# data[].attributes.body
Aan het einde van de les kunnen jullie

- De stabiele  zijligging toepassen
- minstens 3 oorzaken van bewusteloosheid benoemen
- het verschil tussen flauwvallen en bewusteloosheid benoemen
-een epilepsieaanval herkennen

# data[].attributes.body
- Vormen van bewusteloosheid
- Filmpje stabiele zijligging
- Wat is epilepsie
- Vaardigheid oefenen

# data[].attributes.headline
Waardoor kan iemand bewusteloos geraken?

# data[].attributes.subject
Waardoor kan iemand bewusteloos geraken?

# data[].attributes.body
-Door pijn ( Bij pijn verwijden de bloedvaten zich. Hierdoor stroomt er meer bloed naar beneden, zoals de benen. De hersenen krijgen daardoor tijdelijk minder bloed).
-Epilepsie (vallende ziekte. Gaat soms samen met schokkende bewegingen. Kan zowel overdag als in iemand zijn slaap)
-Na een val op het hoofd (hersenschudding)
-Vergiftiging zoals het inademen van teveel amoniac
-Andere oorzaken, zoals een overdosis alcohol of slaapmiddelen, drugs.

# data[].attributes.body
Kortdurende bewusteloosheid
Lage bloeddruk
Benauwdheid
Hyperventileren

(hier gaat teveel bloed naar buik en benen)

# data[].attributes.body
Wanneer iemand bewusteloos is, loopt deze persoon het risico dat de luchtweg geblokkeerd wordt door de tong.

# data[].attributes.attachment_link.title
EHBO - Eerste hulp bij bewusteloosheid (de stabiele zijligging)

# data[].attributes.body
Leg het slachtoffer op de rug en ga aan de linkerkant op je knieën zitten (a). De linker arm leg je half langs het lichaam en half op de borst. Pak de hand van de andere arm vast en leg die op de linker wang. Die hand niet loslaten (b).

Zorg ervoor dat het rechter been gestrekt is. De linker knie pak je vast met je andere hand. Duw de knie omhoog, zodat de voet vlak bij de bil komt te staan (C). Daarna trek je de knie en de hand voorzichtig naar je toe. Door het hefboomeffect over het linker been heb je minder kracht nodig. Blijf bij de patiënt en houdt de ademhaling goed in de gaten.

Je hebt niet meer nodig dan je eigen kracht en wat handigheid. Die handigheid kun je opdoen door met anderen te oefenen, en laat ook anderen met jou oefenen.

# data[].attributes.body
Er zijn twee goede redenen om een slachtoffer in principe op de linkerzijde te leggen.

Ambulance verpleegkundigen zien graag het gezicht.

Zwangere dames ook op de linker zij, want aan de rechterzijde zit de holle ader. Door het gewicht van een ongeboren kind kan de holle ader dichtgedrukt worden.

# data[].attributes.body
Mogelijk een  schedelbasisfractuur.
Deze waarneming is voldoende aanleiding om het slachtoffer op die zijde te leggen met het bloedende oor naar boven.
Er zijn heel goede redenen om juist bij een slachtoffer met een schedelbasisfractuur op deze wijze te handelen.

Hersenvocht in het hoofd gehouden.

Bloed kan stollen, waardoor bacteriën worden geweerd.

# data[].attributes.headline
Weet jij wat je moet doen als iemand een epilepsie-aanval heeft?

# data[].attributes.subject
Weet jij wat je moet doen als iemand een epilepsie-aanval heeft?

# data[].attributes.attachment_link.title
Eerste Hulp Bij Epilepsie - Eerste Hulp Bij Epilepsie - Epilepsiefonds

# data[].attributes.attachment_link.description
Weet u wat u moet doen als iemand een epileptische aanval krijgt? Lees alles over eerste hulp bij epilepsie.

