# data[].attributes.body
Help je leerlingen om slim en verstandig met media om te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lessen van kanaal Beeld en Geluid Onderwijs - LessonUp

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk hier de online lessen van kanaal Beeld en Geluid Onderwijs in LessonUp

# data[].attributes.attachment_link.title
Algoritmes in de biologieles. De evolutie van een coronavirus.

# data[].attributes.attachment_link.description
All content on this site: Copyright © 2026 HvA Research Database, its licensors, and contributors. All rights are reserved, including those for text and data mining, AI training, and similar technologies. For all open access content, the relevant licensing terms apply

# data[].attributes.attachment_link.title
Pluk de data Computational Thinking | HvA

# data[].attributes.attachment_link.description
Het project ‘Pluk de data!’ heeft onderwijsactiviteiten en -materialen ontwikkeld voor effectief onderwijs in Computational Thinking voor voortgezet onderwijs

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor PO en VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over liken & cancelen - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over liken & cancelen met de video’s van HUMAN en bijpassend lesmateriaal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We're thankful for you! ❤️🧡🤎 Savor $50 off a lifetime membership

Kodable has been used in over 50% of US Elementary Schools - engaging millions of kids with a fun, no-nonsense set of games that teach the basics of coding, logical thinking, and more.
Get Started

Build a foundation for your child's future.

Kids learn core programming concepts through engaging games developed with real teachers and kids.

Foster creativity and critical thinking.

A whole world of coding is available at your fingertips. With interactive lessons, creative activities and more, your child will be prepared for the digital future they'll be a part of.

Screentime that will leave you feeling all warm and fuzzy

Meet the FuzzFamily - your coding companions in the world of Kodable

The steady-haired blueFuzz, inquisitive shaggyFuzz, and the fan-favorite prismFuzz are just a few of the helpful companions that kids will have on their coding journey.

Kids love Kodable! So do teachers and parents!

Kodable is used by millions of kids all around the world. Check out some of the fun ways people are using Kodable today!

Trusted by Experts and Educators

# data[].attributes.attachment_link.description
We're thankful for you! ❤️🧡🤎 Savor $50 off a lifetime membership Kodable has been used in over 50% of US Elementary Schools - engaging millions of kids with a fun, no-nonsense set of games that teach the basics of coding, logical thinking, and more.

# data[].attributes.attachment_link.title
CodeCombat: Learn to Code by Playing a Game

# data[].attributes.attachment_link.description
Learn typed code through a programming game. Learn Python, JavaScript, and HTML as you solve puzzles and learn to make your own coding games and websites.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Code.org® is a nonprofit dedicated to ensuring every student in every school has the opportunity to learn computer science. We create free, high-quality curriculum, provide teacher training, and support policies that bring CS to classrooms worldwide. Over 99 million students and 2.9 million teachers have joined our movement.

Can I just say I LOVE Code.org? It's my first year teaching AP CS Principles (actually 1st year it is offered at our school) - and both the kids and I are having a blast.

Jennifer Douglass
CS Principles Teacher

Join millions of teachers around the world who bring computer science to life in their classrooms with Code.org. Whether you're just getting started or have years of experience, you're part of a movement that empowers students, connects educators, and transforms futures.

Donate to Code.org

Support our mission to make CS and AI accessible to every child. Your donation helps inspire future innovators and close the tech gap.

District Program

District leaders around the U.S can partner directly with Code.org, at no cost. We'll provide support and resources to expand computer science in your district.

Advocacy Coalition

Support our mission to make CS and AI accessible to every child. Your donation helps inspire future innovators and close the tech gap.

# data[].attributes.attachment_link.title
Free K-12 Curriculum for Computer Science and AI | Code.org

# data[].attributes.attachment_link.description
Bring computer science and AI education to your classroom with Code.org's free K-12 curriculum, hands-on projects, and teacher professional development-no prior experience needed.

# data[].attributes.body
Een LessonUp les die goed past bij het vak Engels.

# data[].attributes.attachment_link.description
Les Engels van 50 minuten voor Middelbare school

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ko doet niks liever dan noten kraken. Maar... dan moet hij wel eerst de noot vinden! En jij kunt hem daarbij helpen!

Stuur Ko in de goede richting door hem opdrachten te geven zoals draaien, springen en zwemmen. Deze opdrachten noem je in programmeertaal ook wel 'functies'. Alle opdrachten samen vormen het 'programma' dat Ko gaat uitvoeren. Als jouw programma helemaal klopt, kan Ko de noot kraken!

Kies je opdrachten uit het lijstje met functies en stel je programma samen. Klik op 'Doen!' en Ko zal jouw programma uitvoeren.

Breng Ko in zo min mogelijk stappen naar de noot en haal de maximale score!

Hoe verder je komt in het spel, hoe moeilijker het wordt. Ko komt obstakels tegen en moet onderweg allerlei dingen verzamelen. Lukt het jou om Ko, zelfs bij de moeilijkste levels, zijn noot te laten kraken?

Dan verdien je De Gouden Noot en ben je al goed op weg om een echte programmeur te worden!

# data[].attributes.attachment_link.description
Ko doet niks liever dan noten kraken. Maar... dan moet hij wel eerst de noot vinden! En jij kunt hem daarbij helpen! Stuur Ko in de goede richting door hem opdrachten te geven zoals draaien, springen en zwemmen. Deze opdrachten noem je in programmeertaal ook wel 'functies'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de activiteit Rol-a-Robot leer je wat een variabele is. Door met de dobbelsteen te gooien kies je steeds random voor een bepaald hoofd, lichaam, armen en benen. Zo bepaalt het toeval welke variabele je moet kiezen en hoe jouw robot eruit komt te zien.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk de verschillende lesactiviteiten en hang er het best passende label aan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Basispakket Mediawijsheid helpt jou als bibliotheekprofessionals om jongeren die naar school gaan te ondersteunen bij gezond schermgebruik. Het geeft handvatten om door activiteiten en materialen aandacht te besteden aan mediawijsheid. Dit pakket helpt jouw rol als belangrijke bron van kennis en ondersteuning in de digitale wereld verder te versterken.

# data[].attributes.body
Empowering the next generation toward smart, healthy and happy media users

# data[].attributes.body
Lesmateriaal van PCOU St. Willibrord

# data[].attributes.attachment_link.title
Lesmateriaal digitale geletterdheid - Wikiwijs Maken

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze startpagina verzamelen we lessen rondom digitale geletterdheid voor PO, GO en VO.
Je vindt hier het materiaal dat tot nog toe ontwikkeld is door de werkgroep Digitale geletterdheid PCOU Willibrord én lessen van anderen.
Voor lessen van anderen wordt je (soms) naar een andere pagina buiten Wi…

# data[].attributes.body
Samengesteld door leesspecialisten in samenwerking met specialisten digitale geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.title
Boekenlijst: Geletterdheid komt voor digitale geletterdheid! - IPON

# data[].attributes.attachment_link.description
Daarom is het belangrijk om veel te lezen met leerlingen. Om tijdens het lezen toch al bezig te zijn met digitale geletterdheid kun je gebruik maken van een

# data[].attributes.body
Lespakket bovenbouw PO

# data[].attributes.body
In de klas aan de slag met programmeren met Hedy, geschikt voor leerlingen vanaf 10 jaar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Textual programming made easy!

Many schools and teachers around the world want to teach their students programming. Initially this is often done with playful tools, ranging from the Beebot robot to Scratch Junior or Scratch. After using such tools, kids often want to move to more powerful, textual programming languages, like Python.

Python however is hard, because it is only available in English, and requires learners to learn complex programming concepts and syntax at once. Hedy is the easy way to get started with textual programming languages! Hedy is free to use, open source, and unlike any other textual programming language in three ways.

1. Hedy is multi-lingual, you can use Hedy in your own language

2. Hedy is gradual, so you can learn one concept and its syntax a time

3. Hedy is built for the classroom, allowing teachers to fully customize their student's experience

# data[].attributes.attachment_link.description
Many schools and teachers around the world want to teach their students programming. Initially this is often done with playful tools, ranging from the Beebot robot to Scratch Junior or Scratch. After using such tools, kids often want to move to more powerful, textual programming languages, like Python.

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor PO en VO

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Naakt! onderzoeken YouTuber en schrijfster Linda de Munck en presentator Arda Kaya hoe het ruim een halve eeuw na de seksuele revolutie gesteld is met de seksualiteit én schaamte van Nederlandse jongeren.

Linda en Arda posten op Instagram een topless foto van zichzelf: wat gaat er gebeuren? Arda heeft het met actrices van Club LAM over het tonen van naakte lichamen als kunstvorm. Met onderzoeker Hanneke de Graaf van Rutgers bespreekt hij de invloed van social media op de seksuele ontwikkeling van jongeren. Linda gaat het gesprek aan over sexting met schrijfster en ervaringsdeskundige Francien Regelink.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Sexting en cyberpesten - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over sexting en cyberpesten met de video's van HUMAN en bijpassend lesmateriaal.

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor PO en VO

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uit de groepsapp stappen?
Pien zit in de klassengroepsapp en ergert zich aan de vele onzinberichten en foto's. Zal ze eruit gaan? Het kinderpanel denkt met haar mee.

Vragen om te bespreken in de klas:
- Wat is een dilemma precies?
- Heb je zelf weleens een dilemma gehad? Hoe ging je daarmee om?
- Wie kan je om hulp vragen als je zelf een dilemma hebt?
- Herken je het dilemma uit de aflevering?

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Online identiteit - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Uit de groepsapp stappen? Pien zit in de klassengroepsapp en ergert zich aan de vele onzinberichten en foto's. Zal ze eruit gaan? Het kinderpanel denkt met haar mee. Vragen om te bespreken in de klas: - Wat is een dilemma precies? - Heb je zelf weleens een dilemma gehad?

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor PO en VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Privacy - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over online privacy met behulp van de video’s van HUMAN en het bijpassende lesmateriaal.

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor PO en VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Data en technologie - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over technologie en digitalisering met behulp van de video’s van HUMAN en bijpassend lesmateriaal.

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor het VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Nepnieuws - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over nepnieuws en complottheorieën met behulp van de video’s van HUMAN en bijpassend lesmateriaal.

# data[].attributes.body
Lesmateriaal voor het VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Ontdek al het lesmateriaal over Mediahypes en de publieke opinie - HUMAN Educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga met je klas het gesprek aan over mediahypes en publieke opinie met behulp van de video's van HUMAN en het bijpassende lesmateriaal.

# data[].attributes.body
Digitale geletterdheid in combinatie met taalonderwijs voor het PO

# data[].attributes.attachment_link.title
Taal en digitale geletterdheid - Wikiwijs Maken

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit arrangement vind je lessen digitale geletterdheid die je in plaats van de ‘gewone’ taalles kunt geven. Zo is digitale geletterdheid niet extra, maar geïntegreerd in je taalonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
AI wordt steeds belangrijker! Om goed op de toekomst voorbereid te zijn, is hier een speciale AI-cursus voor de jeugd. Gratis online cursus.

# data[].attributes.body
Lesactiviteiten voor beeldende vorming en CKV

# data[].attributes.attachment_link.description
Een interactieve leerlijn over creatief programmeren en digitale kunst.

# data[].attributes.body
Activiteiten voor onderbouw PO

# data[].attributes.body
Lesactiviteiten rondom cybercrime in het onderwijs op Wikiwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het arrangement Cybercrime Startpagina - 2025 is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

Licentie

Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat

het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken

voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

Aanvullende informatie over dit lesmateriaal
Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

Toelichting

Waarom Cybercrime Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit zijn niet alleen dreigingen voor grote bedrijven ver weg. Ook binnen het onderwijs worden de risico's steeds groter. Enerzijds zijn er al voorbeelden van scholen die een ransomware aanval hebben gehad of getroffen zijn door een BEC fraude. Maar we hebben tussen de leerlingen ook potentieel toekomstige daders die we graag op het rechte pad willen houden. Je zal niet de eerste school zijn die in de examenperiode met een DDOS aanval te maken krijgt. Regelmatig zien we dat zo'n aanval die het netwerk platlegt is geïnitieerd door een leerling die niet zo goed geleerd heeft. Kennisnet heeft in samenwerking met de politie en andere partners online materialen en initiatieven verzameld die in te zetten zijn in het onderwijs. Zowel voor het bijscholen van medewerkers of om mee te werken met je leerlingen.

Leerniveau

VMBO gemengde leerweg, 2; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 1; VWO 2; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 2; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 4; VMBO gemengde leerweg, 3; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 1; VMBO theoretische leerweg, 1; HAVO 4; HAVO 1; VMBO theoretische leerweg, 4; VMBO gemengde leerweg, 1; VMBO theoretische leerweg, 2; PO groep 8; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 2; PO groep 7; PO groep 6; VWO 1; HAVO 3; VWO 3; PO groep 5; VWO 4; VMBO theoretische leerweg, 3; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 3; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 4; HAVO 2; VMBO gemengde leerweg, 4; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 3;

Leerinhoud en doelen

Burgerschap; Computervaardigheden/ICT;

Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

# data[].attributes.attachment_link.title
Cybercrime Startpagina - 2025 - Wikiwijs Maken

# data[].attributes.attachment_link.description
Waarom Cybercrime Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit zijn niet alleen dreigingen voor grote bedrijven ver weg. Ook binnen het onderwijs worden de risico's steeds groter. Enerzijds zijn er al voorbeelden van scholen die een ransomware aanval hebben gehad of getroffen zijn door een BEC fraude.

# data[].attributes.body
Aan de slag met Computational thinking in gr5-8 van het PO/GO een initiatief van NEMO science museum

# data[].attributes.attachment_link.title
Lesmateriaal voor op school - NEMO Science Museum

# data[].attributes.attachment_link.description
NEMO ontwikkelt doorlopend nieuwe projecten en lesmateriaal voor in de klas, op het gebied van wetenschap en technologie.

# data[].attributes.headline
Deel je ervaring, voeg lesmateriaal toe of geef feedback!

# data[].attributes.subject
Deel je ervaring, voeg lesmateriaal toe of geef feedback!

# data[].attributes.body
Een link naar het formulier

# data[].attributes.headline
Nog meer boeken over digitale geletterdheid

# data[].attributes.subject
Nog meer boeken over digitale geletterdheid

# data[].attributes.body
Samengesteld door medewerkers van Cubiss en bibliotheken in het land

# data[].attributes.body
Wie is de trol? wordt in klasverband gespeeld. De game bestaat uit 6 hoofdstukjes die bestaan uit een korte video-uitleg die getoond kan worden op een klassikaal scherm; daarna volgen steeds opdrachten die leerlingen individueel of in tweetallen uitvoeren op hun telefoon.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wie is de trol? wordt in klasverband gespeeld. De game bestaat uit 6 hoofdstukjes die bestaan uit een korte video-uitleg die getoond kan worden op een klassikaal scherm; daarna volgen steeds opdrachten die leerlingen individueel of in tweetallen uitvoeren op hun telefoon.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Beoordeel met de MILK-light zelf de kwaliteit van leermaterialen

Met deze lijst criteria kun je als leraar snel een globaal beeld krijgen van de kwaliteit van een leermiddel. De lijst is een selectie van de criteria van onze MILK: een wetenschappelijk onderbouwd instrument om de kwaliteit van leermateriaal mee te beoordelen. Een uitgebreide toelichting vind je hier.

Kwaliteit van de leerstof

1. Selectie

1. De leerstof sluit aan bij eerder behandelde leerstof.

2. De leerstof prikkelt de nieuwsgierigheid van de leerlingen.

3. De leerstof representeert de leefwereld van de leerling.

4. De leerstof is relevant voor het bereiken van de (geformuleerde) leerdoelen.

5. De leerstof wordt binnen een leerjaar geregeld herhaald.

2. Ordening

1. De opbouw van de leerstof weerspiegelt de opbouw van de leerlijnen.

2. De leerstof kent een duidelijke samenhang.

3. De leerstof kent een sterke ordeningsstructuur (driehoek of spinnenweb).

3. Modaliteiten

1. Geschreven teksten zijn ondersteund door beelden.

2. Bij het presenteren van de leerstof wordt een beroep gedaan op verschillende zintuigen.

3. Alle gebruikte beelden zijn functioneel (overbodige beelden zijn vermeden).

4. Geschreven tekst en bijbehorend beeld staan zo dicht mogelijk bij elkaar.

5. Er is gebruik gemaakt van zowel concrete/natuurgetrouwe als abstracte/grafische representaties.

Kwaliteit van de didactiek

1. Didactische strategieën

1. Een nieuw hoofdstuk/thema start met een opdracht om bestaande voorkennis op te halen.

2. Aan het begin van de les zijn de leerdoelen aangegeven.

3. Oefeningen worden herhaald aangeboden.

4. Oefeningen worden gevarieerd aangeboden.

5. Er zijn mogelijkheden om de opgedane kennis te testen.

6. De leerling kan zelf de volgorde van de leertaken/opdrachten kiezen.

7. Het programma past op basis van input waar nodig de instructie aan.

8. In het progamma wordt in de feedback aangegeven waarom de antwoorden goed of fout zijn.

9. Er is afwisseling in stap-voor-stap-aanpakken en experimenteeraanpakken (j/m).

2. Werkvormen en opdrachten

1. De opdrachten sluiten aan bij de leerdoelen.

2. Bij de opbouw van de opdrachten is het hoogst mogelijke cognitieve niveau (van b.v. Bloom) nagestreefd.

3. Er is een duidelijke relatie tussen de opdrachten en de leertekst.

4. Er is expliciet rekening gehouden met verschillende leervoorkeuren.

3. Metacognitie

1. De leerling wordt aangezet tot nadenken over de leerdoelen.

2. Het is de leerling duidelijk welke beoordelingscriteria gebruikt worden.

3. Er zijn tools om de leerling tijdens het leerproces te ondersteunen.

4. De leerling kan naar eigen behoefte zijn/haar eigen opdrachten kiezen.

5. De leerstof is uitdagend, rekening houdend met het cognitief ontwikkelingsniveau.

Kwaliteit van design en presentatie

1. Leesbaarheid van leerteksten

1. Woordbetekenissen worden expliciet uitgelegd.

2. Onbekende woorden moeten actief worden verwerkt door de leerling.

3. De zinsstructuur is begrijpelijk.

4. Er is in de leerteksten gebruik gemaakt van verbindingswoorden.

5. Hoofdideeën uit voorgaande zinnen worden herhaald.

6. Relaties tussen tekstonderdelen zijn expliciet gemaakt.

2. Beelden

1. Er is functioneel gebruik gemaakt van representerende illustraties.

2. Er is functioneel gebruik gemaakt van organiserende illustraties.

3. Er is functioneel gebruik gemaakt van interpreterende illustraties.

4. Decoratieve illustraties trekken alleen de aandacht voor nieuwe leerstof.

5. De illustraties zijn voorzien van functionele bijschriften.

3. Vormgeving

1. De vormgeving is rustig en overzichtelijk.

2. Er is contrast tussen de tekstkleur en de achtergrondkleur.

3. Het gebruik van kleuren, symbolen en icoontjes is functioneel.

4. De bladspiegel geeft een overzichtelijke indruk.

5. Markeringen zijn functioneel.

6. Kopjes en margewoorden structureren de tekst.

Eerste conclusie

Hoe scoort het leermateriaal op de negen categorieën? Zijn er categorieën die opvallend zwak scoren of juist sterk? Formuleer hier je globale conclusie.

