# data[].attributes.body
Przeczytaj temat z podręcznika ( str. 132- 134), odpowiedz ustnie na pytania w podręczniku pod tematem ("Pytania do samokontroli"- str. 134).

Zrób ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń.

Jeśli chcesz dodatkowo poczytać o zdrowym stylu życia otwórz w wyszukiwarce link:

https://www.superpharm.pl/jak-prowadzic-zdrowy-styl-zycia

Na podany mail możesz przesyłać ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.

# data[].attributes.headline
Temat : "Ja i moje otoczenie"- podsumowanie działu.

# data[].attributes.subject
Temat : "Ja i moje otoczenie"- podsumowanie działu.

# data[].attributes.body
Przeczytaj z podręcznika podsumowanie (str. 136- 137).

Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.72- 73).

# data[].attributes.body
Na podany mail: e.gawel99@gmail.com  możesz przesyłać ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.

# data[].attributes.headline
Temat : Przyroda ożywiona i nieożywiona. Rodzaje skał.

# data[].attributes.subject
Temat : Przyroda ożywiona i nieożywiona. Rodzaje skał.

# data[].attributes.body
Przeczytaj materiały zgromadzone pod linkiem:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mówiąc o kimś, że jest twardy jak skała, mamy na myśli, że jest silny, nieugięty, niezłomny. W rzeczywistości oprócz przysłowiowych twardych skał są także inne - miękkie, a nawet sypkie. Skała to nie tylko twardy marmur, ale też miękka glina i sypki piasek.

Kiedy rozejrzysz się dookoła, możesz zobaczyć różne kamienie - to nic innego jak fragmenty skał. to skupisko jednego lub kilku , czyli substancji o charakterystycznych właściwościach i określonym składzie. Niektóre ze skał tworzą się na skutek stygnięcia gorącej, płynnej substancji z głębin Ziemi. Są to . powstają w wyniku nagromadzenia się okruchów innych skał, a także szczątków organizmów żywych. Natomiast powstają ze skał już istniejących, które w wyniku rozmaitych procesów zachodzących we wnętrzu Ziemi (np. pod wpływem temperatury i wysokiego ciśnienia) zmieniają swoje właściwości.

Skały można podzielić także ze względu na to, jak ściśle przylegają do siebie ziarna minerałów. Jeśli ziarna minerałów są luźne (jak w przypadku piasku czy żwiru), to mamy do czynienia ze skałami luźnymi. Skały lite natomiast to takie, które można pokruszyć wyłącznie za pomocą narzędzi. Ziarna minerałów są w nich silnie spojone, czyli silnie do siebie przylegają.
W życiu codziennym często mamy kontakt z materiałami sztucznie wytworzonymi przez człowieka, w związku z czym nie są one naturalnymi skupiskami minerałów i nie mogą być nazywane skałami. Należą do nich beton, cegły lub kreda szkolna.

Sól kuchenna także jest skałą. Często wydobywa się ją w kopalniach, podobnie jak węgiel. Złoża soli powstały na skutek szybkiego odparowania wody z niewielkiego, mocno zasolonego zbiornika wodnego, np. zatoki morskiej.

W poszczególnych rejonach naszego kraju na powierzchni ziemi napotykamy różne skały. Na północy i w środkowej części Polski występują głównie skały luźne. Przeważnie zalegają tutaj piasek i glina. Na wyżynach często spotykane są wapienie. Są to skały łatwo ulegające niszczeniu na skutek działania wody i wiatru. Dlatego krajobraz miejsc obfitujących w wapienie jest bardzo urozmaicony: możemy tam zaobserwować na przykład grzyby skalne oraz jaskinie. Na wyżynach spotykane są też łupki i piaskowce. Góry utworzone są z odpornych, twardych skał, takich jak granit, marmur, gnejs i bazalt.

