# data[].attributes.attachment_link.description
Share your videos with friends, family, and the world

# data[].attributes.headline
observatieschema boekenhoek in- en uitzicht

# data[].attributes.subject
observatieschema boekenhoek in- en uitzicht

# data[].attributes.attachment_link.title
Observatieschema Boekenhoek in- en uitzicht

# data[].attributes.headline
Hoe kan je ouders betrekken bij leesactiviteiten

# data[].attributes.subject
Hoe kan je ouders betrekken bij leesactiviteiten

# data[].attributes.headline
sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er wordt al heel wat ondernomen om het lezen te promoten, de leesinteresse te vergroten en de leesvaardigheid te stimuleren.

1. (groot)ouders of vrijwilligers laten voorlezen,

2. tutorlezen met oudere leerling als "begeleider",

3. aan de kleuters een verteltas met lees-en spelmateriaal meegeven naar huis verhoogt de ouderparticipatie- en betrokkenheid

4. een voorleeslunch organiseren,

5. een alternatief voor de klasleeshoek: een gezellige leeshoek in de gang inrichten als schoolbib en het lezen daar "inroosteren"

6. leesgroepjes organiseren die over de middag samen lezen en de boeken bespreken

7. leesspelletjes organiseren (bijv. hoe juf Sarah haar ganse klas motiveert met "Leesbingo" lees je hieronder in de Leestips)

Dit lijstje kan altijd langer! We voegen graag meer leuke en effectieve initiatieven toe. Heb jij er eentje? Deel het met ons via een klik op de knop hieronder.

Luister zeker eens naar de lezing van Aiden Chambers "Praten over boeken" (Stichting Lezen Nederland, 2014). Hij legt op een heel onderhoudende manier uit hoe het resultaat meer is dan de som van de delen, ook in het leesonderwijs. Een blijvend actueel onderwerp.

# data[].attributes.attachment_link.description
Initiatieven. Er wordt al heel wat ondernomen om het lezen te promoten, de leesinteresse te vergroten en de leesvaardigheid te stimuleren. Verkiezing beste boekenjuf of boekenmeester van het jaarBekende auteur komt voorlezenEen kwartiertje lezen per dag, met kwartiermakersIs de bib te ver? De boekenruilkast misschien niet.Jeugdboekenmaand.be, het thema 2020 was "Wat doet kunst?"

# data[].attributes.headline
Gerichter aan de slag met begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
Gerichter aan de slag met begrijpend lezen

# data[].attributes.headline
een kijkwijzer krachtige leeromgeving voor begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
een kijkwijzer krachtige leeromgeving voor begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
2020_02_04 KIJKWIJZER EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING VOOR BEGRIJPEND LEZEN

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Boekensushi

(beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen. Daarna wordt het boek doorgegeven naar de volgende leerling. Iedereen heeft nu weer een nieuw boek en leest daar opnieuw 2 minuten in. Weer doorgeven, weer lezen.

Na 6 minuten heeft iedereen kennisgemaakt met 3 boeken. Is er een boek dat je helemaal wilt lezen. Wie werd er enthousiast over een boek?

2 Voorspellen

Een leerling laat een boek zien dat hij/zij gelezen heeft. De andere leerlingen moeten voorspellen waar het boek over gaat. 'Waar zal het verhaal over gaan? Wat verwacht je? Wie spelen een rol in het boek?' De leerlingen moeten hun antwoorden motiveren. Eerst worden verschillende antwoorden geïnventariseerd, pas daarna vertelt de leerling of de verwachtingen kloppen, door kort te vertellen waarover het boek gaat.

3 Top 10 (of Top 5)

Leerlingen maken in groepjes een top 10 van de boeken die zij gelezen hebben. Dit wordt met de hele groep gedeeld en vervolgens wordt één gezamenlijke Top 10 gemaakt. Het geeft niet als niet iedereen alle boeken kent. Leerlingen proberen elkaar te overtuigen van hun eigen voorkeuren.

4 Speeddaten met boeken

De leerlingen kiezen elk een favoriet boek dat ze willen voorstellen. Ze gaan in 2 rijen over mekaar zitten. In 1 minuut moeten ze hun boek presenteren aan de leerling tegenover hem en na 2 minuten schuift iedereen een plaatsje op. Op een invulformulier duiden ze met sterren aan welke boeken hen het meest aanspreken. Op het einde hebben ze een top 3 van boeken waar ze 1 uit mogen kiezen om te lezen. Praat vervolgens klassikaal na met de groep. Wie heeft er een goede tip gekregen? Wat voor boek is het? ...

5 Schrijver op een voetstuk

Kies een schrijver waarvan verschillende leerlingen een boek hebben gelezen. Zorg ervoor dat je ook zelf ten minste één boek van deze schrijver las. Tijdens de Boekenkring vertelt je iets over de schrijver. Daarna bespreek je de gelezen boeken van deze schrijver met je leerlingen. Leg hierbij verbanden (thema's, personages ...) met andere schrijvers en boeken.

6 Boekendans

De leerlingen lopen met een boek dat ze hebben gelezen door de ruimte, waarin muziek klinkt. Wanneer je de muziek uitzet, blijven ze stilstaan en gaan ze in gesprek met de leerling die dichtst bij staat. Ieder krijgt 1 minuut om zijn/haar boek aan de ander te promoten. Na 2 minuten gaat de muziek weer aan en gaan de leerlingen weer door elkaar lopen tot de muziek stopt. Zo worden in totaal drie rondjes 'gedanst'.

7 Boekintroductie door de leerkracht

Laat het boek zien, vertelt er iets over en lees een aanstekelijk fragment voor. Wie het wil lezen, kan het meteen lenen. Voorwaarde is dat je het boek zelf hebt gelezen.

8 Leeskaarten

De leeskaarten zijn een instrument om leesplezier te delen met anderen.

Na het lezen van een boek, noteren de leerlingen hun leeservaring op het onderste deel van de leeskaart. Ze knippen de kaart in twee en steken het onderste deel van de leeskaart in het boek dat terug naar de boekenhoek gaat. Je kan ook kiezen om alle kaarten (per genre) op te hangen of er een slinger van te maken. Ze breng je de boekensmaak van een klas in beeld te brengen en nodigen je uit tot dialoog.

De leerlingen mogen het boek ook aanraden aan een klasgenoot, vriend(in), ouder(s), leerkracht ... Hiervoor vullen ze de postkaart (het bovenste deel) in en geven ze deze aan de juiste persoon. Deze mag het boek lezen en bewaart de kaart.

De leeskaarten zijn geïllustreerd door bekende Vlaamse illustratoren. Je kan ze gratis downloaden en printen.

9 Klinkt als...

Beeld een bekende boektitel uit met gebaren. Wie raadt als eerste om welke titel het gaat? (Makkelijker: toon een lijstje met titels op het bord en zeg dat het een titel is die daar tussen staat.) Waar ging het boek ook al weer over? Kunnen de leerlingen ook een titel uitbeelden?

10 Boekenposters

Laat elke leerling een poster vormgeven over zijn of haar gelezen boek. Je geeft best op voorhand een blad met criteria of richtlijnen waarop de poster beoordeeld zal worden. De creatieve invulling is aan de leerlingen. De bespreking van ieders poster brengt een gesprek op gang. Leuke boekenbabbels gegarandeerd!

11 Zoek de titels

hoe overleef ik - moord in - de brief - de gebroeders - voor de koning - verdwenen? - mijn eerste zoen - griezelverhaal - de dikke - Leeuwenhart - voorgoed - het allerlaatste - Istanbul - alleen - beer - hallo aarde - dat had je - Brussel - hier maan - de weg naar verandering - gedroomd - meester Jaap - mocht mee. Toon een heleboel trefwoorden over verschillende boeken op het bord. Naar keuze aan te passen met titels uit de (klas)bibliotheek. Welke woorden horen samen?

12 Teken de hoofdpersoon

Geef de leerlingen een stuk tekst uit een boek mee, waarin iets wordt verteld over het uiterlijk van de hoofdpersoon. Huiswerk: teken de hoofdpersoon en vertel (of onderstreep) welke aanknopingspunten uit de tekst je hebt gebruikt. Tijdens de Boekenkring worden de tekeningen en de teksten besproken. Wie wil het boek lezen?

13 Matchen

Schrijf een heleboel familienamen van auteurs kriskras op het bord. Wat is de voornaam van deze schrijvers? Beckman, Dahl, Lindgren, Daniels, Horowitz ... Praat gerust over de boeken van een schrijver als je de voornaam gevonden hebt. Wil je het makkelijker maken? Noteer dan de voornamen erbij of werk met twee kolommen en vraag de leerlingen de voornaam bij de familienaam te zoeken. Moeilijker? Noteer namen en trefwoorden door mekaar en laat de leerlingen paren vormen die ze moeten motiveren, eerst per twee, daarna klassikaal.

Scan een aantal dramatische illustraties uit enkele onbekende boeken. Laat de leerlingen raden wat zich afspeelt. Toon dan het boek waaruit de afbeelding komt en vertel kort waarover het gaat. Wie wil het boek lenen?

15 Topdoos en flopdoos

Wat vinden de leerlingen hoogvliegers en welke boeken zien zij liever nooit meer terug? Breng een klasgesprek op gang door hen te vragen een gelezen boek in de top- of de flopdoos te leggen. Zo kunnen ze aan hun klasgenoten vertellen waarom het boek top of flop is.

16 Boekenzoeker

Ga naar boekenzoeker.be. Laat zien hoe je boeken over een thema kunt vinden. Ga ook naar 'populair' en 'actuele onderwerpen' en toon je leerlingen hoe ze hun mening over een boek kunnen delen en recensies kunnen lezen van andere kinderen. TIP: kijk vooraf of er een boek tussen staat dat onlangs door enkele leerlingen is gelezen.

