# data[].attributes.body
Bij mijn eindproduct heb ik rekening gehouden met meerdere aspecten. Ten eerste vond ik het belangrijk om teksten te kiezen met onderwerpen die leerlingen ook interessant vinden. Curriculum.nu (2020) noemde een aantal rijke onderwerpen, waar leerlingen van onderbouw-havo veel over zouden kunnen lezen om hun eigen kennis te vergroten en de mogelijkheid te krijgen om erover te praten. Naar aanleiding daarvan heb ik de enquêtes bij leerlingen afgenomen waarbij de leerlingen zelf inbreng hadden over het onderwerp voor teksten, maar waarbij ik ze ook al een beetje gestuurd had zodat de keuzes wel gemaakt worden tussen rijke thema’s. Op deze manier was het haalbaar om een realistisch beeld te krijgen van de interesse van de leerlingen. De enquête bracht drie rijke thema’s als winnaar, namelijk: duurzaamheid, identiteit en immigratie. Omdat dit grote thema’s zijn, heb ik ze onderverdeeld in kleinere subthema’s. Zo heb ik me bij duurzaamheid gericht op vleesvervangers en bij identiteit heb ik me beperkt tot de definitie van identiteit. Dit zou verder uitgebreid kunnen worden door hierover in gesprek te gaan en passende opdrachten te maken waarbij de leerlingen gestimuleerd worden om na te denken over hun eigen ontwikkeling.

# data[].attributes.body
Het was belangrijk om rekening te houden met zowel de inhoud als de thema’s van de teksten. “Rijke teksten bevatten zowel eenvoudige als complexe relaties, zoals chronologische relaties, oorzaak-gevolgrelaties, middel-doelrelaties en vergelijkingen. Rijke literaire teksten bieden bovendien ruimte tot meerdere interpretaties en mogelijkheden tot opgaan in een andere wereld” (curriculum.nu, 2020). De teksten heb ik op verschillende plekken gevonden. De aangeboden sites voor rijke teksten van curriculum.nu (2020) gaf mezelf een goede houvast voor het uitzoeken van de teksten, maar ook weet ik hierdoor zeker dat de teksten een duidelijke samenhang hebben en op het niveau van de leerling zitten.

# data[].attributes.body
De teksten zijn, naar mijn inschatting, rond 2F niveau en dus begrijpelijk voor de leerlingen. Het is belangrijk om de teksten aan te laten sluiten bij de belevingswereld, maar de tekst moet ook begrijpelijk zijn voor de leerlingen. Als de tekst van een te hoog niveau is, verdwijnt het tekstbegrip. Om het begrijpend lezen te verbeteren, is het volgens PISA (2019) belangrijk dat teksten ingezet worden om te begrijpen, te gebruiken, erop te reflecteren en betrokkenheid te creëren om uiteindelijk je leesdoel te bereiken en je kennis te verruimen. Zonder deze elementen, heeft het lezen van een tekst geen effect op de kennisontwikkeling.

# data[].attributes.body
Ik kan me voorstellen dat sommige tekstonderwerpen van mijn product buiten de comfortzone van een klein aantal leerlingen ligt en daardoor wat moeilijker bespreekbaar of begrijpelijk zijn. Denk hierbij aan de teksten over identiteit en het vluchtelingenbeleid. Dit heeft ermee te maken dat er grote verschillen in de ontwikkeling van de leerlingen kan zitten op deze leeftijd, zeker als er ook nog verschillende culturen in een klas zitten. Desondanks vind ik het juist wel heel belangrijk om ook juist dit soort onderwerpen bespreekbaar en acceptabel te maken. Daarbij vind ik het heel belangrijk dat leerlingen hun gevoelens kunnen uiten en hun eigen interpretatie van een tekst kunnen delen. Veel onderwerpen moeten bespreekbaar gemaakt worden, zodat andere leerlingen zich veilig voelen bij een onderwerp dat aansluit bij hun belevingswereld. De docent kan hier dan ook een belangrijke rol in spelen. Volgens Lidewijde Paris (DLO, 2020) zou juist het ontwikkelen van een mening naar aanleiding van teksten veel teweeg kunnen brengen bij de leerlingen, omdat ze dan het gevoel van zeggenschap hebben en leren om hun mening te onderbouwen met de juiste feiten. Als dit te weinig gebeurt, kunnen bepaalde gevoelens opgekropt worden bij de angst om niet geaccepteerd te worden. Het is daarom belangrijk dat de docent gevoelige thema’s in een veilige omgeving bespreekt en genoeg kennis van de leerlingen heeft om keuzes te maken in het bespreken van deze onderwerpen.