# data[].attributes.body
Soorten aanvallen

Aanvallen kunnen diverse vormen aannemen. Dat komt doordat epileptische ontladingen plaats kunnen vinden in verschillende gebieden in de hersenen of in de hersenen als geheel. Elk gebied in de hersenen stuurt bepaalde lichaamsfuncties aan:

Koortsstuipen

Een veelvoorkomende vorm van aanvallen bij jonge kinderen zijn zogenaamde ‘koortsstuipen’. Koortsstuipen zijn ook epileptische aanvallen, maar treden alleen op bij koorts. Bij koortsstuipen spreken we niet van epilepsie.

de spraak en het taalvermogen

de motoriek (het bewegen)

het gehoor

het gezichtsveld (zien)

het geheugen en

de emoties

Hoe de aanvallen er uit zien, hangt onder andere af van het gebied (focus) waar de verstoring plaatsvindt. Een epileptische ontlading in het taalgebied kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat iemand tijdelijk niet kan spreken. En een epileptische ontlading in het motorische gebied, zorgt er voor dat er een arm of been naar voren schiet. Het komt ook voor dat mensen zich als gevolg van een epileptische aanval agressief gaan gedragen: dan is de epileptische verstoring in het gebied waar emoties worden geregeld.

Soms komen meerdere soorten epileptische aanvallen naast elkaar voor en soms zitten daar ook aanvallen tussen die niet epileptisch van aard zijn.

Twee hoofdgroepen

Partiële aanvallen

Partiële aanvallen beginnen vanuit een bepaald gebied in de hersenen. Het bewustzijn is soms nog intact, soms verminderd en soms helemaal afwezig. Partiële epilepsie komt verreweg het meest voor, bij ruim tweederde van de patiënten. Bijna iedereen die na z’n dertigste epilepsie krijgt, heeft partiële epilepsie.
Andere namen zijn: focale aanvallen, plaatselijke of gedeeltelijke aanvallen.

Gegeneraliseerde aanvallen

Bij een gegeneraliseerde aanval zijn beide hersenhelften betrokken en er is altijd een bewustzijnsstoornis. U bent dan niet of niet helemaal bij bewustzijn. Slechts een klein deel van de patiënten (ongeveer 6%) heeft gegeneraliseerde epilepsie.
Een andere naam die gebruikt wordt: niet-plaatsgebonden aanval.

Een gegeneraliseerde aanval die plotseling begint en plotseling eindigt wordt een primair gegeneraliseerde aanval genoemd. Een aanval die plaatselijk begint en waar pas later alle hersencellen bij betrokken raken, heet een secundair gegeneraliseerde aanval.

Partiële aanvallen

Eenvoudig (of elementair) partiële aanvallen

Het bewustzijn is volledig in tact en de aanval beperkt zich tot één gebied. Vaak merken andere mensen deze aanvallen niet eens op, omdat ze zo licht zijn. Deze aanval kan bestaan uit een plotselinge spiersamentrekking van een arm, in het gezicht of zien van flikkeringen. Ook kan het zijn dat men iets proeft, ruikt of ziet dat er niet is.Bij sommige mensen kunnen de epileptische verstoringen beginnen op verschillende plekken in de hersenen. Dat wordt multifocaal genoemd. Dan is er sprake van meerdere ‘epilepsiehaarden’. Met een ‘epilepsiehaard’ wordt het gebied bedoeld waar de aanvallen beginnen, of waar in het EEG de ‘epileptiforme afwijkingen’ worden gezien.

Complex partiële aanvallen

In de meeste gevallen is het bewustzijn verlaagd. Tijdens de aanval zijn handelingen als wriemelen, plukken, kauw- of smakbewegingen of zelfs rondlopen waar te nemen. Een partiële aanval kan overgaan in een gegeneraliseerde aanval (tonisch-clonische aanval). Het heet dan een secundairgegeneraliseerde aanval en het bewustzijn is dan geheel verstoord.

Gegeneraliseerde aanvallen

Absence (afwezigheden)

Eén of enkele seconden ‘afwezig’. Men staart en is even niet aanspreekbaar. Soms wordt de activiteit die men doet automatisch doorgezet. Men fietst bijvoorbeeld door.

Aura’s en prodromen: waarschuwingen vooraf

Sommige mensen krijgen kort voor zij een aanval krijgen een voorgevoel. Bijvoorbeeld een vreemd gevoel in hun maag, of het zien van lichtflitsen of het horen van vreemde geluiden. Dit wordt een aura genoemd. Een aura is eigenlijk een partieel (plaatselijk) begin van een aanval. Soms zijn er al dagen van te voren aanwijzingen dat er een aanval ‘op komst’ is. Iemand heeft dan buikpijn, voelt zich niet zo lekker, of heeft hoofdpijn. Deze verschijnselen worden ‘prodromen’ genoemd.m

