# data[].attributes.location_name
Via S. Giovanni alle Catacombe, 1, 96100 Siracusa, SR, Ιταλία

# data[].attributes.headline
Via S. Giovanni alle Catacombe, Siracusa, Ιταλία

# data[].attributes.subject
Via S. Giovanni alle Catacombe, Siracusa, Ιταλία

# data[].attributes.body
ΣΥΡΑΚΟΥΣΕΣ
Οι κατακόμβες του San Giovanni είναι αργά - που υπηρέτησε ως νεκροταφείο για την τοπική χριστιανική κοινότητα στο 4-6 αιώνες π.Χ., όταν οι διώξεις των οπαδών του Ιησού έχουν παύσει. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που έχουμε ένα σαφές σχέδιο και έντεχνη διακόσμηση - δημιουργοί τους δεν έχουν να κρύψουν. Δεν έχει ακόμα διαπιστωθεί αν υπήρχε θαμμένος ένας άγιος. Μια κρύπτη που περιέχει τις στάχτες του πρώτου επίσκοπου των Συρακουσών Μαρκιανού, τώρα μέρος του μουσείου συγκρότημα «Κατακόμβες του Σαν Τζιοβάνι," αρχικά στεγάζονται χωριστά από το νεκροταφείο, και μόλις πρόσφατα τέθηκε σε σύνθεση του. Σε αυτή την κρύπτη, μπορείτε να δείτε μερικές τοιχογραφίες που απεικονίζουν την Παναγία με το παιδί και διάφορους αγίους, που πραγματοποιήθηκαν κατά τη βυζαντινή εποχή και μέχρι τον 17ο αιώνα. (https://touristportalel.gitlab.io/685/6110.html)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Κατακόμβες του Σαν Τζιοβάνι - αρχαίες κατακόμβες των Συρακουσών, που χρονολογείται από το 4-6 αιώνα π.Χ. Στα τέλη του 19ου - αρχές του 20ου αιώνα, είχαν μελετηθεί προσεκτικά η αρχαιολόγος Πάολο Orsi, ένας από τους κορυφαίους ερευνητές της προϊστορικής κληρονομιάς της Ιταλίας. Σήμερα είναι το μόνο κατακόμβες των Συρακουσών, ανοικτή για το κοινό, που τους καθιστά ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά αξιοθέατα.

Από όλες τις κατακόμβες των Συρακουσών είναι οι κατακόμβες του San Giovanni είναι αργά - που υπηρέτησε ως νεκροταφείο για την τοπική χριστιανική κοινότητα στο 4-6 αιώνες π.Χ., όταν οι διώξεις των οπαδών του Ιησού έχουν παύσει. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που έχουμε ένα σαφές σχέδιο και έντεχνη διακόσμηση - δημιουργοί τους δεν έχουν να κρύψουν. Δεν έχει ακόμα διαπιστωθεί αν υπήρχε θαμμένος ένας άγιος. Μια κρύπτη που περιέχει τις στάχτες του πρώτος επίσκοπος των Συρακουσών Μαρκιανού, τώρα μέρος του μουσείου συγκρότημα "Κατακόμβες του Σαν Τζιοβάνι," αρχικά στεγάζονται χωριστά από το νεκροταφείο, και μόλις πρόσφατα τέθηκε σε σύνθεση του. Σε αυτή την κρύπτη, μπορείτε να δείτε μερικές τοιχογραφίες που απεικονίζουν την Παναγία με το παιδί και διάφορους αγίους, που πραγματοποιήθηκαν κατά τη βυζαντινή εποχή και μέχρι τον 17ο αιώνα.

Το όνομα προέρχεται από τις κατακόμβες του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστή (San Giovanni στα ιταλικά), που χτίστηκε τον Norman εποχή κρύπτη του Αγίου Μαρκιανού. Ο ναός αρχικά στο ρωμανικός στυλ, στη συνέχεια προστέθηκαν γοτθικά στοιχεία, αλλά κατά τη διάρκεια του σεισμού το 1693 καταστράφηκε.

Παρά το γεγονός ότι οι κατακόμβες είχαν εγκαταλειφθεί από τον 6ο αιώνα, είχαν γίνει γνωστό. Στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχαιολόγος Σαβέριο Cavallari βρείτε εδώ τέλεια διατηρημένο σαρκοφάγος του 5ου αιώνα, που ονομάζεται Adelphi σαρκοφάγος. Στη συνέχεια ξεκίνησε μια λεπτομερή μελέτη της πρώιμης χριστιανικής νεκροταφείο, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, διενεργείται από τον Paolo Orsi. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια των αεροπορικών επιδρομών στα μπουντρούμια των κατακομβών προστατευόμενης κατοίκους των Συρακουσών. Σήμερα τα ερείπια του ναού του San Giovanni, και η κρύπτη του Αγίου Marciano, και κατακόμβες αποτελούν μέρος μιας ενιαίας μουσειακό συγκρότημα και ανοικτή για τους τουρίστες.

Δεδομένου ότι οι κατακόμβες δημιουργήθηκαν στην περιοχή του αρχαίου υδραγωγείου, έχουν ένα σαφές σχέδιο - μεγάλη κεντρική γκαλερί με κάποιες μικρές σήραγγες και γύρω από τις εγκαταστάσεις, που ονομάζεται Ροτόντα. Ένα χαρακτηριστικό των κατακόμβες του San Giovanni είναι η έλλειψη οικογενειακών τάφων με τη μορφή kubikul - λαμβάνουν χώρα μεγάλες arkosolii τους. Το τελευταίο είναι μια βαθιά καμάρα κάτω από την οποία βρίσκονται θαμμένοι 20 φορείς. Μεταξύ άλλων τύπων ταφής loculi μπορεί να σημειωθεί με τη μορφή ορθογώνιου εσοχές στους τοίχους, στο πάτωμα της ταφής, η οποία έθαψε φτωχών μέλη της κοινότητας, και σαρκοφάγοι.
I μπορεί να συμπληρώσει την περιγραφή

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
κατακόμβες του σαν τζιοβάνι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
συρακούσες (περίπου. σικελία)

# data[].attributes.attachment_link.title
Κατακόμβες του Σαν Τζιοβάνι

# data[].attributes.attachment_link.description
Κατακόμβες του Σαν Τζιοβάνι - αρχαίες κατακόμβες των Συρακουσών, που χρονολογείται από το 4-6 αιώνα π.Χ. Στα τέλη του 19ου - αρχές του 20ου αιώνα, είχαν μελετηθεί προσεκτικά η αρχαιολόγος Πάολο Orsi, ένας από τους κορυφαίους ερευνητές της προϊστορικής κληρονομιάς της Ιταλίας.

# data[].attributes.body
Κατακόμβες: υπόγειες κρύπτες όπου βρίσκονται οι τάφοι των πρώην Παπών (https://www.ticmate.gr/p/2785/vatican--sistine-chapel-tombs--st-peters-basilica)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΒΑΤΙΚΑΝΟ κατακόμβες

# data[].attributes.location_name
Ιλ ντε Φρανς, Γαλλία

# data[].attributes.headline
Παρίσι, Γαλλία

# data[].attributes.subject
Παρίσι, Γαλλία

# data[].attributes.body
Οι λεγόμενες Κατακόμβες που είναι υπόγειες οστεοθήκες στο Παρίσι της Γαλλίας, οι οποίες κρατούν τα ερείπια περισσότερων από έξι εκατομμυρίων ανθρώπων σε ένα μικρό τμήμα ενός δικτύου σήραγγας. Στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν μεγάλα προβλήματα δημόσιας υγείας που συνδέονται με τα νεκροταφεία της πόλης οδήγησαν σε απόφαση να μεταφέρουν το περιεχόμενό τους σε υπόγειο χώρο. Οι αρχές του Παρισιού επέλεξαν έναν εύκολα προσβάσιμο ιστότοπο που, τότε, βρισκόταν έξω από την πρωτεύουσα: τα πρώην λατομεία Tombe-Issoire κάτω από την πεδιάδα του Montrouge. (https://travelvibe.eu/paris-catacombs/)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΡΙΣΙ κατακόμβες

# data[].attributes.location_name
JW5Q+WF Θεσσαλονίκη, Ελλάδα

# data[].attributes.headline
Θεσσαλονίκη, Ελλάδα

# data[].attributes.subject
Θεσσαλονίκη, Ελλάδα

# data[].attributes.body
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ  ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  & ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ Στη ρωμαϊκή περίοδο ο χώρος ήταν ισόγειος και το λουτρό στο σημείο αυτό διώροφο, λόγω της κλίσης του εδάφους. Στην τελευταία ρωμαϊκή φάση το κτίσμα είχε στο κέντρο κρήνη με πέντε κόγχες, που πλαισιώνονταν από στοές.  Τον 5ο αιώνα μετά την ίδρυση του πρώτου μεγάλου ναού το ισόγειο διαμέρισμα των λουτρών ενσωματώνεται στον ήδη υπάρχοντα χώρο ως χώρος του μαρτυρίου και κρύπτη. Οι πιστοί αρχικά τιμούσαν στην κρύπτη τον άγιο μέσω του αγιάσματος, που ελάμβαναν από την κρήνη στην οποία έρεε από πηγάδι που σώζεται μέχρι και σήμερα βόρεια του Ιερού. Μετά τον 10ο αιώνα η κρήνη συνδέεται με το μύρο που συνέλεγαν οι πιστοί από τις δεξαμενές της με διάφορα αγγεία, πήλινα, γυάλινα ή μεταλλικά.

Στο χώρο της κρύπτης υπάρχει και παρεκκλήσιο με διάτρητο άνοιγμα στην ανατολική κόγχη του. Στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους επικοινωνούσε με την κρήνη του αγιάσματος, αλλά και με το ιερό του ναού. Πιθανότατα είναι ο τόπος όπου μαρτύρησε ο άγιος. (https://thesstoday.gr/%CE%B7-%CE%BA%CF%81%CF%8D%CF%80%CF%84%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CF%85/)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος κατακόμβη

# data[].attributes.location_name
Αττική, Ελλάδα

# data[].attributes.headline
Αττική, Ελλάδα

# data[].attributes.subject
Αττική, Ελλάδα

# data[].attributes.body
ΑΤΤΙΚΗ  ΙΛΙΣΣΟΣ
Η υπόγεια πόλη υπάρχει, είναι μια πραγματικότητα και ένας παράλληλος κόσμος κάτω από τη γη που συνθέτουν υπόγειες στοές και υπόγεια ρέματα, αρχαία υδραγωγεία, καταφύγια, υπόνομοι, κατακόμβες και οστεοφυλάκια εκκλησιών, μεγάλα συγκροτήματα υπόγειων ανθρακωρυχείων-λιγνιτορυχείων, σπήλαια, και, βέβαια, το πρόσφατο δίκτυο του μετρό. Τα περισσότερα από αυτά ξεκινούν στα προάστια –κάποτε στην αττική εξοχή, μακριά από την πόλη- αλλά περνούν και κάτω από το κέντρο της Αθήνας.
Κάτω από τη Ρώσικη εκκλησία υπήρχαν ρωμαϊκά λουτρά, που χρησιμοποιήθηκαν αργότερα ως υπόγειος χώρος –τα λέμε κατακόμβες, αλλά δεν είναι στην πραγματικότητα, δεν έχουν θάψει μέσα ανθρώπους, δεν αποτελούν υπόγειο νεκροταφείο. Στο υπόγειο της εκκλησίας μπορεί να δει κανείς υπολείμματα από τις κολώνες του ρωμαϊκού βαλανείου και αρχαίες κολώνες. (https://www.lifo.gr/tropos-zois/urban/i-ypogeia-athina-i-atheati-kai-alithini-poli-kato-ap-tin-poli)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ξεκινώντας από την δεύτερη πόλη που δημιουργείται σταδιακά κάτω από την Αθήνα με την επέκταση του δικτύου του μετρό, και ακούγοντας κατά καιρούς τους μύθους και τους αστικούς θρύλους για όσα πιθανολογείται ότι συμβαίνουν βαθιά στη γη, στο υπέδαφος, άρχισα να αναζητώ τη "βίβλο" της "μυστικής Αθήνας" - το βιβλίο, δηλαδή, του Ιωάννη Γιαννόπουλου για τους υπόγειους κόσμους της πόλης και τις συνωμοτικές ιστορίες που τους συνοδεύουν, ένα τρελό best seller στο τέλος των 90s που έκανε πολύ κόσμο να φαντάζεται εξώκοσμα φαινόμενα, ανεξήγητες παρουσίες και ιστορικά παραλειπόμενα, τα οποία υποτίθεται ότι αποκρύπτονται επιμελώς για λόγους "διαφόρων σκοπιμοτήτων". Το βιβλίο -που σήμερα είναι εξαντλημένο και δυσεύρετο- το βρήκα μετά από μεγάλη αναζήτηση και όντως είναι εντυπωσιακά αυτά που παρουσιάζει. Η "Μυστική Αθήνα & Αττική" είναι μία αναλυτική μελέτη του υπόγειου κόσμου της Αθήνας, γεμάτη πληροφορίες που δεν μπορούν να αποδειχτούν, θρύλους και παραδόσεις, αλλά και πολλές ανακρίβειες που έκαναν ακόμα πιο μυστικιστική την περιγραφή όσων υποτίθεται ότι υπάρχουν αθέατα και κρυμμένα κάτω από τα πόδια μας. Κι επειδή είναι κρυμμένα και δύσκολο να τα προσεγγίσεις -οπότε ο καθένας μπορεί να λέει για αυτά ό,τι θέλει- απευθύνθηκα στον Παναγιώτη Δευτεραίο, (Πολιτικό Μηχανικό ΕΜΠ και Σπηλαιολόγο ΕΣΕ, Υποψήφιο Διδάκτορα στα αρχαία υπόγεια υδραυλικά έργα, στον Τομέα Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ) και υπεύθυνο του blog "Αστική Σπηλαιολογία", με εμπειρία χρόνων στην μελέτη και εξερεύνηση της υπόγειας Αθήνας.

"Αμιγής σπηλαιολογία είναι η δραστηριότητα που προκύπτει, όταν κάποιος επισκέπτεται τα σπήλαια και μιλάει για αυτά. Αστική σπηλαιολογία είναι η δράση που εξελίσσεται σε υπόγειους χώρους της πόλης, όχι απαραιτήτως σπηλιές, κυρίως τεχνητές κατασκευές, υπόγειες σήραγγες, τα καταφύγια που έχουν μείνει από τον πόλεμο, και οτιδήποτε άλλο μπορεί να υπάρχει. Και κάποια σπήλαια, βέβαια", λέει. "Να τονίσω ότι ο όρος δεν υπήρχε στην Ελλάδα, το "αστική σπηλαιολογία" δεν το χρησιμοποιούσε κανένας πριν το επιλέξουμε σαν τίτλο για το blog μας. Στο εξωτερικό πάντως, χρησιμοποιείται από χρόνια, και μάλιστα ακριβώς για το ίδιο αντικείμενο".

