# data[].attributes.headline
Նանե Դանիելյան#2

# data[].attributes.body
Նանե Դանիելյան
#2

# data[].attributes.headline
Նանե Դանիելյան #

# data[].attributes.body
Նանե Դանիելյան
#1

# data[].attributes.headline
Արտավազդ Սաֆրազյան

# data[].attributes.body
Արտավազդ Սաֆրազյան

1)Այս քաղաքը Պարսից ծոցի հյուսիսարևելյան երկայնքով ձգվող մուսուլմանական երկրի մայրաքաղաքն  է։ Երկրի տարածքը 1.65 միլիոն է, բնակչության թիվը` մոտ 78 միլիոն։Ո՞րն է այդ քաղաքը։
2)Այս քաղաքը համանուն երկրի մայրաքաղաքն է։ Հնում կոչվել է Տեմասեկ,որը նշանակում է ծովի քաղաք։ Երկիրը գտնվում է Մալլակա նեղուցից արևելք։Քաղաքը կոչվում է...
3)Այս քաղաքը աշխարհի  մեծությամբ երկրորդ պետության ամենամեծ քաղաքն է։ Քաղաքը գտնվում է  Օնտարիո լճից հյուսիս։Ո՞րն է քաղաքը։
4)Այս քաղաքում 1045 թվականին բացվել է համալսարան։ Գտնվում  է այն երկրում,որը ներկայումս Փոքր Ասիա թերակղզու տարածքում է։Քաղաքի անունն է...
5) Ղազախստանի այս քաղաքը վերջինիս նախկին մայրաքաղաքն է, ներկայիս խոշորագույն քաղաքը։Ո՞րն է այդ քաղաքը։
6)Այս քաղաքում է գտնվում  նշանավոր «Ազատության» արձանը։ Գտնվում է Հյուսիսային  կիսագնդում։Քաղաքի անունն է...
7)Այս քաղաքը Բրազիլական երկրորդ խոշոր քաղաքն է, որտեղ գտնվում է Հիսուս Քրիստոսի արձանը։Ո՞րն է այդ քաղաքը։
8) Հայաստանի Հանրապետության այս քաղաքում է գտնվում Թեղուտի հանքը։ Քաղաքը հանրապետության հյուսիսային շրջաններում է։ Քաղաքի անունն է...
9) Քաղաքում,որը կառուցվել է Պյոտր Առաջինի կողմից , գտնվում է նշանավոր Էրմիտաժը։Քաղաքն է...
10)Այս քաղաքի անունով կոչվել է 1955 թվականին ԽՍՀՄ-Ի և նրա դաշնակիցների կողմից ստեղծված դաշինքը` որպես ՏՓԽ-ի և որոշ գերտերությունների հակակշիռ։

# data[].attributes.headline
Մաթևոսյան Զեմֆիրա 

# data[].attributes.body
Մաթևոսյան Զեմֆիրա
Երկրներ որոնց մայրաքաղաքները ամենամեծ քաղաքները չեն

Երկիր | Մայրաքաղաք | բնակչություն
մայրաքաղաքներ | ամենամեծ քաղաք | բնակչություն ամենամեծ
քաղաքի | հարաբերություն | նշումներ
Ավստրալիա | Կանբերա | 322 000 | Սիդնեյ | 4 198 543 | 13 |
Բելիզ | Բելմոպան | 7000 | Բելիզ | 49 040 | 7 | մայրաքաղաք 17-րդ դարից մինչ 1970, մնում է մայրաքաղաք դե-ֆակտո
Բենին | Պորտո Նովո | 223 500 | Կոտոնու | 761 100 | 3,4 | Կոտոնու գտնվում է կառավարությունը
Բոլիվիա | Սուկրե | 247 300 | Սանտա-Կուրս-դե-լա-Սիերա | 1 529 000 | 6,2 | Սուկրո
Բրազիլիա | Բրազիլիա | 2 200 000 | Սան Պաուլու | 17 700 000 | 8,045 |
Վիետնամ | Հանոյ | 4 100 000 | Հոշիմին | 5 387 100 | 1,3 |
Հնդկաստան | Նյու Դելի (Դելի) | 321 900 | Մումբայ | 3 340 000 | 10,5 (1,02) |
Կամերուն | Յաունդե | 1 430 000 | Դուալա | 2 000 000 | 1,399 | Մայրաքաղաքը սկսած 1940 մինչ 1946
Կանադա | Օտտավա | 1 146 790 | Տորոնտո | 5 203 686 | 4,538 |
Չինաստան | Պեկին | 14 560 000 | Շանհայ | 17 110 000 | 1,2 |
Փղոսկրի ափ | Յամուսուկրո | 165 000 | Աբիջան | 4 000 000 | 24,24 |
Ղազախստան | Աստանա | 520 000 | Ալմաթա | 1 300 000 | 2,5 |
Լիխտենշտեյն | Վադուց | 5000 | Շաան | 5513 | 1,10 |
Մալավի | Լիլոնգվե | 440 500 | Բլանտաիր | 646 235 | 1,47 |
Մալթա | Վալետա | 7199 | Բիրկիրկարա | 25 000 | 3,5 |
Մարոկկո | Ռաբաթ | 1 600 000 | Կասաբլանկա | 3 000 000 | 2,06 |
Միկրոնեզիայի Ֆեդերատիվ Նահանգներ | Պալակիր | 9900 | Ուենո | 13 900 | 1,404 |
Մյանմա | Նայպյիդաու(Պինմանա) | 97 400 | Յանգոն | 4 082 000 | 41 |
Նոր Զելանդիա | Վելինգտոն | 367 600 | Օկլենդ | 1 223 200 | 3,3 |
Նիգերիա | Աբուջա | 1 078 700 | Լագոս | 15 500 000 | 15,5 |
ՄԱԷ | Աբու Դաբի | 1 000 000 | Դուբայ | 1 141 959 | 1,14 |
Պակիստան | Իսլամաբադ | 610 000 | Կարաչի | 11 800 000 | 19,344 |
Պալաու | Մելեկեոկ | 400 | Կորոր | 11 200 | 28 |
Սան-Մարինո | Սան Մարինո (քաղաք) | 4352 | Սերրավելլե | 8700 | 2 |
Սվազիլենդ | Մբաբանե | 67 200 | Մանզինի | 73 000 | 1,09 |
ԱՄՆ | Վաշինգտոն | 2 565 000 | Նյու-Յորք | 8 143 000 | 11,52 |
Սուդան | Խարթում | 95 0000 | Օմդուրման | 1 300 000 | 1,368 |
Տանզանիա | Դոդոմա | 324 000 | Դար-Ես-Սալամ | 2 456 100 | 7,7 |
Տրինիդադ և Տոբագո | Պորտ-օֆ-Սփեյն | 49 000 | Չագուանաս | 67 400 | 1,37 |
Թուրքիա | Անկարա | 5 153 000 | Ստամբուլ | 9 434 000 | 1,8 |
Ֆիլիպիններ | Մանիլա | 1 581 082 | Քեսոն-սիթի | 2 173 831 | 1,375 |
Շվեյցարիա | Բեռն | 127 000 | Ցյուրիխ | 366 150 | 2,9 |
Շրի Լանկա | Շրի-Ջայանավարդեպուռա-Կոտտե | 115 800 | Կոլոմբո | 642 200 | 5,55 |
Էկվադոր | Կիտո | 1 739 000 | Գուայակիլ | 2 628 000 | 1,511 |
ՀԱՀ | Պրետորիա | 2 345 908 | Յոհանեսբուրգ | 3 225 812 | 1,11

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.headline
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.subject
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.body
Քաղաք, որպես կանոն՝ գյուղի համեմատությամբ ավելի մարդաշատ ու խոշոր բնակավայր, որի բնակչությունը գերազանցապես զբաղված է ոչ գյուղատնտեսական բնագավառներում։Քաղաքները երկրի տնտեսական, մշակութային ու գիտական կյանքի կենտրոններն են։ Առաջին քաղաքներն առաջացել են III հազարամյակի վերջում՝ աշխատանքի հասարակական բաժանման հետևանքով, երբ սկսվեց արհեստների, առևտրի տարանջատումը գյուղատնտեսական աշխատանքից։ Այս բնագավառներում զբաղված մարդիկ հիմնեցին նոր, ավելի խոշոր բնակավայրեր՝ քաղաքներ։

Քաղաքների աճն զարգացել է 20-րդ դարի ընթացքում տեղի ունեցած արդյունաբերական բուռն զարգացման շնորհիվ։ Դրանց աճին զուգընթաց մեծանում է քաղաքային բնակչության տեսակարար կշիռն ընդհանուր բնակչության մեջ։ Եթե 1800 թվականին աշխարհի քաղաքային բնակչության բաժինը կազմել է 3 %, ապա ներկայումս այն գնահատվում է շուրջ 45 %։

Բնակավայրի վերաբերումը քաղաքների կատեգորիաներին ձևավորվում է օրենսդրական կարգով։ Ընդ որում, քաղաքի չափանիշները տարբերվում են՝ սկսած 250 մարդուց Դանիայում և վերջացնելով մինչև 30 միլիոն մարդ Ճապոնիայում։

Քաղաքներն առանձնացվում են՝ ըստ մարդաշատության (բնակիչների թվի), գործառույթների, աշխարհագրական դիրքի, հիմնադրման ժամանակի և այլն։Քաղաքների խմբավորման կարևորագույն հատկանիշներից է մարդաշատությունը։ Ըստ մարդաշատության՝ առանձացնում են փոքր (մինչև 50 հազար), միջին (50-100 հազար), մեծ (100-250 հազար), խոշոր (250-500 հազար), խոշորագույն (500 հազար և ավելի մարդ) քաղաքներ։

