τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος. Ο David Α. Lake, πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου των ΗΠΑ και καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο University of California (San Diego), και ο Donald Rothchild, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο University of California (Davis) επιδιώκουν, σε αυτόν τον συλλογικό τόμο, να απαντήσουν σε δύο ερωτήματα: πρώτον, πώς, γιατί και πότε οι εθνοτικές συγκρούσεις επεκτείνονται, και, δεύτερον, με ποιους τρόπους μπορούν να αντιμετωπισθούν.

Σήμερα, σε ολόκληρο τον πλανήτη, βρίσκονται σε εξέλιξη τριάντα επτά συγκρούσεις "μεγάλης κλίμακας" (με περισσότερους από χίλιους νεκρούς). Οι συγκρούσεις αυτές έχουν προκαλέσει τον θάνατο επτά εκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ τριάντα οκτώ εκατομμύρια έχουν αναγκασθεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Μάλιστα, σημειώνουν οι δύο καθηγητές, σχεδόν οι μισές από τις σημερινές εθνοτικές συγκρούσεις έχουν αρχίσει μετά το 1989, δηλαδή μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου και τις διακηρύξεις περί "νέας παγκόσμιας τάξης" (σελ. 339). Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των πολέμων περιέχει μια σημαντική εθνοτική διάσταση. Η εθνοτική ταυτότητα, τονίζουν όμως οι δύο αμερικανοί επιστήμονες, δεν είναι αυτή καθεαυτή αιτία βίαιων συγκρούσεων. Συνήθως, οι περισσότερες εθνοτικές ομάδες προωθούν τα συμφέροντά τους με ειρηνικό τρόπο, μέσω υπαρχουσών πολιτικών οδών. Σε τελευταία ανάλυση, η βία προκαλεί κόστος σε όλους: άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους. εργοστάσια, αγροκτήματα και ολόκληρες πόλεις καταστρέφονται, πόροι που θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί για την οικονομική ανάπτυξη εκτρέπονται σε αντιπαραγωγικούς στόχους. Οι εθνοτικές συγκρούσεις, γράφουν οι Lake και Rothchild, δεν προκαλούνται, τουλάχιστον άμεσα, ούτε από την ύπαρξη "προαιώνιων" αντιθέσεων ούτε από την οικονομική παρακμή ούτε από την πτώση ολοκληρωτικών καθεστώτων. Ούτε ακόμη οι βίαιες εθνοτικές αντιπαραθέσεις είναι απλώς το αποτέλεσμα "κακών ηγεσιών" ή "κακών γειτόνων". Όλοι βέβαια οι ανωτέρω παράγοντες επιδεινώνουν μια σύγκρουση, αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν γιατί οι εθνοτικές ομάδες καταφεύγουν στη βία. Τι οδηγεί, λοιπόν, τις εθνότητες στην επίλυση των διαφορών τους διά των όπλων;

Ο φόβος για το μέλλον είναι η σημαντικότερη αιτία των εθνοτικών συγκρούσεων. Οι δύο συγγραφείς αναφέρονται στα λόγια του Vesna Pesic, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου και δραστήριου ειρηνιστή στην πρώην Γιουγκοσλαβία: η εθνοτική σύγκρουση προκαλείται από "τον φόβο του μέλλοντος, βιωμένου μέσω του παρελθόντος" (σελ. 7). Ασφαλώς, η απαραίτητη προϋπόθεση της εθνοτικής βίας είναι το αδύναμο και ανίσχυρο κράτος. Καθώς η αδύναμη κεντρική εξουσία παρακμάζει, οι εθνότητες αρχίζουν να φοβούνται για την επιβίωσή τους. Αρκεί όμως ο φόβος για να προκαλέσει συγκρούσεις;

Τρία διαφορετικά στρατηγικά διλήμματα μεταξύ των εθνοτικών ομάδων προκαλούν την έκρηξη της βίας: οι αποτυχίες πληροφόρησης, τα προβλήματα αξιόπιστης δέσμευσης και τα κίνητρα για την προκαταβολική χρήση βίας (το λεγόμενο "δίλημμα ασφαλείας"). Στην πρώτη περίπτωση, οι εθνότητες, χωρίς επαρκή πληροφόρηση, αρχίζουν να μην είναι σίγουρες για τις προθέσεις των άλλων εθνοτικών ομάδων.