Ο Παναγιώτης ασχολείται με τη συγκεκριμένη δράση, την εξερεύνηση της υπόγειας Αθήνας, εδώ και οκτώ χρόνια, ενώ το blog του υπάρχει τέσσερα. "Το προσωπικό ενδιαφέρον μου ξεκίνησε διαβάζοντας ένα βιβλίο για κάποιον που περπατούσε τις υπόγειες στοές της Αθήνας και πίστεψα όλα όσα έγραφε (σ.σ.: εννοεί το βιβλίο του Γιαννόπουλου). Ήθελα να τα περπατήσω κι εγώ. Από εκεί ξεκίνησε το ενδιαφέρον και των υπόλοιπων παιδιών της ομάδας, θέλαμε να ανακαλύψουμε αυτά που λέει εκεί μέσα. Τελικά τα έχουμε διαγράψει ένα-ένα, κι έχουμε διαπιστώσει ότι τα πιο πολλά που αναφέρει δεν ισχύουν. Συνήθως υπάρχει η είσοδος και η έξοδος, αλλά δεν υπάρχει η στοά που τα ενώνει. Δηλαδή, δεν υπάρχουν στοές χιλιομέτρων μέσα στην πόλη που ενώνουν όλα αυτά που γράφει, ειδικά στο πρώτο κεφάλαιο".

Μπορεί να μην μπορείς να προσεγγίσεις ή να επισκεφτείς αρκετά από αυτά, αλλά υπάρχουν σημεία στα οποία εύκολα κατεβαίνεις και στοές χιλιομέτρων που μπορείς να τις περπατήσεις, ακόμη και δίπλα στο Σύνταγμα ή πολύ κοντά στο κέντρο.

Ωστόσο, η υπόγεια πόλη υπάρχει, είναι μια πραγματικότητα και ένας παράλληλος κόσμος κάτω από τη γη που συνθέτουν υπόγειες στοές και υπόγεια ρέματα, αρχαία υδραγωγεία, καταφύγια, υπόνομοι, κατακόμβες και οστεοφυλάκια εκκλησιών, μεγάλα συγκροτήματα υπόγειων ανθρακωρυχείων-λιγνιτορυχείων, σπήλαια, και, βέβαια, το πρόσφατο δίκτυο του μετρό. Τα περισσότερα από αυτά ξεκινούν στα προάστια -κάποτε στην αττική εξοχή, μακριά από την πόλη- αλλά περνούν και κάτω από το κέντρο της Αθήνας. Και μπορεί να μην μπορείς να προσεγγίσεις ή να επισκεφτείς αρκετά από αυτά, αλλά υπάρχουν σημεία στα οποία εύκολα κατεβαίνεις και στοές χιλιομέτρων που μπορείς να τις περπατήσεις, ακόμη και δίπλα στο Σύνταγμα ή πολύ κοντά στο κέντρο.

Πριν ξεκινήσει να αποκαλύπτει τα σημεία από τα οποία μπορεί να κατέβει κάποιος σε υπόγειες στοές, σήραγγες υδραγωγείων, υπονόμους και καταφύγια και να αρχίσει την εξερεύνηση, ξεκαθαρίζει ότι "πρέπει οπωσδήποτε να θεωρείται δεδομένο ότι οι διαδρομές -σε όσες δηλαδή μπορεί να υπάρξει ελεύθερη πρόσβαση- είναι επικίνδυνες, και ειδικά στα καλυμμένα ρέματα-υπονόμους κρύβουν πολλούς κινδύνους από ολίσθηση, πτώση και έκθεση σε μολυσμένα νερά, έντομα και τρωκτικά (κατσαρίδες, ποντίκια), κινδύνους σχετικούς με την ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των σηράγγων (οι οσμές είναι πολύ έντονες), σχετικούς με την παρουσία επικίνδυνων ανθρώπων που ενδέχεται να βρίσκουν "καταφύγιο" σε αυτά τα υπόγεια και τέλος μεγάλο κίνδυνο έκθεσης σε συνθήκες που μπορεί να προκαλέσουν πνιγμό, εάν βρέξει ξαφνικά και δυνατά κατά τη διάρκεια της επίσκεψης". Οι στοές αυτές, αν και εύκολα προσβάσιμες κάποιες, είναι αποχετευτικοί αγωγοί κυρίως των ομβρίων υδάτων (αλλά όχι μόνον αυτών) και έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, μπορεί να ανήκουν στο παντορροϊκό σύστημα (όπου ρέουν τα πάντα, και λύματα) και δεν είναι κατασκευασμένες για να αποτελέσουν οδούς κίνησης προσωπικού ή ασφαλούς διαφυγής".

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΑΘΗΝΑ
Στο εσωτερικό του μυστηριώδους κτιρίου της Ακαδημίας 58

ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

"Το πρώτο σημείο που ερεύνησα ήταν στο κέντρο, στην Αγία Φωτεινή, κοντά στους Στύλους Ολυμπίου Διός. Κάτω από εκεί περνάει η υπόγεια στοά του Ιλισού και υπάρχει μια παλιά γέφυρα του Όθωνα όπου φημολογείται ότι ήταν η είσοδος των υπόγειων στοών από το Βατραχονήσι -όπως λέγεται η περιοχή- μέχρι το Φάληρο. Στην πραγματικότητα είναι μόνο μια γέφυρα. Από κάτω της περνάει όντως η στοά του Ιλισού, που βγάζει στην Καλλιθέα, αλλά, όταν μπεις κάτω από τη γέφυρα, δεν πάει πουθενά, εκτός αν κάποιος (θεωρητικά) εισχωρήσει σε κάτι μεγάλες τσιμεντένιες σωληνώσεις. Έχει από πίσω έναν υπόγειο χώρο, αλλά είναι ουσιαστικά η παλιά γέφυρα του ποταμού που ενσωματώθηκε κάτω από τον σύγχρονο δρόμο".

Ακούγονται πολλά για τα υπόγεια των εκκλησιών της Αθήνας, ότι ενώνονταν με υπόγειες σήραγγες που μπορούσαν να γίνουν δίοδοι διαφυγής, οδηγώντας έξω από την πόλη. "Οι στοές στα υπόγεια των εκκλησιών δεν υπήρχαν για να ενώνονται μεταξύ τους" εξηγεί ο Παναγιώτης. "Συνήθως ήταν κάποιοι χώροι κάτω από την εκκλησία, οστεοφυλάκια ή κατακόμβες που δεν οδηγούν πουθενά -η κάθε μία είχε και κάτι διαφορετικό. Π.χ. η Αγία Δύναμη στη Μητροπόλεως έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία".

Το 1641, κοντά στο ναό της Αγίας Δύναμης έμενε ο Ιησουίτης μοναχός Φραγκίσκος, ο οποίος δίδασκε ιταλικά και γαλλικά, μέχρι που κατηγορήθηκε για προσηλυτισμό και εκδιώχτηκε. Σε αυτό το σπίτι, το οποίο επικοινωνούσε υπόγεια με τον ναό της Αγίας Δύναμης, τις παραμονές της Επανάστασης λειτουργούσε το εργαστήριο πυρομαχικών του πυροτεχνίτη Μαστροπαυλή, προγόνου της οικογένειας Παυλίδη (δημιούργησε το 1841 τη "Σοκολατοποιία Παυλίδης"), ο οποίος προμήθευε με πυρομαχικά τον οθωμανικό στρατό. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση, οι Φιλικοί της Αθήνας τού ζήτησαν να ετοιμάσει βόλια και για τους Έλληνες. Έτσι, τη μέρα εξυπηρετούσε με αργούς ρυθμούς τις παραγγελίες των Τούρκων και τις νύχτες δούλευε εντατικά για τους Έλληνες. Κάτω από την Αγία Τράπεζα του ναού υπάρχει μια σκάλα που κατεβαίνει προς τα κάτω. Σε βάθος 15 μέτρων υπάρχει ένας μεγάλος υπόγειος χώρος, σαν σπηλιά. Το χώρο αυτό, στα χρόνια του Αγώνα, χρησιμοποιούσαν οι καλόγεροι της Μονής, σαν εργαστήριο, όπου κατασκεύαζαν πυρίτιδα, σφαίρες και φυσέκια. Ο θρύλος λέει ότι στη συνέχεια μετέφεραν τα πυρομαχικά μέσω μιας υπόγειας στοάς που ξεκινά από τον υπόγειο αυτό χώρο και καταλήγει κάπου κοντά στο σημερινό σκοπευτήριο της Καισαριανής. Εκεί τα παραλάμβαναν χωριάτες με μουλάρια και τα μετέφεραν στους αγωνιστές, ενώ οι καλόγεροι επέστρεφαν στο υπόγειο εργαστήριό τους.

"Κάτω από τη Ρώσικη εκκλησία υπήρχαν ρωμαϊκά λουτρά, που χρησιμοποιήθηκαν αργότερα ως υπόγειος χώρος -τα λέμε κατακόμβες, αλλά δεν είναι στην πραγματικότητα, δεν έχουν θάψει μέσα ανθρώπους, δεν αποτελούν υπόγειο νεκροταφείο. Στο υπόγειο της εκκλησίας μπορεί να δει κανείς υπολείμματα από τις κολώνες του ρωμαϊκού βαλανείου και αρχαίες κολώνες". Λέγεται ότι η κρύπτη που βρίσκεται εδώ επικοινωνούσε με τα ανάκτορα του Όθωνα και λειτουργούσε ως οδός διαφυγής για τον βασιλιά σε περίπτωση πολιορκίας (συνέδεε την περιοχή με την Ακρόπολη).

"Σώζονται κάποια τμήματα των αρχαίων ρωμαϊκών κτισμάτων, ενσωματώθηκαν στο υπόγειο της εκκλησίας και αποτέλεσαν έναν χώρο ο οποίος προέκυψε τμηματικά από ανασκαφές που έγιναν κατά τον 19ο αιώνα, από τον τότε υπεύθυνο του ναού, τον Αρχιμανδρίτη Αντωνίνο Καπούστιν" λέει ο Παναγιώτης. "Είχε βρει υγρασία στο βάθος της εκκλησίας κι ήθελε να δει από πού προέρχεται. Έσκαψε στο σημείο που ήταν το νερό και, σιγά-σιγά, άρχισαν να αποκαλύπτονται τα θαμμένα δωμάτια, τα οποία τα ξέθαβαν και τα καθάριζαν και σταδιακά τα ένωσαν μεταξύ τους για να δημιουργηθεί ο χώρος που υπάρχει σήμερα. Χτίστηκαν κάποιες πόρτες, ανοίχτηκαν κάποια περάσματα, κάποιοι φωταγωγοί... Δεν φαίνεται να συνδέεται με κάποια άλλη στοά, αλλά υπάρχουν και κάποιοι χώροι που είναι αποκλεισμένοι. Αν παρατηρήσεις το παλιό σχέδιο που υπάρχει σε ένα βιβλίο μέσα στο ναό, θα δεις ότι υπήρχαν τμήματα του λουτρού αλλά και στοές υδραγωγείων και κάποιες δεξαμενές στις οποίες σήμερα δεν μπορείς να μπεις. Ο χώρος μπορεί να συνδεόταν με άλλα σημεία, αλλά σήμερα δεν μπορούμε να το βεβαιώσουμε. Το λουτρό δεχόταν νερό από κάπου, υπάρχει η αποτύπωση του Αντωνίνου σε κάποιο αρχαιολογικό έντυπο που δείχνει στοές που βρέθηκαν σε εκείνο το σημείο και μπορεί να συνέχιζαν παραπέρα, να πήγαιναν κάπου αλλού.

Στους Αγίους Πάντες στους Αμπελόκηπους υπάρχουν δύο μικροί υπόγειοι χώροι. Ο ένας είναι οστεοφυλάκιο και ο άλλος είναι αγίασμα. Πολύ κοντά, βέβαια, περνάει η στοά του Αδριανού (το αδριάνειο υδραγωγείο), δίπλα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Το νερό που είχε το αδριάνειο -αλλά και τα άλλα υδραγωγεία- δεν προερχόταν μόνο από τις πηγές της Πάρνηθας, από τις πηγές προερχόταν μόνο ένα μικρό μέρος, ήταν σκαμμένα όμως τόσο βαθιά, ώστε το νερό που υπάρχει στο έδαφος να στάζει μέσα στη στοά. Είναι η λεγόμενη υδρομάστευση, και το βλέπεις σήμερα μπαίνοντας στις στοές ότι έχει κάνει σταλακτίτες και στάζει ακόμα νερό. Σε πολλά σημεία, μάλιστα, τρέχει σε μεγάλες ποσότητες, σαν υπόγειες πηγές".

Ο ΙΛΙΣΟΣ

"Η μεγαλύτερη υπόγεια διαδρομή που έχω κάνει ποτέ μέσα στην Αθήνα ήταν στον υπογειοποιημένο Ιλισό, συνολικά 8,5 χιλιόμετρα, μπαίνοντας απέναντι από το νεκροταφείο της Καισαριανής και καταλήγοντας στα όρια Καλλιθέας-Μοχάτου, εκεί που βγαίνει το ποτάμι για τη θάλασσα. Ο Ιλισός είναι ένα δίκτυο μόνος του και έχει μεγάλο ενδιαφέρον αστικής εξερεύνησης, να μπει, δηλαδή, κάποιος και να περπατήσει σε σύγχρονες στοές".

Εξηγεί ότι στο σημείο όπου το ποτάμι είναι ανοιχτό, κάτω από ένα γήπεδο, κάποια στιγμή γίνεται υπόγειο, κι εκεί είναι η έξοδος. "Ή η είσοδος, ό,τι θέλεις. Μπορείς να μπεις αν κατέβεις από κάποια σκαλοπάτια μέσα στην κοίτη, ελεύθερα, και να περπατήσεις για χιλιόμετρα. Είναι πολύ επικίνδυνο για κάποιον που δεν ξέρει γιατί μπορεί να χτυπήσει ή να πνιγεί από τα νερά, και ίσως θα ήταν ασφαλέστερο οι είσοδοι να προστατεύονταν. Από την άλλη άκρη οι είσοδοι υπάρχουν στην Καισαριανή, απέναντι από το νεκροταφείο, ενώ στου Ζωγράφου, μέσα στην πολυτεχνειούπολη, υπάρχουν τρεις είσοδοι. Στον χώρο του θεάτρου Badminton έχει επίσης μία (διπλή) είσοδο και, ενδιάμεσα, είσοδος μπορεί να θεωρηθεί και της Αγίας Φωτεινής στην οποία είναι δύσκολο να μπεις. Υπάρχουν μεγάλοι σωλήνες που θα μπορούσε να χωρέσει κάποιος μπουσουλώντας, μια διαδρομή που καταλήγει στην στοά του Ιλισού. Κι ένα σιδερένιο καπάκι με σκάλα από κάτω, έξω σχεδόν από το Καλλιμάρμαρο, μπροστά στο λόφο του Αρδηττού. Κι εκεί είναι είσοδος. Υπάρχουν πολλά φρεάτια που αν τα σηκώσει κάποιος έχει σκάλα και μπορεί να κατέβει. Το έργο αυτό ξεκίνησε να γίνεται τη δεκαετία του '30 επί Μεταξά -είναι της ίδιας ηλικίας με τα καταφύγια που έχουμε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ή μεταγενέστερα- κι ολοκληρώθηκε μεταπολεμικά. Προχωρώντας περνάς κάτω από το Χίλτον, το Καλλιμάρμαρο, την Αγία Φωτεινή, από το Φιξ, τα Πετράλωνα πίσω από του Φιλοπάππου -είναι μια τεράστια υπόγεια στοά που συνδέεται με διάφορες άλλες, ένα δίκτυο στην ουσία, αλλά δεν έχει το μυστικιστικό χαρακτήρα που προωθούν οι παλιοί θρύλοι. Είναι απλά για να περνάει το νερό όταν βρέχει. Βέβαια, έχει χρησιμοποιηθεί και για κάποιες παράνομες δράσεις, όπως η μεγάλη ληστεία, ένα μεγάλο ριφιφί που έγινε στην τότε Τράπεζα Εργασίας τη δεκαετία του '90 μέσα από αυτή τη στοά. επίσης μια παρκαρισμένη μηχανή που είχαμε βρει με αριθμό κυκλοφορίας (κλεμμένη;), ή άλλα που κατά καιρούς έχουμε ακούσει ότι έχουν βρεθεί, ακόμα και όπλα! Έχουν χρησιμοποιηθεί για διάφορες παράνομες δραστηριότητες αυτές οι στοές".

