# data[].attributes.body
Op gebied van de zintuigen onderzocht ik hoe ik de ruimte en sfeer “senang” kan laten uitstralen.

Ik denk eraan om veel planten en bloemen neer te zetten en natuurgeluiden te laten

horen. De natuur werkt helend, rustgevend en heeft een positieve werking op het immuunsysteem, geluksgevoel en op het gemoed. Bovendien zie je in mijn fotoboek

de natuur vaak terug. Mensen zoeken hun “senang” gevoel op in het bos, tijdens het wandelen, in hun moestuin etc. Als mensen in de natuur zijn dan laden ze hun

batterij weer op die leeg raakte door continu getrokken worden in de digitale wereld en door werk- en andere moderne stress. Je aandacht richt zich vanzelf op

natuurlijke patronen (vogelgeluiden, regendruppels die neervallen etc.) en deze dringen zich niet op, je hoeft er helemaal niets voor te doen. In tegenstelling tot het

alsmaar bekijken van notificaties op de telefoon. Ook evolutionair gezien is er een reden voor, vroeger werd je namelijk bijvoorbeeld achterna gezeten door een roofdier

en klom je in paniek een boom in. Tussen de bladeren was je veilig en daalde je bloeddruk. Dit is een reflex die bijna in ons DNA zit. Je kunt het achterna gezeten

worden vergelijken met deadlines, lastige leidinggevenden of computers die bepalen

hoe lang iets duurt. Het belangrijkste aspect van tijd doorbrengen in de natuur is dat

je je weer omarmt kunt voelen; een diep gevoel van verbondenheid met de wereld om je heen.

Ik ben er ook over aan het denken om een rustgevende geur te verspreiden. Geuren zijn belangrijk en het is zelfs wetenschappelijk bewezen dat ze een positief effect

hebben op ons humeur. Sommige geuren kunnen ons laten herinneren aan fijne momenten in het verleden. De geur van lavendel werkt ontspannend, de geur van

rozemarijn kan kalmerend werken in je avondroutine, wilde sinaasappel heeft een reinigende werking en is blijkbaar goed voor onze spijsvertering. Citrusgeuren (zoals grapefruit, citroen, limoen) kunnen je een boost geven in de ochtenduren. 19)

Eten helpt je lichaam tegen stress en kan een ontspannende werking hebben. Ik denk erover om iets van zoetigheid neer te leggen, de smaakervaring van suiker

helpt ons lichaam het stofje endorfine aan te maken. Hiervan moet je niet te veel nemen, omdat het ook je serotonine evenwicht kan verstoren. Het hormoon serotonine werkt kalmerend en wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Zonlicht bevordert de aanmaak hiervan en ook een aantal voedingswaren zoals: bruine rijst,

zonnebloempitten, pompoenzaad, sesamzaad, amandelen, banaan, groene bladgroenen, zeewieren en eiwitrijk eten zoals eieren. Hiernaast kan ik theekopjes

met een theekan neerzetten, want bepaalde kruidenthee n hebben een

ontspannende werking. Ik kan kruiden zoals kamille, citroenmelisse, verveine,

valeriaan en lindebloesem kiezen.

Naast wat je gaat eten is het belangrijk hoe je eet: je kunt in een rustige omgeving zitten of juist in gezelschap van familie en vrienden. Fijn gezelschap bevordert de ontspanning. Ik dacht erover om (kaart)spelletjes neer te leggen bij een zitzak/tafel en misschien wel een elektrisch kacheltje neer te zetten voor de sfeer.

# data[].attributes.body
Ik ben tot de conclusie gekomen dat het woord “senang” niet n definitie heeft, maar ik noem het persoonlijk nu een gevoel van geluk. Ik kwam erachter dat je het

gevoel door veel verschillende dingen kan ervaren en het moment kort of lang kan duren. Een oplossing om een minder druk en minder prestatiegericht leven te leiden en een burn-out te voorkomen – is om te zoeken naar betekenis en te beseffen dat je

niet altijd gelukkig hoeft te zijn. Ook is het beter om te leven in jouw eigen levenstempo en je tempo te verlagen als dit nodig zou zijn. Bovendien kun je focussen op het heden, op jezelf en hoef je zeker niet te wachten tot je pensioen

ingaat om je “senang” te voelen. Ook leerde ik dat je je kwetsbaar mag opstellen, om hulp mag vragen (al is dat soms moeilijk), want het delen met andere is een gezonde

manier om met moeilijke dingen om te gaan. Ik kwam met een beeldende oplossing: mensen inspireren en laten stilstaan bij hun

eigen “senang” gevoel, door een fotoboek te maken met foto’s van mensen (van verschillende leeftijden) tijdens hun “senang” gevoel en ook zelf kleine en grote

momenten vanuit schoonheid, verstilling, intimiteit en verbondenheid vast te leggen.

Waarin ook de tegenhanger van dit gevoel naar voren komt, want zonder te weten waardoor je je niet “senang” voelt, weet je ook niet waardoor je het wel voelt. De

melancholie keert terug in de fotografie: een onvervuld verlangen. Dit gevoel mag er ook zijn.