# data[].attributes.body
Al deze opgedane kennis heeft mij meer inzicht gegeven in de tekstonderwerpen die ik in kan zetten bij begrijpend lezen. Uiteindelijk is het doel van mijn verlegenheidsvraag om gelijke kansen voor alle leerlingen te creëren bij dit onderdeel. Begrijpend lezen wordt door veel leerlingen als saai en/of moeilijk ervaren, maar helaas is het nog steeds een verplicht onderdeel in het curriculum van het vak Nederlands. De eindexamens zijn hier ook op gericht en daar moeten de leerlingen op voorbereid worden. Ik hoop dat er in de toekomst verandering zal komen in de vorm van examinering, bijvoorbeeld door de leerlingen een mening te laten schrijven naar aanleiding van het lezen van een tekst. Helaas verandert dat niet zomaar en is het daarom nu belangrijk om de leerlingen wat meer leesmotivatie te geven met gelijke kansen.

# data[].attributes.body
NOS. (2021, 10 juni). “Europa beschermt vluchtelingen die 18 worden onvoldoende”.
https://nos.nl/artikel/2384370-europa-beschermt-vluchtelingen-die-18-worden-onvoldoende'

Canon van Nederland. (z.d.). De gastarbeiders. Canon van Nederland. Geraadpleegd op 28 juni
2021, van https://www.canonvannederland.nl/nl/page/142182/de-gastarbeiders

Omroep NTR. (2013, 29 januari). Schooltv: Nederland migratieland - Nieuwe
Nederlanders. SchoolTV.
https://schooltv.nl/video/nederland-migratieland-afl2-nieuwe-nederlanders/#q=immigratie

Oxsener, P. (2019, 31 mei). Hangt je muzieksmaak samen met je
persoonlijkheid? Quest. https://www.quest.nl/maatschappij/cultuur/a27605212/muzieksmaak-hangt-samen-met-afkomst-en-persoonlijkheid/

Testcentrum Groei. (2019). Identiteit | Testcentrum Groei B.V. https://www.testcentrumgroei.nl/persoonlijkheid/identiteit

Jansen, S. (2021, 19 januari). Waar komt schaamte vandaan? Quest.
https://www.quest.nl/mens/psychologie/a34940959/waarom-schamen-we-ons/

Verkaaik,
O. (2017, 28 juni). Bekijk: Gammacanon (17): Identiteit. NEMOKennislink. https://www.nemokennislink.nl/publicaties/gammacanon-17-identiteit/?search_page=true

Rolvink,
R. (2019, 27 november). Hoe gezond zijn vleesvervangers? Consumentenbond.
https://www.consumentenbond.nl/gezond-eten/hoe-gezond-zijn-vleesvervangers

Omroep
NTR. (2014, 18 april). Schooltv: Normen, waarden en de Nederlandse
cultuur - Samen vormen ze je identiteit. SchoolTV.
https://schooltv.nl/video/normen-waarden-en-de-nederlandse-cultuur-samen-vormen-ze-je-identiteit/#q=identiteit

Duurzaam eten:
Waarom en wat betekent het? (2013, 2 april). YouTube.
https://www.youtube.com/watch?v=WGvgV8CeB4I

Gulden,
P. (2018, 6 februari). Hoe ‘goed’ is biologisch vlees? Quest.
https://www.quest.nl/mens/voeding/a25613048/biologisch-vlees-goed/

Gulden,
P. (2020, 15 oktober). Voedselmythe: vleesvervangers zijn duurzamer
dan vlees? Quest. https://www.quest.nl/mens/voeding/a34369953/voedselmythe-vleesvervangers-zijn-duurzamer-dan-vlees/

