# data[].attributes.body
Napisz notatkę według punktów:

1. Co to jest rozpuszczalność?

2. Co to jest krzywa rozpuszczalności?

3. Jak zmienia się rozpuszczalność substancji stałych  w zależności od temperatury, a jak gazów? (po jednym zdaniu- str. 180, 181- zdanie na czerwono).

Na podany mail możesz przesyłać ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.

# data[].attributes.headline
Temat : Odruchy bezwarunkowe i warunkowe.

# data[].attributes.subject
Temat : Odruchy bezwarunkowe i warunkowe.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film korzystając z podanego linku:

https://www.youtube.com/watch?v=hqYebi7cVTY(skopiuj link do przeglądarki)

Zapoznaj się z rodzajami odruchów z podręcznika. Na podstawie podręcznika i filmu zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń.

Na mail e.gawel99@gmail.com możesz przesyłać ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.

# data[].attributes.headline
Temat : Higiena układu nerwowego i radzenie sobie ze stresem.

# data[].attributes.subject
Temat : Higiena układu nerwowego i radzenie sobie ze stresem.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałami zgromadzonymi w linku:

https://epodreczniki.pl/a/radzimy-sobie-ze-stresem/DtWR0roTI

Wykonaj notatkę na podstawie podręcznika (str 192-194)- mogą być to tylko punkty.

Odpowiedz ustnie na pytania w podręczniku pod tematem (ćwiczenia)- str.194.

Zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń (str.78-79).

Powodzenia!

Wykonaj zdjęcie lub skan wykonanych zadań z zeszytu ćwiczeń i wyślij mi je na podany mail: e.gawel99@gmail.com do 31.03.20r. W tytule maila podaj imię, nazwisko, klasę i nazwę przedmiotu, którego mail dotyczy.

Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat : Rozpuszczalność substancji w wodzie- zadania chemiczne.

# data[].attributes.subject
Temat : Rozpuszczalność substancji w wodzie- zadania chemiczne.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film

# data[].attributes.attachment_link.title
Rodzaje roztworów. Rozpuszczalność substancji w wodzie.

# data[].attributes.body
Na jego podstawie spróbuj wykonać zadania (są na oparte na tej samej metodzie, jak w filmie):

1. Odczytaj rozpuszczalność cukru w

a) 20oC

b) 35oC .

2. Określ, ile g azotanu (V) potasu KNO₃ należy rozpuścic w 300 g wody w temperaturze 90oC, aby otrzymać roztwór nasycony.

3. Oblicz, ile g azotanu (V) sodu NaNO3 trzeba dodatkowo rozpuścić w 100 g wody po jej ogrzaniu z temperatury 20oC do 40oC, aby roztwór nadal był nasycony.

# data[].attributes.body
Na mail e.gawel99@gmail.com  wyślij rozwiązania tych zadań do 5.04.20r. Możesz przesyłać także ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.

# data[].attributes.headline
Temat : Rozpuszczalność gazów wodzie- zadania chemiczne.

# data[].attributes.subject
Temat : Rozpuszczalność gazów wodzie- zadania chemiczne.

# data[].attributes.body
Spróbuj rozwiązać zadania. Najpierw ze str. 183- 4 (metoda odwrotna niż w 3).

# data[].attributes.body
W zad. 5, 7 i 8 skorzystaj z wykresów na str. 179 (kolor osi, z której będziesz odczytywać wynik dopasuj do koloru wykresu gazu).

Jeśli będzie to dla Ciebie problematyczne- napisz na mojego maila e.gawel99@gmail.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały zgromadzone pod linkiem.
Wykonaj zadane na samym końcu zadania- sprawdź, czy poprawnie je wykonałeś.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy wiesz, co ma wspólnego kamera lub aparat fotograficzny z twoimi oczami? Otóż kamera - urządzenie stworzone przez człowieka - działa na tej samej zasadzie co oko. Ludzkie oczy są przy tym dużo lepszym i dokładniejszym przyrządem służącym do obserwacji. Jak to się dzieje, że widzimy otaczający nas świat?

nazywamy komórkę lub narząd, który odbiera informację docierającą ze środowiska. W przypadku zmysłu wzroku komórki takie znajdują się w oku, które rejestruje sygnały świetlne. Odbiera ono informację o ruchu, kształtach, barwach i odległościach.

Animacja przedstawia budowę oka człowieka. Kolejne slajdy pokazują budowę gałki ocznej oglądanej z profilu. Gałka umieszczona jest w oczodole i ma kształt kulisty. Z przodu gałki znajduje się przezroczysta rogówka, następnie kolorowa tęczówka z otworem w środku - źrenicą. Następnie wypukła przezroczysta soczewka, która skupia promienie świetlne na siatkówce pokrywającej tylna część gałki ocznej. Od siatkówki odchodzi nerw wzrokowy.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni skip_next Następny repeat Powtórz

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Animacja przedstawia budowę oka człowieka. Kolejne slajdy pokazują budowę gałki ocznej oglądanej z profilu. Gałka umieszczona jest w oczodole i ma kształt kulisty. Z przodu gałki znajduje się przezroczysta rogówka, następnie kolorowa tęczówka z otworem w środku - źrenicą. Następnie wypukła przezroczysta soczewka, która skupia promienie świetlne na siatkówce pokrywającej tylna część gałki ocznej. Od siatkówki odchodzi nerw wzrokowy.

Wiemy już, jak światło wnika do oka. Teraz dowiedzmy się, jak powstaje obraz.

Obraz na siatkówce jest pomniejszony i odwrócony. W oku znajdują się komórki reagujące na światło, które przesyłają informacje do mózgu. Tam sygnały są przetwarzane w taki sposób, że widzimy obraz normalnie, a nie „do góry nogami".

Czy wiesz, że aparaty fotograficzne odróżniają tylko trzy kolory - czerwony, niebieski i zielony? Wszystkie pozostałe powstają poprzez nałożenie się tych trzech barw. Ludzkie oko działa podobnie - rejestruje barwy czerwoną, zieloną i niebieską. Jednak nakładanie się tych barw sprawia, że widzimy ogromną ilość kolorów.

Teraz, gdy wiemy, jak powstaje obraz, zastanówmy się, jak to możliwe, że widzimy obiekty znajdujące się w różnych odległościach. W aparatach fotograficznych i kamerach możliwe jest nastawienie ostrości. Nasze oko, podobnie jak aparat fotograficzny, nie jest w stanie widzieć ostro wszystkich przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Ostro widzimy tylko te z nich, na których skupiamy swój wzrok. Wówczas soczewka przyjmuje taki kształt, aby w zdrowym oku na siatkówce powstał obraz tych przedmiotów. Zdolność taką nazywamy oka.

Animacja przedstawia oko ludzkie w przekroju, przed im widoczny motyle. Pojawia się lupka ukazująca, jak w danej chwili obraz jest widoczny. Motylek przybliża się do oka, obraz w lupce staje się nieostry. Soczewka zmienia kształt, obraz w lupce znów staje się ostry. Motylek oddala się od oka, obraz w lupce staje się nieostry. Soczewka ponownie zmienia kształt i obraz w lupce znów jest ostry

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni skip_next Następny repeat Powtórz

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Animacja przedstawia oko ludzkie w przekroju, przed im widoczny motyle. Pojawia się lupka ukazująca, jak w danej chwili obraz jest widoczny. Motylek przybliża się do oka, obraz w lupce staje się nieostry. Soczewka zmienia kształt, obraz w lupce znów staje się ostry. Motylek oddala się od oka, obraz w lupce staje się nieostry. Soczewka ponownie zmienia kształt i obraz w lupce znów jest ostry

Akomodacja oka to zmiana kształtu soczewki umożliwiająca ostre widzenie przedmiotów znajdujących się w różnej odległości od oka.

Niektórzy ludzie cierpią na daltonizm - nie rozpoznają pewnych barw. Zaburzenie to jest nieuleczalne. Jednak funkcjonowanie daltonistów w społeczeństwie ułatwiają różne udogodnienia - np. światła na przejściach dla pieszych we wszystkich krajach są ustawione w tej samej kolejności: zielone na dole, a czerwone na górze. Dzięki temu daltonista wie, jakie światło się pali, mimo że nie rozpoznaje barw.

Porównanie wzroku człowieka zdrowego i cierpiącego na daltonizm

Zakrywając jedno oko, mamy trudności z oceną odległości, w jakiej znajdują się od nas obserwowane przedmioty. Dlaczego tak się dzieje?

Ustalenie, po co nam dwoje oczu.

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Połóż na stole jeden z ołówków.

2. Zamknij lewe oko. Unieś rękę z wysuniętym kciukiem tak, by zasłaniał on zaostrzony koniec ołówka.

3. Otwórz lewe oko i zamknij prawe. Czy teraz widzisz koniec ołówka?

4. Weź do każdej ręki po jednym ołówku. Rozłóż ręce na boki, a następnie energicznie zbliż je do siebie tak, by ołówki zetknęły się zaostrzonymi końcami.

5. Zamknij jedno oko i powtórz poprzednią czynność. Pamiętaj, by zbliżać ołówki energicznym ruchem. Czy łatwo je zetknąć, patrząc tylko jednym okiem?

Podsumowanie

Lewe i prawe oko odbierają nieco inne obrazy. Gdy mózg złoży oba, otrzymujemy trójwymiarowy obraz otaczającego nas świata. Ponadto dzięki parze oczu można poprawnie ocenić odległość. Patrzenie na świat tylko jednym okiem bardzo by to utrudniało.

Nie wszystkie zwierzęta widzą tak samo jak ludzie. Na przykład psy nie widzą barwy czerwonej, a krowy w ogóle nie odróżniają kolorów - widzą tylko czerń i biel. Konie za to mają oczy po obu stronach głowy, a nie z przodu jak ludzie - widzą dobrze wszystko, co jest po bokach, ale nie widzą tego, co znajduje się tuż przed nimi.

Narządami zmysłu wzroku są receptory znajdujące się w oczach. Odbierają one bodźce świetlne z otoczenia.

W oku powstaje obraz pomniejszony i odwrócony.

Dzięki zmianie kształtu soczewki, czyli akomodacji, możemy skupiać wzrok na obiektach umieszczonych w różnej odległości.

Dzięki posiadaniu dwojga oczu człowiek może widzieć trójwymiarowo i poprawnie oceniać odległość.

zmiana kształtu soczewki umożliwiająca ostre widzenie przedmiotów znajdujących się w różnej odległości od oka

wyspecjalizowane komórki lub narządy odbierające bodźce zewnętrzne

Pojawia się zdjęcie ukazujące siedzących na łące ludzi. Obraz zawiera wiele kolorów - widzenie przez człowieka. Następuje zmiana widoku, to samo zdjęcie, ale kolory wyblakłe, za to kształty wyostrzone - widzenie przez kota. Pojawia się to samo zdjęcie, ale bez czerwieni - widzenie przez psa. To samo zdjęcie, ale rozdzielone na dwie części - widzenie przez konia.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni skip_next Następny repeat Powtórz

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Pojawia się zdjęcie ukazujące siedzących na łące ludzi. Obraz zawiera wiele kolorów - widzenie przez człowieka. Następuje zmiana widoku, to samo zdjęcie, ale kolory wyblakłe, za to kształty wyostrzone - widzenie przez kota. Pojawia się to samo zdjęcie, ale bez czerwieni - widzenie przez psa. To samo zdjęcie, ale rozdzielone na dwie części - widzenie przez konia.

Oczy niektórych zwierząt mają specyficzną budowę. Na przykład oczy owadów są złożone z tysięcy małych segmentów. Wszystkie razem tworzą obraz otoczenia. Oczy takie doskonale widzą ruch i kolory, ale nie najlepiej odróżniają kształty. Poza tym niektóre owady dostrzegają promieniowanie UV, które dla nas jest niewidzialne.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiesz, co ma wspólnego kamera lub aparat fotograficzny z twoimi oczami? Otóż kamera - urządzenie stworzone przez człowieka - działa na tej samej zasadzie co oko. Ludzkie oczy są przy tym dużo lepszym i dokładniejszym przyrządem służącym do obserwacji. Jak to się dzieje, że widzimy otaczający nas świat?

# data[].attributes.body
Wykonaj notatkę na podstawie podręcznika (str 195-198) , w której wypiszesz elementy oka i ich funkcje.
Zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń (str.80-81).
Powodzenia!
Wykonaj zdjęcie lub skan wykonanych zadań z zeszytu ćwiczeń i wyślij mi je na podany mail: e.gawel99@gmail.com do 07.04.20r. W tytule maila podaj imię, nazwisko, klasę i nazwę przedmiotu, którego mail dotyczy.

# data[].attributes.body
Na podstawie podręcznika (str. 199- 202) napisz krótką notatkę według punktów:
1. Jak natężenie światła wpływa na wielkość źrenicy?
2. Odległość oglądanych przedmiotów od oka a kształt soczewki (akomodacja).
3. Wady wzroku i możliwości ich korygowania.
4. Higiena narządu wzroku.
Wykonaj w zeszycie ćwiczeń temat 40 (str.82- 83).
Gdybyś miał wątpliwości/pytania- pisz na mail: e.gawel99@gmail.com
Powodzenia!

# data[].attributes.body
Obejrzyj film dostępny pod linkiem:  do 13:42 minuty

# data[].attributes.body
Napisz w zeszycie co oznacza  pojęcie "stężenie procentowe roztworu".
Zapisz wzór na Cp.
Spróbuj zrobić zadania do zeszytu wzorowane na trzech przykładach z filmu:
1. Oblicz stężenie procentowe roztworu otrzymanego w wyniku rozpuszczenia 60 g substancji w 340 g wody.
2. Oblicz, ile gramów soli pozostanie na dnie naczynia po całkowitym odparowaniu wody z 60 g 3- procenetowego roztworu.
3. Oblicz stężenie procentowe nasyconego roztworu azotanu (V) potasu w temperaturze 40 st. Celsjusza.
Gdybyś miał z tym problem, napisz do mnie! e.gawel99@gmail.com
Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat: Zmiany stężeń procentowych roztworów.

# data[].attributes.subject
Temat: Zmiany stężeń procentowych roztworów.

# data[].attributes.body
Witajcie po przerwie świątecznej! Mam nadzieję, że odpoczęliście i jesteście gotowi do pracy :)
Wracamy do zadań ze stężeń procentowych.
Na podstawie podręcznika- str. 190 napisz w zeszycie:
1. Jak zmienić stężenie roztworu?
2. Jak rozcieńczyć roztwór?

# data[].attributes.headline
Następnie obejrzyj fragment filmu pod linkiem: (od 54:09 do 1:12:19)

# data[].attributes.subject
Następnie obejrzyj fragment filmu pod linkiem: (od 54:09 do 1:12:19)

# data[].attributes.body
Na podstawie obejrzanego filmu zrób zad. 3, 4, 5 ze str. 191 w zeszycie.

Zdjęcie wyślij na mój mail: e.gawel99@gmail.com do 20.04.
Powodzenia!

# data[].attributes.attachment_link.title
ROZPUSZCZALNOŚĆ I STĘŻENIA PROCENTOWE #E4 - ogarnij chemię z Panem Belfrem

# data[].attributes.headline
Temat: Ucho - narząd słuchu i równowagi.

# data[].attributes.subject
Temat: Ucho - narząd słuchu i równowagi.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały zgromadzone pod linkiem:

# data[].attributes.body
Wykonaj zadane na samym końcu zadania- sprawdź, czy poprawnie je wykonałeś.

Wykonaj notatkę na podstawie podręcznika (str 203-206) , w której wypiszesz elementy ucha i ich funkcje.

Zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń (str.84-85).

Powodzenia!

Wykonaj zdjęcie lub skan wykonanych zadań z zeszytu ćwiczeń i wyślij mi je na podany mail: e.gawel99@gmail.com do 20.04.20r. W tytule maila podaj imię, nazwisko, klasę i nazwę przedmiotu, którego mail dotyczy.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałami zgromadzonymi pod linkiem:

# data[].attributes.body
Na podstawie podręcznika (str. 207- 209) napisz krótką notatkę według punktów:

1. Zmysł smaku- lokalizacja, podstawowe smaki, analiza wrażeń.

2. Zmysł węchu- lokalizacja, analiza wrażeń.

3. Zmysł dotyku- lokalizacja, analiza wrażeń.

Wykonaj w zeszycie ćwiczeń temat 42 (str.86- 87).

Jeśli chcesz powtórzyć i utrwalić swoje wiadomości zachęcam do korzystania z lekcji oferowanych w telewizji- pojawiły się lekcje o narządach zmysłów. Są one również dostępne na kanale VOD.

Gdybyś miał wątpliwości/pytania- pisz na mail: .gawel99@gmail.com

Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat:  Woda i roztwory wodne- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.subject
Temat:  Woda i roztwory wodne- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.body
Przeanalizuj wiadomości zebrane na str. 192- 193 w podręczniku.

Wykonaj w zeszycie zadanie 1, 2 i 3 ze str. 194.

W razie wątpliwości pisz na mój adres mailowy.

Powodzenia!

# data[].attributes.body
Wykonaj doświadczenie ze strony 176 w podręczniku- zadanie 4.  Jest to doświadczenie długoterminowe, więc na jego wynik będziesz musiał(a) poczekać.

Co zaobserwowałeś?

Wyciągnij wnioski z doświadczenia.

# data[].attributes.body
Wykonaj doświadczenie ze strony 174 w podręczniku.  Zastąp siarczan (VI) miedzi (II) używanym w kuchni na co dzień cukrem kryształem.

Co zaobserwowałeś?