Door werk van andere fotografen te analyseren die mij geinspireerd hebben, heb ik geleerd dat vertrouwen, de tijd die gespendeerd wordt met mensen, de omgeving en

visuele aspecten zoals kleur, licht en serene schoonheid belangrijk zijn om het “senang” gevoel te visualiseren. Stilstaan bij je gevoelens is moeilijk. Maar door jezelf vragen te stellen zoals: “Wie

ben ik?”, “Waar sta ik?”, “Wat vind ik belangrijk?” en “Waardoor voel ik me “senang?” in plaats van te blijven hangen in de gedachte dat je het zo druk hebt en te weinig tijd

hebt, gaat dit steeds beter. Het is ook belangrijk om naar binnen te kijken in plaats van alleen naar de buitenwereld. Door er met mensen over te praten wordt er al over hun “senang” gevoel nagedacht

en erbij stilgestaan. Ook al was het maar een kwartiertje, als het vervolgens meegenomen wordt naar huis en hij/zij het er misschien nog aan de eettafel over heeft… dan is al iets in gang gezet. Ik hoop dat de mensen die ik gefotografeerd heb met het verhaal over hun “senang” gevoel, gaan inzien dat het een belangrijk gevoel is en ze het niet voor lief moeten nemen. Ook alle mensen die het fotoboek gaan bekijken mogen geinspireerd raken en stilstaan bij hun eigen “senang” gevoel.

# data[].attributes.body
De crowdfunding campagne is geslaagd! Ik heb 150 boeken kunnen laten drukken, waarvan ik 70 exemplaren verkocht heb.

# data[].attributes.headline
Tijdens mijn stage periode ga ik verder met fotograferen en onderzoek doen.

# data[].attributes.subject
Tijdens mijn stage periode ga ik verder met fotograferen en onderzoek doen.

# data[].attributes.body
Ik wil heel graag trots mijn fotoboek afmaken eind mei. Met een crowdfunding (voordekunst.nl) te starten en geld op te halen, wil ik het boek graag laten drukken in een drukkerij. Zodat ik een bepaalde oplage kan verkopen en mijn foto's de wereld in kan brengen. Dat veel mensen geïnspireerd kunnen worden om stil te staan bij hun senang gevoelens.

# data[].attributes.body
Ik ben nog op zoek naar nieuwe mensen en er staan ook al veel afspraken op om te fotograferen. Het boek heeft een volume aan portretten nodig om mensen te kunnen laten stilstaan bij hun senang gevoel. Ik heb nu vooral kinderen gefotografeerd, maar er zullen meer uiteenlopende leeftijden inkomen. En ook meer verschillende senang momenten.

# data[].attributes.body
Ik ben de foto's bij elkaar gaan zetten om te kijken hoe het in boekvorm uit zou kunnen zien. Maar moet nog veel mee geëxperimenteerd worden. Er komen ook veel meer foto's bij, dus er zullen nog veel aanpassingen gedaan worden.

# data[].attributes.headline
Gevraagd aan bezoekers of ze een foto wilde doorsturen die ze hadden gemaakt van hun 'senang momentje'

# data[].attributes.subject
Gevraagd aan bezoekers of ze een foto wilde doorsturen die ze hadden gemaakt van hun 'senang momentje'

# data[].attributes.body
Ik ben een empathische fotograaf die zich bezighoudt met storytelling fotografie. Ik werk graag met de mens samen en ben vooral geïnteresseerd naar hun innerlijk, hun verhaal, emoties en gedachtes. De rode draad in mijn fotografisch werk is de verbinding die tussen mensen ontstaat door het medium fotografie.

Ik werk momenteel door de weeks in het LAB van het Cube Design Museum aan mijn afstudeerproject.

Ik hoorde vanuit mijn familie het woord "senang", afkomstig uit Indonesië. Ik ga onderzoek doen naar dit woord door middel van een fotografisch project, waarbij ik met verschillende mensen in gesprek ga en beelden creëer.

Ik ben zelf erg geïnteresseerd in het senang gevoel, omdat ik er zelf naar op zoek ben.

# data[].attributes.body
Ik was aan het fotograferen bij een moeder van twee kinderen thuis. Ze voelde zich senang met haar krantje en een kopje thee. Ze kon het helaas niet vaak doen, vertelde ze aan mij. Tijdens het fotograferen was er geen geluid, want de kinderen waren naar boven gegaan. Het was muisstil. Wanneer we klaar waren vertelde ze me dat het heel rustgevend aanvoelde voor haar. Ze hoorde alleen de klik van de camera en zag de lettertjes van haar krantje. Ze kon als het ware zo in slaap vallen zei ze. Ik kreeg een glimlach op mijn gezicht, want ik had dit nog nooit gehoord. We voelden ons beide ‘senang’.

# data[].attributes.body
In de krant las ik dat een fotograaf, Twan Wiermans, ook bezig was geweest met de medium fotografie te gebruiken om in interactie te gaan en het sprak me erg aan. Hij maakte een Maastricht Geheugenspel: hoe goed ken jij de stad? Hij zegt: “Het spelen ervan is voor elke Maastrichtenaar en bezoeker van de stad een gezellig spelmoment vol verrassingen.” Door de coronatijd is hij lange wandelingen gaan maken en gaan fietsen door Maastricht en kwam toen op het idee om unieke gevelstenen te fotograferen op oude gebouwen en ook de Maas, het Vrijthof, engelen, de ster van Maastricht etc. staan op de foto’s. Hij heeft met 50 highlights van Maastricht een Maastrichtse variant op het karakteristieke kaartenspel: memory gemaakt. “Door je geheugen op de proef te stellen en setjes te verzamelen verdien je punten. De twist van het spel: er zijn verschillende thema’s van vier setjes, door verschillende setjes uit hetzelfde thema te verzamelen kun je meer punten verdienen om de spanning er tot de laatste seconde in te houden.”

https://www.limburger.nl/cnt/dmf20201210_94060893

# data[].attributes.body
Stilstaan bij je gevoelens is moeilijk. Veel mensen gaan voorbij aan hun eigen gevoel. In het zoeken naar lichamelijke klachten zijn we goed, maar het opnoemen van eigen gevoelens is lastiger. Contact maken met je eigen gevoel kan alleen als we niet steeds openstaan voor de buitenwereld, maar naar even helemaal niks óf juist naar binnen kijken, in plaats van naar buiten. Niet blijven zeggen dat we het zo druk hebben, maar ons afvragen: wie ben ik? Waar sta ik? Wat vind ik belangrijk? Waardoor voel ik me niet meer senang of waardoor wel?

