# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oferta

W trosce o nasze zdrowie w okresie pandemii Ośrodek Wsparcia Rozwoju Dziecka i Rodziny Port Wrocław pracuje telefonicznie.
Wspieramy, słuchamy i rozmawiamy z Państwem od poniedziałku do piątku w godzinach 11.00-19.00.
Dyżury telefoniczne pełnią pedagodzy i psycholog pod numerem 509 192 666.
Oferujemy Państwu między innymi:
Wzmacnianie umiejętności radzenia sobie ze stresem wynikającym z okresu kwarantanny,
Rozmowę wspierającą w trudnościach opiekuńczo- wychowawczych,
Wspólne przeanalizowanie możliwych rozwiązań pojawiających się problemów.
Czas trwania porady pedagogicznej - 50 minut dla osoby.
Zapraszamy i czekamy na kontakt od Państwa - Zespół Ośrodka.

Oferta
Poradnictwo pedagogiczne, psychologiczno-terapeutyczne, warsztaty grupowe dla rodziców bądź opiekunów podnoszące umiejętności wychowawcze, grupy wspierające dla rodziców, opiekunów, wychowawców, pedagogów.

Konsultacje indywidualne

Pedagogiczne
Psychologiczno-terapeutyczne

Prowadzenie grup/warsztatów

Warsztaty umiejętności wychowawczych
Grupa wsparcia dla rodziców lub opiekunów

Systematyczny udział w warsztatach, gotowość i otwartość na zmianę nauczy Cię lepiej rozpoznawać i radzić sobie z trudnościami wychowawczymi, wzmocni w pełnieniu rodzicielskich ról.

Poruszane tematy i zagadnienia:

1. Ja-rodzic. Cechy, zasoby, umiejętności (2 spotkania)

2. Emocje jako informacja (1 spotkanie)

3. Rozmowa z dzieckiem (2 spotkania)

4. Dobór narzędzi do założonych celów rodzicielskich (1 spotkanie)

5. Nagrody, konsekwencje, kary - co jest czym i jak to działa (1 spotkanie)

6. Jedyne co stałe to zmiana - etapy rozwojowe dziecka (1 spotkanie)

Grupa wsparcia dla rodziców lub opiekunów (otwarta) skierowana jest do osób przeżywających trudności wychowawcze czy trudności w relacjach z bliskimi. Udział w grupie polega na nawiązywaniu kontaktu, dzieleniu się własnym doświadczeniem i ważnymi pożytecznymi informacjami, udzielaniu wsparcia emocjonalnego. Uczestnictwo w grupie wspiera pracę nad sobą, jest także wsparciem i pomocą w radzeniu sobie z codziennymi trudnościami.

Terminy spotkań

Spotkania konsultacyjne ze specjalistami odbywają się w terminach:
Psychologiczne:
Rada Osiedla Maślice, ul. Suwalska 5
środa 8.00 - 12.00. (marzec, kwiecień, wrzesień 9.00 -12.00 )

Port Wrocław, ul. Nowa 4/1
sobota 10.00-17.00

Pedagogiczne:
Szkoła Podstawowa 26 , ul. Suwalska 5
wtorek 16.00 - 19.00
W związku z zamknięciem szkoły, od 17 marca br, konsultacje pedagogiczne odbywają się tylko telefoniczne pod numerem 509 192 666 . Godziny konsultacji pozostają bez zmian.

Rada Osiedla Maślice , ul. Suwalska 5
piątek 15.00 - 18.00
pozostałe dni tygodnia - Port Wrocław, ul. Nowa 4/1

Z uwagi na stan pandemii, warsztaty umiejętności wychowawczych odbędą się w innym terminie. O ewentualnych dalszych zmianach będziemy Państwa informować na stronie.
Warsztaty umiejętności wychowawczych dla rodziców lub opiekunów:
Warsztaty odbywać się będą od 16.03.2020r. do 11.05.2020r. w każdy poniedziałek w godzinach od 17.00. - 19.00. w siedzibie Ośrodka ul. Nowa 4/1, Wrocław .
Działanie współfinansowane jest ze środków finansowych otrzymanych od Gminy Wrocław na realizacje zadania pod tytułem: Prowadzenie Punktów Poradnictwa Rodzinnego na terenie Wrocławia - Poradnictwo Rodzinne Port Wrocław - Maślice 2020.

Grupa wsparcia dla rodziców, opiekunów,wychowawców, pedagogów :
w każdy czwartek od 15.00-18.00 - Port Wrocław, ul. Nowa 4/1

Zapisy odbywają się telefonicznie: 509 192 666

Uczestnictwo poprzedzone jest rozmową prowadzących z kandydatem.