Wyciągnij wnioski z doświadczenia.

# data[].attributes.body
Wykonaj doświadczenie ze strony 168 w podręczniku.  Zastąp siarczan (VI) miedzi (II) używanym w kuchni na co dzień cukrem kryształem.

Co zaobserwowałeś?

Wyciągnij wnioski z doświadczenia.

# data[].attributes.headline
Temat: Woda i roztwory wodne- sprawdź, co wiesz!

# data[].attributes.subject
Temat: Woda i roztwory wodne- sprawdź, co wiesz!

# data[].attributes.body
Na podstawie wiadomości zebranych na str. 192- 193 w podręczniku wykonaj w zeszycie zadanie 4, 5 i 6 ze str. 194 (podręcznik).

W razie wątpliwości pisz na mój adres mailowy e.gawel99@gmail.com
Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat: Budowa i funkcje układu dokrewnego.

# data[].attributes.subject
Temat: Budowa i funkcje układu dokrewnego.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały zgromadzone pod linkiem.

Na ich podstawie oraz tekstu z podręcznika (str. 210- 212) napisz notatkę według punktów:

1. Czym są hormony?

2. Gruczoły dokrewne w ciele człowieka.

3. Współpraca układu dokrewnego i hormonalnego.

Wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń (str. 88-89)

Powodzenia!

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały zgromadzone pod linkiem:

Na ich podstawie oraz tekstu z podręcznika (str. 213- 216) napisz notatkę według punktów:

1. Rola przysadki mózgowej.

2. Rola hormonów tropowych.

3. Hormony antagonistyczne: insulina i glukagon oraz kalcytonina i parathormon.

Wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń (str. 90-91)

Powodzenia!

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały zgromadzone pod linkiem (skup się na wiadomościach od punktu 4-"Spalanie pierwiastków w tlenie")

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ocenia się, że krew w tętnicach mózgowych człowieka, aby umożliwiała efektywne myślenie, powinna być nasycona tlenem aż w 90%. Obniżenie tej wartości już o 5% zmniejsza m.in. zdolność koncentracji oraz uruchamia reakcje obronne organizmu, jak np. ziewanie. Spadek poziomu nasycenia krwi tlenem do 75% skutkuje chwiejnością emocjonalną, błędnymi osądami i decyzjami.

Czy bez tlenu, tak ważnego dla organizmów żywych, byłoby możliwe ich funkcjonowanie na Ziemi?

w jaki sposób zaplanować doświadczenie potwierdzające, że powietrze jest mieszaniną;

co to są symbole pierwiastków chemicznych i jak się nimi posługiwać;

w jaki sposób zapisuje się równania reakcji chemicznych;

jak rozpoznać podstawowy sprzęt laboratoryjny i jak się nim posługiwać, w jaki sposób stosować w praktyce zasady bezpieczeństwa w szkolnej pracowni chemicznej.

wskazywać położenie tlenu w układzie okresowym pierwiastków;

podawać przykłady zastosowania tlenu i tlenków w życiu codziennym;

planować i wykonywać doświadczenia pozwalające otrzymać tlen oraz tlenki.

Co mogłoby się stać, gdyby na Ziemi zabrakło tlenu?

Odpowiedz na pytania:
Co mogłoby się stać, gdyby na Ziemi zabrakło tlenu?
Czy tlen może być szkodliwy?

Odpowiadając na pytanie, zwróć uwagę na dawkę. Dowiedz się, dlaczego w inkubatorach monitoruje się stężenie tlenu. Czy bary tlenowe są rekomendowane przez lekarzy?

Czy zawartość tlenu zmienia się wraz z wysokością? Powietrze to mieszanina gazów. Wraz z wzrostem wysokości spada jego ciśnienie, a tlen staje się coraz bardziej rozrzedzony.

Przykładowo, na szczycie Mount Everestu ciśnienie spada do 1/3 wartości ciśnienia nad poziomem morza, tak samo (również do 1/3) spada ilość wdychanego przez wspinaczy tlenu.

Film rozpoczyna czarno biały portret Josepha Priestleya. Zmiana ujęcia na czarno biały portret ołówkowy Karla Wilhelma Scheele'a, Zmiana ujęcia na monochromatyczny portret w odcieniach sepii przedstawiający Antoine'a Lavoisiera. Zmiana ujęcia na barwny portret olejny Jędrzeja Śniadeckiego. Zmiana ilustracji na sąsiadujące portrety Zygmunta Wróblewskiego po prawej i Karola Olszewskiego po lewej stronie.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna czarno biały portret Josepha Priestleya. Zmiana ujęcia na czarno biały portret ołówkowy Karla Wilhelma Scheele'a, Zmiana ujęcia na monochromatyczny portret w odcieniach sepii przedstawiający Antoine'a Lavoisiera. Zmiana ujęcia na barwny portret olejny Jędrzeja Śniadeckiego. Zmiana ilustracji na sąsiadujące portrety Zygmunta Wróblewskiego po prawej i Karola Olszewskiego po lewej stronie.

Doświadczenie wymaga zastosowania odzieży ochronnej i okularów.

Problem badawczy

Czy z manganianu(VII) potasu () można otrzymać tlen? W jaki sposób można go zidentyfikować?

Hipoteza

Tlen można otrzymać w wyniku ogrzewania manganianu(VII) potasu (), podobnie jak otrzymuje się go w wyniku termicznego rozkładu tlenku rtęci(II). Powstały gaz należy zidentyfikować za pomocą żarzącego się łuczywka.

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Do probówki wsyp kilka kryształków manganianu(VII) potasu. Wylot probówki zamknij korkiem z rurką odprowadzającą.

2. Drugą probówkę napełnij wodą, jej wylot zatkaj palcem i umieść, odwróconą do góry dnem, w krystalizatorze napełnionym wodą.

3. Probówkę z kryształkami manganianu(VII) potasu ogrzewaj w płomieniu palnika.

4. Gdy zacznie wydzielać się gaz, włóż rurkę odprowadzającą do probówki napełnionej wodą.

5. Po zebraniu gazu do odwróconej probówki zamknij ją korkiem i wyjmij.

R1RvNNX8j9mbn 1

Podsumowanie

Pod wpływem ogrzewania manganianu(VII) potasu zaczyna się wydzielać gaz, który wypiera wodę z probówki. Zebrany w probówce gaz jest bezbarwny.
Jest to reakcja rozkładu. W wyniku reakcji otrzymano bezbarwny i bezwonny gaz.

Problem badawczy Instrukcja Hipoteza Podsumowanie Co będzie potrzebne

1. Do kolby wlej wodę utlenioną, dodaj łyżeczkę suchych drożdży lub pokrojonego w kostkę surowego ziemniaka.

2. Po chwili do kolby włóż rozżarzone łuczywko.

3. Obserwuj zachodzące zmiany.

Rc7o3NY5KFHPH 1

W wyniku rozkładu wody utlenionej () pod wpływem enzymów zawartych w drożdżach/ziemniaku wydziela się bezbarwny, bezwonny gaz, który można było zidentyfikować za pomocą tlącego się łuczywa.

Jeszcze 300 lat temu uważano, że powietrze jest pierwiastkiem lub związkiem chemicznym, a nie - jak wiemy dzisiaj - mieszaniną gazów. Mimo iż azot stanowi aż 78% objętości powietrza, to jednak jego wyłączna obecność w atmosferze oznaczałaby zupełny brak życia na Ziemi.

Tlen jest najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem w przyrodzie. Jego zawartość w skorupie ziemskiej wynosi prawie połowę jej masy. Wchodzi on w skład wody, skał, rud metali, piasku.

Tlen jest niezbędny do życia większości organizmów, bez niego giną zwierzęta i rośliny. Obniżenie jego zawartości w powietrzu z 21 do 15% powoduje zaburzenie pracy organizmu, a spadek poniżej 10% może prowadzić do śmierci. Co ciekawe, w 2010 r. europejscy naukowcy odkryli pierwsze większe organizmy wielokomórkowe, które nie potrzebują tlenu do życia. Nieznane wcześniej gatunki znaleziono w osadach znajdujących się na dnie Morza Śródziemnego.

Tlen został odkryty około roku 1774 przez Anglika Josepha Priestleya (czyt. dżozefa pristleja) oraz - niezależnie - także przez Szweda Karla Scheelego (czyt. karla schilego). W wyniku ogrzewania tlenku rtęci(II) wydzielił się gaz, a na ściankach naczynia osadziły się kropelki rtęci. Otrzymanym gazem podtrzymującym palenie był tlen.

W laboratorium tlen otrzymuje się podczas termicznego rozkładu manganianu(VII) potasu, rozkładu wody utlenionej (w obecności katalizatora) lub podczas rozkładu wody pod działaniem prądu elektrycznego (elektrolizy wody). Przemysłowa metoda otrzymywania tlenu polega na destylacji ciekłego powietrza.

Tlen należy do pierwiastków bardzo rozpowszechnionych w przyrodzie. Jest niemetalem. Należy w 16. grupy i 2. okresu układu okresowego.

W warunkach normalnych (0°C, 1013,25 hPa) tlen jest bezbarwnym i bezwonnym gazem, tworzącym cząsteczki dwuatomowe. W górnych warstwach atmosfery pod wpływem promieniowania ultrafioletowego powstaje ozon, niebieski gaz, którego cząsteczki są zbudowane z trzech atomów tlenu.

Tlen znajduje szerokie zastosowanie w medycynie i różnych dziedzinach przemysłu.

Doświadczenie wymaga zastosowania odzieży ochronnej i okularów.

Problem badawczy Instrukcja Hipoteza Podsumowanie Co będzie potrzebne

1. Spalanie węgla w tlenie
Rozżarzony węgiel drzewny umieszczamy na łyżce do spalań i wprowadzamy do kolby z tlenem.

2. Spalanie magnezu w tlenie
Na łyżkę do spalań nabieramy wiórki magnezowe, zapalamy je w płomieniu palnika i wprowadzamy do kolby z tlenem.

3. Spalanie siarki w tlenie (doświadczenie wykonujemy pod sprawnym wyciągiem)
Na łyżkę do spalań nabieramy niewielką ilość siarki, zapalamy ją w płomieniu palnika, a następnie wprowadzamy do kolby z tlenem.

W kolbie z tlenem, do której wprowadzono węgiel, następuje rozbłysk światła, widać iskry, węgiel spala się gwałtownie.
Magnez spala się w tlenie bardzo jasnym płomieniem. Na łyżce do spalań pozostaje biały proszek.
Siarka pali się niebieskofioletowym płomieniem. Wydziela się gaz o drażniącym zapachu.
Tlen jest pierwiastkiem bardzo aktywnym chemicznie, łączy się z wieloma pierwiastkami. Spalanie to przemiana chemiczna, która zachodzi gwałtownie, z wydzielaniem światła i ciepła. W jej wyniku otrzymujemy nowe substancje (tlenki), które różnią się właściwościami od substancji użytych do reakcji (substratów). Spalanie w czystym tlenie zachodzi szybciej niż w powietrzu.

tlenki metali: żelaza, glinu;

tlenki niemetali: wodoru (woda), krzemu (główny składnik piasku), węgla, azotu.

W trakcie pierwiastki (metale i niemetale) łączą się z tlenem. Produktami tej reakcji są , czyli związki tlenu z innymi pierwiastkami. Gdy tlen połączy się z:

niemetal + tlen → tlenek niemetalu

Proces łączenia się pierwiastków z tlenem jest podstawową metodą otrzymywania tlenków. Przykładem takiej reakcji jest np. rdzewienie, polegające na łączeniu się żelaza z tlenem.

Tlen jest gazem bezbarwnym, bezwonnym, słabo rozpuszczalnym w wodzie, bardzo aktywnym chemicznie.

Tlenki to związki chemiczne metali i niemetali z tlenem.

Podstawową metodą otrzymywania tlenków jest reakcja łączenia się pierwiastków z tlenem.

Tlenki znalazły szerokie zastosowanie w życiu codziennym.

Przedstaw w postaci tabeli właściwości fizyczne i chemiczne tlenu oraz azotu.

Zaprojektuj plakat przedstawiający zestaw do zbierania tlenu. Wyjaśnij, jakie właściwości powodują, że zbieramy go do probówki lub zlewki napełnionej wodą.

International Historic Chemical Landmarks Joseph Priestley ‒ oxygen

związek tlenu z innym pierwiastkiem chemicznym, np.: O , MgO , , ,

reakcja z tlenem, której towarzyszy wydzielanie ciepła i światła

3‑procentowy roztwór nadtlenku wodoru ; stosowana do odkażania ran

Zaprojektuj zestaw do otrzymywania tlenu z manganianu(VII) potasu.

RQVa45E315M3W 1

Aplikacja interaktywna w formie układanki, polega na przeciągnięciu widocznych w dolnej części okna pięciu elementów zestawu eksperymentatorskiego: zlewki z wodą, palnika, probówki ze sproszkowaną substancją, probówki z wodą oraz rurki z korkiem do odpowiednich miejsc wokół laboratoryjnego statywu. Przycisk Sprawdź w prawym dolnym rogu okna służy do zweryfikowania poprawności wykonania zadania.

Przedstaw za pomocą modeli przebieg reakcji spalania magnezu.

R1OSeUPRm9ge2

Tworzenie nazw tlenków

Tlen w związkach chemicznych jest zawsze dwuwartościowy. Inne pierwiastki mogą mieć różne wartościowości i tworzyć jeden lub więcej tlenków (litowce, berylowce, fluor mają tylko jedną wartościowość).
W nazwie tlenków po słowie „tlenek" należy podać nazwę pierwiastka łączącego się z tlenem. Jeżeli dany pierwiastek tworzy więcej niż jeden tlenek, wówczas trzeba wskazać także wartościowość, którą zapisujemy cyfrą rzymską umieszczoną w nawiasie.

Tlenek siarki. Wartościowość siarki w związkach chemicznych: II, IV, VI.

Tlenki metali i niemetali mają szerokie zastosowanie. Niektóre tlenki występują w przyrodzie. Należą do nich:

Tlenek żelaza(III) występuje w postaci minerału - hematytu. Ze względu na swoją czerwoną barwę może być składnikiem pigmentu do produkcji farb i lakierów.

Tlenek glinu występuje w postaci minerału - korundu. Kamienie szlachetne znajdują zastosowanie w jubilerstwie, zaś tlenek glinu ze względu na dużą twardość jest używany do polerowania oraz jako materiał ścierny.

Tlenek wapnia jest stosowany do produkcji cementu i zapraw murarskich (wapno palone) i w laboratoriach do osuszania cieczy i gazów. Znalazł również zastosowanie w produkcji nawozów sztucznych.

Dowiedz się więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Ocenia się, że krew w tętnicach mózgowych człowieka, aby umożliwiała efektywne myślenie, powinna być nasycona tlenem aż w 90%. Obniżenie tej wartości już o 5% zmniejsza m.in. zdolność koncentracji oraz uruchamia reakcje obronne organizmu, jak np. ziewanie. Spadek poziomu nasycenia krwi tlenem do 75% skutkuje chwiejnością emocjonalną, błędnymi osądami i decyzjami.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film "Tworzenie nazw tlenków" (jest to przypomnienie wiadomości, które już poznałeś- pamiętasz?)
Wykonaj w zeszycie zadanie:
Podaj zastosowania 3 dowolnych tlenków metali oraz niemetali- w materiałach również znajdziesz informacje, ale możesz także skorzystać z podręcznika- str.198-199)
W razie wątpliwości pisz na mój adres mailowy. Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat: Krystalizacja soli kuchennej (ciąg dalszy).

# data[].attributes.subject
Temat: Krystalizacja soli kuchennej (ciąg dalszy).

# data[].attributes.body
Tydzień temu założyłeś hodowlę kryształów soli- doświadczenie ze strony 176 w podręczniku- zadanie 3 .  Jest to doświadczenie długoterminowe, więc na jego wyniki będziesz notować z tyłu zeszytu- przed tabelkami z ocenami.

Co zaobserwowałeś do tej pory? Opisz z tyłu w zeszycie swoje obserwacje:

Data:

Obserwacja:

Rysunek:

Ostatecznie po wyhodowaniu kryształów zrób mi ich zdjęcie i prześlij z uzupełnianymi na bieżąco obserwacjami- minimum 4 . Mój mail: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat: Jakie wiązania występują w tlenkach?

# data[].attributes.subject
Temat: Jakie wiązania występują w tlenkach?

# data[].attributes.body
Witam Was! We wtorek przypomnieliśmy sobie wiadomości o tlenkach- tworzenie wzorów, wykorzystanie w codziennym życiu...

Dziś wrócimy do wiązań.

Zaczynamy od otworzenia podręcznika na str. 200.

Zapiszcie pod tematem:

1. Wiązania w tlenkach- wykonajcie króciutką notatkę.

2. W jaki sposób otrzymuje się tlenki?- wypisz dwa sposoby

3. Co to jest katalizator? (zapisz poniższą definicję)

Substancja, która nie bierze udziału w reakcji (nie jest substratem, ani produktem), ale przyspiesza jej zajście.

A teraz wykonajcie ćwiczenia w zeszycie ze str. 201 (1-5)-podręcznik. Wyślij ich rozwiązania na maila: e.gawel99@gmail.com ( do 10.05).

Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat: Czego nauczyliśmy się o układach kontrolujących pracę naszego organizmu?- sprawdźmy!