Κατόπιν, οι επιφυλάξεις και οι υποψίες δίνουν τη θέση τους σε βεβαιότητες (θεωρίες για "συνωμοσίες" κτλ.). Το πρόβλημα της αξιόπιστης δέσμευσης σχετίζεται με την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν μεταξύ τους οι διάφορες εθνότητες. Και εδώ οι αποτυχίες στην πληροφόρηση είναι ουσιαστικές. Πόσο αξιόπιστες μπορούν να είναι οι υποσχέσεις, όταν κυριαρχεί ο φόβος;

Τέλος, το δίλημμα ασφαλείας αφορά το παράδοξο, σύμφωνα με το οποίο η προσπάθεια κάποιας ομάδας να αυξήσει τη δική της ασφάλεια προκαλεί μεγαλύτερη ανασφάλεια στις άλλες ομάδες, οι οποίες και αντιδρούν με ανάλογο τρόπο κ.ο.κ. Δηλαδή, η προσπάθεια για άμυνα έναντι άλλων ομάδων προκαλεί έναν φαύλο κύκλο έντασης, που οδηγεί στη βία. Στο εσωτερικό των εθνοτήτων, ορθολογικοί και ανορθολογικοί παράγοντες (όπως οι φιλοδοξίες των ηγετών και τα ιστορικά βιώματα) επιδεινώνουν τις εθνοτικές αντιθέσεις.

Οι Lake και Rothchild, συνθέτοντας τα συμπεράσματα των αναλυτών που συμμετέχουν στο βιβλίο, υποστηρίζουν ότι οι εθνοτικές συγκρούσεις διαχέονται στο εξωτερικό, αλλά σε μάλλον περιορισμένο βαθμό. Κυρίως, πλήττουν γειτονικά κράτη, τα οποία ήδη αντιμετωπίζουν ανάλογες αντιθέσεις ή επεκτείνονται σε ομάδες που μπορούν να προσδιορίσουν την ταυτότητά τους σε σχέση με κάποια από τις εμπόλεμες εθνότητες. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι οι εκτιμήσεις των συγγραφέων για τη διαχείριση των εθνοτικών συγκρούσεων και για τον πιθανώς κατευναστικό ρόλο τρίτων στη διάδοση και την κλιμάκωσή τους. Είναι λάθος, επισημαίνουν, να περιμένουμε πολλά από τις πρωτοβουλίες διαχείρισης των συγκρούσεων. Οι αποτρεπτικές προσπάθειες είναι πολύ περισσότερο αποτελεσματικές από μέτρα που λαμβάνονται όταν η πόλωση και η βία έχουν ήδη υποσκάψει την εμπιστοσύνη. Διεθνείς διπλωματικές και στρατιωτικές επεμβάσεις μπορούν να αποτρέψουν συγκρούσεις, αλλά η επιτυχία τους εξαρτάται από την αξιοπιστία των εξωτερικών δρώντων. Ακόμη, οι ξένες επεμβάσεις θα πρέπει να είναι προσεκτικά σχεδιασμένες και να παρακολουθούνται στενά από τη διεθνή κοινότητα. Τέλος, η διάχυση μιας εθνοτικής σύγκρουσης μπορεί εν μέρει να μετριασθεί με την αποτελεσματική διαχείριση της πληροφορίας. Προμηθεύοντας αμερόληπτη και αντικειμενική πληροφόρηση, η διεθνής κοινότητα μπορεί να αντισταθμίσει την προκατειλημμένη γλώσσα των τοπικών μέσων μαζικής ενημέρωσης και τις φανατικές διακηρύξεις των τοπικών πολιτικών ηγετών και να διορθώσει τις εκτροπές στις αντιλήψεις που προέρχονται από αυτές.

Η Διεθνής Διάδοση της Εθνοτικής Σύγκρουσης είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται σε ειδικούς. Το υψηλό επίπεδο αφαίρεσης και η έντονα θεωρητική του διάθεση δεν το κάνουν εύκολα προσβάσιμο στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Εν τούτοις, και παρά την πληρότητά του, αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Τι σημαίνει σε τελευταία ανάλυση "εθνοτική σύγκρουση"; Γιατί πριν από μερικά χρόνια συγκρούσεις που σήμερα χαρακτηρίζονται "εθνοτικές" (π.χ. Αγκόλα, Νικαράγουα και Περού), τότε ονομάζονταν "ιδεολογικές" ή "διαμάχες ισχύος" ( Yahya Sadowski, "Ethnic Conflict", Foreign Policy, Νο 111, Summer 1998, σ. 13). Και ακόμη περισσότερο, η νεορεαλιστική προσέγγιση που διατρέχει το βιβλίο αγνοεί ότι ο ενδοκρατικός πόλεμος είναι συχνά απαραίτητος για την οικοδόμηση μιας ισχυρής κεντρικής εξουσίας ( Steven R. David, "Internal War: Causes and Consequences", World Politics, Vol. 49, July 1997, σσ. 570-1). Έτσι, η εθνοτική σύγκρουση δεν αποτελεί κατ' ανάγκην απόρροια της αδυναμίας της κρατικής εξουσίας, αλλά συχνά είναι το φυσικό αποτέλεσμα της προσπάθειας των κυβερνήσεων να επεκτείνουν την εξουσία τους σε ομάδες του πληθυσμού που αρνούνται να υπακούσουν στην κεντρική αρχή. Όπως έδειξαν και οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Ευρώπη τον 16ο και τον 17ο αιώνα, η μείωση της εξουσίας των περιφερειών και η ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας είναι μια μακροχρόνια και ιδιαίτερα αιματηρή διαδικασία. Μήπως θεωρώντας κατ' ανάγκην τον πόλεμο ως "παθολογία", αγνοούμε τον σημαντικό ρόλο του στη διαμόρφωση του σύγχρονου κράτους; ( Charles Tilly, ed., "The Formation of National States in Western Europem Princeton", Princeton University Press, 1975).

διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων

Γιαβρής Άρης, Η οργάνωση του λόγου, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1990, τ. Α', σελ. 156-162

Η ειρήνη είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες και ταλαιπωρημένες έννοιες απ' όσες χρησιμοποίησε ο άνθρωπος μέχρι σήμερα. Θεωρήθηκε ανακωχή, το μεσοδιάστημα δύο πολέμων, ονομάστηκε 'ένοπλη' ή φάνηκε πως είναι η απαρχή για έναν καινούργιο πόλεμο. Πάντοτε δηλαδή συνδεόταν το περιεχόμενό της με τον πόλεμο, όχι τόσο για να φανεί η αντίθεσή της μ' αυτόν, όσο για να υποτιμηθεί η αξία της και ο ρόλος της στη ζωή του ανθρώπου.

'Είρω' σημαίνει 'ενώνω'. Η ειρήνη δηλαδή εκφράζει την ενότητα, τη συμφιλίωση των ανθρώπων, τη θέλησή τους για επικράτηση ενός τρόπου ζωής απαλλαγμένου από τις συγκρούσεις ανάμεσα στα έθνη και τους ανταγωνισμούς στο επίπεδο της καθημερινής ζωής.

(...) Είπαμε πως ειρήνη είναι η συμφιλίωση των ανθρώπων. Συμφιλίωση που δεν έχει τυπικό χαρακτήρα ούτε ξεκάθαρο νομικό περιεχόμενο· δεν πρόκειται για μια σύμβαση μικρής ή μεγάλης διάρκειας. Αν συνέβαινε εύκολα κάτι τέτοιο θα ήταν αρκετό να πούμε πως οι άνθρωποι είναι 'ενωμένοι' ή 'συμφιλιωμένοι', αφού είναι όντα κοινωνικά. Η ειρήνη όμως δεν είναι η προϋπόθεση της κοινωνικότητας αλλά ο σκοπός της· είναι η συνεκτική δύναμη των κοινωνιών. Επομένως η ειρήνη δεν είναι η φυσική κατάσταση του ανθρώπου (στη φύση ο ανταγωνισμός των ειδών είναι κανόνας) αλλά η δικαίωσή του ως όντος κοινωνικού, που εξασφαλίζεται με την αναζήτηση της ποιότητας της ζωής.

Η συνοχή δεν είναι εύκολο να εξασφαλιστεί μόνο με το νόμο και το φόβο της τιμωρίας. Προϋποθέτει τη συγκατάθεση των πολιτών, τη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας της φιλίας, της εμπιστοσύνης, της αλληλεγγύης, της ομόνοιας. Αυτές είναι οι συνεκτικές δυνάμεις μιας κοινωνίας που επιτρέπουν στον άνθρωπο να αισθάνεται ασφαλής και βέβαιος.

(...) πόλεμος δεν είναι μόνο η ένοπλη σύγκρουση. Η σύρραξη είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς από αιτίες που οδηγούν μεθοδικά τους λαούς να επιλέξουν τα όπλα και τα χαρακώματα ως πεδίο επίλυσης των διαφορών τους. Είναι ένα αποτέλεσμα αναπόφευκτο, μια "μαζική ηλιθιότητα" καθώς οι κοινωνίες παρασύρονται, ενεργούν τυφλά, χωρίς προσανατολισμό, για να εξασφαλίσουν οφέλη αμφισβητήσιμης αξίας. Στην εποχή μας ειδικότερα που τα στρατηγικά όπλα είναι πολύ περισσότερο ευέλικτα, ένας γενικός πόλεμος (παρ' όλο που δε συμφέρει κανέναν) αποτελεί μια διαρκή απειλή. Η στρατηγική της αποτροπής κατάφερε να δημιουργήσει μια ισορροπία τρόμου. Επομένως, το πρόβλημα δεν είναι να αποτρέψουμε την τελική ανάφλεξη, αλλά να διαμορφώσουμε τις συνθήκες που θα ευνοήσουν την επικράτηση της ειρήνης.

(...) Έργο της εκπαίδευσης είναι η αγωγή του ανθρώπου. Είναι ο προσανατολισμός της συνείδησής του προς ένα σκοπό. Επομένως η προσπάθεια της εκπαίδευσης στην εδραίωση της ειρήνης θα πρέπει να στοχεύει στη συμφιλίωση του ανθρώπου με τον εαυτό του. Η ειρήνη θα εξασφαλιστεί όταν αρθούν οι αιτίες που προκαλούν τον ανταγωνισμό στην καθημερινή ζωή.