# data[].attributes.headline
Սոֆի Մովսեսյան

# data[].attributes.body
Սոֆի Մովսեսյան

Մինչև այս թեմային մոտիկից ծանոթանալը, լեզվաընտանիքների շարքից ծանոթ էի միայն հնդեվրոպականին, քանի որ իմ մայրենի լեզուն՝ հայերենը, այդ խմբի մեջ է մտնում։ Ուսումնասիրելով լեզվաընտանիքները, ինձ համար բացահայտեցի մի շարք նորություններ․օրինակ, որ գոյություն ունի Աֆրասիական, Ալթյան , Դրավիդյան, Էսկիմո-ալեության, Նեղոս-սահարական և այլ լեզվաընտանիքներ։
Այս բոլոր խմբերը կազմավորվել և շարունակում են կատարելագործվել իրենց մարդկային տեսակի, ըստ իս, ինչու չէ նաև բնավորության, և իհարկե, պատմության համաձայն։ Սակայն այս բոլոր լեզվաընտանիքներն ինչքան տարբեր, միևնույն ժամանակ նաև շատ նման են միմյանց։ Ժամանակի ընթացքում աշխարհի ամենատարբեր անկյուներից մարդիկ շփում ստեղծելով իրար հետ, նորամուծություններ են արել , ինչպես իրենց առօրյայի, այնպես էլ բառապաշարի մեջ։ Հենց այս միջոցով է , որ մեր բառպաշարում եղած բառերից որոշներին կարող ենք հանդիպել այլ երկրներում կամ այլ լեզուներում։ Կարծում եմ լեզվաընտանիքները, ավելի կոնկրետ լեզուներ միախառնելը , հիմնականում կատարվում է խոսակցական բառապաշարում։ Սա կարելի է ասել փաստ է, քանի որ բոլորս էլ մեր առօրյաում , թեկուզ պատահաբար կամ դիտմամբ օգտագործում ենք անգլերեն, ռուսերեն բառեր(չնայած, ռուսերենն էլ է մտնում հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ)։

# data[].attributes.headline
Սոֆի Մովսեսյան

# data[].attributes.body
Սոֆի Մովսեսյան

Երկիր մոլորակի վրա հաշվում են մոտ 7000 լեզու։ Սակայն այդ լեզուների մեծ մասը համարվում է մեռած։ Այսօր մոտ 400 լեզու համարվում է մեռնող լեզու։ Միջին վիճակագրական տվյալներով յուրաքանչյուր երկու շաբաթը մեկ մի լեզու «մահանում է»։ 40 լեզվով խոսում են Երկրի բնակիչների 2/3 մասը։ Երկիր մոլորակի բնակչության մեծ մասը խոսում է չինարենով, հնդկերենով, իսպաներենով, անգլերենով, արաբերենով, ռուսերենով, պորտուգալերենով։ Համեմատաբար լայն տարածում ունի ֆրանսերենը։

Իսկ ինչպե՞ս են լեզուները մահանում։ Առաջին հերթին պակասում են այդ լեզվով խոսողները։ Դրանք փոքր ցեղերն են, որոնք ձուլվում են ավելի մեծ ցեղերի հետ և դադարում են իրենց լեզվով հաղորդակցվելը։ Երկրորդ գործոնը հանդիսանում է այդ լեզվով գրավոր խոքի վերացումը։ Այս առումով խոցելի լեզուներ են համարվում Ավստրալիայի, Ամերիկայի, Հնդկաչինի, Աֆրիկայի բնիկների լեզուները։ 11-րդ դարում արդեն լեզուների մոտ կեսը արդեն համարվում էր մեռած։ Իսկ այսօր, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տվյալների, եվրոպական մոտ 50 լեզու համարվում է մեռնող։ Այսօր յուրահատուկ կարգավիճակ ունի լատիներենը։ Այն համարվում է մեռած լեզու, սակայն հանդիսանում է Վատիկանի պետական լեզուն։

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան

Քավահիվաների ցեղ

Քավահիվաները քոչվոր ցեղ են, որոնք ամեն կերպ աշխատում են մեկուսանալ մարդկանցից: Պատճառն այն է, որ այս ցեղի անդամներից շատերը մահացել են մարդկային քաղաքակրթության հետ շփման արդյունքում՝ տարբեր հիվանդություններով, մասնավորապես՝ կարմրուկով վարակվելով: Հենց այս դեպքերից հետո էլ նրանք սկսեցին հեռու մնալ մարդկանցից: Քավահիվաների հիմնական զբաղմունքը որսորդությունը, ձկնորսությունը, հողագործությունն են: Այսօր այս ցեղի ներկայացուցիչներն ընդամենը 40-50-ն են:

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյ

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան

Հինգ քաղաքակիրթ ցեղեր (անգլ.՝ Five Civilized Tribes), եզր, որով նշվում են ԱՄՆ-ի հնդկացիների հինգ ցեղերը՝ չերոկիները, չիկասոները, չոկտոները, կրիկները և սեմինոլները, որոնք 19-րդ դարի սկզբում ընդունել էին սպիտակամորթ գաղութականների սովորույթները և ձեռքբերումնեԿրը, և հաստատել էին հարևանների հետ բավականին լավ հարաբերություններ։

Այս ցեղերի մշակութային փոփոխության գործընթացը սկսեցին Ջորջ Վաշինգտոնը և Հենրի Նոկսը, ընդ որում չերոկիները և չոկտոները հաջողությամբ ընդունել էին եվրոպա-ամերիկյան մշակույթը[1]։

Վաշինգտոնը կարծում էր, որ հնդկացիները ունեն սպիտակամորթների հետ հավասար իրավունքներ, սակայն ավելի պարզունակ հասարակական կազմակերպում։ Նա ձևակերպեց «քաղաքակրթության անցման» քաղաքականության սկզբունքները, որոնք հետագայում շարունակեց իրականացնել Թոմաս Ջեֆերսոնը։

Պատմաբան Ռոբերտ Ռեմինին, Էնդրյու Ջեքսոնի կենսագրության հեղինակը, գրում էր՝ «նրանք կարծում էին, որ հենց որ հնդկացիները կընդունեն մասնավոր սեփականության կիրառումը, տների կառուցումը, ֆերմերությունը, երեխաների կրթությունը, կընդունեն քրիստոնեությունը, նրանց կընդունեն սպիտակամորթ ամերիկացիները։

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան

Մարդակեր ցեղեր

# data[].attributes.headline
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.subject
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.body
Կրոնը Ֆիլիպիններում

Իսպանիայի վաղաժամ գաղութացման շնորհիվ Ֆիլիպինները մեծամասնության հռոմեական կաթոլիկ ազգ է, որի բնակչության 80.9% -ը ինքնորոշվում է որպես կաթոլիկ

Ներկայացված մյուս կրոնները ներառում են իսլամը (5%), ավետարանական քրիստոնյա (2.8%), Iglesia ni Kristo (2.3%), Aglipayan (2%) եւ քրիստոնեական հավատքները (4.5%): Ֆիլիպինների մոտ 1% -ը հինդու է:

Մուսուլմանական բնակչությունը հիմնականում ապրում է Մինդանաոյի, Պալաչանի եւ Սուլուի արշիպելագի հարավային գավառներում, երբեմն կոչվում է Մորո շրջան: Նրանք հիմնականում Շաֆիին են, սուննիական իսլամի աղանդը:

Նեգրիտոյի ժողովուրդներից ոմանք ավանդական անիմաստ կրոն են գործում:

# data[].attributes.headline
Մաթևոսյան Զեմֆիրա

# data[].attributes.body
Մաթևոսյան Զեմֆիրա

Ֆետիշիզմ (ֆր.՝ fetiche - թալիսման, հմայիլ, կուռք), գերբնական հատկություններ վերագրվող անշունչ առարկաների երկրպագություն։

Ֆետիշիզմի բոլոր վաղ կրոնական ձևերի ու զարգացած կրոնական համակարգերի բաղադրամասը կազմող կրոնական աշխարհընկալման տարրերից է։ Ֆետիշներ կարող են լինել քարերը, փայտերը, ծառերը, բնական կամ ձեռակերտ ցանկացած առարկան։ Ֆետիշների պաշտամունքի ձևերը նույնպես բազմազան են։ Ֆետիշներին մատուցվող զոհաբերություններից մինչև դրանց մեջ գամեր խրել (իբր ոգուն ցավ պատճառելու ու դրանով իսկ նրան ուղղված խնդրանքը կատարել ստիպելու համար)։

Ֆետիշիզմը լայնորեն տարածված է նաև արդի կրոններում, օրինակ՝ «սև քարի» (Մեքքայում) պաշտամունքը մուսուլմանների մեջ, մեռած հոգևորականների աճյուններով պաշտամունքային շինություններինը՝ բուդդայականության մեջ, բազմաթիվ «հրաշագործ» սրբապատկերների ու մասունքների երկրպագությունը՝ քրիստոնեության մեջ։

# data[].attributes.headline
Արտավազդ Սաֆրազյան

# data[].attributes.body
Արտավազդ Սաֆրազյան

Աթեիզմ, լայն իմաստով, աստվածների գոյության հավատի բացակայություն; Նեղ իմաստով աթեիզմը համոզմունքի մերժումն է, որ որևէ աստված գոյություն ունի։ Առավել նեղ իմաստով աթեիզմը, մասնավորապես, այն համոզմունքն է, որ աստվածներ գոյություն չունեն;Աթեիզմը հակադարձում է թեիզմին, ինչը, ընդհանուր առմամբ, հավատքն է, որ առնվազն մեկ աստված գոյություն ունի