Wszystkie działania prowadzone są bezpłatnie

# data[].attributes.attachment_link.description
W trosce o nasze zdrowie w okresie pandemii Ośrodek Wsparcia Rozwoju Dziecka i Rodziny Port Wrocław pracuje telefonicznie. Wspieramy, słuchamy i rozmawiamy z Państwem od poniedziałku do piątku w godzinach 11.00-19.00. Dyżury telefoniczne pełnią pedagodzy i psycholog pod numerem 509 192 666.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Golden Sunset - Relaxing Meditation Music

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzyka uspokajająca na depresję i do relaksu

# data[].attributes.attachment_link.title
earth.fm: Listen to nature sounds, fall in love with the Earth

# data[].attributes.attachment_link.description
A non-profit, growing library of immersive nature sounds from all over the world. Become part of our family and help preserve the planet.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Otaczają nas hasztagi #zostanwdomu, #czassiezatrzymal. Cóż, czas z pewnością nie zatrzymał się dla naszych dzieci. Ich rozwój nie uległ zatrzymaniu. Pozostają tak samo, a być może nawet bardziej niż dotychczas ciekawe świata, eksplorujące, dążące do niezależności, domagające się naszej uwagi i spełniania ich potrzeb. To trudna sytuacja emocjonalna dla dorosłych, bo doświadczają podwyższonego napięcia związanego z lękiem, bezradnością i niepewnością. Fakt, że nikt nie wie, ile jeszcze będzie trwała taka sytuacja epidemiologiczna, sprawia, że organizm człowieka może działać na najwyższych obrotach, bo cały czas z włączoną reakcją stresową (która uruchamia się w odpowiedzi na trudną, kryzysową sytuację i powinna się zakończyć wraz z pokonaniem kryzysu). Ale kryzys nie mija...

Dzieci mają prawo nie rozumieć tej sytuacji. Widzą jednak, że rodzice są zdenerwowani, może bardziej niż zwykle napięci czy zamyśleni. Dzieci doświadczają też wielu zmian w życiu codziennym: nie chodzą do przedszkola, nie mogą spotkać się z babcią, mama pracuje przy komputerze, a tata chwilowo nie pracuje w ogóle. Reakcją dziecka może być znużenie, niezadowolenie, większa niż zazwyczaj trudność w regulowaniu swoich emocji.

W kontekście epidemii i tego, jak wpływa ona na nasze emocje, częściej niż zazwyczaj może zdarzyć się, że reakcją na niepożądane zachowanie dziecka będzie wybuch, "wyjście z siebie". Przyjrzyjmy się, co może rodzic robić dla siebie, by zadbać o swoje emocje i zatrzymać się, aby nie dać dziecku klapsa.
Zajmij swój mózg, obniż napięcie
Twoje dziecko wpada w złość, histerię, krzyczy, wrzeszczy, tupie, a Ty czujesz, że jeszcze kilka sekund i zaczniesz robić to samo? Za taką reakcję odpowiada najbardziej „prymitywna", najstarsza część naszego mózgu, która aktywuje się i przejmuje dowodzenie nad działaniem, uznaje tę sytuację za zagrożenia i włącza reakcję „Uciekaj albo walcz". Kontrolę przejmuje układ limbiczny, czyli emocje biorą górę nad rozsądkiem. Dziecko wyczuwa narastające zdenerwowanie rodzica, które pobudza jeszcze bardziej dziecko, a na pewno nie pomaga się uspokoić. Jak przerwać to błędne koło? Zajmij swój mózg - daj mu zadanie do wykonania, które uruchomi część odpowiedzialną za myślenie, analizę, liczenie. Ważne, aby nie była to czynność automatyczna, tylko coś, co każe Twojemu mózgowi wyhamować.

Zmień pozycję ciała, np. poprzez obrót, krok w tył.

Weź kilka głębokich wdechów - świadomy, głęboki oddech przełącza nasz mózg na „racjonalny" tor.

Licz od 100 do tyłu, co 3, co 7, wymieniaj wszystkie liczby pierwsze.

Wymieniaj przystanki autobusowe linii, którą dojeżdżasz do pracy.

Sprawdź, czy pamiętasz królów polskich zaczynając od Bolesława Chrobrego.

W myślach śpiewaj piosenkę, podkładając pod znaną Ci melodię śmieszne lub absurdalne słowa, czy przekleństwa (obniżają poziom złości i bólu).

Pozbądź się nadmiaru energii - jeśli możesz dziecko zostawić z drugą osobą, wyjdź do innego pomieszczenia, wykrzycz złość, zrób przysiady, energiczne wymachy rękoma.

Zorientuj się, co czuje i czego potrzebuje dziecko

Dziecko ma niedojrzały układ nerwowy i trudno mu regulować emocje, których doświadcza. Dodatkowo na jego stan silnie wpływają inne bodźce stresujące, takie jak głód, zmęczenie, hałas, silne światło, obecność wielu osób.

Zadaj sobie pytanie: co wywołało taką reakcję dziecka, co jest jego problemem, co oznacza dla niego ta sytuacja?

Zastanów się jak, dziecko może przeżywać sytuacje związaną z koronawirusem, co się zmieniło w jego rutynie, wśród najbliższego otoczenia? Jaki to może mieć wpływ na dziecko, na jego emocje?