# data[].attributes.subject
Temat: Czego nauczyliśmy się o układach kontrolujących pracę naszego organizmu?- sprawdźmy!

# data[].attributes.body
Proszę Was dzisiaj o wykonanie testu dostępnego w Waszych podręcznikach na stronach 222-226.
Będzie to Was "sprawdzian" z przyswojenia wiadomości na koniec działu.
Proszę o napisanie odpowiedzi w zeszytach przedmiotowych i odesłanie mi ich zdjęć do 10. 05 na mój adres mailowy: e.gawel99@gmail.com
Miłej Majówki! Pamiętajcie o bezpiecznym zachowaniu!
Powodzenia!

# data[].attributes.body
Wykonaj w zeszycie zadanie:
1. Napisz czym są elektrolity i nieelektrolity i podaj ich przykłady( str. 202)
2. Napisz, co to są wskaźniki kwasowo- zasadowe, jak zmienia się ich barwa w zależności od pH roztworów.
3. Wskaźniki naturalne- podaj przykłady.
W razie wątpliwości pisz na mój adres mailowy.
Powodzenia!

# data[].attributes.body
Wykonaj doświadczenie ze str. 208- 3 lub 4.
Zapisz obserwacje i wnioski.

# data[].attributes.body
Przechodzimy dzisiaj do wodorotlenków.
Są to substancje, których wodne roztwory są elektrolitami i wykazują odczyn zasadowy.
Przypomnij sobie z poprzedniej lekcji,
1.  Jak barwią się wskaźniki w roztworach wodnych wodorotlenków. (Zapisz i zapamiętaj!)
- uniwersalny papierek wskaźnikowy- zielony do granatowy
- fenoloftaleina- malinowa
- oranż metylowy- żółty
2. Wzór ogólny wodorotlenków- str. 209 (przepisz i podpisz, co znaczą poszczególne symbole).
Zapamiętaj!- OH to grupa wodorotlenowa, jej wartościowość zawsze wynosi I
W każdym wodorotlenku jest tyle grup wodorotlenowych, ile wynosi wartościowość poprzedzającego ją metalu.
3. Jak tworzy się nazwy wodorotlenków? (napisz- str. 209)
Wykonaj zad. 1 i 2 ze str. 210
e.gawel99@gmail.com- gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.headline
Temat: Budowa i funkcje męskiego i żeńskiego układu rozrodczego.

# data[].attributes.subject
Temat: Budowa i funkcje męskiego i żeńskiego układu rozrodczego.

# data[].attributes.body
Przed nami ostatni z układów naszego organizmu. I to układ, w którym występują różnice między chłopakami i dziewczynami. Jest związany z przekazywaniem życia!- niezwykła funkcja!
No to do pracy!
Zapiszcie w zeszycie punkty:
1. Komórki rozrodcze to gamety.
2. Dojrzewanie płciowe to okres zwany pokwitaniem.
3. Objawy dojrzewania u chłopców i dziewczyn:
(tu pole do popisu dla Ciebie- pomyśl, a potem sprawdź w podręczniku, czy czegoś nie pominąłeś- str. 228 i 232)
4. Budowa i rola układu rozrodczego mężczyzny i kobiety ( wykonaj samodzielnie krótką notatkę- pomogą Ci strony-230 i 233)
Z pewnością świetnie sobie poradziłeś. Zajrzyj na schematy w materiałach dodatkowych- utrwalisz swoje wiadomości

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wszystkie organizmy, zaczynając od bakterii, a kończąc na człowieku, wydają potomstwo.
Organizmy o złożonej budowie posiadaja gruczoły wytwarzające gamety oraz narządy, które mają doprowadzić do ich spotkania się.

są dwa rodzaje rozmnażania - płciowe i bezpłciowe;

istotną rolę w rozmnażaniu i rozwoju odgrywają hormony;

w rozmnażaniu płciowym udział biorą gamety: komórki jajowe i plemniki.

wymieniać cechy płciowe;

rozpoznawać na schematach narządy żeńskiego i męskiego układu rozrodczego;

omawiać funkcje narządów płciowych;

porównywać budowę plemnika i komórki jajowej.

Wyjaśnij, w jaki sposób rozwój cech płciowych podlega regulacji hormonalnej.

Płeć człowieka określa się na podstawie cech płciowych. Kobietę i mężczyznę różni jedna para chromosomów, zwanych płciowymi, fizjologia, rodzaj wytwarzanych hormonów, a nawet budowa pewnych części mózgu. Rozbieżności w zachowaniu obu płci widoczne są już w okresie niemowlęcym i występują w ciągu całego życia.

wzgórek łonowy, zbudowany z tkanki tłuszczowej, pokryty włosami łonowymi;

wargi sromowe mniejsze i większe (srom), które w postaci fałdów skórnych ochraniają wejście do pochwy oraz ujście cewki moczowej;

łechtaczka, która zawiera szczególnie dużo komórek czuciowych wzmagających pobudzenie płciowe.

Rozmnażanie, czyli wydawanie na świat potomstwa i zapewnianie ciągłości gatunku, to najważniejsze zadanie układu rozrodczego, do którego wypełnienia organizm człowieka jest odpowiednio przystosowany.

jajniki - parzyste narządy wielkości śliwek, w których znajdują się pęcherzyki jajnikowe; każdy z nich zawiera komórkę jajową w różnym stadium rozwoju; gdy pęcherzyk dojrzeje, pęka i uwalnia komórkę jajową, a ta trafia do jajowodu;

jajowód, który od strony jajnika ma postać lejka; taka budowa ułatwia wychwycenie komórki jajowej; ściany jajowodu zbudowane są z mięśni gładkich i wyścielone orzęsionym nabłonkiem; skurcz mięśni i ruch rzęsek umożliwia przesuwanie komórki jajowej w kierunku macicy, z którą łączy się drugi koniec jajowodu;

macica - nieparzysty narząd, którego ściany są zbudowane z silnie rozbudowanej tkanki mięśniowej gładkiej i pokryte grubą warstwą błony śluzowej; mięśnie w czasie trwania ciąży rozciągają się, dostosowując wielkość macicy do wielkości rozwijającego się płodu; podczas porodu kurczą się, pomagając dziecku opuścić organizm matki; silnie rozwinięta śluzówka zaopatrzona w liczne naczynia krwionośne umożliwia zagnieżdżenie się zarodka oraz stwarza warunki do rozwoju płodu; macica ma kształt gruszki; jej szersza część, zwana trzonem, skierowana jest do góry, dolna, węższa, tworzy zwróconą do dołu szyjkę;

pochwa - nieparzysty, umięśniony kanał z jednej strony obejmujący szyjkę macicy, a z drugiej uchodzący na zewnątrz; przez pochwę do dróg rodnych kobiety dostają się komórki rozrodcze mężczyzny; tędy także odprowadzana jest krew miesiączkowa, a podczas porodu przez kanał pochwy dziecko wydostaje się na świat.

Ciężka i duża komórka jajowa pozbawiona jest zdolności aktywnego ruchu. Wskaż cechy budowy kobiecego układu rozrodczego, które są przystosowaniem do transportu komórek rozrodczych.

dzielimy na pierwszorzędowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe. Cechy pierwszorzędowe i drugorzędowe to wewnętrzne i zewnętrzne narządy układu rozrodczego. W narządach wewnętrznych odbywa się produkcja komórek rozrodczych i ich transport, w narządach żeńskich także rozwój płodu. Zewnętrzne narządy płciowe biorą udział w przekazywaniu komórek rozrodczych. Cechy trzeciorzędowe nie są związane bezpośrednio z aktem rozmnażania i dotyczą głównie różnic w wyglądzie oraz zachowaniu kobiet i mężczyzn. Obecnie zaczyna dominować dwustopniowy podział cech płciowych, gdzie 2 pierwsze klasy to pierwszorzędowe cechy płciowe, a trzecia to cechy drugorzędowe.

moszna (worek mosznowy) - cienki, pokryty włosami worek skórno‑mięśniowy, w którym znajdują się jądra, najądrza oraz początkowe odcinki nasieniowodów;

prącie (penis) pełni podwójną rolę: jest częścią układu moczowego, gdyż mieści się w nim cewka moczowa, jest też narządem wprowadzającym gamety do żeńskich dróg rodnych; w prąciu znajdują się zatoki, do których może napływać krew, powodując jego usztywnienie i powiększenie; stan taki nosi nazwę wzwodu (erekcji) i umożliwia akt płciowy.

Żeński układ rozrodczy produkuje żeńskie - komórki jajowe - oraz stwarza warunki do zapłodnienia i rozwoju zarodka, a później płodu. Żeńskie narządy rozrodcze dzielimy na zewnętrzne i wewnętrzne.
Zewnętrzne narządy płciowe to:

jądra - parzyste gruczoły zbudowane z długich i cienkich kanalików nasiennych, w których produkowane są męskie komórki rozrodcze - plemniki; między kanalikami znajdują się komórki wytwarzające męskie hormony płciowe; obecność tych hormonów już w życiu płodowym warunkuje pojawienie się pierwszorzędowych i drugorzędowych męskich cech płciowych;

najądrza - narządy przylegające do jąder, w których są magazynowane plemniki;

nasieniowody, które biorą początek w najądrzach i wyprowadzają plemniki do cewki moczowej; do nasieniowodów odprowadzana jest również wydzielina pęcherzyków nasiennych i gruczołu krokowego (prostaty); zawiera ona substancje odżywcze i pobudza plemniki do ruchu w drogach rodnych kobiety oraz umożliwia im dotarcie do komórki jajowej; zawiesina plemników w płynnej wydzielinie pęcherzyków nasiennych i prostaty nazywana jest nasieniem (spermą).

Cewka moczowa u kobiet jest krótsza, u mężczyzn dłuższa. Wyjaśnij, z czego wynika ta różnica.

W życiu płodowym jądra rozwijają się w jamie brzusznej i dopiero między 7‑9 miesiącem życia płodu zstępują do worka mosznowego. Jądra znajdują się poza jamą brzuszną, ponieważ temperatura panująca we wnętrzu ciała jest zbyt wysoka dla ich prawidłowego funkcjonowania. Z tego też powodu nie zaleca się mężczyznom noszenia zbyt obcisłej bielizny, gdyż może to prowadzić do przegrzania jąder i problemów z płodnością.

Do wewnętrznych narządów płciowych zaliczane są:

Wyjaśnij, skąd plemniki czerpią energię niezbędną do poruszania się w żeńskich drogach rodnych.

Plemniki pokonują drogę z pochwy do komórki jajowej przebywającej w górnej części jajowodu w ciągu 2 godzin. W żeńskim układzie rozrodczym mogą zachować zdolność do zapłodnienia przez 3‑4 dni.

Rozmnażanie jest procesem życiowym zapewniającym ciągłość gatunku.

Pierwszorzędowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe cechy płciowe są przystosowaniem do rozmnażania.

Żeński układ rozrodczy ma za zadanie wytworzyć komórki jajowe, stworzyć warunki do rozwoju zarodka i płodu, wydać dziecko na świat.

Męski układ rozrodczy odpowiada za wytworzenie plemników oraz wprowadzenie ich do żeńskich dróg rodnych.

W procesie zapłodnienia uczestniczą komórki rozrodcze: komórka jajowa i plemnik.

Komórka jajowa stanowi nieruchliwą gametę żeńską, zawierającą materiał genetyczny pochodzący od matki.

Plemnik to ruchliwa gameta męska, zawierająca materiał genetyczny pochodzący od ojca; zbudowany jest z główki, wstawki i witki.

Męski układ rozrodczy odpowiada za wytworzenie plemników i męskich hormonów płciowych oraz wprowadzenie męskich komórek rozrodczych do żeńskich dróg rodnych. Zbudowany jest z narządów zewnętrznych oraz wewnętrznych.

Zewnętrzne narządy płciowe to:

Do wewnętrznych narzadów płciowych należą:

Gameta żeńska, czyli komórka rozrodcza, to . Nie posiada ona zdolności ruchu i jest największą z ludzkich komórek. Dojrzewa średnio co 28 dni w pęcherzyku jajnika, najczęściej w jednym jajniku, na przemian - raz w lewym, raz w prawym. Gdy komórek jajowych dojrzewa więcej, istnieje szansa, że w procesie zapłodnienia powstaną bliźnięta dwujajowe. Zdolna do zapłodnienia, dojrzała komórka jajowa zawiera żółtko, stanowiące materiał odżywczy dla zarodka. Zarodek będzie z niego korzystać do momentu zagnieżdżenia się w błonie śluzowej macicy. Wędrówka gamety żeńskiej w jajowodzie trwa 72 godziny. Po tym czasie traci ona zdolność do zapłodnienia.

Dojrzały zbudowany jest z główki, wstawki i witki. Witka stanowi najdłuższą część plemnika i umożliwia mu aktywny ruch w kierunku komórki jajowej. Energia potrzebna do ruchu powstaje w mitochondriach licznie wypełniających wstawkę. Główka plemnika to właściwa komórka rozrodcza, która wnika do wnętrza komórki jajowej. Zawiera ona jądro komórkowe i bardzo małą ilość cytoplazmy. Na powierzchni główki znajduje się zbiorniczek (akrosom) z enzymami rozpuszczającymi osłonki komórki jajowej. Umożliwiają one wniknięcie plemnika do wnętrza gamety żeńskiej. Plemnik wraz z witką jest przeszło 20 razy mniejszy niż średnica komórki jajowej.

Komórka jajowa i plemnik, łącząc się ze sobą w procesie zapłodnienia, dają początek nowemu organizmowi, który dziedziczy cechy i ojca, i matki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wszystkie organizmy, zaczynając od bakterii, a kończąc na człowieku, wydają potomstwo.Organizmy o złożonej budowie posiadaja gruczoły wytwarzające gamety oraz narządy, które mają doprowadzić do ich spotkania się. są dwa rodzaje rozmnażania - płciowe i bezpłciowe; istotną rolę w rozmnażaniu i rozwoju odgrywają hormony; w rozmnażaniu płciowym udział biorą gamety: komórki jajowe i plemniki.

# data[].attributes.body
Rozwiąż zadania w zeszycie ćwiczeń- str.  94-97
W razie pytań jestem dostępna pod mailem : e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.body
Moi Drodzy!
Ostatnio zapoznaliśmy się z budową układu rozrodczego.
Dziś poznamy zagadnienia związane z funkcjonowaniem układu żeńskiego, co jest ściśle związane z gospodarką hormonalną u kobiet.
Najpierw zapoznamy się z komórkami rozrodczymi męskimi i żeńskimi.
Zapiszcie w zeszycie punkt pierwszy i narysujcie tabelę porównująca plemnika i komórkę jajową-skorzystaj w wiadomości na str. 235 w podręczniku.
W punkcie drugim napisz hasło: Cykl miesiączkowy kobiety.
Wyjaśnij w nim pojęcia: (str. 236-237)
- przekwitanie (menopauza),
- miesiączka,
- jajeczkowanie (owulacja),
- estrogeny,
- progesteron
Kolej na punkt trzeci: Zapłodnienie.
Napisz, gdzie do niego dochodzi (w którym żeńskim narządzie płciowym) i na czym polega.
Wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń str. 98-99
Na dzisiaj to wszystko.
Bądźcie zdrowi!

# data[].attributes.body
W czwartek uczyliśmy się pisania wzorów i nazywania wodorotlenków. Dziś dodatkowe ćwiczenia w tym zakresie.
Zaczynamy!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ca(OH)2 - Wodorotlenek wapnia (II), NaOH - Wodorotlenek sodu, KOH - Wodorotlenek potasu, Al(OH)3 - Wodorotlenek glinu, Mg(OH)2 - Wodorotlenek magnezu, Cu(OH)2 - Wodorotlenek miedzi (II), LiOH - Wodorotlenek litu,

# data[].attributes.attachment_link.description
Ca(OH)2 - Wodorotlenek wapnia (II), NaOH - Wodorotlenek sodu, KOH - Wodorotlenek potasu, Al(OH)3 - Wodorotlenek glinu, Mg(OH)2 - Wodorotlenek magnezu, Cu(OH)2 - Wodorotlenek miedzi (II), LiOH - Wodorotlenek litu,

# data[].attributes.body
Jak poszło? Łatwe? Wobec tego zadanie kolejne!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij litery w odpowiednie miejsce, aby odszyfrować słowo lub wyrażenie.. Materiał dydaktyczny | jednowartościowa.

# data[].attributes.body
A teraz ćwiczymy coś, co mogliście zapomnieć- symbole! Przydadzą się do kolejnej lekcji, na której poznamy pierwsze wodorotlenki. Gotowi?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał dydaktyczny | sód - Na, potas - K, tlen - O, węgiel - C, azot - N, magnez - Mg, glin - Al, wapń - Ca, wodór - H, żelazo - Fe, siarka - S, miedź - Cu.

# data[].attributes.body
Mam nadzieję, że nie było dużo pomyłek.

# data[].attributes.body
Wykonaj doświadczenie:
Przygotuj wywar z liści czerwonej kapusty- posiekaj liść, włóż go do garnka i zalej wrzątkiem. Pozostaw kilka godzin. Odcedź.
Przygotuj 3 szklanki z wywarem (ok. 1/4)
- do I dodaj 5 łyżek octu
- do II łyżeczkę sody oczyszczonej
- do III 5 łyżek wody z kranu
Zapisz na końcu zeszytu obserwacje i wnioski. Która próba była kontrolna?

# data[].attributes.body
Na podstawie podręcznika str. 221- 215 wykonaj w tabelce porównanie wodorotlenku sodu i potasu według punktów:
1. Wzór sumaryczny.
2. Reakcje otrzymywania. (2 sposoby)
3. Właściwości.
4. Zastosowania.
e.gawel99@gmail.com- gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.headline
Temat: Rozwój zarodkowy i płodowy. Rozwój człowieka i potrzeby z nim związane.