«Աթեիզմ» բառի ստուգաբանական արմատը ծագել է մ․թ․ա․ 5-րդ դարում հին հունարեն ἄθεος (atheos) բառից, որը նշանակում է «առանց աստված(ներ)»: Հնագույն ժամանակներում այն ունեցել է մի քանի իմաստ և օգտագործվել է որպես հերքող տերմին նրանց համար, ովքեր փորձում էին մերժել այն աստվածներին, որոնց երկրպագում էին հասարակության մեծամասնություն, նրանց, ովքեր լքվել էին աստվածների կողմից, կամ նրանց, ում տրված չէր հավատալ աստվածների։ Տերմինը արտահայտում է ուղղափառ հավատացյալների կողմից ստեղծված սոցիալական կատեգորիա, որի մեջ հասկացվում էին նրանք, ովքեր չէին կիսում իրենց կրոնական համոզմունքները;Աթեիզմը, որպես փաստացի տերմին, առաջացել է 16-րդ դարում; Խոսքի ազատության տարածման և կրոնի քննադատության հետագա աճի հետ կապված՝ աթեիզմ տերմինի իմաստը ավելի նեղացվեց։ Առաջին անհատները, ովքեր ներկայացան որպես աթեիստ, ապրել են 18-րդ դարում՝ Լուսավորության դարաշրջանում։ Ֆրանսիական հեղափոխությունը, որը հայտնի է իր «աննախադեպ աթեիստական խորհրդով», պատմության մեջ առաջին խոշոր քաղաքական շարժումն էր, որը պաշտպանում էր մարդկային բանականության գերակայությունը;
Աթեիզմի մասին փաստարկներ կան փիլիսոփայականից մինչև սոցիալական և պատմական մոտեցումներով։ Ռացիոնալիստները իրենց՝ աստվածներին չհավատալը բացատրում են այն փաստարկով, որ գոյություն ունեն էմպիրիկ ապացույցի բացակայություն անհամապատասխան բացահայտումներ գաղափարների մերժում, որոնք չեն կարող կեղծվե; Անհավատները պնդում են, որ աթեիզմը առավել տնտեսող դիրքորոշում է, քան թեիզմը, և որ ամեն ոք ծնվում է առանց որևէ աստծու հավատալու, ուստի նրանք պնդում են, որ դա ապացուցելու բեռը ընկած է ոչ թե աթեիստների, որ պետք է ժխտեն աստվածների գոյությունը, այլ թեիստների վրա, որոնք պետք է հիմնավորումներ տրամադրեն։ Չնայած որոշ աթեիստներ ընդունել են աշխարհիկ փիլիսոփաների ուսմունքներ (օրինակ՝ աշխարհիկ մարդասիրությունը), այնուամենայնիվ չկա կոնկրետ գաղափարախոսություն կամ սահմանված վարքագիծ, որը ընդունում են բոլոր աթեիստները։

Քանի որ աթեիզմը որպես հասկացություն տարբեր կերպ է բնորոշվում, աթեիստների ներկայիս թիվը դժվար է ճշգրիտ նշել]։ Համաձայն համաշխարհային Գելլափ կազմակերպությանուսումնասիրությունների՝ 2012 թվականի հարցվածների 13%-ը «համոզված աթեիստներ» են, 2015 թվականին՝ 11%-ը և 2017 թվականին՝ 9%-ը։ Ինչևէ, մի շարք ուսումնասիրողներ խորհուրդ են տվել զգուշանալ Գելլափի տվյալներից, քանի որ այլ հարցումներ, որոնք տասնամյակներ շարունակ օգտագործել են նույն չափանիշները և ընդգրկել են առավել մեծ թվով մարդկանց, համեմատաբար փոքր թվեր են ստացել]։ Առավել հին հետազոտության համաձայն, որը կատարվել է Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիայի (BBС) կողմից 2004թ․, աթեիստների թիվը կազմում է աշխարհի ընդհանուր բնակչության 8%-ը։ Վերջինիցս ավելի հին հետազոտության համաձայն՝ նրանք կազմում են ընդհանուր բնակչության 2%-ը, բայց անհավատները կարծում են, որ այդ թվին պետք է ավելացնել ևս 12%։ Այս հետազոտությունների համաձայն՝ Եվրոպան և Արևելյան Ասիան աթեիզմի ամենաբարձր ցուցանիշներ ունեցող տարածաշրջաններն են։ 2015 թվականին Չինաստանի բնակչության 61%-ը ներկայացել են որպես աթեիստ]։ 2010 թվականին Եվրոպական միությանտարածքում կատարվել է հարցում, որի արդյունքում ԵՄ բնակչության 20% պնդել է, որ չի հավատում «որևէ ոգու, Աստծո կամ կյանքի ուժի» գոյությանը։

# data[].attributes.headline
Անի Սարգսյան

# data[].attributes.subject
Անի Սարգսյան

# data[].attributes.body
Ըստ Կոնֆուցիոսի` երկինքն ու երկնային կամքն են՝ որպես բարձրագույն և գիտակցորեն ներգործող ուժ, որոշում մարդկանց գործողություններն ու վարքը, նրանց հասարակական դրությունը։ Ուսմունքն առաջին հերթին ուղղված էր մարդու կատարելագործմանը համակեցության մեջ։ Վարդապետության հիմնական դրույթը մարդասիրությունն է (ժեն)՝ բարոյականության սկզբունքը, որով բնորոշվում են մարդկային «կատարյալ» հարաբերությունները թե՛ հասարակության մեջ, թե՛ ընտանիքում։ Ըստ Կոնֆուցիոսի` մարդկային գործունեության գնահատման հիմնական չափանիշը մարդասիրությունն է. «Մի´ անիր մարդուն այն, ինչը չես ուզում, որ արվի քեզ, և այդժամ թե՛ պետության մեջ, թե՛ ընտանիքում դու չես զգա թշնամանք քո հանդեպ։ Մշակելով պետության բանական կառավարման գաղափարախոսությունը` նա առաջադրել է դրույթ, որ պետությունը նույն ընտանիքն է, միայն շատ մեծ, ուստի և դրանց գործող սկզբունքները նույնն են։

Իր գաղափարներն իրականացնելու համար Կոնֆուցիոսը հիմնել է դպրոց, որում պատրաստվում էին բարձր պաշտոնի հավակնող երիտասարդներ։ Նրանք կոչված էին օգնելու տիրակալներին հիմնել արդար և առաքինի իշխանություն, որի միջոցով հնարավոր կլինի հասնել ներդաշնակության և համաչափության մարդկային համակեցության մեջ և ողջ տիեզերքում։

Կոնֆուցիականությունը դարձավ ավանդական չինական մշակույթի առանցքային տարրերից մեկը։

# data[].attributes.headline
Դիանա Հարությունյան

# data[].attributes.subject
Դիանա Հարությունյան

# data[].attributes.body
Տոտեմիզմ`տոտեմապաշտություն(հնդկացիների լեզվում օտ-օտեմ)մարդկանց որոշակի խմբերի և, այսպես կոչված, տոտեմների միջև գերբնական ազգակցության մասին հավատք տոհմացեղային հասարակության մեջ։ Տոտեմիզմի հիմնական տեսակը տոհմային է։ Տոտեմը ավելի հաճախ՝ կենդանու տեսակ իր անունը կրող համայնքի,ցեղի պաշտամունքի առարկան է։ Հիմնավոր ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Տոտեմիզմ համընդհանուր երևույթ է, նախնադարյան հասարակությունում ազգակցական հարաբերությունները երևակայականորեն արտացոլող առավել հին կրոն, համակարգերից մեկը։ Տոտեմիզմ առավել ամբողջությամբ պահպանվել է Ավստրալիայի բնիկների մեջ։ Տոտեմիզմի վերապրուկներ նկատվում են աշխարհի բոլոր կրոններում, ներառյալ հուդայականությունը,  քրիստոնեությունը ,  բուդդայականությունը , հնդուիզմը , մահմեդականությունը ։

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.headline
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.subject
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.body
Ուրբանիզացիա (ֆրանս․ urbanisation, լատ․ urbanus-քաղաքային, urbs- քաղաք), հասարակության զարգացման մեջ քաղաքների դերի բարձրացման պատմական պրոցես, որն ընդգրկում է բնակչության սոցիալ–մասնագիտական, ժողովրդագրական կառուցվածքի, նրա ապրելակերպի, մշակույթի, արտադրողական ուժերի տեղաբաշխման, տարաբնակեցման և այլ փոփոխությունները։

Ուրբանիզացումը մեծ ազդեցություն է թողնում տարբեր սոցիալ-տնտեսական ֆորմացիաների ու պետությունների զարգացման վրա, հենց քաղաքների աճի հետ են կապված քաղաքակրթության հիմնական նվաճումները։ Ուրբանիզացման, քաղաքների զարգացումը պայմանավորված են նյութական ու հոգևոր գործունեության զանազան ձևերի ու տեսակների համակենտրոնացման ու ինտեգրացման օբյեկտիվ անհրաժեշտությամբ, արտադրության, գիտության ու մշակույթի տարբեր ոլորտների միջև կապերի ուժեղացմամբ, որն իր հերթին բարձրացնում է սոցիալական պրոցեսների ինտենսիվությունը։ Այդ պրոցեսներն առավել արդյունավետ են ընթանում խոշոր քաղաքներում, ուր առավել արգասաբեր է գիտատեխնիկական, սոցիալ-քաղաքական, տնտեսական գործոնների, մշակութային ավանդույթների, բնակչության տարբեր խավերի փոխադարձ շփումն ու ներգործությունը։ Ուրբանիզացումը ունեցել է զարգացման երկու հիմնական փուլ։ Առաջին փուլում նկատվում է առավելապես քաղաքներում բնակչության համակենտրոնացման, ավելի ու ավելի ընդլայնվող մերձ-քաղաքային գոտիների հետ այդ քաղաքների օրգ․ սերտաճման, դրանց հետ կապված տարաբնակեցման նոր ձևերի ու յուրահատուկ ապրելակերպի (այսպես կոչված, մետրոպոլացում) տարածման միտում։ Այդ պրոցեսում հատուկ տեղ ունի միլիոնանոց աղաքների թվի աճը։ Ստեղծվում են պայմաններ նյութական և հոգևոր բարձրագույն նվաճումների համար։ Երկրորդ փուլում (սկսած 1960-ական թվականից)։