# data[].attributes.body
Rustig
Lekker in je vel
Comfortabel
Genot
Liefde
Vrij
Aangenaam/warm
Veilig
Gezellig/tevreden
Fijn
Op je gemak
Op je plekje
Behaaglijk
Thuis
Geluk

# data[].attributes.body
Ik merk dat bezoekers vaak denken aan een vakantie foto. Voelen ze zich het meest senang als ze vrij zijn en vakantie hebben?

# data[].attributes.body
http://essay.utwente.nl/63212/1/Grömping,_K._-_s1005928_(verslag).pdf

Thuisvoelen ligt dichtbij senang

In het boek “Alles wat ik voel” van Stine Jensen las ik dat als je mensen vraagt: ‘Waar voel jij je thuis?’ vinden ze dit een moeilijke vraag, maar als je ze het tegenovergestelde vraagt, dan weten ze het vaak heel goed. Tijdens een gesprek met een bezoeker hadden we het hierover. Als hij s’ avonds onder een brug door moest lopen op weg naar huis, voelde hij zich totaal niet ‘senang’, maar als hij thuis de deur achter zich dichttrok meteen wel. Thuis is waar je je veilig en vertrouwd voelt en je kunt je er terugtrekken. Je hoeft niet meer echt op te letten op andere mensen, het is een eigen plekje waar jij de controle over hebt: je mag zelf bepalen waar je wat neerzet en zou zelfs geblinddoekt je eigen spullen nog kunnen terugvinden. Je voelt je ontspannen en kunt jezelf zijn, dus koppel ik dit woord meteen aan ’senang’. Ook omdat thuis voelen niet alleen over het huis gaat waar je woont, maar ook bijvoorbeeld over een land of objecten. Om je thuis te voelen op een onbekende plek zou het kunnen helpen om een persoonlijk object van jezelf mee te nemen, wat veel waarde heeft. Bijvoorbeeld veel mensen zetten een fotolijstje op hun werkplek.

Om te verduidelijken wat voor jou ‘thuis’ betekent kun je jezelf afvragen wanneer je heimwee ervaart, omdat je dan verlangt naar ‘thuis’. De Nederlandse denker Jan Willem Duyvendak schreef een heel boek over ‘thuis’ en zegt dat je niet alle gewoontes moet overnemen van een nieuw land om je er thuis te voelen, maar hij noemt het ‘thuis-light’: een licht thuisgevoel. Om je een beetje thuis te voelen is natuurlijk belangrijk, maar je helemaal aanpassen is niet nodig. Er zijn ook mensen die nooit heimwee ervaren, zij willen graag altijd onderweg zijn en als ze te lang ergens zijn dan krijgen ze ‘Fernweh’, dit is een Duits (leen)woord en betekent letterlijk: pijn naar ver weg. Het is een behoefte naar het onbekende en verlangen om vertrouwde omstandigheden te verlaten en de wijde wereld open te stellen. Het is een soort ‘home away from home’, want deze mensen voelen zich overal thuis en hebben niet veel nodig. Een beroemde Nederlandse filosoof Desiderius Erasmus (1466-1536) deed de uitspraak: ‘Heel de wereld is mijn vaderland’, hij wilde een burger zijn van de hele wereld. Ook zei hij: ‘Waar mijn boeken zijn is mijn thuis.’

Bronnen
https://stinejensen.nl/boeken/alles-wat-ik-voel/

https://www.omgevingspsycholoog.nl/wat-is-je-thuis-voelen/

https://www.schlossmoehren.com/wat-betekent-fernweh/#urbex

Ik heb een foto gemaakt van een foto van iemand waar ik was gaan fotograferen en hij had een senang moment op zijn werkbureau staan. Dit moest mij denken aan het stukje uit het boek van Stine Jensen.

# data[].attributes.body
Ook dacht ik zelf aan een oplossing: mensen geïnspireerd laten raken en meer laten stilstaan bij hun eigen senang gevoel. Ik wil mensen (die vaker prestatiegericht en gehaast leven) ook een andere houding laten ontdekken en aan laten nemen tegenover senang. Want het is belangrijk om bewuster van je senang momenten te worden en het niet voor lief te nemen.

# data[].attributes.body
Er is ook een kunstenaar die met het medium ‘interactieve installatie’ een project heeft gemaakt over de mens. Rirkrit Tiravanija, geboren in Buenos Aires (Argentinië),

1961, is een zoon van een Thais diplomatenechtpaar.

In het MoMA komen de mensen bij elkaar om samen in een ruimte curry met rijst te eten en met elkaar te praten. Het project is een platform voor de interactie tussen de mens, met als doel kunst toegankelijk te maken en de afstand tussen kunstenaar en toeschouwer te verkleinen door sociale ontmoetingen te ensceneren. Het is géén performance dat gedocumenteerd wordt als kunst, maar de toeschouwer zelf is de kunst! Rirkrit zegt dat de afstand tussen kunst, de kunstenaar en de toeschouwer op deze manier een beetje wordt vervaagd.

Ik denk dat zijn boodschap door dit medium goed naar voren komt doordat de toeschouwers de kunst zijn. Ook is het een eerlijk en direct project. Ondanks de ontmoetingen te ensceneren is de interactie tussen de mens oprecht.

Beweging staat altijd centraal in zijn installaties en dient als stimulatie voor het scheppen van gemeenschappen, nieuwe netwerken van kennissen en langdurige vriendschappen.

https://www.moma.org/collection/works/147206

# data[].attributes.body
Tijdens de expositie wil ik graag in interactie met de kijker om nog meer de bewustwording aan te wakkeren en zodat mensen beter kunnen stilstaan bij hun eigen senang gevoel.