# data[].attributes.subject
Temat: Rozwój zarodkowy i płodowy. Rozwój człowieka i potrzeby z nim związane.

# data[].attributes.body
Dzisiaj zapoznamy się z tym, co dzieje się od momentu powstania nowego życia do chwili, gdy dziecko wydostanie się poza organizm matki w czasie porodu. Poznamy także etapy rozwoju człowieka po urodzeniu i potrzeby, jakie wiążą się z nimi wiążą.
Na początek przypomnij sobie z ostatniej lekcji: Co to jest zapłodnienie i gdzie ma miejsce?
Zapoznaj się z materiałami dostępnymi pod linkiem:

# data[].attributes.body
Następnie w zeszycie napisz:
1. Rozwój zarodkowy- wytłumacz, do kiedy trwa i krótko napisz, co się wtedy dzieje.
2. Rozwój płodowy- napisz,  kiedy ma miejsce i jakie zachodzą wówczas zmiany.
Proszę byś w notatce użył haseł:
implantacja, błony płodowe, łożysko, sznur pępowinowy
Możesz również skorzystać z podręcznika- str. 239-243
Obejrzyj film pod linkiem ("Od poczęcia do narodzin" oraz "Ciąża i poród"):

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Trudno uwierzyć, że pierwotnie każdy z nas był tylko jedną komórką powstałą z dwóch komórek rozrodczych - komórki jajowej matki i plemnika ojca. W wyniku ich połączenia rozwinął się zarodek. Od tego momentu rozpoczęła się nasza wielka przygoda - życie.

opisywać zmiany, jakie zachodzą w zarodkowym i płodowym okresie życia;

rozpoznawać na ilustracjach i opisywać charakterystyczne cechy etapów rozwoju człowieka, czyli okresy: noworodkowy, niemowlęcy, przedszkolny, szkolny, dojrzewania, dorosłości, starości.

Odszukaj w różnych źródłach informacji, ile młodych rodzą różne zwierzęta.

Z zapłodnionej komórki jajowej może urodzić się więcej niż jedno dziecko. Mówimy wtedy o ciąży mnogiej. W jej wyniku mogą przyjść na świat bliźnięta, trojaczki, czworaczki. Znane są także dwa przypadki, gdy na świat przyszły zdrowe ośmioraczki. Bliźnięta mogą również urodzić się w wyniku zapłodnienia dwóch komórek jajowych, które jednocześnie wydostały się z jajników.

Średnio co 4 tygodnie, podczas jajeczkowania zwanego inaczej , z jednego z jajników kobiety uwalniana jest komórka jajowa. Gdy komórka jajowa połączy się z plemnikiem (zwykle w wyniku aktu płciowego), rozpoczyna się nowe życie. Zapłodnienie i zagnieżdżenie się zapłodnionego jaja w macicy określa się jako poczęcie.

Odszukaj w książkach lub Internecie informacje, które czynności mogą sprawiać przyszłej matce trudności, a które może wykonywać bez przeszkód.

Rozwijające się w macicy matki dziecko można obserwować w badaniu USG przeprowadzanym za pomocą urządzenia zwanego ultrasonografem. Można wówczas zobaczyć, jak dziecko wygląda w poszczególnych dniach swojego rozwoju w ciele matki, a także określić jego płeć, przyjrzeć się ruchom, które wykonuje, np. ssaniu palca, oraz usłyszeć, jak bije jego serce.

Od momentu zapłodnienia komórki jajowej rozpoczyna się trwająca 9 miesięcy. W tym czasie z zapłodnionej komórki jajowej rozwija się dziecko. Ciąża kończy się jego narodzinami.

Wyjaśnij, dlaczego przebieg ludzkiego życia często porównuje się do pór roku. Dlaczego na przykład młodość przyrównuje się do wiosny?

W Polsce i wielu innych krajach wiek człowieka mierzy się od narodzin. W tradycji wielu krajów azjatyckich, np. w Indiach i Chinach, ludzie liczyli swój wiek od poczęcia. Według tej zasady w momencie narodzin mieli już 9 miesięcy.

Z zapłodnionej komórki jajowej w macicy kobiety rozwija się poczęte dziecko. Okres od zapłodnienia do porodu nazywany jest ciążą.

Życie młodego organizmu podczas ciąży dzieli się na okres zarodkowy i płodowy, kończący się porodem.

Po narodzinach życie człowieka dzieli się na okresy: noworodkowy, niemowlęcy, poniemowlęcy, przedszkolny, szkolny, dojrzewania, dorosłości i starości.

Komórka jajowa bardzo szybko się dzieli, tworząc zarodek. Po upływie tygodnia, w wyniku ciągle trwających podziałów, zarodek liczy już około 100 komórek. W tym czasie zagnieżdża się w ścianie macicy. Od tego momentu zaczyna być odżywiany substancjami dostarczanymi przez organizm matki za pośrednictwem , z którym połączony jest . Po około 8. tygodniu ciąży kończy się i rozpoczyna . Rozwijający się w ciele matki młody organizm nazywamy od tej pory płodem. Przypomina on już wówczas miniaturowego człowieka. Rośnie intensywnie, a jego narządy rozwijają się aż do końca ciąży. Po 9 miesiącach płód jest gotowy do przyjścia na świat, czyli narodzin. W trakcie porodu dziecko opuszcza macicę i przez pochwę wydostaje się na zewnątrz. Od tego momentu oddycha już samodzielnie i przyjmuje pokarm w postaci mleka.

Narodziny rozpoczynają w życiu człowieka okres noworodkowy, trwający do końca pierwszego miesiąca życia. Dziecko nazywane jest wówczas noworodkiem. Waży przeciętnie 3-3,5 kg i ma 50-55 cm długości. Nie jest zdolne do samodzielnego życia i wymaga starannej opieki rodziców. Przesypia większą część doby, budząc się tylko w porach karmienia. Jego jedynym pokarmem jest mleko matki.
Między drugim a dwunastym miesiącem życia trwa okres niemowlęcy. Niemowlę bardzo szybko rośnie i się rozwija: próbuje siadać, zaczyna raczkować, a potem samodzielnie stać i chodzić, smakować różne pokarmy, wypowiada też pierwsze słowa. W tym czasie dzieciom wyrastają pierwsze zęby, zwane zębami mlecznymi.
Między pierwszym a trzecim rokiem życia przychodzi okres poniemowlęcy. Dziecko jest wówczas bardzo ruchliwe i ciekawskie. Uczy się mówić krótkimi zdaniami, zaczyna też stawiać pytania. Próbuje samodzielnie jeść, myć się i ubierać.
Gdy dziecko kończy 3 lata, zaczyna się w jego życiu okres przedszkolny. Wiele czasu poświęca na zabawę z rówieśnikami, zadaje mnóstwo pytań i w ten sposób poznaje świat. Okres szkolny rozpoczyna się po ukończeniu przez dziecko 6 lat. Najważniejszym wyzwaniem jest wtedy nauka w szkole. W okresie szkolnym dzieci zyskują sprawność, zwiększa się też znacznie precyzja ich ruchów.

W okresie szkolnym, kiedy dziecko ma kilkanaście lat, zaczyna wchodzić w okres dojrzewania. Osiągnięcie pełnej dojrzałości jest cechą dorosłości - najdłuższego okresu w życiu człowieka. W tym czasie ludzie podejmują samodzielne życie, pracują zawodowo, zakładają rodziny i realizują różne pasje. Biorą też pełną odpowiedzialność za swoje decyzje oraz czyny.
Dorośli stopniowo wchodzą w okres starości, w którym zmniejsza się sprawność fizyczna i odporność organizmu. Jest to czas zasłużonego odpoczynku po wieloletniej pracy, kiedy ludzie mogą poświęcić się swoim zainteresowaniom. Często pomagają w wychowywaniu wnuków, dzieląc się wiedzą i doświadczeniem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Trudno uwierzyć, że pierwotnie każdy z nas był tylko jedną komórką powstałą z dwóch komórek rozrodczych - komórki jajowej matki i plemnika ojca. W wyniku ich połączenia rozwinął się zarodek. Od tego momentu rozpoczęła się nasza wielka przygoda - życie.

# data[].attributes.body
oraz w czterominutowym przyspieszeniu-od poczęcia do narodzin

# data[].attributes.attachment_link.title
Zobacz 9 miesięcy ciąży w zaledwie 4 minuty  Ten widok zapamiętasz na długo

# data[].attributes.body
Wypisz w zeszycie etapy rozwoju człowieka (pomogą Ci także strony w podręczniku 244-248).
Na koniec nazwij i scharakteryzuj etap, w którym jesteś obecnie.
Do jutra!

# data[].attributes.headline
Temat: Choroby przenoszone drogą płciową oraz zasady ich profilaktyki.

# data[].attributes.subject
Temat: Choroby przenoszone drogą płciową oraz zasady ich profilaktyki.

# data[].attributes.body
Dzisiaj zajmiemy się chorobami, którymi można się zarazić podczas kontaktu płciowego.
Proszę wykonać notatkę (korzystając z podręcznika- str.249-251) w formie tabelki uwzględniającej następujące tytuły kolumn:
Nazwa choroby
Czynnik chorobotwórczy (grupa- wirus, bakteria, pierwotniak i nazwa)
Objawy
Skutki
Następnie napisz, jakie są zasady profilaktyki zmniejszające rozprzestrzenianie się chorób przenoszonych drogą płciową.
W razie pytań/wątpliwości- piszcie: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.body
W czwartek poznaliśmy wodorotlenek sodu i potasu. Dziś dodatkowe ćwiczenia w tym zakresie.
Zaczynamy!
Wykonajcie zadania 1- 5 ze str. 215 w podręczniku zapisując odpowiedzi w zeszycie.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat: Ćwiczymy tworzenie wzorów i nazw tlenków i wodorotlenków.

# data[].attributes.subject
Temat: Ćwiczymy tworzenie wzorów i nazw tlenków i wodorotlenków.

# data[].attributes.body
Poćwiczmy! wartościowości sprawdzaj w naszej kserówce

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.title
SYMBOLE PIERWIASTKÓW I ICH WARTOŚCIOWOŚCI

# data[].attributes.attachment_link.description
SYMBOL SODU., WARTOŚCIOWOŚĆ SODU., SYMBOL WAPNIA., WARTOŚCIOWOŚĆ WAPNIA., SYMBOL MAGNEZU., WARTOŚCIOWOŚĆ MAGNEZU., SYMBOL GLINU., WARTOŚCIOWOŚĆ GLINU..

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Odczytaj zapis: 3 O a) TRZY atomy tlenu b) trzy cząsteczki lenu c) jeden atom tlenu 2) Odczytaj zapis: N 2 a) atom azotu b) jedna dwuatomowa cząsteczka azotu c) 2 atomy azotu 3) Odczytaj zapis: 2 MgO a) dwa atomy magnezu b) jedna cząsteczka tlenku magnezu c) dwie cząsteczki tlenku magnezu 4) dwie cząsteczki wody a) 2 H 2 b) 4 H 2 O c) 2 H 2 O 5) pięć atomów sodu a) 5 Na b) 5 K c) 5 Ni 6) trzy cząsteczki tlenku potasu a) 3 KO b) 3 K 2 O c) 4 K 2 O

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Odczytaj zapis: 3 O a) TRZY atomy tlenu b) trzy cząsteczki lenu c) jeden atom tlenu 2) Odczytaj zapis: N 2 a) atom azotu b) jedna dwuatomowa cząsteczka azotu c) 2 atomy azotu 3) Odczytaj zapis: 2 MgO a) dwa atomy magnezu b) jedna cząsteczka tlenku magnezu c) dwie

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
H2O - tlenek wodoru, CuO - tlenek miedzi(II), Na2O - tlenek sodu, FeO - tlenek żelaza (II), Fe2O3 - tlenek żelaza (III), SO2 - tlenek siarki (IV), SO3 - tlenek siarki (VI), Cu2O - tlenek miedzi (I), K2O - tlenek potasu, PbO - tlenek ołowiu (II), PbO2 - tlenek ołowiu (IV), MgO - tlenek magnezu, CaO - tlenek wapnia, Al2O3 - tlenek glinu, N2O - tlenek azotu (I), NO - tlenek azotu (II), N2O3 - tlenek azotu (III), CO - tlenek węgla (II), CO2 - tlenek węgla (IV),

# data[].attributes.attachment_link.description
H2O - tlenek wodoru, CuO - tlenek miedzi(II), Na2O - tlenek sodu, FeO - tlenek żelaza (II), Fe2O3 - tlenek żelaza (III), SO2 - tlenek siarki (IV), SO3 - tlenek siarki (VI), Cu2O - tlenek miedzi (I), K2O - tlenek potasu, PbO - tlenek ołowiu (II), PbO2 - tlenek ołowiu (IV), MgO - tlenek magnezu, CaO - tlenek wapnia, Al2O3 - tlenek glinu, N2O - tlenek azotu (I), NO - tlenek azotu (II), N2O3 - tlenek azotu (III), CO - tlenek węgla (II), CO2 - tlenek węgla (IV),

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ZnO - tlenek cynku, Al 2 O 3 - tlenek glinu, MgO - tlenek magnezu , CaO - tlenek wapnia , SiO 2 - tlenek krzemu (IV), CO 2 - tlenek węgla (IV), SO 2 - tlenek siarki (IV), SO 3 - tlenek siarki (VI), H 2 O - tlenek wodoru , Na 2 O - tlenek sodu ,

# data[].attributes.attachment_link.description
ZnO - tlenek cynku, Al 2 O 3 - tlenek glinu, MgO - tlenek magnezu , CaO - tlenek wapnia , SiO 2 - tlenek krzemu (IV), CO 2 - tlenek węgla (IV), SO 2 - tlenek siarki (IV), SO 3 - tlenek siarki (VI), H 2 O - tlenek wodoru , Na 2 O - tlenek sodu ,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NaOH - wodorotlenek sodu, KOH - wodorotlenek potasu, Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia (II), Cu(OH)2 - wodorotlenek miedzi (II), Al(OH)3 - wodorotlenek glinu, Mg(OH)2 - wodorotlenek magnezu, LiOH - wodorotlenek litu,

# data[].attributes.attachment_link.description
NaOH - wodorotlenek sodu, KOH - wodorotlenek potasu, Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia (II), Cu(OH)2 - wodorotlenek miedzi (II), Al(OH)3 - wodorotlenek glinu, Mg(OH)2 - wodorotlenek magnezu, LiOH - wodorotlenek litu,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść każde słowo kluczowe obok jego opisu.. NaOH - wodorotlenek sodu, Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia, Al(OH)3 - wodorotlenek glinu.

# data[].attributes.body
Jak poszło?
e.gawel99@gmail.com - gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.headline
Temat: Wodorotlenek wapnia- właściwości i zastosowania.

# data[].attributes.subject
Temat: Wodorotlenek wapnia- właściwości i zastosowania.

# data[].attributes.body
Dzisiaj poznamy wodorotlenek, który ma w swojej cząsteczce 2 grupy wodorotlenowe OH. Zatem jego wzór sumaryczny to Ca(OH)2. Pamiętamy, że wartościowość wapnia wynosi II, a to przekłada się na ilość grup wodorotlenowych. Dlaczego ta grupa tym razem znajduje się w nawiasie?- ponieważ wówczas indeks stechiometryczny 2 odnosi się zarówno do tlenu, jak i wodoru.
Zapisz teraz w zeszycie punkt:
1. Otrzymywanie wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 :
Zapisz dwie reakcje ze strony 216 z podręcznika
2. Właściwości wodorotlenku wapnia:
Wypisz od pauz z tej samej strony.
3. Zastosowania wodorotlenku wapnia:
str.- 217- 218 wypisz
Na koniec zadanie 1 ze str. 218- zapisz litery z odpowiedzi w zeszycie.

# data[].attributes.headline
Temat: Układ rozrodczy. Rozmnażanie się i rozwój- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.subject
Temat: Układ rozrodczy. Rozmnażanie się i rozwój- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.body
Jak widzicie kończymy przedostatni dział w podręczniku.
Dzisiaj mamy powtórzenie. Robimy je według tej samej zasady, co ostatnio.
A zatem- proszę przeczytać sobie dla utrwalenia podsumowanie ze str. 252-253 z podręcznika, a następnie wykonać w zeszycie odpowiedzi do zadań z testu powtórzeniowego ze stron 254- 256 i wysłać mi je w formie zdjęcia na mój mail: e.gawel99@gmail.com (termin ostateczny to 24.05)
Zrób również ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń z tematu powtórzeniowego, ale ich nie odsyłaj!
Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat: Współdziałanie układów narządów w utrzymywaniu homeostazy.