Ուրբանիզացումի զարգացման հետ «քաղաք» հասկացությունն աստիճանաբար փոխվում է։ Գյուղատնտեսական աշխատանքի մեթոդների արդիականացումը, գյուղի ամբողջ սոցիալական նկարագրի վերափոխումը խարխլում են ըստ բնակչության զբաղմունքի բնույթի քաղաքն ու գյուղը սահմանազատելու հիմքը։ Գյուղական վայրերում մշտապես ավելանում է ինդուստրիալ բնակչությունը՝ դրանով իսկ գյուղական բազմաթիվ բնակավայրեր վերածելով ոչ գյուղատնտեսականի՝ արդյունաբերականի, տրանսպորտայինի, ծառայողականի, ինչպես նաև մոտակա քաղաքային կենտրոնների բնակելի «մասնաճյուղերի»։ Ինդուստրիալ գործունեության տարածման հետ, քաղաքամերձ գյուղական վայրերում բնակավայրերն արտաքնապես էլ քաղաքի տեսք են ընդունում, առաջանում են տրանսպորտային ուղիների երկայնքով ձգվող ուրբանիզացված գոտիներ, շրջաններ, մի շարք դեպքերում ագլոմերացիաները սերտաճում են առաջանում են, այսպես կոչված, մեգապոլիսներ։ Ուրբանիզացումի ժամանակակից փուլին բնորոշ երևույթ է բնակչության ճոճանակային միգրացիան, երբ նկատվում է մեծ քաղաքների բնակիչների զանգվածային տեղափոխություն մերձքաղաքային բնակավայրեր, «փախուստ քաղաքներից»։

Քաղաքակենտրոնացումը ունեցել է զարգացման երկու հիմնական փուլեր։ Առաջինում տեղի է ունեցել քաղաքներում բնակչության համակենտրոնացում, ավելի ու ավելի ընդլայնվող մերձքաղաքային գոտիների հետ այդ քաղաքների սերտաճում, դրանց հետ կապված տարաբնակեցման նոր ձևերի և յուրահատուկ կենսակերպի (այսպես կոչված մետրոպոլացում) տարածում։ Այդ գործընթացում հատուկ տեղ ունի միլիոնանոց քաղաքների թվի աճը։ Երկրորդ փուլում քաղաքակենտրոնացման զարգացման հետ «քաղաք» հասկացությունն աստիճանաբար փոխվում է։ Գյուղատնտեսության աշխատանքի եղանակների արդիականացումը, գյուղի ամբողջ սոցիալական նկարագրի վերափոխումը խարխլում են (ըստ բնակչության զբաղմունքի բնույթի) քաղաքն ու գյուղը սահմանահատող հիմքը։ Գյուղ, վայրերում մշտապես աճում է արդյունագործությամբ զբաղվող բնակչությունը, դրանով իսկ գյուղական բազմաթիվ բնակավայրեր վերածվում են արդյունաբերության, տրանսպորտային, սպասարկման և մոտակա քաղաքային կենտրոնների բնակելի «մասնաճյուղերի»։ Արդյունաբերությունը գործունեության ծավալման հետ քաղաքամերձ գյուղական վայրերում բնակավայրերն արտաքնապես քաղաքի տեսք են ընդունում, առաջանում են տրանսպորտային ուղիների երկայնքով ձգվող քաղաքանման գոտիներ, շրջաններ, մի շարք դեպքերում ագլոմերացիաները սերտաճում են. առաջանում են մեգապոլիսներ (գիգանտ-քաղաքներ)։ Երկիր մոլորակի քաղաքակենտրոնացված ընդհանուր տարածքը 2001 թվականին կազմել է աշխարհի ցամաքային տարածքի 2 %-ը, իսկ քաղաքային բնակչությունը՝ մոլորակի բնակչության 47 %-ը, ՀՀ-ում՝ 64,2 % (2005 թվական)։ Քաղաքակենտրոնացման բնակավայրերին առավել բնորոշ են սթրեսը, աղմուկը։ Քաղաքակենտրոնացումը հզոր էկոլոգիկայի գործոն է, որն ուղեկցվում է լանդշաֆտի, հողային և ջրային պաշարների փոխակերպմամբ, թափոնների զանգվածային աճով, որոնք թափանցում են մթնոլորտ, ջրային և վերերկրյա էկոհամակարգեր՝ հանգեցնելով Երկրի կենսաերկրաքիմիական շրջափուլերի բացասական փոփոխությունների։ Բնության վրա առավել բացասական ազդեցություն է ունենում արդ. ձեռնարկությունների տարերային կենտրոնացումը խոշոր քաղաքներում, այդ թվում և «ոչ մաքուր» արտադրությունների ավելացումը։ Քաղաքային տրանսպորտն աղտոտում է օդային ավազանը, բարձրացնում աղմուկի ֆոնը և ազդում մարդկանց հոգեվիճակի վրա։ Աղմուկի ֆոնը իջեցնելու նպատակով բնակելի շենքերը կառուցում են փողոցի բանուկ մասից հեռու, բարձրացնում են կանաչապատվածության աստիճանը (Երևանում՝ Հվ-արմ. թաղամասում այդպիսի փողոց է կառուցված)։

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.body
Դաոսականություն, չինական կրոնական կամ փիլիսոփայական ուղղություն, որն ընդգծում է Դաոյի հետ ներդաշնակ կյանքը (չինարեն ավանդ. 道 , պինին: 'Dào'), գրական՝ ճանապարհ։ Դաոն հիմնարար գաղափար է չինական շատ փիլիսոփայական ուղղություններում։ Դաոսականությունում արտահայտվում է սկզբունք, որ «դաոն» ամեն ինչի գոյության օրինակի ու բովանդակության աղբյուր; Դաոսականությունը տարբերվում է կոնֆուցիականությունից՝ չհակասելով ծեսերին և հասարակական կարգին[1]։ Դաոսականության էթիկան մեծապես կախված է հատուկ դպրոցից, բայց հակված է ընդգծելու Վու-վեյը (անջանք գործողություն), բանականությունը, պարզությունը, ինքնահոսությունը և երեք գանձերը՝ 慈 կարեկցանքը, 儉 զգուշավորությունը և 不敢為天下խոնարհությունը։Դաոսականության արմատները հասնում են առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դար։ Վաղ դաոսականությունն իր տիեզերական պատկերացումները վերցրել է Յինյանգի բնագիտական դպրոցից և խորապես ազդվել է չինական մշակույթի ամենահին տեքստերից։ Յիջինգը փիլիսոփայական համակարգ է այն մասին, թե ինչպես պահել, վարվել մարդկանց հետ՝ հետևելով բնության այլընտրանքային փուլերին։ Լեգալիստ Շեն Բուհայը (մ.թ.ա. 400-337 թվականներ, հնարավոր է լինի նաև դաոսականության հիմնադիրը) Վու-վեյի իսկական քաղաքականության բացահայտողն է[3]։ Դաո Դե Ցզինը, ամփոփ գիրք է Լաո Ցզիի ուսմունքների մասին (չինարեն 老子, արտասանություն՝ Lǎozǐ, Wade–Giles։ Lao Tzu), որը Հուանցզիի ավելի ուշ գրությունների հետ միասին համարվում է դաոսականության ավանդույթների անկյունաքարային աշխատանքներից։

Հան դինաստիայի (մ.թ.ա. 206 – մ.թ. 220) կողմից դաոսականության տարբեր աղբյուրներ համակցվել են կրոնական կառույցների ավանդույթներին և ծեսերին Շու (ժամանակակից Սիչուան) նահանգում։ Վաղ Անտիկ Չինաստանում դաոսականները համարվում էին ճգնավորներ կամ մենակյացներ, որոնք քաղաքական կյանքին չէին մասնակցում։ Հուանցզին ամենահայտնին էր, և էական է, որ նա, ապրելով հարավում, տեղական չինական շամանական ավանդույթների մի մասն էր;

Կին շամանները մեծ դեր են խաղացել այս ավանդույթներում, որոնք հատկապես ուժեղ էին հարավային Չու նահանգում։ Վաղ դաոսականության շարժումը, հակադրվելով շամանիզմին, զարգացրեց իր իսկ ինստիտուտը, բայց կլանեց հիմնական շամանական տարրերը։ Շամանները երևան բերեցին դաոսականության հիմնական տեքստերը վաղ ժամանակներից մինչև 20-րդ դար[5]։ Դաոսականության ինստիտուցիոնալ պատվիրանները զարգացան տարբեր եղանակներով, որոնք ավելի ուշ ժամանակներում պայմանականորեն խմբավորված են երկու հիմնական ճյուղերում՝ Հուանխեն դաոսականություն և Զենգայի դաոսականություն[6]։ Լաո Ցզիից և Հուան Ցզիից հետո դաոսականության գրականությունն աճել է կայուն կերպով և ձևավորվել է կանոնի ձևով՝ Դաո զենգը, որը տպագրվել է կայսեր հրամանով։ Չինաստանի պատմության ընթացքում դաոսականությունը մի քանի անգամ ընդունվել է որպես պետական կրոն։ 17-րդ դարից հետո այն զիջել է իր դիրքերը։ Դաոսականությունը դարերի ընթացքում խորը ազդեցություն է թողել չինական մշակույթի վրա։ Դաոսական (չինարեն՝ 道士, արտասանություն՝ dàoshi, «դաոյի վարպետ») կոչումն ավանդականորեն վերագրվում է միայն հոգևորականությանը և ոչ թե նրանց ուսմունքի հետևորդներին, որոնք սովորաբար հոգ են տարել Չինաստանի ժողովրդական կրոնի և ոչ դաոսական ծիսական ավանդույթի մասին. նշենք ծիսական ավանդույթների և գործելակերպի տարբերությունը, որոնք հաճախ սխալ կերպով կապվում են դաոսականության հետ։ Չինական ալքիմիան (հատկապես Նեյդանը), չինական աստղագիտությունը, Զեն բուդդիզմը, չինական մարտարվերստը, չինական ավանդական բժշկությունը, ֆեն շույը և քիգոնգը պատմության ընթացքում փոխկապակցված են եղել դաոսականության հետ[5]։ Չինաստանից դուրս դաոսականությունը նաև ազդեցություն է ունեցել Ասիայի շրջակա հասարակությունների վրա։

