# data[].attributes.body
Yazarlar:
Abdullah BAŞAK
Devran KORKMAZ

# data[].attributes.body
René Descartes, 31 Mart 1596 ila 11 Şubat 1650 tarihleri arasında yaşamış olan Fransız matematikçi, bilim adamı ve filozoftur. René Descartes, Batı düşüncesinin son yüzyıllardaki en önemli düşünürlerinden biridir. Skolastik düşünceden sıyrılışın, bir başka deyişle modern felsefenin de Descartes ile başladığı kabul edilmektedir.

Descartes, 1628’den itibaren, 15 yıl süren geziler, savaşlar ve serüvenlerden sonra yerleştiği Hollanda’da, batı düşüncesini altüst eden bir felsefe sistemi kurmuştur. Öğrendiğinin, gördüğünün, duyduğunun, inandığının hepsini birden büsbütün silerek, her şeyden kuşkulanmaya başlamıştır. Yalnız, tek bir şeyden emindir Descartes: düşüncenin varlığı. Buradan hareketle, evrenin açıklamasını yapmıştır.
“Metot Üzerine Konuşma”da hep karmaşıktan basite inerek, gerçeği kuşatmaya yarayacak kuralları bir bir sayan Descartes, felsefeyi, bütün inceleme kitaplarının Latince yazıldığı bir çağda, Fransızca yazarak ve “Sağduyu dünyada en iyi bölüştürülmüş şeydir” diyerek, herkesin, uzman olmayanların bile anlayabileceği bir duruma indirgemiştir.

Descartes her tür araştırmanın pratik niteliği üzerinde ısrarla durmuştur. Ona göre en önemli bilimlerden mekanik, insanlara yardım edecek makineleri yapma sanatı; tıp, vücudu ve ruhu tedavi etme sanatı; ahlak, mutlu yaşama sanatıdır.
KAYNAKÇA:
Metin:https://www.felsefe.gen.tr/rene-descartes-kimdir/

Görsel: https://wordart.com/edit/9oh3qqbfw9sb

# data[].attributes.body
DESCARTES’IN ŞÜPHECİLİĞİ

Şüpheciliğe farklı bir yaklaşım getiren Descartes’a göre şüphe iki biçimdedir: septik şüphe, metodik şüphe.
Ona göre septik şüphe anlamsızdır. Olması gereken, metodik şüphedir. Metodik şüpheyi şu şekilde uygular Descartes: Önce Tanrı’dan, çevreden, kendinden ve başka insanlardan şüphe eder. Bunu şüphe edemeyeceği son sınıra kadar götürür. Şüphe etmek düşünmektir. Düşünmek var olmaktır. “Düşünüyorum o hâlde varım” noktasına ulaşır. Latince “De omnibus dubidantum” (Her şeyden şüphe et) en önemli sözlerindendir.

Descartes, matematikteki kesinliği felsefeye kazandırmak amacıyla yola çıkmış ve bunun için tümdengelime ve sezgisel yönteme başvurmuştur. Ona göre tümdengelim kesin olarak bilinen olgulardan yapılan çıkarımdır ve tüm bilgi sezgisel olarak kavranan açık ve seçik başlangıç önermelerine dayanmaktadır. Matematikteki başlangıç önermeleri doğruluğu sezgisel olarak bilinen doğruluklardır.

Descartes felsefe için başlangıç oluşturacak önermelerin de sezgisel anlamda kendiliğinden açık ve seçik olmaları gerektiğini düşünmekteydi. Açıklık bir kavramın zihnimize doğrudan verilmesi, seçiklik ise kavramı zihnimizdeki diğer idelerden ayırt edebilmemiz, sınırını çizebilmemizdir.

Descartes felsefeye başlangıç önermeleri bulmak için dört aşamalı bir yöntem önermiştir:

1. Doğruluğunu açık ve seçik bilmediğimiz hiçbir şeyi doğru kabul etmemek.

2. Araştırdığımız sorunların her birini mümkün olduğunca küçük parçalara bölmek.

3. Onları basitten karmaşığa doğru bir sırayla incelemek.

4. Sık sık geriye dönüp elde edilen verileri sınamak.

Bu esas üzere önce her şeyden kuşku duymuş ve sonunda kuşkulanmakta yani düşünmekte olduğundan kuşku duyamayacağı sonucuna varmıştır.