Copyright MILK-light

De MILK-light is bedoeld en gemaakt voor het onderwijs en we hebben er daarom bewust voor gekozen om hem publiek te delen. Hij mag dus gebruikt worden, onder naamsvermelding van het CLU, voor niet-commerciële doelen. Maar het is een afgewogen instrument. We willen dus niet dat hij aangepast wordt of selectief gebruikt zonder onze toestemming, volgens de Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

We passen de MILK-light regelmatig aan op basis van nieuwe inzichten en onderzoeksresultaten. Dit is de meest recente versie, van: 22-08-2022.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de MILK-light kun je als leraar snel een globaal beeld krijgen van de kwaliteit van een leermiddel. Het instrument is gebaseerd op onze MILK: een wetenschappelijk onderbouwd instrument om de kwaliteit van leermateriaal mee te beoordelen.

# data[].attributes.headline
Stappenplan voor het kiezen van leermiddelen

# data[].attributes.subject
Stappenplan voor het kiezen van leermiddelen

# data[].attributes.attachment_link.title
Stappenplan voor het kiezen van nieuwe (digitale) leermiddelen - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
Het kiezen van nieuwe (digitale) leermiddelen voor een langere periode vraagt om een doordachte projectmatige aanpak. Leermiddelen zijn namelijk een pijler van het onderwijsleerproces en hebben een groot effect op het onderwijs. Hoe je tot die projectmatige aanpak en een doordachte keuze komt, lees je in dit stappenplan.

# data[].attributes.body
Het aanbod aan lesmateriaal voor digitale geletterdheid is overweldigend. Zie je door de bomen het bos niet meer? Op deze pagina filteren we de ruis.

Dit overzicht is een dynamische hub voor vakgenoten:

Gecureerd aanbod: Direct toegang tot de meest relevante methodes en lesactiviteiten.

Door de praktijk gevormd: Zie wat werkt via de ervaringen van collega-onderwijsprofessionals.

Bouw mee: Mis je een parel in het overzicht? Tip het ons via het formulier in de volgende post.

In de categorie lespakket-lesmateriaal is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van gratis materiaal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als het gaat om het inzetten van vakleerkrachten werken we altijd met een dagprijs. Voor een losse lesdag rekenen we €380,- dit bedrag is inclusief voorbereiding, reistijd, overdracht en lesmateriaal.

Voor langdurige projecten is de prijs maatwerk. Zijn jullie geïnteresseerd in het inzetten van een vakleerkracht voor een langere periode neem dan vooral contact met ons op. Al onze prijzen zijn vrijgesteld van btw.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vakleerkracht inzetten - Dé Codeerschool

# data[].attributes.attachment_link.description
Vakleerkracht inzetten In deze tijden kan het voor jullie school lastig zijn zowel de reguliere lessen als digitale geletterdheid adequaat te dekken, mede door hoge werkdruk en soms ontbrekende expertise. Om jullie hierbij te ondersteunen bieden we de mogelijkheid om tijdelijk een ervaren invalleerkracht in te zetten.

# data[].attributes.body
Workshops en projecten rondom mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale geletterdheid is het begrijpen van kansen en gevaren van het internet. Je bent digitaal geletterd als je de online wereld weet te benutten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Oplossingen in Digitale Geletterdheid voor het primair onderwijs, speciaal onderwijs en het voortgezet. Van een leerlijn en methode, tot lessen en training.

# data[].attributes.attachment_link.title
Methode Digitale geletterdheid VO • Schoolblocks

# data[].attributes.attachment_link.description
Lesmethode digitale geletterdheid voor het voortgezet onderwijs. Lesmateriaal voor o.a. ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid en informatievaardigheden

# data[].attributes.body
Dubbelklik biedt veel kant-en-klaar lesmateriaal dat modulair ingezet kan worden. Je kunt zelfs maatwerk leveren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Les

In deze les gaan de leerlingen aan de slag met dataverzamelingen. Ze leren verschillende diagrammen herkennen, aflezen en zelf maken. De leerlingen ontdekken de informatie die is opgeslagen in de apps op hun telefoon en vormen hier een mening over. Ze gaan misleidende diagrammen leren herkennen en vervolgens maken ze in tweetallen zelf een misleidende diagram. Afsluitend wisselen ze hun diagrammen aan elkaar uit om de misleiding te vinden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Les In deze les gaan de leerlingen aan de slag met dataverzamelingen. Ze leren verschillende diagrammen herkennen, aflezen en zelf maken. De leerlingen ontdekken de informatie die is opgeslagen in de apps op hun telefoon en vormen hier een mening over. Ze gaan misleidende diagrammen leren herkennen en vervolgens maken ze in tweetallen zelf een misleidende diagram.

# data[].attributes.body
Met Digital Skills for Kids geef je leerlingen een vliegende start in het online samenwerken met behulp van de tools van Google of Microsoft 365.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Terug naar Home

Met Digital Skills for Kids geef je leerlingen een vliegende start in het online samenwerken met behulp van de tools van Google of Microsoft 365.

Wat levert het op?

Nuttige vaardigheden

Je leerlingen vergaren zelfstandig de vaardigheden die ze nodig hebben om alles uit de mogelijkheden van Google Workspace for Education of Microsoft Microsoft 365 te halen.

Gemak voor de leerkracht

De leerlijn is zo opgezet dat jij er als leraar vrijwel geen omkijken naar hebt. Elke leerling kan in zijn of haar eigen tempo werken en zelf bijhouden welke vaardigheden hij of zij al beheerst.

Certificaat

Zodra een leerling alle vaardigheden onder de knie heeft en dit heeft aangetoond door het maken van verschillende opdrachtjes, krijgt hij of zij een certificaat.

Begeleiding en training

Als jullie op school kiezen voor Digital Skills for Kids, verzorgen wij een voorbereidende online sessie met de ICT-coördinator en een teamtraining voor de leraren. Kunnen jullie als team zelf ook nog wel wat extra digitale vaardigheden gebruiken? Dan zijn onze Bootcamps Google en/of Microsoft 365 wat je zoekt.

De kickstart voor digitale vaardigheden

Digital Skills for Kids is een laagdrempelige en leraar-onafhankelijke leerlijn waarmee leerlingen leren werken met de bekende tools, apps en services van Google of Microsoft 365.

Een compleet ingerichte omgeving

Als jouw school kiest voor Digital Skills for Kids, leveren wij een volledig ingerichte Google Classroom- of Microsoft 365-omgeving voor iedere groep.

Checklists en video's

Aan de hand van actuele checklists en uitlegvideo's krijgen leerlingen de nodige basisvaardigheden bijgebracht. Met behulp van bewijsmateriaal bewijzen leerlingen aan de leraar dat zij deze vaardigheden beheersen.

Snel aan de slag

Elke leerling krijgt een eigen digitaal werkblad en als leraar heb je een overzicht van al het werk van je leerlingen. Binnen een paar klikken kan iedereen aan de slag.

Klanten over Digital Skills for Kids

Klantcase: Basisschool de Buutplaats

Op basisschool de Buutplaats uit Den Haag zochten ze een manier om de kinderen digitaal vaardig te maken met verschillende Office toepassingen. Digital Skills voor Kids bracht de uitkomst. Bekijk in de video hoe zij kinderen digitaal vaardig maken in de Office 365 omgeving.

Bericht lezen

Klantcase: OBS De Kyckert

Op OBS de Kyckert uit Wateringen zagen ze dat de leerlingen al veel konden op hun Chromebook in Google Workspace, maar dat ze er ook nog meer uit konden halen. Met Digital Skills for Kids kunnen ze nu op een leuke manier zelfstandig hun basisvaardigheden ontwikkelen. Bekijk in de video hoe zij kinderen digitaal vaardig maken in de Google omgeving.

Bericht lezen

Digital Skills zelf ervaren?

Neem contact met onze experts Karin en Shirley. Zij vertellen je er graag meer over deze handige toepassingsvorm voor het trainen van je Google en/ of Microsoft 365 vaardigheden.

Plan een demo in

Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico

# data[].attributes.attachment_link.description
Terug naar Home Met Digital Skills for Kids geef je leerlingen een vliegende start in het online samenwerken met behulp van de tools van Google of Microsoft 365. Nuttige vaardigheden Je leerlingen vergaren zelfstandig de vaardigheden die ze nodig hebben om alles uit de mogelijkheden van Google Workspace for Education of Microsoft Microsoft 365 te halen.

# data[].attributes.body
Met BINAIR werkt de leerling online aan de basisvaardigheden van Digitaal geletterd. Opdrachten op de computer worden afgewisseld met korte leesstukjes en video's

# data[].attributes.headline
LerenDoenMaken - De jonge onderzoekers Nijmegen

# data[].attributes.subject
LerenDoenMaken - De jonge onderzoekers Nijmegen

# data[].attributes.body
LerenDoenMaken.nl is als platform voor Digitale Geletterdheid overgenomen door De jonge onderzoekers Nijmegen. Het stimuleert de ontwikkeling van toekomstgerichte vaardigheden waarbij het initiatief bij de leerling ligt. Een platform met uitdagende en motiverende opdrachten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opdrachten - De Jonge Onderzoekers Nijmegen

# data[].attributes.attachment_link.description
Kies een opdracht animator / illustrator architect / ontwerper filmmaker / fotograaf journalist / schrijver leraar / instructeur muzikant / dj presentator / spreker programmeur / gameontwerper marketing / data analyst wetenschapper / uitvinder Vakgebied Alle vakgebiedAnimator / Illustrator (1)Architect / Ontwerper (0)Filmmaker / Fotograaf (0)Journalist / Schrijver (1)Leraar / Instructeur (0)Marketing / Data analyst (0)Muzikant / DJ (0)Presentator / Spreker (0)Programmeur / […]

# data[].attributes.body
De digitale wereld is overal om ons heen en heeft zowel invloed op maatschappelijk als op persoonlijk niveau. De bibliotheek versterkt de vaardigheden van inwoners om deel te nemen aan de digitale samenleving én zichzelf steeds te blijven ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om je beter van dienst te kunnen zijn, maakt probiblio gebruik van functionele en analytische tracking cookies. Door hiernaast op "Ik ga akkoord" te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website (bijvoorbeeld door op een link op deze website te klikken), ga je akkoord met het plaatsen van cookies bij bezoek aan deze site.

# data[].attributes.attachment_link.description
Om je beter van dienst te kunnen zijn, maakt probiblio gebruik van functionele en analytische tracking cookies. Door hiernaast op "Ik ga akkoord" te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website (bijvoorbeeld door op een link op deze website te klikken), ga je akkoord met het plaatsen van cookies bij bezoek aan deze site.

# data[].attributes.attachment_link.title
CS Unplugged | Informatica zonder draadjes

# data[].attributes.attachment_link.description
Computers zijn overal. We leren ze van jongs af aan te gebruiken en velen van ons gebruiken ze dagelijks. Maar hoe werken ze eigenlijk? Hoe denken ze? En hoe maken mensen ze iedere keer sneller en beter? Informatica (computerkunde) is het boeiende vakgebied dat deze vragen onderzoekt. Door de toegan…

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
Wat is CS Unplugged?

# data[].attributes.body
Voor een goed gesprek over social media

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor een goed gesprek over (sociale) media!

MediJA Praat is bedoeld voor iedereen die met kinderen in gesprek wil gaan over (sociale) media. De invloed van de media in het dagelijks leven wordt steeds groter en is bijna niet meer weg te denken. Aan ons de taak om kinderen te leren hoe zij met media kunnen omgaan.

Net zoals in het dagelijks leven, doen kinderen ook online positieve en negatieve ervaringen op. Het is belangrijk om over deze online gebeurtenissen te praten. Want juist als het normaal is om hierover te praten zullen zij eerder hun negatieve ervaringen delen en niet wachten tot hun ouders er zelf achter komen of tot de situatie uit de hand is gelopen. Daarnaast is het heel leuk om van kinderen te horen wat zij doen.

Iedereen kan MediJA Praat op zijn eigen manier gebruiken en invullen. Om je op weg te helpen zijn enkele spelvormen in de handleiding opgenomen. Ook lees je in de handleiding tips om door te vragen op de antwoorden die kinderen geven.

Lees de blog >>
Praten over sociale media in de klas

MediJA Praat bestaat uit 54 kaartjes met stimulerende vragen over (sociale) media, een blokkeerkaart en een blanco kaartje. De kaarten zijn gemaakt voor kinderen vanaf 10 jaar.
Er zijn 2 categorieën:
- Oranje kaartjes: deze kunnen gebruikt worden vanaf 10 jaar en ouder
- Roze kaartjes: deze zijn geschikt voor kinderen vanaf 13 jaar

Gratis downloads:
Jonger ontwikkelde recent een mooie aanvulling op de MediJA Praat-kaartjes. Je kunt ze kosteloos downloaden en gebruiken als printables.
Klik hier voor de downloads. 'Deze kaartenset is een mooie handreiking om het gesprek aan te gaan.' - Wij-spelen.nl 'Een aanrader voor thuis, in de klas of in jouw praktijk!' - Susan Spekschoor 'MediJA Praat zorgt voor betrokkenheid en bevlogenheid bij tieners. Ze helpen de gespreksleider zeker om gerichte vragen over sociale media te stellen en om het gesprek hierover aan te gaan.' - Martijn Bos, Mediawijzer.net

# data[].attributes.attachment_link.description
MediJA Praat is bedoeld voor iedereen die met kinderen in gesprek wil gaan over (sociale) media. De invloed van de media in het dagelijks leven wordt steeds groter en is bijna niet meer weg te denken. Aan ons de taak om kinderen te leren hoe zij met media kunnen omgaan.

# data[].attributes.body
Vind jij je weg door de jungle die media is?

# data[].attributes.attachment_link.description
YouTube, Snapchat, Instagram, Facebook, WhatsApp, games... Soms zie je door de bomen het bos niet meer. En chat je nu veilig of zit er een adder onder het grasssssss? Media is net als de jungle: spannend, uitdagend en er is van alles te ontdekken en te beleven. Maar soms schuilt er ook gevaar!

# data[].attributes.body
Wil jij graag lessen verzorgen voor vo-leerlingen of mbo-studenten over digitale geletterdheid en nieuwe technologieën, maar heb je geen tijd om zelf lessen te bedenken? Dan zijn onze 'Lab out of the Box vo/mbo digitale lesbrieven’ iets voor jou!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lessen over 21e-eeuwse vaardigheden

In deze tijd van razendsnelle technologische ontwikkelingen is het belangrijk dat scholen werken aan de 21e-eeuwse vaardigheden van hun leerlingen, waarbij taalvaardigheden en digitale geletterdheid samenkomen. Probiblio ontwikkelt samen met de bibliotheken Zuid-Kennemerland, Huizen Laren Blaricum en Amstelland digitale lesbrieven voor het vo/mbo, zodat bibliotheken scholen hierin kunnen ondersteunen. Met de lesbrieven verzorg je kant-en-klare lessen over thema's op het gebied van digitale geletterdheid, zoals beeldmanipulatie, podcasts, nepnieuws en virtual reality.

Lesbrief: Beleef een boek in Virtual Reality, maak een 3D-wereld in CoSpaces

In deze les leren leerlingen hun mening over een gelezen boek te verwoorden en over te brengen door middel van een 3D-wereld. Die wereld maken ze met CoSpaces, een digitale leeromgeving of 'virtuele blokkendoos' waar leerlingen zonder ervaring snel aan de slag kunnen. Voor meer ervaren leerlingen is er de mogelijkheid de gebouwde objecten ook nog te programmeren. De ontworpen werelden kunnen ze daarna met een Virtual Reality bezoeken.

Thema: leesbevordering, boekpromotie, virtual reality

21e eeuwse vaardigheden: communiceren, creatief denken, samenwerken, computational thinking, ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid

Geschikt voor: onderbouw vo

Duur: 1,5 uur, eventueel op te splitsen in 2 lessen

Lesmaterialen: lesbrief met instructievideo, PowerPointpresentatie, hand-outs (VR Storyboard in 3D; Aan de slag met CoSpaces; Programmeren in CoSpaces; CoSpaces bekijken; keyboard shortcuts & controls)

Download alle lesmaterialen >>
Lesbrief: Beeldmanipulatie

In deze les leren leerlingen/studenten hoe beelden in de media op allerlei manieren en voor verschillende doeleinden gemanipuleerd kunnen worden. De leerlingen gaan een checklist samenstellen van mogelijke beeldmanipulatie-technieken. Dat doen ze door klassikaal beeldfragmenten te bekijken en te onderzoeken op welke wijze deze gemanipuleerd zijn. Soms is dit namelijk helemaal niet zo gemakkelijk te achterhalen, want de technieken worden steeds beter en slimmer. Deze lijst kunnen de leerlingen later gebruiken bij het beoordelen van beelden.

Thema: beeldmanipulatie, video, fake news

21ste-eeuwse vaardigheden: kritisch denken, mediawijsheid, communiceren

Geschikt voor: midden- en bovenbouw vo, eerste- en tweedejaars mbo

Duur: 1 lesuur

Lesmaterialen: lesbrief, checklist, PowerPointpresentatie

Download alle lesmaterialen >>
Lesbrief: Lees je in, leef je in en maak een boektrailer podcast

Tijdens twee lessen leren leerlingen de kern uit een door hun gelezen boek te halen en die te vertalen naar een boektrailer in de vorm van een podcast. Presenteren en evalueren is ook onderdeel van deze lessen. De boektrailer podcast wordt gemaakt met behulp van de smartphones van de leerlingen en de gratis podcastapp 'Anchor'. Door het maken van een boektrailer podcast wordt er onder anderen gewerkt aan leesbevordering door het samenbrengen van taal- en digitale vaardigheden.

Thema: leesbevordering, podcasts, boekentrailer

21ste-eeuwse vaardigheden: mediawijsheid, kritisch denken, creatief denken, communicatie, samenwerken en zelfregulering.

Geschikt voor: midden- en bovenbouw vo, eerste- en tweedejaars mbo

Duur: 1 lesuur theorie & uitleg en 1 lesuur presentatie & evaluatie

Lesmaterialen: lesbrief met instructievideo, hand-out ('Zelf aan de slag', digitaal formulier voor de leerlingen/studenten), PowerPointpresentatie. Daarbij kun je gratis de kaartenset 'Een Schitterend Gesprek' aanvragen, om je gesprekken over boeken nog leuker en interactiever te maken.