# data[].attributes.headline
Անի Սարգսյան

# data[].attributes.subject
Անի Սարգսյան

# data[].attributes.body
Դաոսականություն, չինական կրոնական կամ փիլիսոփայական ուղղություն, որն ընդգծում է Դաոյի հետ ներդաշնակ կյանքը (չինարեն ավանդ. 道 , պինին: 'Dào'), գրական՝ ճանապարհ։ Դաոն հիմնարար գաղափար է չինական շատ փիլիսոփայական ուղղություններում։ Դաոսականությունում արտահայտվում է սկզբունք, որ «դաոն» ամեն ինչի գոյության օրինակի ու բովանդակության աղբյուր է;Դաոսականությունը տարբերվում է կոնֆուցիականությունից՝ չհակասելով ծեսերին և հասարակական կարգին[1]։ Դաոսականության էթիկան մեծապես կախված է հատուկ դպրոցից, բայց հակված է ընդգծելու Վու-վեյը (անջանք գործողություն), բանականությունը, պարզությունը, ինքնահոսությունը և երեք գանձերը՝ 慈 կարեկցանքը, 儉 զգուշավորությունը և 不敢為天下先 խոնարհությունը։
Դաո (չին.՝ 道, արտասանություն՝ dào) բառացիորեն նշանակում է «ճանապարհ», բայց կարող է նաև մեկնաբանվել որպես ճանապարհ, ալիք, ուղի, վարդապետություն կամ գիծ[46]։ Դաոն «Մեկն է, որը բնական, ինքնաբուխ, հավերժական, անիմաստ և աննկարագրելի է։ Դա միանգամից բոլոր բաների սկիզբն է և այն ճանապարհը, որով բոլորը գնում են իրենց ընթացքով» [47], որպես «տիեզերքի հոսք»[48], «կոնցեպտուալ անհրաժեշտ գոյաբանության հիմք», կամ բնության դրսևորում]։ Դաոն նաև այն բանն է, որ անհատները կարող են ինքնաբերաբար գտնել իրենց մեջ

Դաոյի ակտիվ արտահայտությունը կոչվում է Դե՝ մարդու ներսում դաստիարակված դաոյի արտահայտումը[52]։

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.body
Ֆետիշիզմ (ֆր.՝ fetiche - թալիսման, հմայիլ, կուռք), գերբնական հատկություններ վերագրվող անշունչ առարկաների երկրպագություն։

Ֆետիշիզմի բոլոր վաղ կրոնական ձևերի ու զարգացած կրոնական համակարգերի բաղադրամասը կազմող կրոնական աշխարհընկալման տարրերից է։ Ֆետիշներ կարող են լինել քարերը, փայտերը, ծառերը, բնական կամ ձեռակերտ ցանկացած առարկան։ Ֆետիշների պաշտամունքի ձևերը նույնպես բազմազան են։ Ֆետիշներին մատուցվող զոհաբերություններից մինչև դրանց մեջ գամեր խրել (իբր ոգուն ցավ պատճառելու ու դրանով իսկ նրան ուղղված խնդրանքը կատարել ստիպելու համար)։

Ֆետիշիզմը լայնորեն տարածված է նաև արդի կրոններում, օրինակ՝ «սև քարի» (Մեքքայում) պաշտամունքը մուսուլմանների մեջ, մեռած հոգևորականների աճյուններով պաշտամունքային շինություններինը՝ բուդդայականության մեջ, բազմաթիվ «հրաշագործ» սրբապատկերների ու մասունքների երկրպագությունը՝ քրիստոնեության մեջ։

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.headline
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.subject
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.headline
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.subject
Նանե Դանիելյան

# data[].attributes.headline
Լիլյա Գևորգյան

# data[].attributes.body
Լիլյա Գևորգյան
Էթնոսը կամ ազգագրական խումբ (հուն․՝ ἔθνος - ժողովուրդ), որոշակի տարածքում ապրող մարդկանց՝ պատմականորեն ձևավորված կայուն համախմբություն, որն օժտված է ընդհանուր, համեմատականորեն կայուն լեզվական, մշակութային ու հոգեկան առանձնահատկություններով, ինչպես նաև սեփական միասնության և նման այլ կազմավորումներից տարբերվելու գիտակցությամբ (ինքնագիտակցությամբ), որը պահպանել է տեղային մշակույթի, լեզվի, սովորույթների որոշ առանձնահատկություններ։ Ազգագրական խումբն առաջանում է պատմական տարբեր պայմանների ազդեցությամբ և կարող է հարատևել (օրինակ, ռուս ժողովրդի կազմում այժմ էլ կան հյուսիսային, միջին և հարավային ազգագրական խմբեր, հայ ժողովրդի կազմում՝ արևմտյան և արևելյան) կամ ձուլվել, անհետանալ մայր ժողովրդի ընդհանրության մեջ (օրինակ, բրիտանցիները՝ Ֆրանսիայում)։

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.headline
Սոֆի Մովսեսյան

# data[].attributes.body
Սոֆի Մովսեսյան

Ռասսայական խտրականություն

Ռասսա տերմինը, որը հավանաբար առաջացել է արաբերեն «Ռաս» /սկիզբ/ արմատից, առաջին անգամ արդի իմաստով գործածել է ֆրանսիացի մարդաբան Բեռնյեն:

Սկզբնական շրջանում առաջարկվել են ռասաների տարբեր դասակարգումներ, սակայն առավել հաջողված է համարվում ֆրանսիացի մարդաբան Դենեկերի դասակարգումը՝ համաձայն որի  գոյություն ունեն 3 հիմնական կամ մեծ ռասաներ՝ նեգրոիդ, եվրոպոիդ եվ մոնղոլոիդ: Սակայն արդի մարդկության ոչ բոլոր խմբերն են պատկանում  այս 3 ռասաներին. Օրինակ ավստրալացիները, հնդկացիները, վեդդաները եվ այլոք դիտվում են կամ 3 մեծ ռասաներից դուրս  ընկած միջանկյալ ձևեր կամ դրանցից մեկից առանձնցված տիպեր: Մեծ ռասաները բաժանվում են միմյանց հետ սերտ կապ ունեցող ավելի փոքր ռասաների, որոնք էլ իրենց հերթին տրոհվում են մարդաբանական տիպերի:

Հայերը պատկանում են եվրոպոիդ ռասայի բալկանա –կովկասյան  ճյուղի  արմենոիդ մարդաբանական տիպին, որն Առաջավոր Ասիայի  հնագույն մարդաբանական տիպն է: Մոնղոլոիդ ռասան բաժանվում է  հյուսիսասիական, արկտիկական, հեռավոր արևելյան հարավասիական  եվ ամերիկյան փոքր ռասաների: Նեգրոիդ ռասան  բաժանվում է նեգրական,նեգրիլական վեդդայական, ավստրալական  մելանեզական բուշմենական  փոքր ռասաների: Կան նաեվ անցումային փոքր  միջանկյալ ռասաներ: Մարդկային ռասաները ունեն ոչ այնքան վաղ ծագում, որքան մարդկությունը: Համաձայն մոլեկուլային կենսաբանական տվյալների շուրջ 100 000 տարի առաջ տեղի է ունեցել  նեգրոիդ, եվրո-մոնղոլոիդ ռասաների առաջացումը իսկ ավելի ուշ , շուրջ 45-60 000 տարի առաջ տրոհվել են  եվրոպոիդ եվ մոնղոլոիդ  ռասաների:

Ռասաները կապ չունեն լեզվաընտանիքների եվ ազգային պատկանելիության հետ: Ռասաների արտաքին տվյալները ունեն երկրորդական նշանակություն, բոլոր ռասաներն էլ օժտված են  բարձր քաղաքակրթության հասնելու հավասար կենսաբանական կարողությամբ: Տարբերությունը հիմնականում պայմանավորված է բնակլիմայական պայմաններում օրգանիզմների  հարմարվողականությամբ: Ռասաների մեջ գոյություն չունի թերարժեքության կամ մտավոր գերազանցության  որևէ գործոն ՝ ուստի 19-րդ դարի կեսին  առաջ քաշված բարձր և ցածր ռասաների տեսությունը, որը ընկած էր ռասիզմի հիմքում, գիտականորեն համարվեց անհիմն:

Զարգացած քաղաքակիրթ երկրներում ռասիզմի բարդույթը  կարծես թե հաղթահարված է, չկա և նույնիսկ արգելվում են ռասակայան խտրականությունները հասարակական  եվ միջանձնային հարաբերություններում, սակայն չի կարելի ասել , որ այս երևույթը արմատականորեն վերացված է.