Skały wykorzystujemy na rozmaite sposoby. W Polsce występują na przykład bogate złoża węgla kamiennego i brunatnego. Spalanie ich dostarcza ciepła oraz służy do wytwarzania energii elektrycznej. Węgiel stosuje się także w produkcji lekarstw i substancji używanych w przemyśle chemicznym. Bogate są również polskie złoża soli kamiennej, głównie w środkowej i północno‑zachodniej części kraju. Ponadto Polska ma ogromne zasoby granitów, wapieni i piasku używanych w budownictwie.
W Polsce występują też niewielkie ilości minerałów cennych i poszukiwanych. Na terenie naszego kraju wydobywa się na przykład krzemień pasiasty - skałę występującą wyłącznie w Polsce. Już niemal 6000 lat temu w tym miejscu wydobywano krzemień służący wówczas do wyrobu narzędzi. Warto wiedzieć, że w Krzemionkach Opatowskich, gdzie wydobywano tę skałę, znajduje się jedna z najstarszych kopalni na świecie - obecnie jest ona otwarta dla turystów.

Na wybrzeżach Bałtyku w obwodzie kaliningradzkim występują najbogatsze na świecie złoża bursztynu. Wygląda on na skałę, jednak w rzeczywistości jest to skamieniała żywica drzew iglastych. Bursztyny są cenione na całym świecie ze względu na swoje piękno i widoczne w niektórych kamieniach okazy małych zwierząt lub fragmentów roślin.

Minerały są podstawowymi składnikami skał.

Skały są naturalnym skupiskiem minerałów.

Skały ze względu na sposób powstawania dzielimy na magmowe (np. granit), osadowe (np. wapień) i przeobrażone (np. marmur).

Najczęściej spotykane skały w Polsce to piasek, glina, wapień, piaskowce, łupki, granit.

Dokładnie przyjrzyj się swojemu otoczeniu. Nazwij skały, jakie możesz napotkać niedaleko swojego miejsca zamieszkania. Uwzględnij skały na powierzchni ziemi, materiały budowlane, przedmioty ozdobne, bruki i krawężniki, ściany budynków, pomniki, a także biżuterię.

Zobacz także

Rzeźbiarze krajobrazu Rzeźbiarze krajobrazu

# data[].attributes.attachment_link.description
Mówiąc o kimś, że jest twardy jak skała, mamy na myśli, że jest silny, nieugięty, niezłomny. W rzeczywistości oprócz przysłowiowych twardych skał są także inne - miękkie, a nawet sypkie. Skała to nie tylko twardy marmur, ale też miękka glina i sypki piasek.

# data[].attributes.body
Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 140- 143). Na podstawie podręcznika i materiałów napisz notatkę według punków:
1. Elementy przyrody ożywionej i nieożywionej.
2. Skały. Rodzaje skał.
3. Minerały.
4. Surowce mineralne.
Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.74- 75).
Na podany mail: e.gawel99@gmail.com  przślij mi zdjęcie wykonanych ćwiczeń w zeszycie ćwiczeń do 7.04.20r.
Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat : Formy ukształtowania powierzchni Ziemi.

# data[].attributes.subject
Temat : Formy ukształtowania powierzchni Ziemi.

# data[].attributes.body
Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 144- 146). Na podstawie podręcznika i materiałów napisz notatkę według punków:
1. Wypukłe formy terenu:
2. Wklęsłe formy terenu:
3. Rodzaje ukształtowania terenu:
Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.76- 77).
Powodzenia!

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałami pod linkiem:

Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 147- 150). Na podstawie podręcznika i materiałów rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.78- 79).

Powodzenia!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Ameryce Południowej znajduje się najbardziej suche miejsce na Ziemi - pustynia Atacama. Są tam miejsca, gdzie deszcz zaobserwowano około 100 lat temu, a nawet takie, gdzie ludzie nigdy go nie widzieli. Pomimo tego rosną tam nieliczne rośliny i występują zwierzęta. Organizmy potrafią bowiem przystosować się do najrozmaitszych warunków, również takich, które są zabójcze dla większości istot żywych.

że wszyscy ludzie muszą na przykład jeść i oddychać;

że na Ziemi istnieją strefy oświetlenia, w których panują odmienne warunki do życia;

że przyroda zmienia się w różnych porach roku.

Z poprzednich klas wiemy już, że życie organizmów lądowych zależy od wielu czynników. Ich dostępność w znacznym stopniu zależy od tego, w jakiej strefie oświetlenia Ziemi żyje dany organizm. Najważniejsze z tych czynników to:

Ilość światła i ciepła ściśle zależą od strefy oświetlenia Ziemi. W strefie międzyzwrotnikowej do powierzchni Ziemi dociera najwięcej światła, jest tam również najcieplej. Zapewnia to doskonałe warunki dla organizmów. Tam właśnie żyje ich najwięcej. Organizmy lądowe źle znoszą bardzo wysokie i bardzo niskie temperatury.