Nazwij emocje dziecka, powiedz: „Wydaje mi się ze to mogło Cię zezłościć", "Ojej, chyba bardzo się przestraszyłeś?".

Obserwuj dziecko, gdy widzisz, że zbliża się do granicy swojej wytrzymałości (np. pod koniec dnia), zareaguj - weź na ręce, zainteresuj czymś, nazwij jego stan: "Chyba masz już dość na dzisiaj, jesteś zmęczony, brakuje Ci naszych długich spacerów?"

Rozładuj sytuację śmiechem, wierszykiem (ale pamiętaj, aby porozmawiać z dzieckiem, o tym, co wywołało jego złość - aby śmiech nie stał się sposobem na tłumienie emocji).

Rzuć sobie koło ratunkowe

Poszukaj myśli, sentencji, perspektywy, która Cię zatrzyma, pozwoli spojrzeć inaczej na to, co się dzieje.

Może to być:

Szukanie korzyści z danej sytuacji, np. kiedy dziecko wyrzuci talerz z jedzeniem: „To dobrze się składa, bo miałam umyć podłogę"; kiedy dziecko zbije kubek: „Świetnie, mogę kupić nowy".

Powtarzanie sobie: „Dziecko potrzebuje uwagi, a nie uwag".

Zadanie sobie pytania: „A co, jeśli oczekiwania dziecka są ok i nic się takiego nie stanie, jeśli je spełni?" - gdy dziecko na coś się upiera, koniecznie chce się ubrać w pelerynę, choć na zewnątrz jest ciepło i słońce.

Powiedzenie sobie: „Czy w skali świata to jest naprawdę ważne?".

Powiedz w myślach i/lub na głos, co czujesz w tym momencie.

Powiedzenie sobie „To nie moje dziecko sprawia mi kłopoty, to ja mam kłopot (z jego zachowaniem)".

Powiedzenie sobie, że to chwilowe. Jest takie porzekadło: „Wszystko mija, nawet najdłuższa żmija". Albo koronawirus!

Pod ostrzałem spojrzeń

Czas wymuszonego i przedłużającego się przebywania w domu, bez wiedzy, kiedy to się skończy, może oznaczać, że większość trudnych sytuacji ma miejsce w domu, nie w sklepie czy parku. W związku z tym, być może częściej pojawi się myśl: "C o pomyślą sobie sąsiedzi, kiedy Kasia tak drze się, jakbym robiła jej krzywdę, może zaraz wezwą policję, albo powiadomią OPS".

Powtarzaj sobie: „To mój wybór jak się zachowam, to ja wiem co tu się dzieje i czego potrzebuje moje dziecko", "To naturalne, że złości się i krzyczy, przecież nie pozwalam mu na kolejną bajkę".

Przywołaj sobie swoją perspektywę, jak bardzo Tobie brakuje wyjścia ze znajomymi do restauracji, do kina, innych aktywności, które dotąd były Twoją przyjemnością i odskocznią. Może to pomoże Ci spojrzeć z empatią na dziecko w tej trudnej sytuacji i przekieruje myśli oraz emocje w stronę rozczarowanego malca, a nie obserwujących przechodniów czy spojrzeń z okien mieszkań.

Jeśli ktoś krytykuje to, jakim rodzicem jesteś, komentuje Twoje trudne momenty z dzieckiem i wyciąga wnioski jedynie na podstawie słyszanych dźwięków, powtarzaj sobie: „To ta osoba ma z tym problem, to są jej emocje, nie moje. Ja poczekam, aż moje dziecko się wyciszy, pomogę mu z tym".

Takie ograniczenie przestrzeni, zawężenie granic i brak wyboru sposobu spędzania czasu tak, jakby się chciało, może być bardzo trudną sytuacją dla dziecka, jak i rodzica. Jednak to dziecko ma najmniejsze możliwości radzenia sobie z tą sytuacją, potrzebuje osoby dorosłej, aby pomogła mu regulować napięcie emocjonalne związane z nowymi, przedłużającymi się dla niego ograniczeniami.

Higiena rodzica i profilaktyka złości

Tak, jak złość dziecka może „zarazić" Ciebie i wprawić w ruch błędne koło emocji, tak Twój spokój pomaga dziecku w regulowaniu swoich uczuć. Ale jak mówi przysłowie, z pustego i Salomon nie naleje. Jeśli nie zadbasz o swój odpoczynek, sen, ruch fizyczny, przyjemności, w momentach kryzysowych trudno będzie Ci znaleźć w sobie siłę na poradzenie sobie z problemami. Może to być trudne w sytuacji ograniczenia możliwości wyjścia z domu, zamknięcia miejsc publicznych, ale dobrze jest szukać choć najmniejszych sposobów na utrzymanie ruchu, przyjemności, aby zachować poczucie sprawstwa, a zmniejszać poczucie bezradności.