Download alle lesmaterialen >>
In de planning

Op dit moment zijn we in de pilotfase en worden de lesbrieven getest op scholen. Wil je meer informatie? Neem contact met ons op via outofthebox@probiblio.nl. Bekijk ook eens onze kant-en-klare Lab out of the Box-leskisten over digitale geletterdheid en nieuwe technologieën.

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze tijd van razendsnelle technologische ontwikkelingen is het belangrijk dat scholen werken aan de 21e-eeuwse vaardigheden van hun leerlingen, waarbij taalvaardigheden en digitale geletterdheid samenkomen. Probiblio ontwikkelt samen met de bibliotheken Zuid-Kennemerland, Huizen Laren Blaricum en Amstelland digitale lesbrieven voor het vo/mbo, zodat bibliotheken scholen hierin kunnen ondersteunen.

# data[].attributes.body
Doorlopende leerlijn digitale geletterdheid in de klas.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The Rent Company is marktleider in Nederland bij het faciliteren van laptops in de klas. Dat gebeurt door middel van hun Easy4u-abonnementen. De doelstelling van The Rent Company is om digitaal onderwijs mogelijk te maken voor iedere leerling of student. GO21 heeft naast de module EasyStart by GO21, ook ondersteuning geboden bij de module Starthulp Klas.

# data[].attributes.attachment_link.title
Home - GO21 - Digitale Geletterdheid in de klas

# data[].attributes.attachment_link.description
The Rent Company is marktleider in Nederland bij het faciliteren van laptops in de klas. Dat gebeurt door middel van hun Easy4u-abonnementen. De doelstelling van The Rent Company is om digitaal onderwijs mogelijk te maken voor iedere leerling of student. GO21 heeft naast de module EasyStart by GO21, ook ondersteuning geboden bij de module Starthulp Klas.

# data[].attributes.body
De totaal oplossing voor digitale geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Al meer dan 335 scholen hebben voor Basicly gekozen. Zo naderen we stap voor stap ons ultieme doel: iedere leerling in Nederland voorbereiden op de digitale wereld.

Dit bereiken we via toegankelijk onderwijs én ondersteuning bij de structurele implementatie van digitale geletterdheid. Deze unieke combinatie zorgt ervoor dat wij als enigen in Nederland het hele schoolteam betrekken om duurzame verandering te bewerkstelligen.
Ontdek waarom scholen voor ons kiezen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitale geletterdheid | Basis- en voortgezet onderwijs | Basicly

# data[].attributes.attachment_link.description
Al meer dan 335 scholen hebben voor Basicly gekozen. Zo naderen we stap voor stap ons ultieme doel: iedere leerling in Nederland voorbereiden op de digitale wereld. Dit bereiken we via toegankelijk onderwijs én ondersteuning bij de structurele implementatie van digitale geletterdheid.

# data[].attributes.body
Computational thinking voor het VMBO

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In het project ' Computational Thinking voor het vmbo' is in co-creatie aantrekkelijk en uitdagend CT onderwijs voor het vmbo ontwikkeld en geëvalueerd. In het project werkten vmbo-, mbo- en hbo-docenten samen. Het ontwikkelde materiaal sluit expliciet aan bij diverse beroepssectoren en de daarin relevante kennis/vaardigheden en is aantrekkelijk voor alle leerlingen in het vmbo.

Voorbeeldmodules

In het project zijn vier voorbeeldmodules voor CT in het vmbo ontwikkeld. Deze zijn gratis te downloaden:

Download extra materialen voorbeeldmodule 1:

Download extra materialen voorbeeldmodule 2:

Download extra materialen voorbeeldmodule 3:

Download extra materialen voorbeeldmodule 4:

Interviews

# data[].attributes.attachment_link.title
Tools en werkwijzen: Computational thinking voor het vmbo - TechYourFuture

# data[].attributes.attachment_link.description
In het project ' Computational Thinking voor het vmbo' is in co-creatie aantrekkelijk en uitdagend CT onderwijs voor het vmbo ontwikkeld en geëvalueerd. In het project werkten vmbo-, mbo- en hbo-docenten samen. Het ontwikkelde materiaal sluit expliciet aan bij diverse beroepssectoren en de daarin relevante kennis/vaardigheden en is aantrekkelijk voor alle leerlingen in het vmbo.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Welkom op mijn yurls-pagina over digitale geletterdheid. Op deze pagina deel ik links die passen bij het thema digitale geletterdheid. Tips voor in de klas, tips voor thuis en achtergrond informatie bij de verschillende onderdelen waar digitale geletterdheid uit bestaat.

De onderverdeling van die Kennisnet en SLO hebben gemaakt ligt aan de basis van deze pagina.

# data[].attributes.attachment_link.description
links, tips, filmpjes over aardrijkskunde, mediawijsheid en de onderwijskundige inzet van ICT in de klas.

# data[].attributes.body
Leuk, veilig en slim gebruik van social media.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leuk, veilig en slim gebruik van internet en (sociale) media - vanaf 10 jaar

# data[].attributes.attachment_link.description
Op HoeZoMediawijs.nl kunnen kinderen en jongeren zelfstandig aan de slag met sociale media, mediavaardigheden en mediawijsheid. Thuis én in de klas!

# data[].attributes.body
Heb je een vraag over privacy? Zit je in de problemen? Of wil je jouw privacy beter beschermen? Ontdek hier alle tips & tricks.

# data[].attributes.attachment_link.description
Heb je een vraag over privacy? Zit je in de problemen? Of wil je jouw privacy beter beschermen? Ontdek hier alle tips & tricks.

# data[].attributes.body
Wie is de baas op internet? Is dat Google? Of de overheid? Of ben jij het? Kom erachter in het De Baas Op Internet lesprogramma. Vanaf nu gratis te downloaden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wie is de baas op internet?** Is dat Google? Of de overheid? Of ben jij het? Best een lastige vraag, en de waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden. In de zes lesmodules van

# data[].attributes.body
Bang dat je ex in je Facebook zit? Dat je computer wordt gegijzeld door ransomware? Of dat criminele hackers jouw bankrekening plunderen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bang dat je ex in je Facebook zit? Dat je computer wordt gegijzeld door ransomware? Of dat criminele hackers jouw bankrekening plunderen?
inhoud: wat zijn hackers . de basis . computer . telefoon en tablet . sociale media . chatten en bellen . geavanceerd . tot slot

Deze handleiding legt op een begrijpelijke manier uit hoe je jezelf beschermt tegen hackers. Aan de handleiding hebben zes professionele hackers 👨‍💻 meegewerkt.

Laat Je Niet Hack Maken garandeert geen honderd procent veiligheid. Dat bestaat niet op het internet. Wel kun je het hackers en hun virussen zo lastig mogelijk maken door deze tips te volgen.

Voordat we beginnen: ga niet doodsbang achter je computer zitten. De kans dat een hacker alleen jou als doelwit heeft, is heel klein. Het meeste gevaar ontstaat doordat veel mensen een gebrekkige kennis van computers en het internet hebben. Laten we dat dit jaar eens verbeteren 👍.

Hackers maken gebruik van kwetsbaarheden op het internet of in apparaten. Er zijn grofweg twee soorten: white hat hackers en black hat hackers. De zogeheten white hat hackers 🤠 speuren naar de kwetsbaarheden om ervoor te zorgen dat ze gedicht worden. Dat maakt het internet weer een stukje veiliger.

In de media gaat het in het gros van de gevallen over black hat hackers 😈. Dit zijn hackers met kwade bedoelingen die bijvoorbeeld geld willen stelen of bij je inbreken om je in de gaten te houden. Of ze zijn op zoek naar gevoelige gegevens, zoals naaktfoto's of een kopie van jouw paspoort.

Er is ook een groep criminele hackers die voor de lol bij mensen inbreekt. Deze groep bestaat voornamelijk uit jongeren die hacken als een soort online kattenkwaad zien. Ondanks hun mogelijk onschuldige motief moet je nog steeds oppassen voor deze hackers.

Er bestaan ook hackers die namens een overheid bij doelwitten inbreken. Hackers in dienst van de geheime dienst 🕵️ of politie 👮 zijn het gevaarlijkst, maar vormen voor veel mensen geen directe dreiging. Ze hacken terroristen, criminelen en vijandige regimes, niet de normale internetgebruiker.

Hackers beginnen vaak met het stelen van jouw wachtwoord. Soms kun je daar niets aan doen, bijvoorbeeld als een website waar jij een profiel hebt wordt gehackt. Hackers maken dan ook jouw wachtwoord buit en proberen vervolgens met dat wachtwoord bij andere accounts in te breken, bijvoorbeeld je Gmail.

Het gebeurt ook dat je zelf per ongeluk je wachtwoord aan hackers geeft. Dit gebeurt bij phishing, een vorm van internetfraude waarbij criminelen je inloggegevens proberen te ontfutselen. Je zal vast wel eens een phishing-mail hebben ontvangen, zoals een nepbericht dat je bankrekening is geblokkeerd of een incasso niet is betaald.

Ook breken hackers in via bijlagen in e-mails. Als je zo'n bijlage opent, wordt jouw computer overgenomen. Deze methode wordt vaak gebruikt voor het verspreiden van ransomware, een virus dat je computer onbruikbaar maakt door je bestanden achter slot en grendel te zetten. Hackers eisen dan losgeld om je computer weer toegankelijk te maken.

Virussen, ook wel malware genoemd, worden ook regelmatig verspreid via downloads, bijvoorbeeld torrents of installatiebestanden voor een programma dat je wilt gebruiken. Je denkt dat je een film of programma om je computer op te schonen downloadt, maar in werkelijkheid haal je een virus binnen.

Een virus kan ook op jouw computer belanden door online advertenties en overgenomen websites. Zelfs Nederlandse websites verspreiden soms nog onbedoeld virussen. Als je jouw computer en software niet updatet, dan loop je een risico op dit soort infecties.

Een minder groot maar nog steeds aanwezig risico is dat een hacker met een usb-stick de volledige controle over jouw computer krijgt. Dat kan een usb-stick zijn die je 'toevallig' op straat vindt of van iemand krijgt, maar een kwaadwillende kan het apparaatje ook in je laptop steken als je even naar de wc bent.

Nu je weet wat hackers zijn en hoe ze meestal proberen binnen te komen, kun je de eerste tips 💡 toepassen. Het gaat hierbij om de basis, een simpele lijst met maatregelen die iedereen zou moeten nemen.

Veel mensen vinden updaten een vervelend en tijdrovend proces. In sommige gevallen is dat ook zo, maar het is ook de belangrijkste bescherming ❗ tegen hackers. Veel hacks zijn succesvol omdat het slachtoffer verouderde software gebruikt. Daar zitten nog kwetsbaarheden in die met beveiligingsupdates worden gedicht.

Hoe ouder je software, hoe makkelijker hackers toegang krijgen.

Software draait op allerlei apparaten. Denk aan Windows of MacOS op je computer of laptop, Android of iOS op je mobiele apparaten maar ook je router en slimme apparaten in huis. Bekijk regelmatig - één keer per week - of er updates voor jouw apparaten beschikbaar zijn en installeer ze zo snel mogelijk ⏰. Je kunt in sommige gevallen ook de updates automatisch laten installeren, onder andere bij Windows, MacOS en de Chrome-browser.

Daarnaast is het belangrijk om je apps en computerprogramma's te updaten, zoals je browser, PDF-lezer en Microsoft Office. Vaak krijg je een melding als er een nieuwe versie beschikbaar is.

Tegenwoordig heb je voor praktisch elke website of app wel een account nodig, en dus ook een wachtwoord. Omdat we als mensen nooit tientallen verschillende wachtwoorden kunnen onthouden, zijn we geneigd om hetzelfde wachtwoord op meerdere plekken te gebruiken.

Dat is lekker makkelijk, maar ook heel gevaarlijk ⚠️. Als een hacker achter jouw Spotify-wachtwoord komt, dan wil je niet dat dit wachtwoord ook toegang geeft tot je internetbankieren. En als je jouw Netflix-wachtwoord met een vriend deelt, wil je niet dat diegene op je Gmail of Facebook kan inloggen.

Daarom is het belangrijk om voor elke website of app een uniek wachtwoord te gebruiken. Enkel een cijfer 1️⃣ of letter 🅰️ aanpassen, zoals veel mensen doen, is niet voldoende. Deze variaties zijn makkelijk te raden. Gelukkig bestaat hier een handige oplossing voor: wachtwoordbeheerders, beter bekend als password managers.

Een password manager stopt al jouw wachtwoorden in een digitale kluis 🔑 en beveiligt ze met een overkoepelend wachtwoord. Je hoeft dan voortaan maar één wachtwoord te onthouden om toegang te krijgen tot al je accounts. Ook kunnen deze apps automatisch heel ingewikkelde wachtwoorden maken, zoals 6ur7qvsZpb0ZkcuSW1u!V8ng!L^lb, en die vervolgens opslaan. Zulke wachtwoorden zijn vrijwel niet te kraken of raden.

Password managers hebben de mogelijkheid om jouw inloggegevens in te voeren bij websites. Dit beschermt je al tegen veel phishing-aanvallen. Als een website-adres niet correct is, zoals ing.mijnbanklogin.nl, zal een password manager jouw ING-inloggegevens daar niet invoeren. Ook kun je een password manager gebruiken om notities op te slaan 📓, zoals inlogcodes, geheime sleutels en antwoorden op geheime vragen.

Goede wachtwoordbeheerders zijn Bitwarden, 1Password, LastPass en KeePass. Als je nog nooit een wachtwoordbeheerder hebt gebruikt, kun je het beste de gratis variant van Bitwarden proberen.

Bitwarden (gratis)

Bitwarden is de afgelopen jaren erg populair geworden. De dienst is volledig open, heeft voor vrijwel elk platform een goede app en is op al je apparaten gratis te gebruiken. Voor minder dan een euro per maand krijg je meer geavanceerde opties en 1 gigabyte opslagruimte voor jouw bestanden. Als je 3 euro per maand betaalt is het mogelijk om wachtwoorden te delen met familieleden. Technisch onderlegde gebruikers kunnen hun eigen Bitwarden-cloud beheren, om zo alles in eigen beheer te houden.

1Password (3 euro p/m)

1Password staat bekend om zijn mooie design en is geoptimaliseerd voor gebruik op Apple-apparaten, zoals je iPhone en Macbook. De app heeft ook een handige browser-extensie die wachtwoorden voor je genereert en invult. 1Password-accounts werken met een speciale beveiliging in de vorm van een lange reeks tekens en cijfers die je moet invoeren om toegang te krijgen tot jouw account.

LastPass (gratis)

LastPass is een overzichtelijke wachtwoordbeheerder met veel functies, waaronder een browser-extensie om wachtwoorden te genereren en in te voeren. LastPass heeft goede apps voor vrijwel alle besturingssystemen die fijn werken, maar met één groot nadeel: de gratis versie kun je maar op een soort apparaat installeren. Met de betaalde variant (3 euro per maand) kun je de app gebruiken op zowel je smartphone als computer en krijg je 1 gigabyte opslagruimte voor gevoelige documenten.

KeePass (gratis)

KeePass wordt door experts gezien als de veiligste wachtwoordbeheerder, mede doordat veel beveiligingsonderzoekers de app gebruiken en constant veiliger maken. Het nadeel van KeePass is dat de app er vrij ouderwets uitziet, alsof je een Windows XP-programma gebruikt. Gelukkig bestaat de KeePass-community uit enthousiaste ontwikkelaars die fraaie apps voor KeePass ontwikkelen, zoals MacPass voor MacOS. Ook KeePassXC valt aan te raden, in veel opzichten een betere en completere versie van KeePass, die wordt onderhouden door een enthousiaste groep ontwikkelaars.

Je denkt misschien: is dat wel veilig, zo'n digitale kluis? Die zorgen zijn begrijpelijk: LastPass is bijvoorbeeld twee keer gehackt. Desondanks zijn er nooit wachtwoorden gestolen, want die worden zeer veilig in de digitale kluis opgeslagen.

Vaak vragen websites en apps om een goed wachtwoord te gebruiken met speciale tekens en cijfers. Maar wat is precies een goed wachtwoord? [email protected] wordt door veel mensen als een goed wachtwoord gezien, maar stiekem is het voor hackers makkelijk te kraken 🔨. Daarom kun je beter niet meer denken in termen van wachtwoorden, maar wachtzinnen.

Zinnen zijn lang én makkelijk te onthouden, twee vereisten voor een goed en sterk wachtwoord. Een wachtzin als elke week eet ik 2 borden boerenkool is goed te onthouden en toch lastig te kraken. Gebruik ook vooral spaties in je wachtwoorden; die mogelijkheid wordt vaak vergeten.

Ook is het mogelijk om als wachtwoord verschillende woorden achter elkaar te plakken. Gebruik hiervoor Diceware: dat is op dit moment de veiligste manier om een wachtwoord te maken dat je ook daadwerkelijk kunt onthouden.

Neem een password manager, liefst één van de vier bovenstaande.

Gebruik als wachtwoord een wachtzin of Diceware.

Schrijf dit wachtwoord op ✍️ en bewaar het op een veilige plek, zodat je nooit de toegang tot je password manager verliest.

Laat de password manager willekeurige wachtwoorden minimaal 20 tekens genereren en opslaan.

iCloud Sleutelhanger

Voor mensen die alleen maar Apple-producten 🍏 gebruiken is de iCloud Sleutelhanger een handige keuze om wachtwoorden te bewaren. De Sleutelhanger, ook wel Keychain genoemd, kan wachtwoorden genereren en ze automatisch invullen wanneer je ze nodig hebt. De mogelijkheden zijn wat beperkt vergeleken met andere password managers, maar de Sleutelhanger is verder een veilige keuze, mits je iCloud-account beveiligd is met een sterk wachtwoord en tweestapsverificatie.

In de browser

Browsers als Chrome en Firefox bieden aan om je wachtwoorden op te slaan. Dat is op zich een goede manier om gemakkelijk in te loggen bij vaakgebruikte websites. Het nadeel van wachtwoorden opslaan in de browser is dat ze vaak zwak zijn: veel browsers genereren geen sterke wachtwoorden en als ze het al doen, zoals Chrome, weten veel mensen niet van deze functionaliteit. Een betere keuze is dan ook om een password manager te gebruiken.

Een wachtwoordenboekje

Ook pen en papier 📝 kan worden gebruikt als een password manager. Zorg ervoor dat je unieke wachtwoorden kiest en het boekje goed opbergt. Maak ook een kopie en bewaar die in een kluis, zodat je altijd een backup hebt. En berg je boekje met wachtwoorden op wanneer familie, vrienden of de klusjesman langskomen.

Een handige tip is om alle wachtwoorden die in het boekje staan te laten beginnen met hetzelfde woord. Dat woord schrijf je dan niet op, maar onthoud je. Als iemand toch jouw wachtwoordenboekje in handen krijgt, kan deze persoon nog steeds niet inloggen op je accounts.