Tonisch-clonische aanvallen

Een deel van het lichaam, of het hele lichaam, verstijft gevolgd door ritmische schokken. Tonisch betekent verstijving of verkramping; clonisch betekent samentrekking van spieren. Een tonisch-clonische aanval kan soms wel een paar minuten duren. Soms loopt men blauw aan omdat doorademen niet goed mogelijk is. Ook laat men soms urine lopen. Na de aanval gaat men normaal ademen en vaak valt men in een diepe slaap. Achteraf herinnert men zich niets van de aanval.Alléén schokken van (een deel van) het lichaam – dus zonder verstijving – komt ook voor. Dat wordt een ‘clonische aanval’ genoemd. En er zijn ook aanvallen met alleen verstijven, zonder schokken. Kinderen vallen dan soms als een plank voor- of achterover. Dit zijn ‘tonische’ aanvallen.In spreektaal worden tonisch-clonische, tonische en clonische aanvallen vaak ‘grote aanvallen’ genoemd. Deze aanvallen kunnen zowel overdag als ’s nachts optreden. Ze duren meestal enkele minuten.

Myoclone aanvallen (myoclonieën)

Kortdurende spierschokken/samentrekkingen in armen en/of benen met een erg kortdurende bewustzijnsstoornis (soms niet zichtbaar). Soms is er slechts één schokje, soms is er sprake van een reeks.

Valaanvallen (atone of astatische aanvallen)

Bij een valaanval valt opeens de spierspanning weg en zakt de persoon bijvoorbeeld plotseling slap op de grond.

(Dreigende) status epilepticus

Als een epileptische aanval langer duurt dan 30 minuten of wanneer de patiënt tijdens de aanvallen niet meer bij bewustzijn komt, is er sprake van status epilepticus. Tegenwoordig spreken we al na vijf minuten van een dreigende status epilepticus. Soms is dit levensbedreigend.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aanvallen kunnen diverse vormen aannemen. Dat komt doordat epileptische ontladingen plaats kunnen vinden in verschillende gebieden in de hersenen of in de hersenen als geheel. Elk gebied in de hersenen stuurt bepaalde lichaamsfuncties aan:

Koortsstuipen

Een veelvoorkomende vorm van aanvallen bij jonge kinderen zijn zogenaamde 'koortsstuipen'. Koortsstuipen zijn ook epileptische aanvallen, maar treden alleen op bij koorts. Bij koortsstuipen spreken we niet van epilepsie.

de spraak en het taalvermogen

de motoriek (het bewegen)

het gehoor

het gezichtsveld (zien)

het geheugen en

de emoties

Hoe de aanvallen er uit zien, hangt onder andere af van het gebied (focus) waar de verstoring plaatsvindt. Een epileptische ontlading in het taalgebied kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat iemand tijdelijk niet kan spreken. En een epileptische ontlading in het motorische gebied, zorgt er voor dat er een arm of been naar voren schiet. Het komt ook voor dat mensen zich als gevolg van een epileptische aanval agressief gaan gedragen: dan is de epileptische verstoring in het gebied waar emoties worden geregeld.

Soms komen meerdere soorten epileptische aanvallen naast elkaar voor en soms zitten daar ook aanvallen tussen die niet epileptisch van aard zijn.

Twee hoofdgroepen

Partiële aanvallen

Partiële aanvallen beginnen vanuit een bepaald gebied in de hersenen. Het bewustzijn is soms nog intact, soms verminderd en soms helemaal afwezig. Partiële epilepsie komt verreweg het meest voor, bij ruim tweederde van de patiënten. Bijna iedereen die na z'n dertigste epilepsie krijgt, heeft partiële epilepsie.
Andere namen zijn: focale aanvallen, plaatselijke of gedeeltelijke aanvallen.

Gegeneraliseerde aanvallen

Bij een gegeneraliseerde aanval zijn beide hersenhelften betrokken en er is altijd een bewustzijnsstoornis. U bent dan niet of niet helemaal bij bewustzijn. Slechts een klein deel van de patiënten (ongeveer 6%) heeft gegeneraliseerde epilepsie.
Een andere naam die gebruikt wordt: niet-plaatsgebonden aanval.

Een gegeneraliseerde aanval die plotseling begint en plotseling eindigt wordt een primair gegeneraliseerde aanval genoemd. Een aanval die plaatselijk begint en waar pas later alle hersencellen bij betrokken raken, heet een secundair gegeneraliseerde aanval.