Pamiętaj o sobie! Może martwisz się o własnych rodziców? Albo o swoją sytuację zawodową? Może ktoś bliski został zarażony i obawiasz się o jego stan zdrowia? Pomyśl co się z Tobą dzieje, jakie masz myśli, emocje, jak się czujesz?

Wyciągnij wnioski z trudnej sytuacji, pomyśl, jak można jej uniknąć w przyszłości.

Zadbaj o otoczenie, dostosuj je do temperamentu i potrzeb dziecka, zredukuj możliwe szkody - np. jeśli dziecko zrzuca naczynia na podłogę, daj mu plastikowe talerze.

Obserwuj dziecko, ucz się jego reakcji, temperamentu, oznak, gdy zbliża się do swojej granicy cierpliwości i wytrzymałości.

Rozpoznawaj swoje granice, jakie sytuacje odbierasz jako podbramkowe, co wzmaga Twój stres (np. upał, głód). Może zmieniają się one podczas akcji #zostanwdomu i innych okoliczności związanych z koronawirusem?

Ustal swoją „skalę złości" i informuj dziecko, na którym poziomie w danej sytuacji się znajdujesz (jeżeli taka forma się przyjmie, dziecko może również stosować swoją skalę, informując Cię na jakim poziomie jest w swoich emocjach). Możecie używać cyfr, buziek, porównań.

Zaakceptuj emocje - zarówno swoje, jak i dziecka - pozwalają poznać Wasze potrzeby.

Więcej tekstów, które mogą Ci się przydać w czasie #zostanwdomu
Zabawa to podstawa - w co się bawić w domu? Jak zachęcać dziecko do współpracy Widzisz osobę która daje dziecku klapsy, szarpie je lub na nie krzyczy? Zareaguj! Stop dla klapsa To tylko niewinny klaps? Co zamiast klapsa? Mam dość, co możesz zrobić dla siebie, by zredukować rodzicielski stres Jak okiełznać złość Co z tym krzykiem? Praktyczne wskazówki Klaps? A może warto się zatrzymać? Postawy wobec kar fizycznych
Chcesz poczytać więcej na ten temat? Zajrzyj także na:
https://www.blogojciec.pl/dzieci/rzecz-ktorej-najbardziej-zaluje-w-calym-moim-rodzicielstwie/ https://www.blogojciec.pl/dzieci/cztery-slowa-ktore-pomogly-mi-na-nowo-odkryc-rodzicielstwo/ https://www.blogojciec.pl/dzieci/co-naprawde-chcialbym-przekazac-rodzicom-stosujacym-klapsy/ https://www.wymagajace.pl/pulapka-ktora-wpadaja-bliskosciowi-rodzice/ https://www.wymagajace.pl/prosic-dziecko-by-chcialo-ze-mna-wspolpracowac/ https://mataja.pl/2016/04/czy-klapsy-rzeczywiscie-szkoda-nowe-badania/ http://www.nishka.pl/piasecki-jest-potworem-choc-gdy-sie-urodzil-byl-uroczym-rafalkiem/
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę bardzo dziękuje blogerom (Natalii: nishka.pl, Magdalenie: wymagające.pl, Joannie: matkatylkojedna.pl, Kai: moi-mili.pl, Alicji: mataja.pl i Kamilowi: blogojciec.pl ) za udział w warsztatach i wspólne wypracowanie poradnika dla rodziców „Potrafię się zatrzymać... ale jak to zrobić?!"
Pobierz poradnik dla rodziców >>

# data[].attributes.attachment_link.title
Rodzicielstwo w czasach #zostańwdomu. Poradnik dla rodziców: „Potrafię się zatrzymać... ale jak to zrobić?!"