Temperatura i wilgotność powietrza także zależą od stref oświetlenia Ziemi. W strefie międzyzwrotnikowej warunki naturalne są niemal optymalne do życia. W okolicach zwrotników temperatura jest często zbyt wysoka, a opady - zbyt rzadkie. W strefach umiarkowanych opady i temperatury są bardzo zmienne. Okolice podbiegunowe mają za to zbyt niskie temperatury.

Kolejnym ważnym czynnikiem jest woda. Jest ona potrzebna do przebiegu wielu procesów w organizmie, poza tym dla wielu istot jest ona środowiskiem życia.

Przypomnij sobie i opisz sposoby umożliwiające przeżycie zimy przez zwierzęta i rośliny żyjące w Polsce.

Znaczna część owadów żyjących w Polsce przeczekuje zimę w ukryciu lub w postaci jaj, w związku z czym większość ptaków owadożernych musi na zimę odlatywać do cieplejszych rejonów.

Na obszarach lub w okresach, gdy wzrost roślin jest niemożliwy z powodu braku światła, niskiej temperatury lub braku wody, pojawiają się poważne utrudnienia dla zwierząt roślinożernych. To z kolei sprawia, że na danym terenie nie mogą przeżyć zwierzęta mięsożerne.

Każdy organizm dąży do zajęcia takiej przestrzeni, w której napotka najlepszą dla siebie temperaturę, wilgotność, światło i dostęp do pokarmu. W rzeczywistości jednak organizmów jest bardzo wiele i często mają podobne wymagania. W takim przypadku ich część zajmuje dany teren, a pozostałe są zmuszone do znalezienia innego miejsca do życia. Dlatego liczne organizmy przystosowały się do środowisk pozornie niedostępnych.

Na gorących i skrajnie suchych pustyniach żyją nieliczne rośliny i zwierzęta. Dzięki specjalnym przystosowaniom chronią się przed utratą wody. Niektóre rośliny i zwierzęta wykorzystują wodę z rosy albo z mgły. Potrafią ją też magazynować. Istnieją organizmy pustynne, które potrafią czekać nawet wiele lat na krótkotrwały deszcz.

Niezwykłymi miejscami do życia są jaskinie. Panuje tam zwykle stała, ale niska temperatura i wysoka wilgotność. Problemem jest jednak całkowita ciemność, a co za tym idzie, brak roślin. Zwierzęta zamieszkujące jaskinie odżywiają się materią organiczną, która dociera tam z powierzchni, albo polując na inne zwierzęta jaskiniowe.

Ważnymi czynnikami wpływającymi na życie na lądzie są: temperatura, światło, dostęp do wody i pożywienia.

Większość organizmów lądowych źle znosi bardzo wysoką i bardzo niską temperaturę.

Warunki życia zależą od stref oświetlenia Ziemi.

Niektóre organizmy przystosowały się do życia w bardzo trudnych warunkach.

Na podstawie dostępnych źródeł informacji (np. z książek w bibliotece) opisz kilka sposobów przystosowania zwierząt i roślin do przeżycia długich okresów niedoboru wody, niedoboru lub braku światła oraz bardzo niskiej lub bardzo wysokiej temperatury.

Bardzo niekorzystne są warunki życia na Antarktydzie i w Arktyce, gdzie jest zimno przez cały rok. Zimą dodatkowo występują skrajnie niskie temperatury, noc polarna, huraganowe wiatry oraz brak dostępu do jakiegokolwiek pożywienia.

Niektóre zwierzęta potrafią przystosować się i przeżyć w kopalniach znacznie głębszych niż najgłębsze nawet jaskinie. Odkryto też organizmy w głębinach oceanów na głębokości kilku tysięcy metrów pod powierzchnią.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku
Strefy oświetlenia Ziemi

ogół czynników takich jak światło, wilgotność, temperatura, pożywienie; niezbędnych do życia danego organizmu

# data[].attributes.attachment_link.description
W Ameryce Południowej znajduje się najbardziej suche miejsce na Ziemi - pustynia Atacama. Są tam miejsca, gdzie deszcz zaobserwowano około 100 lat temu, a nawet takie, gdzie ludzie nigdy go nie widzieli. Pomimo tego rosną tam nieliczne rośliny i występują zwierzęta. Organizmy potrafią bowiem przystosować się do najrozmaitszych warunków, również takich, które są zabójcze dla większości istot żywych.