17 Raden maar

Noem de namen van enkele hoofdpersonen en vraag de leerlingen op te schrijven in welke boeken deze personages voorkomen. Kan iemand nog vertellen wat voor iemand dit personage was? Of wat hij beleefde in het verhaal? Makkelijker: Geef een lijstje met titels en laat de leerlingen daaruit kiezen. Moeilijker: in plaats van hoofdpersonen noem je de namen van bijfiguren, of de namen van dieren die in het verhaal voorkomen.

18 Hoofdpersoon zoekt boek

Maak een set kaartjes met titels en een set kaartjes met bijbehorende hoofdpersonen van boeken die in de groep zijn gelezen. Geef ieder kind een kaartje en laat ze hun partner zoeken. Wie vindt zijn partner als eerste? Kloppen alle namen en titels? Vraag 1 of 2 koppels om iets te vertellen over het boek of het personage.

19 Liever informatief

Kopieer de inhoudsopgave van een informatief boek. Lees een stukje voor uit het boek en vraag de leerlingen wat de titel van dit boek zou kunnen zijn. Wat voor informatie zou je kunnen vinden bij het hoofdstuk met de titel ...? Wie kan iets over dit onderwerp vertellen?

20 Lezen in het donker

Vraag je leerlingen eens om een zaklamp en een kussen mee naar school te nemen. Schuif alle tafels in het midden van de klas tegen elkaar aan, sluit de gordijnen, zet een klassiek muziekje aan op de achtergrond en ga allemaal (inclusief de leerkracht!) lekker onder de tafels, op je kussen met een zaklampje liggen lezen.

21 Boekenboom in de klas

Teken of schilder een grote boom en plak die op het prikbord. Bij ieder gelezen boek plakken de leerlingen een blad aan de boom met de titel en schrijver van het boek en een kleine opmerking, bijvoorbeeld: spannend boek, beetje saai, geheimzinnig, lezen dit boek ... Zo maak je zichtbaar hoeveel er gelezen wordt.

Geen zin in bladeren, gebruik dan de leeskaarten!

22 Boekbabbels

Is een leerling echt weg van een boek? Dan kan hij of zij zijn favoriet voorstellen op de boekbabbel. Je spreekt op voorhand af wie dit de volgende keer wil doen. Je kan het niveau aanpassen aan de leeftijd. Zo voorzie je best nog structuur voor het eerste leerjaar. Met pictogrammen vertellen je leerlingen wat ze er van vonden.

23 Rollenspel

Kort maar krachtig en na het samen lezen van een boek: Eén van de leerlingen laat zich door de groep interviewen in de rol van een personage uit het (voor)gelezen boek.

24 Blind date met een boek

Kies boeken uit waarmee de leerlingen 'op blind date' kunnen gaan. Het leukste is om boeken te kiezen die weinig gelezen worden, maar waarvan je weet dat het verhaal wel de moeite waard is!

Pak de boeken in met ondoorzichtig kaftpapier en schrijf er op ieder boek de eerste zin(nen) op (de openingszin) en een aantal trefwoorden. Stal de boeken mooi uit en laat de kinderen een blind date kiezen!

Bijvoorbeeld bij het boek :

Speelt zich af op de maan.

Is er echt een moord gepleegd?

Jongen in de hoofdrol.

Laat je leerlingen kiezen met welk boek ze een blind date willen. Laat ze hun keuze motiveren. Na het vrij lezen, kiezen ze of ze nog eens op date willen met het boek.

Extra leuk op Valentijnsdag, maar daten kan het hele jaar door. Lees de uitgeschreven werkvorm.

25 Boekentips voor de volgende groep

Laat je leerlingen een mooie aanbeveling schrijven van het beste boek dat zij dit jaar gelezen hebben. Eventueel met een tekening of collage. Verzamel de beschrijvingen in een map of bind ze in met een boekbindtechniek. De verzameling wordt ter inzage gelegd én wordt volgend jaar doorgegeven aan de leerlingen die dan in de klas komen.

26 Kort en krachtig

Lees een kort verhaal (eventueel een sprookje) of grappig gedicht voor. Wie wil het boek lenen?

27 Chambers vragenlijst

Geef iedere leerling een lijst met de vragen van Aidan Chambers. Leerlingen interviewen elkaar over een boek dat zij gelezen hebben door telkens (om de beurt) een willekeurige vraag van de lijst te stellen. Het gesprek duurt ongeveer 10 minuten. De leerkracht loopt rond en evalueert na 10 minuten de gesprekken met de groep.

28 Chambers kaartjes

Doe kaartjes met de vragen van Aidan Chambers in een doos. Laat de leerlingen allemaal hetzelfde korte verhaal lezen en voer daarna een gesprek over het verhaal door telkens een willekeurig kaartje te pakken.

29 Kaftencarrousel

Scan een aantal kaften van boeken en maak de titels onherkenbaar. Toon de scans op het bord. Wie weet de titels nog? Waar ging het boek over?

30 Een beeld zegt meer dan 1000 woorden

Kopieer een aantal afbeeldingen uit boeken die populair zijn in de groep en toon ze op het bord. Uit welke boeken komen deze afbeeldingen? Wie zie je hier? Wat gebeurt er? Wat heeft dit met het verhaal te maken?

31 Een boek voor jou

Leerlingen zoeken voor elkaar (per twee) een boek uit de (klas)bibliotheek. Vooraf praten zij 1 minuut met elkaar over de vraag welke boeken ieder graag leest (eventueel met behulp van de werkvorm 'ping-pong': twee kinderen zitten tegenover elkaar. De een vraagt, de ander antwoordt, de ander vraagt, de een antwoordt).

32 Proeven van boeken

Bouw de klas eens om tot een restaurant! Leg op ieder tafelgroepje een tafelkleed en kies van te voren een aantal bedienden uit. Zij serveren aan ieder groepje een dienblad met allerlei verschillende boeken, de boeken kunnen eenzelfde thema hebben, maar dat moet niet. De leerlingen mogen nu van de boeken 'proeven', ze bekijken de boeken en noteren welke boeken ze graag willen lezen. Na 5 minuten gaat er een kookwekkertje en worden de boeken weer op de schaal gelegd. De schalen worden per groepje gewisseld en het 'proeven' begint opnieuw.

Nadat de leerlingen alle boeken hebben bekeken maken ze een top 3 van hun favoriete boeken. De lijstjes worden ingeleverd en iedere leerling krijgt een gekozen boek.

33 Boekenbabbels op film

Een andere manier om kennis te maken met nieuwe boeken zijn de boekenbabbels op Why I love this book. Je vindt er filmpjes waarin leerlingen ( lager onderwijs - secundair onderwijs) in 1 minuut vertellen wat ze van een boek vinden.

Zelf aan de slag:

Laat je leerlingen zelf boekenbabbels opnemen. Dat kan bijvoorbeeld met een smartphone.

Gebruik je zelfgemaakte boekenbabbels op de schoolwebsite of de site van de bibliotheek.

Deel de boekenbabbels van je leerlingen op de Facebook-pagina van je school.

# data[].attributes.attachment_link.title
33 korte werkvormen voor de boekenkring | Cultuurkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Boekensushi (beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen.

# data[].attributes.headline
executieve functies voor het leren lezen

# data[].attributes.subject
executieve functies voor het leren lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
Executieve functies voor het leren lezen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Talenbeleid voeren is een complex proces dat vertrekt vanuit het geloof in groeikansen van lerenden en leraren. Het doel van het voeren van een talenbeleid zijn persoonlijke groei, schoolsucces en maatschappelijk functioneren voor alle lerenden.

Talenbeleid wordt aangedreven door verschillende inhouden , zoals taalonderwijs, omgaan met meertaligheid, talensensibilisering, taalinitiatie, Nederlands als onderwijstaal, Nederlands als vaktaal, taal in de interne en externe communicatie.

Talenbeleid wordt procesmatig gedreven door wisselwerkingen tussen individuele acties en teamgebeuren, middellange en langetermijnprocessen, tussen visieontwikkeling en concrete acties ... Het vraagt een volgehouden dynamiek van plannen, overleggen, uitvoeren, reflecteren en bijsturen of borgen. Een talenbeleid is in die zin nooit af.

Talenbeleid is een uniek proces, omdat het vertrekt vanuit en terugkeert naar de eigenheid van een organisatie. Het talenbeleid is organisatiespecifiek en contextgebonden. Het is een voortdurende zoektocht: wat werkt in jouw organisatie; welk effect heeft het op de lerenden; hoe inspelen op veranderingen die zich onderweg voordoen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Talenbeleid voeren is een complex proces dat vertrekt vanuit het geloof in groeikansen van lerenden en leraren. Het doel van het voeren van een talenbeleid zijn persoonlijke groei, schoolsucces en maatschappelijk functioneren voor alle lerenden. Talenbeleid wordt aangedreven door verschillende inhouden , zoals taalonderwijs, omgaan met meertaligheid, talensensibilisering, taalinitiatie, Nederlands als onderwijstaal, Nederlands als vaktaal, taal in de interne en externe communicatie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom in de materialenbank van De Schoolbrug: een plek vol inspiratie, tools en materialen rond al onze thema’s. Ontdek gratis downloads, praktische koffers en ideeën om samen met leerlingen en ouders op een creatieve en motiverende manier aan de slag te gaan. Wanneer je materialen of methodieken aankoopt, komen we indien gewenst graag langs om een woordje uitleg te geven over het gebruik en de toepassing ervan.