# data[].attributes.attachment_link.description
Otaczają nas hasztagi #zostanwdomu, #czassiezatrzymal. Cóż, czas z pewnością nie zatrzymał się dla naszych dzieci. Ich rozwój nie uległ zatrzymaniu. Pozostają tak samo, a być może nawet bardziej niż dotychczas ciekawe świata, eksplorujące, dążące do niezależności, domagające się naszej uwagi i spełniania ich potrzeb.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czym jest metoda Self-Reg i jak może nam pomóc w lepszym rozumieniu małych dzieci?
W podejściu Self-Reg patrzymy na zachowania dzieci inaczej, niż patrzy się na nie na co dzień. Często to, jak zachowują się dzieci, postrzegamy powierzchownie i tak też reagujemy: dziecko robi coś nie tak jak chcemy, więc mu czegoś zabraniamy, zakazujemy, tłumaczymy coś i tak dalej. Natomiast w ramach metody Self-Reg zwraca się uwagę na to, co się dzieje w mózgu, w układzie nerwowym, w ciele, co pobudza dziecko i wywołuje u niego stres. Docierając do przyczyn, możemy naprawdę mu pomóc.
To znaczy?
Self-Reg to nie tylko zrozumienie tego, co dzieje się z dzieckiem, lecz także podpowiedź, jakie kroki należy podjąć, żeby zredukować jego stres, pobudzenie, pomóc mu optymalnie się rozwijać. Te kroki to: 1. przeformułowanie trudności i zachowań i spojrzenie na nie w kontekście stresu, pobudzenia, napięcia i energii; 2. rozpoznanie stresorów; 3. redukcja stresu; 4. refleksja i budowanie samoświadomości; 5. reagowanie, czyli tworzenie indywidualnych strategii regeneracji energii i wspierania odporności psychicznej (rezyliencji). To podejście uniwersalne: dotyczy dzieci w każdym wieku, uwzględnia też fazy rozwojowe, to, że każde dziecko i każda sytuacja są inne.
Małe dziecko z telefonem albo tabletem w ręku to powszechny widok w restauracjach, w komunikacji miejskiej, w parku, a także w domach. Dlaczego ekrany i to, co się na nich dzieje, są dla dzieci tak atrakcyjne?
Ponieważ dostarczają wielu bodźców i wzbudzają ciekawość dzieci. Ekrany oddziałują na układ nagrody w stopniu zależnym od wieku dziecka, ale też od rodzaju ekranu. Bajka w telewizji ma na nie słabszy wpływ, bo poczucie nagrody, czyli przyjemności, jest nieco mniejsze. Jeśli zaś dziecko dostaje do ręki mały ekran, na którym może samo klikać, to poczucie nagrody, satysfakcji, jest większe.
Dlaczego wielkość ekranu ma znaczenie?
Chodzi nie tyle o jego wielkość, ile o kontrolę. Dziecko, klikając, uzyskuje coś nowego. To szybka gratyfikacja, taka, jaką trudno uzyskać na co dzień. Poczucie kontroli mniej więcej od drugiego roku życia staje się coraz ważniejsze, pod tym względem jest to więc moment krytyczny. Z czytaniem bajek też wiąże się gratyfikacja, czyli uczucie przyjemności, satysfakcji, ale mniejsza. W momencie, w którym dziecko patrzy na ekran, uruchamia się cały proces uwalniania hormonów. Pod ich wpływem dziecko zapamiętuje ulgę, przyjemność, satysfakcję. I następnym razem, kiedy będzie zmęczone, wyczerpane czy znudzone, znowu odczuje chęć włączenia urządzenia wyposażonego w ekran. To może stać się sposobem na regulację emocji u dziecka.
Bajki oglądane przez dzieci są bardzo kolorowe, obrazy szybko się w nich zmieniają. Jak to działa na dziecięcy system nerwowy?
Bajki bombardują mózg bodźcami z różnym nasileniem, ale tak czy owak jest właśnie bombardowanie. Dziecko widzi bardzo dużo kolorów i słyszy bardzo dużo dźwięków, wydarzenia na ekranie są emocjonujące, a głosy w bajkach - często podekscytowane. To niestety przyzwyczaja mózg do nadmiernego pobudzenia, które z czasem staje się jego stanem domyślnym. Po wyłączeniu bajki może nastąpić moment, w którym dziecko doświadczy nagłej zmiany, jakby ktoś znienacka wcisnął hamulec. Reaguje krzykiem, sprzeciwem, chociaż w istocie wyłączenie bajki jest dla niego korzystne.
Co dzieje się z dzieckiem, kiedy traci dostęp do takich treści?
Może odczuwać niepokój, dużą frustrację. Zdarza się, że w takich sytuacjach dzieci histeryzują, biją, krzyczą, czasami ich zachowanie jest bardzo dramatyczne. My, rodzice, często widzimy wtedy tylko to, że dziecko nie chce wyłączyć bajki, ale nie zastanawiamy się nad tym, co dzieje się w jego mózgu, i w konsekwencji nie dostrzegamy, że jego układ nerwowy potrzebuje ukojenia.
Czym jest to ukojenie?