Partiële aanvallen

Eenvoudig (of elementair) partiële aanvallen

Het bewustzijn is volledig in tact en de aanval beperkt zich tot één gebied. Vaak merken andere mensen deze aanvallen niet eens op, omdat ze zo licht zijn. Deze aanval kan bestaan uit een plotselinge spiersamentrekking van een arm, in het gezicht of zien van flikkeringen. Ook kan het zijn dat men iets proeft, ruikt of ziet dat er niet is.Bij sommige mensen kunnen de epileptische verstoringen beginnen op verschillende plekken in de hersenen. Dat wordt multifocaal genoemd. Dan is er sprake van meerdere 'epilepsiehaarden'. Met een 'epilepsiehaard' wordt het gebied bedoeld waar de aanvallen beginnen, of waar in het EEG de 'epileptiforme afwijkingen' worden gezien.

Complex partiële aanvallen

In de meeste gevallen is het bewustzijn verlaagd. Tijdens de aanval zijn handelingen als wriemelen, plukken, kauw- of smakbewegingen of zelfs rondlopen waar te nemen. Een partiële aanval kan overgaan in een gegeneraliseerde aanval (tonisch-clonische aanval). Het heet dan een secundair gegeneraliseerde aanval en het bewustzijn is dan geheel verstoord.

Gegeneraliseerde aanvallen

Absence (afwezigheden)

Eén of enkele seconden 'afwezig'. Men staart en is even niet aanspreekbaar. Soms wordt de activiteit die men doet automatisch doorgezet. Men fietst bijvoorbeeld door.

Aura's en prodromen: waarschuwingen vooraf

Sommige mensen krijgen kort voor zij een aanval krijgen een voorgevoel. Bijvoorbeeld een vreemd gevoel in hun maag, of het zien van lichtflitsen of het horen van vreemde geluiden. Dit wordt een aura genoemd. Een aura is eigenlijk een partieel (plaatselijk) begin van een aanval. Soms zijn er al dagen van te voren aanwijzingen dat er een aanval 'op komst' is. Iemand heeft dan buikpijn, voelt zich niet zo lekker, of heeft hoofdpijn. Deze verschijnselen worden 'prodromen' genoemd.m

Tonisch-clonische aanvallen

Een deel van het lichaam, of het hele lichaam, verstijft gevolgd door ritmische schokken. Tonisch betekent verstijving of verkramping; clonisch betekent samentrekking van spieren. Een tonisch-clonische aanval kan soms wel een paar minuten duren. Soms loopt men blauw aan omdat doorademen niet goed mogelijk is. Ook laat men soms urine lopen. Na de aanval gaat men normaal ademen en vaak valt men in een diepe slaap. Achteraf herinnert men zich niets van de aanval.Alléén schokken van (een deel van) het lichaam - dus zonder verstijving - komt ook voor. Dat wordt een 'clonische aanval' genoemd. En er zijn ook aanvallen met alleen verstijven, zonder schokken. Kinderen vallen dan soms als een plank voor- of achterover. Dit zijn 'tonische' aanvallen.In spreektaal worden tonisch-clonische, tonische en clonische aanvallen vaak 'grote aanvallen' genoemd. Deze aanvallen kunnen zowel overdag als 's nachts optreden. Ze duren meestal enkele minuten.

Myoclone aanvallen (myoclonieën)

Kortdurende spierschokken/samentrekkingen in armen en/of benen met een erg kortdurende bewustzijnsstoornis (soms niet zichtbaar). Soms is er slechts één schokje, soms is er sprake van een reeks.

Valaanvallen (atone of astatische aanvallen)

Bij een valaanval valt opeens de spierspanning weg en zakt de persoon bijvoorbeeld plotseling slap op de grond.

(Dreigende) status epilepticus

Als een epileptische aanval langer duurt dan 30 minuten of wanneer de patiënt tijdens de aanvallen niet meer bij bewustzijn komt, is er sprake van status epilepticus. Tegenwoordig spreken we al na vijf minuten van een dreigende status epilepticus. Soms is dit levensbedreigend.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aanvallen kunnen diverse vormen aannemen. Dat komt doordat epileptische ontladingen plaats kunnen vinden in verschillende gebieden in de hersenen of in de hersenen als geheel. Elk gebied in de hersenen stuurt bepaalde lichaamsfuncties aan: Koortsstuipen Een veelvoorkomende vorm van aanvallen bij jonge kinderen zijn zogenaamde 'koortsstuipen'.