# data[].attributes.body
Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 151- 154) i na jego podstawie daj odpowiedź w zeszycie na następujące punkty:

1.Drzewa najbliższej okolicy.

2. Krzewy najbliższej okolicy.

3. Rośliny zielne  z najbliższego otoczenia.

4. Zwierzęta żyjące w najbliższej okolicy.

Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.80- 81). Jeśli chcesz wykonaj zadanie 7. na dodatkową ocenę i wyślij mi jego zdjęcie na mój adres mailowy do końca kwietnia ( w  pracy ściśle kieruj się wskazówkami z polecenia!).

Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat : Las jako środowisko życia organizmów. Organizmy różnych warstw lasu.

# data[].attributes.subject
Temat : Las jako środowisko życia organizmów. Organizmy różnych warstw lasu.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałami pod linkiem

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gdyby nie działalność człowieka, to niemal cała powierzchnia Polski byłaby porośnięta lasem. Jedna brzoza wytwarza co roku tyle nasion, że gdyby każde wykiełkowało, to liczba drzew wystarczyłaby do stworzenia lasów na każdym skrawku lądu. Rzeczywiście, przed wiekami teren naszego kraju porastała niezmierzona puszcza. Dzisiaj jedyną pozostałością po tym potężnym lesie jest Puszcza Białowieska.

rozpoznawać pospolite gatunki drzew i krzewów, rosnących w polskich lasach;

rozróżniać piętra lasu i opisywać panujące w nich warunki;

odróżniać wybrane rodzaje lasów Polski.

Lasy to zbiorowiska roślinne, w których dominują drzewa. Współtworzą go również krzewy i rośliny zielne. Na las składają się także żyjące w nim zwierzęta i inne organizmy. Obecność rozłożystych koron wpływa na warunki panujące poniżej. Dlatego w lesie można wyróżnić cztery główne piętra.

Najniższym piętrem lasu jest zalegająca bezpośrednio na podłożu. Składa się z odpadłych liści, igliwia i szczątków roślin oraz zwierząt. Żyją tu destruenci (bakterie, grzyby, organizmy glebowe) rozkładający szczątki i tworzący próchnicę.

Zwierzęta leśne mogą żyć na różnych piętrach lasu. Bluszcz wyrasta z runa, ale może wspinać się po pniach drzew i osiągać znaczne wysokości, sięgając nawet koron. Wiele zwierząt żyje na jednym piętrze, a żeruje na innym - np. wiewiórka, kos albo sójka żyją w koronach drzew i podszycie, ale często szukają pokarmu na ziemi.

Obecnie w Polsce rośnie kilkadziesiąt gatunków drzew. Wśród drzew iglastych w naszych lasach występują sosna, świerk, jodła i modrzew. Lasy złożone z drzew iglastych nazywamy . Rosną zwykle na ubogich glebach.

W Polsce rośnie kilka rodzajów lasów liściastych. Jeśli w lesie rosną dęby, lipy, graby i klony, jest to . Taki las potrzebuje żyznej gleby. Na średnio żyznej glebie, zwłaszcza w górach, rośnie , czyli las, w którego skład wchodzą buki. Jeśli gleba jest wilgotna, jak przy brzegach rzek, rozwija się , czyli las złożony z jesionów, wierzb i olch. Na mokradłach i bagnach rosną - lasy złożone z olchy czarnej, drzewa odpornego na podtapianie.

Zbierz liście drzew i krzewów rosnących przy domu, szkole czy ulicy. Postaraj się zidentyfikować za pomocą przewodników do oznaczania drzew. Poproś nauczyciela o sprawdzenie, czy udało ci się dobrze oznaczyć drzewa.

Czasem trudno odróżnić drzewo od krzewu. Niektóre z roślin występują zarówno w formie drzewa, jak i krzewu, np. jałowiec, cis czy głóg.