(...) Η εκπαίδευση, είναι αλήθεια, δεν μπορεί να αποτρέψει έναν πόλεμο. Μπορεί όμως να διαμορφώσει τη συνείδηση εκείνων που θα τον αρνηθούν. Για να επιτύχει το στόχο της χρειάζεται και η ανάλογη πολιτική βούληση. Αυτό σημαίνει ότι μόνο ένα δημοκρατικό πολίτευμα θα διαπαιδαγωγήσει τους πολίτες με την ιδέα της ειρήνης και το σεβασμό του ανθρώπου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Θέμα: Ειρήνη-Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
✍ Θέμα: Σε κάθε εποχή το αίτημα για ειρήνη ανάμεσα στους λαούς και τους ανθρώπους είναι επιτακτικό. Όμως συχνότατα το όραμα διασαλεύεται και οι ευσεβείς πόθοι καταντούν ουτοπικοί. 1. Γιατί υφίσταται αυτή η δίψα των ανθρώπων για ειρήνη; 2.

# data[].attributes.headline
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.subject
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ειδικός Παιδαγωγός

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Βίντεο ευαισθητοποίησης:

2) Οδηγός διαφορετικότητας και καταπολέμησης των διακρίσεων για δημοσίους υπαλλήλους από τον Συνήγορο του Πολίτη

3) Εκπαιδευτικό παιχνίδι με θέμα τους πρόσφυγες

4) Έρευνα για το ρατσισμό που δέχθηκαν οι Έλληνες μετανάστες

5) Πολλά κείμενα για το ρατσισμό, τη ξενοφοβία και εν γένει τις διακρίσεις θα βρείτε στην κατηγορία "Διαφορετικότητα" και "Διαπολιτισμική Αγωγή", όπως:

Για τον άλλον, ο άλλος είσαι εσύ
Όταν τα παιδιά παίζουν τους μεγάλους

Κατάλογο με ταινίες σχετικές με διαφορετικότητα, ρατσισμό και φασισμό μπορείτε να κατεβάσετε από 25) Ταινίες για μαθητικό κοινό θα βρείτε ε δ ώ.
ε δ ώ, ενώ ταινίες που αφορούν θέματα σχολικής βίας & διαφορετικότητας μπορείτε να πάρετε από ε δ ώ.

Όπως επίσης, κατάλληλες ταινίες - που συνδυάζουν τον αθλητισμό με τη διαφορετικότητα - είναι και οι εξής:

1. Οι δρόμοι της φωτιάς (με την εξαιρετική μουσική του Β.Παπαθανασίου):

Η ταινία είναι βασισμένη στην αληθινή ιστορία δύο Βρετανών ερασιτεχνών δρομέων που έχουν βάλει στόχο, να κερδίσουν το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 στο Παρίσι στο τρέξιμο 100 μέτρων και που το κατάφεραν. Πρόκειται για τον Χάρολντ Έιμπραχαμς ο οποίος είναι εβραϊκής καταγωγής και βιώνει τον κρυφό ρατσισμό των Άγγλων,επιθυμεί την συμμετοχή του στους Αγώνες προκειμένου να πάρει το αίμα του πίσω, και τον Έρικ Λίντελ, θεολόγο, ο οποίος είναι από τη φύση του γρήγορος και θέλει να τιμήσει το Θεό για το χάρισμα που κατέχει.

Μια νεαρή Ινδή που ζει στο Λονδίνο κι έχει ως ίνδαλμά της τον Μπέκαμ, προπονείται κρυφά από τους γονείς της σε τοπική ομάδα γυναικείου ποδοσφαίρου, κάτι ανεπίτρεπτο για τα παραδοσιακά ινδικά ήθη. Γυναικείο ποδόσφαιρο και κριτική στις προκαταλήψεις, με πολύ χιούμορ και εξαιρετική έθνικ μουσική.

Τοποθετημένη στην Αγγλία του 1980, η ταινία αφηγείται την ιστορία ενός εντεκάχρονου αγοριού και στην προσπάθειά του να γίνει χορευτής. Τα κοινωνικά στερεότυπα κόντρα στα αγορίστικα όνειρα, η εφηβεία και η βια της και το νεανικό πείσμα σε μια ταινία που έγινε μεγάλη καλλιτεχνική και εισπρακτική επιτυχία, απέσπασε αρκετά βραβεία και υποψηφιότητες και το 2005 ανέβηκε στο θέατρο με τη μορφή μιούζικαλ.

4. Tαινία "Άλεξ" που έχει διακριθεί με το Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο 29ο Διεθνές Φεστιβάλ του Παλέρμου, με τον τίτλο "Ανάδυση":

Ο Άλεξ είναι εικοσιπέντε χρονών. Είναι τετραπληγικός ύστερα από ένα ατύχημα στη θάλασσα πριν από τέσσερα χρόνια. Από τότε κολυμπάει για να ξεπεράσει τον εαυτό του και για να μετατρέψει την αναπηρία του σε ευκαιρία, ενώ λαμβάνει μέρος στους Παραολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας το 2004. Θα καταφέρει, να κατακτήσει το μετάλλιο που όλοι περιμένουν;

5. Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα: "Αγώνες Θανάτου" ε δ ώ

Όταν το 1941 τα γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Ουκρανία, η περίφημη σε όλη την Ευρώπη ποδοσφαιρική ομάδα "Ντυναμό Κιέβου" διαλύεται. Μερικοί από τους παίκτες της, μαζί με άλλους ποδοσφαιριστές του Κιέβου, βρίσκουν δουλειά σε ένα εργοστάσιο ψωμιού και εκ των ενόντων φτιάχνουν μια ποδοσφαιρική ομάδα, την Σταρτ.