NEMO
Kennislink. (2019, 13 februari). Bekijk: Meer vleesvervangers beter voor mens
en milieu. https://www.nemokennislink.nl/publicaties/meer-vleesvervangers-beter-voor-mens-en-milieu/?search_page=true

Stichting
Vluchteling. (2020, 18 december). Vluchtelingen, asielzoekers, migranten: wat is
het verschil? https://www.vluchteling.nl/nieuws/2018/7/vluchtelingen%2c-asielzoekers%2c-migranten%3a-wat-is-het-verschil

# data[].attributes.body
Naar aanleiding van het artikel van Kirschner (2019) ben ik op het idee gekomen om me te richten op dit onderwerp. Kirschner schreef in 2019 al dat begrijpend lezen niet altijd eerlijk getoetst wordt, omdat de resultaten van begrijpend lezen in veel gevallen afhankelijk is van de voorkennis van de leerlingen over het tekstonderwerp. De voorkennis van een onderwerp verschilt per leerling, hierdoor kan het lastig zijn om de juiste tekst te kiezen waarmee je écht het tekstbegrip kan meten. In 2018 vulde Van Gelderen daarbij aan dat taalniveaus niet bestaan, omdat er geen objectieve maatstaven zijn voor het meten van dit onderdeel. Mijn didactisch product draagt bij aan het creëren van gelijke kansen doordat alle leerlingen dezelfde voorkennis van een onderwerp toegediend krijgen. Hierdoor worden de objectieve maatstaven, zoals van Gelderen (2018) het verwoordde, wat minder objectief. Door middel van mijn product, krijgen de leerlingen meerdere teksten en/of video’s toegereikt over hetzelfde onderwerp. Het tekstbegrip kan pas echt gemeten worden als alle leerlingen met dezelfde kennis beginnen aan het lezen van een tekst. Door klassikaal gesprekken te voeren over rijke thema’s, krijgen de leerlingen ook de ruimte om zich te verdiepen in het onderwerp en hier een mening over te vormen. Zoals al eerder gezegd, draagt dit niet alleen bij aan het tekstbegrip, maar ook aan het leesplezier. De leerlingen voelen meer vrijheid en zeggenschap over de teksten die aangeboden worden. Daarnaast zullen de leerlingen de teksten ‘makkelijker’ vinden als ze meer voorkennis over een onderwerp hebben, want dan kunnen ze verbindingen leggen met de bestaande kennis in hun hoofd. In de enquête gaven de leerlingen van 3 havo al aan dat hun motivatie voor begrijpend lezen niet heel hoog ligt, doordat de teksten moeilijk te lezen en te begrijpen zijn. Veel docenten hebben zich hierbij aangesloten.

Mijn didactisch product is mede mogelijk gemaakt door eerder genoemde literatuur, ingevulde leerlingenquêtes en op- en aanmerkingen van mijn collega’s. Ook hebben de colleges van deze module mij geïnspireerd en heeft mijn werkplekbegeleider met mij meegedacht over het didactisch product.

# data[].attributes.body
Immigratie is een veelvoorkomend begrip in de Nederlandse cultuur. Op school, op werk of in een andere omgeving: iedereen kent wel een persoon met een immigratieachtergrond. Dit onderwerp komt veel terug bij vakken zoals aardrijkskunde en speelt een grote rol in de huidige maatschappij. Een goede reden om dit onderwerp bespreekbaar te maken. Als docent is het belangrijk om hierbij respectvol en objectief te blijven.
In het PDF bestand is een handreiking te vinden voor het bespreken van dit onderwerp aan de hand van de teksten.

# data[].attributes.body
Deze video (Omroep NTR, 2013) geeft veel duidelijkheid over de komst van immigranten in Nederland.

bron: Schooltv: Nederland migratieland - Nieuwe Nederlanders

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nederland migratieland - Nieuwe Nederlanders

# data[].attributes.attachment_link.description
In Nederland leven ook veel immigranten. Wie zijn dat eigenlijk en waarom komen ze naar Nederland? Nederland is in de laatste decennia een immigratieland geworden, maar buitenlandse mensen komen Nederland niet gemakkelijk in. Toch komen er nog veel mensen van overal ter wereld naar Nederland in een poging binnen de Nederlandse grenzen een veilig en gelukkig bestaan op te bouwen.