Las ma ogromne znaczenie w zapobieganiu powodziom. Runo leśne, a zwłaszcza mchy, potrafią magazynować wodę. Także drzewa odparowują wiele wody przez liście. Las porastający zbocza zmniejsza ryzyko lawin błotnych i śnieżnych. Po wycięciu lasów powodzie oraz lawiny występują częściej i stwarzają większe zagrożenie.

Spośród krzewów w polskich lasach najczęściej występują: bez czarny, jałowiec, leszczyna, jarząb oraz malina i jeżyna. Rozpoznawanie gatunków drzew i krzewów możliwe jest poprzez rozróżnianie kształtu ich korony, obserwację liści lub igieł, kory oraz kwiatów, owoców, nasion bądź szyszek.

Istnieją różne odmiany lasów, zależnie od gatunków drzew, które w nich rosną.

W warunkach klimatu umiarkowanego lasy najczęściej mają cztery piętra: ściółkę, runo, podszyt i korony drzew.

W Polsce dominującym typem lasu jest bór sosnowy.

Zdecydowana większość lasów naszego kraju została posadzona i wyhodowana przez ludzi. Ludzie przez wieki wycinali rosnące naturalne lasy liściaste i mieszane (liściasto‑iglaste). Potrzebowali drewna do budowy domów, na opał, wykorzystywali owoce, grzyby, orzechy, leśną ściółkę. Większość obszarów, uzyskanych po wyrębie lasów zagospodarowali w celach rolniczych. Miejscami posadzono nowe lasy, w których rosną głównie sosny i świerki. Lasy sadzi się po to, by po latach wyciąć drzewa i otrzymać drewno, potrzebne dla wielu gałęzi przemysłu. Gospodarkę leśną prowadzą leśnicy.

W północno‑wschodniej części Polski, na granicy z Białorusią, znajduje się Puszcza Białowieska. Jest to najstarszy zachowany naturalny las w nizinnej części Europy. Puszcza ta była chroniona przez kilkaset lat przez polskich królów, a potem także przez rosyjskich carów jako obszar, gdzie tylko oni mieli prawo polować na największe zwierzęta Europy, czyli żubry. Dzięki temu liczba wielkich zwierząt nie zmniejszała się znacząco. Powierzchnia Puszczy Białowieskiej zmniejszała się na skutek wyrębów prowadzonych na jej obrzeżach, ale główne kompleksy pozostały niezmienione. Dopiero w czasie I wojny światowej i bezpośrednio po niej wycięto bardzo dużo pięknych, starych drzew i wytępiono prawie wszystkie dziko żyjące żubry. Żubry udało się przywrócić do naturalnego środowiska, a zachowane drzewa dalej tu rosną.
Jak zbudowana jest roślina? Procesy życiowe roślin Łańcuch pokarmowy i sieć pokarmowa Obieg materii i przepływ energii
Obecnie Puszcza Białowieska ma powierzchnię około 150 tys. hektarów łącznie po obu stronach granicy. Żyje tam ponad 1300 gatunków roślin, kilka tysięcy gatunków grzybów i przynajmniej kilkanaście tysięcy gatunków zwierząt. Znaczna część Puszczy Białowieskiej objęta jest ochroną po obu stronach granicy, co daje nadzieję, że ten ostatni naturalny las przetrwa. Najcenniejsza część puszczy to Białowieski Park Narodowy, który jest najstarszym tego typu parkiem w Polsce.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdyby nie działalność człowieka, to niemal cała powierzchnia Polski byłaby porośnięta lasem. Jedna brzoza wytwarza co roku tyle nasion, że gdyby każde wykiełkowało, to liczba drzew wystarczyłaby do stworzenia lasów na każdym skrawku lądu. Rzeczywiście, przed wiekami teren naszego kraju porastała niezmierzona puszcza. Dzisiaj jedyną pozostałością po tym potężnym lesie jest Puszcza Białowieska.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Większość dawnych, naturalnych lasów w Polsce składała się głównie z drzew liściastych zrzucających liście na zimę. Wśród nich rosły także drzewa iglaste. Obecnie, kiedy leśnicy sadzą drzewa, starają się sadzić różne gatunki, by uniknąć stworzenia monokultur.