# data[].attributes.subject
Temat: Współdziałanie układów narządów w utrzymywaniu homeostazy.

# data[].attributes.body
Dział kończący naukę biologii w klasie 7 nosi tytuł: "Homeostaza. Zdrowie i choroby".
Kluczowym wydaje się termin "homeostaza". Zapiszmy, co oznacza.
1. "Homeostaza"- stan wewnętrznej równowagi organizmu.
Gdy jest zachowany- jesteśmy zdrowi, dobrze się czujemy. Gdy jest zaburzony, pojawia się choroba- może mieć podłoże fizyczne lub psychiczne.
Zapisz teraz:
2. Przykłady zachowań związanych z homeostazą:
Pierwszy podaję ja, dwa inne Ty
- temperatura ciała 36,6 ︒C
-
-
3. Przykłady zaburzeń homeostazy:
- spadek temperatury ciała poniżej 35︒C- apatia, senność, utrata przytomności, śmierć
Kolejne Ty!
-
-
4. Sprzężenie zwrotne-
Wytłumacz, co to za mechanizm ( odp. na str. 259)
Przeczytaj, jak utrzymywana jest stała temperatura ciała oraz jak regulowany jest poziom glukozy we krwi i ilość wody w organizmie- str. 260- 261
Na zakończenie zapoznaj się z tekstem na temat gorączki- "Warto wiedzieć" (str. 262)
Zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń str.108- 109.
Do kolejnej lekcji! :)✋

# data[].attributes.headline
Temat:  Wodorotlenek wapnia w doświadczeniach chemicznych.

# data[].attributes.subject
Temat:  Wodorotlenek wapnia w doświadczeniach chemicznych.

# data[].attributes.body
W czwartek poznaliśmy wodorotlenek wapnia.
Zapisaliście sobie dwa sposoby jego otrzymywania:
a) tlenek metalu  + woda =  wodorotlenek
b) metal + woda = wodorotlenek + wodór
Zatem obejrzyjmy, jak wygląda to w praktyce:

# data[].attributes.body
Dowiedziałeś sie również na poprzedniej lekcji, że produktem wyjściowym do otrzymania wodorotlenku wapnia może być wapień- skała osadowa występująca naturalnie w przyrodzie. Można ją prażyć, otrzymując wapno palone (CaO- chemiczna nazwa to tlenek wapnia), które po zalaniu wodą da wapno gaszone, czyli nasz wodorotlenek wapnia.
Zobaczmy do tego film:

# data[].attributes.body
Proszę, żebyś wykonał teraz zadanie 2- 5 z podręcznika ze str. 218. Odpowiedzi umieść w zeszycie.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat: Wodorotlenek wapnia w zadaniach chemicznych.

# data[].attributes.subject
Temat: Wodorotlenek wapnia w zadaniach chemicznych.

# data[].attributes.body
Zapraszam do wykonania w zeszycie następujących ćwiczeń:
1. Podaj informacje:
- wzór sumaryczny wodorotlenku wapnia:
- wartościowość wapnia:
- wartościowość grupy wodorotlenowej:
- masa cząsteczkowa wodorotlenku wapnia:
2. Wpisz do zeszytu poprawne informacje:
Wodorotlenek wapnia jest cieczą/ substancją stałą.
Ma barwę białą./ Jest bezbarwny.
Trudno/ Dobrze rozpuszcza się w wodzie.
Nie jest/ Jest żrący.
Fenoloftaleina w wodnym roztworze wodorotlenku wapnia barwi się na malinowo, co świadczy o odczynie zasadowym/ kwasowym.
3. Do każdej substancji dopisz nazwę zwyczajową (potoczną) i podaj jedno jej zastosowanie:
- CaO tlenek wapnia-
- Ca(OH)2 wodorotlenek wapnia-
- nasycony roztwór Ca(OH)2 w wodzie-
- mieszanina Ca(OH)2 z piaskiem i wodą-
4. Z tabeli rozpuszczalności substancji stałych w wodzie, dostępnej pod poniższym linkiem napisz, jak zmienia się rozpuszczalność Ca(OH)2 wraz ze wzrostem temperatury.

# data[].attributes.attachment_link.title
Narysuj wykres zależności rozpuszczalności Ca(OH)2 i PbI2 w wodzie od...

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowanie do matury z chemii i biologii.

# data[].attributes.body
e.gawel99@gmail.com - gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.headline
Temat: Wodorotlenek wapnia- zadania chemiczne.

# data[].attributes.subject
Temat: Wodorotlenek wapnia- zadania chemiczne.

# data[].attributes.body
Witam serdecznie Klasę Siódmą!
Dzisiaj podsumowanie ostateczne materiału dotyczącego wodorotlenku wapnia.
Na początek zapisz informację:
1.Wodorotlenek wapnia jest substancją stałą, o białej barwie, w wodzie jest rozpuszczalny tylko w niewielkim stopniu. Z wodą tworzy zawiesinę zwaną mlekiem wapiennym. Używa się jej do bielenia pni drzew owocowych oraz ścian budynków, ponieważ ma ona właściwości dezynfekcyjne, a kolor biały odbija znaczną część promieni słonecznych i zapobiega zbytniemu nagrzewaniu. Klarowny bezbarwny roztwór wodorotlenku wapnia nazywamy wodą wapienną. Służy ona do wykrywania tlenku węgla(IV).
2. Zaprawa wapienna
Składnikiem budowlanej zaprawy wapiennej jest oprócz piasku i wody, wapno gaszone, które powstaje w reakcji wapna palonego z wodą. Tak przygotowana mieszanina o konsystencji gęstego ciasta ma zdolność twardnienia wskutek reakcji chemicznej wodorotlenku wapnia z tlenkiem węgla(IV) z powietrza.
A teraz wykonaj zadanie:
1) Podaj stosunek masowy Ca: O: H w wodorotlenku wapnia.
2) Oblicz skład procentowy pierwiastków  w wodorotlenku wapnia.
Do wtorku!

# data[].attributes.headline
Temat: Choroby jako efekt zaburzenia homeostazy.

# data[].attributes.subject
Temat: Choroby jako efekt zaburzenia homeostazy.

# data[].attributes.body
Przeczytaj fragment ze strony 263- 265 i odpowiedz w zeszycie na pytania:

I. Zdrowie a choroba.
1. Czym jest choroba?
2. Kiedy mówimy, że organizm jest zdrowy?
3. Na jakich trzech poziomach można rozważać poczucie stanu zdrowia?

II. Choroby zakaźne.
Napisz:
1. Jakie czynniki zakaźne mogą je wywołać?
2. W jaki sposób mogą być przenoszone?

III. Przebieg choroby zakaźnej.
Wytłumacz:
1. Co nazywamy okresem wylęgania?
2. Czym są objawy ogólne, a czym charakterystyczne?

IV. Choroby niezakaźne.

V. Badania diagnostyczne.
Wymień 3 przykłady badań stosowanych w diagnostyce.

# data[].attributes.headline
Na koniec obejrzyj krótki film na temat pasożytów człowieka.

# data[].attributes.subject
Na koniec obejrzyj krótki film na temat pasożytów człowieka.

# data[].attributes.body
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.body
Na dzisiejszej lekcji skorzystamy z materiałów w e-podręczniku.
Notatkę zapiszemy według punktów zamieszczonych w linku:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Organizm człowieka stale styka się z czynnikami chorobotwórczymi, a pomimo to choruje stosunkowo rzadko. Ma sprawny system obrony i naprawy komórek. Ponadto ludzie dysponują potęgą umysłu, dzięki której mogą zmniejszać ryzyko zachorowania i podejmować świadome działania zapobiegawcze.

Rozwój organizmu ma miejsce od poczęcia aż do śmierci. Najszybszy jest w okresie zarodkowym i płodowym. Człowiek w ciągu swojego życia rozwija się pod względem fizycznym, psychicznym i społecznym. Rozwój biologiczny zmierza w kierunku osiągnięcia dojrzałości płciowej i uzyskania zdolności do wydania i odchowania potomstwa.

Zdrowie jest jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka, dlatego trzeba o nie dbać nawet wtedy, gdy cieszymy się jego pełnią. Zdrowy tryb życia zwiększa szansę na utrzymanie dobrej kondycji ciała i ducha do końca życia oraz na posiadanie zdrowego potomstwa. Zachorowania, zwłaszcza wywołane przez bakterie i wirusy, pojawiają się często wtedy, gdy spada odporność organizmu, co może być wywołane przez niezdrowy, wyniszczający tryb życia oraz przez długotrwałe pozostawanie w stresie.

Pamiętam i rozumiem

Czytam i interpretuję

Przeanalizuj tabelę i wykonaj zadania.

Na podstawie: red. M. Jarosz,

1. Wyjaśnij, z czego wynikają różnice dotyczące zapotrzebowania energetycznego u obu grup kobiet.

2. Wymień składniki pokarmowe, na które zapotrzebowanie w okresie ciąży jest większe niż poza tym okresem. Wyjaśnij przyczynę różnic.

3. Wyszukaj w dostępnych źródłach, z czego wynika duże zapotrzebowanie kobiet ciężarnych na kwas foliowy.

4. Wyjaśnij, dlaczego u kobiety ciężarnej zapotrzebowanie na wapń jest takie samo jak u tej, która nie jest w ciąży.

Na podstawie opisu wyróżnij etapy przebiegu choroby zakaźnej i nadaj im nazwy.

Od momentu zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów choroby ma miejsce namnażanie się patogenów i ich rozprzestrzenianie się w organizmie. Nosiciel zarazka - nie wiedząc, że nim jest - może stanowić źródło zakażenia dla otoczenia. Najczęściej po kilku dniach pojawiają się takie objawy, jak bóle głowy, osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, na podstawie których trudno postawić właściwą diagnozę. Dopiero później występują objawy charakterystyczne, np. biegunka, wymioty, bóle brzucha. Później - w wyniku działania układu odpornościowego i leków - choroba ustępuje. Tylko niekiedy leczenie jest nieskuteczne.

Podczas ciąży kobieta nie miesiączkuje.

1. Wyjaśnij, jaka jest tego przyczyna.

2. Oceń znaczenie tego zjawiska dla kobiety i rozwijającego się płodu.

Wirus HIV atakuje komórki układu odpornościowego, powodując szereg objawów chorobowych znanych pod wspólną nazwą zespołu AIDS. Obecnie nie ma skutecznego lekarstwa na AIDS, chociaż dzięki różnym lekom można powstrzymywać rozwój wirusa w organizmie. Naukowcy od wielu lat pracują nad uzyskaniem szczepionki, która będzie chroniła ludzi przed zakażeniem wirusem HIV, jednak badania te wciąż kończą się niepowodzeniem.

1. Wyjaśnij, dlaczego opracowanie szczepionki przeciw wirusowi HIV jest trudne.

2. Załóżmy, że opracowano szczepionkę przeciw wirusowi HIV. Wyjaśnij, dlaczego nie będzie ona stosowana u osób, które już się zaraziły.

W pewnym szpitalu klinicznym wybrano 2 grupy pacjentów płci męskiej w podobnym wieku. Pacjenci z grupy A chorowali na raka płuc, a pacjenci z grupy B mieli inne schorzenia. Ustalono, ilu pacjentów w każdej grupie paliło papierosy. Wyniki tego badania przedstawia tabela.

1. Sformułuj problem badawczy, który rozwiązywano prowadząc opisane obserwacje.

2. Ustal, jaką rolę pełnili w tym badaniu pacjenci z grupy B.

3. Na podstawie danych zawartych w tabeli sformułuj wniosek wynikający z badań.

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

Palenie papierosów zwiększa ryzyko wszystkich typów nowotworów płuc. Z wdychaniem dymu tytoniowego wiążą się też zachorowania na nowotwory krtani, języka i warg. U palaczy, częściej niż u osób niepalących, występują też nowotwory nerek, pęcherza moczowego, żołądka, wątroby i trzustki, sutka i szyjki macicy, a także białaczki. Zdaniem niektórych ekspertów, ok. 1/3 wszystkich nowotworów ma związek z paleniem tytoniu.
Za ich wywołanie odpowiedzialne są kancerogeny obecne zarówno w powietrzu wciąganym do płuc podczas palenia tytoniu (tzw. strumień główny), jaki i dymie unoszącym się swobodnie z żarzącego się papierosa (tzw. strumień boczny). Co ciekawe, w strumieniu bocznym stężenia tych niebezpiecznych substancji są nawet wyższe niż w głównym. [...] W strumieniu głównym dymu papierosowego wykrywa się ponad 60 kancerogenów. Najbardziej znanym jest α‑benzopiren. [...] Inne silne substancje rakotwórcze to N‑nitrozoaminy i aminy aromatyczne [...]. Ponadto na dym papierosowy składa się wiele czynników o słabszym działaniu, ale za to występujących w większych ilościach. Należą do nich acetoaldehyd, tlenek azotu oraz tlenek węgla. Mówiąc o składnikach zawartych w tytoniu, nie można zapomnieć o nikotynie. W mniejszych dawkach zwęża ona naczynia krwionośne (w tym wieńcowe), w dużych zaś jest silnie trująca. W przypadku obecności nowotworu może pobudzać wzrost guza przez nasilenie tworzenia nowych naczyń krwionośnych, które go odżywiają.

Na podstawie: WiŻ, ...

1. Podaj nazwy chorób nowotworowych, na które narażeni są palacze tytoniu.

2. Podaj nazwę użytego w tekście naukowego terminu oznaczającego czynniki rakotwórcze.

3. Opisz konsekwencje zdrowotne przebywania w pomieszczeniach, gdzie pali się papierosy.

4. Wymień nazwy czynników rakotwórczych zawartych w dymie papierosowym.

Ulotki dołączane do każdego leku zawierają szereg informacji ważnych dla pacjenta. Wyszukaj w ulotce popularnego leku na przeziębienie informacje, które pozwolą ci wykonać zadania.

1. Podaj nazwy głównych składników leku i opisz ich działanie.

2. Wyjaśnij, przy jakich dolegliwościach stosuje się ten lek.

3. Wymień osoby, które nie powinny stosować tego leku.

4. Wyjaśnij, w jakich sytuacjach należy zachować ostrożność w stosowaniu leku.

5. Wymień objawy przedawkowania leku i wyjaśnij, co należy zrobić w razie ich wystąpienia.

6. Spośród działań niepożądanych leku wymień te, które są możliwe do samodzielnego zaobserwowania.

Rozwiązuję problemy

Test

Pobierz i wydrukuj załącznik.

Projekt

Pobierz i wydrukuj załącznik.

# data[].attributes.attachment_link.description
Organizm człowieka stale styka się z czynnikami chorobotwórczymi, a pomimo to choruje stosunkowo rzadko. Ma sprawny system obrony i naprawy komórek. Ponadto ludzie dysponują potęgą umysłu, dzięki której mogą zmniejszać ryzyko zachorowania i podejmować świadome działania zapobiegawcze. Rozwój organizmu ma miejsce od poczęcia aż do śmierci. Najszybszy jest w okresie zarodkowym i płodowym.

# data[].attributes.body
1. Etapy życia człowieka:
Od pauz wypisz 10 etapów z z zamieszczonego materiału.
2. Choroby:
Podaj podział zastosowany w drugim punkcie ( 8 grup)
Następnie pojawiają się polecenia. Jest ich 16.
Proszę, byś przeczytał je sobie i przemyślał, a dał odpowiedzi w zeszycie na następujące:
2, 3, 8, 10, 16.

To wszystko na dzisiaj.
Kolejna lekcja biologii w czwartek. Miłego weekendu! ☺

# data[].attributes.body
Dzień dobry!
Dzisiejszą lekcję zaczniemy od wyjaśnienia pojęcia "zasady". Zapiszmy, co w chemii nosi takie miano.
1. Zasady- wodorotlenki rozpuszczalne w wodzie.
Te wodorotlenki, które omówiliśmy- sodu, potasu i wapnia są zasadami.
Skąd wiadomo wobec tego czy wodorotlenek jest zasadą czy też nie?
Można się tego dowiedzieć z tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie. Znajduje się ona na końcu podręcznika, na drugiej stronie układu okresowego pierwiastków chemicznych.
Spójrz na str. 219 do podręcznika i zapoznaj się jak odczytywać informacje z tabeli rozpuszczalności.
Na jej podstawie wykonaj ćw. 1 na str. 221 oraz poszukaj, czym jest zasada amonowa. Odpowiedzi zapisz w zeszycie.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.body
Proponuję 2 zadania, dzięki którym utrwalimy wiadomości z zasad oraz powtórzymy obliczanie zawartości procentowej. Odpowiedzi wpiszcie do zeszytu.
1. Uzasadnij prawdziwość stwierdzenia: "Każda zasada jest wodorotlenkiem, ale nie każdy wodorotlenek jest zasadą."
2. Oblicz zawartość procentową (procent masowy) azotu w zasadzie amonowej.
e.gawel99@gmail.com- gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.headline
Temat: Sposoby otrzymywania wodorotlenków praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie.

# data[].attributes.subject
Temat: Sposoby otrzymywania wodorotlenków praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie.

# data[].attributes.body
Witam serdecznie Klasę Siódmą!
We wtorek uczyliśmy się o wodorotlenkach rozpuszczalnych w wodzie- zasadach.
Dzisiaj dowiemy się o otrzymywaniu tych, które są nierozpuszczalne.
Na podstawie podręcznika- str. 219-220 i informacji dostępnych w internecie uzupełnij informacje z kartkówki dostępniej pod linkiem ( Grupa I)- przepisz ją do zeszytu.
Pomoże Ci także film pod linkiem:

# data[].attributes.body
Napisz, co to jest amoniak i jakie jest jego zastosowanie ( str. 221- podręcznik)
Wykonaj zad. 2, 3, 4 z podręcznika do zeszytu przedmiotowego.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com
Do wtorku!

# data[].attributes.body
Skopiuj link i otwórz w nowym oknie lub otwórz:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Organizm człowieka stale styka się z czynnikami chorobotwórczymi, a pomimo to choruje stosunkowo rzadko. Ma sprawny system obrony i naprawy komórek. Ponadto ludzie dysponują potęgą umysłu, dzięki której mogą zmniejszać ryzyko zachorowania i podejmować świadome działania zapobiegawcze.

Rozwój organizmu ma miejsce od poczęcia aż do śmierci. Najszybszy jest w okresie zarodkowym i płodowym. Człowiek w ciągu swojego życia rozwija się pod względem fizycznym, psychicznym i społecznym. Rozwój biologiczny zmierza w kierunku osiągnięcia dojrzałości płciowej i uzyskania zdolności do wydania i odchowania potomstwa.