# data[].attributes.body
Voor dit onderwerp heb ik drie teksten uitgezocht. Deze teksten verschillen qua inhoud, maar ze vullen elkaar wel goed aan.
Aan de hand van deze teksten, krijgen de leerlingen meer bewustwording over hoe het is om een vluchteling te zijn en welke rol deze mensen spelen in de maatschappij. Een bekend thema dat belangrijk is om besproken te worden en te accepteren in onze multiculturele samenleving.

De teksten zijn chronologisch: de eerste tekst gaat over gastarbeiders uit de jaren 60. Na het lezen van de tweede tekst wordt duidelijk welke verschillen er zijn tussen de nieuwe inwoners in de huidige maatschappij. Als laatst heb ik een tekst toegevoegd die gaat over vluchtelingen vanaf 18 jaar. Deze leeftijdsgroep staat redelijk dichtbij de leerlingen en daardoor dichter bij de belevingswereld.

Na het lezen van deze teksten weten de leerlingen:

wie gastarbeiders zijn en waarom ze hier kwamen werken;

het verschil tussen immigranten, vluchtelingen en asielzoekers;

welke rol de maatschappij vervult bij het immigratie- en vluchtelingenbeleid;

de verschillende redenen waarom mensen vluchten uit hun moederland.

# data[].attributes.body
Deze tekst (Canon van Nederland, z.d.) is bedoeld als introductie op het onderwerp. In deze tekst wordt namelijk uitgelegd hoe immigratie ontstaan is vroeger. Dit wordt gedaan aan de hand van het begrip 'gastarbeiders'. Hier hebben veel leerlingen mee te maken bij vakken zoals aardrijkskunde en daarom is het een begrip waaromheen veel verteld kan worden.

bron: De gastarbeiders - Canon van Nederland

# data[].attributes.headline
3.3.2 Vluchtelingen, asielzoekers en migranten

# data[].attributes.subject
3.3.2 Vluchtelingen, asielzoekers en migranten

# data[].attributes.body
Deze tekst (Stichting Vluchteling, 2020) geeft meer duidelijkheid over het huidige immigratie- en vluchtelingenbeleid. Wat is het verschil tussen een vluchteling, asielzoeker en migrant?

bron: Vluchtelingen, asielzoekers, migranten: wat is het verschil? - Stichting Vluchteling

# data[].attributes.body
Een recent artikel (NOS, 2021) dat duidelijkheid geeft over vluchtelingen in Europa. Dit artikel gaat over vluchtelingen van 18 jaar en ouder. Dit artikel legt niet alleen uit wat er mis gaat met immigranten in Europa, maar ook wat de gevolgen zijn.

bron: 'Europa beschermt vluchtelingen die 18 worden onvoldoende' | NOS

# data[].attributes.attachment_link.title
Europa beschermt vluchtelingen die 18 worden onvoldoende

# data[].attributes.body
Identiteit is een groot thema in het leven van deze doelgroep. In de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn jongeren volop bezig zichzelf te ontwikkelen en te ontdekken wie ze zijn en welke rol ze vervullen in de maatschappij. Identiteitsontwikkeling is een proces met veel keuzes. Als docent heb je de taak om deze ontwikkeling te steunen. Door dit thema te introduceren, wordt dit onderwerp bespreekbaar voor de leerlingen.
Als PDF heb ik een handreiking voor dit onderwerp toegevoegd. Hierbij heb ik vooral gelet op het bespreekbaar maken van dit onderwerp, waarbij ik de bouwstenen van Curriculum.nu (2020) heb meegenomen in de leerdoelen.

# data[].attributes.body
Als introductie op dit onderwerp een korte video van schooltv (Omroep NTR, 2014). In deze video wordt uitgelegd hoe je je eigen normen en waarden creëert en wat dit voor invloed heeft op jou als persoon (je identiteit).

bron: Schooltv: Normen, waarden en de Nederlandse cultuur - Samen vormen ze je identiteit

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Normen, waarden en de Nederlandse cultuur - Samen vormen ze je identiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Dingen die je belangrijk vindt, noem je waarden. Regels waar je je aan moet houden, heten normen. Die krijg je niet alleen mee van je ouders, maar ook via media. En dan heb je ook nog de cultuur van het land waar je woont.