Het blijft daarnaast belangrijk om te controleren of één van je wachtwoorden door hackers is gestolen. De website Have I Been Pwned houdt gehackte websites in de gaten en waarschuwt je zodra jouw gegevens zijn gevonden. Je kunt op deze site met een druk op de knop zien of je gevaar loopt.

Als je je aanmeldt, krijg je zelfs een melding 🔔 zodra blijkt dat jouw e-mailadres in gestolen bestanden voorkomt. Zo weet je precies bij welke dienst welk wachtwoord is gestolen en kun je het meteen aanpassen. Daarna is het grootste gevaar - dat een hacker met jouw wachtwoord inlogt - geweken.

Hoe goed je wachtwoord ook is, het kan altijd worden gestolen. Om de gevolgen daarvan te beperken, kun je gebruikmaken van de relatief nieuwe beveiligingsmethode tweestapsverificatie, ook wel two factor authentication (2fa) genoemd.

Je activeert tweestapsverificatie per dienst waar je gebruik van maakt. Na het inloggen met je gebruikersnaam en wachtwoord moet je voortaan nog een tweede stap voltooien. Meestal wordt er om een code gevraagd die op je smartphone (via een sms of zogeheten authenticator-app) verschijnt.

Stel dat een hacker jouw gebruikersnaam en wachtwoord heeft, dan zou diegene ook nog toegang moeten hebben tot de code op jouw telefoon. Dat is bijna nooit het geval ⛔. Op deze website zie je bij welke online profielen en diensten je tweestapsverificatie kunt inschakelen. Denk aan Google, Apple, Facebook, Instagram, WhatsApp en Dropbox. Maar vergeet ook zeker niet DigiD, waar je kunt instellen dat je na het inloggen standaard een verificatiecode moet invoeren.

Code via sms

Inlogcodes via sms ontvang je door je mobiele telefoonnummer aan een online dienst te koppelen. De werking spreekt voor zich: na het ontvangen van de sms 💬 voer je de code die je in het bericht ziet staan in op de website of app waar je wilt inloggen. Hackers kunnen deze sms-codes via een zeer gerichte aanval onderscheppen, maar voor het gros van de mensen is deze beveiliging voldoende.

Code via authenticator-app

Een andere, veiligere manier van tweestapsverificatie is het gebruik van een authenticator-app. Met deze app scan je een QR-code (een soort barcode) van de dienst waarvoor je de beveiliging wilt activeren. Na het scannen verschijnt er een inlogcode in de app die iedere dertig seconden wordt ververst.

De apps van onder meer 1Password, LastPass, Authy, Google en Microsoft kunnen deze QR-codes scannen en inlogcodes genereren. De app van Microsoft logt je automatisch in bij Outlook en LastPass Authenticator laat je met een druk op de knop via tweestapsverificatie inloggen op allerlei verschillende websites.

Kijk wel uit met Google Authenticator, want als je de telefoon waarop je die app hebt geïnstalleerd kwijtraakt of reset, ben je al je inlogcodes kwijt. Bij de andere apps worden de inlogcodes gesynchroniseerd op alle apparaten waarmee je ze genereert.

Het slotje 🔒 in de webadresbalk van je internetbrowser betekent dat je gebruikmaakt van een versleutelde verbinding. Hierdoor zijn de gegevens die jij verstuurt, zoals je wachtwoord of creditcardgegevens, beveiligd en kan een hacker ze niet zomaar onderscheppen. Houd er dus rekening mee dat je gevoelige informatie alleen invult op websites met zo'n slotje, ook te herkennen aan https:// voor het webadres.

Wees er ook bewust van dat een slotje niet meteen wil zeggen dat je de website kunt vertrouwen 🚫. Veel phishing-websites die jouw inloggegevens proberen te stelen maken inmiddels ook gebruik van zo'n slotje om je vertrouwen te winnen. Blijf daarom kijken naar het webadres en of dit goed is opgebouwd.

Correct: https://www.facebook.com (facebook.com is het hoofddomein)

Fout: https://www.facebook.tech (.tech is niet de juiste domeinextensie)

Fout: https://facebook.inlog.net (inlog.net is hier het hoofddomein)

Fout: https://www.faceb00k.com (er staan twee nullen in plaats van twee keer de letter o)

Een backup, de algemeen geaccepteerde term voor een reservekopie, geeft je toegang tot je bestanden als er iets fout gaat. Stel: je computer gaat plotseling kapot. Om welke verloren foto's 📷, video's 📹 en documenten 📃 zou je verdrietig zijn, en welke bestanden heb je nodig voor je administratie? Dat zijn de bestanden om een backup van te maken.

Een backup zorgt ervoor dat je belangrijke bestanden veilig zijn, ook als je computer kapotgaat, je telefoon wordt gestolen of een gijzelvirus je computer ontoegankelijk maakt. Met een backup kun je weer snel aan de slag.

Het valt aan te raden om zowel een online als offline backup te maken. Een online backup maak je met een clouddienst ☁️ als Dropbox of Stack, een offline backup via een externe harde schijf. Controleer regelmatig of alle bewaarde bestanden er nog zonder fouten in staan.

Phishing-aanvallen zijn in de meeste gevallen makkelijk te herkennen. Neem bijvoorbeeld een nepmail die ogenschijnlijk van ABN Amro afkomstig is waarin staat dat jouw bankpas is geblokkeerd, terwijl je bij een andere bank 🏦 zit. Logisch nadenken is dan al genoeg om jezelf te beschermen.

Maar een phishingmail kan heel echt lijken. Het is daarom slim om altijd goed naar de afzender van een e-mail te kijken. Als de afzender het adres @abnamro.incasso55.nl gebruikt, weet je dat de mail niet door ABN Amro is verstuurd. Dan zou er nl.abnamro.com staan.

Let ook goed op het taalgebruik. In veel phishingmails staan taalfouten of word je aangesproken met Geachte heer / mevrouw. De meeste organisaties weten heus wel wie jij bent en hoe ze je moeten aanspreken.

Vaak proberen phishingmails je te laten schrikken 😨, bijvoorbeeld door te beweren dat je bankrekening is geblokkeerd of dat je een incasso moet betalen. Of de e-mails stellen dat je iets hebt gewonnen 🤑. Als je het niet zeker weet, bel dan de betreffende organisatie. Gebruik daarbij niet het telefoonnummer uit de e-mail, maar zoek het op via de officiële website.

Inspecteer ook altijd de linkjes in een e-mail. Dat doe je door met je muiswijzer 🖱️ op de link te staan zonder erop te klikken. Zo zie je het adres waar de link je naar toe wil sturen. Hieruit is meestal op te maken of het om phishing gaat of niet. Bij mobiele apparaten druk je lang op de link om deze te kopiëren. Vervolgens kun je deze in een nieuwe e-mail plakken om het volledige webadres te zien.

Als je een e-mail of de linkjes erin niet vertrouwt, surf dan via de browser naar de website van de betreffende organisatie en log daar in. Daar vind je vaak ook alle ontvangen berichten en facturen. Je kunt de organisatie ook altijd bellen 📞 om te vragen of een ontvangen e-mail echt van dat bedrijf afkomstig is. Nog een belangrijke stelregel:

Als het te mooi lijkt om waar te zijn, dan is het dat waarschijnlijk ook.

Als je een Google-account hebt, helpt deze browser-plugin je tegen phishing-aanvallen: Password Alert. De plugin stuurt je een waarschuwing zodra je jouw Google-wachtwoord invoert op een valse inlogpagina. Voor veel mensen is Google en het daarbij horende Gmail hun belangrijkste online account, en daarom kan het lonen om deze officiële Google-plugin te installeren.

Niet alleen bij phishing geldt dat je niet zomaar op linkjes moet klikken. Het is sowieso goed advies, of je de link nu via e-mail, social media of in een sms-bericht krijgt. Een smartphone kan bijvoorbeeld worden gehackt doordat je op een verkeerd linkje drukt.

Dit gebeurt lang niet bij iedereen en je hoeft ook niet bang te worden van ieder linkje. Maar als je het niet vertrouwt, inspecteer de link 👓 dan eerst op de manier zoals hierboven staat beschreven.

Net als bij linkjes moet je oppassen met bijlagen in e-mails. Via deze weg worden vaak virussen verspreid, waarmee hackers toegang kunnen krijgen tot jouw apparaat. Dat doen ze door in een ogenschijnlijk ongevaarlijk bestand, zoals een Word-document, een virus te verstoppen. Naast Word-documenten kunnen hackers hun virussen ook in Excel-, PDF-, ZIP- en EXE-bestanden verbergen.

Over het algemeen geldt dat je Word- en Excel-documenten gewoon in Microsoft Office kunt openen. Zodra je na het openen van een document een grote gele balk bovenin het programma ziet, moet je uitkijken ⚠️. Dit is een indicatie dat het document mogelijk malware bevat. Klik nooit zomaar op de knop in de gele balk en al helemaal niet als het document daarom vraagt. Als je het document niet vertrouwt, open het dan via de website van Google Docs. Op die manier raakt je computer niet geïnfecteerd, mocht het document inderdaad een virus bevatten.

PDF-bestanden kun je het beste in je browser openen, door het bestand in een browsertabblad te slepen. Of klik met de rechtermuisknop op het PDF-bestand en kies openen met > browser.

Een andere manier om veilig documenten te openen is met DANGERZONE. Dit gratis programma voor Windows en MacOS converteert mogelijk gevaarlijke PDF-documenten, Office-bestanden en foto's naar bestanden die je veilig kunt openen en bekijken 👍.

Kijk altijd uit met EXE-bestanden. Die hoef je bijna nooit te openen, behalve als je een programma wilt installeren. Je hoeft nooit op een EXE-bestand te klikken om een document 📄 te openen. ZIP-bestanden kun je gewoon uitpakken, maar kijk uit met de inhoud en volg de voorzorgsmaatregelen die hierboven staan beschreven.

Als je een bestand niet vertrouwt, kun je het downloaden ⬇️ naar je computer ( niet openen!) en vervolgens uploaden naar VirusTotal. Deze website analyseert het bestand en vertelt je of het een virus bevat. Houd er rekening mee dat zowel Google als VirusTotal na het uploaden de beschikking hebben over het bestand.

Schakel ook de optie verberg extensies uit voor zowel Windows als MacOS, waardoor je altijd ziet welke extensie een bestand heeft.

Openbare wifi-netwerken, zoals Wifi in de Trein, zijn niet veilig. Hackers kunnen meegluren met wat jij online doet en zo proberen om inloggegevens te stelen. Maak gebruik van je 4G-verbinding of creëer een met wachtwoord beveiligde hotspot op je telefoon. Met zo'n hotspot ( Android, iPhone) maakt je laptop gebruik van de mobiele verbinding van jouw telefoon om te internetten.

Als je toch van een openbaar wifi-netwerk gebruik wilt maken, zorg er dan voor dat je alleen inlogt bij websites met een slotje. Deze gegevens worden versleuteld en zijn voor anderen niet zomaar in te zien. Dit advies geldt ook voor wifi-netwerken van restaurants 🍟 en hotels 🛏️: die zijn dan wel met een wachtwoord beveiligd, maar worden nog steeds door veel mensen gebruikt.

Let ook goed op bij het welkomstscherm dat je soms te zien krijgt. Soms wordt er gevraagd om een app, softwareprogramma of certificaat te installeren. Dat is absoluut niet nodig om verbinding met het internet te maken, en mogelijk een teken dat een hacker toegang tot jouw smartphone of laptop wil. Vraag het desnoods na bij de aanbieder van het wifi-netwerk.

Tot slot is het belangrijk om te beseffen dat een wifi-netwerk met een wachtwoord niet per se veilig is. Ook deze wifi-netwerken kunnen in handen zijn van een criminele hacker.

Het valt ook sterk aan te raden om een virtueel particulier netwerk (VPN) te gebruiken zodra je met een openbaar wifi-netwerk verbindt. Een VPN bouwt een digitale tunnel waar jouw dataverkeer doorheen gaat. Hierdoor zien anderen niet wat jij op het internet doet. Op die manier bescherm je jezelf tegen digitale inbrekers.

De meeste mensen hebben dankzij Netflix wel eens van een VPN gehoord. Met zo'n VPN kun je doen alsof je uit een ander land 🌎 komt, door bijvoorbeeld met een Amerikaanse server te verbinden. Op die manier is het met sommige VPN-diensten mogelijk om het uitgebreide Amerikaanse aanbod van Netflix te zien.

Een VPN is ook handig als je niet wilt dat jouw internetprovider weet wat jij allemaal op het internet uitspookt. Je kunt een VPN-verbinding altijd aan laten staan op je computer. Het nadeel van een VPN is dat je internetverbinding er iets langzamer 🐢 van wordt.

Van de betaalde VPN-diensten zijn de gemakkelijkste Freedome, iVPN en NordVPN, die respectievelijk 4, 5 en 6 euro per maand kosten. AirVPN en Mullvad zijn voor de gevorderde gebruiker.

Gebruik geen gratis VPN-dienst. Deze diensten blijken veelal jouw privé-informatie te verkopen, bijvoorbeeld welke websites je bezoekt. Mocht je krap bij kas zitten en geen VPN kunnen veroorloven, dan kun je altijd de gratis versie van ProtonVPN gebruiken - die biedt genoeg voor die paar keer dat je met een openbaar wifi-netwerk wilt verbinden.

Deze tip lijkt misschien voor de hand liggend, maar je ziet nog vaak genoeg laptops op tafels staan van mensen die even naar de wc 🚽 zijn. Naast het risico dat je eigendom kan worden gestolen, dreigt ook het gevaar dat iemand met kwade bedoelingen jouw apparaat gebruikt. Dat kan gebeuren als de laptop niet is vergrendeld of dichtgeklapt.

Stel daarom altijd een korte tijd (1 minuut) in waarna je laptop zich automatisch vergrendelt. Als je dan plotseling weg moet van je computer en je vergeet hem mee te nemen, dan is het apparaat binnen een minuut niet meer toegankelijk voor anderen. In het algemeen geldt: neem je laptop mee als je van je plek gaat.

We gaan als eerste aan de slag met de computer 💻, het apparaat dat het gemakkelijkst te hacken is. De meeste virusinfecties komen voor op Windows-computers.

In Defender zit een functie die je belangrijkste mappen beschermt tegen ransomware of andere schadelijke software die met je bestanden knoeit. Deze optie schakel je in bij Defender via Virus- en bedreigingsbeveiliging > Instellingen voor virus- en bedreigingsbeveiliging > Controlled Folder Access. Daar kun je ook extra mappen toevoegen, zoals een map met zakelijke documenten of familiefoto's 👨‍👨‍👧.

Twee andere tips zijn 0Patch (gratis) en het Nederlandse Hitman Pro.Alert (30 euro per jaar). Deze programma's gebruik je naast een virusscanner en beschermen tegen malware die kwetsbaarheden in je computer misbruikt om bijvoorbeeld mee te kijken met wat je typt ⌨️.

Het loont om voor een virusscanner te betalen: deze software is vaak beter en uitgebreider. Als je niet in staat bent om ervoor te betalen, kun je het beste de gratis versie van Malwarebytes downloaden en installeren.

Zoals je hierboven al las: updaten is belangrijk. Daarom is het aan te raden om updates automatisch te laten installeren. Dit kun je doen voor Windows en MacOS, maar sinds kort ook voor software als de Chrome-browser.

Het is daarbij verstandig om te controleren of een melding om je software te updaten legitiem ✅ is. Veel virussen worden verspreid via een nepmelding, zoals een update voor Adobe Flash Player. Deze meldingen verschijnen meestal via een website. Als je er zeker van wilt zijn, open dan het betreffende programma en kijk handmatig of er een update beschikbaar is.

Chrome is op dit moment de veiligste en meest gebruiksvriendelijke browser die je kunt gebruiken. Ook Firefox en Safari en Edge zijn goede keuzes, zolang je Internet Explorer maar mijdt. Installeer sowieso deze drie extensies:

uBlock Origin

Adblocker uBlock Origin is een gratis extensie die reclame en trackers op het internet blokkeert. Het beschermt tegen zogeheten malvertising: virussen die via online advertenties worden verspreid. Daarnaast houd je spionerende bedrijven buiten. In tegenstelling tot bekendere namen als Adblock en Adblock Plus heeft uBlock Origin geen discutabel verdienmodel. Wees er wel bewust van dat je met een adblocker broodnodige inkomsten van websites ontneemt. Door je favoriete websites op de whitelist te zetten, kun je een bedrijf of persoon toch aan jouw bezoek laten verdienen.

HTTPS Everywhere

HTTPS Everywhere forceert wanneer het kan een beveiligde https-verbinding. Als een aanvaller probeert jouw verbinding te onderscheppen om je vervolgens naar een website met een onbeveiligde (en dus af te luisteren) verbinding te sturen, wordt deze poging door HTTPS Everywhere geblokkeerd. De extensie is gratis te downloaden.

PDF Viewer

Criminelen verstoppen regelmatig malware in PDF-bestanden, omdat de software waarmee deze wordt geopend (Adobe Reader) vaak beveiligingslekken bevat. Je kunt PDF-bestanden daarom beter openen in de browser: dat doet PDF Viewer, een gratis extensie voor Chrome. De browser opent standaard al PDF-documenten, maar met deze extensie krijg je meer functies, zoals een document doorzoeken. Firefox heeft ook een optie om PDF-bestanden in de browser te openen.

Let wel goed op welke extensies je installeert en installeer er niet te veel. Extensies kunnen verregaande rechten hebben en in sommige gevallen zien wat je allemaal in de browser typt. Je kunt per extensie zien welke permissies het heeft.

Hackers maken vaak gebruik van specifieke opties in populaire programma's om je computer met malware te infecteren. Door deze opties uit te schakelen, maak je het aanvallers lastiger. Het gaat om Javascript in Adobe Reader en de macro's in Microsoft Office. Schakel ze beide uit.

Een firewall moet je juist inschakelen, omdat dit systeem je tegen aanvallen van buitenaf beschermt. Doe dit bij MacOS en het liefst ook op jouw router; bij Windows staat de firewall standaard al ingeschakeld. Mocht je nog een extra beveiliging naast je firewall willen hebben, dan kun je kijken naar LuLu (gratis) en Little Snitch voor MacOS of GlassWire voor Windows. Deze apps houden in de gaten 🔎 welke apps met het internet verbinden.

Ooit was Flash een belangrijke technologie voor het kijken van filmpjes en spelen van spelletjes 🎮, maar de software is inmiddels zwaar verouderd en daardoor gevaarlijk. Je kunt Flash daarom beter helemaal verwijderen van je computer. In veel browsers staat Flash al standaard uitgeschakeld en het wordt door geen enkele moderne website meer gebruikt.

Adobe biedt programma's aan om Flash te verwijderen van je Windows of MacOS-computer.