# data[].attributes.body
Fantastisch handboek om stap voor stap tot een leesbeleid te komen. Echte aanrader!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Centrum Nascholing Onderwijs - UAntwerpen

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat is effectief leesonderwijs? De inzichten uit het project 'Les in lezen' - Lager onderwijs

# data[].attributes.headline
Leesvaardigheid en leesmotivatie is én - én in plaats van of

# data[].attributes.subject
Leesvaardigheid en leesmotivatie is én - én in plaats van of

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De leesvaardigheid en het leesplezier van Vlaamse en Nederlandse kinderen daalt nog altijd, weten we uit recent PIRLS-onderzoek. Gelukkig zijn er onderbouwde initiatieven om het tij te keren.

"Het start bij de vaardigheid zelf, het léren lezen. En dat doe je in een context die doet voelen dat lezen ertoe doet. Focussen op leesplezier alleen, zonder aandacht voor leesinstructie, zal de resultaten juist nog meer verslechteren", vertellen dr. Astrid Geudens, onderzoeker taal- en leesdidactiek van Thomas More (Associatie KU Leuven), en Maud van Druenen, onderwijsadviseur, orthopedagoog en leerkracht. Zij lichten deze visie toe.

"Lezen is een vaardigheid die je moet aanleren", zegt Astrid. "Als je eenmaal kúnt lezen, de vaardigheid beheerst, dan leidt dat tot leesmotivatie en daardoor tot meer lezen. Dit zorgt er vervolgens voor dat kinderen steeds beter lezen. Het is dus niet óf leesvaardigheid óf leesmotivatie. Het stap voor stap en geïntegreerd werken aan leesvaardigheid in een rijk netwerk van kennis, taal en woorden legt een stevige basis voor de leesmotivatie van kinderen."

Tijd maken voor leesonderwijs

Recent onderzoek, waaronder een overzichtsstudie waaraan Astrid meewerkte ( www.lesinlezen.be), laat zien dat de relatie tussen leesmotivatie en leesvaardigheid inderdaad complexer is dan vaak gedacht. Astrid: "We weten dat het niet goed gaat met 'leesplezier'. Daarom zijn sommige leerkrachten op zoek naar allerlei manieren om het lezen plezieriger te maken en wordt hier veel tijd voor vrijgemaakt. Dat is met de beste bedoelingen, maar het levert paradoxaal genoeg niet het gewenste effect op. Bovendien blijft er daardoor minder tijd over voor het léren lezen. Willen we het tij keren en de motivatie terugbrengen, dan is het essentieel dat er meer tijd en aandacht komt voor leesonderwijs.

Het onderzoek laat ook zien dat lezen op jonge leeftijd de leesmotivatie veel sterker voorspelt dan omgekeerd. En uiteraard verwerk je tal van elementen in je leesinstructie die motiverend werken." Maud verduidelijkt dit aan de hand van een sprekend voorbeeld. "Het is een beetje als met fietsen. Je kunt nog zo'n mooie fiets hebben, maar je moet eerst weten hoe je fietst om er plezier van te hebben. Anders kun je er wel een paar rondjes omheen lopen, maar meer niet."

"Het is de rol van de leerkracht om kennis in te brengen. Te voeden met kennis in plaats van te vullen met wat leerlingen misschien leuk en lekker vinden."

Voeden in plaats van vullen

Leuk is bij het opbouwen van een goede leesvaardigheid niet het startpunt, vindt het tweetal. Astrid: "Het is de rol van de leerkracht om kennis in te brengen. Te voeden met kennis in plaats van te vullen met wat leerlingen misschien leuk en lekker vinden." "Hier past weer het voorbeeld van de fiets", vult Maud aan. "Je kunt nog zulke mooie slingers en vlaggetjes eraan hangen, als je niet kunt fietsen, heb je er niks aan."

Woordspecifieke kennis nodig

Soms kunnen acties die bedoeld zijn om de motivatie te versterken, verschillen tussen leerlingen vergroten. Zo is het advies soms om kinderen niet meer te laten oefenen met het lezen van woorden, omdat het zogenaamd 'funest' zou zijn voor de leesmotivatie. Jammer genoeg betekent het achterwege laten van het lezen van losse woorden juist voor zwakke lezers een extra drempel.

Astrid: "Psycholinguïstisch onderzoek laat zien dat het belangrijk is om aandacht te hebben voor alle details van woorden als je leert lezen. Iets wat niet hoeft als je alleen maar boeken leest. Om goed te kunnen lezen heb je alle kennis van het woord nodig: de klankvorm, schrijfwijze en betekenis. Deze woordspecifieke kennis bereik je alleen door ook op woordniveau te oefenen met lezen. En natuurlijk is dat slechts een voorbereiding voor het lezen van teksten en zet je vanaf de start ook in op het lezen van boekjes. Maar sla je die eerste stap over, en borg je de woorspecifieke kennis niet, dan mist een groep kinderen de aansluiting. Die stapsgewijze aanpak is essentieel, zeker voor risicolezers."

"Het klopt dat als je alleen tekst leest, de context helpt om de grote lijn in het verhaal te begrijpen", vervolgt Maud. "Alleen ontwikkel je daardoor niet de diepe kennis van woorden die nodig is voor een goede leesvaardigheid. Je hebt woordspecifieke kennis én het lezen op tekstniveau nodig om tot goed en gemotiveerd lezen te komen. Dan bied je onderwijs aan dat gelijke kansen geeft aan alle kinderen."

Lezen doet ertoe

Het is goed om in leesonderwijs actief gebruik te maken van de 'zone van de naaste ontwikkeling'; het verschil tussen wat een kind zonder hulp kan en wat mét hulp lukt. Maud: "Zo bouw je als leerkracht stap voor stap, veilig en doelmatig aan leesvaardigheid. Daarnaast is het ook slim om in de les werkvormen aan te bieden waarin kinderen als groep een uitdaging aangaan. Dan leren ze namelijk van en met elkaar en vanuit de verbondenheid daag je ze ook uit in diezelfde zone."

Tijd maken voor effectieve, stapsgewijze instructie en elementen inbouwen die de motivatie bij kinderen vergroten. Daar draait het om, vindt Astrid.

"Het is de taak van de leerkracht om het leesonderwijs zo vorm te geven dat het de motivatie van leerlingen vanuit de kern zelf verhoogt.

Werken met ankers, rijke netwerken van kennis, taal en woorden

Aansluiten bij wat kinderen zelf aandragen en leuk vinden, is dus niet noodzakelijk. Wel is het belangrijk om alle vaardigheden die belangrijk zijn voor lezen te vertalen in activiteiten en ze te vervlechten met elkaar. "Dat kan met ankers, rijke netwerken van kennis, taal en woorden waarin kinderen gedurende een aantal weken rond gerelateerde thema's werken aan vooropgestelde doelen", vertelt Astrid. "Samen met de groep het anker verkennen, maakt kinderen vertrouwd met het onderwerp, de begrippen en woorden die hierbij horen. Als je kinderen zonder verdere toelichting een tekst laat lezen over een koppel dat in een bus woont en hierin komen woorden als inrichting, architect en duurzaam bouwen ter sprake, dan verdwalen ze.

Maar als je eerst in andere activiteiten samen hebt verkend wat er komt kijken bij bouwen, verhuizen en duurzaam bouwen en zo kinderen bekend maakt met de woorden die bij het anker horen, landt de tekst veel beter. Samen met de groep het anker verkennen maakt kinderen vertrouwd met het onderwerp, de begrippen en woorden die hierbij horen." Een prikkelende beginvraag helpt hierbij. Astrid geeft een voorbeeld: "Vertel je de leerlingen dat je de komende tijd gaat werken rond 'bouwen' dan roept dat weinig gevoel op. Als je hen uitdaagt met de vraag: 'Hoe ziet een ideaal huis eruit?', dan bereik je dat wel. Als zij na verkenning van de vraag vervolgens teksten lezen over dit onderwerp, voelen ze zich competent en groeit de motivatie."

Zo voeg je als leerkracht nieuwe kennis toe en vergroot de woordenschat. Deze aanpak werkt voor alle kinderen maar geeft juist ook kansen aan kinderen die zelf niet tot die kennis en woorden komen. Zo leg je een bredere leesbasis voor alle kinderen en verklein je de verschillen in de klas."

Optelsom van vaardigheid en motivatie

Maud en Astrid geloven in deze vernieuwde visie op leesonderwijs. "Het besef dat leesmotivatie nooit kan zonder leesvaardigheid en kinderen het beste gevoed worden in een netwerk van kennis, taal en woorden, biedt aanknopingspunten om het leesonderwijs te optimaliseren. Dat is voor leerkrachten en leerlingen uitstekend nieuws", besluit Maud.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leesvaardigheid en leesmotivatie is én-én in plaats van of

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezen is een vaardigheid die je moet aanleren. Als je eenmaal kunt lezen, de vaardigheid beheerst, dan leidt dat tot leesmotivatie en daardoor tot meer lezen.