# data[].attributes.body
Identiteit is een breed begrip, maar wel een begrip waar deze leeftijdsgroep veel me te maken heeft. Veel pubers vragen zich af wie ze zijn en waarom ze zich gedragen zoals ze doen.

De teksten zijn ingedeeld op moeilijkheidsgraad. De eerste tekst geeft een introductie van het begrip identiteit, waarna de tweede tekst hier nog extra aanvullingen opgeeft. De derde tekst legt een koppeling tussen identiteit en muziek. De leerlingen krijgen dus alle ruimte om na te denken over hun eigen identiteitsontwikkeling. Als laatst heb ik een 'bonus' tekst toegevoegd, die gaat over schaamte. Leuk om nog te gebruiken, maar het sluit niet helemaal aan bij de vorige teksten, wel bij identiteit in bredere zin.

Na het lezen van deze teksten weten de leerlingen:

wat het begrip identiteit inhoudt;

het verschil tussen een persoonlijke identiteit en een sociale identiteit;

welke invloed de omgeving heeft op de identiteitsontwikkeling.

# data[].attributes.body
Dit artikel (Testcentrum Groei, 2019) is vooral bedoeld als introductie op het onderwerp. Het artikel belicht verschillende kanten van identiteit; de sociale identiteit en de identiteitsontwikkeling van een mens. Het geeft een duidelijk beeld van het begrip 'identiteit'.

bron: Identiteit | Testcentrum Groei B.V.

# data[].attributes.body
Dit artikel van Verkaaik uit 2017 gaat dieper in op het begrip identiteit en identiteitsontwikkeling. Daarnaast gaat deze tekst over de geschiedenis van dit begrip.
Deze tekst bevat ook veel nieuwe woorden en belicht een andere kant van identiteit.

bron: Gammacanon (17): Identiteit - NEMO Kennislink

# data[].attributes.body
De vorige teksten hebben duidelijkheid gegeven over het begrip identiteit en de leerlingen de ruimte gegeven om na te kunnen denken over hun eigen identiteit (en sociale identiteit). Deze tekst (Oxsener, 2019) koppelt muzieksmaak aan identiteit. Op deze manier kunnen de leerlingen nadenken over de muziek die ze leuk vinden en in hoeverre dat aansluit bij hun persoonlijkheid en/of aangeleerd is door vrienden of familie. Deze tekst geeft nog extra ruimte om na te denken over eigen identiteit.

bron: Zegt je muzieksmaak iets over je karakter? (quest.nl)

# data[].attributes.attachment_link.title
Hangt je muzieksmaak samen met je persoonlijkheid

# data[].attributes.body
Duurzaamheid is een rijk thema dat een grote rol speelt in de huidige maatschappij en de maatschappij van de toekomst. Om deze reden is het belangrijk dat iedere leerling zich al vroeg bewust is van zijn/haar impact op de wereld. Het thema duurzaamheid heb ik geïntroduceerd door middel van verschillende artikelen over duurzaam eten.

Bekijk onderstaand PDF bestand voor handreikingen bij de teksten

# data[].attributes.body
Een korte, duidelijke video (Duurzaam eten: Waarom en wat betekent het?, 2013) als inleiding op de teksten. De video gaat over de duurzaamheid van (vegetarisch) vlees en de invloed hiervan op het milieu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Duurzaam eten: Waarom en wat betekent het?

# data[].attributes.body
Voor dit thema heb ik me gericht op de verschillende 'soorten vlees', omdat duurzaamheid an sich een groot begrip is.

De teksten zijn hieronder via PDF te bekijken. De bron staat er ook bij.

De teksten zijn ingedeeld op moeilijkheidsgraad en kennis. De teksten worden steeds wat uitgebreider en de inhoud van de teksten bouwt ook op, waardoor er meer verbindingen ontstaan en de kennis verrijkt wordt.