“Düşünüyorum, öyleyse varım” önermesiyle kendi beninin bilgisini sezgisel olarak kendiliğinden açık ve seçik kabul etmiştir. Tanrı’nın, matematiksel bilginin ve dış dünya üzerine edindiğimiz bilgilerin geçerliliklerini kendi beniyle olan ilişkilerinden yola çıkarak kurmuş ve böylece özne merkezli modern felsefenin kurucu babası olarak ünlenmiştir.

DESCARTES’IN ONTOLOJİSİ

Descartes, tözü “var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye gereksinim duymayan bir şey” olarak tanımlamış ve Tanrı’yı sonsuz töz, ruh ve bedeni ise sonlu tözler olarak belirlemiştir.

Ruh tözünün özü düşünmek, madde tözünün özü ise yer kaplamaktır. Bunlardan madde-cisim, tözü uzamsız var olamaz. Uzunluk, genişlik ve derinlikte uzamlılık bu tözün doğasını oluşturur. Bunlar maddesel tözün birincil nitelikleri, renk, ses, tat, sıcaklı k gibi özellikler ise ikincil nitelikleridir. Uzama ilişkin niteliklerin bilgisi, nicelikle ilişkili oldukları, yani matematik dille ifade edilmeye uygundurlar.

Maddesel tözün hüküm sürdüğü fizik doğa mekanik yasalara göre işler. Doğa, tüm devinimleri mekanik olan bir makinedir. Hiçbir boşluk içermez. Uzam da maddesel tözün geometrik kavramından başka bir şey değildir. Birbirlerine indirgenemeyecek yapıda olan bu iki farklı töz insanda bir arada nasıl bulunmakta, birbirleriyle nasıl etkileşmektedir?

Zihin-beden ilişkisi sorunu olarak bilinen bu konuda Descartes ruh ve maddenin insan beynindeki kozalaksı bezde etkileştiklerini savundu. Törebilimi ise dört pratik ilkeye dayanmaktaydı:

1. Ulusun yasalarına, törelerine, dinsel inançlarına boyun eğ.

2. Kanılarına bağlı kal ve seçtiğin eylem yolunda kararlı ol.

3. Kendini ve tutkularını çevrene ve talihine uyarla.

4. Senin için en iyi olacak yaşam uğraşını dikkatle seç.

KAYNAKÇA:

Metin:https://www.felsefe.gen.tr/rene-descartes-kimdir/
Görsel:https://www.aktiffelsefeadana.org/rene-descartes/

# data[].attributes.body
Milattan önce 384-322 yılları arasında yaşamış olan Aristoteles veya kısaca Aristo, Antik  Yunanistan'da Klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş Yunanlı bilim adamı ve filozof. Mantığı, metafiziği, fiziği ve biyolojisiyle, modern çağa kadar tek ve en büyük otorite olmuş olan düşünür.

Aristoteles`in temel eserleri, mantık ve bilgi kuramı üzerine altı incelemeden oluşan Organon, doğa felsefesini açıkladığı Gökler Üzerine, Fizik ve Varlığa Geliş ve Yokoluş Üzerinedir. Psikoloji konusundaki iki temel eseri, Hayvana Dairle, Parva Naturalia olan Aristoteles`in varlık konusundaki ünlü eseri Metafiziktir. Siyaset felsefesi alanında Politikayı, estetik alanında, Poetika ve Retoriki yazmış olan filozofun, ahlak alanındaki temel kitabı Nikomakhos`a Ahlaktır.

