# data[].attributes.headline
Jacek Kaczmarski Lalka, czyli polski pozytywizm

# data[].attributes.subject
Jacek Kaczmarski Lalka, czyli polski pozytywizm

# data[].attributes.attachment_link.title
Jacek Kaczmarski - Lalka, czyli polski pozytywizm

# data[].attributes.headline
Spacer po Warszawie śladami "Lalki" B. Prusa

# data[].attributes.subject
Spacer po Warszawie śladami "Lalki" B. Prusa

# data[].attributes.attachment_link.title
Spacer po Warszawie śladami "Lalki" B. Prusa.

# data[].attributes.headline
Rozprawka maturalna z "Lalki" Bolesława Prusa

# data[].attributes.subject
Rozprawka maturalna z "Lalki" Bolesława Prusa

# data[].attributes.attachment_link.title
08 Rozprawka maturalna z "Lalki" Bolesława Prusa

# data[].attributes.headline
Ignacy Rzecki i Pamiętniki starego subiekta

# data[].attributes.subject
Ignacy Rzecki i Pamiętniki starego subiekta

# data[].attributes.attachment_link.title
Ignacy Rzecki i Pamiętniki starego subiekta

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia i społeczeństwo (przedmiot uzupełniający) Historia muzyki Historia sztuki Informatyka Inne Język mniejszości narodowej lub etnicznej Język obcy nowożytny Język polski Język regionalny - język kaszubski Język łaciński i kultura antyczna

# data[].attributes.headline
Grand Hotelu widzianym oczyma Stanisława Wokulskiego

# data[].attributes.subject
Grand Hotelu widzianym oczyma Stanisława Wokulskiego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pasaż w Grand Hotelu | Krzysztof Rutkowski

Felieton Krzysztofa Rutkowskiego o paryskim Grand Hotelu widzianym oczyma Stanisława Wokulskiego, bohatera "Lalki" Bolesława Prusa

Opis materiału

W kolejnym felietonie z cyklu to cykl radiowych felietonów Krzysztofa Rutkowskiego, emitowanych na antenie polskiej sekcji Radio France Internationale. Tytuł pochodzi od zbioru esejów Rutkowskiego - wydanej po raz pierwszy w 1995 roku i później wielokrotnie wznawianej książki Paryskie pasaże Krzysztof Rutkowski, posługując się cytatami z powieści Lalka Bolesława Prusa opowiada o wystroju, architekturze i lokalizacji Grand Hotelu w Paryżu. Rutkowski nawiązuje zarówno do jego historii i sposobu, w jaki przedstawiony był w powieści Prusa, jak i do współczesnego otoczenia hotelu, gdzie znajdują się m.in. popularne Cafe de Paix i Aubier.

Paryskie pasaże Paryskie pasaże. Opowieść o tajemnych przejściach (1995), w której autor, wychodząc od opowieści o ulicach, zaułkach, mniej i bardziej znanych miejscach w Paryżu, snuje szersze refleksje historyczno-literacko-kulturoznawcze.

Krzysztof Rutkowski (ur. 1953) - literaturoznawca, historyk literatury romantycznej, eseista, dziennikarz, tłumacz, wykładowca. Absolwent polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie obronił również doktorat. Jest autorem licznych zbiorów esejów i tekstów poświęconych literaturze romantycznej, do najważniejszych należą: Paryskie pasaże. Opowieść o tajemnych przejściach (1995), Mistrz. Widowisko (1996) oraz Wokulski w Paryżu (2010). W 1984 roku wyjechał do Francji. W Paryżu współpracował m.in. z Uniwersytetem Paris VIII, Centre du Dialogue księży Pallotynów, „Kulturą" i Instytutem Literackim. W 1989 roku otrzymał Nagrodę im. Kościelskich. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

ilustracja: fot. MOSSOT, Wikimedia Commons, CC BY

Tagi

# data[].attributes.attachment_link.title
Pasaż w Grand Hotelu | Krzysztof Rutkowski

# data[].attributes.attachment_link.description
Felieton Krzysztofa Rutkowskiego o paryskim Grand Hotelu widzianym oczyma Stanisława Wokulskiego, bohatera "Lalki" Bolesława Prusa Opis materiału W kolejnym felietonie z cyklu to cykl radiowych felietonów Krzysztofa Rutkowskiego, emitowanych na antenie polskiej sekcji Radio France Internationale.