Ik ben aan het denken over geluid of bewegend beeld te gebruiken – naast het fotoboek - zodat de ervaring groter wordt. Ik denk aan een “box” waarbinnen in glazen wanden zijn waarop transparant gedrukte foto’s (van mijn senang gevoel) tegen hangen en licht vanaf de buitenkant op schijnt. Of een “box” waar je geluiden hoort van gesprekken die ik heb gehad en hele rustige beelden ziet om het senang gevoel te ervaren? Of juist bewegend beeld zonder geluid?

# data[].attributes.body
Ik kwam op het idee om in het boek ook wellicht gehaaste beelden terug te laten komen als contrast. Hiernaast wilde ik kleine “notitie-formaat” foto’s of poëtische tekstjes los in het boek stoppen, die je eruit kunt halen om neer te zetten in je huis als een soort reminder. Ik had een mooi voorbeeld online gezien dat de kleine foto’s als magneten vastzaten in het boek en je er dus eruit kan halen en er weer in kon zetten.  Ook in de expositie catalogus van Jaime Hayon: ‘Serious Fun’’, kon je kleine foto’s eruit halen.

https://www.behance.net/gallery/108815747/Unidentified-Submerged-Objects?tracking_source=for_you_feed_user_published&fbclid=IwAR2gohufMudbvh7U-16BwpvpXWZKhLPADRfuLZMvAD8hOt_Gv1MzDqjNvNM

# data[].attributes.body
Ik zag deze expositie van Chiharu Shiota online, zij is een Japanse performance- en installatiekunstenaar. The Silesian Museum in Polen heeft een nieuwe solo cataloog gepubliceerd: ‘Shiota Chiharu’ en het betekent ‘herinneringen tellen’. Ik vond het heel indrukwekkend hoe ze deze installatie gemaakt heeft van wollen/katoenen draden. Het object verliest zijn functionaliteit maar heeft een sentimentele en symbolische waarde. Elke installatie van haar is een spoor, een herinnering dat niet meer bestaat. Ze vindt inspiratie in de Japanse traditie van kalligrafie en haar lessen van Marina Abramovic, ze was een student van haar en leerde de betekenis van kunst als een meditatie, waarin herinneringen, identiteit, geboorte en de dood de meest belangrijke thema’s zijn in haar installaties.

Dit project inspireerde mij om het chaotische, onrustige (het tegenovergestelde van senang) meer abstract vast te gaan leggen. Waarin ik misschien ook met letters of woorden kon spelen.

https://www.chiharu-shiota.com/top

# data[].attributes.body
Door te weten waardoor je je niet ‘senang’ voelt, weet je wel waardoor je het wél ervaart. Toen ik bezig was met de beelden maken, merkte ik dat ik vaak gehaast naar mijn afspraken ging. Ik had om 13.30 uur afgesproken en ik kon natuurlijk niet te laat komen en tijdens de foto’s maken wilde ik het écht goed doen, want het was natuurlijk wel mijn afstudeerproject. Dit was voor mij niet helemaal ‘senang’. Ik kwam op het idee om dit contrast ook (suggestief) door het boek terug te laten komen met een ander soort papier. Het was een soort besef momentje dat ik me wél ‘senang’ wilde voelen tijdens het werken aan mijn project en zo’n besef momentje wil ik de kijkers ook graag laten ervaren.

Je gaat vaak van een senang gevoel, naar weer wat drukker gehaast gevoel en dan weer naar een senang gevoel... Dit wisselt zich af. Ik moet nog onderzoeken of ik dit wil laten terugkomen in het boek.

# data[].attributes.body
Ik ben bezig geweest met verschillende experimenten om het ‘senang gevoel’ in beeld te brengen. Ik heb stiekem foto’s gemaakt op straat en geëxperimenteerd met het projecteren van kleuren op het gezicht. Ook heb ik foto’s gemaakt van mijn eigen senang gevoel om te kijken of ik mijn eigen zoektocht wilde visualiseren.

Maar uiteindelijk heb ik een standpunt in genomen om portretten te gaan maken in combinatie met foto’s van de ruimte, een object of iets anders waardoor verschillende mensen zich ‘senang’ voelen. Ik vind het geweldig om met fotografie bezig te zijn en zo in contact te komen met (onbekende) mensen en door gesprekken te voeren over het senang gevoel meerdere inzichten en gedachtes te horen.

# data[].attributes.body
Concluderend kan ik zeggen dat het vertrouwen, de tijd die gespendeerd wordt met de ‘modellen’ en de vormgeving: kleur, licht, serene schoonheid belangrijk zijn om het senang gevoel te visualiseren.

# data[].attributes.body
Voor mijn project is het belangrijk om met de mensen die ik ga fotograferen in dialoog te zijn gegaan. Het fotograferen is eigenlijk pas de laatste stap. Het gaat om het verhaal die ze mij vertellen over hun senang gevoel en dan hoop ik dat ze mij meenemen in hun senang gevoel zodat ik ondertussen beelden kan maken. Ik wil graag het oprechte moment vastleggen en laat de mensen ook helemaal zichzelf zijn. Het is de uitdaging om ze zich ‘senang’ te laten voelen tijdens het fotograferen. Als fotograaf sta je aan de andere kant, maar dit probeerde ik niet zo te laten aanvoelen. Daarvoor is er vertrouwen nodig van beide kanten.

