# data[].attributes.body
Brązowe czapeczki,
rosną w leśnym runie.
Spytaj mamę czy są dobre,
nim je do koszyka wsuniesz.

Choć kapelusz go zdobi,
kłaniać się nie myśli.
Czeka, niech się pochylą,
ci, co tu przyszli.

# data[].attributes.body
Na leśnej polanie
spotkasz się z tym panem.
Ziemię przedziurawił,
kapelusz wystawił.

Berecik czerwony ma w białe kropeczki.
Nie chcą go brać dzieci, ani wiewióreczki.
Ale mech zielony gwarzy:
patrzcie jak mi z nim do twarzy.

# data[].attributes.body
Do najbardziej cenionych i popularnych grzybów jadalnych należą: borowiki, podgrzybki i koźlarze, rydze, pieprzniki, czubajki, gąski i opieńki, a także rosnące pod ziemią trufle.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Grzyby jadalne - grzyby o różnej przynależności systematycznej produkujące jadalne owocniki, które po odpowiednim przyrządzeniu, nie powodują u człowieka żadnych dolegliwości. W większości zbierane tylko ze stanu dzikiego, tylko nieliczne są uprawiane (w Polsce np. pieczarki i boczniaki).

Grzyby zawierają niewiele substancji odżywczych, ale cenione są ze względu na ich własności smakowe. Spożywa się je bezpośrednio (duszone, smażone, gotowane w postaci zupy) lub marynowane. Można je także suszyć i solić. Nawet jadalne gatunki grzybów, nieodpowiednio lub zbyt długo przechowywane, mogą być szkodliwe, to samo dotyczy zbyt starych lub „robaczywych" (opanowanych przez larwy owadów) owocników.

Potrawy przyrządzane z wykorzystaniem grzybów jadalnych:

Grzyby jadalne niejednokrotnie łatwo jest pomylić z bardzo podobnymi grzybami niejadalnymi lub wręcz trującymi (często śmiertelnie!), toteż należy się nauczyć dobrze je rozpoznawać, w czym pomocne są liczne opracowania wydawane w formie atlasów. Zaleca się zbieranie grzybów z rurkami, gdyż nie ma wśród nich grzybów śmiertelnie trujących. Mogą one spowodować co najwyżej zaburzenia pokarmowe.

Do najbardziej cenionych i popularnych grzybów jadalnych należą: borowiki, podgrzybki i koźlarze, rydze, pieprzniki, czubajki, gołąbki, gąski i opieńki, a także rosnące pod ziemią trufle. Nie wolno zbierać grzybów chronionych prawnie (zobacz: grzyby chronione).

Między różnymi kręgami kulturowymi występują różnice w uznawaniu grzybów za jadalne. Pewne społeczeństwa (np. z Europy Południowej i Wschodniej, Chin) są określane jako mykofiliczne, podczas gdy inne (np. z Europy Zachodniej) jako mykofobiczne. W kulturach mykofobicznych jedzone są jedynie nieliczne gatunki grzybów, często przede wszystkim pochodzące z uprawy. W pewnych kuchniach regionalnych stosowane są sposoby na neutralizowanie trujących właściwości niektórych gatunków. W związku z tym gatunki uznane za trujące w jednym kraju, są wykorzystywane w innych (np. piestrzenica kasztanowata we współczesnej kuchni polskiej jest uważana za trującą, podczas gdy po odpowiedniej obróbce stosowana jest w niektórych krajach Europy Wschodniej i Ameryki).

Wśród rosnących w Polsce ok. 5 tysięcy gatunków grzybów owocnikowych jest bardzo wiele gatunków grzybów nadających się do spożycia. W praktyce jednak zbierane są tylko nieliczne gatunki, te o największych wartościach smakowych i znane rzeszom grzybiarzy. Wiele grzybów jest jadalnych, ale nie mają praktycznej wartości, gdyż albo są niesmaczne, albo bardzo małe, czy też występują bardzo rzadko. U niektórych gatunków jadalne są tylko młode owocniki. Niektóre grzyby jadalne nadają się do spożycia dopiero po ugotowaniu lub usmażeniu, w stanie surowym są trujące.