# data[].attributes.headline
Lezen van een mobiel toestel of van papier?

# data[].attributes.subject
Lezen van een mobiel toestel of van papier?

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuwe overzichtsstudie over lezen om te leren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat?
Een leertaak en vragenlijst om de leerstrategieën van leerlingen in kaart te brengen

Voor wie?
Leraren 3de graad lager en 1e graad secundair onderwijs

Ontwikkeld door
Emmelien Merchie, Amélie Rogiers en Hilde Van Keer

# data[].attributes.attachment_link.title
Evaluatie van leerstrategieën - Universiteit Gent

# data[].attributes.attachment_link.description
Evaluatiemateriaal: Leerstrategieën van leerlingen in kaart brengen

# data[].attributes.headline
Hoe maak ik gebruik van de insluitende lezer van Microsoft via de Bingel Raket-app?

# data[].attributes.subject
Hoe maak ik gebruik van de insluitende lezer van Microsoft via de Bingel Raket-app?

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe maak ik gebruik van de insluitende lezer van Microsoft via de Bingel Raket-app?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Taal Het effect van betekenisvolle contexten CORI-lezen: thematisch begrijpend lezen Op een willekeurige donderdagochtend is het tijd voor begrijpend lezen. De leerlingen van groep 5 pakken niet hun tekst en het bijbehorende opdrachtenblad, maar hun eigen leervragen en tijdpad. Ze kijken op het schema om te zien of er instructiemomenten voor hen staan ingepland en gaan dan aan het werk. De school van deze leerlingen maakt voor begrijpend lezen gebruik van CORI-lezen (CORI staat voor Concept- Oriented Reading Instruction). Yvonne Koene is werkzaam als taalspecialist en is onlangs afgestudeerd aan de opleiding Master taalspecialist/ dyslexie bij Hogeschool Windesheim CORI-lezen zorgt ervoor dat leerlingen binnen een betekenisvolle context werken aan hun leerdoelen en de leerkracht handvatten krijgt om ieder kind taakverantwoordelijk en gemotiveerd te laten werken. In januari 2009 besteedde JSW al eerder aandacht aan de uitgangspunten van het CORI-lezen en de bijbehorende vier fasen van instructie (Boerema, 2009). Onderstaand praktijkvoorbeeld laat zien hoe deze werkvorm volgens deze vier fasen kan worden toegepast en wat het effect is op de motivatie en betrokkenheid. het uitsluitend halen van antwoorden uit de tekst. Bij de content(inhoud)benadering wordt de nadruk gelegd op de inhoud van de tekst, deze staat centraal in plaats van de bijbehorende strategie, het vasthouden van de aandacht van de leerlingen door leerlingen te laten Leerlingen maken bij het onderwerp Vulkanen een maquette waarin ze verschillende onderdelen van een vulkaan moeten benoemen Inzicht krijgen Voordat er dieper kan worden ingaan op het anders vormgeven van de begrijpend leeslessen en CORI-lezen in het bijzonder, is het belangrijk om inzicht te krijgen in wat begrijpend lezen nu precies is. Begrijpend lezen is het vermogen om een tekst te begrijpen (Stahl & McKenna, 2006). Het is een interactief proces dat bestaat uit deelprocessen die elkaar beïnvloeden. Het gaat daarbij vooral om drie elementen: Het vlot technisch kunnen lezen van de tekst; Het toe kunnen passen van leesstrategieën; Het beschikken over een goede woordenschat. Er zijn binnen de wetenschap verschillende benaderingen voor begrijpend lezen. De meest bekende benaderingen zijn de strategiebenadering en de contentbenadering (Mckeown, Beck & Blake, 2009). Een strategiebenadering (zoals een reguliere methode) zet de leesstrategieën centraal, beschikt niet over een doorgaande leeslijn tekstcomplexiteit en volstaat met 32 JSW 9 mei 2017

2 Leerlingen observeren buiten met een kijkwijzer hoe hard de wind waait en ervaren hierdoor het thema De actieve planeet Foto s: Yvonne Koene werken met teksten die aansluiten bij de belevingswereld, het gebruiken van een strategie als hulpmiddel om de tekst beter te kunnen begrijpen en het stellen van vragen over de inhoud van de tekst en over het doel van de schrijver. CORI-lezen Guthrie ontwikkelde CORI. Bij deze contentbenadering leren leerlingen binnen een thema relevante teksten lezen en gebruik te maken van leesstrategieën om deze teksten te kunnen begrijpen (Guthrie, Wigfield, & Perencevich, 2004). Hierbij kiezen leerlingen zelf hun doelen waaraan ze willen werken. Daarnaast werken leerlingen aan het vergroten van hun achtergrondkennis en leren ze verbindingen te maken tussen verschillende teksten en onderwerpen. Het uitgangspunt bij CORI-lezen verschilt daarmee van een reguliere methode begrijpend lezen. Het belangrijkste verschil is dat leerlingen bij CORI-lezen strategisch leren lezen. Dat wil zeggen dat ze onder andere hun achtergrondkennis gebruiken en zelf vragen stellen over de tekst. In groep 5 van deze school krijgen leerlingen binnen het thema De actieve planeet de mogelijkheid om zelf een onderwerp te kiezen waarvan ze meer willen weten. Alle lessen worden hierop aangepast waarbij het uitgangspunt is dat leerlingen zelf hun teksten mogen kiezen, omdat ze de tekst nodig hebben om zo antwoord te krijgen op hun eigen leervragen. Indien mogelijk worden leervragen samengevoegd, zodat leerlingen in groepjes kunnen werken. Gedurende zes weken werken de leerlingen drie keer per week negentig minuten per dag aan het behalen van hun eigen gekozen doelen. Hierbij worden vakken zoals wereldoriëntatie, taal en technisch lezen zoveel mogelijk geïntegreerd binnen het thema. Bij de voorbereiding van het thema zijn in overleg met de plaatselijke bibliotheek vijfenveertig themaboeken Begrijpend lezen is een interactief proces dat bestaat uit deelprocessen die elkaar beïnvloeden JSW 9 mei

3 Een leerling zoekt op internet naar antwoord op haar eigen leervragen uitgezocht, waarbij er rekening is gehouden met de verschillende leesniveaus van de leerlingen. Zo krijgt iedere leerling de mogelijkheid om een tekst op zijn of haar niveau te lezen. De praktische uitvoering van het CORI-lezen wordt in het vervolg van dit artikel beschreven aan de hand van de vier fasen van instructie. Leerkracht in de rol van coach Tijdens het uitvoeren van de lessenserie is het gedrag van de leerkracht erop gericht om de verantwoordelijkheid over te dragen van de leerkracht naar de leerling (Fisher & Frey, 2008). De instructie vindt plaats in kleine groepjes en is gericht op het behalen van leerdoelen waarbij er strategieën nodig zijn om deze doelen te kunnen behalen. Tijdens deze instructies laat de leerkracht modelgedrag zien waarbij er steeds aandacht is voor het leggen 1. Kijk, ervaar en maak De lessenserie wordt geopend met een buitenactiviteit. Leerlingen observeren buiten met een kijkwijzer hoe hard de wind waait. Leerlingen ervaren hierdoor het thema De actieve planeet in de praktijk en maken kennis met het onderwerp waar ze de komende zes weken mee aan de slag gaan. Vervolgens worden door de leerlingen eigen leervragen opgesteld over onderwerpen die passen binnen het thema, zoals aardbevingen, vulkanen, tsunami s en tornado s. 2. Zoek en onthoud Tijdens deze fase gaan leerlingen op zoek naar de antwoorden van hun eigen leervragen. Zo denken de leerlingen bij het begrijpend lezen na over wat de tekst hen kan leren (vragen stellen), hoe ze kunnen voorspellen waar de inhoud van een boek nu precies over gaat (voorspellen) en wat de tekst hen heeft geleerd (samenvatten). Deze stappen passen bij een contentbenadering van begrijpend lezen, waarbij de inhoud van de tekst centraal staat. Tijdens leesvaardigheid oefenen leerlingen het voordragen van een eigen gekozen tekst die past binnen het thema. Bij het onderdeel woordbetekenis gaan leerlingen coöperatief op zoek naar de betekenis van woorden uit de tekst. Ook leren ze hoe ze moeilijke woorden binnen een tekst kunnen begrijpen. 4. Communiceer met anderen Na zes weken wordt het thema afgesloten met een presentatieronde waarin leerlingen onderling hun kennis delen. Ze luisteren naar elkaars presentatie en voorzien elkaar ook van feedback aan de hand van een gezamenlijk opgesteld feedbackformulier. Ook leveren leerlingen het gemaakte verslag met daarin het antwoord op hun eigen leervragen in. 3. Begrijp en integreer Om hun leervragen te kunnen toepassen, wordt tijdens aardrijkskunde opgedane kennis passend bij het gekozen onderwerp gekoppeld aan een creatieve verwerkingsopdracht. Zo maken leerlingen met het onderwerp Vulkanen een maquette waarin ze verschillende onderdelen van een vulkaan moeten benoemen. De schrijfopdrachten worden gebruikt om kennis over het thema te verwerken. Leerlingen schrijven aan de hand van een schrijfplanning een verhalende tekst over hun eigen onderwerp en een informatieve tekst. Om de motivatie en betrokkenheid te verhogen, heeft de leerkracht samen met de leerlingen bepaald aan welke schrijfeisen het eindproduct moet voldoen. 34 JSW 9 mei 2017

