# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ilustracja Heinricha Leflera z 1897 r. do Świniopasa

Baśnie Andersena – cykl baśni napisanych przez duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena.

Powstanie i publikacja[edytuj | edytuj kod]

W krainę baśni pierwsza wprowadziła Andersena babcia ze strony ojca. Andersen bywał z nią w przytułku dla chorych, gdzie zajmowała się ogrodem i gdzie później przebywał jego chory psychicznie dziadek. Kilka motywów z opowieści babki zostało później wykorzystanych przez Andersena w jego utworach.

Twórczości dla dzieci początkowo nie traktował poważnie, raczej jako zajęcie na marginesie pisarstwa dla dorosłych. Choć zastrzegał, iż jego baśnie to pudełka: dzieci oglądają opakowanie, a dorośli mają zajrzeć do wnętrza. Bardzo nie lubił, że jego baśnie od początku uznano za dzieła dla dzieci, bez głębszego sensu. Jednak właśnie baśnie przyniosły mu wielki rozgłos i sławę.

Pierwszy ich zbiór (Eventyr fortalte for Børn (Baśnie opowiedziane dla dzieci)) został wydany w Kopenhadze w roku 1835, a kolejne tomy ukazały się w latach 1836 i 1837. Zachęcony powodzeniem pierwszej serii, pisarz wydawał kolejne aż do roku 1872.

Ilustratorami pierwszych (i wielu kolejnych, do dziś) wydań baśni Andersena byli Lorenz Frølich i Vilhelm Pedersen.

Międzynarodowa kariera baśni[edytuj | edytuj kod]

Baśnie zostały przetłumaczone na ponad 80 języków. Na język polski tłumaczyli je m.in. Stefania Beylin, Jarosław Iwaszkiewicz, Franciszek Mirandola, Władysław Syrokomla, Czesław Kędzierski i Bogusława Sochańska[a].

W 1956 powstała międzynarodowa nagroda dla najwybitniejszych twórców literatury dla dzieci – Medal im. H.C. Andersena, przyznawany co dwa lata przez IBBY, a także Lista Honorowa im. H.C. Andersena, na której umieszczane są najlepsze książki dla dzieci i młodzieży.

W roku 2005, z okazji dwusetnej rocznicy urodzin baśniopisarza, Poczta Polska wydała dwa znaczki, na których znajdują się wizerunki postaci z dwóch popularnych baśni Andersena: z Małej Syrenki oraz Królowej Śniegu. Natomiast w Danii postanowiono wydać wszystkie jego baśnie tak, jak je napisał – bez poprawek wydawnictw. To właśnie wydanie, ilustrowane wycinankami Andersena, stało się podstawą przekładu Bogusławy Sochańskiej (Baśnie i opowieści t. 1-3, Poznań, 2006).

Lista baśni Andersena[edytuj | edytuj kod]

Tytuły baśni (na pierwszym miejscu) według wydania w tłumaczeniu Stefanii Beylin i Jarosława Iwaszkiewicza:

Album ojca chrzestnego

Anioł (Engelen)

Anna Lizbet (Anne Lisbeth)

Babunia

Bałwan ze śniegu (Sneemanden)

Biskup na Börglum i jego krewniacy (Bispen paa Børglum og hans Frænde)

Błędne ognie są w mieście

Bociany

Brzydkie kaczątko (Den grimme Ælling)

Calineczka (Tommelise)

Choinka (Grantræet)

Cień (Skyggen)

Cierniowa droga sławy

Ciotka

Ciotka Fluksja

Co kto może wymyślić

Co opowiedziała stara Joanna

Co powiedziała cała rodzina

Co przechowane, nie zapomniane

Coś (Noget)

Co się zdarzyło ostowi (Hvad Tidselen oplevede)

Córka Króla Błot

Cudowna

Czerwone trzewiczki / Czerwone buciki (De røde Skoe)

Dni tygodnia

Dobry humor

Dwaj bracia

Dwie baby

Dwunastu podróżnych

Dyrektor teatru marionetek (Marionetspilleren)

Dziecięca paplanina

Dzieje roku / Historia roku (Aarets Historie)

Dzielny ołowiany żołnierz / Dzielny żołnierz cynowy (Den standhaftige Tinsoldat)

Dzień przeprowadzki

Dzień Sądu Ostatecznego (Paa den yderste Dag)

Dziewczyna, która podeptała chleb

Dziewczynka z zapałkami (Den lille Pige med Svovlstikkerne)

Dziewica Lodów

Dzikie łabędzie (De vilde Svaner)

Dzwony (Klokken)

Elf różany

Figury z kart

Głębia dzwonu

Głupi Jasio

Gryka

Historia najmniej prawdopodobna

Holger Danske (Holger Danske)

Ib i Krystynka

Igła do cerowania (Stoppenaalen)

Imbryk / Dzbanek do herbaty

Kaleka

Kalosze szczęścia (Lykkens Kalosker)

Kamień mądrości

Klucz od bramy

Kogut podwórzowy i kogucik na dachu (Gaardhanen og Veirhanen)

Kołnierzyk

Kometa (Kometen)

Krasnoludek i pani

Krasnoludek u kupca

Kropla wody

Królowa Śniegu (Sneedronningen. Et Eventyr i syv Historier)

Krzesiwo (Fyrtøiet)