Listy gatunków grzybów jadalnych

Publikowane przez różnych autorów listy gatunków jadalnych mogą się różnić w zależności od celów (popularne listy o charakterze poradnikowym mogą nie zawierać gatunków chronionych, rzadkich, łatwych do pomylenia lub jadalnych tylko po specjalnej obróbce, podczas gdy listy specjalistyczne mogą zawierać również gatunki jadalne tylko warunkowo, trujące w typowym użyciu), kompletności danych czy wręcz preferencji autorów. Wiele gatunków jadalnych w pewnych społeczeństwach jest uznane za niejadalne w innych. Niektóre listy mogą zawierać również gatunki, które są spożywane w celach medycznych lub odurzających - nierzadko trujące. Oprócz list poradnikowych lub specjalistycznych mogą również istnieć listy publikowane przez władze, np. Ministerstwo Zdrowia.

Lista Ministerstwa Zdrowia RP

Załącznik do nieobowiązującego już Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1399) zawiera grzyby zarówno rosnące dziko na terenie Polski, jak i uprawiane lub importowane:

borowik szlachetny (prawdziwek wszystkie odmiany) (Boletus edulis Bull ex Fr.)

koźlarz babka (wszystkie odmiany) (Leccinum scabrum (Bull) S. F. Gray.)

koźlarz grabowy (Leccinum griseum (Quel.) Sing.)

koźlarz czerwony (wszystkie odmiany) (Leccinum aurantiacum (Bull.) S. F. Gray)

maślak pstry (Suillus variegatus (Swartz) O. Kuntze)

maślak sitarz (Suillus bovinus (L. ex Fr.) O. Kuntze)

maślak ziarnisty (Suillus granulatus (L.) O. Kuntze)

maślak zwyczajny (Suillus luteus (L.) S. F. Gray)

maślak żółty (Suillus grevillei (Klotzsch) Sing. Klotzsch)

piaskowiec kasztanowaty (Gyroporus castaneus (Bull.) Quel)

piaskowiec modrzak (Gyroporus cyanescens (Bull.) Quel)

podgrzybek brunatny (Xerocomus badius (Fr.) Kuhn ex Gilb)

podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus (L.) Quel)

podgrzybek złotawy (Xerocomus chrysenteron (Bull.) Quel)

czubajka kania (Macrolepiota procera (Soop.) Sing)

gąska zielonka (Tricholoma flavovirens (Pers.) Lund ex Nannf)

kolczak obłączasty (Hydnum repandum L.)

lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides (L.) Pers)

lejkówka wonna (Clitocybe odora (Bull.) Kummer)

mleczaj rydz (Lactarius deliciosus Fr)

mleczaj smaczny (Lactarius volemus Fr)

opieńki (Armillaria mellea sensu lato (Vahl. in. Fl. Dan.) P. Karst., syn. Armillaria (Fr.: Fr) Staude, syn. Armillaria mellea comple, tylko młode owocniki)

pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach, z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieczarka lśniąca (Agaricus silvaticus Schaeff., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieczarka ogrodowa (Agaricus hortensis (Cooke) Pil., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieczarka polna (Agaricus campestris (L.) Fr., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieczarka szlachetna (Agaricus bitorquis (Quel) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieczarka zaroślowa (Agaricus silvicola (Vitt.) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)

pieprznik jadalny (kurka) (Cantharellus cibarius Fr)

płachetka kołpakowata (Rozites caperata (Pers. ex Fr.) P. Karst)

twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades (Bolt.) Fr)

boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus (Jacq.) Kummer)

twardziak (Shii-take) (Lentinus edodes (Berck.) Singer, syn. Lentinula edodes (Berk.), Pegler)