# data[].attributes.body
Filosoof en medicus Ignaas Devisch concludeerde: “Zinvolheid is een veel belangrijker criterium om over tijdsdruk en oververmoeidheid te praten dan de opdeling tussen arbeid en vrije tijd of dan de snelheid waarmee we sommige dingen moeten doen.” Het probleem gaat dus niet om de tijdsdruk of de hedendaagse versnelling, maar het ‘ontbreken van de mogelijkheid onze dagen op een zinvolle manier in te richten’. Het is natuurlijk makkelijker om te blijven klagen over hoe druk je het hebt of te dromen over een tweede leven tijdens je pensioen, dan na te denken over een voor jou zinvol dagelijks bestaan.

Naar mijn eigen ervaring kan ik me hier wel in vinden. Vaak genoeg zeg ik bijna zeurend dat ik het zo druk heb. Denkend aan afspraken die ik moet maken, een stage zoeken, onderzoeken wat ik na deze opleiding wil doen, wat ik als beroep wil gaan doen en nog meer situaties die in mijn hoofd zweven.

Ook merkte ik op toen ik aan bezoekers in Cube vroeg of ze een foto hadden van hun senang gevoel, dat ik alleen foto’s kreeg te zien van hun vakanties. Alsof ze zich alleen senang voelen op vakantie? Ja… Dan hebben ze rust: even geen werk, even geen prestatie of tijdsdruk. Maar zo wil ik niet gaan leven. Ik ben vanaf de middelbare school vaak deadlines aan het uitstellen tot het laatste moment, dus ik ben gaan werken op tijdsdruk, alleen dit is niet de manier om je leven te leiden. In tegenstelling tot wanneer ik aan niks hoef te denken of te doen heb dan slaat de verveling toe en smeek ik bijna om onrust. Tegenover een burn-out staat ook een zogenaamde bore-out en daarom vind ik die uitspraak van filosoof Devisch nog niet zo gek. Ik weet niet of “zinvol” het juiste woord is, ik zou eerder het woord vervangen door ‘betekenis’. Dit woord wordt behandeld in het boek: ‘Leuker leven’ van Jelle Hermus (SoChicken). Hij vertelt over de termen vrijheid, blijheid en betekenis.

Laatst las ik een artikel van Jelle Hermus, er stond beschreven dat de schrijver overspannen was geraakt… Terwijl hij zo veel schrijft over het ontspannen leven en dingen schrappen die jou niet een leuker leven zouden geven. Hij schaamde zich enorm. Ik las terug dat het niet de kunst is om nooit te worstelen en altijd maar gelukkig te zijn, want dit lukt niemand. De kunst is om lief voor jezelf te zijn, jezelf de ruimte te gunnen om in balans te kunnen komen én ook kwetsbaar te kunnen opstellen om hulp te vragen aan mensen om je heen. Zonder enige schaamte, met geduld en aandacht. Delen is een teken van gezondheid, omdat delen een belangrijke manier is om ergens mee om te gaan. Als mensen vastlopen in hun leven dan kun je minder makkelijk delen, dus dan is het belangrijk om hulp te gaan vragen.

Bron
https://www.trouw.nl/nieuws/stilstaan-is-achteruitgaan~b8cfee8a/

https://m.kro-ncrv.nl/how-to-be-young/van-een-prop-vol-leven-naar-gedwongen-stilstaan-hoe-ga-je-daar-mee-om

https://lerenontspannen.nl/ontspannen-2/hoe-kan-ik-minder-rennen-en-meer-stilstaan

https://sochicken.nl/steeds-leuker

https://sochicken.nl/ik-raakte-overspannen?utm_source=soChicken+Nieuwsbrief&utm_medium=E-Mail&utm_content=Hoe+ik+overspannen+raakte+in+2020+%28en+wat+ik+leerde%29&utm_campaign=30+November+2020

https://www.trouw.nl/nieuws/we-willen-geen-rust-maar-een-zinvol-bestaan~b579ee5e/

De oplossing zou dus kunnen zijn om te zoeken naar betekenis en te beseffen dat je niet altijd gelukkig hoeft te zijn, maar te focussen op het nu en jezelf. Dat je je kwetsbaar mag opstellen en zeker niet op de pensionering - die helemaal geromantiseerd wordt - moet gaan wachten. Ik sprak een man in Cube en hij vertelde mij dat hij zoveel gewerkt had en nu na zijn pensionering zich pas ‘senang’ voelde en eindelijk kon doen wat hij wilde. Toen ik dit hoorde werd ik er een beetje verdrietig van want zo hoort het leven toch niet te zijn?

# data[].attributes.body
Filosoof en medicus Ignaas Devisch concludeerde: “Zinvolheid is een veel belangrijker criterium om over tijdsdruk en oververmoeidheid te praten dan de opdeling tussen arbeid en vrije tijd of dan de snelheid waarmee we sommige dingen moeten doen.” Het probleem gaat dus niet om de tijdsdruk of de hedendaagse versnelling, maar het ‘ontbreken van de mogelijkheid onze dagen op een zinvolle manier in te richten’. Het is natuurlijk makkelijker om te blijven klagen over hoe druk je het hebt of te dromen over een tweede leven tijdens je pensioen, dan na te denken over een voor jou zinvol dagelijks bestaan.

Naar mijn eigen ervaring kan ik me hier wel in vinden. Vaak genoeg zeg ik bijna zeurend dat ik het zo druk heb. Denkend aan afspraken die ik moet maken, een stage zoeken, onderzoeken wat ik na deze opleiding wil doen, wat ik als beroep wil gaan doen en nog meer situaties die in mijn hoofd zweven.