Zdrowie jest jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka, dlatego trzeba o nie dbać nawet wtedy, gdy cieszymy się jego pełnią. Zdrowy tryb życia zwiększa szansę na utrzymanie dobrej kondycji ciała i ducha do końca życia oraz na posiadanie zdrowego potomstwa. Zachorowania, zwłaszcza wywołane przez bakterie i wirusy, pojawiają się często wtedy, gdy spada odporność organizmu, co może być wywołane przez niezdrowy, wyniszczający tryb życia oraz przez długotrwałe pozostawanie w stresie.

Pamiętam i rozumiem

Czytam i interpretuję

Przeanalizuj tabelę i wykonaj zadania.

Na podstawie: red. M. Jarosz,

1. Wyjaśnij, z czego wynikają różnice dotyczące zapotrzebowania energetycznego u obu grup kobiet.

2. Wymień składniki pokarmowe, na które zapotrzebowanie w okresie ciąży jest większe niż poza tym okresem. Wyjaśnij przyczynę różnic.

3. Wyszukaj w dostępnych źródłach, z czego wynika duże zapotrzebowanie kobiet ciężarnych na kwas foliowy.

4. Wyjaśnij, dlaczego u kobiety ciężarnej zapotrzebowanie na wapń jest takie samo jak u tej, która nie jest w ciąży.

Na podstawie opisu wyróżnij etapy przebiegu choroby zakaźnej i nadaj im nazwy.

Od momentu zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów choroby ma miejsce namnażanie się patogenów i ich rozprzestrzenianie się w organizmie. Nosiciel zarazka - nie wiedząc, że nim jest - może stanowić źródło zakażenia dla otoczenia. Najczęściej po kilku dniach pojawiają się takie objawy, jak bóle głowy, osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, na podstawie których trudno postawić właściwą diagnozę. Dopiero później występują objawy charakterystyczne, np. biegunka, wymioty, bóle brzucha. Później - w wyniku działania układu odpornościowego i leków - choroba ustępuje. Tylko niekiedy leczenie jest nieskuteczne.

Podczas ciąży kobieta nie miesiączkuje.

1. Wyjaśnij, jaka jest tego przyczyna.

2. Oceń znaczenie tego zjawiska dla kobiety i rozwijającego się płodu.

Wirus HIV atakuje komórki układu odpornościowego, powodując szereg objawów chorobowych znanych pod wspólną nazwą zespołu AIDS. Obecnie nie ma skutecznego lekarstwa na AIDS, chociaż dzięki różnym lekom można powstrzymywać rozwój wirusa w organizmie. Naukowcy od wielu lat pracują nad uzyskaniem szczepionki, która będzie chroniła ludzi przed zakażeniem wirusem HIV, jednak badania te wciąż kończą się niepowodzeniem.

1. Wyjaśnij, dlaczego opracowanie szczepionki przeciw wirusowi HIV jest trudne.

2. Załóżmy, że opracowano szczepionkę przeciw wirusowi HIV. Wyjaśnij, dlaczego nie będzie ona stosowana u osób, które już się zaraziły.

W pewnym szpitalu klinicznym wybrano 2 grupy pacjentów płci męskiej w podobnym wieku. Pacjenci z grupy A chorowali na raka płuc, a pacjenci z grupy B mieli inne schorzenia. Ustalono, ilu pacjentów w każdej grupie paliło papierosy. Wyniki tego badania przedstawia tabela.

1. Sformułuj problem badawczy, który rozwiązywano prowadząc opisane obserwacje.

2. Ustal, jaką rolę pełnili w tym badaniu pacjenci z grupy B.

3. Na podstawie danych zawartych w tabeli sformułuj wniosek wynikający z badań.

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

Palenie papierosów zwiększa ryzyko wszystkich typów nowotworów płuc. Z wdychaniem dymu tytoniowego wiążą się też zachorowania na nowotwory krtani, języka i warg. U palaczy, częściej niż u osób niepalących, występują też nowotwory nerek, pęcherza moczowego, żołądka, wątroby i trzustki, sutka i szyjki macicy, a także białaczki. Zdaniem niektórych ekspertów, ok. 1/3 wszystkich nowotworów ma związek z paleniem tytoniu.
Za ich wywołanie odpowiedzialne są kancerogeny obecne zarówno w powietrzu wciąganym do płuc podczas palenia tytoniu (tzw. strumień główny), jaki i dymie unoszącym się swobodnie z żarzącego się papierosa (tzw. strumień boczny). Co ciekawe, w strumieniu bocznym stężenia tych niebezpiecznych substancji są nawet wyższe niż w głównym. [...] W strumieniu głównym dymu papierosowego wykrywa się ponad 60 kancerogenów. Najbardziej znanym jest α‑benzopiren. [...] Inne silne substancje rakotwórcze to N‑nitrozoaminy i aminy aromatyczne [...]. Ponadto na dym papierosowy składa się wiele czynników o słabszym działaniu, ale za to występujących w większych ilościach. Należą do nich acetoaldehyd, tlenek azotu oraz tlenek węgla. Mówiąc o składnikach zawartych w tytoniu, nie można zapomnieć o nikotynie. W mniejszych dawkach zwęża ona naczynia krwionośne (w tym wieńcowe), w dużych zaś jest silnie trująca. W przypadku obecności nowotworu może pobudzać wzrost guza przez nasilenie tworzenia nowych naczyń krwionośnych, które go odżywiają.

Na podstawie: WiŻ, ...

1. Podaj nazwy chorób nowotworowych, na które narażeni są palacze tytoniu.

2. Podaj nazwę użytego w tekście naukowego terminu oznaczającego czynniki rakotwórcze.

3. Opisz konsekwencje zdrowotne przebywania w pomieszczeniach, gdzie pali się papierosy.

4. Wymień nazwy czynników rakotwórczych zawartych w dymie papierosowym.

Ulotki dołączane do każdego leku zawierają szereg informacji ważnych dla pacjenta. Wyszukaj w ulotce popularnego leku na przeziębienie informacje, które pozwolą ci wykonać zadania.

1. Podaj nazwy głównych składników leku i opisz ich działanie.

2. Wyjaśnij, przy jakich dolegliwościach stosuje się ten lek.

3. Wymień osoby, które nie powinny stosować tego leku.

4. Wyjaśnij, w jakich sytuacjach należy zachować ostrożność w stosowaniu leku.

5. Wymień objawy przedawkowania leku i wyjaśnij, co należy zrobić w razie ich wystąpienia.

6. Spośród działań niepożądanych leku wymień te, które są możliwe do samodzielnego zaobserwowania.

Rozwiązuję problemy

Test

Pobierz i wydrukuj załącznik.

Projekt

Pobierz i wydrukuj załącznik.

# data[].attributes.attachment_link.description
Organizm człowieka stale styka się z czynnikami chorobotwórczymi, a pomimo to choruje stosunkowo rzadko. Ma sprawny system obrony i naprawy komórek. Ponadto ludzie dysponują potęgą umysłu, dzięki której mogą zmniejszać ryzyko zachorowania i podejmować świadome działania zapobiegawcze. Rozwój organizmu ma miejsce od poczęcia aż do śmierci. Najszybszy jest w okresie zarodkowym i płodowym.

# data[].attributes.body
Na samym dole materiałów znajdziesz test do pobrania i wydrukowania. Musisz go pobrać. Jeśli chcesz, możesz wydrukować, jeśli nie - odpowiedzi zapisz pod tematem lekcji w zeszycie.
Sprawdzimy go w piątek.🙋

# data[].attributes.headline
Temat: Drogi szerzenia się i profilaktyka chorób zakaźnych.

# data[].attributes.subject
Temat: Drogi szerzenia się i profilaktyka chorób zakaźnych.

# data[].attributes.body
Kontynuujemy tematy związane ze zdrowiem i chorobami.
Dziś poznamy drogi szerzenia się chorób zakaźnych, powiemy, jak zapobiegać takim chorobom (temat ostatnio dobrze znany).
Na podstawie podręcznika (str. 266- 270) napisz odpowiedzi do następujących punktów:
1. Wypunktuj drogi szerzenia się chorób zakaźnych.
2. Wymień 3 sposoby zapobiegania tymże chorobom.
3. W jakim celu wprowadzono szczepienia ochronne? Wypisz, na jakie choroby są obowiązkowe szczepienia?
4. W jakiej sytuacji przepisuje się antybiotyki i dlaczego należy ściśle przestrzegać zasad ich dawkowania?
Zainteresowanych odsyłam dodatkowo do materiałów pod linkiem:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Organizm człowieka jest dla wielu mikroorganizmów i pasożytów bogatym ekosystemem sprzyjającym ich potrzebom. Dlatego wiele z nich próbuje się w nim lub na nim osiedlić. Identyfikacja takich pasażerów na gapę oraz znajomość ich wymagań pozwala na zmniejszenie ryzyka infekcji, a gdy się pojawią - skutecznego zwalczania.

odróżniać stan zdrowia od stanu choroby;

wymieniać przykłady chorób zakaźnych i pasożytniczych;

opisywać drogi szerzenia się chorób zakaźnych;

omawiać zasady zapobiegania chorobom zakaźnym i pasożytniczym.

to stan, kiedy człowiek nie odczuwa żadnych dolegliwości, a jego organizm znajduje się w równowadze. O zdrowiu można mówić wtedy, gdy dobre samopoczucie dotyczy zarówno stanu fizycznego, jak i psychiki oraz relacji z innymi ludźmi. Zatem zdrowie to poczucie komfortu w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej. Stan zdrowia wiąże się z prawidłowym funkcjonowaniem narządów i właściwym przebiegiem procesów życiowych, możliwością jasnego myślenia, uczenia się i rozwoju umysłowego, zdolnością kontrolowania swoich emocji i radzenia sobie w sytuacjach napięcia. Objawem zdrowia jest też dobre funkcjonowanie w społeczeństwie - posiadanie przyjaciół, gotowość do nawiązywania kontaktów i współpracy z innymi ludźmi, odpowiedzialne pełnienie różnych funkcji społecznych. Za rodzaj zdrowia uważa się również zdrowie duchowe, czyli poczucie wewnętrznego spokoju i zgody z samym sobą, wynikające z życia według określonych zasad i przekonań moralnych lub religijnych.

jest zaburzeniem pełni zdrowia. Wiąże się z nieprawidłowościami w budowie lub funkcjonowaniu organizmu człowieka. Często jest reakcją organizmu na działanie czynników środowiska nazywanych czynnikami chorobotwórczymi lub patogenami. Wśród chorób wyróżnia się m.in. łatwo rozprzestrzeniające się i oraz niezakaźne - choroby genetyczne, nowotworowe, alergiczne oraz psychiczne.

Ok. 65% Polaków wymienia zdrowie jako warunek szczęśliwego życia. A jak ważne jest zdrowie dla ciebie? Wymień najważniejsze dla ciebie wartości życiowe i wskaż pozycję, na której znajduje się zdrowie.

Czynniki chorobotwórcze atakują stale. Na szczęście organizm ma mechanizmy obronne i odpiera większość ataków. Mimo to prawie każdego roku przechodzimy jakąś chorobę zakaźną układu oddechowego, zatrucie pokarmowe lub grzybicę skóry. Bezpośrednią przyczyną tych chorób są wirusy, bakterie i grzyby. Nierzadko mamy do czynienia z chorobami pasożytniczymi, powodowanymi przez tasiemce, owsiki lub świerzbowce.

Do rozwoju wielu chorób przyczynia się narażenie na metale ciężkie, szereg substancji trujących czy alkohol. Te czynniki chorobotwórcze, podobnie jak nadmierna ekspozycja ciała na szkodliwe promieniowanie, mogą powodować uszkodzenia komórek, tkanek i narządów, co może prowadzić do chorób nowotworowych i genetycznych (dziedzicznych).

Wyjaśnij, jak należy rozumieć powiedzenie: Choroba mieszka w śmieciach.

Żyjący na przełomie XIX i XX w. wybitny bakteriolog niemiecki Robert Koch sformułował zasady pozwalające udowodnić, że określony mikroorganizm jest przyczyną danej choroby zakaźnej. Zgodnie z nimi za przyczynę choroby można uznać drobnoustrój tylko wtedy, gdy:

1. po pobraniu materiału ze zmienionych chorobowo tkanek oraz wydalin chorego, przeniesieniu ich na pożywkę wyhoduje się te mikroorganizmy;

2. po podaniu wyhodowanych drobnoustrojów zdrowemu zwierzęciu zapada ono na chorobę o takich samych objawach, jakie wystąpiły u chorej osoby;

3. z doświadczalnie zakażonego zwierzęcia uda się ponownie wyhodować te same drobnoustroje.

Dzięki postulatom Kocha zidentyfikowano wiele czynników będących przyczynami chorób zakaźnych. W historii medycyny znane są przypadki wielkiego poświęcenia ze strony naukowców, którzy sami zarażali się wirusem czy bakterią, aby zbadać przyczynę choroby.

Nieodpowiednie relacje z ludźmi, złe warunki życia oraz nieustanny stres i napięcia emocjonalne mogą być powodem powstawania depresji, zaburzeń nerwicowych, a nawet zaburzeń psychicznych.

Wtargnięcie patogenów do organizmu człowieka nazywa się lub infekcją. Po zakażeniu następuje okres wylęgania choroby, w którym wirusy lub bakterie namnażają się intensywnie i atakują różne narządy. W tym czasie nosiciel zarazków na ogół nie odczuwa żadnych objawów, a więc nie wie, że stanowi źródło zakażenia dla otoczenia. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach i mają charakter ogólny, jak bóle głowy, mięśni, stawów, dreszcze, osłabienie, podwyższona temperatura ciała. Następnie ujawniają się objawy charakterystyczne dla określonej choroby.

Choroby zakaźne szerzą się łatwo. Wyjaśnij, na którym etapie rozwoju przeziębienia najlepiej zadziałać, aby zapobiec jego rozprzestrzenianiu się. Co należy zrobić, aby chora osoba nie zarażała innych?

W przekazach medialnych często słyszy się o wystąpieniu epidemii lub pandemii jakiejś choroby. Jeśli na pewnym obszarze i w określonym czasie notuje się zwiększoną zachorowalność na chorobę wśród ludzi lub zwierząt, mamy do czynienia z epidemią. Natomiast pandemia dotyka całej ludności w danym państwie czy nawet kontynencie. Po jej pojawieniu się ogłaszany jest stan alarmowy, wskazujący, że choroba bardzo szybko się rozprzestrzenia.
Wśród największych pandemii w XX i XXI w. były:

pandemia grypy hiszpanki (1918‑1919 r.), która pochłonęła ponad 50 mln ofiar śmiertelnych na świecie;

pandemia grypy A/H1N1 (2009 r.) wywołana zmutowaną wersją wirusa świńskiej grypy, która w ciągu jednego roku spowodowała śmierć ok. 400 tysięcy ludzi na całym świecie;

pandemia AIDS na kontynencie afrykańskim, gdzie zarażona może być co 3 osoba.

Katar i męczący kaszel oznaczają zakażenia dróg oddechowych. Bólowi zainfekowanego gardła czy ucha towarzyszy powiększenie otaczających je węzłów chłonnych. Podczas infekcji przewodu pokarmowego często występują nudności, wymioty i biegunka. Objawami takich chorób, jak ospa czy różyczka, są wysypki, krosty i plamy na skórze. Z chwilą wystąpienia objawów charakterystycznych lekarz może postawić i zlecić odpowiednie leki. Czas i przebieg choroby zależy od sprawności układu odpornościowego, stosowanych metod leczenia i psychicznego nastawienia chorego. Odpoczynek i pozytywne myślenie zazwyczaj ułatwiają wyzdrowienie i powrót do całkowitej sprawności.

Najbardziej podatni na zakażenie są ludzie, których organizm jest osłabiony wcześniejszymi infekcjami, nadmiernym wysiłkiem fizycznym, stresem czy nieprawidłową dietą związaną na przykład z odchudzaniem się, oraz osoby przewlekle chore.

Czynniki chorobotwórcze mogą wnikać do organizmu przez otwory ciała, błonę śluzową, miejsca zranienia. Zarazki trafiają w te miejsca różnymi drogami.

Licznymi chorobami można się zarazić drogą oddechową przez powietrze. Kichające i kaszlące chore osoby rozpylają miliony kropelek śliny i śluzu z chorobotwórczymi drobnoustrojami, które wdychane są przez ludzi zdrowych. Zakażenia tego typu nazywane są zakażeniami kropelkowymi. W ten sposób roznoszą się: grypa, gruźlica, ospa, odra, błonica. Możliwość zarażenia się tymi chorobami rośnie wraz ze wzrostem zagęszczenia zbiorowisk ludzkich. Dlatego bardzo często epidemie chorób przenoszonych kropelkowo występują w przedszkolach i szkołach.

Inną drogą szerzenia się chorób jest droga pokarmowa. Pokarm i woda spożywane przez człowieka mogą zawierać wirusy, chorobotwórcze bakterie, pierwotniaki lub jaja pasożytniczych robaków. Tak roznoszą się: gruźlica, dur brzuszny, wirusowe zapalenie wątroby typu A, glistnica, zatrucia pokarmowe. Choroby te nazywane są niekiedy chorobami brudnych rąk, ponieważ przyczyną ich szerzenia się jest brak higieny przygotowywania i spożywania posiłków.