26) Επίσης, ε δ ώ, ε δ ώ και ε δ ώ θα βρείτε άφθονο υλικό για ρατσισμό-διακρίσεις μεταξύ πολλών άλλων...

27) Μαθητικές Εργασίες για το ρατσισμό, από μαθητές της Λεοντείου Σχολής, μπορείτε να διαβάσετε εδώ, ε δ ώ και ε δ ώ.

28) Το φαινόμενο της ρατσιστικής βίας στην Ελλάδα και η αντιμετώπισή του:Ειδική Έκθεση του Συνήγορου του Πολίτη
29) Εθνική αναφορά για τη ρατσιστική βία από τους Γιατρούς του Κόσμου

πηγή: symvstathmos.wordpress.com
www.eidikospaidagogos.gr
Δείτε επίσης: "Μαθησιακές Ευκολίες" - Αυτισμός: Τα πρώιμα σημάδια του

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
εκπαιδευτικό

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
διαφορετικότητα

# data[].attributes.attachment_link.title
Δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για τη Διαφορετικότητα και τον Ρατσισμό | Ειδικός Παιδαγωγός

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Βίντεο ευαισθητοποίησης: 2) Οδηγός διαφορετικότητας και καταπολέμησης των διακρίσεων για δημοσίους υπαλλήλους από τον Συνήγορο του Πολίτη 3) Εκπαιδευτικό παιχνίδι με θέμα τους πρόσφυγες 4) Έρευνα για το ρατσισμό που δέχθηκαν οι Έλληνες μετανάστες 5) Πολλά κείμενα για το ρατσισμό, τη ξενοφοβία και εν γένει τις διακρίσεις θα βρείτε στην κατηγορία "Διαφορετικότητα" και "Διαπολιτισμική Αγωγή", όπως: Για τον άλλον, ο άλλος είσαι εσύ Όταν τα παιδιά παίζουν τους μεγάλους Κατάλογο με ταινίες σχετικές με διαφορετικότητα, ρατσισμό και φασισμό μπορείτε να κατεβάσετε από 25) Ταινίες για μαθητικό κοινό θα βρείτε ε δ ώ .

# data[].attributes.attachment_link.title
Ευθύς-Πλάγιος λόγος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ευθύς και πλάγιος λόγος (για εισήγηση)

# data[].attributes.attachment_link.title
Φύλλο εργασίας (φατσούλες-καρδούλες)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΘΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
1η. Η Ελλάδα στον κόσμο.pdf

# data[].attributes.headline
Ετήσιες εκθέσεις για

# data[].attributes.body
Ετήσιες εκθέσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EEAS - European External Action Service - European Commission

# data[].attributes.attachment_link.title
EU Annual Reports on Human Rights and Democracy

# data[].attributes.attachment_link.description
EEAS - European External Action Service - European Union External Action

# data[].attributes.headline
Οργανώσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

# data[].attributes.subject
Οργανώσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Νίκος Αστέριος (Φιλόλογος)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ρατσισμός (Power Point)
ΟΗΕ-Φτώχεια Εκπαιδευτικό υλικό για τις κοινωνικές διακρίσεις
Το βίντεο της μαθήτριας της Γ΄Λυκείου από τη Χαλκιδική, Έλενας Καρανταγλή, που κέρδισε το βραβείο της UNESCO.

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

Διαφορετικοί (Αλκίνοος Ιωαννίδης, Βασίλης Λέκκας)

Imagine (John Lennon)

Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί (τραγούδι του 3ου Γυμν.Αλεξανδρούπολης)

# data[].attributes.attachment_link.title
Νίκος Αστέριος (Φιλόλογος)

# data[].attributes.attachment_link.description
Ρατσισμός (Power Point) ΟΗΕ-Φτώχεια Εκπαιδευτικό υλικό για τις κοινωνικές διακρίσεις Το βίντεο της μαθήτριας της Γ΄Λυκείου από τη Χαλκιδική, Έλενας Καρανταγλή, που κέρδισε το βραβείο της UNESCO. Διαφορετικοί (Αλκίνοος Ιωαννίδης, Βασίλης Λέκκας) Imagine (John Lennon) Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί (τραγούδι του 3ου Γυμν.Αλεξανδρούπολης)