Ook merkte ik op toen ik aan bezoekers in Cube vroeg of ze een foto hadden van hun senang gevoel, dat ik alleen foto’s kreeg te zien van hun vakanties. Alsof ze zich alleen senang voelen op vakantie? Ja… Dan hebben ze rust: even geen werk, even geen prestatie of tijdsdruk. Maar zo wil ik niet gaan leven. Ik ben vanaf de middelbare school vaak deadlines aan het uitstellen tot het laatste moment, dus ik ben gaan werken op tijdsdruk, alleen dit is niet de manier om je leven te leiden. In tegenstelling tot wanneer ik aan niks hoef te denken of te doen heb dan slaat de verveling toe en smeek ik bijna om onrust. Tegenover een burn-out staat ook een zogenaamde bore-out en daarom vind ik die uitspraak van filosoof Devisch nog niet zo gek. Ik weet niet of “zinvol” het juiste woord is, ik zou eerder het woord vervangen door ‘betekenis’. Dit woord wordt behandeld in het boek: ‘Leuker leven’ van Jelle Hermus (SoChicken). Hij vertelt over de termen vrijheid, blijheid en betekenis.

Laatst las ik een artikel van Jelle Hermus, er stond beschreven dat de schrijver overspannen was geraakt… Terwijl hij zo veel schrijft over het ontspannen leven en dingen schrappen die jou niet een leuker leven zouden geven. Hij schaamde zich enorm. Ik las terug dat het niet de kunst is om nooit te worstelen en altijd maar gelukkig te zijn, want dit lukt niemand. De kunst is om lief voor jezelf te zijn, jezelf de ruimte te gunnen om in balans te kunnen komen én ook kwetsbaar te kunnen opstellen om hulp te vragen aan mensen om je heen. Zonder enige schaamte, met geduld en aandacht. Delen is een teken van gezondheid, omdat delen een belangrijke manier is om ergens mee om te gaan. Als mensen vastlopen in hun leven dan kun je minder makkelijk delen, dus dan is het belangrijk om hulp te gaan vragen.

De oplossing zou dus kunnen zijn om te zoeken naar betekenis en te beseffen dat je niet altijd gelukkig hoeft te zijn, maar te focussen op het nu en jezelf. Dat je je kwetsbaar mag opstellen en zeker niet op de pensionering - die helemaal geromantiseerd wordt - moet gaan wachten. Ik sprak een man in Cube en hij vertelde mij dat hij zoveel gewerkt had en nu na zijn pensionering zich pas ‘senang’ voelde en eindelijk kon doen wat hij wilde. Toen ik dit hoorde werd ik er een beetje verdrietig van want zo hoort het leven toch niet te zijn?

# data[].attributes.body
De bezoeker uit Amsterdam vertelde mij ook: “Ik denk als ik geen prestatie of tijdsdruk ervaar dan kan ik me overal wel senang voelen.” Dit was voor mij een belangrijke uitspraak. Ik moest denken aan een Indonesisch vrouwtje die ik een jaar geleden had ontmoet en zij vertelde dat in Indonesië mensen helemaal niet door hun leven rennen en niet voortdurend zitten te kijken naar hun horloge, zoals wij. Wij zouden meer senang moeten leven. Waar maken we ons in het westen toch zo druk om allemaal? Het brengt ook vaak ziektes met zich mee, zoals een burn-out. Het is niet gezond om een gestrestst te leven, bij meerdere mensen ligt het tempo van hun leven hoger dan hun eigen natuurlijke levenstempo. Het is beter om te leven in jouw eigen levenstempo en je tempo te verlagen als dit nodig zou zijn.

# data[].attributes.body
‘Senang’ is een leenwoord, afkomstig uit het Maleis, deze taal wordt hoofdzakelijk gesproken in Indonesië, Maleisië, Brunei, Singapore en Oost-Timor. Veel Maleise en Indonesische woorden zijn via het personeel van de VOC, zeelieden en reizigers in de schepen terechtgekomen en zo in onze Nederlandse taal. Er zijn wel ruim honderd leenwoorden. ‘Senang’ is een bekend leenwoord: eerst veel bekend onder zeelieden, maar uiteindelijk algemeen bekend. In het Maleis heeft het dezelfde betekenis als hier. Ik hoorde er wel allemaal verschillende definities voor en ik vond niet één woord dat ‘senang’ goed omschreef, dus ging ik in gesprek met een Indonesische vrouw van de oudere generatie.

Zij vertelde dat ze geboren is in Indonesië, opgegroeid is in Nederland en het woord voor het eerst hoorde in haar familie. Toen haar man uit Amsterdam het woordje voor het eerst gebruikte in haar bijzijn, dacht ze: wil je opeens Maleis gaan praten? Maar ze kreeg toen te horen dat “senang” een leenwoord is in Nederland. Je spreekt het ook precies hetzelfde uit. Ik vroeg aan haar: “hoe zou je het woord definieren?”. Ze antwoordde: “Senang betekent “heerlijk”, “prettig”, “lekker”… Maar het ligt er ook aan in welk verband het woordje staat natuurlijk”. Het woord werd vroeger in haar familie gebruikt in de zin van: het is fijn, het is goed, ik heb rust. Ze kon niet n woord koppelen aan “senang”, want het kan meerdere betekenissen hebben in verschillende contexten. Als het lekker weer is, dan zegt ze: “oh lekker “senang”, het is zo heerlijk” of als ze iemand lang niet meer heeft gezien en weer ziet: “ik ben zo blij om je te zien, oh ik ben zo “senang”.”