To przede wszystkim więź, bo to właśnie relacja potrafi chronić przed stresem. Stuart Shanker nazywa więź „mózgowym wi-fi" i wskazuje, że koi ona mózg i pomaga się dziecku regulować. Rolą rodzica powinno być zatem zorganizowanie dziecku czasu w taki sposób, aby jak najwięcej przyjemności czerpało właśnie z relacji, a ponadto z kontaktu z naturą oraz ruchu. Trzeba znaleźć inne od ekranów sposoby regulacji emocji i przyzwyczajać do nich mózg dziecka. Nie chodzi o to, żeby całkowicie zabrać mu tego typu sprzęty czy też walczyć z dzieckiem, bo walcząc, niestety często uzyskujemy efekt odwrotny do zamierzonego. Spróbujmy przyjąć emocje towarzyszące wyłączaniu bajki, ukoić układ nerwowy dziecka i powoli przyzwyczajać jego mózg do mniejszej stymulacji.
Jak rodzic może uspokoić dziecko?
Często pomaga obniżenie tonu głosu, rozmowa w taki sposób, by twarze rodzica i dziecka były na tej samej wysokości, łagodny wzrok. Trudno nam zachować się w ten sposób, kiedy dziecko się awanturuje, bo myślimy, że robi to przeciwko nam. Potrzebujemy jednak zrozumieć, że jego reakcja nie jest wymierzona w nas, tylko w danym momencie nie potrafi inaczej.
Jak rozumieć zachowania dziecka, które są dla nas trudne?
Dobrze jest spojrzeć na nie przez pryzmat pobudzenia, stresu, tego, co się dzieje w mózgu. To pierwszy krok, który Stuart Shanker nazywa „przeformułowaniem". Następnie przychodzi kolej na rozpoznanie stresorów w pięciu obszarach stresu. Pierwszy z nich, obszar biologiczny, jest związany między innymi ze zmysłami, ale również z ilością snu i aktywności fizycznej czy dietą. Drugi obszar wiąże się z emocjami - źródłem stresu są na przykład doświadczenia z danego dnia, chociażby z przedszkola. W trzecim obszarze - poznawczym - stresorami mogą być na przykład (zwłaszcza u trochę starszych dzieci): wysiłek poznawczy, coś, co jest nieprzewidywalne, albo poczucie bezczynności, czyli niedobór angażujących bodźców. W czwartym obszarze - społecznym - źródłem stresu są między innymi relacje z rówieśnikami. W piątym z obszarów - prospołecznym - stresorami mogą być emocje innych osób. To oczywiście duży skrót, bo w każdym obszarze potencjalnych stresorów jest znacznie więcej.
Czy stres zawsze jest negatywny?
Nie, część stresorów wpływa na mózg pozytywnie. Nie trzeba bać się stresu, obserwujmy jednak, czy nie przytłacza on dziecka. A kiedy rozpoznamy negatywne stresory, starajmy się je zredukować.
Jak to zrobić?
Redukcja stresu to trzeci krok Self-Reg, który pomaga dziecku odzyskać spokój i ułatwić mu poradzenie sobie z trudnością. Stresory się kumulują - w ciągu dnia, tygodnia, miesiąca - część z nich jest także nieoczywista, ukryta, więc zrozumienie przyczyny stresu bywa niełatwym zadaniem. Jeśli nie możemy rozpoznać stresorów i zredukować stresu, przynajmniej go nie dodawajmy. Spróbujmy zredukować własne napięcie i wejdźmy w relacje z dzieckiem ze spokojem, zarażajmy je nim. Im spokojniejszy rodzic, tym łatwiej jest mu ukoić dziecko.
To nie zawsze jest łatwe.
Zgadza się - silne dziecięce emocje nieraz bardzo wytrącają nas z równowagi, ale próbujmy odnaleźć spokój w sobie, chociażby dzięki pierwszemu krokowi Self-Reg, a w awaryjnych sytuacjach postarajmy się opanować. Wprawdzie to nie do końca to samo, ale w pewien sposób działa, warto jednak pamiętać o tym, by zadbać potem o własną samoregulację i odzyskać nadszarpnięte tą sytuacją zasoby.
Jaka jest różnica między opanowaniem a spokojem?
Opanowanie to ściągnięcie lejców: chociaż w środku kipi, zachowujemy pokerową twarz. Dzieci, dorośli zresztą też, podskórnie wyczuwają to napięcie. Jeśli obok nas jest ktoś opanowany, ale wewnętrznie spięty, pobudzony, to nasz mózg świetnie to odczytuje, dzieci są w tym szczególnie dobre. Opanowanie także zużywa nasze zasoby energii, dlatego wywołuje zmęczenie, irytację. Natomiast kiedy w Self-Reg mówimy o spokoju, mamy na myśli prawdziwy wewnętrzny spokój, rozluźnienie, możliwość odwołania się do racjonalnego myślenia, za które odpowiada w pełni funkcjonująca kora mózgowa. To rozluźnienie i spokój widać na twarzy, w gestach, w spojrzeniu, słychać w głosie, czemu towarzyszy także duża doza akceptacji i łagodności wynikająca ze zrozumienia. I tak jak innym udziela się nasze napięcie, tak udziela się im nasz spokój.
Redukcja stresu to trzeci krok, a jaki jest kolejny?