# data[].attributes.attachment_link.title
περίληψη (βίντεο).mp4

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής

Διαβάστε προσεκτικά τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα και συγκρίνετέ τα. Σε τι μοιάζουν και σε τι διαφέρουν μεταξύ τους ως προς:
- το θέμα στο οποίο αναφέρονται
- την άποψη που παρουσιάζουν για την Ελλάδα
- το ύφος τους
- το κειμενικό είδος στο οποίο ανήκουν
Kείμενο 1 [Η συνεισφορά των Eλλήνων]*
Η πραγματική ιστορία της Ελλάδας [...] δεν είναι ούτε τα πολιτικά της ούτε οι πόλεμοι. Είναι ο πολιτισμός της. Είναι τα λαμπρά έργα της στην τέχνη, την αρχιτεκτονική, την ποίηση, το δράμα, τη φιλοσοφία και την επιστήμη. Οι Έλληνες ήταν μεγάλοι στοχαστές, μεγάλοι δημιουργοί, εραστές της ομορφιάς και των έργων του πνεύματος. [...] Εάν κοιτάξετε τις εικόνες των ελληνικών ναών και τα αγάλματά τους, θα δείτε και μόνοι σας πόσο λεπτή και γεμάτη αληθινή ομορφιά ήταν η τέχνη των Ελλήνων. [...]

Οι Έλληνες έκαναν μεγάλη πρόοδο στην επιστήμη. Η σημερινή επιστήμη χρωστά πάρα πολλά στις διαπιστώσεις, στις ανακαλύψεις και στις επιστημονικές θεωρίες των Ελλήνων. Επίσης οι ανακαλύψεις τους στα μαθηματικά, στην αστρονομία και την ιατρική είχαν ανυπολόγιστη αξία για την ανθρωπότητα.

Οι Έλληνες δεν έγιναν ποτέ μεγάλη δύναμη, όπως οι Αιγύπτιοι, οι Ασσύριοι και οι Πέρσες. [...] Εκεί που πέτυχαν πάρα πολλά ήταν στο βασίλειο του πνεύματος, στην περιοχή του νου. Εκεί έβαλαν γερά θεμέλια κι εκεί στηρίζεται σήμερα ολόκληρη η ανθρώπινη σκέψη και ολόκληρο το πολιτιστικό οικοδόμημα.

F.C. Happold, Παγκόσμια Ιστορία, μτφρ. Μπάμπης Γραμμένος, εκδ. Άγκυρα, 1996

Kείμενο 2 Η Alfa Romeo
Oδυσσέας Ελύτης,
Τα ρω του έρωτα,
εκδ. Ύψιλον, 1986

* Oι τίτλοι σε αγκύλη είναι επιλογή της συγγραφικής ομάδας.
Kείμενο 3 [Η ελληνική κοινωνία αλλάζει]
Πριν από μία δεκαετία περίπου η Ελλάδα έδινε την εντύπωση ενός ενιαίου, ομοιογενούς έθνους, όπου η παρουσία των διαφορετικών (ως προς το χρώμα, τη γλώσσα, τη θρησκεία, την κουλτούρα) ήταν σποραδική ή περιχαρακωμένη σε απομακρυσμένες, συνοριακές περιοχές. Ακόμα και σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο, όπως η Αθήνα, οι περισσότεροι ξένοι έμοιαζαν να είναι οι τουρίστες που κάθε καλοκαίρι προτιμούσαν τον ήλιο και τη θάλασσα της Μεσογείου για τις διακοπές τους.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες ήταν ένας λαός μεταναστών. Σε όλο τον 20ό αιώνα η μετανάστευση προς τη Δύση αποτελούσε βασικό στοιχείο της ελληνικής δημογραφικής κίνησης.

Οι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια τις τελευταίες δύο δεκαετίες έκαναν την Ελλάδα χώρα υποδοχής μαζικού ρεύματος μεταναστών.

Η ενεργή παρουσία των μειονοτήτων στην ελληνική κοινωνία διατάραξε λοιπόν τα τελευταία χρόνια την ως τότε κυρίαρχη εικόνα της αρμονικής εθνικής ομοιογένειας και έθεσε επιτακτικά πλέον το ζήτημα της συνύπαρξης διαφορετικών εθνοπολιτισμικών ομάδων.

Τα παιδιά στο σχολείο καλούνται να μάθουν να ξεχωρίζουν τα κοινά στοιχεία που έχουν μεταξύ τους κουλτούρες που στην πρώτη ματιά μοιάζουν διαφορετικές, να εκτιμούν την αξία άλλων πολιτισμών εκτός από το δικό τους, να αναγνωρίζουν την ετερογένεια, και όχι την ομοιογένεια, ως βασικό χαρακτηριστικό των σύγχρονων κοινωνιών.