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΛΛΑΔΑ
Ιστορικός τουρισμός στα θρυλικά οχυρά του Ρούπελ στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα

ΤΟ ΑΔΡΙΑΝΕΙΟ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟ

"Το Αδριάνειο Υδραγωγείο, ένα αρχαίο παράδειγμα υπόγειας σήραγγας, είναι περίπου είκοσι χιλιόμετρα και ξεκινούσε από τους πρόποδες της Πάρνηθας, στο σημερινό Ολυμπιακό χωριό. Και σήμερα υπάρχει είσοδος, μια στοά που κατεβαίνει προς τα κάτω, η οποία είναι φραγμένη στην αρχή. Μπορείς περπατήσεις σε μεγάλο μέρος της διαδρομής του, αλλά όχι εύκολα. Είναι έργο του 134 μ.Χ. και ανά 40 μέτρα είχε φρεάτιο (πηγάδι) το οποίο δείχνει και τον τρόπο που το έσκαψαν. Φτιάχτηκε από σκλάβους με τα χέρια, ανοίγοντας δύο πηγάδια σε κοντινή απόσταση που τα ένωναν σκάβοντας από το ένα στο άλλο, από τα οποία έβγαζαν και τα χώματα. Δεν θα μπορούσε να σκαφτεί μία στοά είκοσι χιλιομέτρων χωρίς να υπάρχουν πηγάδια. Το υδραγωγείο είναι πολύ στενό, 50 εκατοστά πλάτος, με ύψος που είναι κατά μέσο όρο ενάμιση μέτρο. Σε κάποια σημεία είναι και δύο μέτρα, αλλά αλλού γίνεται πιο κοντό από ένα μέτρο. Για να περάσεις, πρέπει να πας μπουσουλώντας. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο φτιάχτηκε για να φέρει νερό στη ρωμαϊκή συνοικία της Αθήνας εκείνη την εποχή. Η διαδρομή του περνάει από το δήμο Αχαρνών, πιάνει Κηφισιά, Μεταμόρφωση, Ηράκλειο, Μαρούσι, Χαλάνδρι, Ψυχικό, και φτάνοντας Αθήνα περνάει και από Αμπελόκηπους. Κάτω από την οδό Λουΐζης Ριανκούρ, στα 7 μέτρα, υπάρχει η στοά του Αδριανού, -έχουμε κατέβει μια φορά από ένα καπάκι που έμοιαζε με υπονόμου αλλά τελικά ήταν πολύ πιο παλιό. Δυστυχώς δεν μπορείς να το διασχίσεις από τη μια άκρη στην άλλη, μόνο κατά τμήματα, γιατί είναι μπαζωμένο, είναι πλημμυρισμένο, δεν περπατιέται όλο. Επίσης σε πολλά σημεία γίνονταν τεχνικά έργα και υπάρχουν σωλήνες".

ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΚΑΙ ΒΟΥΛΗ

"Εδώ υπάρχει η γνωστή ιστορία για την στοά διαφυγής, η οποία είναι αληθινή. Παρόλο που δεν την ξέρω από πρώτο χέρι, και δεν ξέρω και αν θα καταφέρω ποτέ να μπω εκεί, η στοά διαφυγής της Βουλής είμαι βέβαιος ότι είναι υπαρκτή, γιατί υπάρχει σχέδιο που δείχνει δύο εξόδους της στο προαύλιο του Προεδρικού μεγάρου". Επίσης, δεν υπήρχε περίπτωση οι Βαυαροί να έχτιζαν παλάτι που να μην είχε έξοδο διαφυγής. "Η στοά που περνάει κάτω από τον Εθνικό κήπο είναι ενεργή στοά, γι' αυτό δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να δώσει πληροφορίες γι' αυτή από πρώτο χέρι. Μιλάμε για τη Βουλή και το Προεδρικό μέγαρο. Επίσης, πολύ κοντά στον Εθνικό κήπο υπάρχει ένας χώρος ο οποίος μπορεί να χαρακτηριστεί ως καταφύγιο. Η είσοδος και η έξοδος είναι κλασικές καταφυγίου, οπότε είναι πολύ πιθανόν να χρησιμοποιήθηκε και σαν καταφύγιο. Από τη διάταξη όμως -έχει κάποια παραθυράκια και σιδερένιες πόρτες- φαίνεται ότι ήταν κάποιου είδους φυλακή, κάποιο κρατητήριο που δεν ξέρουμε ποιος ακριβώς το χρησιμοποιούσε. Υπάρχει προσωπική μαρτυρία που λέει ότι όταν ήρθε ο Όθων, τα κτίρια των φυλακών τα έκανε προσωπικό του στάβλο, αλλά βέβαια, οι κύριοι βασιλικοί στάβλοι κατασκευάστηκαν στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού".

Όπως εξηγεί ο Παναγιώτης Δευτεραίος, στα υπόγεια του Εθνικού Κήπου συναντά κανείς σήραγγες υδραγωγείων, οι οποίες έγιναν γνωστές κατά την εκσκαφή του μετρό. Ο Κήπος υδροδοτείται από μία τέτοια ενεργή σήραγγα, η οποία χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. Ξεκινάει από τους πρόποδες του Υμηττού στην περιοχή του Παπάγου, ενώ μέχρι σήμερα έχει εξερευνηθεί μόνο ένα τμήμα της.

"Καταφύγια έχουμε στον λόφο Αρδηττού, δίπλα στο Καλλιμάρμαρο, και κάτω από διάφορα κτίρια, όπως το ίδιο το Μετοχικό Ταμείο Στρατού, που είχε επίσης στα υπόγειά του. Πολλές πολυκατοικίες επίσης που χτίστηκαν τη δεκαετία του '30, σε Κυψέλη, Κολωνάκι, όλες σχεδόν οι παλιές έχουν καταφύγιο, καθώς υπήρχε σχετικός νόμος από την κυβέρνηση Μεταξά. Στον Αρδηττό το καταφύγιο μετά την απελευθέρωση, ανακαινίστηκε από τον βασιλιά Παύλο. Σήμερα, το μοναδικό επισκέψιμο καταφύγιο της Αθήνας βρίσκεται στην οδό Κοραή 4. Είναι το παλιό καταφύγιο της Εθνικής Ασφαλιστικής που επιτάχθηκε από τους ναζί και οι χώροι του χρησιμοποιήθηκαν ως κρατητήρια".

ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΣ

"Στο Λυκαβηττό υπάρχει ένα καταφύγιο της δεκαετίας του '30 κοντά στο σημείο που είναι οι Άγιοι Ισίδωροι, η σπηλαιοεκκλησιά. Στο ίδιο επίπεδο που είναι και η εκκλησία, αλλά από την άλλη μεριά. Εκτείνεται μέσα στο βράχο, έχει κάποιες αίθουσες, κάποιες στοές, αλλά δεν βγαίνει πουθενά αλλού. Και παρόλο που είναι παλιό και σε όχι και πάρα πολύ καλή κατάσταση, το θεωρούν ενεργό. Μέσα στους Αγίους Ισιδώρους υπάρχει μια επιγραφή που λέει ότι από μία τρύπα που υπάρχει στο ιερό -και υπάρχει όντως- ξεκίναγε μία υπόγεια διαδρομή που έβγαινε στο Γαλάτσι, δεν ξέρουμε πού, και από κει πήγαινε στην Πεντέλη. Η τρύπα σήμερα υπάρχει, αλλά μόλις προχωρήσεις μερικά μέτρα, σταματάει. Επίσης, στο Λυκαβηττό χαμηλά, στο Κολωνάκι, είναι και η κατάληξη του Αδριάνειου υδραγωγείου. Περιέργως, ο θρύλος της υπόγειας στοάς του Λυκαβηττού έρχεται να γίνει πραγματικότητα με τη στοά του Αδριανείου. Ουσιαστικά, στους πρόποδες του λόφου ήταν η δεξαμενή που κατέληγε το νερό, μετά από 20 χιλιόμετρα".

ΑΚΡΟΠΟΛΗ

"Η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία από αυτές που ακούγονται και είναι και αληθινή είναι η ιστορία του Μανόλη Γλέζου και του Λάκη Σάντα που κατέβασαν τη γερμανική σημαία κατά την κατοχή. Η "τρύπα" από όπου ανέβηκαν στην Ακρόπολη είναι ένα σπήλαιο, το σπήλαιο της μυκηναϊκής κρήνης. Για κάποια χρόνια είχαν κάνει ένα λάθος, νόμιζαν ότι ήταν το σπήλαιο της Αγλαύρου, ο Λάκης ο Σάντας έτσι το αναφέρει στο βιβλίο που έγραψε πριν πεθάνει, εκεί που περιγράφει αυτό το περιστατικό. Ο Μανόλης ο Γλέζος τα τελευταία χρόνια το ταυτοποίησε και το λέει σωστά. Έχω μπει σε αυτό το σπήλαιο, είναι ένα από τα σπήλαια της βορεινής πλευράς της Ακρόπολης. Ανεβαίνεις κάποιες σκάλες, μπαίνεις μέσα, στην είσοδο, και πηγαίνει και κάτω και πάνω. Προς τα κάτω υπήρχε ένα αρχαίο μυκηναϊκό λαξευμένο πηγάδι που ανέβλυζε νερό, εξ ου και η ονομασία του σπηλαίου, αλλά υπάρχει και μια σχισμή μεγάλων διαστάσεων που ανεβαίνει προς τα πάνω. Αυτό το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε από τις ιέρειες στην τελετή των Αρρηφορίων. Υπήρχε μια αρχαία σκάλα -σε κάποια κομμάτια της ξύλινη, σε κάποια λαξευμένη στο βράχο- με την οποία κατέβαιναν και έπαιρναν νερό από το πηγάδι και μετά έβγαιναν και πήγαιναν στο ιερό της Αφροδίτης. Λένε και διάφορα άλλα για την Ακρόπολη, ότι υπάρχει από κάτω υπόγεια πόλη, υπόγειος δεύτερος ναός, αλλά σε όλα αυτά είμαι πολύ επιφυλακτικός. Δεν τα πιστεύω, μέχρι να δω με τα μάτια μου κάτι.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Το ανεξάντλητο αποχετευτικό δίκτυο της Αθήνας περιλαμβάνει επίσης τους παλαιούς υπονόμους της πόλης. Κατασκευάστηκαν στο διάστημα 1840-1880. Το πρώτο αποχετευτικό δίκτυο της πόλης χρησιμοποιήθηκε στα χρόνια της εθνικής αντίστασης ως μυστικό πέρασμα όπου διακινούνταν πυρομαχικά και όπλα, ενώ χρησίμευε για την ασφαλή μετακίνηση των αντιστασιακών που κινδύνευαν από τις γερμανικές περιπόλους. Μάλιστα έχει καταγραφεί στα χρονικά η ιστορία της μάχης των υπονόμων, τα Χριστουγέννα του 1944. Περίπου 150 άνδρες του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, οι οποίοι κατέβηκαν στις γαλαρίες του Προφήτη Δανιήλ στο Μεταξουργείο, προσπάθησαν να περάσουν σχεδόν ένα τόνο εκρηκτικά κάτω από τα θεμέλια του ξενοδοχείου Μεγάλη Βρετανία και να το ανατινάξουν, καθώς εκεί βρισκόταν η έδρα της κυβέρνησης Παπανδρέου. Επέλεξαν την υπόγεια διαδρομή που συνέδεε τις οδούς Αχιλλέως, Πλαταιών, Κεραμικού, Σαλαμίνος, και περνούσε κάτω από τους Αγίους Ασώματους στο Θησείο. Στη συνέχεια έφτανε στην Ερμού, και κατέληγε ακριβώς κάτω από το ξενοδοχείο. Οι άνδρες του ΕΛΑΣ εισέβαλαν τελικά από την είσοδο του Κολωνού στη Λένορμαν. Παρά το γεγονός ότι η τοποθέτηση των εκρηκτικών ολοκληρώθηκε μετά από περίπου 15 ώρες, η έκρηξη ματαιώθηκε όταν το στρατηγείο του ΕΛΑΣ πληροφορήθηκε ότι κατέφθανε στην Αθήνα ο Τσώρτσιλ για διαπραγματεύσεις.

"Στην ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας του 1944 χρησιμοποιήθηκε το δίκτυο στοών των παλιών υπονόμων της Αθήνας που είναι σε χρήση ακόμη, με κατασκευή που ξεκινάει από τον Όθωνα, από το 1840 και έπειτα" λέει ο Παναγιώτης. "Είναι ένα μεγάλο, υπόγειο δίκτυο από κανονικές στοές, πέτρινες, με ωραίες καμάρες, που θα ήταν ένα φοβερό μνημείο αν αν μέσα σε αυτές δεν υπήρχαν τα λύματα της Αθήνας, αν δεν ήταν σε χρήση. Αν ποτέ πάψουν να χρησιμοποιούνται και δεν τις γκρεμίσουν, θα είναι μια πολύ ωραία υπόγεια διαδρομή. Τώρα είναι πολύ επικίνδυνο να μπεις εκεί, αν κατέβεις στον υπόνομο χωρίς προφύλαξη υπάρχει πιθανότητα και να πεθάνεις από τα αέρια.