# data[].attributes.headline
Opracowanie - Nowa Panorama Literatury Polskiej: 

# data[].attributes.subject
Opracowanie - Nowa Panorama Literatury Polskiej: 

# data[].attributes.attachment_link.title
Nowa Panorama Literatury Polskiej " Prus Plus " Leksykon Lalki

# data[].attributes.body
1. Wokulski wraca do Warszawy (rozdz. Powrót)
2. Izabela odwiedza sklep Wokulskiego (rozdz. Gołąb wychodzi na spotkanie węża)3. Wokulski spotyka furmana Wysockiego (rozdz. Medytacje)
4. Dymisja subiekta Mraczewskiego (rozdz. Medytacje)
5. Wielki Piątek - kwesta w kościele i rozmowa Wokulskiego z prostytutką Marianną. (rozdz. Kładki, na których spotykają się ludzie różnych światów)
6. Wielka Niedziela - śniadanie u hrabiny Karolowej; Wokulski poznaje prezesową Zasławską (rozdz. Kładki, na których spotykają się ludzie różnych światów)
7. Budowa nowego sklepu; przeniesienie pokoju Rzeckiego (rozdz. Pamiętnik starego subiekta)
8. Założenie spółki do handlu z Rosją; Wokulski poznaje Ochockiego (rozdz. Stare marzenia i nowe znajomości)
9. Wokulski odkupuje od Krzeszowskiej klacz Sułtankę (rozdz. Wędrówki za cudzymi interesami)
10. Wokulski decyduje się kupić kamienicę Łęckich za 90 tys., przepłacając 30 tys. (rozdz. Wędrówki za cudzymi interesami)
11. Wygrana Sułtanki na wyścigach i pojedynek z baronem Krzeszowskim (rozdz. Wielkopańskie zabawy)
12. Wokulski otrzymuje list z zaproszeniem na obiad do Łęckich (rozdz. W jaki sposób duszę ludzką szarpie namiętność, a w jaki rozsądek)
13.Obiad u Łęckich; plany wspólnego wyjazdu do Paryża  (rozdz.”Ona” – „On” – i ci inni)
14. Wokulski organizuje klakę dla aktora Rossiego (rozdz. Zdumienia, przywidzenia i obserwacje starego subiekta)
15. Szlangabaum kupuje dla Wokulskiego kamienicę Łęckich (rozdz. Zdumienia, przywidzenia i obserwacje starego subiekta)
16. Pojawienie się Starskiego oraz chłodne potraktowanie przez Izabelę powoduje, że Wokulski wyjeżdża do Paryża. (rozdz. Pierwsze ostrzeżenie)
17. Rzecki administruje kamienicą (rozdz. Pamiętnik starego subiekta)
18. Zajęcia Wokulskiego w Paryżu; opis Paryża (rozdz. Szare dnie i krwawe godziny)
19. Wokulski poznaje prof. Geista i jego wynalazek (rozdz. Widziadło)
20. Wokulski jedzie do Zasławka na zaproszenie prezesowej (rozdz. Człowiek szczęśliwy w miłości)
21. Opis wzorowego gospodarstwa; Wąsowska flirtuje z Wokulskim (rozdz. Wiejskie rozrywki)
22. Przybycie do Zasławka Izabeli (rozdz. Pod jednym dachem)
23. Wspólne spacery Izabeli z Wokulskim i rozmowa przy ruinach zamku (rozdz. Lasy, ruiny i czary)
24. Rzecki opisuje proces o lalkę i historię studentów (rozdziały: Pamiętnik starego subiekta)
25. Wokulski zamierza sprzedać sklep Szlangbaumowi (rozdz. Pamiętnik starego subiekta)
26. Izabela zastanawia się nad małżeństwem z Wokulskim; Stawska zakochuje się w Wokulskim (rozdz. Damy i kobiety)
27. Zachwyt Łęckiej skrzypkiem Molinarim; Izabela przyjmuje oświadczyny Wokulskiego (rozdz. W jaki sposób zaczynają otwierać się ludziom oczy)
28. Podczas wspólnej podróży do Krakowa Wokulski dowiaduje się, że narzeczona zdradza go ze Starskim; chce popełnić samobójstwo  (rozdz. Tempus fugit, aeternitas manet (Czas ucieka, wieczność trwa)
29.  Po rozstaniu z Izabelą Wokulski jest w depresji; rezygnuje ze spółki; Wąsowska próbuje pogodzić narzeczonych: (rozdz. Dusza w letargu)
30. Plotki o Wokulskim (rozdz.…?...)