4 van verbanden tussen bestaande en nieuwe kennis over het onderwerp. De leerkracht helpt leerlingen met het opstellen van leervragen, het uitzoeken van geschikte literatuur, het aanleren van strategieën die nodig zijn om een tekst goed te kunnen begrijpen en geeft gericht feedback op het leerproces van de leerling. Dit gedrag is noodzakelijk om leerlingen stapsgewijs te leren hoe ze zelf aan de slag kunnen gaan met de door hen gekozen teksten. Doordat leerlingen hun eigen teksten uitkiezen, zijn ze ook gemotiveerd en betrokken om te leren hoe ze deze kunnen samenvatten. De inhoud van de tekst hebben ze immers nodig voor het beantwoorden van hun eigen leervragen. Het is daarbij wel van belang dat de leerkracht kennis heeft over het leesniveau van de leerling. Gemotiveerde leerlingen Omdat het hier een ontwerponderzoek betreft, wordt ook het effect van de lessenserie op de motivatie en betrokkenheid van leerlingen gemeten door gebruik te maken van vragenlijsten en interviews die vooraf, tijdens en achteraf worden afgenomen. Uit het onderzoek kan worden geconcludeerd dat een thematische lessenserie een positief effect heeft op de motivatie van leerlingen in groep 5. Dit effect is met behulp van verschillende meetinstrumenten waargenomen. Uit de vragenlijsten blijkt dat het leesplezier is gestegen. Verder blijkt dat leerlingen beter weten welke boeken ze graag willen lezen en dat de frequentie van het lezen binnen de verschillende genres is gestegen. Het thematisch lezen geeft leerlingen de mogelijkheid om zelf teksten te lezen die voor hen interessant zijn en daar vervolgens vragen over te stellen. Dit zorgt ervoor dat leerlingen eigenaar worden van hun eigen leren en gemotiveerd zijn om met teksten aan het werk te gaan. Leerlingen praten meer over de gelezen teksten en weten de denkstrategieën beter toe te passen. Deze toegenomen betrokkenheid wordt door de leerkracht bevestigd. Bovenstaand voorbeeld laat zien dat CORIlezen kan worden ingezet als alternatief voor een reguliere begrijpend leesles. De resultaten van het ontwerponderzoek zijn voor deze basisschool aanleiding geweest om het begrijpend leesaanbod anders vorm te geven. Hierbij vormen de thema s bij wereldoriëntatie voortaan het uitgangspunt voor de begrijpend leeslessen in plaats van de leesstrategieën. Randvoorwaarden CORI-lezen Voor het CORI-lezen zijn onderstaande zeven randvoorwaarden van belang: 1. Sluit leerdoelen aan bij het gekozen thema, zodat het voor leerlingen logisch is om met deze doelen aan het werk te gaan en prikkel leerlingen om op zoek te gaan naar nieuwe informatie die past bij het thema; 2. Koppel het leerdoel aan de werkelijkheid (laat de leerlingen het onderwerp ervaren); 3. Zorg dat er voldoende boeken en aanvullende materialen op verschillende niveau s aanwezig zijn, zodat leerlingen ook aan het werk kunnen gaan met hun gekozen leerdoel; 4. Geef de leerling de mogelijkheid zelf zijn leerdoelen en teksten te kiezen, hierdoor worden leerlingen zelf taakverantwoordelijk en gemotiveerd; 5. Geef instructie over relevante leesstrategieën die leerlingen nodig hebben om de teksten te kunnen begrijpen; 6. Zorg dat leerlingen kunnen samenwerken om samen aan hun doelen te werken; 7. Evalueer het leerproces van de leerlingen (zijn ze dichter bij hun zelf gekozen doel gekomen?) en geef specifieke complimenten over de vorderingen die ze maken. LITERA TUUR! Boerema, J. (2009). Leesmotivatie. JSW, 93 (1), Fisher, D. & Frey, N. (2008). Better Learning Through Structured Teaching: A Framework for the Gradual Release of Responsibility. Alexandria, VIR: ASCD. Guthrie, J., Wigfield, A., & Perencevich, K. (2004). Motivating reading comprehension: Concept-Oriented Reading Instruction. Mahwah, NY: Erlbaum. Mckeown, M., Beck, I., & Blake, R. (2009). Rethinking reading comprehension instruction : A comparison of instruction for strategies and content approaches. Reading Research Quarterly, 44 (3), Stahl, D. & McKenna, M. (2006). Reading research at work: Foundations of effective practice. New York, NY: The Guilford Press. JSW 9 mei

5 Wil jij op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in het basisonderwijs? Neem nu een abonnement op JSW Wil je niets missen, neem dan een abonnement op HJK én JSW en betaal slechts 119,50 per jaar Ontvang 10 x JSW JSW lezen op tablet en pc via Schooltas Krijg toegang tot het digitaal archief Studenten ontvangen 40% korting Samen voor 78,- per jaar Meer weten? Ga naar of bel

# data[].attributes.attachment_link.title
CORI-lezen: thematisch begrijpend lezen - PDF Gratis download

# data[].attributes.attachment_link.description
Taal Het effect van betekenisvolle contexten CORI-lezen: thematisch begrijpend lezen Op een willekeurige donderdagochtend is het tijd voor begrijpend lezen. De leerlingen van groep 5 pakken niet hun tekst

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onze leerlingen scoren steeds minder goed op begrijpend lezen, stellen internationale onderzoeken. Experten Hilde Van Keer en Jordi Casteleyn helpen je om die negatieve tendens om te buigen. "Eigenlijk weten we perfect wat werkt: meer klankkennis bij kleuters, leeskilometers maken in rijke teksten en linken leggen met schrijven."

Internationale onderzoeken zoals PIRLS richten zich op begrijpend lezen. Komt daar alles rond lezen samen?

"Maar er is nog een reden: de voorbereidende fasen naar leesvaardigheid zijn niet in elke taal even makkelijk. Angelsaksische kinderen doen er langer over om het decoderen of het koppelen van letters aan klanken onder de knie te krijgen. Voor Finse kinderen is het net makkelijker omdat hun taal klankzuiverder is dan het Nederlands. Kies als onderzoeker maar eens een goede leeftijd om dat internationaal te vergelijken."

"Betere scores op PISA en PIRLS halen we niet door enkel in te zetten op wat die testen meten. Remco Evenepoel rijdt ook geen Tour als voorbereiding op diezelfde ronde. Hij werkt aan zijn klimvermogen, trekt naar de kine en gaat op hoogtestage. Overgezet op begrijpend lezen: vergeet bij jonge leerlingen nooit de basis. En leg bij oudere vaak de link met schrijven en spreken. Studies bij de vleet die het effect daarvan bewijzen."

Hilde Van Keer: "Ondanks de PIRLS-resultaten blijft op sommige scholen alles z'n gangetje gaan. Niet dat ze het belang van begrijpend lezen onderschatten, wel integendeel. Maar klasleraren zijn soms onzeker over hoe ze er effectief aan kunnen werken. En ondersteuners vinden het vaak geen primaire taak of kunnen er geen uren voor vrijmaken, weten we uit een doctoraatsonderzoek van Rielke Bogaert."

Er is veel onderzoek naar begrijpend lezen en toch blijft het moeilijk voor leraren. Hoe verklaar je die paradox?

"Waar blijft het dan steken? Teksten lezen staat niet meer centraal in het leerproces. Daarnaast hapert de uitvoering al eens of verliezen leraren de samenhang tussen die interventies uit het oog. Maar minstens even belangrijk: onderwijs kreeg steeds meer op zijn kar. En ook het lerarentekort speelt: scholen komen handen tekort als ze risicolezers apart willen nemen om ze te remediëren."

Hebben methodes boter op het hoofd?

"Die versimpeling van het tekstaanbod past in datzelfde plaatje. Het is een goedbedoelde reactie op de taalmuur die vroeger tussen leerlingen en de leerstof stond. Alleen wie sterk was in taal, snapte de cursus biologie. 100% eerlijk was dat niet: we beoordeelden minstens evenveel leesvaardigheid als wetenschappelijke kennis. Ook in het hoger onderwijs sloopten we de taalmuur. Soms halen studenten hun cursus nauwelijks nog boven dankzij video's en presentaties. Maar als ze later leraar worden, imiteren ze onze aanpak en kweken we minder vaardige lezers."

Kwartierlezen en klasbibs creëren soms een vals veiligheidsgevoel
Hilde Van Keer
hoogleraar Onderwijskunde UGent

Dus: hoge muren optrekken en leraren die ladders plaatsen?
"En koppel als geschiedenisleraar een tekst over natievorming aan voorkennis en jaag je leerlingen nog een tweede keer door de tekst: welke extra kennis doen ze op? Begrijpend lezen is zeker niet alleen de taak van de vakgroep Nederlands."
Wat kan al in de kleuterklas?
Hilde Van Keer: "Veel. Als je een verhaal voorleest aan kleuters, werk je aan begrijpend luisteren, vergroot je hun woordenschat en kennis van de wereld. De vragen die je stelt, gebruiken leerlingen later in hun schoolloopbaan als ze zelf begrijpend lezen. Probeer als leraar vaak hardop te denken en interactie te stimuleren, ook na het voorlezen."

Ondanks ons sterke kleuteronderwijs starten veel leerlingen laaggeletterd in het eerste leerjaar, stelt PIRLS. Hoe komt dat?

"Bovendien geven ouders thuis steeds minder taal- en leesprikjes. Ik snap dat voorlezen geen prioriteit is in gezinnen die maar net het hoofd boven water houden. Maar ook andere ouders duiken met hun kinderen minder vaak in letters en zinnen. Jammer, want gaan die kinderen dan later wél voorlezen?"

Kwartierlezen en klasbibs zijn klassiekers op onze scholen. Zijn dat juiste acties voor beter leesbegrip?

"Maar wat bleek: de tieners legden hun hoofd liever op tafel om te slapen. Ergens kan je dat voorspellen. Waarom zou een 15-jarige spontaan iets doen wat die niet fijn vindt of niet goed kan? Weet ook dat we nog redelijk blindvaren over klasbibs en kwartierlezen. Nederlandse onderzoekers voerden een pilootstudie uit. Pas als ze verdergaan, weten we meer over hun effect."

Moeten we met andere interventies ook voorzichtig zijn?
Herbekijk de webinar 'Effectief leesonderwijs: Elke leerling sterk in lezen'
Leraren verliezen hun optimisme. Hoe winnen we dat terug?