Veel mensen vinden het lastig om hun router, het apparaat dat toegang tot het internet biedt, goed te configureren. Dat is begrijpelijk: routers zijn zeer lastige apparaten 😕. Omdat elke router anders werkt, zul je zelf in de (online) handleiding moeten opzoeken hoe je deze tips doorvoert.

Beveilig je wifi-netwerk met de optie WPA2-AES en een lang wachtwoord en schakel Wifi Protected Setup (WPS) uit.

Schakel UPNP uit. Deze technologie is onveilig en geeft gemakkelijker toegang tot jouw netwerk en apparaten.

Update je router-software.

Maak een gastnetwerk aan met wachtwoord om je gasten en slimme apparaten als beveiligingscamera mee te laten verbinden.

Zorg ervoor dat je wifi-netwerk niet naar jou te herleiden valt. Noem het dus niet Familie Jansen.

Kijk uit met port forwarding: zet alleen poorten open die je echt nodig hebt.

Een bekende truc van hackers is om het slachtoffer een geïnfecteerde usb-stick in zijn of haar computer te laten steken, waarna het apparaat wordt overgenomen. Kijk daarom altijd goed uit met usb-sticks, of je ze nou op straat vindt of van iemand krijgt 🎁. Als je een usb-stick niet vertrouwt, laat er dan een professional naar kijken of gooi het stickje weg.

Ook kun je jezelf afvragen of je al die slimme internet-of-things-apparaten nodig hebt. Is het echt essentieel dat de waterkoker met je wifi kan verbinden? Is het belangrijk dat de Barbie van je zoon of dochter een camera heeft die met het internet is verbonden? Al deze slimme apparaten zijn toegangspunten waarmee hackers jouw netwerk kunnen binnendringen.

Daarnaast kunnen hackers deze apparaten overnemen. Dit gebeurde bij de slimme beveiligingscamera van de Action. Hackers konden meegluren en via de microfoon mensen laten schrikken 😧. Koop daarom alleen slimme apparaten die je écht nodig hebt en het liefst van betrouwbare merken.

Sommige mensen zijn bang om hun bankzaken online te regelen. Dat hoeft niet: internetbankieren is de laatste jaren erg veilig geworden. Je kunt de website of mobiele app van jouw bank gebruiken om betalingen 💶 over te maken. In de meeste gevallen is de app de veiligste keuze: op een recente versie van Android en iOS is het voor criminelen lastig om dit soort apps over te nemen.

Korte linkjes worden ontzettend veel gebruikt op het internet: ze maken simpel gezegd een lange link korter. Bekende diensten daarvoor zijn Bit.ly en TinyURL. Maar korte linkjes worden ook vaak gebruikt om gevaarlijke websites te verhullen. Daarom is het verstandig om korte linkjes te checken, zodat je weet waar je uit komt. Dat kan met het Nederlandse Check Je Linkje, dat heel simpel laat zien waar je uitkomt en of die website mogelijk gevaarlijk is. Voor de meer geavanceerde gebruikers is er Urlscan.io.

Criminele hackers kunnen meegluren met je webcam. Het kan daarom handig zijn om je webcam af te plakken. Op die manier kan een aanvaller jou niet chanteren met foto's en video's van privémomenten, zoals tijdens omkleden, zelfbevrediging of seks 🍆🍑. Door een stukje tape over je webcam te plakken, maak je dit onmogelijk. Er zijn ook elegantere opties zoals het Zwitserse Soomz (11 euro voor drie stuks). Op de Chinese webwinkel AliExpress vind je veel goedkope webcamcovers.

Als je veel onderweg bent en vaak met je laptop in de trein of een koffietentje ☕ zit, kijk dan regelmatig om je heen. Zijn er mensen die mee kunnen lezen met wat je typt? Zien ze geen gevoelige informatie op je beeldscherm, zoals een wachtwoord, telefoonnummer of je huisadres? Wees er bewust van dat je in een openbare ruimte werkt.

Heb je niet zo veel technische kennis maar wil je wel graag browsen, e-mailen en video's kijken? Dan is een Chromebook een slimme keuze. Deze laptop is goedkoop en zeer veilig, omdat er alleen Googles Chrome-browser op draait. Hackers en hun virussen maken hierdoor minder kans om jouw computer te infecteren. Met de laptop kun je verder alles wat je normaal ook in de browser doet. Heb je iets meer geld te besteden? Dan is een iPad met toetsenbord ook een goede keuze om je online zaken te regelen.

Probeer eens in de drie jaar je computer opnieuw te installeren. Dat houdt in: een backup maken, vervolgens de harde schijf wissen en daarna het besturingssysteem ( Windows, MacOS) opnieuw installeren. Je computer wordt er niet alleen sneller van, alle overbodige en mogelijk schadelijke programma's en bestanden 📂 worden tevens gewist.

De smartphone 📱 is voor velen het belangrijkste apparaat in hun leven. Daarom is het extra belangrijk om dit apparaat, of je nu een Android of iPhone hebt, goed te beveiligen.

Oké, dit is een beetje kort door de bocht, maar in het algemeen geldt: iPhones zijn beter beveiligd dan Android-telefoons. Daarom hebben mensen die meer risico lopen om gehackt te worden, zoals advocaten 👨‍💼 en politici 👴, meestal een iPhone. Daarnaast worden iPhones vijf jaar lang van updates voorzien.

De best beveiligde Android-telefoons komen van Google en worden uitgebracht onder de naam Pixel (voorheen Nexus). Google werkt er hard aan om Android zodanig aan te passen dat fabrikanten als Samsung, Huawei en OnePlus gemakkelijker updates kunnen uitbrengen.

Deze tip staat weer hoog in het lijstje: update altijd zo snel mogelijk ⏰ jouw mobiele apparaten. Updates dichten beveiligingslekken waarmee je smartphone of tablet door een hacker kan worden overgenomen. Daarnaast is het belangrijk om regelmatig je apps te updaten. Ook apps kunnen lek zijn, waardoor een aanvaller toegang krijgt tot jouw privégegevens.

Encryptie zorgt ervoor dat jouw gegevens, zoals je berichtjes en foto's, in een digitale kluis 🔑 worden bewaard. Bij alle iPhones en de meeste Android-telefoons staat encryptie standaard ingeschakeld, maar bij sommige Android-toestellen moet je dit handmatig doen. De optie voor encryptie vind je via Instellingen > Beveiliging.

Stel: iemand vindt jouw telefoon en koppelt hem aan een computer. Encryptie zorgt er dan voor dat diegene niet al jouw chatgesprekken en foto's kan zien. Dat is alleen mogelijk als de pincode wordt ingevoerd, de sleutel tot jouw digitale kluis. Daarom is het gebruik van een pincode ook belangrijk.

Door een pincode te gebruiken, kunnen anderen niet zomaar in jouw telefoon of tablet komen. Kies een zescijferige pincode die alleen jij weet en geen standaardcode, zoals 0-0-0-0-0-0, 1-2-3-4-5-6 of 1-1-2-2-3-3. Ook het gebruik van je geboortedatum 🎂 is af te raden, net als alle andere cijfercombinaties die zijn gebaseerd op privégegevens. Je kunt bij iPhones en sommige Androids inschakelen dat je telefoon na tien keer een verkeerde pincode invoeren wordt gewist. Dat is een extra beveiligingsmethode, maar kan - als je geen backup hebt gemaakt - ook gevaarlijk zijn.

Het gebruik van de vingerafdrukscanner is in veel gevallen nog makkelijker. Het werkt snel en is vaak nog veiliger ook, want mensen kunnen je vingerafdruk niet afkijken. Wil je de vingerafdrukscanner tijdelijk uitschakelen? Start dan je toestel opnieuw op. Je moet dan weer de pincode invoeren om toegang tot het apparaat te krijgen. Als je geen vingerafdrukscanner op je Android-telefoon hebt, kun je eventueel ook vergrendeling met een patroon gebruiken.

Ook je simkaart is voorzien van een pincode. Deze pas je in je smartphone aan, bijvoorbeeld naar een zescijferige pincode in plaats van de standaardcode 0-0-0-0. Zet ook alle contactpersonen die op je simkaart staan over naar je telefoon en verwijder ze dan van je simkaart. Op die manier lek je geen privégegevens van anderen als jij je telefoon verliest of deze wordt gestolen.

Het gros van de malware op smartphones en tablets wordt binnengehaald doordat mensen apps buiten de officiële app-winkels om installeren. Dit gebeurt meestal omdat mensen een betaalde app of game gratis willen downloaden. In die 'gratis' app zit dan malware verstopt die bijvoorbeeld je creditcardgegevens 💳 steelt. Dit risico geldt voor zowel Android als iOS.

Bij Android is er nog een tweede gevaar: er zijn genoeg apps in Google Play die legitiem lijken maar alsnog malware bevatten. Doe daarom onderzoek. Googel de naam van de app, lees reviews en kijk hoeveel installaties er zijn geweest. Installeer dus niet zomaar apps op je Android-telefoon of -tablet.

Het is ook belangrijk om de rechten van een app te controleren. Een zaklamp-app 🔦 heeft natuurlijk geen toegang nodig tot jouw adresboek. Bij zowel Android als iOS kun je per app de rechten controleren en aanpassen. Bij Android ga je naar Instellingen > Apps, bij iOS naar Instellingen > Privacy.

Als je een iPhone of iPad gebruikt, dan heeft een virusscanner geen nut. Het gesloten besturingssysteem iOS maakt het voor een virusscanner onmogelijk om zijn werk te doen. Je kunt wel de app iVerify (3,50 euro) installeren. Deze app kijkt of je iPhone of iPad is gehackt door te controleren op abnormaliteiten of afwijkingen binnen iOS. Daarnaast biedt de app allerlei handige handleidingen om je apparaat beter te beveiligen.

Naast virusscanners is er voor Android ook software waarmee je kunt zien welke apps allemaal met het internet verbinden. Op die manier houd je in de gaten wat voor data jouw telefoon of tablet allemaal verzendt. Glasswire, de firewall voor Windows, heeft ook een een Android-app (5 euro per jaar) waarmee je de internettoegang van vervelende of kwaadwillende apps blokkeert.

Je telefoon of tablet opnieuw opstarten is een goede manier om jezelf tegen hackers te beschermen. In veel gevallen wordt eventuele malware verwijderd door je apparaat opnieuw op te starten, ook wel rebooten genoemd. Na een reboot toch nog toegang behouden tot een gehackt apparaat is heel moeilijk voor hackers. Een fijne bijkomstigheid is dat je besturingssysteem stabiel blijft werken als je je telefoon of tablet regelmatig (één keer in de week) opnieuw opstart 👍.

Via wifi en bluetooth kunnen derden jou volgen, bijvoorbeeld de route die je door het station neemt. Als je onderweg geen wifi of bluetooth nodig hebt, is het verstandig om deze opties tijdelijk uit te schakelen via de instellingen van jouw apparaat. Daarnaast bescherm je jezelf zo tegen aanvallen via wifi of bluetooth.

Als je ooit met een wifi-netwerk verbonden bent geweest, maakt je mobiele apparaat daar automatisch weer verbinding mee. Dat is een stukje gemak, maar het brengt ook risico's met zich mee. Een veelgebruikte aanvalsmethode van hackers is om een nep-wifi-netwerk aan te maken, zoals Wifi in de trein of McDonald's Free Wifi, waarmee mensen dan automatisch verbinden. Op die manier proberen ze mee te gluren met wat jij op het internet doet en wachtwoorden te onderscheppen.

Het is verstandig om regelmatig je lijst met vertrouwde wifi-netwerken op te schonen. Als je verbinding maakt met het wifi-netwerk van een hotel 🏨, verwijder het dan na je verblijf weer uit het geheugen van je telefoon. Dit doe je door via de instellingen naar het wifi-netwerk te gaan en daar op vergeten te drukken. Ook kun je in Android en iOS per wifi-netwerk instellen dat je er niet automatisch mee verbindt.

De inhoud van notificaties kan gevoelig 🙈 zijn. Misschien stuurt iemand wel zijn of haar wachtwoord via WhatsApp, of ontvang je inlogcodes via sms. Door de inhoud van notificaties te verbergen ( Android, iOS) zorg je ervoor dat anderen deze gegevens niet zien. Pas als jij je telefoon ontgrendelt, wordt de inhoud zichtbaar.

Backups zijn enorm belangrijk. Mocht je telefoon worden gestolen, dan kun je met een backup altijd weer opnieuw beginnen. Google en Apple bieden opties aan om een volledige backup van je telefoon te maken. Kijk ook naar een backup voor je foto's en video's, voor velen het belangrijkste op hun telefoon. Onder andere iCloud, Google Foto's en Dropbox zijn goede keuzes om je foto's te backuppen. Vergeet geen tweestapsverificatie voor deze diensten in te schakelen.

We delen enorm veel op sociale media 🤳. Soms iets te veel en daar maken hackers misbruik van. Deze vorm van data verzamelen wordt Open Source Intelligence (OSINT) genoemd en kan worden ingezet bij een hackaanval.

Mensen plaatsen geregeld foto's van hun paspoort, rijbewijs en concertkaartjes op sociale media. Misschien denk je: dat is dom. Dat is het ook, maar het gebeurt nog steeds massaal 🤦. De barcode op je concertkaartje kan door een ander worden gebruikt, met een foto van een paspoort en rijbewijs kun je een lening op naam van iemand anders afsluiten.

Kijk dus goed uit met wat je deelt op sociale media. Heb je een vervelende ex die je in de gaten houdt? Plaats dan niet op sociale media waar je op dat moment bent. Wacht je op een pakketje 📦 van een webwinkel? Een hacker kan zich voordoen als een medewerker van de webwinkel om vervolgens 'gegevens te controleren'. Het is vooral een kwestie van beseffen wat voor jou de risico's zijn.

Bij veel bedrijven hoef je enkel je naam, geboortedatum en woonadres op te geven om te verifiëren dat jij het écht bent. Deze gegevens zijn erg gemakkelijk online te vinden: mensen vieren hun verjaardag 🎈 op sociale media en vertellen (indirect) waar ze wonen, bijvoorbeeld door een Instagram-foto te plaatsen van hun nieuwe huis 🏠.

Het lukte een hacker om op deze manier een medewerker van een telecomprovider om de tuin te leiden en een telefoonnummer van iemand anders op zijn naam te zetten. Daardoor kreeg hij de controle over de WhatsApp van het slachtoffer. Deze manier van hacken wordt ook wel social engineering genoemd, een aanvalstechniek waarbij mensen worden gemanipuleerd.

Daarnaast zijn vaak onbedoeld je antwoorden op geheime vragen online te vinden, zoals de naam van je eerste huisdier 🐱 of de geboorteplaats van je moeder. Let hier op.

Wat doet een hacker die informatie over een doelwit wil verzamelen? Juist: de naam van het doelwit googelen. Doe dit ook regelmatig bij jezelf, zodat je weet wat er allemaal online over jou te vinden is. Je kunt bijvoorbeeld een melding instellen, zodat je een e-mail krijgt wanneer jouw naam wordt gevonden in de zoekmachine. Ook is het mogelijk om in sommige gevallen gevoelige informatie uit de zoekmachine te laten verwijderen.

We plaatsen ontzettend veel berichten op sociale media. Het is daarom goed om per sociaal netwerk te kijken of jouw profiel op privé moet worden gezet. Deel je veel over jouw privéleven op Facebook en Instagram? Zet je Facebook-profiel dan op privé ( bekijk hier hoe jouw profiel er voor niet-vrienden uitziet) en je Instagram-account achter een slotje 🔒. Hetzelfde geldt voor Snapchat.

Twitter is een iets ander verhaal, omdat velen er juist zitten om gehoord te worden. Mocht je een openbaar Twitter-profiel hebben, let dan extra goed op wat je deelt: van je locatie- tot privégegevens. Log jezelf ook uit als je geen gebruik meer maakt van het apparaat waarmee je op Twitter bent ingelogd, bijvoorbeeld een openbare computer of de laptop van een vriend.

Veel zzp'ers schrijven zich bij de Kamer van Koophandel (KvK) in met hun woonadres en privénummer. Dat is lekker makkelijk en je kunt zo direct met je eigen bedrijfje 👨‍🔧 aan de slag. Hierdoor duiken helaas ook overal op het internet privégegevens op die aan je bedrijf gekoppeld zijn. Deze gegevens kunnen door hackers worden misbruikt.

Als je jezelf wilt inschrijven bij de KvK, gebruik dan een werkadres in plaats van je woonadres. Daarvoor moet je wel een werkruimte hebben. Er zijn ook organisaties waarbij je voor enkele tientjes per maand een inschrijflocatie voor de KvK kunt huren. Gebruik voor de inschrijving ook een ander telefoonnummer, bijvoorbeeld een prepaid 06-nummer. Verwerk bovendien niet je eigen naam in de naam van je bedrijf. Door geen verwijzing naar je naam te gebruiken, ben je minder goed vindbaar in het handelsregister.

Met Google Alerts houd je nieuwe online content in de gaten 👀. Vul als trefwoord je eigen naam in en je weet precies wanneer jouw naam op een website wordt genoemd. Veel interessanter is het om gevoelige gegevens in de gaten te houden, zoals je e-mailadres, woonadres of telefoonnummer. Zo weet je precies wanneer een website deze gegevens publiceert en kun je daarna eventueel actie ondernemen.

Het is wel degelijk mogelijk om een veilige digitale kopie van jouw paspoort, identiteitskaart of rijbewijs 🚗 te maken. De overheid heeft daarvoor een handige app uitgebracht: KopieID. Met de app streep je gevoelige informatie weg, zoals een burgerservicenummer. Ook kun je met een watermerk het doel van de kopie aangeven, zoals kopie voor hotelovernachting op datum.

Waar ben je eigenlijk allemaal ingelogd? Zit er niet iemand stiekem mee te loeren met je e-mails of WhatsApp'jes? Dat wordt getoond in het overzicht met actieve sessies dat je onder andere bij Google, Apple, Microsoft, Facebook, Instagram, Twitter, Dropbox en WhatsApp in kunt zien. Verwijder alle aangemelde sessies die je niet herkent.

Het kan handig zijn om apps aan je online accounts te koppelen, bijvoorbeeld om op basis van je Google-agenda automatisch sportsessies 🏋️ met vrienden in te plannen of samen online te werken aan documenten. Maar deze apps geef je vaak zonder dat je het weet toegang tot jouw volledige account. Als zo'n app wordt gehackt, is ook jouw online account de klos. Daarom valt het aan te raden om regelmatig te kijken welke apps je aan welke online diensten hebt gekoppeld, onder andere bij Google, Microsoft, Facebook, Twitter, Instagram en Linkedin.

We chatten 💬 en bellen ☎️ wat af. Laten we dat dit jaar ook zo veilig mogelijk doen. Kortom: hoe communiceer je zonder dat anderen mee kunnen lezen of luisteren?