Εκτός από όλα τα παραπάνω, υπάρχουν και κάποια αστικά σπήλαια: ένα πολύ μεγάλο και αξιόλογο σπήλαιο βρίσκεται στην περιοχή της Ριζούπολης (Προφήτη Ηλία), μία έκταση 2,5 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων, με διαδρόμους, κυριολεκτικά κάτω από πολυκατοικίες. Σε ένα σημείο, μάλιστα, έχουν τρυπήσει τα θεμέλια της πολυκατοικίας την οροφή του σπηλαίου και βλέπεις το μπετόν. Η είσοδός του είναι σε ένα μικρό οικόπεδο που έχει παραμείνει άκτιστο. Η περιοχή είναι όλη χτισμένη. Το σπήλαιο σήμερα είναι κλειστό, επειδή βρίσκονται σε εκκρεμότητα αρχαιολογικές ανασκαφές στο εσωτερικό του. Θα μπορούσε να είναι ένα μέρος του επισκέψιμο.

Τέλος, έχουμε μεγάλα συγκροτήματα υπόγειων ανθρακωρυχείων-λιγνιτορυχείων κοντά στην Αθήνα στην Καλογρέζα κάτω από το Ολυμπιακό Στάδιο και στο Περιστέρι στην Ανθούπολη, με εκτεταμένα και βαθιά δίκτυα υπογείων στοών".

Ο Παναγιώτης Δευτεραίος έχει άφθονο υλικό για βιβλίο για όσα υπάρχουν στο υπέδαφος της Αθήνας, που έχει προκύψει από επισκέψεις που πραγματοποιούνται τακτικά σε συνεργασία με τους εκάστοτε αρμόδιους φορείς. "Θα το κυκλοφορήσω άμεσα", λέει, "θέλω να δώσω στον κόσμο ένα βιβλίο - χάρτη για την υπόγεια Αθήνα, αλλά να είναι 100% πραγματικό. Θέλω να αποκαταστήσω την αλήθεια".

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΙΣ 19.5.2017

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
αρχαιολογία & ιστορία

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
αστιικοί θρύλοι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
σπηλαιολογία

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
μεγάλη βρετανία

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Υπόγεια Αθήνα: η αθέατη (και αληθινή) πόλη κάτω απ' την πόλη | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Ξεκινώντας από την δεύτερη πόλη που δημιουργείται σταδιακά κάτω από την Αθήνα με την επέκταση του δικτύου του μετρό, και ακούγοντας κατά καιρούς τους μύθους και τους αστικούς θρύλους για όσα πιθανολογείται ότι συμβαίνουν βαθιά στη γη, στο υπέδαφος, άρχισα να αναζητώ τη "βίβλο" της "μυστικής Αθήνας" - το βιβλίο, δηλαδή, του Ιωάννη Γιαννόπουλου για τους υπόγειους κόσμους της πόλης και τις συνωμοτικές ιστορίες που τους συνοδεύουν, ένα τρελό best seller στο τέλος των 90s που έκανε πολύ κόσμο να φαντάζεται εξώκοσμα φαινόμενα, ανεξήγητες παρουσίες και ιστορικά παραλειπόμενα, τα οποία υποτίθεται ότι αποκρύπτονται επιμελώς για λόγους "διαφόρων σκοπιμοτήτων".

# data[].attributes.location_name
Μήλος 848 00, Ελλάδα

# data[].attributes.headline
Μήλος, Ελλάδα

# data[].attributes.subject
Μήλος, Ελλάδα

# data[].attributes.body
Οι εντυπωσιακές κατακόμβες της Μήλου, όπου θάφτηκαν 8 χιλιάδες χριστιανοί. Έχουν μήκος 184 μέτρα και τις έχτισαν οι δούλοι των ορυχείων που ήταν χριστιανοί ...

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΗΛΟΣ κατακόμβες

# data[].attributes.body
Οι κατακόμβες του Κομ Ελ Σοκάφα (αραβικά: مقابر كوم الشقافة, που σημαίνει «Τόφος από θραύσματα») είναι ένας ιστορικός αρχαιολογικός χώρος που βρίσκεται στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και θεωρείται ένα από τα Επτά Θαύματα του Μεσαίωνα.
Η νεκρόπολη αποτελείται από μια σειρά από αλεξανδρινούς τάφους, αγάλματα και αρχαιολογικά αντικείμενα της φαραωνικής ταφικής λατρείας με ελληνιστικές και πρώιμες αυτοκρατορικές ρωμαϊκές επιρροές. (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BC%CE%B2%CE%B5%CF%82_%CE%9A%CE%BF%CE%BC_%CE%95%CE%BB_%CE%A3%CE%BF%CF%85%CE%BA%CE%AC%CF%86%CE%B1.jpg)

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρχείο:Κατακόμβες Κομ Ελ Σουκάφα.jpg - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_caption
Κατακόμβες της Μάλτας

# data[].attributes.body
Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε αυτό το νησί, το οποίο λεγόταν τότε Μελίτα, (Πράξεις Αποστόλων, ΚΗ΄), τον δάγκωσε μια έχιδνα του νησιού. Ο Παύλος χωρίς να ταραχθεί όμως τίναξε το φίδι από το χέρι του μέσα στην αναμμένη πυρά και δεν έπαθε τίποτα. Οι Μαλτέζοι βλέποντας ότι ούτε πρήσθηκε, ούτε πέθανε τον θεώρησαν σα θεό.
Λίγα μίλια νότια της πόλης Βαλέτα βρίσκεται το μικρό χωριό Κάζαλ Πάουλα. Εκεί το 1902, την ώρα που μερικοί εργάτες έσκαβαν ένα πηγάδι, η γη υποχώρησε και αυτοί έπεσαν μέσα της. Ανακάλυψαν έτσι μια σειρά αρχαίων σπηλαίων, σκαμμένων ως επί το πλείστον πάνω σε συμπαγή βράχο, τα οποία κατέβαιναν μέσα στη γη και σε τρία κατώτερα επίπεδα. Αυτές οι πολυεπίπεδες κατακόμβες έγιναν γνωστές σαν το «Υπόγειο του Χαλ Σαφλιέντι”, από το όνομα του δρόμου κάτω από τον οποίο ανακαλύφθηκαν.

Κοντά στο δάπεδο του τελευταίου θαλάμου, στο τρίτο και τελευταίο (επίσημα αναγνωρισμένο) υποεπίπεδο αυτών των αρχαίων κατακομβών, υπάρχουν μερικοί ονομαζόμενοι «θάλαμοι ταφής». Αυτοί είναι τετράγωνοι μήκους μόλις ενός μέτρου, βρίσκονται στα δεξιά ακριβώς του δαπέδου και θα πρέπει να γονατίσει κανείς για να μπορέσει να κοιτάξει μέσα τους. Μόλις που επιτρέπουν να συρθεί κάποιος μέσα τους. Για πολλά χρόνια υπήρξαν φήμες ότι ο ένας από αυτούς τους θαλάμους δεν τελείωνε, αλλά συνέχιζε βαθύτερα σε άλλες ανεξερεύνητες σπηλιές ακόμα πιο πέρα

Αυτή φαίνεται να είναι η υπόγεια διάβαση και ο θάλαμος που ανέφερε ένα άρθρο του περιοδικού National Geographic τον Αύγουστο του 1940. Το άρθρο αυτά ανέφερε τα εξής σε σχέση με αρκετούς ανθρώπους που είχαν εξαφανισθεί μέσα σε αυτές τις κατακόμβες χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος:

Πολλές υπόγειες δίοδοι, μαζί με αρχαίες κατακόμβες, αποτελούν τώρα ένα τμήμα των οχυρώσεων και του αμυντικού συστήματος του νησιού. Σε πολλές από αυτές τις στοές φυλάσσονται διάφορα εφόδια και σε μερικές από αυτές βόμβες. Μερικές από τις υπόγειες περιοχές κάτω από τη Βαλέτα χρησίμευσαν σα σπίτια για τους φτωχούς. Κάποιοι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν κτίσει ναούς και θαλάμους μέσα σε αυτές τις κρύπτες. (https://pro-news.gr/ti-kryvetai-stis-katakomves-tis-maltas-symfona-me-martiria)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Μόλις ακριβώς κάτω από το νότιο άκρο της Ιταλίας, στο ακραίο δυτικό τμήμα

της Μεσογείου, βρίσκεται το νησί της Μάλτας.

Στο παρελθόν αυτό βρέθηκε υπό τη κατοχή διαφόρων εθνών και έχει θεωρηθεί σα μία από τις πιο στρατηγικές περιοχές του κόσμου: ένα λιμάνι και ένα σημείο διασταυρώσεως της Ευρώπης, της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.

Το μικρό αυτό νησί, μήκους μόλις 14,5 χιλιομέτρων ήταν ήδη ένα αρχαίο κέντρο πολιτισμού όταν το υπέταξαν οι Φοίνικες της Καρχηδόνας. Όταν μια ομάδα ιερέων, λατρών του θεού Μολώχ, επισκέφθηκε το νησί την εποχή της Παλαιάς Δ ιαθήκης, οι νησιώτες δέχθηκαν εύκολα τις διδασκαλίες τους, μαζί και τη προσφορά ανθρωποθυσιών για τον εξευμενισμό του Μολώχ.

Ο λόγος ήταν γιατί οι αρχαίοι Μαλτέζοι έκαναν οι ίδιοι ανθρωποθυσίες στους θεούς του κάτω κόσμου που πίστευαν ότι υπήρχαν κάτω από το νησί τους, τους οποίους συχνά ταύτιζαν με "όφεις". Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε αυτό το νησί, το οποίο λεγόταν τότε Μελίτα, (Πράξεις Αποστόλων, ΚΗ΄), τον δάγκωσε μια έχιδνα του νησιού. Ο Παύλος χωρίς να ταραχθεί όμως τίναξε το φίδι από το χέρι του μέσα στην αναμμένη πυρά και δεν έπαθε τίποτα. Οι Μαλτέζοι βλέποντας ότι ούτε πρήσθηκε, ούτε πέθανε τον θεώρησαν σα θεό.

Από την εποχή των Καρχηδονίων, η Μάλτα είχε δεχθεί πολλούς κυβερνήτες: Ρωμαίους, Άραβες, Νορμανδούς, Καστιλλιανούς και το Τάγμα του Αγίου Ιωάννου της Ιερουσαλήμ, που έγινε αργότερα γνωστό σαν οι Ιππότες της Ρόδου και ακόμα αργότερα σαν οι Ιππότες της Μάλτας, οι οποίοι παραμένουν εκεί μέχρι σήμερα, έχοντας το δεύτερο αρχηγείο τους στη Ρώμη.

Λίγα μίλια νότια της πόλης Βαλέτα βρίσκεται το μικρό χωριό Κάζαλ Πάουλα. Εκεί το 1902, την ώρα που μερικοί εργάτες έσκαβαν ένα πηγάδι, η γη υποχώρησε και αυτοί έπεσαν μέσα της. Ανακάλυψαν έτσι μια σειρά αρχαίων σπηλαίων, σκαμμένων ως επί το πλείστον πάνω σε συμπαγή βράχο, τα οποία κατέβαιναν μέσα στη γη και σε τρία κατώτερα επίπεδα. Αυτές οι πολυεπίπεδες κατακόμβες έγιναν γνωστές σαν το "Υπόγειο του Χαλ Σαφλιέντι", από το όνομα του δρόμου κάτω από τον οποίο ανακαλύφθηκαν.

Κοντά στο δάπεδο του τελευταίου θαλάμου, στο τρίτο και τελευταίο (επίσημα αναγνωρισμένο) υποεπίπεδο αυτών των αρχαίων κατακομβών, υπάρχουν μερικοί ονομαζόμενοι "θάλαμοι ταφής". Αυτοί είναι τετράγωνοι μήκους μόλις ενός μέτρου, βρίσκονται στα δεξιά ακριβώς του δαπέδου και θα πρέπει να γονατίσει κανείς για να μπορέσει να κοιτάξει μέσα τους. Μόλις που επιτρέπουν να συρθεί κάποιος μέσα τους. Για πολλά χρόνια υπήρξαν φήμες ότι ο ένας από αυτούς τους θαλάμους δεν τελείωνε, αλλά συνέχιζε βαθύτερα σε άλλες ανεξερεύνητες σπηλιές ακόμα πιο πέρα

Αυτή φαίνεται να είναι η υπόγεια διάβαση και ο θάλαμος που ανέφερε ένα άρθρο του περιοδικού National Geographic τον Αύγουστο του 1940. Το άρθρο αυτά ανέφερε τα εξής σε σχέση με αρκετούς ανθρώπους που είχαν εξαφανισθεί μέσα σε αυτές τις κατακόμβες χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος:

Πολλές υπόγειες δίοδοι, μαζί με αρχαίες κατακόμβες, αποτελούν τώρα ένα τμήμα των οχυρώσεων και του αμυντικού συστήματος του νησιού. Σε πολλές από αυτές τις στοές φυλάσσονται διάφορα εφόδια και σε μερικές από αυτές βόμβες. Μερικές από τις υπόγειες περιοχές κάτω από τη Βαλέτα χρησίμευσαν σα σπίτια για τους φτωχούς. Κάποιοι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν κτίσει ναούς και θαλάμους μέσα σε αυτές τις κρύπτες.

Σε ένα λάκκο δίπλα σε ένα θυσιαστικό βωμό βρίσκονται χιλιάδες ανθρώπινοι σκελετοί. Πριν από χρόνια μπορούσε κάποιος να περπατήσει υπόγεια από το ένα άκρο της Μάλτας στο άλλο. Η κυβέρνηση όμως έκλεισε τις εισόδους αυτών των στοών μετά την εξαφάνιση στο λαβύρινθo μερικών μαθητών και του καθηγητή τους που έκαναν ένα μάθημα περιήγησης σε αυτές.

Η ιστορία όμως προχωράει πολύ "βαθύτερα" από ό,τι δείχνει το άρθρο του National Geographic. Άλλες πηγές αναφέρουν ότι σε αυτές τις κατακόμβες εξαφανίσθηκαν κατά τη περιήγησή τους 30 περίπου παιδιά και ότι στην αρχή που ανακαλύφθηκε το "υπόγειο" ανακαλύφθηκαν επίσης περίπου 30.000 ανθρώπινοι σκελετοί ανδρών, γυναικών και παιδιών, θυμάτων των αρχαίων ανθρωποθυσιών στους θεούς του κάτω κόσμου.

Ακόμα σε μια παλιά έκδοση του περιοδικού Borderland Science εμφανίσθηκε ένα άρθρο της Λόις Τζέσαπ, η οποία εργαζόταν τότε στη Βρετανική Πρεσβεία και έγινε αργότερα γραμματέας στην "Υπηρεσία Πληροφοριών για Ιπτάμενους Δίσκους" (NYSIB) στη Νέα Υόρκη.

Η Τζέσαπ ισχυρίσθηκε ότι επισκέφθηκε τη Μάλτα και το Υπόγειο μία φορά πριν τη τραγική εξαφάνιση των παιδιών και ακόμα μια φορά λίγο μετά από αυτή. Περιέγραψε πώς στη πρώτη της επίσκεψη στις κατακόμβες έπεισε τελικά τον οδηγό της να της επιτρέψει να εξερευνήσει έναν από τους "νεκρικούς θαλάμους" κοντά στο δάπεδο του τελευταίου θαλάμου στο τρίτο υπόγειο, που υποτίθετο ότι ήταν το "τέλος" της υπόγειας περιήγησης.