# data[].attributes.headline
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.subject
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.body
Հնդեվրոպական լեզվաընտանիք։ Հայոց լեզու

# data[].attributes.attachment_link.title
Հայոց լեզուն հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ ոչ թե առանձին ճյուղ է, այլ մայր լեզուն

# data[].attributes.headline
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.subject
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.body
Լեզվաընտանիքը լեզուների խումբ է, որոնք կապակցված են ծագումով, այսինքն սերում են ընդհանուր նախնի լեզվից, որին անվանում են այդ լեզվաընտանիքի նախալեզու։ Այդ եզրը ծագել է լեզուների դասակարգման մեջ լեզուների ծառի օգտագործման մոտեցումից և վերաբերում է պատմական լեզվաբանության ոլորտին։ Ըստ էության դա լեզուները մարդկանց հետ համեմատելու փոխաբերական մոտեցում է տոհմաբանական ծառի կամ լեզուների դեպքում որոշակի էվոլյուցիոն տաքսոնոմիայից բխող ֆիլոգենետիկ ծառի տեսքով։ Լեզուների դասակարգման մեջ բոլոր կենսաբանական եզրերն օգտագործվում են փոխաբերական առումով և լեզվական դասակարգման մոտեցումներում ոչ մի կենսաբանական հիմքեր չկան։
Լեզվաընտանիքը ֆիլոգենետիկ միավոր է; այսինքն մեկ լեզվաընտանիքի բոլոր անդամները ծագում են միևնույն ընդհանուր նախահայր կամ նախամայր լեզվից, և այդ նախալեզվի բոլոր հետնորդ լեզուներն ընդգրկված են լեզվաընտանիքի մեջ։ Սակայն ի տարբերություն կենսաբանական նոմենկլատուրայի (անվանակարգության), լեզվական ընդհանուր կապերով առանձնացված խոշոր լեզվական խմբերը նույնպես ընդունված է կոչել ընտանիք։ Օրինակ Գերմանական, Սլավոնական, Ռոմանական, և Հնդկական լեզուների ընտանիքները մտնում են ավելի խոշոր Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի մեջ։

# data[].attributes.headline
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.subject
Մարիամ Հակոբյան

# data[].attributes.body
Ռասաներ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ռասաներ. իրականում ի՞նչ հիմքով են խմբերի բաժանվում մարդիկ

# data[].attributes.body
Մետիս

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.body
Ավստրալոիդ ռասա

# data[].attributes.headline
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.subject
Վարդ Թանգյան

# data[].attributes.body
Ավստրալոիդ ռասա (նաև՝ փոքր ավստրալոիդ ռասա, ավստրալական ռասա, ավստրալոիդներ), մարդկային ռասաներից մեկը։ Տարածված է Ավստրալիա մայրցամաքում։ Վեդդոիդյան[1] ռասայի հետ մտնում է մեծ ավստրալոիդ կամ վեդդո-ավստրալոիդ ռասայի կազմի մեջ[2][3]։ Պոպուլյացիոն-գենետիկական դասակարգման մեջ ներառվում է ավստրալոիդ ռասայական ճյուղի մեջ վեդդոիդյան, մելանեզիկական և արևելահասարակածային տեղական այլ ռասաների հետ[4]։ Ավստրալոիդ ռասայի դասական ներկայացուցիչներն Ավստրալիայի աբորիգեններն են։ Ավստրալոիդների սուբստրադը ներկայացված է նաև Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայի, ինչպես նաև Արևմտյան Օվկիանիայի որոշ պոպուլյացիաներում։ Ամենայն հավանականությամբ ավստրալոիդների և վեդդոիդների ձևավորման շրջանը եղել է հին աշխարհի արևադարձային գոտու արևելյան մասը՝ Հինդուստանից մինչև Հնդկաչին և Մալայան արշիպելագ։ Նշված տարածքից Ավստրալիայի բնակեցումը տեղի է ունեցել պալեոլիթում[2][5]։ Համաձայն Ժոզեֆ Բերդսելի և Նորման Թինդեյլի՝ Ավստրալիայում առաջինը հաստատվել են մելանեզոիդները, նրանց հետևից երկու ալիքով մայրցամաք են տեղափոխվել ավստրալոիդները, ինչը դարձել է աբորիգենների շրջանում մի քանի մարդաբանական տեսակների ձևավորման պատճառներից մեկը։

# data[].attributes.headline
Սամբոներ (եզակի՝ սամ

# data[].attributes.body
Սամբոներ (եզակի՝ սամբո, իսպ.` Zambo, անգլ.` Sambo), Լատինական Ամերիկայում ` հնդկացիների ու նեգրերի, Ճամայկա կղզում ` մուլատուհիների ու նեգրերի ամուսնությունից գոյացած սերնդի անվանումն է։

# data[].attributes.headline
Աշխարհի ռասաների տար

# data[].attributes.body
Աշխարհի ռասաների տարածվածությունը

# data[].attributes.headline
Խառը ռասաներ

# data[].attributes.body
Խառը ռասաներ

# data[].attributes.headline
Նեգրոիդ Ռասա

# data[].attributes.body
Նեգրոիդ Ռասա

# data[].attributes.headline
Մոնղոլոիդ Ռասա

# data[].attributes.body
Մոնղոլոիդ Ռասա

# data[].attributes.body
Մուլատներ (իսպ․ եզակի թիվը՝ mulato< արաբ, մուվալլադ՝ ոչ զտարյուն արաբ), նեգրերի և եվրոպոիդ ռասայի ներկայացուցիչների ամուսնությունից առաջացած խառնածիններ։ Կազմում են Լատինական Ամերիկայի շատ երկրների, ինչպես և Աֆրիկայի որոշ երկրների բնակչության զգալի մասը։

# data[].attributes.headline
Նեգրոիդ ռասա (նաև՝ հ

# data[].attributes.body
Նեգրոիդ ռասա (նաև՝ հասարակածային ռասա), մարդկային մեծ ռասաներից մեկը, որ ավադաբար առանձնացվում է եվրոպեոիդ, մոնղոլոիդ և ավստրալոիդ ռասաների հետ։ Նեգրոիդ ռասային յուրահատուկ են մուգ մաշկը, գանգուր մազերը, լայն քիթը, հաստ շրթունքները, ծնոտի ցցվածությունը։
Արևմտյան գրականության մեջ «նեգրոիդ» տերմինը կարող է օգտագործվել նեգրական ռասայի վերաբերյալ՝ չհաշված նեգրիլներին ու կոյսանոիդներին։ Ամերիկացի մարդաբան Կարլտոն Կունը նեգրոիդ ռասայի ներկայացուցիչների վերաբերյալ օգտագործում է «կոնգոիդներ» տերմինը։
Ներգրոիդ ռասային հատուկ են հետևյալ մարդաբանական առանձնահատկությունները.
մուգ մաշկ (ամենաուժեղ պիգմենտացված մաշկը՝ համեմատած այլ, այդ թվում ավստրալոիդ և մելանեզիական ռասաների հետ),
գանգուր սև մազեր,
ծիածանաթաղանթի մուգ գույն,
երրորդական մազային ծածկույթի թույլ զարգացում, հատկապես մարմնի վրա,
երկարավուն բարձրակամար գանգ՝ վառ արտահայտված վզակոթային հատվածով, ընդհանուր առմամբ նեգրոիդների գանգի չափն ավելի փոքր է, քան եվրոպեոիդների և մոնղոլոիդների մոտ,
փոքր դեմք, փոքր այտոսկրեր,
մ իջին չափի ճակատ, թույլ արտահայտված վերհոնքային կամարներ,
պրոգնադիզմ, որը ենթադրում է առաջ եկած ծնոտներ,
աչքերի լայն կտրվածք,
լայն, հարթ, թույլ արտահայտված քիթ,
հաստ շրթունքներ, վերին շրթունքը առաջ եկած է,
խոշոր ատամներ,
ձգված մարմնակազմվածք,
ձեռքի բարակ դաստակներ և ոտնաթաթեր։
Նեգրոիդ ռասայի ներկայացուցիչների բնակության հիմնական տարածքն է Արևադարձային Աֆրիկան՝ Սահարայից հարավ
Եվրոպոիդ ռասա (այլ կերպ կոչվում է եվրասիական կամ կովկասյան) ռասա, որն Աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններից առաջ տարածվա է եղել Եվրոպայում, Առաջավոր Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, մասամբ Միջին Ասիայում և Հյուսիսային ու Կենտրոնական Հնդկաստանում, հետագայում՝ բնակեցված բոլոր մայրցամաքներում։
Եվրոպոիդները հատկապես լայնորեն բնակություն են հաստատել Հյուսիսային Ամերիկայում և Հարավային Ամերիկայում, Հարավային Աֆրիկայում և Ավստրալիայում։ Երկրի ամենամեծաթիվ ռասան է :Բնորոշ հատկանիշները ներառում են առաջին հերթին օրթոգնաթ դեմքը, որն էականորեն առաջ է եկած հորիզոնական հարթությամբ։ Մազերը ուղիղ են կամ ալիքավոր, որպես կանոն՝ փափուկ (մասնավորապես հյուսիսային խմբերի մոտ), աչքերը լայն կտրվածք ունեն, չնայած աչքերի ճեղքերը փոքր են, քիթը միջին է կամ խիստ ցցուն և բարձր քթարմատով, շրթունքները՝ բարակ կամ չափավոր հաստ, դեմքի և մարմնի մազածածկույթի աճը՝ ուժեղ կամ չափավոր։ Ձեռքերը և ոտնաթաթերը լայն են։ Մաշկի, աչքերի գույները բազմազան են՝ հյուսիսային խմբերի մոտ հանդիպող ամենաբաց երանգից մինչև ամենամուգ երանգը հարավարևելյան խմբերի մոտ։
Մոնղոլոիդ ռասա, ասիաամերիկյան ռասա, մարդկային մեծ ռասաներից մեկը, որը տարածված է Հյուսիսային, Արևելյան և Հարավարևելյան Ասիայում (Հարավարևելյան Ասիայում կա ավստրալոիդների խառնուրդ), ինչպես նաև Ամերիկայում ։ Երեք ավանդական ռասաներից մեկն է, որ առանձնացվել են 1780-ական թվականներին Գյոթինգենի պատմության դպրոցի անդամների կողմից)(մյուս երկուսը եղել են եվրոպեոիդ և նեգրոիդ ռասաները։ Տերմինն ստեղծվել է մոնղոլ բառից և -ոիդ ածանցից, որը նշանակում է նման և գործածության մեջ է դրվել ռասաներին նվիրված գիտության սկզբնավորման շրջանում՝ օգտագործվելով առաջին հերթին Կենտրոնական ու Արևելյան Ասիայի տարբեր երկրների ասիական պոպուլյացիաների վերաբերյալ։ Կարող է բաժանվել ասիական ու ամերիկյան ռասաների։
Մինչև 20-րդ դարի վերջը մոնղոլոիդ տերմինն օգտագործվել է Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդկանց վերաբերյալ, սակայն ներկայում բառի նման գործածությունը համարվում է խիստ վիրավորական։
Մոնղոլոիդ ռասայի ներկայացուցիչները տարբերվում են սև, ուղիղ ու կոշտ, երբեմն՝ ալիքաձև մազերով, մուգ աչքերով, մաշկի թուխ, հաճախ՝ դեղնավուն գույնով, թույլ զարգացած երրորդական մազածածկույթով, այտոսկրների խիստ ցցվածությամբ, թիանման կտրիչներով (ունեն մեծ կտրիչներ, մեծ ժանիքներ, մեծ սեղանատամներ և փոքր նախասեղանատամներ), էպիկանտուսով և վերին կոպի ուժեղ զարգացած ծալքերով, հարթ դեմքով, մեծ մասամբ ցածր քթարմատով և այլն։ Շատերը ծննդից մինչև չորս տարեկան հասակն ունենում են մոնղոլական պուտ։