Sinds april 2016 is Nederland veel veiliger gaan communiceren. Die maand werd WhatsApp voorzien van end-to-end-encryptie. Dit zorgt ervoor dat alleen de zender en ontvanger een bericht kunnen lezen. Als iemand anders het bericht onderschept, ziet diegene een brij van onleesbare tekens.

Je kunt het vergelijken met het versturen van een ansichtkaart. Je schrijft wat op de achterkant en plakt er een postzegel op. Bij normale encryptie kan de postbode (in dit geval WhatsApp) lezen wat op de ansichtkaart staat. Bij end-to-end-encryptie stop je de ansichtkaart in een verzegelde envelop ✉️, waardoor alleen de ontvanger het bericht op de kaart kan lezen.

End-to-end-encryptie werkt niet alleen met berichtjes, maar ook bij het versturen en ontvangen van foto's, video's, documenten en locatiegegevens. Daarnaast kun je ook telefoon- en videogesprekken met end-to-end-encryptie beveiligen.

WhatsApp is eigendom van Facebook, een bedrijf dat geld verdient met het verzamelen van zo veel mogelijk informatie over zijn gebruikers. Door end-to-end-encryptie weet Facebook niet wat voor berichtjes of foto's jij stuurt. Facebook kan wel zien met wie je contact hebt en wanneer, ook wel metadata genoemd. Wees daar dus bewust van.

De keuze voor een chat-app is heel persoonlijk. Sommigen houden van gemak, anderen willen hun privacy zo veel mogelijk beschermen. Hieronder vind je vijf alternatieven voor WhatsApp.

Signal

Signal is de veiligste en meest privacyvriendelijke chat-app. Net als WhatsApp kun je de app ook op een computer gebruiken en is het mogelijk om berichtjes na een bepaalde tijd (van enkele seconden tot een week) automatisch te laten verwijderen. Daarnaast slaat Signal nauwelijks gegevens op over zijn gebruikers. De app ziet er alleen niet zo verfijnd uit en heeft ook minder functies dan de concurrentie.

Telegram

Telegram is niet de veiligste keuze omdat berichten standaard in de cloud worden opgeslagen. Dit vinden sommigen fijn: als je van telefoon wisselt kun je direct beginnen waar je was gebleven. Tegelijkertijd is het opslaan van al je berichten, foto's en video's in de cloud een groot risico. Mocht je toch voor Telegram kiezen, wees daar dan bewust van. De reden dat mensen toch voor Telegram gaan is dat het één van de meest gebruiksvriendelijke chat-apps is.

iMessage

Apples chat-app werkt alleen met iPhones en iPads. Berichten worden versleuteld met end-to-end-encryptie en je kunt ook je Macbook of iMac gebruiken om berichtjes te sturen. iMessage ondersteunt allerlei andere apps, waardoor je bijvoorbeeld gemakkelijk in een chatgesprek geld terugvraagt, een Uber boekt of je navigatieroute deelt. Apple bewaart wel metadata voor maximaal een maand, dus houd daar rekening mee.

Threema

Het Zwitserse Threema is een geliefde chat-app onder journalisten, omdat je alleen een gebruikersnaam deelt om met elkaar te communiceren. Op die manier hoeft een journalist zijn of haar telefoonnummer niet openbaar op het internet te zetten. De app heeft een fraai design en veel functies, maar ook één nadeel: Threema kost 2,99 euro, waardoor het aantal gebruikers veel lager ligt dan bij gratis chat-apps.

Wickr Me

Wickr Me is vergelijkbaar met Threema: ook bij deze app heb je geen telefoonnummer of e-mailadres nodig om een account te creëren. Je kunt automatisch verdwijnende berichten instellen, de app op meerdere apparaten gebruiken en groepen creëren. In tegenstelling tot Threema is Wickr Me gratis.

Wire

Wire heeft in korte tijd een grote groep fans gekregen. Dat is niet heel vreemd: de app baseert zijn encryptie op die van Signal en combineert een fraai design met de flexibiliteit van Telegram. Zo kun je Wire overal tegelijkertijd gebruiken, of je nu op je smartphone, computer of via de browser wil chatten. Naast berichten sturen kun je ook (video)bellen, bestanden delen en gifjes versturen - en dat allemaal versleuteld met end-to-end-encryptie.

Wat je niet hebt, kan ook niet worden gestolen. Dat geldt ook voor chatberichten. Voer je gevoelige gesprekken met iemand en wil je dat niemand ze leest? Schakel dan automatisch verdwijnende berichten 🗑️ in. Onder andere WhatsApp, Signal, Telegram, Wickr Me en Wire ondersteunen deze functie.

Met onder andere WhatsApp, Signal en FaceTime kun je bellen met end-to-end-encryptie. Dit houdt in dat de dienst die je gebruikt je niet kan horen of zien. Deze apps zijn ook aan te raden als je gevoelige gesprekken wilt voeren. Als je een keer met je neef uit Australië wilt videobellen, is Skype - dat niet van end-to-end-encryptie is voorzien - geen probleem.

Het normale bellen is voor het gros van de mensen ook een veilige manier om te communiceren. Een hacker kan niet zomaar jouw telefoonverbinding 📶 overnemen. Dat moet dan echt een gerichte aanval zijn van bijvoorbeeld een opsporingsdienst. Daarover later meer.

In tegenstelling tot veel chat-apps is e-mail 📨 juist niet veilig. E-mail bestaat uit een stel aan elkaar geknoopte technologieën die zorgen dat het werkt, maar niet dat het veilig of betrouwbaar is. We gebruiken e-mail omdat het zakelijk en algemeen geaccepteerd is, maar verstuur er zo min mogelijk gevoelige informatie mee.

Allereerst complimenten dat je al zo ver bent gekomen 👏. Je kennis van online veiligheid is al flink toegenomen. Hieronder vind je verschillende geavanceerde tips 🔧 om je beter tegen online surveillance of vastberaden hackers te weren.

Het is belangrijk om na te denken over jouw threat model, oftewel wat voor jou de gevaren zijn. Ben je een vrouw 👩 op het internet? Dan kan het zijn dat je vervelende mannen achter je aan krijgt. Ben je een journalist? Dan is het mogelijk dat de overheid je in de gaten houdt. En ben je iemand met een computer en bankrekening? Je snapt hem al: iedereen kan een doelwit zijn.

Neem gepaste maatregelen met betrekking tot jouw threat model. Er zijn heel veel maatregelen in deze handleiding die iedereen zou moeten nemen, omdat veel gevaren voor iedereen gelden. Maar als activistische feminist 💪 met een Twitter-account is het waarschijnlijk stukken belangrijker dat je jouw huisadres en mobiele telefoonnummer afschermt dan voor het gros van de mensen op Twitter.

Elke situatie is anders en vergt een andere aanpak. Er is dan ook geen gouden regel die je tegen alles beschermt. Stel: je denkt dat je gewelddadige partner jou in de gaten houdt, bijvoorbeeld door in te loggen op je e-mail of via WhatsApp Web mee te lezen met jouw berichtjes. Dan kun je beter de chatfunctie van het spelletje Wordfeud gebruiken om een vriend te informeren over jouw situatie, een communicatiemiddel dat je partner hoogstwaarschijnlijk niet in de gaten houdt.

Laten we dan beginnen met de moeilijkste tip, want spear phishing is ontzettend lastig te herkennen. Spear phishing is een variant van phishing waarbij de aanvaller een bericht opstelt dat speciaal is gemaakt om jou in de val te lokken. De hacker gebruikt bijvoorbeeld informatie van jouw socialemediaprofielen om zijn spear phishing-bericht van geloofwaardige informatie te voorzien.

Een voorbeeld: je schrijft op Facebook dat je trein 🚆 een uur vertraging had. De aanvaller kan een nepmail van de NS opstellen waarin je compensatie aangeboden krijgt. Je hoeft alleen even in te loggen waarna je wachtwoord wordt buitgemaakt of een formulier in te vullen na het openen van het formulier leest de hacker mee met wat jij typt.

Gelukkig krijgt het gros van de mensen niet met spear phishing te maken. Spear phishing komt meestal voor bij mensen die een groot risico lopen om gehackt te worden, zoals politici, journalisten en advocaten. Desondanks is het altijd goed om op je hoede te zijn. Als je iets niet vertrouwt, zoek dan het bedrijf of de organisatie op via Google en bel het telefoonnummer om te vragen of het bericht daadwerkelijk van de juiste afzender is.

Je kunt Macbooks en iMacs met één druk op de knop versleutelen door FileVault in te schakelen. Het is enorm simpel en zorgt ervoor dat iemand die jouw laptop vindt of steelt niet bij je privébestanden kan. Schakel deze functie dus direct in.

Bij Windows is het een ander verhaal. Al jaren maakt Microsoft zijn versleutelingsdienst Bitlocker alleen in de Pro-versie van Windows beschikbaar. Dat is precies de versie die consumenten nauwelijks gebruiken 🤷.

Er zijn gelukkig goede alternatieven, waarvan Veracrypt de veiligste en betrouwbaarste optie is. Zorg ervoor dat je een backup maakt voordat je begint met het versleutelen van je harde schijf. Het soms urenlang durende versleutelingsproces kan fout gaan en met een backup heb je dan altijd je bestanden nog.

Over backups gesproken: ook die kun je versleutelen. Denk bijvoorbeeld aan een externe harde schijf of usb-stick die je met Veracrypt versleutelt. Een goede app is Cryptomator dat bestanden direct versleutelt en naar de cloud uploadt. Op die manier staan al jouw belangrijke bestanden veilig versleuteld in de cloud. Bewaar je wachtwoord van de backup goed: als je deze kwijtraakt heb je geen toegang meer tot jouw bestanden.

De Diceware-methode wordt door experts gebruikt om een zeer sterk wachtwoord te maken. Diceware maakt gebruik van de willekeurigheid van het gooien van dobbelstenen 🎲 en een lange lijst met woorden. Hier vind je een lijst met Nederlandse woorden, samengesteld door de Vlaamse techneut Remko Tronçon.

Je begint door met de dobbelsteen te rollen. Doe dit vijf keer achter elkaar en noteer bij iedere worp het getal dat je gooit. Je krijgt dan een vijfcijferige reeks die correspondeert met een woord op de hierboven genoemde lijst. Stel, je gooit 3-5-5-5-4, dan is je woord kwibus.

Dit proces herhaal je zeven keer om écht veilig te zijn. Je krijgt dan een reeks met zeven compleet willekeurige Nederlandse woorden, zoals kwibus teugel flits augurk bagger zondag nylon. Wiskundig gezien is de Diceware-methode op dit moment de veiligste manier om een wachtwoord te maken dat je ook kan onthouden.

Het gebruik van een fysieke usb-sleutel, ook wel een security key of beveiligingssleutel genoemd, is volgens experts de veiligste vorm van tweestapsverificatie. Je registreert de security key bij diensten als Google, Facebook, Twitter en Dropbox, en vervolgens wordt bij het inloggen om de usb-sleutel gevraagd.

Je steekt de usb-sleutel in de computer of verbindt deze met je smartphone om een inlogpoging goed te keuren. De online dienst controleert 👮 of de security key bij jouw account hoort, en de usb-sleutel ziet of jij jezelf bij de juiste website of app aanmeldt ✅. Op die manier word je beschermd tegen phishing en nepwebsites: de inlogpoging wordt alleen goedgekeurd als jouw security key met de juiste online dienst verbindt.

Het valt aan te raden om twee security keys aan te schaffen: één voor aan je sleutelbos (die je altijd bij hebt), en één als backup om veilig op te bergen. Beide usb-sleutels koppel je aan een online dienst. Ook is het verstandig om andere, minder veilige opties voor tweestapsverificatie uit te schakelen, zoals inlogcodes via sms.

Sommige wachtwoordbeheerders bieden de mogelijkheid om op websites automatisch je wachtwoord in te vullen. Dat is niet veilig. Een aanvaller zou een wachtwoordbeheerder kunnen foppen met een neppagina. Daarom kun je deze optie, die je onder andere in LastPass vindt, uitschakelen. Zo bepaal je zelf wanneer jouw wachtwoord bij een website wordt ingevoerd.

Ook is het verstandig om je wachtwoordbeheerder automatisch te laten vergrendelen nadat je de app een X aantal minuten niet hebt gebruikt. Op die manier voorkom je dat je digitale kluis met al je wachtwoorden langer open blijft dan nodig.

Smartphones zijn ideale spionage-apparaten. Opsporingsdiensten 🕵️ kunnen je telefoon tappen en de locatie ervan opvragen, hackers kunnen inbreken en naast je locatie bekijken ook de microfoon of camera inschakelen. Wees hier bewust van.

Android en iOS houden standaard bij waar je allemaal bent geweest 🔍 en deze gevoelige data kan met derden worden gedeeld. Je kunt deze optie uitschakelen bij zowel Android als iOS, waarna je telefoon niet meer constant bijhoudt waar je bent. Dat weerhoudt een opsporingsdienst of hacker er echter niet van om achter jouw locatie te komen.

Eén van de extreme maatregelen die je kunt nemen is je telefoon uitschakelen en in een Faraday-hoesje (die kun je zelf knutselen) of magnetron (zet hem niet aan) stoppen. Dat is de enige manier om er zeker van te zijn dat niemand jouw locatie kan peilen of microfoon kan afluisteren.

Als je jouw eigen Android-telefoon verder op slot wil zetten, dan kun je deze handleiding volgen. Hierin staan een aantal handige tips om je apparaat verder te beveiligen, waaronder het uitschakelen van Javascript via Chrome > Instellingen > Site-instellingen > Javascript. Een groot aantal websites zal dan niet meer werken, maar het maakt je apparaat wel een stuk veiliger.

Voor je iPhone is het aan te raden om iMessage en FaceTime uit te schakelen via Instellingen > Berichten / FaceTime, omdat deze twee diensten regelmatig lekken bevatten. Ook kun je AirDrop uitschakelen via Instellingen > Algemeen > Airdrop en Javascript uitzetten via Instellingen > Safari > Geavanceerd. In de app iVerify vind je nog meer van dit soort handleidingen.

Een laatste algemene regel: gebruik zo veel mogelijk je browser in plaats van apps. In apps kunnen allerlei lekken zitten en daarmee neemt de kans op kwetsbaarheden toe. Je browser is meestal één van de veiligste apps op je smartphone 👍.

Een collectief van hackers en cybersecurityexperts heeft voor Windows-computers een programma gemaakt dat je computer zo goed mogelijk op slot zet. Hardentools schakelt kwetsbare onderdelen van Windows uit, waardoor kwaadwillende hackers minder makkelijk je computer kunnen overnemen. Wees je er wel bewust van dat dit programma mogelijk ook functies uitschakelt die je vaak gebruikt, zoals bepaalde onderdelen van Office en Adobe Reader. Als iets niet meer (goed) werkt, kun je dat onderdeel via Hardentools gewoon weer inschakelen ⏪, zij het op eigen risico.

Voor MacOS is zo'n tool er niet, maar je kunt wel deze lange handleiding of dit stappenplan raadplegen. Opnieuw een waarschuwing: zorg er wel voor dat je weet wat je doet, anders kun je je computer onbruikbaar maken.

Veel chat-apps bieden aan om al je chatgesprekken naar de cloud ☁️ te backuppen, zoals Google Drive en iCloud. Kijk hiermee uit. Alle berichten worden onderweg naar de ontvanger versleuteld met end-to-end-encryptie, maar zodra ze op jouw telefoon staan vervalt deze versleuteling, anders kun je ze niet lezen. Als je dan een backup maakt, worden jouw chats in leesbare vorm en dus zonder versleuteling naar de cloud geüpload. Een opsporingsdienst kan jouw chatgeschiedenis opvragen. Houd er ook rekening mee dat jouw berichtjes in een onversleutelde chatbackup van één van jouw contacten kunnen staan.

Vaak zijn antwoorden op geheime vragen onbedoeld online te vinden, zoals de naam van je eerste huisdier 🐱 of de geboorteplaats van je moeder. Als een hacker de antwoorden op jouw geheime vragen goed invult, kan hij je wachtwoord opnieuw instellen en zo toegang krijgen tot jouw online accounts. Je kunt beter willekeurige antwoorden op geheime vragen geven en deze opslaan met een password manager.

Houd er wel rekening mee dat de antwoorden in sommige gevallen uitgesproken moeten worden, bijvoorbeeld als je een klantenservice belt. In plaats van een ingewikkelde tekenreeks kun je dan beter vier willekeurige woorden vos-fietspad-tosti-bruidsjurk als antwoord kiezen.

Je mobiele telefoonnummer 📱 is één van de zwakste plekken in je online beveiliging. Het nummer geeft namelijk in veel gevallen toegang tot het resetten van je wachtwoord. Dat weten hackers ook, waardoor ze bij een zeer gerichte aanval jouw telecomprovider kunnen opbellen en zich als jou kunnen voordoen. Deze aanval wordt ook wel sim-swapping genoemd. Als ze jouw 06-nummer in handen krijgen, hebben ze ook toegang tot jouw online accounts.

Vraag daarom aan je telecomprovider of je een wachtwoord voor de klantenservice in kunt stellen. Als je vervolgens telefonisch 📞 iets wilt wijzigen, moet je dit wachtwoord uitspreken voordat je wordt geholpen. Dit kan in Nederland bij T-Mobile en Vodafone. Om helemaal zeker te zijn dat je niet wordt gehackt via sim-swapping, kun je jouw telefoonnummer bij al jouw online accounts verwijderen. Het is veiliger om de combinatie van een security key en authenticator-app te gebruiken om je accounts te beveiligen.

Zodra je met je smartphone een foto 🖼️ maakt, worden er allerlei extra gegevens opgeslagen, zoals de datum en het tijdstip wanneer de foto is genomen, maar ook de exacte locatie 🏘️. Deze gegevens worden ook wel EXIF-data genoemd. Zodra je een foto deelt op sociale media, zoals Facebook, Twitter, Instagram of WhatsApp, wordt deze EXIF-data verwijderd. Maar in andere gevallen niet, zoals bij het e-mailen of uploaden van foto's naar je website. Wil je er zeker van zijn dat alle EXIF-data uit de foto is gehaald? Gebruik dan het Nederlandse ImgClean.io, dat via de browser al deze gegevens uit een foto haalt.

Als je veilig wilt bellen zonder via een telefoontap afgeluisterd 👂 te worden, dan is het aan te raden om Signal te gebruiken. Bij Signal worden telefoongesprekken versleuteld met end-to-end-encryptie. Voor veel mensen is deze maatregel overdreven, maar voor risicogroepen als journalisten en advocaten kan het soms nodig zijn.

Bellen via Signal (en eventueel WhatsApp) beschermt je ook tegen IMSI-catchers. Dit zijn apparaten die een telefoonmast imiteren, waarna jouw telefoongesprekken en berichtjes via dit apparaat worden afgetapt. IMSI-catchers worden meestal door opsporingsdiensten ingezet, maar zijn ook door hackers in elkaar te knutselen.