# data[].attributes.attachment_link.title
97. Matura z języka polskiego: Cała prawda o Wokulskim!

# data[].attributes.body
Bolesław Prus urodził się w Hrubieszowie 20 sierpnia 1847 roku. Jako że został bardzo wcześnie osierocony, wychowywali go krewni. W powstaniu styczniowym zdecydował się wziąć udział czynny, odnosząc rany i trafiając później do więzienia. Opuściwszy więzienie przeniósł się do Warszawy, gdzie podjął jednocześnie prace fizyczną oraz studia. Rok 1864 oznaczał dla Prusa pierwsze debiuty prasowe. Okazało się, że może być tylko lepiej, ponieważ ilość wypuszczanych przez niego artykułów rosła do połowy lat osiemdziesiątych XIX wieku. Przeczuwając, iż jest to szczyt i kulminacja pracy dziennikarskiej, Bolesław Prus zdecydował się na swoiste przebranżowienie – wówczas poświęcił się formom twórczym takim jak nowele i powieści – rezygnując z publicystyki. W roku 1890 światło dzienne ujrzała jego „Lalka”, bijąc niemal od razu szczyty poczytności. Bardzo podobnie sprawy okazały się mieć miejsce z „Faraonem”, który opuścił wydawnictwo w 1897 roku, „Faraon”, czyli powieść dojrzała Prusa, natomiast pozycja historyczna jedyna jaką napisał. Lata aktywności były pracowite, lecz nadszedł później czas również na działania społeczne: filantropijne i charytatywne. Prus wrócił na moment do publicystyki jeszcze w rewolucyjnych latach 1905 – 1907, pokazując swój znakomity warsztat. Odszedł w Warszawie 19 maja 1912 roku.

Źródło: https://zyciorysy.info/boleslaw-prus/ | Zyciorysy.info

# data[].attributes.body
Pierwotnie powieść miała nosić tytuł "Trzy pokolenia", co oddawałoby jej treść, ponieważ ukazuje odchodzące pokolenie romantycznych idealistów (Rzecki), istniejące współcześnie pokolenie przejściowe; takie rozdarte między ideami romantyzmu i pozytywizmu (Wokulski) i pokolenie przyszłości - pozytywistycznych idealistów naukowych (Ochocki).

Tytuł "Lalka" związany jest z epizodyczną sceną procesu o kradzież dziecięcej zabawki, którą Prus stworzył w oparciu o autentyczną historię przeczytaną w prasie, a ta z kolei podsunęła mu zarys fabuły całej powieści. Wg autora tytułowa "lalka" nie ma nic wspólnego z postacią Izabeli, choć czytelnicy są skłonni przyrównywać bohaterkę do pięknej i nieczułej kukły.

"W powieści «Lalka» znajduje się rozdział poświęcony procesowi o kradzież lalki, rzeczywistej lalki dziecinnej. Otóż taki proces miał miejsce w Wiedniu. A ponieważ fakt ten wywołał w moim umyśle skrystalizowanie się, sklejenie się całej powieści, więc przez wdzięczność użyłem wyrazu lalka za tytuł. Powieść, o której mówię, powinna mieć tytuł: «Trzy pokolenia». Może nawet byłaby lepiej rozumiana z takim nazwiskiem". (Krystyna Tokarzówna, Stanisław Fita: Bolesław Prus 1847-1912. Kalendarz życia i twórczości.)
Tytuł nawiązuje także do  teatrum mundi - stary subiekt Ignacy Rzecki, bawiąc się marionetkami, wypowiada słowa: ”(…) dokąd wy jedziecie, podróżni?… Dlaczego narażasz kark, akrobato?… Co wam po uściskach, tancerze?… Wykręcą się sprężyny i pójdziecie na powrót do szafy. Głupstwo, wszystko głupstwo!… a wam, gdybyście myśleli, mogłoby się zdawać, że to jest coś wielkiego!…”
Czyż dola marionetek nie przypomina naszej? Narażamy się, walczymy, kochamy… Myślimy, że to coś wielkiego, a to tylko chwila. Zepsujemy się jak kukły z teatru lalek i skończymy tam, gdzie wielu przed nami.