Χριστίνα Κουλούρη, "Η ισχύς της πλειονότητας και τα δικαιώματα των "ολίγων"", εφημ. TO ΒΗΜΑ, 1998 (διασκευή)

Kείμενο 4 [GREECE]
Eρωτήσεις κατανόησης

1. KEIMENO 1: Σε ποιους τομείς του παγκόσμιου πολιτισμού πρόσφερε η Ελλάδα κατά το συγγραφέα;

2. : Ποιες όψεις της ελληνικής πραγματικότητας αναγνωρίζετε στο κείμενο; * Ποια στοιχεία είναι παλιά, ποια είναι σύγχρονα και ποια διαχρονικά;

3. : Σε τι άλλαξε η Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες και για ποιους λόγους; * Ποιο ρόλο μπορεί να παίξει το σχολείο στις σύγχρονες συνθήκες;

4. : Ποια εικόνα της Ελλάδας προβάλλει το σκίτσο; * Nομίζετε ότι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; * Tι κάνει το σκίτσο αυτό αστείο; * Εκτός από γέλιο, ποια άλλα αισθήματα σας προκαλεί;

Hλίας Mακρής, περ. "K", εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
Νεοελληνική Γλώσσα (Γ Γυμνασίου): 1η Ενότητα -Εισαγωγικά κείμενα

# data[].attributes.attachment_link.description
Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής Διαβάστε προσεκτικά τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα και συγκρίνετέ τα. Σε τι μοιάζουν και σε τι διαφέρουν μεταξύ τους ως προς: - το θέμα στο οποίο αναφέρονται - την άποψη που παρουσιάζουν για την Ελλάδα - το ύφος τους - το κειμενικό είδος στο οποίο ανήκουν Kείμενο 1 [Η συνεισφορά των Eλλήνων]* Η πραγματική ιστορία της Ελλάδας [...]

# data[].attributes.headline
Παρατακτική-Υποτακτική σύνδεση-ασύνδετο σχήμα (τηλεπαιχνίδι)

# data[].attributes.subject
Παρατακτική-Υποτακτική σύνδεση-ασύνδετο σχήμα (τηλεπαιχνίδι)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Πάρε με τηλέφωνο, αν έρθεις - Υποτακτική σύνδεση, Μ' αρέσουν τα μήλα, αλλά τα κεράσια περισσότερο! - Παρατακτική σύνδεση, Ο Γιώργος περπατούσε, τραγουδούσε, απολάμβανε! - Ασύνδετο σχήμα, Χθες είδα την ταινία, όμως με διέκοψε το μήνυμα στο κινητό. - Παρατακτική σύνδεση, Πήγα τελικά, αν και δεν ήθελα. - Υποτακτική σύνδεση, Γύρισα τα μαγαζιά, έβλεπα, έψαξα, αγόρασα. - Ασύνδετο σχήμα, Ο Γιάννης μου έδωσε σβήστρα, μολύβι, φύλλο. - Ασύνδετο σχήμα, Ήταν κατακαλόκαιρο και κολυμπούσα στη θάλασσα! - Παρατακτική σύνδεση, Αφού με άφησε στο σχολείο, έφυγε για τη δουλειά. - Υποτακτική σύνδεση, Ζήτησα να πάω στο κυλικείο, ενώ είχα μάθημα. - Παρατακτική σύνδεση, Ζήτησα να με επιστρέψει, μόνο που δεν είχε αυτοκίνητο. - Υποτακτική σύνδεση, Με πήρε μαζί του και είδαμε ταινία, φάγαμε τσιπς, ήπιαμε κόκα κόλα. - Παρατακτική σύνδεση,

# data[].attributes.attachment_link.title
Παρατακτική-Υποτακτική-Ασύνδετο σχήμα (Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.description
Πάρε με τηλέφωνο, αν έρθεις - Υποτακτική σύνδεση, Μ' αρέσουν τα μήλα, αλλά τα κεράσια περισσότερο! - Παρατακτική σύνδεση, Ο Γιώργος περπατούσε, τραγουδούσε, απολάμβανε! - Ασύνδετο σχήμα, Χθες είδα την ταινία, όμως με διέκοψε το μήνυμα στο κινητό. - Παρατακτική σύνδεση, Πήγα τελικά, αν και δεν ήθελα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Υποτακτική Σύνδεση Προτάσεων (Ε' - ΣΤ' τάξη)

# data[].attributes.attachment_link.title
Παρατακτική Σύνδεση Προτάσεων (Ε' - ΣΤ' τάξη)

# data[].attributes.headline
Φύλλο εργασίας (παρατακτική-υποτακτική σύνδεση)

# data[].attributes.subject
Φύλλο εργασίας (παρατακτική-υποτακτική σύνδεση)

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Φύλλο εργασίας (ασύνδετο σχήμα-παρατακτική-υποτακτική σύνδεση

# data[].attributes.headline
Παρατακτική-Υποτακτική σύνδεση-Ασύνδετο σχήμα (τηλεπαιχνίδι). Παίξτε με μπόνους!

# data[].attributes.subject
Παρατακτική-Υποτακτική σύνδεση-Ασύνδετο σχήμα (τηλεπαιχνίδι). Παίξτε με μπόνους!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Παρατακτική-Υποτακτική σύνδεση, ασύνδετο σχήμα (Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.description
Τηλεπαιχνίδι - Ένα κουίζ πολλαπλής επιλογής με χρόνο, ζωές και ένα γύρο μπόνους.