ProtonMail is momenteel één van de meest gebruiksvriendelijke diensten om versleuteld te e-mailen. De end-to-end-encryptie geldt echter alleen wanneer ProtonMail-gebruikers met elkaar mailen. Bij andere e-mailadressen, zoals Gmail of Outlook, vraagt ProtonMail of je een wachtwoord wilt instellen. De ontvanger kan de e-mail alleen openen met dat wachtwoord. Op die manier voegt ProtonMail een extra beveiligingslaag toe. Een account met 500MB is gratis, voor meer opslagruimte en functies betaal je tussen de 5 en 20 euro per maand.

De Tor-browser stuurt jouw internetverkeer langs verschillende computers. Op die manier wordt je privacy beschermd: websites weten niet waar je vandaan komt en je provider ziet niet wat jij op het internet doet. Dat is handig voor sommige Nederlanders, maar soms levensreddend in landen als Iran en Rusland. Naast anonimiteit maakt Tor het ook mogelijk om geblokkeerde websites te bezoeken, wat in een land als Turkije erg belangrijk is.

Tor biedt ook toegang tot het dark web, het gedeelte van het internet dat je met een normale browser niet kunt bezoeken. Op het dark web vind je voornamelijk marktplaatsen voor drugs en wapens, websites waar kinderporno wordt gedeeld en nazistische communities.

Dat is het nadeel van de anonimiteit die Tor biedt: het kan ook door kwaadwillenden gebruikt worden.

Bedenk goed of en wanneer je Tor nodig hebt. Ga je een misstand melden aan de media? Gebruik dan Tor via de openbare wifi in een koffietentje om er zeker van te zijn dat je jouw melding zo anoniem mogelijk doet. Het internet is met de Tor-browser wel een heel stuk trager, dus ga er niet Netflix mee streamen 📺. Daarnaast zien websites dat je met Tor surft, waardoor ze soms jouw inlogpogingen blokkeren. Het is dan ook aan te raden om niet met Tor te internetbankieren.

PGP, dat staat voor Pretty Good Privacy, wordt gebruikt om de inhoud en bijlagen van e-mails te versleutelen met end-to-end-encryptie. Het is al jaren één van de sterkste vormen van encryptie, maar ook ontzettend ingewikkeld in gebruik. Denk goed na of je PGP echt nodig hebt 🤔, anders is het makkelijker om Signal te gebruiken.

Als je PGP nodig hebt maar niet weet hoe je het zelf kunt instellen, kijk dan eerst bij Keybase, een sociaal netwerk waar je relatief makkelijk teksten met PGP kunt versleutelen. Heb je meer functies nodig, zoals het versleutelen van bestanden met PGP, schakel dan de hulp in van een expert. Bij het Privacy Café van Bits of Freedom werken vrijwilligers die regelmatig PGP bij mensen installeren.

Veel fabrikanten stoppen na een tijd met het updaten van routers. Het is dan aan te raden om OpenWrt te installeren. De software is beschikbaar voor allerlei routers en wordt regelmatig geüpdatet om zo beveiligingslekken 🐛 te dichten, maar is ook lastig te installeren.

OpenWrt werkt niet met wifi-modems van internetproviders, die worden door de bedrijven zelf beheerd. Je kunt wel je eigen router kopen en deze aan het wifi-modem van je internetprovider koppelen. Zet de wifi-modem wel in de modus Bridge/DMZ, zodat het apparaat enkel de internetverbinding doorstuurt.

Off The Record (OTR) is net als Signal een zeer veilige manier om met anderen te chatten. OTR wordt gebruikt met een e-mailadres en een app op je desktop ( Adium voor MacOS, Pidgin voor Windows en Linux) of smartphone ( Conversations voor Android, ChatSecure voor iOS). De apps laten je met andere OTR-gebruikers chatten, maar voor velen zal Signal de betere keuze zijn.

Als je technisch onderlegd bent, kun je zelf de touwtjes in handen nemen en een eigen VPN draaien. De makkelijkste optie is Algo, dat je op een eigen en liefst nieuwe server installeert. Je beheert dan zelf je beveiligde internetverbinding en kunt er vervolgens via al je apparaten mee verbinden. Omdat Algo zo makkelijk op te zetten is, kun je er ook een tijdelijke VPN mee creëren.

NSA-klokkenluider Edward Snowden heeft gewerkt aan Haven, een gratis Android-app waarmee je een oude smartphone kunt inzetten als slimme beveiligingscamera. Zo'n apparaat komt van pas als je denkt dat een aanvaller fysiek toegang tot jouw apparaten wil krijgen om je te hacken, bijvoorbeeld door een met malware besmette usb-stick in je laptop te steken.

Haven gebruikt de camera's, microfoons, lichtsensor en versnellingsmeter van een telefoon om bewegingen en geluid te monitoren. Leg de oude smartphone in je hotelkamer en je wordt gewaarschuwd zodra iemand de ruimte betreedt. Ook maakt Haven foto's en video's van de inbreker. Snowden noemt Haven dan ook een digitale waakhond 🐶 die je overal mee naartoe kunt nemen.

Smartphones maken constant verbinding met zendmasten om onder andere telefoontjes, sms'jes en data te ontvangen. Dat laat een flink spoor aan (meta)data achter, dat door opsporingsdiensten kan worden misbruikt. Risicogroepen als journalisten, advocaten en politici moeten hier rekening mee houden. Een iPod Touch met Signal is dan een veilige manier om te communiceren. De muziekspeler draait op de laatste versie van iOS, heeft toegang tot de App Store en kan via wifi onder andere met Signal bellen. Om een account bij Signal aan te maken, moet je wel een (tijdelijk) telefoonnummer registreren, bijvoorbeeld een prepaid simkaart of VoIP-nummer. Deze tip geldt ook voor iPads (zonder simkaart), hoewel die wat lastiger in je broekzak passen.

Een privacyscherm plaats je voor het scherm van je laptop, smartphone of tablet, waardoor pottenkijkers 👀 niet meer vanaf de zijkant op je scherm mee kunnen kijken. Het enige dat zij zien is een zwart scherm. Zo'n privacyscherm werkt zelfs zo goed dat je de telefoon echt recht voor je neus moet houden om ook maar iets te zien. Ligt de telefoon schuin voor je op de tafel, dan kun je niet eens je berichtjes lezen. Fellowes heeft goede privacyschermen van tussen de 10 en 50 euro.

Ja, usb-condoom is een beetje een vies woord, maar het omschrijft precies wat een USB Data Blocker doet: ervoor zorgen dat er tijdens het opladen geen malware op je smartphone of tablet wordt geïnstalleerd. Zo'n usb-stick, bijvoorbeeld die van PortaPow, laat alleen stroom en geen data door. Mocht je ooit jouw smartphone of tablet via een vreemde computer of usb-ingang willen opladen, dan houdt zo'n apparaatje een eventuele malware-aanval tegen.

Deze twee besturingssystemen zijn voor de experts, want ze zijn lastig in gebruik. Tails draait vanaf een usb-stick die je in een willekeurige computer kunt stoppen, en Qubes heeft ook zo'n optie. Trek de usb-stick eruit en de computer heeft geen idee wat jij precies hebt gedaan. Tails beschermt je privacy en biedt daarvoor allerlei apps aan, zoals Tor en Thunderbird met PGP. Qubes biedt de beste beveiliging en wordt gebruikt door mensen die het doelwit zijn van (staats)hackers.

Maar onthoud: als je weinig technische kennis hebt kan het gebruik van één van deze twee besturingssystemen juist je online veiligheid verminderen. Probeer daarom altijd apparaten en diensten te gebruiken omdat je ze snapt en beheerst, niet alleen omdat je denkt dat het veiliger is. Dat is ook gelijk een goede tip om deze uitgebreide handleiding mee af te sluiten.

Deze meer dan 12.000 woorden tellende handleiding is tot stand gekomen met de hulp van zes professionele hackers: Maarten van Dantzig, Rik van Duijn, Melvin Lammerts, Loran Kloeze, Sanne Maasakkers en Sijmen Ruwhof. De prachtige illustraties zijn gemaakt door Laura Kölker en eindredacteur Marcel Vroegrijk heeft ervoor gezorgd dat alle zinnen goed lopen.

Ken je mensen die wel wat beveiligingstips kunnen gebruiken, stuur ze dan een linkje naar deze website. Dat kan onder andere via e-mail, Twitter, Facebook en WhatsApp. Heb je tips of aanvullingen? Laat het dan weten via Twitter (@danielverlaan) of een e-mail.

bitcoin: 1Psq1MmgPSKy8npnAvZASdtPD18EV61U3k
ethereum: 0x264510031A8F0b55432232F65337a67cA3Eb23bB
litecoin: Lg8sxK3bk4zvdmpHHLsV76gsw9v8wbAk2S

# data[].attributes.attachment_link.description
Bang dat je ex in je Facebook zit? Dat je computer wordt gegijzeld door ransomware? Of dat criminele hackers jouw bankrekening plunderen? inhoud: wat zijn hackers . de basis . computer . telefoon en tablet . sociale media . chatten en bellen . geavanceerd .

# data[].attributes.body
Stichting FutureNL heeft de leerlijn Digitale geletterdheid ontwikkeld om docenten te helpen digitale geletterdheid een plek te geven in het onderwijs. VO-content heeft samen met FutureNL de leerlijn samengevoegd in een arrangement van VO-content, waardoor het voor nog meer docenten in te zetten is. Zo heb je allerlei werkvormen over digitale vaardigheden bij de hand die je kunt inzetten in je eigen lessen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website toont video's van YouTube. Deze partij plaatst cookies (third party cookies). Als je deze cookies niet wilt, dan kan je dat hier aangeven. Je kan dan geen video's op deze website zien. Wij plaatsen zelf ook anonieme cookies om onze site te verbeteren. Deze gegevens worden niet aan derden verstrekt.

Deze website toont video's van YouTube. Deze partij plaatst cookies (third party cookies). Als je deze cookies niet wilt, dan kan je dat hier aangeven. Je kan dan geen video's op deze website zien.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze website maakt gebruik van cookies Deze website toont video's van YouTube. Deze partij plaatst cookies (third party cookies). Als je deze cookies niet wilt, dan kan je dat hier aangeven. Je kan dan geen video's op deze website zien. Wij plaatsen zelf ook anonieme cookies om onze site te verbeteren.

# data[].attributes.body
Veilig zoeken. De zoekmachine voor kinderen

# data[].attributes.attachment_link.title
Koekeltjes - De Zoekmachine voor Kinderen

# data[].attributes.attachment_link.description
De zoekmachine voor kinderen. Koekeltjes voorkomt dat kinderen kunnen zoeken op volwassen onderwerpen en biedt een portaal van kindvriendelijke websites.

# data[].attributes.body
Je kunt bij ons advies krijgen over

• online verspreide naaktbeelden

• als iemand je online seksueel benadert

• afpersing met naaktbeelden

• alle andere vormen van online seksueel misbruik van jongeren (<26 jr).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je kunt bij ons advies krijgen over

* online verspreide naaktbeelden

* als iemand je online seksueel benadert

* afpersing met naaktbeelden

* alle andere vormen van online seksueel misbruik van jongeren (<26 jr).

# data[].attributes.attachment_link.description
Je kunt bij ons advies krijgen over * online verspreide naaktbeelden * als iemand je online seksueel benadert * afpersing met naaktbeelden * alle andere vormen van online seksueel misbruik van jongeren (<26 jr).

# data[].attributes.body
HackShield is een (transmediale) cybersecurity game voor kinderen tussen de 8 en de 12 jaar oud én hun (groot)ouders, juffen, meesters, ooms, tantes en andere volwassenen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze nieuwe Episode van HackShield biedt investeerder Robi aan om 500.000 euro te schenken aan HackShield. Maar ze krijgen het geld niet zomaar. Er moet eerst een datalek gedicht worden. Dit lukt gelukkig, maar als Robi het geld overmaakt komt dit niet aan op de rekening van HackShield...

Je kent nu de basis van de game, tijd voor het echte werk! Maar dat gaat niet zonder slag of stoot. Je moet namelijk zien af te rekenen met de vrienden van de DarkHacker. Zij dreigen HackShield te sluiten. Zorg dat je ze te slim af bent en breng HackShield in veiligheid!

Welkom bij HackShield! In deze Episode leer je de basics van de game. Via uitdagende vragen wordt je kennis over cybersecurity getest. Maar pas op, want DarkHacker14 is overal. Zorg dus dat je klaar bent om de strijd aan te gaan!

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze nieuwe Episode van HackShield biedt investeerder Robi aan om 500.000 euro te schenken aan HackShield. Maar ze krijgen het geld niet zomaar. Er moet eerst een datalek gedicht worden. Dit lukt gelukkig, maar als Robi het geld overmaakt komt dit niet aan op de rekening van HackShield...

# data[].attributes.body
Gratis lesmateriaal digitale vaardigheden

# data[].attributes.attachment_link.title
Gratis Lesmateriaal Digitale Vaardigheden | Stichting FutureNL

# data[].attributes.attachment_link.description
Gratis lesmateriaal digitale vaardigheden. Gratis workshops. Gratis CodeUren. Voor het basisonderwijs, de onderbouw van het voortgezet onderwijs en Pabo's.

# data[].attributes.body
https://digidingen-desk.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ben jij tussen de 14 en 21 jaar oud? Dan krijg je te maken met digitale zaken die je moet regelen bij verschillende organisaties. Bijvoorbeeld het aanvragen van je DigiD, het terugvragen van loonheffing van je bijbaan, en het regelen van studiefinanciering. Maar hoe pak je dit aan? Op Digidingen-desk vind je alle informatie die je nodig hebt. Je vindt per thema stappenplannen, video's en tips die jou op weg helpen! Ga naar de thema's.

18 jaar check

Als je 18 jaar wordt, ben je verplicht om bepaalde digitale zaken goed te regelen, zoals je zorgverzekering en zorgtoeslag. Bij deze thema's zie je de stempel '18+ check'.

Ouders en professionals

Heb je hulp nodig bij het regelen van je zaken met de digitale overheid? Dan kun je ook je ouders/opvoeders of bijvoorbeeld een decaan/mentor op je school, jongerenwerker of bibliotheekmedewerker vragen je te helpen. Speciaal voor hen hebben we informatie verzameld op de pagina's Ouders en Professionals.

# data[].attributes.attachment_link.title
Digidingen-desk - informatiepunt voor jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
Ben jij tussen de 14 en 21 jaar oud? Dan krijg je te maken met digitale zaken die je moet regelen bij verschillende organisaties. Bijvoorbeeld het aanvragen van je DigiD, het terugvragen van loonheffing van je bijbaan, en het regelen van studiefinanciering. Maar hoe pak je dit aan?

# data[].attributes.body
https://www.onderwijsinformatie.nl/framed/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meld je aan en ontvang direct toegang!

Een op de zes jongeren, in de leeftijd van 12 tot 18 jaar, heeft wel eens een cybercrime gepleegd. Veel jongeren weten zelf niet dat hun online acties strafbaar kunnen zijn en welke consequenties hieraan verbonden zitten.
De politie wil daderschap bij jongeren voorkomen. Met Framed laten ze leerlingen op indringende wijze ervaren wat cybercrime is, dat cybercrime strafbaar is en wat de gevolgen kunnen zijn voor slachtoffers (medeleerlingen, school) en henzelf, nu en in de toekomst.

*

De game draagt bij aan het cyberbewustzijn van jongeren in de leeftijd van 12-18 jaar.

*

De inhoud van Framed sluit goed aan bij diverse onderwijskerndoelen.

*

De game heeft een aansprekend thema dat aansluit op de leefwereld van middelbare scholieren: hoever ga jij voor vriendschap?

*

Framed is gratis, vergt beperkte voorbereiding, kost maar één lesuur en is geschikt voor elk niveau.

Lesmateriaal
De ondersteuning in de vorm van een lesbrief en presentatie zorgt voor een goede begeleiding tijdens de les en biedt handvatten om het onderwerp met elkaar na te bespreken. Maar let op: voor de grootste impact verklap je voorafgaand nog niks aan je leerlingen!

Meld je hier aan en je ontvangt direct een e-mail met toegang tot de game en de ondersteunende materialen. Heb je geen code ontvangen, klik dan direct op 'Verder'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Meld je aan en ontvang direct toegang! Een op de zes jongeren, in de leeftijd van 12 tot 18 jaar, heeft wel eens een cybercrime gepleegd. Veel jongeren weten zelf niet dat hun online acties strafbaar kunnen zijn en welke consequenties hieraan verbonden zitten. De politie wil daderschap bij jongeren voorkomen.

# data[].attributes.body
Lessen rondom Safer Internet Day vanuit Safer internet Centre NL

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Skip to content

Welkom bij het Safer Internet Centre Nederland.

Interesse in digitale vaardigheden, veiligheid en bewustwording van jongeren in de digitale samenleving? Hier vind je activiteiten, lesmateriaal en informatie voor opvoeders en jongeren.

Het Safer Internet Centre Nederland is onderdeel van het Europese Better Internet For Kids programma en probeert samen met overheid, bedrijven en maatschappelijke instellingen materialen en activiteiten te ontwikkelen die jongeren en hun sociale omgeving, waaronder ouders, docenten en hulpverleners, handvatten te geven om zich te ontwikkelen tot digitaal vaardige burgers.

We bestaan uit 3 organisaties

kinderen aangemeld voor MediaMasters in 2018

Strafbaar bevonden pagina's in 2018

Samen organiseren we Safer Internet Day in Nederland, dit jaar behaalden we een mediabereik van

Go to Top

Cookies op Saferinternetcentre.nl

Saferinternetcentre.nl is wettelijk verplicht om u toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en u te informeren over het gebruik daarvan op de site. Saferinternetcentre.nl gebruikt cookies voor de volgende doeleinden:
* het optimaliseren van de website
* het verzamelen en analyseren van statistieken

Accepteer Weiger Lees meer

# data[].attributes.attachment_link.description
Skip to content Welkom bij het Safer Internet Centre Nederland. Interesse in digitale vaardigheden, veiligheid en bewustwording van jongeren in de digitale samenleving? Hier vind je activiteiten, lesmateriaal en informatie voor opvoeders en jongeren.

# data[].attributes.body
https://primaindeklas.nl/lesson/index/314?hash=46c9614f

# data[].attributes.attachment_link.title
Welkom bij de lessenserie van de Autoriteit Persoonsgegevens

# data[].attributes.body
https://www.crimediggers.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederland reageert verbijsterd als tijdens een belangrijke persconferentie politica Ulrieke Doosjé plots verdwijnt. Kom jij haar weer op het spoor? En weet je te achterhalen wie het op haar voorzien heeft, voordat het te laat is? Maak in Orator indruk met jouw digitale speurtalent.

# data[].attributes.body
https://www.surf.nl/cybersave-yourself-maak-medewerkers-en-studenten-bewust-van-internetgevaren

# data[].attributes.attachment_link.title
Maak je eigen beveiligingscampagne met Cybersave Yourself

# data[].attributes.attachment_link.description
Maak je medewerkers en studenten bewust van internetgevaren met deze handige toolkit en voorkom privacy- en securityincidenten.