Αυτός φαινόταν να ξέρει κάτι που η ίδια αγνοούσε και της είπε ότι θα μπορούσε να μπει μόνο με δική της ευθύνη για ό,τι θα μπορούσε να της συμβεί. Το έκανε κρατώντας ένα κερί στο χέρι της και χρησιμοποιώντας τη χαλαρωμένη πλατειά ζώνη της σαν ένα οδηγό για τους φίλους της που ακολουθούσαν. Σύρθηκε έτσι μέσα από τη μικρή δίοδο και βγήκε τελικά σε μια μεγάλη σπηλιά, βρισκόμενη σ' ένα περβάζι από όπου κοιτούσε από ψηλά ένα απύθμενο χάσμα. Κάτω, στην άλλη μεριά του χάσματος, ήταν ένα άλλο περβάζι που φαινόταν να οδηγεί σε μια είσοδο ή στοά στον απέναντι τοίχο. Η Τζέσαπ ορκίσθηκε ότι συνέβη πραγματικά αυτό που ακολουθεί.

Έξω από αυτή τη χαμηλότερη στοά, στην απέναντι πλευρά του χάσματος, ισχυρίζεται ότι εμφανίσθηκαν μερικά πολύ μεγάλα, μαλλιαρά ανθρωποειδή όντα, με τρίχες σε όλο το σώμα τους. Ενώ την παρατηρούσαν, σήκωσαν τα χέρια τους προς τη διεύθυνσή της, με τις παλάμες τους προς τα έξω, και αμέσως άρχισε να φυσάει ένας δυνατός "άνεμος" που έσβησε το κερί της. Μετά αισθάνθηκε κάποιο υγρό και γλιστερό "πράγμα" να την ακουμπάει και να την προσπερνά. Όλα αυτά συνέβησαν καθώς άρχιζε να εμφανίζεται από τη δίοδο μέσα στη σπηλιά ο φίλος της που βρισκόταν πίσω της και την ακολουθούσε.

Οι φίλοι της δεν μπορούσαν να καταλάβουν τις πανικόβλητες προσπάθειές της να γυρίσουν πίσω στο δωμάτιο του "Υπογείου", αλλά αναγκάσθηκαν τελικά να το δεχθούν από την επιμονή της. Όταν βρεθήκανε πίσω στον υπόγειο θάλαμο, ο οδηγός είδε την έκφρασή της και της έδειξε με το βλέμμα του ότι "καταλάβαινε τι συνέβαινε". Μια βδομάδα περίπου μετά την εξαφάνιση των παιδιών και του δασκάλου τους, κατά τη δεύτερη επίσκεψή της σε αυτό το μέρος, είδε έναν καινούργιο οδηγό, ο οποίος όμως αρνήθηκε ότι είχε εργασθεί ποτέ εκεί κανένας άλλος εκτός απ' αυτόν. Φαινόταν όμως ότι κάτι έκρυβε.

Τελικά έμαθε από άλλες πηγές ότι αυτό ήταν το τούνελ στο οποίο είχαν μπει τα παιδιά και ο δάσκαλός τους και πιθανά ο παλιός οδηγός. Έμαθε επίσης ότι μετά το πέρασμα του τελευταίου παιδιού "συνέβη" μια κατάρρευση. Παρόλο που η επίσημη απόδοση ανέφερε ότι τα τοιχώματα κατέρρευσαν πάνω στους μαθητές, οι ομάδες έρευνας δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν ποτέ κανένα ίχνος του δασκάλου τους, παρόλο που το σχοινί που είχαν χρησιμοποιήσει για να δεθούν βρέθηκε να έχει κοπεί από ένα αιχμηρό εργαλείο και όχι από ένα βράχο που έπεσε.

Έμαθε ακόμα ότι τα ουρλιαχτά και τα κλάματα των παιδιών ακουγόντουσαν για βδομάδες υπόγεια σε διάφορα μέρη του νησιού, αλλά δεν μπορούσαν να εντοπίσουν το μέρος τους. Όσο για τις κατακόμβες κάτω από την ίδια τη Μάλτα, υπάρχουν μερικές αρχαίες ιστορίες που λένε ότι οι βαθιές σπηλιές κάτω από το νησί συνεχίζονται υπόγεια πέρα από τις ακτές και κατά μερικούς ένα μέρος αυτού του λαβύρινθου εκτείνεται για εκατοντάδες χιλιόμετρα προς τα βόρεια και διασταυρώνεται με τις κατακόμβες κάτω από τη Ρώμη, ή το έκανε τουλάχιστον την αρχαία εποχή.

Το Μυστήριο της Εξαφάνισης 30 Φοιτητών σε Σπήλαιο της Μάλτας

To Hypogeum ( Υπόγειο )του Hal Saflieni στο χωριό Paola στην Μάλτα, είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά ιστορικά μνημεία της χώρας αυτής, με υπόγειους χώρους και τουριστικά αξιοθέατα. Είναι ο μοναδικός προϊστορικός υπόγειος ναός του κόσμου, με 3-επίπεδα υπόγεια έχει ονομαστεί μια νεκρόπολη, κυριολεκτικά, μια πόλη των νεκρών.

Για μένα αυτό το άρθρο είναι ένα άρθρο που αποδεικνύει ότι η θεωρία της μέσης γης δεν είναι θεωρία αλλά μια πραγματικότητα. Όπoιος νομίζει ότι μπορεί να ισχυριστεί το αντίθετο τον προκαλώ ανοιχτά να το αποδείξει. Είχα καιρό να γράψω για την μέση γη γιατί ασχολιόμουν με αλλά άρθρα, επανήλθα με ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα που υπήρξαν στην ιστορία της μέση γης!!!!

Η Hypogeum του Hal Saflieni ανακαλύφθηκε τυχαία το 1902. Ο ιερέας Manuel Magri, ένας Ιησουίτης ιερέας, ήταν ο υπεύθυνος σχετικά με την ανασκαφή , αλλά πέθανε το 1907 πριν προλάβει να δημοσιοποιήσει την έκθεση του. Ο Μαλτέζος αρχαιολόγος Sir Θεμιστοκλής Temi Zammit ( Τέμι Ζαμίτ ) ανέλαβε την συνέχεια της ανασκαφής, οπού και αποκάλυψε έναν πλούτο κειμηλίων, όπως η αγγειοπλαστική, ξυλόγλυπτες φιγούρες, στολίδια και φυλαχτά, καθώς και ανθρώπινα σκελετικά υπολείμματα!!! Το Hypogeum είχε συμπεριληφθεί στη λίστα της UNESCO της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το 1980.

Το πρώτο και παλαιότερο επίπεδο του Hypogeum του Hal Saflieni χρονολογείται πίσω 3600 - 3300 π.χ., και είναι παρόμοια με τους τάφους που βρέθηκαν στην Maltan στην περιοχή Xemxija. Βρίσκεται μόλις 10 μέτρα κάτω από το επίπεδο του δρόμου, κάποια από τα δωμάτια σε αυτό το επίπεδο ήταν φυσικές σπηλιές που είχαν αργότερα επεκταθεί τεχνητά. Το δεύτερο επίπεδο, που χρονολογείται από το 3600 έως 3000 π.χ., όταν το άνοιξαν οι οικοδόμοι της Hypogeum διαπίστωσαν ότι το πρώτο επίπεδο δεν θα ήταν πλέον επαρκής, και ότι περιείχε σημαντικές αίθουσες με υπέροχα σκαλιστά φτιαγμένα από πέτρα.

Μεταξύ αυτών είναι η κύρια αίθουσα, η Αίθουσα της Oracle, το διακοσμημένο δωμάτιο, ο λάκκος του φιδιού, και τα Άγια των Αγίων. Το τρίτο και χαμηλότερο επίπεδο, που χρονολογείται από το 3150 έως 2500 π.χ., δεν περιείχε οστά ή προσφορές, μόνο νερό, αυτό το επίπεδο μπορεί να το έχουν χρησιμοποιήσει για την αποθήκευση, πιθανώς για το σιτάρι.

Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού της Μάλτας, κοντά στις Συρακούσες Stentinello από το χωριό ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι οι οποίοι μπορεί να έχουν φθάσει στο νησί γύρω στο 5000 π.χ. - τα αρχαιολογικά χαρακτηριστικά, η γεωμετρική διακόσμηση kerámiaedényeik έχει αναγνωριστεί από αυτούς. Στους αιώνες που ακολούθησαν, νέες ομάδες έφτασαν από τη Σικελία.

Γύρω στο 3600 άρχισαν οι ναοί Ggantija στην κατασκευή Gozo, και το 3300-3000 π.χ. κτίστηκε, επίσης, ανακαλύφθηκε κοντά στο χωριό Paola το 1980, η Παγκόσμια Κληρονομιά státusztra έθεσε - το σπήλαιο Saflieni Hypogeum ως ιερό τάφο. Το 3000 π.χ. και 2500 π.χ. μέχρι την περίοδο που ήταν της Μάλτας "templomcivilizáció" χρυσή εποχή: τότε έχτισε ένα mnjadrai, Hagar Quim-i και taxieni θρησκευτικά κτίρια, τα οποία είναι τα στολίδια σπείρα, τα αγάλματα και τα δομικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η Μεσόγειος λατρεία Μητέρα Θεά που συνδέονται .

Μεγαλιθικών ναών της Μάλτας, υπό την αιγίδα του π.χ. μεταξύ 3600 και 2500 π.χ., παραμένει κατανοητή. Οι μεγάλοι ναοί της Νέας Λίθινης Εποχής με μια σύνθετη, προ-μηχανικής στους ναούς, είναι υπό την αιγίδα της UNESCO και έχει κηρυχθεί μοναδικά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς.

Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού της Μάλτας, κοντά στις Συρακούσες- Stentinello, ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι οι οποίοι μπορεί να είχαν φθάσει γύρω στο 5000 π.χ. - τα αρχαιολογικά χαρακτηριστικά, και η γεωμετρική διακόσμηση κεραμικών έχουν αναγνωριστεί. Στους αιώνες που ακολούθησαν, νέες ομάδες έφτασαν από τη Σικελία. Oι πρώτοι κάτοικοι της Μάλτας υπολογίζεται ότι έφτιαξαν τους πρώτους ναούς το 3500 π.χ.

Κανείς δεν ξέρει τι απέγιναν οι κάτοικοι αυτοί αλλά ούτε και ποιοι ήταν στην συνέχεια, το νησί και το αρχιπέλαγος της Μάλτας, ήταν εντελώς έρημο για άγνωστους λόγους. Η νέοι έποικοι έφτασαν αργότερα, περίπου χίλια χρόνια, λάτρεψαν τους παλιούς ναούς και κάποιους τους επέκτειναν. Το 1500 τέσσερις νέες ομάδες ανθρώπων έφτασαν από τη Σικελία, και εγκαταστάθηκαν σε οχυρωμένα χωριά. Μετά από αυτό ήρθαν οι Καρχηδόνιοι, οι Φοίνικες και οι Ρωμαίοι το 218 π.χ., αλλά η υπέροχη των μεγαλιθικών ναών του πολιτισμού του νησιού ήταν μια μακρινή ανάμνηση.....

Ας κοιτάξουμε όμως το σπήλαιο που δεν υπάρχει άλλο στον κόσμο σαν και αυτό , η είσοδος του ώστε να μπει κάποιος σε αυτό βρίσκεται κοντά στο μικρό χωριό του Casal Paula ( Κάσα Πάουλα ). Το χωριό αυτό είναι κτισμένο στην οροπέδιο Corradino ( Κοραντίνο ), και έχει θέα την πρωτεύουσα της Μάλτας, Βαλέτα, καθώς και το Μεγάλο Λιμάνι.

Το 1902, κάποιοι εργάτες σκάβοντας ένα πηγάδι στο χωριό Casal Paula έπεσε σε ένα υπόγειο σπήλαιο. Οι εργαζόμενοι είχαν πέσει μέσα σε ένα ολόκληρο σύμπλεγμα σπηλαίων και τούνελ. Η είσοδος του ονομάστηκε και είναι γνωστή ως "Hypogeum of Hal Saflienti." ("Hypogeum" είναι το όνομα για μια υπόγεια κατασκευή, και πολλοί είναι αυτή που πιστεύουν ότι είναι Λατινικής προέλευσης ενώ το σωστό είναι ότι η λέξη είναι καθαρά Ελληνική και προέρχεται από την υπό-γαία= υπόγειο!!!).

Από αυτήν την αληθινή ιστορία που θα σας διηγηθώ ξεκίνησε ένθερμα το ενδιαφέρον μου για την μέση γη, ας το θέσω καλύτερα ήταν η αφορμή για ξεκινήσω τις τιτάνιες έρευνες μου για την μέση γη!!! Όταν την πρώτο άκουσα δεν πίστευα στα αυτιά μου αν και δεν κρύβω ότι μόλις είχα αρχίσει να ερευνώ την θεωρία της μέσης γης, στην αρχή δεν πίστεψα τίποτα από όσα άκουσα από έναν Μαλτέζο ηλικιωμένο τουρίστα που βρέθηκε στην Μάνη, στο χωριό μου, ως παραθεριστής.

Είχε έρθει με την γυναίκα για να πάει στο σπήλαιο του Δυρού, και μετέπειτα έφτασε στο χωριό μου για να φάνε φρέσκο ψάρι από κάποιους που τους είχαν υποδείξει την ψαροταβέρνα. Όταν άκουσα ότι ήταν από την Μάλτα άρχισα αμέσως να τους ρωτάω για τις απίστευτες κατακόμβες αλλά και για τις φυσικές γαλαρίες που είχε το νησί. Ώσπου κουβέντα στην κουβέντα μου ανάφερε το συγκεκριμένο σπήλαιο, το οποίο πολλοί ηλικιωμένοι το θεωρούν μέχρι και σήμερα στοιχειωμένο!!

Μου είπε το γιατί το θεωρούν αλλά δεν πίστεψα κουβέντα από όλα αυτά που μου εξιστόρησε και μπορώ να πω ότι κάπως θύμωσα μαζί του που με θεωρούσε τόσο αφελή ώστε να τα πιστέψω!!! Πέρασαν πέντε χρόνια ερευνών μου στο θέμα της μέσης γης ώσπου μια μέρα στην Ιρλανδία οπού βρισκόμουν για κάποιες έρευνες ένας καλός φίλος και ερευνητής ο Τζόναθαν Μακ Λάουν μου είπε ακριβώς την ίδια ιστορία για το συγκεκριμένο σπήλαιο στην Μάλτα. Όπως ήταν φυσικό έμεινα έκπληκτος που το γνώριζε και αυτός, αμέσως αρχίσαμε ώρες ατελείωτες συζητήσεις αλλά και αψιμαχίας γιατί δεν πίστευα στην συγκεκριμένη ιστορία. Στο τέλος από τα νεύρα του μου είπε με τόνο αυστηρό:

<< Αν δεν με πιστεύεις το μόνο που σου μένει είναι να πας στην Μάλτα να βρεις μόνο σου τις αποδείξεις!! Δεν θα πας όμως προκατειλημμένος θα πας σαν ερευνητής με ανοιχτό μυαλό, εσύ θα αποφασίσεις αν είναι αλήθεια ή όχι. Αν και τα στοιχεία που θα βρεις θα δεις ότι είναι αλήθεια!! Α!! και είναι πολλά πίστεψε με!!! Όταν δεις ότι είναι αλήθεια τότε θα περιμένω να με κεράσεις ένα μπουκάλι << Jameson Irish Whiskey Rarest Vintage Reserve >>!!!! Και θα το κάνεις τρελέ Έλληνα!!! Θα το κάνεις..... και όταν μάθεις ποσό κοστίζει ....χα χα χα χα!!!! Τότε θα μάθεις και να ακούς.... >>.