Czynniki zakaźne mogą dostawać się do organizmu także przez zranioną skórę. Niesterylna strzykawka czy narzędzie do tatuażu grozi przeniesieniem tak groźnych chorób, jak wirusowe zapalenie wątroby typu B i C czy zakażenie wirusem HIV. Wraz z glebą do rany mogą się dostać bakterie tężca. W niektórych przypadkach patogeny wnikają nawet przez nieuszkodzoną skórę. Podanie ręki choremu na świerzb grozi zarażeniem się tym pasożytem.

W wyniku kontaktów płciowych przez błony śluzowe narządów rozrodczych przenikają bakterie kiły i rzeżączki, rozprzestrzeniają się pierwotniaki, jak rzęsistek pochwowy, a także wirusy HBV i HCV wywołujące wirusowe zapalenia wątroby, wirus brodawczaka ludzkiego HPV oraz wirus HIV.

W rozprzestrzenianiu chorób zakaźnych dużą rolę odgrywają zwierzęta. Muchy mogą przenosić zarazki duru brzusznego, gruźlicy, włosogłówki z miejsc skażonych, jakim są nieszczelne szamba, brudne ubikacje, skażona gleba. Niektóre kleszcze przenoszą groźną i trudną do wyleczenia chorobę - boreliozę. Groźne dla człowieka może być ugryzienie przez zwierzę chore na wściekliznę.

Zakażony człowiek lub zwierzę, w którym patogeny sie namnażają, staje się źródłem zakażenia. Szczególnym rodzajem źródła zakażenia są . Są to ludzie bądź zwierzęta, u których mimo obecności czynnika zakaźnego w organizmie nie obserwuje się objawów choroby.

Na targowiskach można kupić produkty mięsne i nabiałowe pochodzące bezpośrednio z gospodarstw rolnych. Wyjaśnij, dlaczego zakupy te wiążą się z ryzykiem zarażenia się chorobą zakaźną lub pasożytniczą.

Dlaczego do handlu powinno trafiać wyłącznie mięso poddane kontroli weterynaryjnej?

Najważniejszym elementem profilaktyki zdrowotnej jest unikanie czynników chorobotwórczych, przestrzeganie zasad higieny, utrwalanie zasad zdrowego stylu życia oraz ich propagowanie. Profilaktyka zdrowotna to wszystkie działania, które mają na celu zapobieganie chorobom. Składa się na nią wczesne wykrycie choroby, jej leczenie i ograniczenie powikłań.

Jedną z podstawowych metod w profilaktyce zdrowotnej stanowią szczepienia ochronne. Ich głównym celem jest mobilizacja układu odpornościowego do wytworzenia odpowiedniej ilości przeciwciał, które będą w stanie obronić organizm w razie zakażenia. Szczepienia stosuje się przeciw takim chorobom bakteryjnym, jak gruźlica, tężec, lub chorobom wirusowym - różyczce, WZW B, chorobie Heinego‑Medina. Wciąż jest jeszcze wiele chorób, przeciw którym nie ma szczepionek. Zdarza się również, że mimo zastosowania szczepienia choroba pojawia się, jednak prawie zawsze jej przebieg jest łagodniejszy niż w przypadku osób nieszczepionych, oraz nie towarzyszą jej groźne dla zdrowia i życia powikłania.

Niektóre leki można kupić w aptece bez recepty. Stosuje się je przy lżejszych niedomaganiach zdrowotnych jak katar, przeziębienie. Trzeba przy tym pamiętać, ze zwiększanie dawek leków, witamin i substancji mineralnych jest nieskuteczne lub szkodliwe. Na przykład witamina C, zażywana w nadmiarze, jest wydalana z moczem, ale witaminy takie jak A i D gromadzą się w organizmie i mogą wywołać zaburzenia jego funkcjonowania. Kwas salicylowy, popularny składnik leków przeciwko przeziębieniu i bólowi głowy, rozrzedza krew i zwiększa ryzyko krwotoków.

Zastanów się, w jakiej sytuacji lekarz zaleca choremu antybiotyk o szerokim zakresie działania, a w jakim o wąskim. Porównaj skutki zażywania antybiotyków z obu grup.

Zdrowie to stan dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby lub niedomagania.

Czynnikami chorobotwórczymi są czynniki biologiczne, fizyczne, chemiczne i społeczne, a także niewłaściwa dieta.

Choroby zakaźne wywołane są przez organizmy chorobotwórcze i szerzą się przez kontakt bezpośredni z osobą chorą, drogą kropelkową, pokarmową i płciową.

W celu przeciwdziałania chorobom należy stosować zasady zdrowego stylu życia.

Zażywanie leków, a szczególnie antybiotyków, powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.

Podaj przykłady chorób wywoływanych przez wirusy, bakterie, pierwotniaki i robaki pasożytnicze oraz wskaż sposoby szerzenia się ich.

Wyjaśnij, dlaczego antybiotyki powinny być stosowane według zaleceń lekarza.

Robert Koch

niemiecki lekarz i bakteriolog; jeden z twórców (obok Pasteura) nowoczesnej bakteriologii i nauki o chorobach zakaźnych; odkrył i opisał liczne bakterie chorobotwórcze: laseczkę wąglika, gronkowca, przecinkowca cholery i zarazek gruźlicy później nazwany prątkiem Kocha; autor postulatów pozwalających uznać, czy dany mikroorganizm rzeczywiście jest czynnikiem chorobotwórczym (postulaty Kocha)

W przypadku dokuczliwego przeziębienia zażycie różnych leków zawierających tę samą substancję czynną może prowadzić do nagromadzenia się jej w organizmie. Substancja lecznicza obecna w organizmie w zbyt dużym stężeniu może szkodliwie oddziaływać na przykład na wątrobę, żołądek, układ nerwowy czy nerki. Leki zawsze należy zażywać zgodnie z zaleceniami zawartymi w ulotce lub przekazanymi przez lekarza. Rozważnie trzeba też zażywać , które stosuje się w leczeniu zakażeń bakteryjnych jedynie ze wskazania lekarza. Przyjmowanie antybiotyków w chorobach wirusowych (katar, grypa) jest nie tylko nieskuteczne, ale może być szkodliwe dla organizmu.

Antybiotyki działają bakteriobójczo (zabijają bakterie) lub bakteriostatycznie (hamują rozwój bakterii). Mogą mieć szerokie spektrum (zakres) działania, czyli zwalczać wiele gatunków bakterii, lub działać tylko na konkretne gatunki. Stosowanie antybiotyków ma swoją ciemną stronę - w czasie kuracji na ogół dochodzi do zniszczenia dobroczynnych dla naszego organizmu mikroorganizmów jelitowych. Ich brak wywołuje liczne dolegliwości trawienne i spadek odporności.

Z powodu nadużywania antybiotyków wiele bakterii, np. pospolity gronkowiec złocisty, wytworzyło oporność na leki. Oznacza to, że pomoc osobie nimi zarażonej może być nieskuteczna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Organizm człowieka jest dla wielu mikroorganizmów i pasożytów bogatym ekosystemem sprzyjającym ich potrzebom. Dlatego wiele z nich próbuje się w nim lub na nim osiedlić. Identyfikacja takich pasażerów na gapę oraz znajomość ich wymagań pozwala na zmniejszenie ryzyka infekcji, a gdy się pojawią - skutecznego zwalczania.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania w zeszycie ćwiczeń do tego tematu ( str. 112-113)
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com
Miłego weekendu!

# data[].attributes.headline
Temat:  Proces dysocjacji jonowej zasad.

# data[].attributes.subject
Temat:  Proces dysocjacji jonowej zasad.

# data[].attributes.body
Dzień dobry!
Dzisiaj dowiemy się na czym polega dysocjacja jonowa zasad. W tym celu przeczytaj tekst z podręcznika na str. 222 i napisz w zeszycie:
1. Dysocjacja jonowa zasad.
Obejrzyj film o dysocjacji wodorotlenku sodu dostępny pod linkiem:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wodorotlenki sodu, potasu, wapnia czy baru to związki, z których każdy ma inne właściwości. Dlaczego, mimo różnic, wszystkie zasady zasady barwią określony wskaźnik na ten sam kolor? Czy jest to związane z ich budową?

dlaczego wodne roztwory wodorotlenków przewodzą prąd elektryczny;

na czym polega proces dysocjacji elektrolitycznej;

zapisywać równania dysocjacji elektrolitycznej zasad oraz przedstawiać ten proces za pomocą modeli.

Problem badawczy

Czy wskaźniki kwasowo‑zasadowe zmieniają barwy w wodnych roztworach wodorotlenków?

Hipoteza

Wskaźniki kwasowo‑zasadowe zmieniają barwę w wodnych roztworach wodorotlenków.
Wskaźniki kwasowo‑zasadowe nie zmieniają barwy w wodnych roztworach wodorotlenków.

Co będzie potrzebne

foliowa koszulka na dokumenty,

pipeta Pasteura,

woda,

wywar z czerwonej kapusty,

fenoloftaleina,

wskaźnik uniwersalny,

wodny roztwór wodorotlenku (np. sodowy, potasowy, wapniowy).

Instrukcja

1. Do foliowej koszulki włóż kartkę z tabelą.

RWlKqttwy5PaK 1

2. Nanieś za pomocą pipety Pasteura w drugiej kolumnie po kropli wody, a w trzeciej - po kropli wodnego roztworu wodorotlenku (np. sodowego, potasowego, wapniowego).

3. W każdym wierszu tabeli nanieś po kropli odpowiedniego wskaźnika kwasowo‑zasadowego bezpośrednio na krople umieszczonych tam wcześniej wody i wodnego roztworu wodorotlenku.

4. Obserwuj zachodzące zmiany.

Podsumowanie

Użyte wskaźniki kwasowo‑zasadowe w badanych roztworach zmieniły jednakowo zabarwienie. Świadczy to o tym, że zawierają wspólny element ( aniony wodorotlenkowe), który powoduje zmianę barwy wskaźników.

Aplikacja interaktywna przedstawiająca możliwości przewodnictwa prądu elektrycznego w wodnych roztworach zasad. Po lewej stronie okna znajduje się rysunek obwodu elektrycznego. Składa się on z płaskiej baterii i diody świecącej. Ujemny biegun baterii podłączony jest przewodem z zaciskami do jednej nóżki diody. Druga nóżka oraz dodatni biegun baterii podłączone są przewodami do dwóch czarnych elektrod ustawionych blisko siebie i równolegle, ale nie stykających się ze sobą. W prawym dolnym rogu okna aplikacji znajdują się cztery zlewki z przezroczystymi cieczami, podpisane kolejno: H2O destylowana, NaOH, KOH oraz Ca OH dwa razy wzięte. Kliknięcie każdej zlewki powoduje przesunięcie jej w taki sposób, że obie elektrody zostają zanurzone w cieczy. W przypadku zlewki z wodą nie przynosi to żadnych rezultatów, natomiast zanurzenie elektrod w roztworach wodorotlenków sodu, potasu lub wapnia powoduje zaświecenie się diody LED w obwodzie.

Podsumowanie doświadczenia (symulacji)
Woda destylowana nie przewodzi prądu elektrycznego. Przez pozostałe roztwory przepływa prąd elektryczny, o czym świadczy świecenie żarówki.
Roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny - znajdują się w nich jony, które są nośnikami ładunku elektrycznego.

Substancje, których wodne roztwory przewodzą prąd elektryczny, nazywamy . Nieelektrolity to substancje, których wodne roztwory nie przewodzą prądu. Woda destylowana jest nieelektrolitem, a wodorotlenki sodu, potasu i wapnia są elektrolitami. Wynik doświadczenia świadczy o obecności w roztworach wodorotlenków cząstek obdarzonych ładunkami elektrycznymi.

Film rozpoczyna ujęcie blatu stołu laboratoryjnego z zebranymi na nim elementami niezbędnymi do przeprowadzenia pokazu. Są to szklana bagietka, szkiełko z niewielką ilością wodorotlenku sodu w postaci granulek i zlewka z wodą. Zmiana ujęcia, pokazana zostaje zlewka z boku i moment wsypywania do wody wodorotlenku sodu, a następnie wymieszanie zawartości. W momencie poruszenia przez komentatora kwestii cząsteczek następuje rozmycie obrazu filmowego i pokazanie na jego tle modelu zbitych w jedno ciało stałe cząsteczek wodorotlenku sodu oraz otaczających ich cząsteczek wody. W modelach tych sód reprezentowany jest przez kulki fioletowe, tlen przez kulki czerwone, a wodór, przez kulki białe. Na jednej z cząsteczek wodorotlenku sodu oraz jednej cząsteczce wody atomy oznaczono też ich symbolami: Na O i H. Przy cząsteczkach wody oznaczono rozkład ładunków elektrycznych: dodatnie pomiędzy atomami wodoru i ujemne po przeciwnej stronie atomów tlenu. W przypadku opisanej symbolami cząsteczki wodorotlenku sodu atom sodu oznaczono znakiem plus, a grupę OH wyróżniono znakiem minus. Następuje zmiana pokazanych modeli przy zachowaniu starego tła. Teraz po lewej stronie ekranu wyświetlany jest model jonu sodu Na plus otoczony przez sześć cząsteczek wody zwróconych atomami wodoru na zewnątrz koła, a cząsteczką tlenu oznaczoną znakiem minus do wewnątrz. Po prawej stronie ekranu wyświetlany jest model grupy OH minus otoczony przez sześć cząsteczek wody zwróconych atomami wodoru i znakiem plus do wewnątrz koła. Następuje zmiana prezentowanego modelu bez zmiany tła. Po lewej stronie pokazana jest grupa cząstek wodorotlenku sodu otoczona przez atomy wody. Od jednego atomu sodu oraz od jednej grupy wodorotlenowej OH wychodzą dwie długie czarne strzałki prowadzące na prawą stronę ekranu. Tam, po prawej stronie u góry pokazany jest oznaczony znakiem plus jon sodu otoczony przez cząsteczki wody zwrócone atomami wodoru do zewnątrz koła, a poniżej oznaczona znakiem minus grupa wodorotlenowa otoczona przez cząsteczki wody zwrócone atomami wodoru do środka koła. Znaki plus i minus w jonie sodu oraz w grupie wodorotlenowej zostają przez chwilę wyróżnione migotaniem.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni play_circle_outline pause_circle_outline Odtwórz/Pauza skip_next Następny repeat Powtórz

volume_up volume_off Wycisz/Wyłącz wyciszenie

subtitles Napisy fullscreen fullscreen_exit Tryb pełnoekranowy

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna ujęcie blatu stołu laboratoryjnego z zebranymi na nim elementami niezbędnymi do przeprowadzenia pokazu. Są to szklana bagietka, szkiełko z niewielką ilością wodorotlenku sodu w postaci granulek i zlewka z wodą. Zmiana ujęcia, pokazana zostaje zlewka z boku i moment wsypywania do wody wodorotlenku sodu, a następnie wymieszanie zawartości. W momencie poruszenia przez komentatora kwestii cząsteczek następuje rozmycie obrazu filmowego i pokazanie na jego tle modelu zbitych w jedno ciało stałe cząsteczek wodorotlenku sodu oraz otaczających ich cząsteczek wody. W modelach tych sód reprezentowany jest przez kulki fioletowe, tlen przez kulki czerwone, a wodór, przez kulki białe. Na jednej z cząsteczek wodorotlenku sodu oraz jednej cząsteczce wody atomy oznaczono też ich symbolami: Na O i H. Przy cząsteczkach wody oznaczono rozkład ładunków elektrycznych: dodatnie pomiędzy atomami wodoru i ujemne po przeciwnej stronie atomów tlenu. W przypadku opisanej symbolami cząsteczki wodorotlenku sodu atom sodu oznaczono znakiem plus, a grupę OH wyróżniono znakiem minus. Następuje zmiana pokazanych modeli przy zachowaniu starego tła. Teraz po lewej stronie ekranu wyświetlany jest model jonu sodu Na plus otoczony przez sześć cząsteczek wody zwróconych atomami wodoru na zewnątrz koła, a cząsteczką tlenu oznaczoną znakiem minus do wewnątrz. Po prawej stronie ekranu wyświetlany jest model grupy OH minus otoczony przez sześć cząsteczek wody zwróconych atomami wodoru i znakiem plus do wewnątrz koła. Następuje zmiana prezentowanego modelu bez zmiany tła. Po lewej stronie pokazana jest grupa cząstek wodorotlenku sodu otoczona przez atomy wody. Od jednego atomu sodu oraz od jednej grupy wodorotlenowej OH wychodzą dwie długie czarne strzałki prowadzące na prawą stronę ekranu. Tam, po prawej stronie u góry pokazany jest oznaczony znakiem plus jon sodu otoczony przez cząsteczki wody zwrócone atomami wodoru do zewnątrz koła, a poniżej oznaczona znakiem minus grupa wodorotlenowa otoczona przez cząsteczki wody zwrócone atomami wodoru do środka koła. Znaki plus i minus w jonie sodu oraz w grupie wodorotlenowej zostają przez chwilę wyróżnione migotaniem.

Wodorotlenek potasu , czyli rozpada się pod wpływem wody na jednododatni kation potasu i jednoujemny anion wodorotlenkowy. Zarówno kation potasu, jak i anion wodorotlenkowy są w roztworze wodnym otoczone cząsteczkami wody ().

Wodorotlenek wapnia dysocjuje na dwudodatni kation wapnia i dwa jednoujemne aniony wodorotlenkowe.
Liczba powstających w wyniku dysocjacji ładunków dodatnich jest równa liczbie powstających ładunków ujemnych.