Ik kwam in contact met de vader van mijn beste vriend die van Indonesische afkomst is en hij vertelde mij dat ze bij hem thuis Behasa Indonesië, Maleis en Javaans spraken. Het woordje ‘senang’ viel wel eens ter sprake. Het betekende volgens hem: blij om iemand te zien of iets waar je naar uitkijkt en het geeft ook een gevoel van geluk. Zijn oma kon altijd met plezier naar een vroegere serie kijken van de ‘Dikke en de Dunne’ (Stan Laurel en Oliver Hardy). Ze vond het ook fijn als zij - als kleinkinderen - op bezoek kwamen in het weekend, dat maakte haar in zekere zin blij en gelukkig. Zijn oma en moeder hadden heimwee naar Indonesië. Ze hadden een verlangen om terug te gaan. Hij vertelde mij ook dat binnen zijn familie, ook bij zijn broers en zussen, prestatiedruk werd verlangd maar dit averechts werkte. Hoe meer iets moest, hoe meer ertegenin werd gegaan en het niet gebeurde. Tijdsdruk was er niet, het was meer van: ‘Het komt wel’.

Bron
https://historiek.net/senang-je-senang-voelen-herkomst-en-betekenis/131797/

# data[].attributes.body
In het Cube Design Museum werk ik aan mijn afstudeerproject en kan ik in dialoog gaan met de bezoekers. Zij kunnen meehelpen in het “Create Lab”. Mij viel op dat de meeste bezoekers van de oudere generatie zijn en het woord al kende. Ook kwamen er soms studenten in groepen binnen en voor hen moest ik het woord gaan definiëren. Dit begreep ik in eerste opzicht niet, maar een bezoeker omschreef het mooi: “Jullie generatie gebruikt het woord “Viben” of “Chill” nu in plaats van “Senang”. Er komen weer nieuwe woorden bij in de spreektaal en oude woorden verdwijnen. Het mooie van de taal is dat een komen en gaan is van woorden, vindt Ton den Boon, hij is de hoofdredacteur van de ‘Dikke van Dale’. Hij heeft met taalpublicist Julius ten Berge het Verdwijnwoordenboek samengesteld, al vijfhonderd woorden staan erin. Er zijn veel agrarische woorden verdwenen door een andere samenleving, veel namen van gereedschap door de automatisering en ook technische ontwikkelingen hebben invloed op de taal. Naast het feit dat meerdere mensen het woord herkende, las ik het woord ‘senang’ verrassend genoeg in de krant, dus het woord is gelukkig nog niet verdwenen. Den Boon zegt dat de Nederlandse taal zo sterk, dynamisch en levend is, dat er wel elke dag nieuwe woorden bijkomen. “Het is wat woorden betreft net de survival of the fittest”, het is namelijk wel afwachten of het nieuwe woord de tijd doorstaat, voegde hij eraan toe.

Bron
https://www.trouw.nl/nieuws/verdwijnwoordenboek-legt-1500-verloren-woorden-vast~bf678633/

# data[].attributes.headline
Wat is de betekenis van 'senang'? Wat is de oorsprong? Wat is het belang? Wat wordt mijn beeldtaal? Hoe ga ik in dialoog met de mens? 

# data[].attributes.subject
Wat is de betekenis van 'senang'? Wat is de oorsprong? Wat is het belang? Wat wordt mijn beeldtaal? Hoe ga ik in dialoog met de mens? 

# data[].attributes.body
Ik heb een enquete gehouden online om bepaalde vragen rondom 'senang' te kunnen onderzoeken. Ook om buiten Cube meningen te kunnen ontvangen.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScSHgbaYyhSHldPbKLWOvjPjjO9bx-2AsNtq3_n4PfpFDBtFw/viewform?fbclid=IwAR20-621I8mR-wRmRGh_Ab3vkcx7dCcxwrorrxMeHCYjmXrScmV9r9F8Kgw

# data[].attributes.body
Op straat heb ik ook een aantal beelden gemaakt van het gehaaste gevoel, waarbij je niet stilstaat bij een senang gevoel. Ik vond deze goed gelukt, maar ik vond het ook moeilijk om te gaan gebruiken vanwege de eigen aanname. Ik wilde het gehaaste gevoel liever abstract gaan weergeven.

# data[].attributes.body
Dit was een foto die ik gemaakt had in de trein op weg naar Cube. Op de voorgrond zie je beweging en op de achtergond staat alles stil, dit contrast vond ik goed aansluiten bij het project.

# data[].attributes.body
Alec Soth - I know how furiously your heart is beating

Hij heeft mij geïnspireerd met zijn serie: “I know how furiously your heart is beating”. Zijn serie was te zien in het Fotomuseum in Amsterdam. Hij was na grote projecten (ongeveer een jaar) gestopt met fotograferen en te reizen om zijn creatieve proces te overzien. Hij maakte zelfs bijna geen foto’s meer in die tijd. Toen hij weer begon, wilde hij naar de primaire elementen gaan van de fotografie. Hij ging niet meer proberen om een groot narratief te vertellen over Amerika, maar hij wilde gewoon simpel de tijd nemen om naar andere mensen te kijken en was hoopvol om een glimp op te vangen van hun innerlijk. Hij omschreef dat zijn doel was: “To simply spend time in the presence of another beating heart.”

https://mackbooks.co.uk/products/i-know-how-furiously-your-heart-is-beating-br-alec-soth

# data[].attributes.body
Dit is mijn werkplek waar ik aan de bezoekers vraag of ze willen beschrijven wanneer ze zich senang voelen en een plaatje hierbij willen scheuren uit tijdschriften.

# data[].attributes.body
Dit was de eerste foto waarbij ik geprobeerd heb om een meer abstracte foto te creëren. Het meisje vertelde dat ze zich 'senang' voelde in haar eigen bubbel/wereld. We hadden gespeeld met een gordijn.