Δέχτηκα και μέσα σε τρεις μέρες έφυγα από την Ιρλανδία γυρίζοντας στην Ελλάδα, έφτιαξα τα χαρτιά μου και μετά από δυο μήνες βρέθηκα στην Μάλτα. Μια απίστευτη χώρα με πολύ φιλόξενους ανθρώπους, από τις Μεγαλοπόλεις της έως και τα πιο μικρά χωριουδάκια τους!!! Ένα λαός εύθυμος και καλοσυνάτος πάντα με το χαμόγελο στο στόμα. Απίστευτης ομορφιάς εξοχικά μέρη όπως επίσης και παραλίες!! Μα τα πιο όμορφα από όλα για μένα ήταν τα μνημεία της ιστορίας τους, πράγμα που δεν γύρισα κανένα από αυτά να δω εκτός από ένα!! Το συγκεκριμένο σπήλαιο που είχα ακούσει την απίστευτη αυτή ιστορία!!! Είπα ότι θα ξανά πήγαινα κάποια στιγμή στην Μάλτα για να δω και τα αλλά της μνημεία πράγμα που δυστυχώς δεν έχω κάνει μέχρι σήμερα.....

Από την πρώτη κιόλας μέρα που βρέθηκα στο νησί πήγα για να επισκεφτώ το σπήλαιο, εκεί έκπληκτος έμαθα ότι μόνο 80 άτομα την ημέρα μπορούν να επισκεφτούν το σπήλαιο και μετέπειτα κλείνει έως την επόμενη μέρα!!!! Μου είπαν ότι κατόπιν συνεννοήσεως μετά από 120 μέρες θα μπορούσα να το επισκεφτώ γιατί όλες αυτές τις μέρες είχαν κλειστεί από τουρίστες από όλα τα μέρη του κόσμου!! Όταν μου το είπε η κοπέλα που βρισκόταν εκεί στο σπήλαιο η οποία ήταν και η υπεύθυνη για τους επισκέπτες ήθελα να ανοίξει η γη και να με καταπιεί!!

Αυτό βεβαία μου έγινε μάθημα για τις επόμενες έρευνες μου ανά τον κόσμο, σίγουρα ο Ιρλανδός φίλος μου θα έπινε το ουίσκι του στην κουνιστή καρέκλα του και θα γελούσε με την ψυχή του!!! Γιατί σίγουρα δεν μου το είπε αυτό επίτηδες, αν και το παραδέχτηκε αργότερα...... βεβαία όλο αυτό μου βγήκε σε καλό στην έρευνα γιατί δεν υπήρχε περίπτωση να έφευγα από εκεί χωρίς να μπω στο σπήλαιο!!! Πήγα αμέσως στο χωριό Πάολα και μετά από λίγο μου νοίκιασε ένα ζευγάρι νιόπαντρων ένα δωμάτιο που είχαν ως ξενώνα, ήμουν απίστευτα τυχερός γιατί εκεί τριγύρω δεν υπήρχε τίποτα από ξενοδοχεία ή μοτέλ.

Είχα στην διάθεση μου μόνο τριάντα μέρες όσο θα ίσχυε η βίζα μου για την χώρα που είχα επισκεφτεί έτσι από την επόμενη κιόλας μέρα άρχισα να ανακατεύομαι με τον κόσμο του χωρίου για να μάθω όσα πιο πολλή μπορούσα για αυτήν την απίστευτη ιστορία που είχα ακούσει. Αν και φιλόξενοι και χαρωποί οι κάτοικοι του νησιού όταν τους ανέφερα την ιστορία την συγκεκριμένη άλλοι χλόμιαζαν, άλλοι έλεγαν αμήχανοι ότι δεν ξέρουν τίποτα για αυτό και άλλοι έλεγαν αμήχανα βεβαία και αυτοί ότι αυτή η ιστορία είναι μάλλον ψεύτικη......

Αυτή η ανακάλυψη οδήγησε στο να ανακαλυφθεί ένα υπόγειο σύμπλεγμα σπηλαίων, με τρία επίπεδα, από τα οποία είχαν μια σειρά από θαλάμους που είχαν σμιλευτεί στον στερεό βράχο, ακόμη μέχρι και στα χαμηλότερα επίπεδα του σπηλαίου. Όταν εξερευνήθηκε για πρώτη φορά όχι όλα τα επίπεδα αυτό δεν έχει γίνει ούτε μέχρι σήμερα, βρήκαν πάνω από 30.000 σκελετούς ανδρών, γυναικών και παιδιών.

Το σπήλαιο είναι τεραστίων διαστάσεων, πιστεύεται ότι φτάνουν οι γαλαρίες του μέχρι κάτω από το Βατικανό που συνδέονται με άλλες από εκεί..... οι νότιες, οι δυτικές και οι ανατολικές γαλαρίες του κανείς δεν ξέρει που βγάζουν αλλά πιστεύετε ότι συγκοινωνούν με το τμήμα <<υπόγειων γαλαριών >> που βρίσκονται σε όλη την γη και κανένας δεν ξέρει ποιοι ήταν αυτοί που τις έφτιαξαν!!! Την τέταρτη μέρα το απόγευμα συνάντησα έναν ηλικιωμένο που με έψαχνε, είχε μαζί του το εγγονό του που μιλούσε άπταιστα αγγλικά ώστε να μεταφράζει αυτά που θα μου έλεγε ο παππούς του.

<< Έλληνα αν θες να μάθεις την αλήθεια το τι έγινε το 1940 στο σπήλαιο μόνο ο Παπάς θα σου πει την αλήθεια....... όχι ο γιος του ο πατέρας του που έχει βγει στην σύνταξη!! Να πας για να στην πει!!! Άμα το κάνει να αναφέρεις την ιστορία να την μάθει όλος ο κόσμος το τι έγινε τότε εδώ...... όχι τίποτα άλλο προς φόρο τιμής όλων εκείνων των παιδιών που δεν βρέθηκαν ποτές.......>> δεν είπε τίποτα άλλο με κοίταξε αγριεμένα με τα γερακίσια μάτια του έστριψε πηρέ τον εγγονό του και χάθηκαν μέσα στα στενά του χωριού.

Έκανα αυτό που μου είπε ο γέροντας, ύστερα από λίγο βρισκόμουν έξω από την εκκλησία του χωριού. Εκεί συνάντησα το γιο του συνταξιούχου ιερέα οπού πρόθυμα με πήγε στο σπίτι οπού έμενε ο πατέρας του. Η αλήθεια είναι ότι ήμουν πονηρός και δεν του είπα τι ακριβώς τον ήθελα...... ύστερα από λίγη ώρα βρισκόμουν με τον γέροντα συνταξιούχο ιερέα και ήδη είχαμε ανοίξει μια πολύ όμορφη συζήτηση. Το ευτυχές γεγονός ήταν ότι εκτός από ιερέας ήταν και καθηγητής Αγγλικών.

Δεν του είχα πει ακόμα τον λόγο που τον είχα επισκεφτεί, με παρακάλεσε να κάτσω για φαγητό, έδειχνε να του αρέσει ο Ελληνικός πολιτισμός, ήξερε παρά πολλά πράγματα για την ιστορία μας αλλά και για την αρχαία μας ιστορία. Όταν φάγαμε βρεθήκαμε και πάλι στο σαλόνι του που είχε μια μεγάλη βεράντα και έβλεπε το πέλαγος. Άναψε την πίπα του και ύστερα από λίγο με ύφος σοβαρό μου απευθύνθηκε:

ΙΕΡΕΑΣ

Πες μου Έλληνα για πιο λόγο ήρθες να με βρεις; Θα εκτιμούσα να μου έλεγες την αλήθεια!!

Του εξήγησα τι έρευνες έκανα για το θέμα της μέσης γης, αλλά και τις ιστορίες που είχα ακούσει για το σπήλαιο, του είπα ότι ήθελα να μάθω το τι ακριβώς είχε συμβεί και αν ήταν αλήθεια, αλλά και γιατί το ήξερε πολύ λίγος κόσμος, όχι μόνο στην Μάλτα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Σούφρωσε τα χείλη του και τα φρύδια του ταυτοχρόνος, ρούφηξε την πίπα του αμήχανα, κάθισε λίγο σκέφτηκες και ύστερα από λίγο μου είπε:

ΙΕΡΕΑΣ

Θα σου πω αν μου υποσχεθείς ότι δεν θα αναφέρεις το όνομα μου αλλά ούτε του γιου μου. Επίσης ότι θα τα αναφέρεις όπως ακριβώς θα σου τα πω, τίποτα παραπάνω, τίποτα παρακάτω!!

SAMAN

Σας το υπόσχομαι ότι θα κάνω ότι μου ζητήσετε.

ΙΕΡΑΣ

Όπως καταλαβαίνεις είναι λεπτή η θέση μου εδώ ως ιερέας, εμένα δεν με νοιάζει, αλλά ο γιος μου που είναι ο τωρινός ιερέας ίσως να έχει κάποιο πρόβλημα αν αναφέρεις το όνομα του. Άμα δεν αναφέρεις το όνομα είναι δύσκολο μετά κάποιος να πει ότι μας συνάντησες, θα είναι στην κρίση του κάθε ατόμου να σε πιστέψει ή όχι.

SAMAN

Δεν έχω πρόβλημα αν κάποιος με πιστέψει ή όχι Πάτερ!! Το πρόβλημα που έχω με τέτοιες ιστορίες είναι να βγαίνουν στην επιφάνεια τα αληθινά γεγονότα και όχι τα διαστρεβλωμένα. Όσο για αν κάποιος πρέπει να πιστέψει αυτά που θα πω ή θα γράψω Πάτερ είναι μόνο στην κρίση του και κανενός άλλου, μην ανησυχείς όπως σου είπα και θα κάνω ότι μου ζήτησες.

ΙΕΡΕΑΣ

Ωραία λοιπόν θα σου πω πως έγιναν τα γεγονότα εκείνη την εποχή. Αν και η κυβέρνηση επέμενε ότι το << υπόγειο >> είχε εξερευνηθεί πλήρως ήταν ψέμα. Έπρεπε όπως λένε κάποιοι να ειπωθεί αυτό για να τραβήξει τουρισμό η χώρα. Έτσι επίσημα το σπήλαιο άνοιξε την πόρτα του για το κοινό το 1937. Δεν μπορώ να πω ότι είχε την απήχηση που έχει σήμερα γιατί δια τον πολύ τον κόσμο ήταν άγνωστο, μόνο οι αρχαιολόγοι ανά τον κόσμο το ήξεραν και κάποιες εφημερίδες που το ανάφεραν. Από τότε που το άνοιξαν πολλοί εδώ από το χωριό έχουν δει κάποια αλλόκοτα πλάσματα που πριν ανοιχτεί δεν υπήρχαν αναφορές για τέτοια όντα.

Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι πίσω από όλες τις εξαφανίσεις βρίσκονται οι << ΥΠΟΓΕΙΟΙ!! >> μα ποτέ δεν αποδείχτηκε. Που και που από τότε που ανακαλύφθηκε μέχρι και στις μέρες μας έχουν χαθεί κάποια άτομα από το χωριό μας αλλά και από τα γύρω χωριά όπως επίσης και ζώα. Για τα ζώα οι αρχές λένε ότι οι ζωοκλέφτες τα έπαιρναν, μα για τα άτομα που χάθηκαν έλεγαν πως ή ότι αυτοκτόνησαν χωρίς ποτέ να βρούμε ίχνος τους ή ότι θέλησαν από μόνοι τους να εξαφανιστούν χωρίς να αφήσουν ίχνη πίσω τους γιατί δεν ήθελαν να τους βρουν...........

SAMAN

Καταλαβαίνω τι εννοείτε τα ίδια λογία από τις αρχές έχω ακούσει και αλλού.

ΙΕΡΕΑΣ

Δεν θυμάμαι πιο μήνα ήταν ακριβώς γιατί έχουν περάσει χρόνια, η Οκτώβριος η Νοέμβριος του 1940. Την χρονολογία την θυμάμαι καλά γιατί ο πόλεμος είχε ανάψει για τα καλά στην Ευρώπη. Εκείνη την ημέρα είχα τελειώσει από την εκκλησία και ήμουν στα χωράφια όταν μαθεύτηκε το γεγονός που συγκλόνισε τότε την Μάλτα!!

Είχε έρθει και με είχε βρει ο πρόεδρος του χωριού και μου είπε ότι 30 φοιτητές του πανεπιστημίου της Μάλτας από το τμήμα γεωλογίας, οι δυο καθηγητές τους αλλά και ο ξεναγός που υπήρχε στο σπήλαιο χάθηκαν μέσα στο σπήλαιο χωρίς να αφήσουν πουθενά ίχνη!!!! Καταλαβαίνεις ότι ήταν ένα πράγμα απίστευτο από πολλές πλευρές να χαθούν 33 άτομα χωρίς να αφήσουν ίχνη σε ένα μέρος που υποτίθεται ότι ήταν ασφαλές και είχε εξερευνηθεί πλήρως!!!

Αμέσως οι αρχές με τα μέσα που διέθεταν εκείνη την εποχή άρχισαν να ψάχνουν τους δύστυχους που χάθηκαν εκεί μέσα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Οι έρευνες έπρεπε να κρατήσουν τουλάχιστον δυο με τρεις ώρες, τόσο θα έκαναν για να ψάξουν και τα τρία επίπεδα του υπόγειου σπηλαίου, δεν έγινε έτσι, οι έρευνες κράτησαν τέσσερεις μέρες!!! όταν οι διασώστες βγήκαν έξω από το σπήλαιο είπαν ότι υπήρχαν σήραγγες και γαλαρίες οπού ήταν εκατοντάδες με άπειρα χιλιόμετρα, σάλες, φαράγγια μεγάλου βάθους, αλλά και υπόγειοι ποταμοί και χάσματα στο πουθενά!!!

Δήλωσαν ότι όσο κράτησε η έρευνα ένας ή δυο από τους διασώστες είδαν καθαρά κάποια πλάσματα πολύ άσχημα, κοντά γύρω στο 1,29- 1,40 μέτρα ύψος, έμοιαζαν με ανθρώπους αλλά ήταν πολύ αποκρουστικά στο πρόσωπο!! Οι άλλοι μόνο σκιές πρόλαβαν να δουν πιστεύοντας ότι ήταν οι φοιτητές που έψαχναν. Αν και μετέπειτα οι τοπικές εφημερίδες δεν έγραψαν κάτι τέτοιο, από εκεί κατάλαβα ότι θα σταματούσαν για τα καλά οι έρευνες για τα παιδιά και ότι θα σκέπαζαν όλο το γεγονός.