łuskwiak nameko (Pholiota nameko (T. Ito) S. Ito et Imai syn. Collybia nameko T. Ito Pholiota gultinosa Kawam. Kuehneromyces nameko (t. Ito) S. Ito)

łuszczak zmienny (Kuehneromyces mutabilis (Schaff.) Sing. Et Smith syn. Pholiota mutabilis (Fr.) Kummer, pochodzący wyłącznie z uprawy)

pochwiak pochwiasty (Volvariella volvacea (Bull. Ex Fr.) Sing. Syn. Volvaria volvacea (Bull.) Sacc)

trufla letnia (Tuber aestivum Vitt)

trufla zimowa (Tuber brumale Pico & Vitt)

trufla czarnozarodnikowa (Tuber melanosporum Vitt)

trzęsak morszczynowaty (Tremella fuciformis Berk.)

ucho bzowe (Hirneola auricula-judae (Bull. ex St. Amans) Berk. Syn. Auricularia auricula-judae (Bull.) West. Auricularia auricula (L. ex Hooker) Underwood)

uszak gęstowłosy, „grzyby mun" (Auricularia polytricha (Mont.) Sacc. Syn. Hirneola polytricha Mont.

Obecnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2011 r.w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy ( Dz.U. z 2011 r. nr 115, poz. 672).

Lista Gumińskiej i Wojewody

W polskim środowisku zbieraczy grzybów funkcjonuje dłuższa lista gatunków grzybów jadalnych, zgodna z publikacją Barbary Gumińskiej i Władysława Wojewody:

Obszerną listę gatunków o zastosowaniu spożywczym zebrano w pracy Erica Boi sporządzonej dla FAO. Lista ta jest kompilacją różnych danych, nie zawsze spójnych i kompletnych (przykładowo: dla Polski podane jest zaledwie 14 gatunków, a dane dla Rosji dotyczą głównie Syberii i Rosyjskiego Dalekiego Wschodu). Oprócz grzybów we współczesnym, restrykcyjnym ujęciu, zawiera organizmy grzybopodobne. W niektórych przypadkach taksony określone są z dokładnością do odmiany, podczas gdy w innych jedynie do rodzaju. Zawarto zarówno taksony o zastosowaniu spożywczym, jak również pseudoalimentacyjnym, w tym grzyby halucynogenne i lecznicze, które mogą być trujące. Spis taksonów zebranych w tej pracy wraz z krajami, w których są używane przedstawia poniższa lista:

Zobacz też kategorię: Przetwory z grzybów.

# data[].attributes.attachment_link.description
Grzyby jadalne - grzyby o różnej przynależności systematycznej produkujące jadalne owocniki, które po odpowiednim przyrządzeniu, nie powodują u człowieka żadnych dolegliwości. W większości zbierane tylko ze stanu dzikiego, tylko nieliczne są uprawiane (w Polsce np. pieczarki i boczniaki). Grzyby zawierają niewiele substancji odżywczych, ale cenione są ze względu na ich własności smakowe.

# data[].attributes.body
grupa grzybów, zwłaszcza kapeluszowych, zawierających substancje trujące w ilościach toksycznych dla ludzi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Grzyby trujące - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie istnieje żaden prosty i niezawodny sposób na rozpoznanie, który grzyb jest trujący, a który jadalny. Nie są prawdą rozpowszechnione wśród niektórych grzybiarzy przekonania, że wszystkie grzyby trujące są niesmaczne, gorzkie, lub mają nieprzyjemny zapach. Nie jest prawdą, że grzyby trujące można rozpoznać po wyciekaniu mleczka, po zmianie barwy po uciśnięciu, że srebrna łyżeczka lub cebula podczas gotowania z grzybem trującym sczernieje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bolek i Lolek na wakacjach odc. 02 - Grzybobranie