Czwarty krok to budowanie samoświadomości - kluczowej, aby w przyszłości dziecko umiało samo uregulować swój poziom pobudzenia i napięcia. Dla małych dzieci ten krok może być dość trudny. Dlatego najpierw jako rodzice budujmy świadomość i zrozumienie tego, co dzieje się z dzieckiem, z jego układem nerwowym, w jakim stanie pobudzenia się aktualnie znajduje.
Budujemy świadomość, czyli...?
Obserwujemy dziecko, próbujemy zauważyć, kiedy jest za mało pobudzone - bo tak też bywa - kiedy za bardzo, a kiedy optymalnie.
Jak to rozpoznać?
Najczęściej po uśmiechu na twarzy. Jeśli nasze dzieci są uśmiechnięte, pogodne, współpracujące, to prawdopodobnie znajdują się w stanie optymalnym, który służy rozwojowi, relacjom, a później także nauce czy koncentracji. W tym kroku chodzi o budowanie przez rodzica świadomości stresorów - w pewien sposób odgrywamy rolę „detektywa stresu" za dziecko i dla dziecka - a następnie rozwijanie samoświadomości u dziecka. Niezwykle istotne jest rozwijanie u dzieci uważności na własne stany i świadomości tego, co się dzieje: co czuję, dlaczego to czuję, dlaczego tak się zachowałem, dlaczego tak zareagowałem, co mogę z tym zrobić, żeby poczuć się inaczej. Nie wystarczy do tego jedna konkretna rozmowa, świadomość rozwija się w setkach codziennych interakcji między rodzicem a dzieckiem - to proces trwający przez cały okres wychowania.
Kiedy najlepiej go rozpocząć?
Ja rozmawiałam ze swoim maluchem o emocjach już wtedy, gdy miał kilka miesięcy. Trudno powiedzieć, w którym dokładnie momencie dziecko zaczyna kojarzyć i rozumieć swoje stany. Dla mnie pierwszym sygnałem, że synek już uczy się samoregulacji, była jego reakcja na moje słowa o hałasie jako stresorze. Mówiłam: „O, widzę, że przeszkadza ci hałas, jeśli potrzebujesz, to zatkaj uszy". Synek robił tak przy mikserze i nagle - miał wtedy chyba około trzech lat - zaobserwowałam, że zaczął zatykać uszy również przy bajce. Nie dlatego, że była głośna, tylko dlatego, że zdarzył się w niej moment napięcia. To już zalążek samoregulacji. Co prawda, być może nie była to jeszcze właściwa strategia, ale już rozumiał, że hałas jest stresorem i że można wtedy zatkać uszy. Warto od samego początku właściwie nazywać pewne rzeczy. Nazywać, ale też pytać o nie dzieci. Nie jest dobrze, jeżeli tylko sami im mówimy: „Ty na pewno teraz się złościsz, ty na pewno czujesz teraz napięcie", bo przecież nie wiemy tego na sto procent.
Wspieramy dzieci w odkrywaniu i rozumieniu tego, co tak naprawdę czują. Jak pomagać tym najmłodszym?
Uczymy ich mózgi samoregulacji, regulując dzieci z zewnątrz. Czyli, najprościej mówiąc, na przykład jeżeli mama widzi płaczącego malucha, najczęściej bierze go na ręce, buja, tuli, mówi kojącym głosem - w ten sposób uczy go samoregulacji. Dziecko zaczyna rozumieć, że jest w nieprzyjemnym stanie i można zrobić coś, żeby przejść do stanu przyjemnego. W mózgu powstają opozycje fajnie/niefajnie, przyjemnie/nieprzyjemnie, na przykład: „Kiedy mama mnie koi, odczuwam przyjemność i jestem wtedy spokojniejszy". To są początki samoregulacji.
Na czym polega piąty krok Self-Reg?
Piąty krok Self-Reg to budowanie indywidualnych strategii regeneracji i odporności psychicznej, czyli rezyliencji. Na podstawie wiedzy o tym, co i dlaczego dzieje się z mózgiem dziecka, jakie są przyczyny jego stresu, jakie dziecko jest, na co najmocniej reaguje, co jest dla niego stresorem, dopasowujemy naszą reakcję na jego zachowania. Ważny element tego kroku to regeneracja układu nerwowego. Wszyscy funkcjonujemy w dwóch trybach: jeden wiąże się z układem nerwowym współczulnym to nasz zwykły tryb stresowy, tryb mobilizacji (chociaż może się pojawić reakcja walki lub ucieczki). Funkcjonując w nim, raczej zużywamy energię, niż ją dostajemy. Czyli zużywamy energię, która kiedyś się kończy, wyczerpują nam się baterie, a my próbujemy jeszcze w napięciu działać. Potem potrzebujemy przełączyć tryb na układ przywspółczulny - tę część układu nerwowego, która wycisza, uspokaja, przywraca naturalny rytm takim procesom, jak trawienie, metabolizm, i pomaga zregenerować zasoby energii.
Po jakie sposoby na regenerację możemy sięgnąć?