# data[].attributes.headline
Φύλλο εργασίας (Ονοματικές προτάσεις) επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.subject
Φύλλο εργασίας (Ονοματικές προτάσεις) επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Φύλλο εργασίας (Ονοματικές προτάσεις-φατσούλες-καρδούλες)

# data[].attributes.attachment_link.title
Κριτήριο-διαμορφωτικής-αξιολόγησης-για-το-μάθημα-της-Νεοελληνική-γλώσσας-Γ΄Γυμνασίου-ωριαίο

# data[].attributes.attachment_link.title
Κριτήριο Νεοελληνικής-γλώσσας-Γ΄Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.title
Ασύνδετο Σχήμα (Ε' - ΣΤ' τάξη)

# data[].attributes.headline
Νόμος: Αξιολόγηση Νεοελληνικής Γλώσσας

# data[].attributes.subject
Νόμος: Αξιολόγηση Νεοελληνικής Γλώσσας

# data[].attributes.attachment_link.title
Αξιολόγηση στη Νεοελ.Γλώσσα και Λογοτ. - Αντιγραφή

# data[].attributes.headline
Ονοματικές προτάσεις

# data[].attributes.subject
Ονοματικές προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα πάντα για τις ονοματικές προτάσεις στα νέα ελληνικά

# data[].attributes.headline
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.subject
Παρουσίαση-Ανάλυση

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενότητα 6η: Ενεργοί πολίτες για την υπεράσπιση οικουμενικών αξιών

# data[].attributes.headline
Κείμενο-άσκηση

# data[].attributes.subject
Κείμενο-άσκηση

# data[].attributes.body
(Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση παρατακτικής σύνδεσης

# data[].attributes.headline
Κείμενο-άσκηση

# data[].attributes.subject
Κείμενο-άσκηση

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση Υποτακτικής σύνδεσης

# data[].attributes.headline
Ασύνδετο σχήμα, παρατακτική-υποτακτική σύνδεση

# data[].attributes.subject
Ασύνδετο σχήμα, παρατακτική-υποτακτική σύνδεση

# data[].attributes.body
(Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος)

# data[].attributes.attachment_link.title
Παρατακτική, υποτακτική, ασύνδετο σχήμα

# data[].attributes.headline
Τηλεπαιχνίδι (ονοματικές προτάσεις)

# data[].attributes.subject
Τηλεπαιχνίδι (ονοματικές προτάσεις)

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ονοματικές προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.description
Πατήστε κάθε κουτί για να ανοίξει και να αποκαλυφθεί το περιεχόμενό του.. 1) Πιστεύει οτι είναι καλός άνθρωπος (τι είδους ονοματική είναι η δευτερεύουσα;)

# data[].attributes.attachment_link.title
Θα μου πεις και λίγα λόγια για την εγκλιτική αντικατάσταση ,γιαγιά;

# data[].attributes.headline
Τρόποι προσδιορισμούχρόνου

# data[].attributes.subject
Τρόποι προσδιορισμούχρόνου

# data[].attributes.attachment_link.title
Προσδιορισμός χρόνου (όλοι οι τρόποι)

# data[].attributes.headline
Ονοματικές προτάσεις-παιχνίδι-συντακτικός ρόλος

# data[].attributes.subject
Ονοματικές προτάσεις-παιχνίδι-συντακτικός ρόλος

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιδιωτική δραστηριότητα

# data[].attributes.headline
Διάγραμμα (Ονοματικές προτάσεις)

# data[].attributes.subject
Διάγραμμα (Ονοματικές προτάσεις)

# data[].attributes.body
Επιμέλεια: Νίκος Αστέριος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ονοματικές προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κωνσταντίνα Σάιτ

# data[].attributes.attachment_link.title
Τρόποι ανάπτυξης της παραγράφου

# data[].attributes.headline
Σημασία της Γλώσσας μας

# data[].attributes.subject
Σημασία της Γλώσσας μας

# data[].attributes.attachment_link.title
Πολύπλευρη Σημασία της Ελληνικής Γλώσσας (διάγραμμα)

# data[].attributes.headline
Κείμενο για περίληψη και πλαγιότιτλους

# data[].attributes.subject
Κείμενο για περίληψη και πλαγιότιτλους

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αστέριος Νίκος

# data[].attributes.attachment_link.title
Γλωσσομάθεια (χωρίς επισημάνσεις).doc

# data[].attributes.attachment_link.title
Πώς κάνω σωστά τη χρονική αντικατάσταση , γιαγιά;

# data[].attributes.headline
Υποθετικές προτάσεις (Θεωρία)

# data[].attributes.subject
Υποθετικές προτάσεις (Θεωρία)

# data[].attributes.attachment_link.title
Υποθετικές Προτάσεις (Ε' - ΣΤ' τάξη)

# data[].attributes.attachment_link.title
Eγκλίσεις (Σχηματισμός και Χρόνοι) by tranoueducation

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα πάντα για το Αντικείμενο