# data[].attributes.headline
Jakie idee pozytywistyczne zawiera "Lalka"?

# data[].attributes.subject
Jakie idee pozytywistyczne zawiera "Lalka"?

# data[].attributes.body
Powieść ukazuje polskie społeczeństwo z końca XIX w. właśnie z perspektywy idei pozytywistycznych. Prus krytykuje realizację tych idei na gruncie rodzimym poprzez przykłady losów poszczególnych bohaterów:
a) praca organiczna - społeczeństwo ukazane jako organizm, którego właściwie każda część wymaga uzdrowienia: zdegenerowana arystokracja (np. Łęccy, Starski, Krzeszowski), podzielona ideowo inteligencja (studenci), zdeklasowana szlachta (Wirski, Maruszewicz), żyjący w nędzy margines społeczny (Marianna, Wysocki).  Najlepsza nawet inicjatywa szlachetnych jednostek to za mało, żeby stworzyć nowoczesne społeczeństwo oraz podnieść poziom gospodarczy i ekonomiczny kraju.
b) praca u podstaw - realizacja negatywna: fałszywa filantropia, doraźne akcje charytatywne służące głównie rozrywce arystokracji (np. kwesta wielkanocna); realizacja pozytywna: działalność prezesowej Zasławskiej w jej majątku (ochronka dla dzieci, dom starców, godziwe życie chłopów), dzialalność Wolkulskiego (pomoc Mariannie i Wysockim)
c) równouprawnienie kobiet - na przykładzie Heleny Stawskiej, zmuszonej do samodzielnego życia i utrzymania córki po ucieczce męża za granicę. Kobieta boryka się z problemami finansowymi, gdyż jej praca jest opłacana bardzo nisko, a stabilizacje zapewnić jej może jedynie spadek (po Wokulskim) i małżeństwo (z Mraczewskim).
d) asymilacja Żydów - na przykładzie Henryka Szlangbauma -  Polaka, patrioty, uczestnika powstania styczniowego i zesłańca na Sybir - prześladowanego przez innych subiektów jedynie z powodu żydowskiego pochodzenia.
e) postęp nauki i techniki - reprezentują: Geist, Julian Ochocki, Paweł Szuman a częściowo i Stanislaw Wokulski.  To jednostki wybitne o szerokich horyzontach, tymczasem społeczeństwo traktuje ich jak nieszkodliwych dziwaków, lekceważąc ich wynalazki i plany.

# data[].attributes.attachment_link.description
KOBIETY W LALCE BOLESŁAWA PRUSA Bo, mimo że Wokulski zdaje się o tym nie wiedzieć, jest ich więcej niż jedna. Izabela Łęcka Wszystko w niej było oryginalne i doskonałe. Wzrost więcej niż średni, bardzo kształtna figura, bujne włosy blond z odcieniem popielatym, nosek prosty, usta

# data[].attributes.body
- diagnoza polskiego społeczeństwa XIX w. poprzez ocenę realizacji haseł pozytywistycznych,
- rozliczenie z ideałami romantycznymi i pozytywistycznymi,
- obraz polskich idealistów na tle społecznego rozkładu,
- dramat polskiego społeczeństwa, które nie dorosło do nowoczesności,
- obraz kapitalizmu, kariery i awansu społecznego

Prus bardzo ostro i pesymistycznie podsumowuje realizację postulatów pozytywistycznych w społeczeństwie polskim - za to między innymi powieść została przyjęta chłodno przez ówczesną krytykę.
Obecnie "Lalka" uznawana jest za najdoskonalszą artystycznie, najgłębszą intelektualnie i najbardziej europejską powieść, jaka powstała w Polsce.

# data[].attributes.body
"Lalka" Bolesława Prusa to jedna z najsłynniejszych powieści polskiego pozytywizmu, wydana w Warszawie  w 1890 r. (przedtem ukazywała się w odcinkach w "Kurierze Codziennym"). Jej treść była wielokrotnie cenzurowana ze względu na zawarte w niej elementy patriotyczne.

# data[].attributes.body
Bolesław Prus