# data[].attributes.body
https://hy.m.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B6%D5%A5%D6%80

# data[].attributes.body
https://youtu.be/MGyhB7S_xAY

# data[].attributes.attachment_link.title
знаменитые каналы проливы mira - Google Search

# data[].attributes.headline
Հյուսիս -Հարավ

# data[].attributes.subject
Հյուսիս -Հարավ

# data[].attributes.attachment_link.title
Քարտեզ-5.-Հյուսիս-Հարավ-ավտոճանապարհ

# data[].attributes.attachment_link.title
Великий Шелковый путь

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Отпуск-Здорово!

# data[].attributes.attachment_link.title
Коринфский канал в Греции-самый узкий судоходный канал в мире

# data[].attributes.headline
Ջիբրալթարի նեղուց

# data[].attributes.subject
Ջիբրալթարի նեղուց

# data[].attributes.body
Ջիբրալթարի նեղուց (Արաբերեն- مضيق جبل طارق, իսպ.՝ Estrecho de Gibraltar) մի նեղ նեղուց, որը միացնում է Ատլանտյան օվկիանոսը Միջերկրական ծովին և բաժանում Եվրոպան Աֆրիկայից։ Անվանումը ի պատիվ արաբ հրաամանատար Թարիք իբն Զիյադի, ով ղեկավարն էր արաբական ներխուժումը Պիրենեյան թերակղզի :[

# data[].attributes.headline
Մալակկայի նեղուց

# data[].attributes.subject
Մալակկայի նեղուց

# data[].attributes.body
Մալակայի նեղուց, Մալակկա թերակղզու և Սումատրա կղզու միջև։ Միացնում է Անդամանյան և Հարավ-չինական ծովերը։ Երկարությունը մոտ 1000 կմ է, նվազագույն լայնությունը՝ 40 կմ է, խորությունը նավարկուղում՝ 25 մ։ Հարավային մուտքի մոտ է Սինգապուր նավահանգիստը (Սինգապուր պետության մայրաքաղաքը)։

# data[].attributes.body
Քիլի ջրանցք (գերմ.՝ Nord-Ostsee-Kanal, կրճատ՝ NOK), մինչև 1948 թվականը կոչվել է Վիլհելմ կայսրի անունով (գերմ. Kaiser-Wilhelm-Kanal), նավարկելի ջրանցք Գերմանիայում: Իրար է միացնում Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերը։ Սկսվում է Քիլիի ծովախորշից՝ Քիլի քաղաքի մոտից մինչև Էլբա գետի գետաբերանը, Բրունսբյուտել քաղաք: Քիլ քաղաքի անունից էլ առաջացել է ջրանցքի անվանումը: Ձգվածությունը 98 կմ է, լայնությունը 100 մ-ից ավելի, խորությունը՝ 11 մ: Ջրանցքն ամեն կողմից ավարտվում է ջրարգելակներով, որոնցից մեկը նախատեսված է փոքր նավատորմիղի համար: Աշխարհի ամենաբանուկ ջրանքներից մեկն է (2011 թ․՝ շուրջ 33.500 նավ)։ Համարվում է Եվրոպայի ամենածանրաբեռնված նավարկելի ուղիներից մեկը: Ջրանցքի շնորհիվ նավերը կարող են չշրջանցել Դանիան՝ Յուտլանդիա թերակղզին և խնայել շուրջ 519 կմ։ Այդ իսկ պատճառով ջրանցքը ոչ միայն կրճատում է ճանապարհն անցնելու ժամանակը, այլև ծովային ալեբախությունից:
Ջրանցքի կառուցումը տևել է 8 տարի, շահագործման է հանձնվել 1895 թվականի հունիսի 21-ին, Գերմանիայի կանցլեր Վիլհելմ II-ի կողմից։

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
DW на русском

# data[].attributes.attachment_link.title
Кильский канал: между Балтикой и Северным морем - #DailyDrone

# data[].attributes.headline
Պանամայի ջրանցք

# data[].attributes.subject
Պանամայի ջրանցք

# data[].attributes.body
Պանամայի ջրանցք (իսպ.՝ Canal de Panamá, ստեղծվել է 1914), Պանամայում գտնվող 82 կմ երկարությամբ արհեստական ջրանցք, որն իրար է կապում Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսները։ Ջրանցքն անցնում է Պանամայի նեղուցով և հանդիսանում է ծովային առևտրի կարևորագույն կապող օղակ։ Գատուն լճի ծայրերին առկա են ամբարտակներ, որոնք նավերը ծովի մակարդակից 26 մ բարձրացնելու, իսկ հետո իջեցնելու համար են ծառայում։ Գատունը արհեստական լիճ է, որը կառուցվել է ջրանցքի փորման աշխատանքները նվազեցնելու նպատակով։ Ամբարտակներն ունեն 34 մ լայնություն։ Երրորդ՝ ավելի լայն ամբարտակների կառուցման աշխատանքները սկսվել են 2007 թվականի սեպտեմբերից և ավարտին են հասել 2016 թվականի մայիսին։ Արդեն ընդարձակված ջրանցքը սկսել է գործել 2016 թվականի հունիսի 26-ից։ Այս նոր ամբարտակները հնարավորություն են տալիս, որ ավելի մեծ նավերը, որոնք ավելի շատ բեռներ են տեղափոխում, անցնեն ջրանցքով[1]։ Պանամայի ջրանցքով անցնող նավերից ամենամեծի չափսերը նավաշինության մեջ չափորոշչային նշանակություն են ձեռք բերել՝ ստանալով Panamax անունը։

# data[].attributes.attachment_link.keywords[].name
русская служба

# data[].attributes.attachment_link.keywords[].name
атлантический океан

# data[].attributes.attachment_link.title
Панамский канал: тайны столетней истории - BBC Russian

# data[].attributes.attachment_link.description
Ровно сто лет назад по Панамскому каналу, соединившему Тихий океан с Атлантическим, прошло первое судно. Русская служба Би-би-си рассказывает об истории создания Панамского канала. Подписывайтесь на канал BBC Russian: http://www.youtube.com/bbcrussian Мы в Facebook: https://www.facebook.com/bbcrussian Мы в Twitter: https://twitter.com/bbcrussian Мы в Google+ https://plus.google.com/+BBCRussian Мы ВКонтакте: http://vk.com/bbc

# data[].attributes.headline
Սուեզի ջրանց

# data[].attributes.subject
Սուեզի ջրանց

# data[].attributes.body
Սուեզի ջրանցք (արաբ․՝ قناة السويس‎‎ qanāt as-suwēs), Սուեզի պարանոցով Միջերկրական ծովը Կարմիր ծովին միացնող արհեստական ջրանցք Եգիպտոսում: Ջրանցքը կառուցվել է 1859–1869 թվականների ընթացքում Սուեզի ջրանցքի կազմակերպության կողմից, իսկ պաշտոնապես բացվել է 1869 թվականի նոյեմբերի 17-ին: Ջրանցքը հնարավորություն է տալիս Հյուսիսային Անտլանտյան օվկիանոսից հասնել Հնդկական օվկիանոսի հյուսիսային շրջաններ Միջերկրական և Կարմիր ծովերով՝ խուսափելով Հարավային Անտլանտյան օվկիանոսից և Հնդկական օվկիանոսի հարավային շրջաններից՝ այսպիսով կրճատելով ճանապարհորդությունը մոտավորապես 7000 կմ: Սուեզի ջրանցքը ձգվում է հյուսիում մինչև Պորտ Սաիդ, իսկ հարավում մինչև Սուեզ քաղաքում Թևֆիք նավահանգիստ: Ջրանցքի երկարությունը 193,30 կմ է: 2012 թվականին 17225 նավեր են անցել ջրանցքով (միջինը օրական 47 նավ)[2]:

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
BBC News - Русская служба

# data[].attributes.attachment_link.title
В Египте открыли новый Суэцкий канал - BBC Russian

# data[].attributes.headline
Միջազգային հաղորդակցության ուղիները և աշխարհաքաղաքականությունը

# data[].attributes.subject
Միջազգային հաղորդակցության ուղիները և աշխարհաքաղաքականությունը

# data[].attributes.body
Միջազգային նեղուցներ, համաշխարհային ջրային ուղիների նշանակություն ունեցող այն նեղուցները, որոնք միացնում են բաց ծովերը։ Միջազգային նեղուցներ են Բոսֆորի և Դարդանելի, Ջիբրալթարի, Մագելանի, Սանգայի, Կորեական նեղուցները և այլն։ Ռեժիմի հիմքում դրված է բաց ծովերի ազատության սկզբունքը, ըստ որի բոլոր պետությունների առևտրական և ռազմական նավերի համար այդպիսի նեղուցներով նավարկությունն ազատ է։ Ներքին ծովը փակ կամ բաց ծովի հետ միացնող նեղուցների ռեժիմը կարգավորվում է այնպես, ինչպես ներքին ջրերի ռեժիմը (օրինակ, Կերչի նեղուցը)։ Հատուկ իրավական ռեժիմ է սահմանված փակ ծովերը բաց ծովերի հետ միացնող նեղուցների համար։

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=WA1cKbMCPNE

# data[].attributes.attachment_link.title
Այց Առաջին Քրիստոնյա Երկիր / Գյումրի

# data[].attributes.body
Աթեիզմ, լայն իմաստով, աստվածների գոյության հավատի բացակայություն]։ Նեղ իմաստով աթեիզմը համոզմունքի մերժումն է, որ որևէ աստված գոյություն ունի։ Առավել նեղ իմաստով աթեիզմը, մասնավորապես, այն համոզմունքն է, որ աստվածներ գոյություն չունեն։ Աթեիզմը հակադարձում է թեիզմի ինչը, ընդհանուր առմամբ, հավատքն է, որ առնվազն մեկ աստված գոյություն ունի
Աթեիզմ» բառի ստուգաբանական արմատը ծագել է մ․թ․ա․ 5-րդ դարում

# data[].attributes.attachment_link.title
ТОП 10 САМЫХ ПОПУЛЯРНЫХ РЕЛИГИЙ МИРА🤓😝😖

# data[].attributes.headline
Կոնֆուցիական

# data[].attributes.body
Կոնֆուցիականություն կամ Կոնֆուցիոսականություն ( ավանդական չինարեն՝ 儒學, պարզ չինարեն՝ 儒学), Կոնֆուցիուսի (մեր թվականությունից առաջ 553—480 թթ.) կողմից մշակված և նրա հետևորդների կողմից զարգացված բարոյա-փիլիսոփայական ուսմունք, որը մտել է Չինաստանի, Կորեայի, Ճապոնիայի և մի շարք այլ երկրների կրոնական համալիրի մեջ: Կոնֆուցիականությունը աշխարհայացք է, հասարակական բարոյականություն, քաղաքագիտություն, գիտական ավանդույթ, ապրելակերպ, երբեմն դիտարկվում է իբրև փիլիսոփայություն, երբեմն՝ իբրև կրոն

# data[].attributes.headline
Տոհմացեղային կամ

# data[].attributes.body
Տոհմացեղային կամ նախնադարյան հասարակության հավատալիքներ[
Մոգություն

Կախարդություն

Ոգեպաշտություն

Տոտեմիզմ

Ֆետիշիզմ

Անիմիզմ

# data[].attributes.body
Սինտոիզմ (ճապ.՝ 神道,«սինտո», թարգ.՝ «աստվածների ուղի»), ճապոնական հնագույն կրոն՝ արևապաշտություն։ Ի տարբերություն մյուս արևապաշտական կրոնների դիցարանը գլխավորում է արևի աստվածուհին՝ Ամաթերասուն, որից սկիզբ է առնում Ճապոնիայի կայսրի տոհմաբանությունը։ Սինտոիզմի դիցարանը բաղկացած է բազմաթիվ աստվածներից և հոգիներից։ 1868 թվականին սինտոիզմը ճանաչվել է Ճապոնիայի պետական կրոն։ 1947 թվականին սահմանադրությամբ այն հավասարվեց Ճապոնիայի մյուս պաշտամունքներին և այսպիսով դադարեց պետական կրոն լինելուց։

# data[].attributes.headline
Հուդայականու

# data[].attributes.body
Հուդայականություն (եբր.` יהודה - եհուդա բառից, որ հին հունարենում և լատիներենում դարձել է Judah հին հուն․՝ Ἰουδαϊσμός), հրեա ազգի կրոնական, ազգային և բարոյագիտական աշխարհայացքն է, որի հիմքն է Թորան։ Անվանումը գալիս է Հուդա թագավորի անունից, որի անունով էլ անվանվել են Հուդայական կայսրությունը, իսկ հետագայում՝ սկսած Երուսաղեմի երկրորդ տաճարի շրջանից հետո (Ք.ա. 516-Ք.ա. 70 թվականներ) դա նաև հրեաների անվանումն

# data[].attributes.body
Հինդուիզմ, կրոն՝ ստեղծված Հնդկական ենթամայրցամաքում, Հնդկական կրոններից մեկը։ Հինդուիզմի պատմական անվանումը սանսկրիտով հնչում է որպես սանաթան-դհարմա (սանսկր.՝ सनातन धर्म), ինչը նշանակում է «հավերժ կրոն», «հավերժ ճանապարհ, կամ «հավերժ օրենք»
Հինդուիզմն աշխարհի ամենահին կրոններից մեկն է, որը արմատներով հասնում է մինչև վեդիական, հարապպական և դրավիդյան քաղաքակրթություններ, ինչի համար նրան համարում են կրոններից հնագույնը Ի տարբերություն Աբրահամյան կրոնների, հինդուիզմը չի ունեցել հիմնադիր, հինդուիզմում բացակայում է ընդհանուր դոկտրինը և հավատամքի ընդհանուր կարգը։ Իրենից ներկայացնում է տարբեր կրոնական ավանդույթների, փիլիսոփայական կարգերի և հավատամքների ընտանիք, որոնք հիմնված են միաստվածության, բազմաստվածության, պանթեիզմի, մոնիզմի և նույնիսկ աթեիզմի վրա։

# data[].attributes.body
Կրոն, հասարակական գիտակցության ձև, աշխարհայացք է, որը հիմնված է գերբնական ուժերի, աստվածությունների նկատմամբ ունեցած հավատի վրա
Կրոնը կարելի է սահմանել նաև որպես
Մարդու և Աստծո միավորման մասին գիտություն

Կազմակերպված երկրպագում վերին կամ գերբնական ուժերին։

Կրոնը ոչ միայն հիմնված է գերբնական ուժերի նկատմամբ հավատի վրա, այլ նաև սահմանում է որոշակի վերաբերմունք և վարվելակերպ դրա նկատմամբ։
Հայերենում, ըստ Հ. Աճառյանի «Արմատական բառարանի» «կրոն» բառն առաջացել է կիր (կրել) արմատից – ոն (օն) մասնիկով ստուգաբանվում է որպես՝ կարգ, կանոն, վարք, օրենք, սովորություն, վարդապետություն, հավատք։ Ըստ «Հայկազյան բառարանի»՝ կրել և պահել կամ կրելի օրենք։ Ղ. Ալիշանի բացատրությամբ՝ կիրք բառից, իբրև «ներքին զգացում»։ Կրոնը ծագել է մարդու հետ՝ նախնադարյան շրջանում։

# data[].attributes.headline
Աշխարհի բնակ

# data[].attributes.body
Աշխարհի բնակչության կրոնական կազմը: Քրիստոնեություն: Մահմեդականություն: Բուդդայականություն

Աշխարհի ժողովուրդները դավանում են տարբեր կրոններ։ Սակայն ամենամեծաքանակ հետևորդներ ունեն երեքը՝ քրիստոնեությունը, մահմեդականությունը (իսլամ) և բուդդայականությունը (կամ բուդդիզմը)։ Քանի որ այս կրոնների հետևորդները բազմաթիվ ազգերի ներկայացուցիչներ են, դրանք համարվում են համաշխարհային կրոններ։

1Քրիստոնեություն դավանում է ավելի քան 1,9 մլրդ մարդ։ Նրանք հիմնականում բնակվում են Եվրոպայում, Ամերիկայում, Ավստրալիայում, Հարավային և Կենտրոնական Աֆրիկայում և Ասիայի մի շարք երկրներում (Հայաստան, Վրաստան, Ռուսաստան, Մեծ Բրիտանիա, Իտալիա, ԱՄՆ և այլն)։Քրիստոնեությունն ունի մի քանի ուղղություն։ Գլխավոր ուղղություններն են կաթոլիկությունը, ուղղափառությունը և բողոքականությունը:

# data[].attributes.headline
3Մահմեդականո

# data[].attributes.body
3Մահմեդականություն դավանողների թիվը շուրջ

1,2

մլրդ է։ Նրանք հիմնականում բնակվում են Հյուսիսային Աֆրիկայում և Հարավարևմտյան, Կենտրոնական և Հարավարևելյան Ասիայում (Մարոկկո, Եգիպտոս, Իրան, Թուրքիա, Ինդոնեզիա, Պակիստան և այլն)։Նրա երկու ուղղություններն են սուննիզմը (օր.՝ Թուրքիա) և շիիզմը (օր.՝ Իրան)։ Մահմեդականների թվով առաջին երկիրը Ինդոնեզիան է:

# data[].attributes.headline
3բուդդայական

# data[].attributes.body
3բուդդայականությունն է (կամ բուդդիզմը), որի հետևորդների թիվն աշխարհում հասնում է շուրջ

500 մլն-ի: Դրա տարածման գլխավոր տարածաշրջաններն են Հարավարևելյան և Արևելյան Ասիան (Թաիլանդ, Մյանմար, Ճապոնիա, Չինաստան, Հնդկաստան և այլն) ու Մոնղոլիան։

# data[].attributes.attachment_link.title
Աշխարհի բնակչության կրոնական կազմը