Μετά τις έρευνες το σπήλαιο έκλεισε για τα καλά και ξανά άνοιξε μετά τον πόλεμο. Μόνο αρχαιολόγοι κάποιοι επιστήμονες ερχόντουσαν που και που για πιο λόγο δεν ξέρω. Ο φύλακας που το όνομα του δεν θα το αναφέρω αλλά ήταν από το χωριό μας, την έκτη μέρα ήρθε τρομαγμένος και μου είπε ότι το σπήλαιο ήταν γεμάτο δαιμόνια!!! Όχι ότι τα είχε δει αλλά τα άκουγε, με παρακάλεσε να πάω και να πω δυο προσευχές να φύγουν.

Πράγματι την επόμενη μέρα για να του κάνω το χατίρι αλλά και επειδή πίστευα ότι αυτό το έργο δεν μπορεί να το είχαν φτιάξει άνθρωποι πήγα στο σπήλαιο. Ήταν πρωί εννέα η ώρα όταν άρχισα την προσευχή μου, ήμασταν στο πρώτο επίπεδο του σπηλαίου, όταν τελείωσα τότε άρχισα και γω να ακούω φωνές, ο φύλακας μου είπε να φύγουμε γιατί ίσως τα δαιμόνια να έπαιρναν και εμάς. Εγώ του ζήτησα να βγει πάνω ή να με αφήσει κάνοντας ησυχία να καταλάβω από πού ερχόντουσαν οι φωνές!! Κάθισα και αφουγκράστηκα............

Πήρε ένα πολύ λυπημένο ύφος το πρόσωπο του, έσφιξε με τα δυο του χέρια την πίπα του, και μετά από λίγο επανήλθε λέγοντας:

ΙΕΡΕΑΣ

Οι φωνές στην αρχή ήταν μπερδεμένες, ερχόντουσαν από πολύ βαθιά και μπερδευόντουσαν από την υπόγεια ηχώ που είχε το σπήλαιο. Κατάλαβα αμέσως ότι δεν ήταν δαιμόνια, έτρεξα αμέσως στο δεύτερο επίπεδο του σπηλαίου για να ακούσω καλύτερα, από πίσω μου ήρθε και ο τρομαγμένος φύλακας τρέμοντας από φόβο. Ξανά αφουγκραστήκαμε και οι δυο μαζί.......

ΧΡΙΣΤΕ ΜΟΥ!!! Ήταν τα παιδιά!!!

Κάπου εκεί μέσα ήταν τα παιδιά που φώναζαν και εκλιπαρούσαν για βοήθεια...... αλλά οι φωνές ερχόντουσαν από πολύ βαθιά, το λέω αυτό γιατί μια δυνάμωνε και μια έσβηνε η δύναμη της χρείας των φωνών τους ώσπου να έρθει εκεί που ήμασταν εμείς!!! Και τι δεν έκανα..... μέχρι την πρωτεύουσα πήγα, στην αστυνομία στην πυροσβεστική.... δεν με πίστευε κανένας. Έφτασα μέχρι την επισκοπή και μίλησα με τον καρδινάλιο όταν μου έδωσε μια απάντηση που πραγματικά σοκαρίστηκα!!!!

<< Οπού υπάρχουν σπήλαια, σήραγγες και φυσικές γαλαρίες όπως και ξεροπήγαδα ακούγονται οι φωνές τους. Έχουμε από παντού αναφορές..... έψαξαν, έψαξαν!!! Μα δεν βρήκαν τίποτα!!! >>

Τον παρακάλεσα να μιλήσει στο κράτος να στείλουν ένα κλιμάκιο μήπως τους βρουν μα δυστυχώς δεν έγινε τίποτα. Μου έδωσε μια επιστολή και πήγα στον υπουργό ().........(). Ο υπουργός μου είπε ότι μετά από τόσες μέρες δεν ήταν δυνατόν να ήταν ζωντανοί και ότι κάπου σε κάποιο υπόγειο βάραθρο θα είχαν πέσει. Αυτό ήταν δεν δόθηκε άλλη βοήθεια τα παιδιά χάθηκαν άδικα, στο υπόγειο σπήλαιο βρισκόμουν με κάμποσους χωριανούς μου μήπως και κάναμε κάτι, καθημερινός μα .........δεν ξανά ακούστηκε τίποτα.... τίποτα!!!!

Φήμες λένε ότι από διάφορες σπηλιές του νησιού ακούγονταν που και που κάποια από τα παιδιά χωρίς να μπορούν να τους προσφέρουν κάποια βοήθεια!! Ένας τσοπάνης από την άλλη μεριά του νησιού πήγε μια μέρα στο αστυνομικό τμήμα της πόλης του και ανέφερε ότι στην περιοχή Gnejna στα νότια βοσκούσε τα πρόβατα του όταν περνώντας μετά από μέρες στην περιοχή Ghajn Tuffieha σταμάτησε για το βράδυ. Εκεί η περιοχή έχει κάτι τεράστιους φυσικούς ογκόλιθους και πολλά σπήλαια, σε ένα από αυτά θέλησε να ξαποστάσει ο τσοπάνης μαζί με το κοπάδι του.

Στην αστυνομία είπε ότι αργά τα ξημερώματα άκουσε δυο νεαρούς από το βάθος της σπηλιάς να ζητούν απεγνωσμένα βοήθεια!!! Είπε επίσης ότι δεν πρέπει να τον άκουγαν για τι τους φώναζε με όλη του την δύναμη. Παρ' όλο που έψαξε όλο το σπήλαιο δεν φάνηκε τίποτα, μα μετά από λίγο ένας από τους νεαρούς φώναζε δυνατά στον θεό << δεν θέλω να με φάνε θεέ μου.... γιατί με εγκατέλειψες >> μετά από αυτό η απόλυτη ησυχία.

Η περιοχή που άκουσε τις τελευταίες φωνές των παιδιών ο τσοπανης!!

Τι και αν τους το είπε βλέπεις είχε περάσει σχεδόν δυο μήνες από την εξαφάνιση των φοιτητών ποιος θα τον πίστευε... Όπως σου είπα η κυβέρνηση κουκούλωσε το όλο θέμα και σε αυτό βοήθησε πολύ και ο πόλεμος που μαινόταν στην Ευρώπη. Οι εφημερίδες ανάφεραν ότι απλά χάθηκαν βγάζοντας πόρισμα ότι κάπου είχαν πέσει, και αυτό το λένε γιατί ανακάλυψαν από τους διασώστες ότι υπήρχαν ατελείωτες γαλαρίες εκεί κάτω. Ύστερα από αυτό η κυβέρνηση σφράγισε αυτές τις εισόδους και εξόδους με κάγκελα. Κάποιες εφημερίδες μάλιστα έκαναν λόγο ότι η κυβέρνηση τους έψαχνε απεγνωσμένα σε διάφορα σπήλαια........ Παραμύθι!!! Τους ψάξανε μόνο στο σπήλαιο που χάθηκαν μετά τίποτα!!!

Γνωρίζουμε ότι η Μάλτα είναι ένα νησί όπου ήταν ένα αρχαίο κέντρο του πολιτισμού ήδη από την εποχή που οι Φοίνικες πήραν τον έλεγχό του Αιγαίου, Όταν μια ομάδα Αρχιερέων του Μολώχ, ο οποίος λέγεται από κάποιους ερευνητές ότι ήταν ένας από τους Νεφελίμ και πατέρας του Μινώταυρου, όπου ασχολούνταν με μαγείες αλλά και με το να προσπαθεί να αλλάξει κάτι, αυτό το κάτι είναι κρυφό και το ξέρουν μόνο οι μυημένοι στον Μολώχ. Οι άνθρωποι του νησιού δέχτηκαν τις διδασκαλίες τους, αλλά και τις ανθρωποθυσίες για να εξυψώνουν τον Μολώχ.

Ο λόγος ήταν ότι ο λαός της Μάλτας είχε ήδη προβεί σε ανθρώπινες θυσίες για τους θεούς του κάτω κόσμου, για τον οποίο πίστευαν ότι θα ζούσαν πλουσιοπάροχα αν έκαναν τα κέφια του. Αυτό γινόταν υπόγειος κάτω από το νησί και συχνά περιγράφονται πως ταξίδευαν με μορφές ερπετοειδών........ . Από την εποχή των Φοινίκων, η Μάλτα είχε αποδεχθεί πολλούς αρχηγούς φυλών από τη Ρώμη, τη Μέση Ανατολή, τη Νορμανδία, και το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ , αργότερα έκαναν κουμάντο οι Ροδόσταυροι και αργότερα μια μυστική κυβέρνηση ονόματι ως το Τάγμα της Μάλτας!!!!

SAMAN

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για τις πληροφορίες που μου δώσατε αλλά και για την ένθερμη φιλοξενία σας στο σπιτικό σας.

ΙΕΡΕΑΣ

Βιάζεσαι; Θέλεις να φύγεις Έλληνα;

SAMAN

Δεν θα ήθελα να καταχραστώ την φιλοξενία σας, εξάλλου είναι αργά και ίσως θελήσετε να κοιμηθείτε....

ΙΕΡΕΑΣ

Όταν φτάσεις στην ηλικία μου 89 χρονών σου εύχομαι να μπορείς να κοιμηθείς τα βράδια. Όχι δεν νυστάζω, και σπάνια έχω καλούς συνομιλητές ή να πω καλούς ακροατές σε αυτά που λέω. Αν θες να κάτσεις λίγο ακόμα έχω να σου πω ακόμα μια ιστορία η οποία δεν έχει βγει προς τα έξω, εξίσου ανατριχιαστική όσο και η άλλη. Θα σε ενδιέφερε να την ακούσεις;

SAMAN

Μα και βεβαία θα ήθελα να την μάθω....

ΙΕΡΕΑΣ

Aυτή η ιστορία έγινε πριν γίνει το τραγικό συμβάν με τους φοιτητές. Η Lois Jessup ( Λόης Τζέσσαπ )από την εφημερίδα εκείνης της εποχής NY SIB έγραψε ότι επισκέφθηκε το Hypogeum δύο φορές. Μια φορά πριν από την τραγωδία που έγινε με τους φοιτητές και μια πιο μετά...... το πώς μπήκε πιο μετά λένε ότι πλήρωσε καλά τον φύλακα κάποιοι, μα δεν το πιστεύω γιατί πέθανε φτωχός.

Η Λόης ανάφερε στην στήλη της ότι κατάφερε και μπήκε αναγκαστικά με τα γόνατα σε κάποια ανοίγματα που είχαν οι συμπαγείς βράχοι. 1χ1 μέτρα ήταν η κάθε τρύπα στους βράχους τετράγωνα κομμένη. Ανάφερε ότι και μέχρι τις αρχές του 1800 το πάνω μέρος του υπόγειου φιλοξενούσε αστέγους. Αν και προσωπικά δεν το πιστεύω εγώ από που βρέθηκαν οι άστεγοι τότε στο νησί;

Συνεχίζει η ίδια στο άρθρο της λέγοντας ότι κάτω υπήρχαν ναοί και επιμελητήρια οπού όλα αυτά έγιναν από κάποιους προϊστορικούς αγνώστους ανθρώπους. Τι άνθρωποι ήταν αυτοί; Είχαν φτιάξει θυσιαστικούς θαλάμους που σε αυτούς μέσα βρέθηκαν περίπου 30.000 ανθρώπινοι σκελετοί από τις θυσίες στους θεούς του Κάτω Κόσμου!!!!

Χρόνια πριν το (1940) κάποιος θα μπορούσε να περπατήσει από τη μια πλευρά του νησιού στην άλλη, αλλά η κυβέρνηση έκλεισε όλες τις εισόδους μετά την εξαφάνιση των 30 φοιτητών μαζί με τους καθηγητές τους και τον ξεναγό. Η Λόης έγραψε ότι επισκέφθηκε το Hypogeum δύο φορές. Την δεύτερη φορά που πήγε ανάφερε κάτι που ίσως λέω ίσως γιατί μπορεί να επηρεάστηκε από την τραγωδία των φοιτητών........ η ίδια ανέφερε στην στήλη της ότι πήγε εκεί κάτω την δεύτερη φορά κρατώντας ένα κερί στο χέρι της όπως και την πρώτη φορά χρησιμοποιώντας μια ευρεία ζώνη ως οδηγό.

Πήγε σέρνοντας για μια άλλη φορά σε έναν από τους θαλάμους και βρήκε ότι πήγαινε κάπου. Άρχισε να ανιχνεύει και ήρθε σε μια πολύ μεγάλη σπηλιά, πάνω σε ένα περβάζι όπου μπορούσε να δει ένα απύθμενο χάσμα!!! Λίγο πιο κάτω, από την άλλη πλευρά ήταν μια άλλη προεξοχή που φάνηκε να οδηγούν σε μια άλλη είσοδο. Εκεί, είδε κάποια πολύ μικρά ανθρωποειδή με μαλλιά σε όλο το σώμα τους.

Η ίδια δήλωσε ότι τα πλάσματα αυτά ύψωσαν τα χέρια τους προς το μέρος της με τις παλάμες τους, δείχνοντας την και, στη συνέχεια, ένας ξαφνικός άνεμος φύσηξε και έσβησε το κερί της. Τότε, ένιωσε ένα υγρό, << πράγμα >> να την αγγίζει περνώντας δίπλα της. Πανικοβλήθηκε τόσο που όταν κατάφερε και βγήκε επάνω δήλωσε ότι το μέρος είναι καταραμένο με άγνωστα προς την ανθρωπότητα πλάσματα και ότι δεν υπήρχε περίπτωση να ξανά μπει εκεί μέσα.

Αυτά όλα είχα να σου πω για να γίνω πιο πειστικός, αλλά και εσύ, έχω να σου δείξω κάτι......

Σηκώθηκε από την καρέκλα του και πήγε σε μια μικρή βιβλιοθήκη που είχε στο σαλόνι το. Τράβηξε ένα παλιό περιοδικό γύρισε προς το μέρος μου και μου είπε:

ΙΕΡΕΑΣ

Αυτό είναι ένα περιοδικό του National Geographic τον Αύγουστο του 1940!!! Είναι το μοναδικό πράγμα που πιστοποιεί ότι η τραγωδία αυτή έγινε και ήταν πραγματικότητα. Φωτογράφησε την σελίδα Έλληνα για να την έχεις ως αποδεικτικό στοιχείο, έτσι μόνο θα σε πιστέψουν σε όσα θα γράψεις!!!!