We spreken schande van slechte leesscores, maar intussen moeten bibs vechten voor hun voortbestaan
Jordi Casteleyn
hoofddocent vakdidactiek Nederlands UAntwerpen

Hoe belangrijk is een schoolbeleid rond begrijpend lezen?

Staan we voor een lange inhaalbeweging?

"Ook de samenleving moet kleur bekennen. We spreken schande van slechte leesscores, maar intussen vechten gemeentebibliotheken voor hun voortbestaan. Ga er maar eens tegenaan staan als leraar. Je herhaalt elke dag dat begrijpend lezen belangrijk is, maar de maatschappij zegt: 'Niets van aan'. Pas als iedereen aan de kar trekt, nodigen tv-shows meer schrijvers uit en lezen (groot)ouders vaker voor."

"Tot slot: naast sterke trainingsschema's en juiste (lees)voeding hebben we ook hoge verwachtingen nodig. Ik ken 2 scholen met anderstalige leerlingen die op een straatlengte afstand van elkaar liggen. De ene school ruilde complexe teksten - 'Dat kunnen onze leerlingen niet aan' - voor YouTube-video's. De andere school hield hardnekkig vol."

"Elke dag groeit de kloof tussen die scholen, want de verwachtingen beïnvloeden onbewust de kwaliteit van feedback en vragen. Of een leerling later in de kop van het peloton verschijnt, hangt in die buurt meer af van zijn schoolkeuze dan van zijn benen. Dat is écht zonde."

Bart De Wilde

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen: hoe maken we elke leerling sterker?

# data[].attributes.attachment_link.description
Je leerlingen sterk(er) maken in begrijpend lezen? Met de praktische inzichten van experten Hilde Van Keer en Jordi Casteleyn lukt het jou.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Begrijpend lezen in Basisschool De Smiskens? Dat is een mix van woordenschat uitbouwen, veel teksten aanbieden en leesstrategieën toepassen. Taalcoach Danielle en leraar Jill: "Als onze leerlingen geen teksten leren doorgronden op school, rijden ze zich later vast in het leven."

"Toen we dieper in de resultaten keken, konden we veel problemen - voor Nederlands, maar ook voor wiskunde - terugbrengen tot onvoldoende woordenschat en een te laag niveau op technisch lezen. Negeren was geen optie. Al beseften we wel dat Rome niet op 1 dag gebouwd is."

"Ingreep 1: onze organisatie hertekenen. Dat klinkt voor begrijpend lezen misschien als morrelen in de marge, maar is best fundamenteel. We stapten af van onze 'ieder zijn eigen klas'-aanpak waardoor leraren zich per cluster kunnen ontpoppen tot experten. Jill neemt alle lessen Nederlands in de derde graad voor haar rekening. Wiskunde ligt niet meer op haar bord."

"Zo krijgen we een miniteam dat zich verdiept in taal, tendensen opmerkt en de lijnen uitgooit. Het aantal uren lezen trokken we op. We bleven de lessen uit onze modules geven, maar vulden die aan met een leescarrousel: elke namiddag 25 minuten leeswerk in een goed boek."

Geen wazige blikken

"Dat alles blijft een proces, maar het levert wel al op. Toen ik vorig jaar in september de term 'alinea' liet vallen, kreeg ik geen wazige blikken. De kenmerken van een brief of gedicht kenden ze ook. Zelfs woordenschat zat een niveautje hoger. Ze zijn klaar voor meer, voelden we."
Herbekijk de webinar 'Effectief leesonderwijs: Elke leerling sterk in lezen'
Leescarrousel draait

"Nieuw opstapje sinds vorig jaar: de 10 sterkste lezers buigen zich in 2 leesclubs over hetzelfde boek. De focus ligt daar écht op begrijpend lezen. Vooraf voorspellen we: wat verwacht je, in welke cultuur speelt het verhaal? Achteraf bespreken ze samen het boek. Ik speel voorbeeldvragen door: waarom reageerde het hoofdpersonage zo, wat vind je een knappe zin? Maar ze mogen die vragen ook zelf aanvullen."

Oude gewoontes

"Woorden via directe instructie aanbrengen, is bovendien een prima manier om voorkennis naar boven te hengelen. Leerlingen gebruiken de termen daarna ook buiten de klas. Onze school is momenteel een bouwwerf. 'Misschien graven de werklui wel een tijdcapsule op?'"

Taalcoach Danielle: "We stellen oude gewoontes in vraag: leraren moeten zeker modelleren hoe ze info in een tekst traceren, maar elke vraag op een toets luidop voorlezen en toelichten? Dat leek vroeger een no- brainer, maar doen we vandaag niet meer. Leerlingen markeren nu de woorden die ze moeilijk vinden - 'Wat is een wees?' - en kunnen uitleg vragen voor de toets start."

Bart De Wilde

# data[].attributes.attachment_link.description
Begrijpend lezen in Basisschool De Smiskens? Dat is een mix van woordenschat uitbouwen, veel teksten aanbieden en leesstrategieën toepassen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Maak kennis met Dia-LVS voor het basisonderwijs - WebinarGeek

# data[].attributes.attachment_link.title
Helpt onze toetscultuur het leesplezier om zeep?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op basis van een krachtige didactiek en aan de hand van de inhouden van het leergebied Nederlands ontdek je hoe je de doelen, leerinhouden en leerlijnen vorm kan geven op het vlak van schriftelijke taalvaardigheid, in het bijzonder TOsn1 (begrijpend lezen) en TOsn2 (le e smotivatie) .  Hoe werken aan l eesmotivatie en lezen met begrip voor 6 tot 12-jarigen ?

Doelstellingen:

Doelgroep:

Team lagere school

Team buitengewoon lager onderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens twee s essies verkennen lerarenteams een specifiek deel of specifieke delen uit het leerplan, met de focus op lezen (schriftelijke taalvaardigheid). Tijdens de sessies is er bijzondere aandacht voor didactiek vanuit praktijkervaringen, praktijkvoorbeelden en voor schriftelijke taalverwerving. De leraren denken na over en oefenen op verschillende onderwijsarrangementen gericht op specifieke didactiek rond lezen.

Strategie en methode:

We bouwen de sessies interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist het betreffende ontwikkelthema grondig uit. Je beschouwt en onderzoekt onderwijsarrangementen en krijgt tips voor een krachtige didactiek. Je koppelt de doelen aan je eigen praktijk.

Bijkomende info:
Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.

Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 660,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op basis van een krachtige didactiek en aan de hand van de inhouden van het leergebied Nederlands ontdek je hoe je de doelen, leerinhouden en leerlijnen vorm kan geven op het vlak van voorlezen (TOmn1 en TOsn1 en 2) en begrijpend luisteren . Hoe eraan w erken b ij 2.5 tot 7

Doelstellingen:

verkent tools voor sterke didactiek Nederlands rond schriftelijke geletterdheid en lezen vanuit het nieuwe leerplan.

denkt na over en onderzoekt krachtige onderwijsarrangementen voor beter leesonderwijs en onderwijs in geletterdheid Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

verkent tools voor breed evalueren omtrent schriftelijke taalvaardigheid (lezen) en geletterdheid Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

denkt na over krachtige evaluatiepraktijk en -instrumenten voor beter onderwijs schriftelijke taalvaardigheid en geletterdheid Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

Doelgroep:

Team kleuterschool

Leraren eerste leerjaar of 6/7-jarigen lagere school

Team buitengewoon kleuteronderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens deze twee sessies verkennen lerarenteams een specifiek deel of specifieke delen uit het leerplan, met de focus op voorlezen en verhaalbegrip en begrijpend luisteren.

We gaan aan de slag met herhaald en interactief voorlezen. We gaan na op welke wijze we verhaalbegrip kunnen evalueren.

Strategie en methode:

We bouwen de sessies interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist de betreffende ontwikkelthema's grondig uit. Je beschouwt en onderzoekt onderwijsarrangementen en krijgt tips voor een krachtige didactiek.

Bijkomende info:

De werkelijke kostprijs van dit professionaliseringsinitiatief bedraagt 650 euro/sessie. Wij bieden dit initiatief aan een verminderde prijs aan, dit is mogelijk door tussenkomst van de overheid.

Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.
Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 660,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op basis van een krachtige didactiek en aan de hand van de inhouden van het leergebied Nederlands ontdek je hoe je de doelen, leerinhouden en leerlijnen vorm kan geven met een focus op woordverwerving en woordenschat. D aarbij aandacht voor het nadenken over betekenissen (TOtn2) binnen mondelinge en schriftelijke taalvaardigheid . Verder aandacht voor je eigen mondelinge en/of schriftelijke instructies.

Doelstellingen:

heeft inzicht in de didactiek van woordenschatontwikkeling: incidenteel versus intentioneel, impliciet versus expliciet .

b epa alt e en krachtige leeromgeving die mogelijkheden biedt tot receptieve en productieve taalverwerving.

v erwer ft in zicht in welke mate mondelinge en schriftelijke instructies kunnen aangepast worden aan de taalleerbehoeften van alle leerlingen.

verkent tools voor breed evalueren omtrent woordenschat Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

Doelgroep:

Team basisschool

Team kleuterschool

Team lagere school

Buitengewoon onderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens twee sessies verkennen lerarenteams een specifiek deel of specifieke delen uit het leerplan, met de focus op woordverwerving en woordenschat. Tijdens de werksessie is er bijzondere aandacht voor didactiek vanuit praktijkervaringen, praktijkvoorbeelden en voor taal- en woordverwerving. De leraren denken na over en oefenen op verschillende onderwijsarrangementen gericht op woordenschat: incidenteel of intentioneel, impliciet of expliciet. We gaan na op welke wijze we de woordenschat van leerlingen kunnen evalueren.