Temel İlkeleri: Aristoteles`in bir filozof olarak en önemli özelliği, onun sağduyuya olabildiğince yakın bir düşünür olmasıdır. Hem Platon`un İdealarına ve hem de Demokritos`un maddi atom görüşüne karşı çıkan Aristoteles, hem ahlaki değerleri teminat altına alacak bir teori ve hem de bilimsel doğruları ortaya koyacak bir kuram, bilime ve ahlaka hakkını verebilmek için, atomlar veya İdealar benzeri gözle görülemez varlıkların varoluşunu öne sürmeyecek bir teori arayışı içinde olmuştur. Onun bulduğu çözüm töz öğretisidir. Buna göre, tözler tüm özellikler için dayanak olan nihai gerçeklik ve öznelerdir. Söz konusu nihai gerçeklikler somut şeylerdir ve somut şeyler için de Aristoteles`in gözde örnekleri biyolojik bireylerdir. Tözler nihai gerçekliklerdir, zira tözler var olmadığı takdirde, başka hiçbir şey, tözün özellikleri olarak tümeller de var olmayacaktır.

Bu varlık öğretisiyle Aristoteles, Platon'un İdealarının, onun yanlışlıkla bireyler olarak gördüğü tümeller olduğunu öne sürer. Tümeller gerçekten de vardırlar, fakat onlar varoluşları için tikel nesnelere, bireysel şeylere bağlıdırlar. Gerçekten var olanlar tümeller değil de, ağaçlar ve kediler benzeri, dış dünyada karşılaştığımız nesnelerdir.

Mantık: Aristoteles, mantık alanında, mantık çalışmalarına on dokuzuncu yüzyıla kadar temel olmuş bir mantık sistemi kurmuştur. Mantığı her türden bilgi edinme süreci için bir araç olarak gören Aristoteles`in mantığının en önemli yönü, `belli şeyler kabul edildiğinde, başka şeylerin onlardan zorunlulukla çıktığı` bir konuşma olarak tanımlanan tasımdır. Aristoteles, bir önermedeki öznenin, yüklemine on farklı şekilde bağlandığını gösteren on kategoriden söz eder. Onun mantığı yalnızca insan zihnindeki düşünce faaliyetlerini betimlemekle ve dile ilişkin gramatikal bir analiz sağlamakla yetinmeyip, aktüel şeyler arasındaki ilişkilerle ilgili bir kuramı ifade eder.

KAYNAKÇA:
Metin:https://gelisenbeyin.net/aristotales.html#google_vignete

Görsel: https://www.google.com/search?q=aristoteles&sca_esv=562189215&tbm=isch&sxsrf=AB5stBiolLjNHnBUga2ueotHKiqWLvMwtw:1693662349767&source=lnms&sa=X&ved=2ahUKEwiHquj1h4yBAxWGg_0HHUARDF4Q_AUoAXoECAEQAw&biw=1536&bih=707&dpr=1.25#imgrc=zYdIFJnISVtUAM

# data[].attributes.body
SOKRATES KİMDİR?

Sokrates aslında ardında yazılı hiçbir metin de bırakmadı. Platon, Aristofanes, Aristoteles gibi Yunan felsefesinin büyük filozofları, Sokrates hakkında şimdiki sahip olduğumuz bilgileri öyküler şeklinde anlatarak günümüzde bu bilgilerin bize ulaşmasını sağladılar. Her ne kadar Sokrates arkasında yazılı bir kaynak bırakmasa da pek çok sanat eserine ve felsefeyle ilgili çeşitli kavramlara ilham kaynağı oldu. Onun inançları, hayat tarzı ve tabu haline gelen kavramları sorgulayış şekli ile felsefe sahnesindeki rolünün önemli ölçüde büyüktür.

Sokrates öğretmenliği aslından hiçbir zaman bir meslek olarak benimsemedi. Hayatı boyunca Atina dışına sadece birkaç defa çıktı. Atina dışına çıktığı sayılı seyahatlerden birinde, kapısında “Kendini bil!” yazılı olan Delphi‘deki Apollon Tapınağı‘nı ziyaret etti. Her ne kadar Sokrates resmi olarak öğretmenlik yapmasa da ortaya koyduğu yöntemler, tüm insanlığa öğrenmenin farklı kapılarını da açtı. Sokrates, bilginin doğruluğunu sınamak için öğretme metodunu benimsedi. Bu metodu kullanarak sadece Batı felsefesinin doğmasını da sağlamakla kalmadı. Aynı zamanda yanlış varsayımları yıkarak yerine çok daha sağlam bir düşünce yönlendirme sistemini getirdi.