Na het lezen van deze teksten weten de leerlingen:

het verschil tussen biologisch vlees en vleesvervangers;

wat de invloed van vlees op het milieu is;

wat de invloed van vleesvervangers op het milieu is;

wat de invloed van vleesvervangers op het menselijk lichaam is.

# data[].attributes.body
Deze tekst gaat over het leven van dieren op een biologische teelt.  (Gulden, 2018). Quest heeft onderzocht of biologisch vlees daadwerkelijk zo goed is als beweerd wordt. Een korte maar krachtige introductie op de bio industrie. Na deze tekst zijn de artikelen gericht op vleesvervangers: door deze introductie is het verschil van deze consumpties duidelijk.

bron: Is biologisch vlees beter voor het dier en milieu? (quest.nl)

# data[].attributes.headline
1.3.2 Vleesvervangers vergeleken met vlees

# data[].attributes.subject
1.3.2 Vleesvervangers vergeleken met vlees

# data[].attributes.body
In deze tekst heeft Quest (Gulden, 2020) onderzocht of vegetarische burgers duurzamer zijn dan vleesburgers. Daarnaast wordt ook in deze tekst duidelijk in beeld gebracht wat vleesvervangers zijn en hoe deze gemaakt worden.

bron: Voedselmythe: vleesvervangers zijn duurzamer dan vlees? (quest.nl)

# data[].attributes.headline
1.3.3 Meer vleesvervangers beter voor mens en milieu

# data[].attributes.subject
1.3.3 Meer vleesvervangers beter voor mens en milieu

# data[].attributes.body
Deze tekst van NEMO Kennislink uit 2019 gaat iets dieper in op het consumeren van vleesvervangers. De tekst bevat veel nieuwe woorden voor de leerlingen van de onderbouw. Daarnaast is deze tekst ook rijk aan berekeningen en getallen, dus zie een koppeling naar natuur-, scheikunde, biologie of zelfs wiskunde als een optie!

bron: Meer vleesvervangers beter voor mens en milieu - NEMO Kennislink

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer vleesvervangers beter voor mens en milieu

# data[].attributes.body
In de vorige teksten werd voornamelijk de nadruk gelegd op de invloed van vleesvervangers op de natuur. Bij dit artikel (Rolvink, 2019) wordt beschreven welke invloed vleesvervangers hebben op het menselijk lichaam. Het artikel bevat wederom veel nieuwe woorden en cijfers, maar is hierdoor goed te koppelen aan andere vakken zoals biologie.

# data[].attributes.body
Dit artikel uit de Quest (Jansen, 2021) staat los van bovenstaande artikelen, maar kan wel ingezet worden voor het uitbreiden van kennis over dit onderwerp. Het artikel legt een mooie link tussen pubers, (voor)oordelen en schaamte.

bron: Waarom schamen we ons? (quest.nl)

# data[].attributes.body
Curriculum.nu. (2020). Wat is Curriculum.nu? – Curriculum.nu. Geraadpleegd op 25 oktober 2020, van https://www.curriculum.nu/waarom

PISA. (2019, 1 april). Vaardigheidsontwikkelingen volgens PISA en examens. Cito. https://www.cito.nl/kennis-en-innovatie/kennisbank/cte-rapport-vaardigheidsontwikkelingen-volgens-pisa-en-examens

Kirschner, P. (2019, 2 oktober). Is begrijpend lezen oneerlijk? Zonder voorkennis geen tekstbegrip. Geraadpleegd op 21 oktober 2020, van https://onderzoekonderwijs.net/2019/10/02/is-begrijpend-lezen-oneerlijk-zonder-voorkennis-geen-tekstbegrip/

van Gelderen, A. (2016, 12 september). Didactief | Taalniveaus GO! Geraadpleegd op 22 oktober 2020, van https://didactiefonline.nl/blog/blonz/taalniveaus-go

DLO (Dag van het Literatuur Onderwijs) (2020, 26 november). Dag van het Literatuuronderwijs - Symposium voor literatuuronderwijs en leesbevordering. https://dagvanhetliteratuuronderwijs.nl/