Strategie en methode:

We bouwen de sessies interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist het betreffende ontwikkelthema grondig uit. Je beschouwt en onderzoekt onderwijsarrangementen en krijgt tips voor een krachtige didactiek. Je koppelt de doelen aan je eigen praktijk.

Bijkomende info:

We bieden ook andere nascholingen Nederlands aan die mogelijk interessant zijn

De werkelijke kostprijs van dit professionaliseringsinitiatief bedraagt 650 euro/sessie. Wij bieden dit initiatief aan een verminderde prijs aan, dit is mogelijk door tussenkomst van de overheid.

Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.
Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 660,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze nascholing verdiept het schoolteam de kennis van Zin in leren! Zin in leven!  via   het leergebied Nederlands. Je verken t in het leerplan , vanuit  taalontwikkeling en Nederlands, de visie achter taalontwikkeling  en de doelen en leerinhouden met ontwikkelstappen.

Doelstellingen:

Doelgroep:

Team basisonderwijs

Team kleuterschool

Team lagere school

Buitengewoon onderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens deze sessie verkennen lerarenteams specifiek het ontwikkelveld taalontwikkeling Nederlands in samenhang met het hele leerplan... 'Wat moet er geleerd worden?' is hier de centrale vraag. Doorheen allerlei opdrachten kom je thuis in h et ontwikkelveld taalontwikkeling Nederlands, ontwikkelthema's, doelen, leerinhouden en leerlijnen met on twikkelstappen. Je verbindt ze met de onderwijspraktijk.

Strategie en methode:

We bouwen de sessie interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist het betreffende ontwikkelveld grondig uit.

Bijkomende info: De werkelijke kostprijs van dit professionaliseringsinitiatief bedraagt 650 euro/sessie. Wij bieden dit initiatief aan een verminderde prijs aan, dit is mogelijk door tussenkomst van de overheid.
Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.

Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 330,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op basis van een krachtige didactiek en aan de hand van de inhouden van het leergebied Nederlands ontdek je hoe je de doelen, leerinhouden en leerlijnen vorm kan geven op het vlak van mondelinge taalvaardigheid.   D aarbij aandacht voor boodschappen verwerken ( TOmn1 luisteren), boodschappen overbrengen ( TOmn2 spreken) en actief deelnemen aan een gesprek ( TOmn3 i nteractie).

Doelstellingen:

Doelgroep:

Team basisonderwijs

Team kleuterschool

Team lagere school

Buitengewoon onderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens twee sessies verkennen lerarenteams een specifiek deel of specifieke delen uit het leerplan, met de focus op mondelinge taalvaardigheid. Tijdens de werksessie is er bijzondere aandacht voor didactiek vanuit praktijkervaringen, praktijkvoorbeelden en voor taalverwerving. De leraren denken na over en oefenen op verschillende onderwijsarrangementen gericht op specifieke didactiek rond mondelinge taalvaardigheid. We gaan na op welke wijze we de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen kunnen evalueren.

Strategie en methode:

We bouwen de sessies interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist het betreffende ontwikkelthema grondig uit. Je beschouwt en onderzoekt onderwijsarrangementen en krijgt tips voor een krachtige didactiek. Je koppelt de doelen aan je eigen praktijk.

Bijkomende info: De werkelijke kostprijs van dit professionaliseringsinitiatief bedraagt 650 euro/sessie. Wij bieden dit initiatief aan een verminderde prijs aan, dit is mogelijk door tussenkomst van de overheid.
Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.

Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 660,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.headline
Een blik op aanvankelijk lezen (wachtlijst)

# data[].attributes.subject
Een blik op aanvankelijk lezen (wachtlijst)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het begin van het 1ste leerjaar is uniek. Wat werkt effectief om mijn leerlingen vanaf de start van het 1ste leerjaar vlotter te leren lezen? Wat is een goede leesinstructie? Met de aangereikte didactische handvatten ga je aan de slag in je klas.

Doelstellingen: De leraar verwerft inzicht in het leesproces van de leerling en de deelleesprocessen.

De leraar verwerft inzicht in de didactische handvatten die aangereikt worden bij de ondersteuning van de aspecten van leesbegeleiding in relatie tot vlot lezen van leerlingen in een krachtige leeromgeving in fase 0 en 1 van het continuüm van zorg.

De leraar past de aangereikte didactische handvatten toe (ook binnen de eigen leesmethode) met het oog op een krachtige leeromgeving met aandacht voor een positief veilig leerklimaat, functionele opdrachten, ondersteuning en interactie met leerlingen in de klas en/of met een klein groepje leerlingen en/of individuele leerling.

De leraar wisselt ervaringen, expertise en materialen onderling uit.

De leraar onderzoekt het effect van de aanpak op het leren van de leerlingen.

Doelgroep:

Deze sessies zijn in eerste plaats bedoeld voor ervaren en minder-ervaren leraren van het 1ste leerjaar, in tweede plaats ook voor zorgleraren.

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Elk kind kan leren lezen. Maar wat is er nodig zodat je leerlingen een vlotte leesstart maken. Tijdens elke bijeenkomst belichten we enkele zaken:

hoe zorg je voor een krachtige leeromgeving met focus op vlot lezen in het begin van het 1ste leerjaar?

hoe organiseer je binnenklasdifferentiatie met focus op vlot lezen?

op welke manier kun je vlot lezen evalueren?

Strategie en methode:

We organiseren drie ontmoetingsmomenten. Elke ontmoetingsmoment bestaat uit:

expertise deling: uitwisselen van ervaringen en materialen, delen van opgedane inzichten en leereffecten van de leerlingen

input: informatie over het plan van aanpak, aanreiken van ondersteunende materialen zoals werkvormen, praktijkvoorbeelden, kijkwijzers

onderzoeksvraag formuleren: wat wil je in de tussenperiode onderzoeken in je eigen praktijk? Welke ondersteuning is hierbij nodig/wenselijk?

Bijkomende info:

Elke bijeenkomst: eigen methode aanvankelijk lezen meebrengen.
Vanaf de tweede bijeenkomst: evaluatiegegevens lezen meebrengen.

Voorwaarde:
Voor dit initiatief kan je tot 3 dagen op voorhand in- en uitschrijven.

Lesgever: De Schuyter Kristien
De Backer Gerda
Mertens Valerie
Nys Katrijn
Schoofs Ingrid
Goethals Marjon
Schelfaut Bavo
Noppe Veerle

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op basis van een krachtige didactiek en aan de hand van de inhouden van het leergebied Nederlands ontdek je hoe je de doelen, leerinhouden en leerlijnen vorm kan geven op het vlak van schriftelijke taalvaardigheid, in het bijzonder TOsn3 en TOsn 4 schrijven.   Hoe werke n aan schrijfonderwijs voor 7 tot 12-jarigen?

Doelstellingen:

verkent tools voor sterke didactiek Nederlands rond schriftelijke taalvaardigheid - Schrijven - vanuit het nieuwe leerplan.

denkt na over en onderzoekt krachtige onderwijsarrangementen voor beter schrijfonderwijs Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

verkent tools voor breed evalueren omtrent schriftelijke taalvaardigheid (schrijven) Nederlands vanuit het nieuwe leerplan.

denkt na over krachtige evaluatie praktijk en -instrumenten voor beter onderwijs schriftelijke taalvaardigheid (schrijven) Nederlands vanuit het nieuwe leerplan .

Doelgroep:

Team lagere school

Team buitengewoon lager onderwijs

Aanbieder: Katholiek Onderwijs Vlaanderen

Inhoud:

Tijdens twee s essies verkennen lerarenteams een specifiek deel of specifieke delen uit het leerplan, met de focus op s chrijven (schriftelijke taalvaardigheid). Tijdens de sessies is er bijzondere aandacht voor didactiek vanuit praktijkervaringen, praktijkvoorbeelden en voor schriftelijke taalverwerving. De leraren denken na over en oefenen op verschillende onderwijsarrangementen gericht op specifieke didactiek rond schrijven. We gaan na op welke wijze we schrijven kunnen evalueren bij de leerlingen.

Strategie en methode:

We bouwen de sessies interactief op waarbij we afwisselend in grote en kleine groepen werken. We hanteren werkvormen en oefeningen die het leren van de deelnemers stimuleren. Je werkt actief met het leerplan. Je werkt via de ZILL-site met het ordeningskader en de onderliggende doelen en leerlijnen. Je pluist het betreffende ontwikkelthema grondig uit. Je beschouwt en onderzoekt onderwijsarrangementen en krijgt tips voor een krachtige didactiek. Je koppelt de doelen aan je eigen praktijk.

Bijkomende info:

We bieden ook andere nascholingen Nederlands aan die mogelijk interessant zijn

De werkelijke kostprijs van dit professionaliseringsinitiatief bedraagt 650 euro/sessie. Wij bieden dit initiatief aan een verminderde prijs aan, dit is mogelijk door tussenkomst van de overheid.

Deze module is Teamgericht. Je kan dus niet individueel inschrijven maar enkel als team.
Voorwaarde:
Voor dit initiatief mogen maximum 30 deelnemer(s) per school, scholengemeenschap, instelling, bestuur of organisatie ingeschreven worden.
Voor dit initiatief kan je tot 1 dag op voorhand in- en uitschrijven.

Bijdrage: 660,00 Euro
Deze module is teamgericht. De bijdrage is per team.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
dpb - pond - godsdienstonderwijs antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Startpagina van de website Professionalisering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op dinsdag 26 september 2023 vond bij CNO de online nascholing Wat is effectief leesonderwijs? De inzichten uit het project 'Les in lezen' plaats.

Hieronder vind je de opnames van het plenum en de drie keuzesesses.