# data[].attributes.body
Hoofdpijn.

Duizeligheid.

Prikkelbare stemming.

Vreemd gevoel in je maag.

Rare bewegingen, zoals telkens aan je hoofd krabben of een beweging steeds herhalen.

Veranderde geur.

# data[].attributes.body
Als algemeen advies geldt bij een zgn. ‘grote aanval’ (tonisch-clonische aanval):

Rustig blijven, rustig afwachten tot de aanval voorbij is.

Zorg dat de persoon zich niet kan bezeren bij wilde bewegingen.

Stop nooit iets in de mond, een zgn. ‘tongbeet’ is niet te voorkomen.

Probeer niet bewegingen ‘in bedwang’ te houden.

Leg eventueel een deken of jasje onder iemands hoofd en maak knellende kleding los.

Door de patiënt in de stabiele zijligging te leggen, met het hoofd iets naar achteren, voorkomt u dat er speeksel in de luchtpijp komt.

Probeer het hoofd zo neer te leggen dat het speeksel weg kan lopen.

Zorg dat hij/zij ook na de aanval op de zij blijft liggen (stabiele zijligging). Ook na de aanval bestaat nl. het risico van verslikken.

Geef om dezelfde reden ook niet direct na een tonisch-clonische aanval iets te eten of te drinken.

Kijk of persoon in kwestie een SOS-hulpmiddel  bij zich draagt voor mogelijke instructie of contactadressen.

# data[].attributes.headline
Tijd bijhouden tijdens een epileptieaanval

# data[].attributes.subject
Tijd bijhouden tijdens een epileptieaanval

# data[].attributes.body
Van belang is dat u in de gaten houdt hoe lang de aanval duurt zodat u dit door kunt geven aan de hulpverleners. Sommige aanvallen kunnen wel een paar minuten duren, andere aanvallen duren maar enkele seconden. Bij sommige mensen kan een tonisch-clonische aanval lang aanhouden. De persoon in kwestie komt dan in ademnood en loopt blauw aan. Dan kan het noodzakelijk zijn de aanval(len) met noodmedicatie te stoppen.

# data[].attributes.body
Een te lage bloedsuikerspiegel (‘hypoglycemie’)

‘Breath holding spells’: kinderen stoppen dan plotseling met ademen, vaak als gevolg van boosheid.

Flauwvallen

Hartritmestoornissen: een te snelle of te langzame hartslag kan tot zuurstofgebrek leiden en daarmee een op epilepsie gelijkende aanval oproepen.

Migraine

Zelfstimulatie: kinderen maken bewegingen waar ze een prettig gevoel van krijgen en daardoor in zichzelf gekeerd zijn

Hyperekplexia: spieren verstijven bij schrikken van gering geluid of lichte aanraking

Hyperventilatie: verhoogde ademhaling kan leiden tot een doof, verkrampt gevoel of tintelingen in de handen.

Narcolepsie: onweerstaanbare perioden van slaap en slaapstoornissen

Aanvallen door spanningen: PNES (ook wel pseudo-aanvallen genoemd (PNEA’s of PPEA’s)): schokkende bewegingen als ontlading van emotioneel opgebouwde spanningen.

# data[].attributes.headline
Stabiele zijligging bij een zwangere vrouw

# data[].attributes.subject
Stabiele zijligging bij een zwangere vrouw

# data[].attributes.body
Een zwangere vrouw dient altijd op haar linkerzijde in de stabiele zijligging gelegd te worden. In de laatste maanden van de zwangerschap wordt de baarmoeder zo groot dat hij in rug of rechterzijligging de onderste holle ader (vena cava) afdrukt en daarmee de terugstroom van bloed naar het hart belemmerd. Hierdoor kan het hart onvoldoende bloed rondpompen en komt de circulatie in gevaar. De vitale organen van moeder kunnen dan te weinig zuurstof krijgen, maar ook het kind kan zuurstoftekort krijgen en hieraan overlijden.

# data[].attributes.body
-Op welke zijde leg je iemand in de stabiele zijligging?
-Noem 3 oorzaken van bewusteloosheid/flauwvallen
-Wat is het verschil tussen bewusteloosheid en flauwvallen?
-Hoe herken je een epilepsie aanval?

# data[].attributes.body
Tot de volgende keer