Księżniczka na ziarnku grochu (Prindsessen paa Ærten)

Kto był najszczęśliwszy

„Kum-kum”

Kwiaty małej Idy / Kwiaty Idalki (Den lille Idas Blomster)

Latający kufer (Den flyvende Kuffert)

Len (Hørren)

Listek z nieba (Et Blad fra Himlen)

Łabędzie gniazdo

Mała Syrenka (Den Lille Havfrue)

Mały Klaus i duży Klaus (Lille Claus og store Claus)

Mały Tuk (Lille Tuk)

Motyl (Sommerfuglen)

Muza nowego stulecia

Najpiękniejsza róża świata

Na końcu morza

Na podwórku

Narzeczeni (Bąk i piłka)

Niegodna kobieta

Niegrzeczny chłopiec

Niema księga

Nowe szaty cesarza / Nowe szaty króla (Keiserens nye Klæder)

Ogrodnik i jego chlebodawcy (Gartneren og Herskabet)

Obrazek z cytadeli

Ole Zmruż-oczko / Ole Śpijsłodko (Ole Lukøie)

Opowiadanie

Opowiadanie o matce (Historien om en Moder)

Opowiadanie z diun / Opowieść z wydm (En Historie fra Klitterne)

Opowieści słonecznego blasku

Ostatnia perła (Den sidste Perle)

Ostatni sen starego dębu (Baśń wigilijna)

O tobie mówi bajka

Pasterka i kominiarczyk

Pchła i profesor

Peiter, Peter i Peer (Peiter, Peter og Peer)

Pewna wiadomość / Rzecz całkiem pewna (Det er ganske vist!)

Pierwiosnek

Pięć ziarenek grochu / Z jednego gniazda (Fem fra en Ærtebælg)

Pióro i kałamarz

Pod wierzbą / Pod starą wierzbą (Under Piletræet)

Pradziadek

Ptak Feniks (Fugl Phønix)

Ptak ludowej pieśni

Rajski ogród

Rodzina Grety z kurnika (Hønse-Grethes Familie)

Ropucha

Róża z grobu Homera (En Rose fra Homers Grav)

Sąsiedzi

Serdeczne zmartwienie

Skarbonka

Skoczki

Słowik (Nattergalen)

Srebrny szyling

Stara latarnia

Stary nagrobek

Stokrotka / Polny kwiatek (Gåseurten)

Stary Bóg żyje jeszcze

Stary dom (Det gamle Huus)

Stary dzwon (Napisane dla „Albumu Schillera”)

Stary ma zawsze słuszność / Ojciec ma zawsze rację (Hvad Fatter gjør, det er altid det Rigtige)

Strażnik Ole (Taarnvægteren Ole)

Syn dozorcy

Szczęście można znaleźć nawet w patyku (Lykken kan ligge i en Pind)

Szczęśliwa rodzina

Szlafmyca starego kawalera

Sznur pereł

Szybkobiegacze

Szyjka od butelki (Flaskehalsen)

Ślimak i krzak róży / Ślimak i róża (Sneglen og Rosenhækken)

Świece

Świnia z brązu (Metalsvinet)

Świniopas (Svinedrengen)

Talizman (Talismanen)

Towarzysz podróży (Reisekammeraten)

To wielka różnica

Umarłe dziecko

Vaenö i Glaenö (Vænø og Glænø)

W dziecinnym pokoju

Wiatrak

Wiatr opowiada o Waldemarze Daae i jego córkach (Vinden fortæller om Valdemar Daae og hans Døttre)

Wicher przemienia szyldy

Wielki wąż morski

Wszystko na swoim miejscu (Alt paa sin rette Plads!)

Wzgórze elfów / U Króla Olch (Elverhøj)

Za tysiąc lat

Zielone istotki

Złoty skarb

Zły książę (Podanie)

Z okna przytułku

Zupa z kołka od kiełbasy (Suppe paa en Pølsepind)

Związek przyjaźni

Żuk

Żydowska dziewczyna

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

baśnie braci Grimm

bajki Babci Gąski

Księga tysiąca i jednej nocy

literatura dla dzieci i młodzieży

100 najlepszych książek Norweskiego Klubu Książki

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

1. ↑ Większość tłumaczeń dokonywana była z wersji niemieckojęzycznych. Pierwsze tłumaczenie bezpośrednio z duńskiego zostało wykonane przez Jarosława Iwaszkiewicza[1] lub Bogusławę Sochańską[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

1. ↑ Czesław Miłosz, Historia literatury polskiej, Kraków: Wydawnictwo Znak, 1993, ISBN 83-7006-424-8. Por. Czesław Miłosz, Jarosław Iwaszkiewicz (1894–1980), [w:] Folder przedstawienia „Pod akacjami”, Teatr Rampa, 2013, s. 2 [dostęp 2020-05-27].

2. ↑ Joanna Olech, Andersen nie tylko dla dzieci, Tygodnik Powszechny, 15 listopada 2006 [dostęp 2020-05-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Utwory Hansa Christiana Andersena w serwisie Wolne Lektury

baśnie H. C. Andersena w jęz. oryginału (po duńsku): Arkiv for Dansk Litteratur

# data[].attributes.attachment_link.title
Baśnie Andersena – Wikipedia, wolna encyklopedia