Meer informatie over het project Les in lezen vind je op deze webpagina van de Universiteit Antwerpen.

Plenum - Jordi Casteleyn (Universiteit Antwerpen)

Keuzesessie 1. Kleuteronderwijs: Hoe haal ik nog meer uit mijn voorleesmomenten? - Helena Taelman (Odisee)

Keuzesessie 2. Lager onderwijs: Waarom werkt dat voor de leesstart? - Astrid Geudens (Thomas More)

Keuzesessie 3. Secundair onderwijs: Werken aan leesbegrip in het secundair onderwijs? Niet enkel een zaak voor de taalvakken - Michiel Wils (Thomas More)

# data[].attributes.attachment_link.description
Op dinsdag 26 september 2023 vond bij CNO de online nascholing Wat is effectief leesonderwijs? De inzichten uit het project 'Les in lezen' plaats. Hieronder vind je de opnames van het plenum en de drie keuzesesses. Meer informatie over het project Les in lezen vind je op deze webpagina van de Universiteit Antwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met het project 'Fit-voor-Lezen' zetten we in op de preventie van leesproblemen vanaf de kleuterschool. We sensibiliseren en informeren leraren, logopedisten, ouders en leesbevorderaars, zodat ze de risicolezer beter kunnen identificeren en opvangen. We ontwikkelden een sensibiliseringspakket bestaande uit een campagneposter, een checklist van risicosignalen en een website met meer informatie en tips. Via een systematisch literatuuronderzoek gingen we op zoek naar evidence based aanbevelingen met betrekking tot interventie bij risicolezers. We werkten aan een toegankelijk overzicht van deze aanbevelingen en bespraken bestaande didactische materialen die bij de preventie van leesproblemen kunnen ingezet worden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zet in op de preventie van leesproblemen vanaf de kleuterschool.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inhoud

Leerlingen in het lager onderwijs staan niet te springen voor de lessen begrijpend lezen. Hoe maak je deze lessen betekenisvol?

In deze interactieve nascholing komen volgende onderwerpen aan bod:

- begrijpend luisteren als voorbereiding op begrijpend lezen;

- betekenisvolle lessen begrijpend lezen ontwerpen;

- de vijf sleutels voor effectief begrijpend lezen;

- verschillende teksttypes selecteren;

- rijke teksten selecteren;

- transfer naar de andere vakken.

Je krijgt een heleboel praktijktips die je de volgende dag kan uitproberen. Trui De Waele, verkozen tot Beste Boekenjuf 2022, komt bovendien met plezier haar praktijkervaringen met jullie delen. Schrijf je snel in!

Doelgroep

leraren lager onderwijs 2de en 3de graad, zorgbegeleiders, logopedisten en directeuren

Locatie opmerkingen

Er is parkeergelegenheid aan sportcentrum De Dreef en aan de openbare bibliotheek van Vorselaar.

Spreker

Elena Schutjes
docent Nederlands Lerarenopleiding Thomas More

Trui De Waele
LeeRkracht LeeSkracht Basisschool Crombeen en Beste Boekenjuf 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen betekenisvol maken in de 2de en 3de graad!

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen in het lager onderwijs staan niet te springen voor de lessen begrijpend lezen. Hoe maak je deze lessen betekenisvol?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inhoud

​​Bouwen aan leesplezier en leesbegrip door het vakoverschrijdend inzetten van kinder- & jeugdliteratuur in de basisschool

​​In deze nascholing krijg je praktische tips en inspiratie om de leesomgeving en het boekenaanbod in jouw klas en op jouw school te verrijken zodat leerlingen in alle vakken met meer leesplezier tot dieper leesbegrip komen. We onderzoeken verschillende werkvormen en passen deze toe op een door jou uitgekozen boek.

Deelnemers brengen hun favoriete boek mee.​

Na deze nascholing...

krijg je een bredere kennis van het boekenaanbod (van kijk- en zoekboeken tot literaire non-fictie) ​​​

maak je kennis met verschillende interactieve werkvormen die het leesbegrip versterken​​

kan je verschillende lessen uitwerken vanuit één boek​ ​​

Lesgever | Inge Umans, leesbevorderaar@rodedraad.be

Cursuscode | 231113_01

Datum | 13 november 2023

Duur | 09.30 - 16.00 uur

Onderwijsniveau | lager onderwijs

Doelgroep | klasleerkrachten, zorgleerkrachten

Cursusgeld | € 125 (inclusief broodjeslunch)

Locatie | campus Kruidtuin Mechelen

Prijsopmerkingen

inclusief broodjeslunch

# data[].attributes.attachment_link.description
​​Bouwen aan leesplezier en leesbegrip door het vakoverschrijdend inzetten van kinder- & jeugdliteratuur in de basisschool ​​In deze nascholing krijg je praktische tips en inspiratie om de leesomgeving en het boekenaanbod in jouw klas en op jouw school te verrijken zodat leerlingen in alle vakken met meer leesplezier tot dieper leesbegrip komen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sleutelen aan lezen: technisch lezen, ook een taak van de bovenbouw?! (Bijna volzet!)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kan je doorheen de hele basisschool werken aan vloeiend technisch lezen (in functie van begrijpend lezen)?

# data[].attributes.attachment_link.title
Een zesde sleutel: evalueren van begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kunnen we de leesvaardigheid van leerlingen het beste breed in beeld brengen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Doelstellingen

Laat de kleuters erop los exploreren, experimenteren, ontdekken en onderzoeken.

Inhoud

Ontluikende geletterdheid vertrekt vanuit een nieuwsgierigheid, een drang om meer greep te krijgen op de wereld rondom hen. Het begint al zeer jong bij het luisteren naar geluiden, de geluiden te herkennen en als betekenisvol te ervaren. De volgende stap is er concepten en tekens aan verbinden.

Kinderen zijn van jong af aan bezig met schriftelijke communicatie. Ze ontdekken al snel de aanwezigheid van geschreven boodschappen die ze al heel vroeg proberen te ontcijferen en te begrijpen. Het is een natuurlijke drang gestimuleerd door een portie gezonde nieuwsgierigheid.

Na het schetsen van de eerste tussendoelen, te vergelijken met de Vlaamse decretale ontwikkelingsdoelen, word je uitgedaagd om een krachtige leeromgeving gericht uit te bouwen.

We vertrekken vanuit klassikale kringactiviteiten, routines en het werken in kleine groepen en bekijken verder vele mogelijkheden binnen je hoeken. Je zal proeven van coöperatief leren via enkele Kagan-structuren. Ook de schoolomgeving biedt heel wat mogelijkheden binnen de bewustwording van de ontluikende geletterdheid.

Je doorloopt een proces vanaf de jongste kleuters die de impulsen vrijblijvend verwerken op eigen initiatief en tijdens de interacties met de leerkracht.

Naarmate kleuters ouder worden zoeken kleuters naar meer uitdaging. We richten ons hier vooral op de zelfsturing met doelgerichte impulsen binnen de verschillende hoeken, met coöperatieve werkvormen en ontdekkingen rondom hun eigen omgeving.

Methodiek

Deze workshop wordt op een interactieve werkwijze aangeboden.

Ook indien online wordt de inhoud op deze wijze gebracht.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Doelstellingen

Je begrijpt na deze vorming de moeilijkheden die zich bij begrijpend lezen kunnen voordoen en je hebt tools en ideeën om kinderen hierbij te helpen.

Inhoud

Als we er even bij stilstaan, is lezen een vreemde bezigheid. Neem nu deze tekens: མགྲོན་ཁང - voor een Tibetaan geeft dit duidelijk een hotel aan, voor ons is het onleesbaar. Maar zelfs al is de tekst 'leesbaar', dan is hij nog niet altijd nuttig. Zo zal ieder van ons smetnuti* zonder veel moeite kunnen verklanken, we worden er echter niet wijzer van. Lezen is het ontcijferen van betekenisvolle tekens met de bedoeling om de oorspronkelijke boodschap te achterhalen. In die zin dient het technisch lezen het hogere doel ... begrijpen wat je leest. Kinderen hebben vaak al een hele klus aan het verklanken van letters. Het begrijpend lezen is dan al helemaal geen evidentie.

Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat begrijpend lezen een mix is van enerzijds talige vaardigheden en anderzijds strategieën. We bespreken deze verschillende standpunten maar steeds vanuit hun consequentie voor het kind dat we willen helpen. Als een onderzoek bijvoorbeeld stelt dat het onderscheiden van hoofdgedachte en bijgedachte belangrijk is ... hoe brengen wij een kind dan zo ver om dit ook te kunnen. Hiervoor koppel ik elementen uit bestaande programma's voor begrijpend lezen aan elementen uit de taalbegeleiding en aan ervaringen uit de praktijk.

Deze studiedag richt zich op begeleiders van kinderen met moeilijkheden. Daar zij in de eerste jaren vaak sterk moeten inzetten op het technische aspect van het lezen, focus ik me in deze studiedag op kinderen vanaf de vierde klas.

*Smetnuti = Servokroatisch voor begrijpen

Dit is een online vorming. De deelnamelink wordt vooraf verstuurd naar het mailadres waarmee je de inschrijving voltooid hebt.

Methodiek

Interactieve online vorming;

De deelnamelink wordt vooraf verstuurd naar het mailadres waarmee je de inschrijving voltooid hebt;

We vertrekken vanuit een gestructureerde opbouw. Bij ieder onderdeel zijn er oefeningen, gericht op het ervaren van de moeilijkheden van de kinderen. We bekijken samen ook diverse speelse oefenvormen.

Beginsituatie

Deze vorming kan ook interessant zijn voor leraren die lesgeven aan anderstaligen of in het tweedekansonderwijs.