KAYNAKÇA:
Metin:https://www.posta.com.tr/kultur-sanat/sokratesin-hayati-ve-eserleri-sokrates-kimdir-kisaca-hayat-ozeti-2345364
Görsel:https://kulturveyasam.com/antik-cagin-8-buyuk-filozofu/

# data[].attributes.body
Sokrates Ne Öğretti?

Her şeyden önce sorgulama yetisinin edinilmesini elzem gören bir filozoftu. Onun, dönemin Atina’sında önem verilen değerlere karşı duruşunda bu sorgulama aşkının izleri görülebilir. Nitekim o, tanrıları tanımamakla ve ahlaksızlıkla suçlanmış ve genelgeçer toplum yapısına dair sorular sormasının cezasını canıyla ödemiştir.

Öğretme yöntemleri dönemine göre belki alışılmadık bir tarzdaydı. Ancak bir eğitimcinin başarısını en iyi şekilde öğrencilerinde izleriz. Onun öğrencileri arasında Ksenophon ve Platon gibi dev isimler olduğunu gören birisi mutlaka kendisinin öğretme konusundaki başarısını kabul etmek durumunda kalacaktır.

Öğrencilerine nasıl erdemli ve iyi bir yaşama sahip olunacağını öğretmiştir. Bunun yolunun ise bilgiden geçtiğine inanmaktadır. Neyin iyi, neyin kötü olduğunu ve bunun yanında kendi yaşam amacını bilmek ona göre yaşam boyunca izlenmesi gereken yol göstericilerdir.

KAYNAKÇA:
Yazı: https://evrimagaci.org/sokrates-kimdir-12875
Görsel: https://evrimagaci.org/sokrates-kimdir-12875

# data[].attributes.body
Pisagor Kimdir?

Yerdeki döşemeye bakıp hem kendi adıyla anılacak hem de asırlar boyunca kullanılacak bir teorem geliştirmek Pisagor’un büyük bir şansı gibi görünebilir fakat Pisagor’un şansı o anda orada bulunması değil, Miletli Tales gibi önemli bir öğretmene sahip olmuş olmasıydı. Tales sayesinde matematik ve astronomiyle tanışmış ve yine onun sayesinde Mısır’a bu alanlarda eğitim görmeye gidebilmişti.

Pisagor’un gördüğü eğitim, matematiğin doğadaki yerini ve önemini kavramasını sağlamıştı. Doğanın ve doğadaki düzenin sayılarla açıklanabileceğine inanıyordu. Bu nedenle tek, çift, üçgensel ve mükemmel sayıların özelliklerini inceledi.

Pisagor ve takipçilerinin tarihte büyük bir yeri var ancak bunun tek nedeni elbette Pisagor’un dik üçgenlerle ilgili teoremi değil. Bunun yanında geometriye bilimsel bir bakış getirmeleri, bulgularını sistemli kanıtlara dayandırmaları onların önemini artırdı [2]. Yaklaşık 250 yıl sonra ise bugün bile neredeyse aynen kullandığımız Öklid’in "Elementler" adlı eserinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Kaynakça:
Görsel: https://www.google.com/search?q=pisagor+kimdir&sca_esv=562184719&tbm=isch&sxsrf=AB5stBhZSBPQYKuEiFV49-sX_DuGyLHz1g:1693661360387&source=lnms&sa=X&sqi=2&ved=2ahUKEwjPk4WehIyBAxXmhP0HHWHDCtMQ_AUoAXoECAMQAw&biw=1536&bih=707&dpr=1.25#imgrc=xRj4xNNQlwZ4iM
Metin:https://evrimagaci.org/pisagor-teoremi-nedir-pisagor-kimdir-12873

# data[].attributes.body
Pisagor teoremine göre; bir dik üçgenin iki dik kenarının uzunluklarının kareleri toplamı, “hipotenüs” olarak adlandırılan üçüncü kenarın uzunluğunun karesine eşittir. Bu teorem adını ünlü Yunan düşünür Pisagor’dan alır.