Teorię rozpadu substancji na jony opracował Svante Arrhenius (czyt. svante anhirius) . Zgodnie z nią zasadami nazywamy związki chemiczne, które dysocjują na kationy metalu i aniony wodorotlenkowe:

Wodorotlenki rozpuszczalne w wodzie rozpadają się na jony: kationy metalu i aniony wodorotlenkowe.

Wodne roztwory wodorotlenków przewodzą prąd elektryczny - są elektrolitami.

Ładunek jonu zapisuje się, podając za symbolem w indeksie górnym najpierw cyfrę, a potem znak jonu (jedynkę pomija się) np. OH - , Mg 2+ . Liczbę takich samych jonów zapisuje się za pomocą współczynnika przed symbolem, np. 2 Mg 2+ .

Anion wodorotlenkowy ma zawsze ładunek jednoujemny.

Przygotuj animację ilustrującą dysocjację jonową wodorotlenku sodu.

Wykonując plakat lub animację, wyjaśnij, na czym polega proces dysocjacji jonowej zasad.

Svante Arrhenius

Szwedzki fizykochemik. Twórca teorii dysocjacji elektrolitycznej. Zajmował się badaniem wpływu ilości tlenku węgla(IV) w powietrzu atmosferycznym na temperaturę przy powierzchni Ziemi. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (w 1903 r.).

RdgjngSB5eVIh 1

zadanie interaktywne

Zaznacz poprawną odpowiedź. Wodorotlenki rozpuszczalne w wodzie dysocjują na

kationy metalu i aniony wodorotlenkowe.

kationy wodoru i aniony wodorotlenkowe.

kationy wodoru i kationy metalu.

kationy niemetalu i aniony wodorotlenkowe.

Rozwiąż zadanie.

R1J9uarJSC7XF 1

Aplikacja interaktywna w formie układanki. W górnej części znajduje się napis Dysocjacja wodorotlenku wapnia W centralnej części okna znajduje się równanie rozkładu na jony pod wpływem wody, w którym związek początkowy oraz umieszczona nad symbolem strzałki równania woda zapisane są w postaci modeli. Rozbijany związek składa się z pięciu atomów: jednego w samym środku cząsteczki, dwóch po lewej i dwóch identycznych po prawej. Prawa strona równania jest pusta, znajduje się tam miejsca na dwa jony. Pierwszy jon zawiera jeden atom, a górny indeks opisujący jego ładunek jest dwuznakowy. Drugi jon zawiera dwa atomy, jego górny indeks opisujący ładunek jest jednoznakowy, a przed miejscem na symbole atomów znajduje się miejsce na cyfrowy indeks liczby jonów będących rezultatem reakcji. W dolnej części okna aplikacji na tle zielonkawego prostokąta znajdują się koła z symbolami atomów oraz prostokąty z cyframi oraz znakami plus i minus. Symbole atomów to, licząc od lewej: Mg, Ca, O oraz H. Następujące po nich prostokąty oznaczone są cyframi: cztery, trzy, dwa oraz znakami plus oraz minus. Zadaniem użytkownika jest uzupełnienie właściwymi elementami zapisu reakcji poprzez wybranie odpowiednich i przeciągnięcie ich w przeznaczone dla nich miejsce. Weryfikacji ustawień dokonuje się naciskając przycisk Sprawdź w prawym dolnym rogu okna.

R1FfGg7rO4K7M 1

zadanie interaktywne

Zaznacz poprawną odpowiedź. Prądu elektrycznego nie przewodzi

woda destylowana.

zasada wapniowa.

zasada sodowa.

zasada potasowa.

R1WtS1Hkk9MvU

zadanie interaktywne

Przeciągając odpowiednie elementy, uzupełnij schemat ogólny oraz równania procesu dysocjacji elektrolitycznej wodorotlenków.

H 2 O, K 2 O, KOH , O 2 , Ca , 2OH-, M(OH)n , K+ , OH- , K , Ca 2+

............ &xrarr; H 2 O M n++n OH−
KOH → ............ + ............
Ca(OH)2→ ............ + ............

Rozwiąż zadanie.

RlwDUSe9TMRFz 1

Aplikacja interaktywna w formie układanki. W górnej części znajduje się napis Dysocjacja wodorotlenku sodu. W centralnej części okna znajduje się równanie rozkładu na jony pod wpływem wody. Równanie przedstawione jest dwojako: u góry w formie tradycyjnego wzoru chemicznego, a u dołu w postaci schematu modelowego. W obu przypadkach równanie jest puste, znajdują się tam tylko znaki strzałki i plusa oraz miejsca do przeciągnięcia elementów z dolnego paska. W tradycyjnie zapisanym równaniu przewidziano po jednym miejscu dla symboli atomów, jonów i ładunków jonów. W zapisie modelowym każde miejsce odpowiada pełnemu modelowi. W dolnej części okna aplikacji, na tle szarego prostokąta znajdują się małe prostokąty z symbolami pierwiastków K, O, H i Na oraz symbolami plus i minus. Obok znajdują się następujące modele trójelementowy podpisany jako Na plus OH minus, trójelementowy model wody bez podpisów, jednoelementowy Na plus, dwuelementowy OH minus oraz pięcioelementowy bez podpisów. Zadaniem użytkownika jest uzupełnienie właściwymi elementami zapisu reakcji poprzez wybranie odpowiednich i przeciągnięcie ich w przeznaczone dla nich miejsce. Weryfikacji ustawień dokonuje się naciskając przycisk Sprawdź w prawym dolnym rogu okna.

Problem badawczy

Czy woda amoniakalna (roztwór amoniaku w wodzie) wykazuje odczyn zasadowy?

Hipoteza

Wodny roztwór amoniaku wykazuje odczyn zasadowy.

Co będzie potrzebne

nasycony wodny roztwór amoniaku,

woda destylowana,

wywar z czerwonej kapusty,

zestaw do zbierania amoniaku (probówka zamknięta korkiem z odprowadzeniem bocznym, kolba okrągłodenna),

korek z osadzoną w nim cienką rurką szklaną,

krystalizator,

palnik.

Instrukcja

1. W zamkniętej korkiem probówce z odprowadzeniem bocznym ogrzewaj wodę amoniakalną. Po chwili do bocznej rurki zbliż odwrócone do góry dnem, suche naczynie, do którego zbierzesz amoniak.

2. Po chwili amoniak wypełni naczynie. Wtedy zamknij kolbę korkiem, przez który przechodzi cienka szklana rurka.

3. Wylot rurki zanurz w krystalizatorze z wodą, do której wcześniej dodano kilka cmIndeks górny 3 ³ wywaru z czerwonej kapusty.

R13bnQE2tu1U0 1

Podsumowanie

Woda stopniowo wypełnia kolbę. Powstaje charakterystyczna fontanna zwana amoniakalną. Wywar z czerwonej kapusty przyjmuje zielone zabarwienie.

R6ve7iBqX6U2r 1

Nagranie rozpoczyna ujęcie zestawu laboratoryjnego do wytwarzania amoniaku. Składa się z probówki umieszczonej pod kątem czterdziestu pięciu stopni do pionu w łapie statywu. Probówka ma w górnej części odprowadzenie boczne do którego podłączona jest długa gumowa rurka, a główny otwór wylotowy probówki zatkany jest białym korkiem. W probówce znajduje się przezroczysta ciecz, wodny roztwór amoniaku. Obok na stole leżą palnik gazowy, duży krystalizator z fioletową cieczą i mała kolba kulista. Zmiana ujęcia, demonstrator trzymając w ręce palnik podgrzewa nim zawartość probówki. Następuje zbliżenie, widać, że woda amoniakalna w probówce wrze i szybko odparowuje. W kolejnym szerokim ujęciu widać, że w łapie drugiego statywu po prawej stronie umieszczona została do góry dnem kolba, której wylot zatkany jest korkiem przez który do środka wprowadzono drugi koniec gumowego węża. Zmiana ujęcia, następuje zbliżenie dłoni laboranta zdejmującego kolbę już bez korka i gumowej rurki ze statywu i zamykającego wylot innym korkiem z przechodzącą przez niego długą i prostą rurką szklaną. Zmiana ujęcia, pokazany zostaje duży krystalizator wypełniony wodą z wywarem z czerwonej kapusty oraz dłoń w lateksowej rękawiczce trzymająca do góry dnem kolbkę z rurką w taki sposób, że koniec rurki zanurzony jest w wodzie. Widać, jak słupek wody jest wciągany przez rurkę do wnętrza kolbki i natychmiast zmienia kolor na zielony. Napływ jest coraz intensywniejszy, tryska silna fontanna i po chwili kolbka zostaje całkowicie wypełniona wodą, która przybiera intensywnie zielony kolor.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni play_circle_outline pause_circle_outline Odtwórz/Pauza skip_next Następny repeat Powtórz

volume_up volume_off Wycisz/Wyłącz wyciszenie

subtitles Napisy fullscreen fullscreen_exit Tryb pełnoekranowy

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna ujęcie zestawu laboratoryjnego do wytwarzania amoniaku. Składa się z probówki umieszczonej pod kątem czterdziestu pięciu stopni do pionu w łapie statywu. Probówka ma w górnej części odprowadzenie boczne do którego podłączona jest długa gumowa rurka, a główny otwór wylotowy probówki zatkany jest białym korkiem. W probówce znajduje się przezroczysta ciecz, wodny roztwór amoniaku. Obok na stole leżą palnik gazowy, duży krystalizator z fioletową cieczą i mała kolba kulista. Zmiana ujęcia, demonstrator trzymając w ręce palnik podgrzewa nim zawartość probówki. Następuje zbliżenie, widać, że woda amoniakalna w probówce wrze i szybko odparowuje. W kolejnym szerokim ujęciu widać, że w łapie drugiego statywu po prawej stronie umieszczona została do góry dnem kolba, której wylot zatkany jest korkiem przez który do środka wprowadzono drugi koniec gumowego węża. Zmiana ujęcia, następuje zbliżenie dłoni laboranta zdejmującego kolbę już bez korka i gumowej rurki ze statywu i zamykającego wylot innym korkiem z przechodzącą przez niego długą i prostą rurką szklaną. Zmiana ujęcia, pokazany zostaje duży krystalizator wypełniony wodą z wywarem z czerwonej kapusty oraz dłoń w lateksowej rękawiczce trzymająca do góry dnem kolbkę z rurką w taki sposób, że koniec rurki zanurzony jest w wodzie. Widać, jak słupek wody jest wciągany przez rurkę do wnętrza kolbki i natychmiast zmienia kolor na zielony. Napływ jest coraz intensywniejszy, tryska silna fontanna i po chwili kolbka zostaje całkowicie wypełniona wodą, która przybiera intensywnie zielony kolor.

Amoniak () jest gazem o charakterystycznym zapachu, bardzo dobrze rozpuszczalnym w wodzie. Wodny roztwór amoniaku (woda amoniakalna ) jest zasadą, o czym świadczy zmiana zabarwienia wskaźnika, np. zabarwienie się wywaru z czerwonej kapusty na zielono.

Woda amoniakalna ulega dysocjacji:

# data[].attributes.attachment_link.description
Wodorotlenki sodu, potasu, wapnia czy baru to związki, z których każdy ma inne właściwości. Dlaczego, mimo różnic, wszystkie zasady zasady barwią określony wskaźnik na ten sam kolor? Czy jest to związane z ich budową? dlaczego wodne roztwory wodorotlenków przewodzą prąd elektryczny; na czym polega proces dysocjacji elektrolitycznej; zapisywać równania dysocjacji elektrolitycznej zasad oraz przedstawiać ten proces za pomocą modeli.

# data[].attributes.body
i zapisz w zeszycie:
Dysocjacja jonowa zasad to rozpad wodorotlenków rozpuszczalnych w wodzie na kationy metalu i aniony wodorotlenkowe.
2. Ogólny wzór dysocjacji wodorotlenków.
Zapisz go wraz z opisem symboli- str. 223 podręcznik lub skorzystaj z materiałów w e-podręczniku.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat: Ćwiczenia dotyczące dysocjacji jonowej zasad.

# data[].attributes.subject
Temat: Ćwiczenia dotyczące dysocjacji jonowej zasad.

# data[].attributes.body
Przepisz równania dysocjacji jonowej wodorotlenku sodu, potasu- str. 223
Rozwiąż zadanie 1 b, c oraz d ze str. 224
e.gawel99@gmail.com - gdybyś miał pytania, pisz do mnie!

# data[].attributes.body
Jedną z substancji psychoaktywnych jest alkohol.
Przeczytaj informację o wpływie alkoholu na organizm człowieka.

# data[].attributes.body
Słowo alkohol kojarzy się z dostępnymi w sklepach napojami alkoholowymi. Piwo, wino, wódka i spirytus różnią się procentową zawartością alkoholu etylowego. Jednak każdy z tych napojów działa podobnie na organizm człowieka i  przy nadmiernym spożyciu może być dla niego groźny.
Spożywany w niewielkich ilościach, powoduje złudne uczucie ciepła – przyspiesza krążenie krwi, co w efekcie prowadzi do szybszego wychłodzenia ciała. W zimie często ofiarami mrozów są osoby, które wcześniej piły alkohol.
Uzależnienia od alkoholu to choroba zwana alkoholizmem. Z alkoholizmem mamy do czynienia wtedy, gdy około 25% kalorii dostarczanych do organizmu w ciągu tygodnia pochodzi ze spożywania alkoholu. Gdy ilość kalorii pochodzących od alkoholu jest większa niż 80% na tydzień, mówimy wówczas o skrajnym alkoholizmie. Alkoholizm to fizyczne i psychiczne uzależnienie od alkoholu.
Alkohol etylowy jest powodem ciężkich schorzeń wątroby, nerek, żołądka i serca, negatywnie wpływa na układ nerwowy człowieka. Spożyty w większych ilościach upośledza racjonalne myślenie, zmniejsza samokrytycyzm oraz powoduje zamroczenie alkoholowe. Pojawiają się zaburzenia mowy i zanika koordynacja ruchów. Najbardziej narażeni są ludzie młodzi, gdyż uszkodzeniu ulegają ich rozwijające się komórki mózgowe. Dawka powodująca zatrucie alkoholowe zależy od odporności organizmu.
Proces zdrowienia z choroby alkoholowej jest bardzo trudny i skomplikowany. Jest uzależniony przede wszystkim od chęci i dobrej woli zainteresowanego. Pomoc w leczeniu alkoholizmu oferują np.: kluby abstynenta, bractwa trzeźwości, samopomocowe grupy AA (anonimowych alkoholików), grupy rodzinne Al‑Anon i Alateen, ośrodki terapii uzależnień i współuzależnienia, grupy wsparcia DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) czy Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”. Wychodzenie z alkoholizmu wymaga intensywnej pracy ze strony alkoholika i jego rodziny.
Podaje się następujące formuły prawne określające kolejne stopnie nietrzeźwości:
„stan po wypiciu alkoholu” – od 0,2 do 0,5‰ alkoholu we krwi,
„próg nietrzeźwości” – 0,5‰ alkoholu we krwi,
„stan nietrzeźwości” – powyżej 0,5‰ alkoholu we krwi.
Prowadzenie pojazdów mechanicznych po przekroczeniu granicy 0,2‰ alkoholu we krwi jest zabronione i karane. Około 3‰ alkoholu stanowi zagrożenie życia dorosłego człowieka.
Typowe zatrucia śmiertelne są powodowane przez stężenie 4‰ alkoholu we krwi. Im jest ono wyższe, tym większe są rozmiary zaburzeń reagowania i zachowania, upośledzające sprawność człowieka i zdolność do racjonalnego postępowania.
Miłego weekendu!

# data[].attributes.body
Dzisiaj zajmiemy się chorobami nowotworowymi.
Dziedziną, która zajmuje się chorobami nowotworowymi jest onkologia- zapisz to hasło w zeszycie.
Zaczniemy od przyczyn powstawania chorób nowotworowych.
Otwórz materiały dostępne pod linkiem:

# data[].attributes.body
i przeczytaj punkt "Jak powstaje nowotwór?"
Na jego podstawie napisz w zeszycie odpowiedź na to pytanie oraz wyjaśnij czym są nowotwory łagodne i złośliwe.
Przejdźmy do "Czynników rakotwórczych". Wypisz je i zauważ, na jak wiele mamy wpływ.
Na koniec zajmiemy się metodami leczenia nowotworów. Na podstawie e- podręcznika wypisz je i zapoznaj się na czym polegają.
Wykonaj ćwiczenia z zeszytu ćwiczeń str. 114- 115
Dziękuje za dzisiejszą lekcję.😊
Miłego weekendu!

# data[].attributes.headline
Temat: Temat: Prawo stałości składu związku chemicznego i zachowania masy.

# data[].attributes.subject
Temat: Temat: Prawo stałości składu związku chemicznego i zachowania masy.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film:
Tłumaczy on zastosowania dwóch praw chemicznych.

# data[].attributes.body
Mam dla Was dzisiaj do obejrzenia film:
Miłego oglądania- myślę, że Was zaciekawi ;)

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiał:
Dowiesz się z niego, jak rozwiązywać zadania chemiczne bazujące na zapisie reakcji chemicznych.

# data[].attributes.headline
Temat: "Homeostaza. Zdrowie a choroby"- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.subject
Temat: "Homeostaza. Zdrowie a choroby"- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.body
Wykonajcie temat powtórzeniowy w zeszytach ćwiczeń str. 116-119.
Życzę Wam wielu wspaniałych wypraw wakacyjnych. I pamiętajcie- miejcie oczy szeroko otwarte na cuda przyrody!
Wracajcie po wakacjach zdrowi i wypoczęci!
Do zobaczenia!