# data[].attributes.body
Deze collage was te surrealistisch, het liet niet meer het senang gevoel zien.

# data[].attributes.body
De meeste mensen kende het woord niet.

# data[].attributes.body
Veel mensen definiëren het woord als geluk

# data[].attributes.body
De meeste mensen voelen zich senang door personen: geliefden, vrienden, familie en thuis

# data[].attributes.body
De meeste mensen denken dat je je ook senang kunt voelen als je je mentaal niet goed voelt

# data[].attributes.body
De meeste mensen vinden dat we niet genoeg stilstaan bij ons senang gevoel

# data[].attributes.body
De meeste mensen denken dat de mens hun senang gevoel voor lief neemt.

# data[].attributes.body
Interessant om te zien hoe mensen denken over wie ik moet fotograferen. Ik heb er ideeën uit kunnen halen

# data[].attributes.body
Hoe ik mensen kan inspireren kan op vele manieren, goed om te lezen dat er positieve beelden verwacht worden en dat comfortabel, een alledaagse geluksmomentje werd gezegd

# data[].attributes.body
Het is belangrijk om je senang te voelen om gelukkig te zijn, gezonder, ervaart rust, blij

# data[].attributes.body
Waarom gaan mensen op zoek naar hun senang gevoel, de meeste mensen zeggen: om gelukkig te zijn, geluk te voelen

# data[].attributes.body
Personen
Plekken
Objecten
Eten
Momenten
Herinneringen

Gecategoriseerd uit de notities van bezoekers.

# data[].attributes.body
Drie doelgroepen eruit gehaald: pubers, jong volwassenen en middelbare leeftijd

# data[].attributes.body
Verzameling van uitspraken van bezoekers over hun senang gevoel.

# data[].attributes.body
Het gehaaste gevoel in mijn hoofd proberen abstract vast te leggen als experiment.

# data[].attributes.body
Een paar zwart/wit beelden in zwart/wit die het gehaaste gevoel weergeven. Nog verder bepalen of het wel past in het fotoboek. Misschien is het niet nodig.

# data[].attributes.body
Ik wil niet alleen portretten maken, maar ook kijken naar objecten (landschappen etc) om af te wisselen. Dus mensen vragen naar een object waar ze zich senang door voelen en de vraag stellen: is er een object waardoor je je minder senang voelt als het er niet meer was of als je het mee zou nemen naar een andere plek, je je er meer senang zult voelen.

# data[].attributes.body
Ik wil graag het alledaagse, niet alleen speciale senang momenten vastleggen. Juist ook die kleine momenten die vaak voor lief worden genomen.

Foto van Rinko Kawauchi

# data[].attributes.body
Inspiratie tafel in Cube.

# data[].attributes.body
Ik heb foto's op transparant papier geprint en gecombineerd met inspirerende (senang) beelden, om te kijken of dit interessant was om mee verder te gaan. Maar de combinaties leiden juist af van de boodschap.

# data[].attributes.body
Combinaties gemaakt met de foto's op straat en van mijn eigen senang gevoel, maar dit beeld vond ik te plat. Ik bepaalde om niet meer verder te gaan met collages maken, want het paste naar mijn mening toch niet bij het project.

# data[].attributes.body
"Ik ben maar direct begonnen met de foto’s te selecteren waar ik op sta in de bergen. Zo hoor in de bergen, in de frisse lucht zonder (verkeer)lawaai geeft voor mij een ontzettend Senang gevoel."

# data[].attributes.body
Ik ben foto's gaan maken op straat van mensen die rust en geluk uitstraalde. Dit was mijn eigen aanname. Het was beter om hierna op de mensen af te stappen en in gesprek te gaan, om te vragen of ze zich daadwerkelijk 'senang' voelen. Dit kan ik nog gaan doen bij volgende mensen te zoeken.

# data[].attributes.body
"Zoals beloofd, tijdens ons interessante gesprek in museum Cube, een paar foto’s en ons gevoel daarbij."

# data[].attributes.body
"Mijn zoon riep vandaag, hé pap, heb je die foto al naar die mevrouw gemaild. Eerlijk gezegd was het me een beetje ontschoten. Sorry. Dus bijgaand de foto. Hopelijk heb je er wat aan. Het was een leuk gesprekje wat we samen hadden. Veel succes met je verdere onderzoek. Mocht je nog iets willen weten dan horen we het wel.

# data[].attributes.body
Leeft heel senang. Totaal andere levensstijl dan ik.

http://www.jaspervanbladel.nl/fotoboek-joris-wereld/jesse-de-haas

https://www.televizier.nl/overig-tv-nieuws/joris-linssen-bezoekt-vreemde-eenden-in-de-bijt

# data[].attributes.body
Ik heb geëxperimenteerd met een projector om het senang gevoel te vangen op beeld. Maar hier wilde ik niet mee verder gaan, omdat dit een eigen invulling was van het senang gevoel. Ik wilde liever verhalen van andere mensen vertellen.

# data[].attributes.headline
Hoe ga ik mijn zoektocht verweven met de andere verhalen?

# data[].attributes.subject
Hoe ga ik mijn zoektocht verweven met de andere verhalen?

# data[].attributes.body
Mijn eigen verhaal is soort reflectie op mezelf en andere verhalen. Kan het project niet los zien van mezelf.

Boek: met tussenin kleine blaadjes ertussen met eigen gedachtes erop? Waar ik achter ben gekomen?
Referentie boek: "Kus me nog eens wakker"

# data[].attributes.body
Neem me mee in wanneer je je senang voelt (kan in je hoofd zijn of bij een plek)

Fotograferen is pas laatste fase, gaat vooral om het gesprek! Van te voren aangeven waar ik mee bezig ben en meegaan met de persoon.

# data[].attributes.body
Ik heb twee bezoekers (vrienden van elkaar) van Cube gevraagd om ze te fotograferen. De een werkt part-time en voelt zich bijna altijd senang (als hij thuis komt springt hij in z'n hangmat) en de ander werkt full-time aan een eigen bedrijf en weet dat senang belangrijk is, maar denkt als hij . Maar door tijdsdruk en verwachtingen vind hij dit lastig.