Po aktywnym dniu my, dorośli, często scrollujemy strony internetowe - i to niestety nie jest prawdziwa regeneracja. Warto zaobserwować, jak to na nas działa, co dzieje się z biciem serca po używaniu telefonu, czy naprawdę czujemy się po nim wypoczęci. Autentyczną regenerację umożliwiają inne aktywności. Zazwyczaj dla układu nerwowego kojący jest kontakt z naturą, dla jednych skuteczne będzie siedzenie pod kocem i nicnierobienie, dla innych być rysowanie albo inna fajna zabawa. Możliwości jest wiele. Warto poszukiwać swoich indywidualnych strategii regeneracji.
Dla siebie i dla dziecka.
Tak. Warto także obserwować, czy to, czego właśnie próbujemy, jest dla niego rzeczywiście regenerujące - często widać to po poziomie pobudzenia i po tym, jak dziecko się zachowuje. Pogodny, nienapięty uśmiech na twarzy zazwyczaj sygnalizuje, że wszystko jest dobrze, że właśnie zachodzi regeneracja. Natomiast szaleńcza zabawa bywa niestety nie najlepszym pomysłem, bo często pochłania resztki dziecięcej energii i trzeba zrobić po niej coś, żeby naprawdę się zregenerować.
Kiedy dzieci się złoszczą albo płaczą, rodzice, aby je uspokoić, odwrócić ich uwagę czy je pocieszyć, dają im telefon lub tablet, żeby pooglądały sobie bajkę. Dlaczego to nie jest dobra strategia?
To są momenty krytyczne. Sama doskonale wiem, że takie rozwiązanie jest łatwe, ale kryzys to najgorszy moment na puszczenie bajki. Jeżeli dziecko odczuwa trudne emocje, potrzebuje ukojenia i dostanie je w postaci telefonu, to układ nagrody zareaguje silniej, szybciej wytworzy powiązania. I przy następnej sytuacji stresowej pierwszym, co przyjdzie do głowy takiego malucha, będzie chęć skorzystania z telefonu. Czyli zacznie się rozwijać bardzo silny nawyk.
Jak pomagając dziecku rozwijać samoregulację, rodzice mogą sobie radzić z własnym stresem?
Dla mnie olbrzymim stresorem są emocje dziecka, pod ich wpływem mój układ limbiczny szaleje. To rezonans limbiczny, naturalne zjawisko. Jako osoba dorosła potrzebuję w takich przypadkach najpierw ukoić własny układ nerwowy, żeby móc przyjąć emocje dziecka. Co mogę zrobić od razu? W tej konkretnej sytuacji warto na przykład wziąć kilka głębokich wdechów, policzyć w tył od stu do zera. Mogę się też zastanowić, dlaczego emocje dziecka - najczęściej złość - są dla mnie trudne.
Dlaczego tak się dzieje?
Czasami trudności wynikają z tego, co się działo ze złością w naszym własnym dzieciństwie. Kiedy jako dorośli spojrzymy wstecz, możemy odkryć, że nasza dziecięca złość była traktowana przeróżnie, w związku z czym poradzenie sobie tą emocją u własnego dziecka bywa niełatwym zadaniem. Może nawet warto by pójść z tym do psychologa, specjalisty, terapeuty czy sięgnąć po wsparcie przyjaciół.
A co z nudą? Powtarzający się komunikat: „Mamo, tato, nudzę się" sprawia, że nawet najbardziej kreatywny rodzic czuje się bezradny. W takich momentach znowu łatwo jest sięgnąć po komórkę czy tablet i zostawić dziecko przed ekranem.
Tu z pomocą przychodzą badania naukowe, które wyraźnie pokazują, że nuda wiąże się z przestymulowaniem mózgu. Najczęściej w tym stanie poziom kortyzolu, hormonu stresu, jest podwyższony i tak naprawdę dziecko mówiąc: „Mamo, nudzę się", komunikuje nam: „Mamo, czuję się źle, potrzebuję ukojenia". Jest albo za słabo, albo za bardzo pobudzone. W takim przypadku zamiast dostarczać dziecku dodatkowej stymulacji, czyli zwiększać poziom pobudzenia, lepiej je ukoić, zmniejszyć jego napięcie. W takiej sytuacji sprawdzą się kontakt z naturą, bodźce zmysłowe - dzieci lubią na przykład lepić, chociażby ciastolinę - i wszelkie aktywności, które pomogą wyciszyć mózg, zamiast go pobudzić.
Czy łatwo wprowadzić Self-Reg do codzienności rodzinnej?
Moje doświadczenie pokazuje, że tak. Testowałam narzędzia Self-Reg w swojej rodzinie, m.in. na pięcioletnim synu, który jest bardzo wrażliwy, szczególnie na stres. W jego przypadku już pierwszy krok Self-Reg, czyli zrozumienie, daje naprawdę dużo. Jeśli dość trafnie zgadnę, co się dzieje w jego układzie nerwowym, mogę dopasować swoje reakcje do sytuacji. Podążanie w ten sposób za dzieckiem, za jego potrzebami, daje bardzo dobre rezultaty.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czym jest metoda Self-Reg i jak może nam pomóc w lepszym rozumieniu małych dzieci? W podejściu Self-Reg patrzymy na zachowania dzieci inaczej, niż patrzy się na nie na co dzień. Często to, jak zachowują się dzieci, postrzegamy powierzchownie i tak też reagujemy: dziecko robi coś nie tak jak chcemy, więc mu czegoś zabraniamy, zakazujemy, tłumaczymy coś i tak dalej.