# data[].attributes.body
https://techtwijfels.nl

# data[].attributes.body
Altijd al willen leren hacken, programmeren of coole dingen willen doen met elektronica?

Programmeren is een mooi vak waar wij goed in zijn!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hack in the Class ontwikkelt haar eigen lesmateriaal. Populaire lespakketten zijn: digitale hygiëne, hacken, arduino's en micro:bit. We kunnen deze lesen geven, maar hebben ook alle materialen beschikbaar gesteld zodat u zelf deze lessen kunt geven.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hack in the Class ontwikkelt haar eigen lesmateriaal. Populaire lespakketten zijn: digitale hygiëne, hacken, arduino's en micro:bit. We kunnen deze lesen geven, maar hebben ook alle materialen beschikbaar gesteld zodat u zelf deze lessen kunt geven.

# data[].attributes.body
https://hardeschijfvan5.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Sta sterk online met 'de Harde Schijf van 5'

# data[].attributes.attachment_link.description
Gebalanceerd telefoongebruik begint bij deze 5 eenvoudige stappen. Hang de poster in je klaslokaal en zet de eerste vijf stappen met je leerlingen!

# data[].attributes.body
In dit online lesprogramma nemen verschillende 'Masters' uit het vak je mee in hun wereld en ga je met de aangeboden skills aan de slag om zo je talent te ontdekken, te ontwikkelen en te versterken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Online Masters staan 4 thema's centraal; de digitale wereld, creatieve online vaardigheden, online veiligheid en sociale skills online. In dit lesprogramma nemen verschillende Masters (experts) uit het vak leerlingen via interactieve opdrachten mee in hun wereld. Hún kennis en kunde laat leerlingen vaardiger en veiliger online gaan én helpt ze hun eígen talent te ontdekken, te ontwikkelen en te versterken.

# data[].attributes.attachment_link.description
In Online Masters staan 4 thema's centraal; de digitale wereld, creatieve online vaardigheden, online veiligheid en sociale skills online. In dit lesprogramma nemen verschillende Masters (experts) uit het vak leerlingen via interactieve opdrachten mee in hun wereld. Hún kennis en kunde laat leerlingen vaardiger en veiliger online gaan én helpt ze hun eígen talent te ontdekken, te ontwikkelen en te versterken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
speel de quiz! gratis account aanmaken

Niets van deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, het internet of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Atlas van Stolk.

# data[].attributes.attachment_link.title
BeeldKraken | Atlas van Stolk | Mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoeveel beelden heb jij vandaag al gezien? Beeldkraken zet zich in op mediawijsheid en leert jongeren kritisch en begrijpend te kijken naar beeld. Het onderwijsproject, dat geschikt is voor PO en VO, is in het leven geroepen door de Atlas van Stolk en wordt ontwikkeld door Onwijs.

# data[].attributes.body
Lesbrief van Kennisnet

# data[].attributes.body
Gratis lespakket 15 lessen voor onderbouw VO over online veiligheid en digitaal burgerschap.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op 9 november 2023 lanceren we een aparte versie voor het VSO: De InternetHelden Basis. Dat is alleen nog digitaal, dus niet meer op papier verkrijgbaar. Deze is dan hier te vinden.

Op 9 november om 16 uur is er een gratis webinar voor docenten, over het nieuwe lesmateriaal voor SVO - De InternetHelden Basis. Aanmelden kan hier. Dan ziet u snel of het wat voor u is.

Een extra thema is toegevoegd: Gezond - Zorg goed voor jezelf. Beschikbaar op 3 oktober 2022, geïntroduceerd in ons webinar op 3 oktober Mediawijsheid en digitaal burgerschap beschikbaar voor iedere school. Terugkijken kan hier.

Twee nieuwe lessen toegevoegd: Wat betekent 'aardig' eigenlijk? En een les over het zien van schokkende beelden. (november 2021)

Twee extra lessen over digitaal welzijn. Weer een thuisles en een klassikale les die bij elkaar horen. Te vinden in het kanaal van De InternetHelden op LessonUp. (april 2020)

Twee online lessen over online pesten: Een thuisles en klassikale les met docent, beide online, zie hier. De lessen bieden tools om het samen met de klas over (online) gedragsregels te hebben door middel van discussies, opdrachten en het bespreken van voorbeeldsituaties. (september 2020)

1. Vraag hier een introductiepakket aan van De InternetHelden: een docentenboek en een ouderpakket. Dit betreft niet De InternetHelden Basis (SVO).

2. Meld je hier aan voor de speciale nieuwsbrief met nieuws over De InternetHelden.

Op 11 februari 2020 (Safer Internet Day) lanceerden we De InternetHelden: een lessenreeks met 18 lessen over online veiligheid en digitaal burgerschap. De lessen zijn bedoeld als leerlijn Mediawijsheid voor de veilig internet (technisch en sociaal) en eerste drie leerjaren van het voortgezet onderwijs (onderbouw, alle niveaus). Ze gaan over digitaal burgerschap . U kunt het materiaal hier kosteloos downloaden (pdf's) op de website van De InternetHelden, maar het is ook kant-en-klaar voor het digitale schoolbord op te halen via LessonUp in het eigen kanaal van De InternetHelden.

Het programma is samengesteld door Bureau Jeugd & Media, in samenwerking met Safer Internet Centre Nederland, op initiatief van Google, en wordt onderschreven door EOKM, Helpwanted.nl, Ouders & Onderwijs en Veiliginternetten.nl. Inmiddels heeft Bureau Jeugd & Media een donatie gekregen van het filantropische fonds Google.org, om de komende jaren De InternetHelden te kunnen uitbreiden met een nieuw thema, nieuw materiaal te maken voor het speciaal voortgezet onderwijs en ouders in lager geletterde en/of meertalige gezinnen. Daarvoor gaan we samenwerken met Home Start van Humanitas. Ook gaan we wetenschappelijk onderzoek doen naar de effectiviteit van de lessen.

Alle middelbare scholen kunnen deze lessen gebruiken. Er zijn geen kosten aan verbonden. Iedere docent, ook al voelt hij of zij zich zelf nog niet zo'n held (Wat is tweestapsverificatie eigenlijk? Wat is een VPN precies?) kan met het materiaal uit de voeten: alles wat je moet weten om de lessen te kunnen geven, staat erin. Maar Bureau Jeugd & Media verzorgt ook een ondersteunende docentensessie voor scholen die dat willen. Zo raken ze in een uur, online, snel vertrouwd met het lesmateriaal. U kunt zich hier aanmelden. We vragen alleen een reiskostenvergoeding.

Bij het lesmateriaal hoort ook een ouderavond, speciaal voor brugklasouders. U kunt hier een aanvraag indienen; tot 2022 werden ze geheel online verzorgd, maar een fysieke bijeenkomst heeft nu onze voorkeur. Wie de ouderavond aanbiedt aan ouders, heeft daar verder geen omkijken naar: zo kan de school ouders een flinke steun in de rug geven bij de mediaopvoeding thuis!

Het lespakket is erop gericht dat jongeren zoveel mogelijk baat hebben bij hun online activiteiten. We gaan er vanuit dat jongeren veel kunnen hebben aan internet, en dat ze ook al veel ervaring hebben. De lessen sluiten dan ook zoveel mogelijk aan bij hun eigen ervaringen, waarbij ze gestimuleerd worden om daarover te reflecteren, naar elkaar te luisteren en iets te met de kennis die ze aangereikt krijgen om hun gedrag veiliger te maken. Daarnaast leren jongeren natuurlijk wat handige manieren zijn om hun gegevens te beveiligen en hoe ze kunnen voorkomen dat ze in de problemen komen. Tot slot wordt aandacht besteed aan wat ze kunnen doen als er toch iets mis gaat.

De lessen zijn gebundeld in de vijf thema's:

Verstandig delen - Nadenken voordat je informatie deelt met anderen: wat, wanneer, hoe en met wie.

Val niet voor vals - Het kritisch beoordelen van online teksten (zoals phishing en nepnieuws).

Beveilig je geheimen - Jezelf beschermen tegen online risico's, zoals cyberpesten, gehackt worden en oplichterij.

Met aardig doen kom je verder - Je fatsoenlijk gedragen: vriendelijk, respectvol en met begrip voor andermans privacy.

Blijf er niet mee zitten - Hulp vragen in lastige situaties: bij wie en hoe.

Een zesde thema is toegevoegd in oktober 2022 en gaat over gezondheid en welbevinden (Zorg goed voor jezelf).

De lessen kunnen gegeven worden met de online toolkit voor docenten (pdf), maar de lessen zijn ook beschikbaar, kant en klaar voor het digitale schoolbord, te vinden via het kanaal van De InternetHelden bij LessonUp.

De ouderavond van De InternetHelden is dus bedoeld voor ouders van de brugklas (ook in het SVO) en kan uderinformatie in de vorm van een brochure met tips en links. Uitgebreider oudermateriaal staat online (als pdf) en is handige kosteloos verzorgd worden. Voor de ouders is er ondersteunende o hier te vinden. In het oudermateriaal is opgenomen een EHBO-gids voor eerste hulp bij online problemen.

Als u vragen heeft over de online ouderavond voor brugklasouders, stuur ons dan even een mailtje.

Direct aanvragen

Speciaal voor De InternetHelden maakte Meester Hidde de video 'No Cape'.

Het programma De InternetHelden is ontwikkeld door Bureau Jeugd & Media, met Safer Internet Centre Nederland en Google als founding partners, en wordt onderschreven door EOKM, Helpwanted.nl, Ouders & Onderwijs en Veiliginternetten.nl.

# data[].attributes.attachment_link.title
De InternetHelden - Bureau Jeugd & Media

# data[].attributes.attachment_link.description
De InternetHelden is een kosteloos programma over veilig internet en digitaal burgerschap, als leerlijn mediawijsheid voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het bestaat uit online lessen, ouderavonden en een docententraining.

# data[].attributes.body
Lespakket geschikt voor de bovenbouw PO/onderbouw VO

# data[].attributes.body
It's up to you is een interactieve film die als interventie tegen cyberpesten wordt ingezet op scholen. Leerlingen bepalen zelf de keuzes van de hoofdpersoon en creëren daarmee hun eigen persoonlijke verhaal waarin ze direct de gevolgen van hun acties ervaren. In een aansluitende discussie stelt de klas vervolgens gedragscodes op.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De interactieve film

In de film wordt de hoofdpersoon geconfronteerd met een aantal pestsituaties. Door de jongeren zelf keuzes van de hoofdpersoon te laten maken ervaren ze de gevolgen van hun acties en creëren ze hun eigen persoonlijke verhaal. Hierdoor wordt in de discussie het onderwerp vanuit verschillende kanten belicht en leren jongeren van elkaar wat hun rol als individu en als klas is in cyberpesten.

# data[].attributes.attachment_link.description
In de film wordt de hoofdpersoon geconfronteerd met een aantal pestsituaties. Door de jongeren zelf keuzes van de hoofdpersoon te laten maken ervaren ze de gevolgen van hun acties en creëren ze hun eigen persoonlijke verhaal. Hierdoor wordt in de discussie het onderwerp vanuit verschillende kanten belicht en leren jongeren van elkaar wat hun rol als individu en als klas is in cyberpesten.

# data[].attributes.body
https://data-detox.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Data Detox - Je 8-daagse digitale detoxkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
De website data-detox.nl is een initiatief van het Fries Bibliotheken Netwerk. De Data Detox Kit is een initiatief van Tactical Technology en Mozilla. Op data-detox.nl en de Data Detox Kit is een Creative Commons-licentie van toepassing: CC BY-NC-SA 4.0

# data[].attributes.body
Lesbrief voor bovenbouw PO en onderbouw VO over het gebruik van whatsapp

# data[].attributes.body
Kinderen en jongeren zijn steeds jonger online via (spel)computers, tablets of zelfs mobiele telefoons. Het wordt steeds moeilijker om te weten wat zij online doen en om hen daarin te begeleiden.

# data[].attributes.body
https://harmonysquare.game/nl/

# data[].attributes.attachment_link.description
Harmony Square is a game about disinformation, designed to expose the tactics and manipulation techniques that bad actors use to mislead their audience, build a following, and exploit societal tensions to their benefit.

# data[].attributes.body
https://www.webdetective.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stel je hebt de opdracht gekregen om een werkstuk te schrijven.

Je besluit om op internet naar informatie te zoeken, want internet is immers

direct bereikbaar

gemakkelijk bereikbaar

snel bereikbaar

Maar ondanks al die voordelen heeft het internet ook nadelen. Je vindt op het internet
namelijk heel erg veel informatie. En je weet niet altijd of de informatie die je vindt wel betrouwbaar is.

Met behulp van deze website hopen wij je te leren hoe je kritisch naar informatie kijkt, hoe je de juiste vragen stelt en hoe je optimaal gebruik kunt maken van onder andere Google. Daarnaast mag je de kennis die je opdoet direct in de praktijk brengen met behulp van een internetspeurtocht.

Begin bij de speuropdrachten om te leren hoe je moet zoeken, hoe je informatie controleert op betrouwbaarheid en hoe je slim gebruik maakt van een zoekmachine.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stel je hebt de opdracht gekregen om een werkstuk te schrijven. Je besluit om op internet naar informatie te zoeken, want internet is immers direct bereikbaar gemakkelijk bereikbaar snel bereikbaar Maar ondanks al die voordelen heeft het internet ook nadelen. Je vindt op het internetnamelijk heel erg veel informatie.

# data[].attributes.headline
Goed in gesprek over verkeerde informatie

# data[].attributes.subject
Goed in gesprek over verkeerde informatie

# data[].attributes.body
https://netwerkmediawijsheid.nl/impact/goedingesprek/

# data[].attributes.attachment_link.title
Goed in gesprek over verkeerde informatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de campagne ‘Goed in gesprek over verkeerde informatie’ wil Netwerk Mediawijsheid weerbaarheid tegen desinformatie vergroten.

# data[].attributes.body
DIGIT-vo is dé complete leerlijn voor het aanleren van digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs. De methode is volledig online, altijd actueel, direct inzetbaar en uitermate geschikt voor tto-scholen. DIGIT is namelijk ook beschikbaar in het Engels!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
DIGIT: voor een toekomst in het onderwijs

Wist je dat 65% van de leerlingen later een beroep krijgt dat nu nog niet bestaat? Digitale technologieën zijn vandaag de dag al onmisbaar in ons dagelijks werk én in ons leven. De ontwikkelingen op het gebied van digitalisering blijven doorgaan. Leerlingen (en docenten) klaarstomen voor de toekomst; dát is het doel van DIGIT.
DIGIT; digitale geletterdheid voor jong en oud
Digitale geletterdheid helpt daarbij en wordt in de toekomst niet voor niets verplicht opgenomen in het curriculum. Maar waarom wachten? Begin nu en werk aan de toekomst. Wij helpen daarbij met onze online methode voor digitale geletterdheid. En doordat ons lesmateriaal is toegespitst op alle lagen van het onderwijs helpen we jong en oud bij het verbeteren van computer- en digitale vaardigheden. Waar mogen we jou bij helpen?

# data[].attributes.attachment_link.title
DIGIT - Digitale Geletterdheid voor het PO, VO en MBO

# data[].attributes.attachment_link.description
Wist je dat 65% van de leerlingen later een beroep krijgt dat nu nog niet bestaat? Digitale technologieën zijn vandaag de dag al onmisbaar in ons dagelijks werk én in ons leven. De ontwikkelingen op het gebied van digitalisering blijven doorgaan. Leerlingen (en docenten) klaarstomen voor de toekomst; dát is het doel van DIGIT.

# data[].attributes.body
Een lespakket van Beeld&geluid geschikt voor het VO

# data[].attributes.attachment_link.title
Lespakket Desinformatie | Beeld & Geluid

# data[].attributes.attachment_link.description
Desinformatie is van alle tijden en tast het vertrouwen in regeringen aan, presenteert onwaarheden als feiten en beïnvloedt de publieke opinie. Het onderscheid kunnen maken tussen betrouwbare authentieke informatie en desinformatie is een belangrijke vaardigheid om bewust mee aan de slag te gaan.

# data[].attributes.body
Een lesmethode officevaardigheden voor leerlingen basisonderwijs (ook PRO/VMBO)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Office4Kids

EEN LESMETHODE OFFICEVAARDIGHEDEN VOOR HET BASISONDERWIJS

In de boeken wordt gewerkt met Office365.
De leerlingen werken met de online apps Word Online, Excel Online en PowerPoint Online.
U hoeft dus geen Office 2019 te installeren op de computers of laptops.
Omdat gewerkt wordt vanuit de browser is het ook goed werken met Chromebooks.

# data[].attributes.attachment_link.description
EEN LESMETHODE OFFICEVAARDIGHEDEN VOOR HET BASISONDERWIJS In de boeken wordt gewerkt met Office365.De leerlingen werken met de online apps Word Online, Excel Online en PowerPoint Online.U hoeft dus geen Office 2019 te installeren op de computers of laptops.Omdat gewerkt wordt vanuit de browser is het ook goed werken met Chromebooks.

# data[].attributes.body
Complete leerlijn voor het PO

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitale Geletterdheid voor het Basisonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Doorlopende leerlijn digitale geletterdheid voor groep 1-8 met: Computational Thinking // Programmeren // Mediawijsheid // Office & Google Apps. Met uitgebreide video-instructie voor de leerkracht.

# data[].attributes.body
online lesmethode voor mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Media begrip, de online lesmethode voor mediawijsheid. Elke twee weken ontvang je twee nieuwe lessen. Gebaseerd op de actualiteit en gericht op media. De leerkracht kan er direct mee aan de slag, zonder voorbereiding. Dit is de methode om mediawijsheid de aandacht te geven die het verdient.

# data[].attributes.body
Leerlingen leren hoe makkelijk het is om zelf nepnieuws te maken en hun volgers te misleiden. Zo herkennen ze zelf beter de tactieken en methodes van nepnieuwsmakers, en verhogen ze hun weerstand tegen valse informatie.

# data[].attributes.attachment_link.title
BREAKING: Nepnieuws zorgt voor chaos in Nederland!

# data[].attributes.attachment_link.description
Fictie of realiteit? Speel de game en kruip in de huid van een nepnieuwsmaker. Slecht Nieuws is een waanzinnige game over een serieus onderwerp.

# data[].attributes.body
https://www.kortecursusmanipulatie.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Korte Cursus Manipulatie - Bits of Freedom

# data[].attributes.attachment_link.description
Je wordt gemanipuleerd! Facebook, Instagram en YouTube creëren onzichtbare fabeltjesfuiken, houden informatie achter en maken ons verslaafd aan likes en posts.... Met deze Korte Cursus Manipulatie maken wij het onzichtbare zichtbaar.