Eğer bu iki kenara a ve b der, hipotenüsü de c dersek, Pisagor teoremini a ²+b ²=c ² şeklinde ifade edebiliriz. Bu durum aslında Öklidyen geometride (Euclidean geometry) geçerlidir. Fakat eğitim hayatlarımızın önemli bir süresi boyunca sadece Öklidyen geometride çalıştığımız için bu durum genellikle biraz göz ardı edilir.

Pisagor’dan bu yana Pisagor teoremi üzerinde çalışan matematikçiler şöyle bir genellemeye ulaşmıştır:

n pozitif bir doğal sayı olmak üzere;

a = 2n + 1

b = 2n² + 2n

c = 2n2 + 2n + 1

eşitliklerini sağlayan tüm a, b ve c doğal sayıları, a²+ b²= c² eşitliğini de sağlar [1].

Bu teoreme göre dik üçgen oluşturabilecek çeşitli tamsayı kümeleri vardır. Örneğin 3, 4, 5 bunlardan biridir çünkü 3² + 4² = 5² eder. Bu kombinasyon ve bunun türevleri, (6, 8, 10 ya da 1, 3/4, 5/4 gibi) antik Mısır, Çin, Babil ve Hint uygarlıklarında genellikle inşaat işlerinde kullanılmıştır. Ancak şu an kısa bir cümle ile teoremi anlatabiliyorsak bunu Pisagor’a borçluyuz çünkü bin küsur yıldır kullanılan yöntemi gözlemleyip formülleştiren kendisi olmuştur.

Efsaneye göre Pisagor, sarayda Samos tiranı Polycrates’i beklerken sıkılır ve yerdeki fayans döşemeyi incelemeye başlar. Buradaki motiften, dik üçgenlerin hipotenüs kenarındaki karelerin alanlarının, diğer iki kenardaki karelerin alanlarına eşit olduğunu fark eder ve sonrasında ünlü Pisagor teoremini geliştirir.
KAYNAKÇA:
Metin:https://evrimagaci.org/pisagor-teoremi-nedir-pisagor-kimdir-12873

# data[].attributes.body
Herakleitos Kimdir?

''Logos'' ve ''arkhe'' kavramlarının yaratıcısı olan Herakleitos, Batı felsefesinin kurucusu sayılan en önemli filozoflardan biridir. Sokrates gibi hiçbir eser kaleme almadığı ve toplumdan uzak yaşadığı için hakkındaki bilgiler çok azdır. Konuşmaları ders verdiği öğrenciler tarafından kaleme alınmış ve günümüze kadar ulaşmıştır.

birçok kişi öğrencisi oldu ve onlara ders verdi. Herakleitos, herhangi bir okula bağlı olmadığı gibi kendisi de bir okul kurmadı. Son yıllarında ise ders vermeyi bırakmış ve münzevi bir hayat sürmüştür. Öldüğünde 60 yaşında olan filozof, birçok felsefe akımın kurulmasına da öncülük etti. Herakleitos'un görüşlerinden etkilenen felsefe akımlarından bazıları şunlardır: Stoacılık, Nihilizm, Varoluşçuluk, Alman İdealizmi, Şüphecilik.

Herakleitos'un Görüşü ve Felsefesi

Filozofun görüşlerinin büyük bir kısmı görecelilik ve değişim üzerinedir. ''Aynı nehirde iki kere yıkanılmaz'' diyerek zamanın sabit değil devingen bir unsur olduğunu ifade etmiştir. ''Her şey akar, hiçbir şey sabit / durağan'' değildir sözü de kendisine aittir. Herakleitos'a göre ''Doğru'' - ''Ahlak'' ve ''iyi'' gibi kavramlar evrensel olamaz, çünkü kişiden kişiye göre değişir. Bu nedenle, ''mutlak doğru'' diye bir şeyin olmadığını savunmuştur.