Η έκπληξη μου ήταν τεράστια όταν είδα ότι για όλα αυτά που άκουγα υπήρχε απόδειξη ότι είχε γίνει!!! Η Μάλτα δεν κατάφερε να το περάσει στην ιστορία ως ένα αστικό θρύλο ότι και αν έκανε για να το αποτρέψει αυτό!!! Ήμουν τόσο χαρούμενος μα και συνάμα θλιμμένος για τα παιδιά που χάθηκαν εκεί!!! Αμέσως τράβηξα δέκα φωτογραφίες την σελίδα οπού έκανε αναφορά ένα από τα πιο έγκυρα περιοδικά του κόσμου.

Οι σελίδες του περιοδικού είχαν πάρει ένα γκρι-ροζ απαλό χρώμα από τα χρόνια που είχαν περάσει αλλά η ουσία που τόσοι άνθρωποι και ερευνητές αμφισβητούν είναι εκεί!!!! και γω ένας από τους πιο τυχερούς ανθρώπους που μπόρεσα και βρήκα αυτήν την απόδειξη!!!!

Σας παραθέτω μια από τις φωτογραφίες που τράβηξα εκείνο το βράδυ για να τις δείτε και εσείς αλλά και όλος ο κόσμος, αποδεικνύοντας, ότι η τραγική ιστορία της εξαφάνισης των 30 φοιτητών, των καθηγητών τους, αλλά και του ξεναγού είναι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ!!!

Η ιστορία των αγνοουμένων 30 φοιτητών και των δυο καθηγητών τους όπως και του ξεναγού δεν είναι ένας μύθος. Μια ιστορία για αυτούς που χάθηκαν σε αυτές τις σπηλιές αναφέρθηκε το περιοδικό National Geographic, τον Αύγουστο, 1940, Vol. 78, αρ. 2. Εδώ είναι η σελίδα που αναφέρεται στην ιστορία:

SAMAN

Δεν περίμενα ποτέ ερχόμενος στο όμορφο μικρό νησί σας να έβρισκα τέτοιες αποδείξεις!! Από αυτές που εξιστορήσατε μέρει αυτές εδώ που φωτογράφησα!!! Σας είμαι ευγνώμον που βοηθήσατε να βγει μια αλήθεια στο φως που τόσο καλά η κυβέρνηση της Μάλτας είχε κρύψει κάνοντας όλο τον κόσμο να πιστέψει ότι ήταν ένας αστικός θρύλος που κάποιοι επιτήδειοι είχαν φτιάξει!!

ΙΕΡΕΑΣ

Εγώ σε ευχαριστώ Έλληνα, που ήρθες ως εδώ, τώρα κάποιος θα πει την αλήθεια όπως έγινε και ξέρω ότι αυτός θα είσαι εσύ. Ίσως σε κυνηγήσουν για αυτό που θα αναφέρεις, ποιος ξέρει ίσως και όχι. Αλλά κάτι που έλεγχε εκείνο τον καιρό τόσο καλά να μην βγει η αλήθεια παρακάτω με αυτά τα στοιχεία το γκρεμίζεις μια και καλή. Να πας στο καλό Έλληνα, ο Χριστός μαζί σου, και όταν θα τα γράφεις αυτά να με θυμάσαι που και που γιατί θα έχω φύγει από αυτόν το μάταιο κόσμο. Το έκανα αυτό για τις ψυχές εκείνων των ανθρώπων που χάθηκαν εκεί μέσα. Τώρα μπορώ να κλείσω τα μάτια μου ήσυχα!!

Παρ' όλο ότι προσπάθησα να βρω τρόπο να μπω στο υπόγειο σπήλαιο, δεν τα κατάφερα αυτή είναι η ωμή αλήθεια. Δεν στεναχωρήθηκα ιδιαίτερα που δεν μπήκα γιατί είχα στα χέρια μου μια αλήθεια που είχε γίνει εκεί εδώ και τόσα χρόνια και πολλοί άνθρωποι πίστευαν ότι είναι ένα ψέμα!! Όταν γύρισα στην Ελλάδα έστειλα το μπουκάλι ουίσκι στον Ιρλανδό φίλο μου που είχαμε βάλει το στοίχημα γιατί το είχα χάσει.... όχι μόνο αυτό αλλά και ένα κάρο λεφτά που κόστισε το ρημαδιακό μπουκάλι ουίσκι!!!!

Είχα κρατήσει τα τηλεφώνα του ιερέα που τόσο με βοήθησε με τις πληροφορίες και τις αποδείξεις που μου έδωσε. Ύστερα από τρεις μήνες ο ιερέας πέθανε, με ενημέρωσε ο γιος του για τον θάνατο του. Πράγματι θα ήθελα να βρισκόμουν στην κηδεία του αλλά τα οικονομικά μου εκείνο τον καιρό το απαγόρευαν!!!

Υπάρχει άλλη μια πηγή εδώ και τρία χρόνια περίπου που το αναφέρει ότι ίσως έγινε και ίσως δεν έγινε, η πηγή είναι: http://www.maltafly.com/

Η έρευνα μου για αυτήν την υπόθεση δεν έχει κλείσει, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Μέχρι την επόμενη φορά να είστε όλοι καλά και να θυμάστε.

Αν δεν πιστεύετε σε κάτι, δεν πάει να πει αυτό το κάτι ότι δεν υπάρχει!!!
invisiblelycans.gr
Hypogeum of Hal Saflienti (In Latin, "Hypogeum" is the name for an underground structure..m4v

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
εθνικά θέματα

# data[].attributes.attachment_link.title
Τι κρύβεται στις Κατακόμβες της Μάλτας σύμφωνα με μαρτυρία

# data[].attributes.attachment_link.description
Μόλις ακριβώς κάτω από το νότιο άκρο της Ιταλίας, στο ακραίο δυτικό τμήμα της Μεσογείου, βρίσκεται το νησί της Μάλτας. Στο παρελθόν αυτό βρέθηκε υπό τη κατοχή διαφόρων εθνών και έχει θεωρηθεί σα μία από τις πιο στρατηγικές περιοχές του κόσμου: ένα λιμάνι και ένα σημείο διασταυρώσεως της Ευρώπης, της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.

# data[].attributes.location_name
Νάπολη, Ιταλία

# data[].attributes.headline
Νάπολη, Ιταλία

# data[].attributes.subject
Νάπολη, Ιταλία

# data[].attributes.body
ΝΑΠΟΛΗ Η περιοχή που σήμερα είναι γνωστή ως Νάπολη ονομαζόταν αρχικά Cumae, η πρώτη αρχαία ελληνική αποικία στην Ιταλία. Γύρω στο 650 π.Χ. ο οικισμός μετονομάστηκε σε Νεάπολη, ή Νέα Πόλη, και ήταν από τις πιο σημαντικές και ισχυρές αποικίες που κατείχαν οι Έλληνες, με πλήθος ναών και πολλαπλές υπόγειες κατακόμβες.

Οι αρχαίες δομές που έχουν απομείνει βρίσκονται 33 μέτρα κάτω από τη Νάπολη και, μέχρι πρόσφατα, ήταν απρόσιτες για τους αρχαιολόγους που ενδιαφέρονταν για τη ζωή των Ελλήνων στην Ιταλία. Με τη βοήθεια υποατομικών σωματιδίων που ονομάζονται μιόνια, κοσμικές ακτίνες στη γήινη ατμόσφαιρα που μπορούν να διαπεράσουν τη στερεά ύλη, και ενός ευαίσθητου τύπου φωτοευαίσθητου φιλμ, καθώς και μιας μονάδας ανίχνευσης που μοιάζει με μεγάλο επίπεδο σαρωτή, οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να εντοπίσουν, χωρίς να σκάψουν, έναν ταφικό θάλαμο που χρονολογείται μεταξύ του έκτου και του τρίτου αιώνα π.Χ.. (https://www.theissue.gr/life/2-500-eton-ellinikes-katakombes-anakalyfthikan-sti-napoli/)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΝΑΠΟΛΗ κατακόμβη

# data[].attributes.location_name
Ρώμη, Ιταλία

# data[].attributes.headline
Ρώμη, Ιταλία

# data[].attributes.subject
Ρώμη, Ιταλία

# data[].attributes.body
Κατά την αρχαιότητα οι κατακόμβες της Ρώμης βρίσκονταν στις παρυφές της πόλης ενώ σήμερα μέσα σε αυτήν.
Οι Κατακόμβες της Ρώμης (ιταλ. Catacombe di Roma) είναι αρχαίες κατακόμβες, δηλαδή υπόγειοι τόποι ταφής, κάτω από τη Ρώμη. Υπάρχουν τουλάχιστον σαράντα από αυτές και μερικές ανακαλύφθηκαν μόλις τις τελευταίες δεκαετίες. Αν και είναι περίφημες για τις χριστιανικές ταφές τους, σε αυτές βρίσκουμε τάφους ανθρώπων από όλες τις θρησκείες που υπήρξαν στην πόλη από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και μετά[1], κυρίως ως απόκριση στον υπερπληθυσμό και την έλλειψη γης για νέα κοιμητήρια. (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BC%CE%B2%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%8E%CE%BC%CE%B7%CF%82)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Οι Κατακόμβες της Ρώμης ( ιταλ. Catacombe di Roma) είναι αρχαίες κατακόμβες, δηλαδή υπόγειοι τόποι ταφής, κάτω από τη Ρώμη. Υπάρχουν τουλάχιστον σαράντα από αυτές και μερικές ανακαλύφθηκαν μόλις τις τελευταίες δεκαετίες. Αν και είναι περίφημες για τις χριστιανικές ταφές τους, σε αυτές βρίσκουμε τάφους ανθρώπων από όλες τις θρησκείες που υπήρξαν στην πόλη από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και μετά, κυρίως ως απόκριση στον υπερπληθυσμό και την έλλειψη γης για νέα κοιμητήρια. Οι Ετρούσκοι, όπως και αρκετοί άλλοι ευρωπαικοί λαοί, συνήθιζαν να θάβουν τους νεκρούς τους σε υπόγειους θαλάμους. Η αρχική ρωμαϊκή συνήθεια ήταν η καύση των νεκρών, μετά την οποία τα υπολείμματα φυλάσσονταν σε μία τεφροδόχο, συχνά μέσα σε ένα κολουμβάριο. Από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και μετά, η ταφή χωρίς να προηγηθεί καύση έγινε ο κανόνας. Οι Χριστιανοί από τότε προτιμούσαν την ταφή έναντι της καύσεως, εξαιτίας της πίστεως στην "εν σώματι" ανάσταση των νεκρών κατά τη Δευτέρα Παρουσία.

Οι χριστιανικές κατακόμβες, και ιδίως αυτές της Ρώμης, είναι εξαιρετικά σημαντικές για τη μελέτη της ιστορίας της Πρωτοχριστιανικής τέχνης, καθώς περιέχουν την πλειονότητα των σωζόμενων δειγμάτων των προ του 400 μ.Χ. νωπογραφιών και γλυπτικής, αλλά και εγχρυσωμένων γυάλινων μενταγιόν (τα περισσότερα από αυτά έχουν λεηλατηθεί, όπως έχουν αφαιρεθεί και οι περισσότερες σοροί των νεκρών). Οι εβραϊκές κατακόμβες είναι παρομοίως σημαντικές για τη μελέτη του κοσμικού εβραϊκού πολιτισμού της ίδιας περιόδου.

Από έρευνες στις κατακόμβες της Ρώμης έχει βρεθεί ότι η δίαιτα του πληθυσμού αποτελείτο κυρίως από ψάρια του γλυκού νερού. Το δείγμα D9-W-XVI-8, που θεωρείται πως προέρχεται από ένα νήπιο δύο ετών, δείχνει ότι ο θηλασμός ήταν ο κανόνας στην αρχαία Ρώμη και αυτό το παιδί δεν είχε απογαλακτισθεί ακόμη από τη μητέρα του.

Το ψάρι στην πρωτοχριστιανική ζωή δεν ήταν απλώς ένα θρησκευτικό σύμβολο, αλλά καταναλωνόταν ως γεύμα σε ανάμνηση των νεκρών (αντίστοιχο με τα κόλλυβα σήμερα), όπως φαίνεται από την εύρεση υπολειμμάτων του σε κατακόμβες.

Οι πρώτες μεγάλης κλίμακας κατακόμβες στην περιοχή της Ρώμης διωρύχθηκαν από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και ύστερα, σε μαλακό ηφαιστειογενές πέτρωμα ( τόφο), έξω από τα τείχη της πόλεως, καθώς ο ρωμαϊκός νόμος απαγόρευε τις ταφές εντός των τειχών. Επειδή την εποχή εκείνη οι περισσότεροι Χριστιανοί και Ιουδαίοι ανήκαν στις κατώτερες οικονομικά τάξεις ή ήταν δούλοι, συνήθως δεν είχαν την οικονομική άνεση να αγοράσουν γη για τις ταφές των νεκρών τους. Για τον λόγο αυτόν, έσκαψαν δίκτυα στοών στα βαθιά στρώματα τόφου που υπήρχαν στα προάστια της Ρώμης. Αρχικώς αυτές οι στοές χρησίμευαν μόνο για την ταφή των νεκρών και αργότερα, σύμφωνα και με τα αρχαία ρωμαϊκά έθιμα, εκεί τελούνταν επίσης μνημόσυνα και εορτασμοί των επετείων θανάτου Χριστιανών μαρτύρων. Υπάρχουν εξήντα γνωστοί υπόγειοι ταφικοί τόποι στη Ρώμη. Κτίσθηκαν έξω από τα τείχη, κατά μήκος κύριων ρωμαϊκών οδών, όπως ήταν η Αππία οδός, η Οδός της Όστιας, η Λαβικανή οδός, η Τιβουρτίνη Οδός και η Νομεντανή οδός. Τα ονόματα αυτών των κατακομβών αναφέρονται σε μάρτυρες που έχουν ταφεί εκεί, π.χ. ο Άγιος Κάλλιστος ή ο Αγιος Σεβαστιανός. Περί το 80% των κατακομβών χρονολογούνται μετά την εποχή των διωγμών των Χριστιανών.

1. Rutgers, L.V.; van Strydonck, M.; Boudin, M.; van der Linde, C. (2009). "Stable isotope data from the early Christian catacombs of ancient Rome: new insights into the dietary habits of Rome's early Christians". Journal of Archaeological Science 36 (5): 1127-1134. doi:10.1016/j.jas.2008.12.015. ISSN 0305-4403.

2. Robertson, R. Reid (1933). "The Christian Catacombs of Rome". The Expository Times 45 (2): 90-94. doi:10.1177/001452463304500208. ISSN 0014-5246.

3. Heiken, Grant· Funiciello, Renato· de Rita, Donatella (2005). The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City. Princeton University Press (δημοσιεύτηκε 2013). σελ. 42. ISBN 9781400849376.

4. van der Meer, F.: Early Christian Art, Faber and Faber, 1967

# data[].attributes.attachment_link.title
Κατακόμβες της Ρώμης - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Οι Κατακόμβες της Ρώμης ( ιταλ. Catacombe di Roma) είναι αρχαίες κατακόμβες, δηλαδή υπόγειοι τόποι ταφής, κάτω από τη Ρώμη. Υπάρχουν τουλάχιστον σαράντα από αυτές και μερικές ανακαλύφθηκαν μόλις τις τελευταίες δεκαετίες.