O da birçok Antik dönem filozofu gibi topumu ''seçkinler'' ve ''avam'' olarak ikiye ayırmıştır. Herakleitos'a göre avam da kendi içerisinde ''dönekler'' ve ''aptallar'' olmak üzere ikiye ayrılıyordu. Birçok konuşmasında yaşamın özünde ''birlik - bütünlük'' değil ''kaos'' olduğunu ifade etmiştir. Özellikle ''kaos'' görüşüyle Alman filozof Friedrich Nietzsche'yi etkiledi. Nietzsche, bir yazısında ''dünya her zaman gerçeğe muhtaçtır dolayısıyla Herakleitos'a muhtaçtır' ifadelerini kullanmıştır.

çok düşünüre göre Efesli filozof kötümser felsefenin kurucusudur. Ona göre, hiçbir şey insanın elinde değildir. Acıdan ve kaostan kaçmak mümkün değildir. Felsefesinin temelinde ''Logos'' kavramı bulunur. ''Mana'' - ''öz'' - ''kavrayış'' ve ''akıl'' anlamına gelen Logos'un Herakleitos'un felsefi sistemindeki karşılığı ise özgür düşüncedir. Filozofa göre dünyadaki insanlar ''Logosu anlayanlar'' ve ''Logosu anlamayanlar'' olarak ikiye ayrılır.

''Arkhe'' kavramı da Herakleitos felsefesindeki en önemli kavramlardan biridir. Bu kelimenin sözlük anlamı ateştir. Evrendeki her şeyi ateşe benzeten filozof, yaradılışı ''Arkhe'' kavramıyla açıklamaya çalışmıştır. Ona göre ateş hem yanar hem de yakar. Buradan hareketle ''karşıtlar birliği'' düşüncesini geliştiren Herakleitos'a göre insan yaradılışındaki her şey karşıtlıklardan oluşur. Denge ve uyumun yakalanması ancak zıtların birliğiyle mümkün olabilir. Gece - gündüz / İyi - Kötü ya da Sıcak - Soğuk gibi zıtlıklar iç içedir ve varlığın özünü oluşturur.

KAYNAKÇA:
Yazı:https://www.hurriyet.com.tr/egitim/herakleitos-kimdir-herakleitos-gorusu-felsefesi-ve-kitaplari-hakkinda-bilgi-41687702

Görsel:https://boboscope.com/icerik/heraklitosa-gore-evren-nasil-olusmustur

# data[].attributes.body
Konfüçyüs, kendisini, kendi devrinde unutulmuş hissettiği geçmiş dönemlere ait ideallerin yayıncısı olarak görüyordu. Felsefi ilkeleri olan Konfüçyüsçülük, bireysel ve politik ahlakı, sosyal bağlantı doğruluğunu, adaleti, merhameti ve samimiyeti vurguladı. Yüz Düşünce Okulu döneminde, öğrencileri diğer birçok sistemle mücadele ettiler, ancak Qin hanedanlığı boyunca Hukukçuları desteklemek için bastırıldılar.

Konfüçyüs’ün fikirleri, Qin’in düşüşünden ve Han’ın Chu’ya karşı zaferinden sonra gelen hükümet tarafından resmen onaylandı.
Konfüçyüsçülük, Batı’da Neo-Konfüçyüsçülük olarak tanınan bir doktrin oluşturdu. Beş Klasik’in tümü de dahil olmak üzere Çin klasik edebiyatının çoğu, genellikle Konfüçyüs’e atfedilir, ancak mevcut akademisyenler belirli beyanları Konfüçyüs’ün kendisine atfetmekten çekinirler.

Öğretileriyle ilgili aforizmalar, ancak birkaç yıl sonra ölümünden sonra Seçmeler’de toplandı. Konfüçyüs’ün öğretileri Çin inancına ve geleneklerine dayanmaktadır. Konfüçyüs ünlü filozoflar arasında ilk akla gelenlerdendir.

İstikrarlı aile sadakatini, atalara saygıyı ve çocuklar tarafından yaşlılara ve eşler tarafından eşlere saygı gösterilmesini teşvik etti ve aileyi mükemmel yönetimin temeli olarak önerdi.

KAYNAKÇA:
Metin:https://www.papgift.com/unlu-filozoflar/
Görsel:https://www.papgift.com/unlu-filozoflar/