Wczesną wiosną, gdy drzewa nie mają jeszcze liści i światło słoneczne bez przeszkód dociera do dna lasu, błyskawicznie pojawiają się pierwsze liście i kwiaty roślin runa leśnego. Jest to jedyny okres w roku, kiedy mają nie tylko odpowiednią temperaturę, ale też dostęp do dużej ilości światła. Zakwitają wówczas takie rośliny, jak przebiśniegi, zawilce, przylaszczki i wiele innych. Muszą szybko wydać owoce, zanim po 1-2 miesięcach zostaną zacienione przez liście drzew. Wiosną drzewa, korzystając z substancji zapasowych zgromadzonych w tkankach pnia i korzeni, wypuszczają liście. Wyrastają one z pąków utworzonych jeszcze w poprzednim roku. Z pąków rozwijają się też kwiaty drzew kwitnących wiosną.

Gdy nastaje lato i Słońce jest wysoko na niebie, w niższych piętrach lasu robi się ciemniej i chłodniej niż w koronach drzew. Dojrzewają tam owoce drzew liściastych i szyszki drzew iglastych. Rośliny korzystają z wysokiej temperatury powietrza, opadów deszczu i długiego dnia, aby intensywnie prowadzić fotosyntezę. Pnie drzew i krzewów przyrastają zarówno na grubość, jak i na wysokość.

Jesienią Słońce jest niżej nad horyzontem, temperatura powietrza spada, a dzień robi się coraz krótszy. Rośliny rozsiewają nasiona, które przetrwają zimę. Drzewa i krzewy liściaste oraz większość roślin zielnych zrzucają liście, by ograniczyć utratę wody zimą. Woda w liściach i gałęziach mogłaby zamarznąć, uszkadzając całą roślinę. Dla organizmów ściółki i runa leśnego to czas zwiększonej aktywności.

Zimą ustaje fotosynteza większości roślin. Prowadzą ją w niewielkim zakresie jedynie drzewa iglaste oraz te liściaste, które nie zrzucają liści. Rośliny zielne są skryte pod warstwą śniegu, który izoluje je od zimnego powietrza, dzięki czemu mogą one przetrwać zimę.

Niektóre rośliny liściaste nie zrzucają liści na zimę. Nazywamy je roślinami zimozielonymi roślinami zimozielonymi . W Polsce do takich roślin należą prawie wszystkie drzewa i krzewy iglaste. Igły mają one małą powierzchnię, co pozwala ograniczyć straty wody przez parowanie. Warstwa wosku tworzy ochronę przed parowaniem i mrozem. Żywica wewnątrz zamarza dopiero w bardzo niskiej temperaturze, jaka w naszym klimacie nie występuje. Tak zbudowane liście są odporne na zmiany warunków atmosferycznych i mogą być zrzucane co kilka lat. Do tego kora drzew iglastych jest gruba i skutecznie chroni żywe komórki przed mrozem. Dzięki swoim przystosowaniom mimo niskiej temperatury powietrza, niewielkiego nasłonecznienia i ograniczonego dostępu do wody drzewa iglaste zimą nie przechodzą w stan spoczynku i mogą zachować liście cały rok.

W lasach występuje także kilka gatunków roślin liściastych, które są zimozielone. Ich liście są niewielkie, twarde, skórzaste i pokryte ochronną warstwą wosku. W ten sposób ograniczają utratę wody przez parowanie z liści. Dzięki temu liście mogą pozostać na roślinie przez cały rok, a ona sama może wiosną szybciej się rozwinąć. Do liściastych roślin zimozielonych należą borówka brusznica, pnący się po drzewach bluszcz oraz rosnąca wśród konarów drzew jemioła.

Wiosną w lasach liściastych rośliny runa mają najlepsze warunki życia.

Jesienią drzewa i krzewy liściaste tracą liście.

Rodzime drzewa i krzewy iglaste pozostają zielone przez cały rok; jedynym wyjątkiem jest modrzew.

W warunkach naszego klimatu jest kilka gatunków zimozielonych roślin liściastych.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Łańcuch pokarmowy i sieć pokarmowa
Obieg materii i przepływ energii w przyrodzie
W lesie

# data[].attributes.attachment_link.description
Większość dawnych, naturalnych lasów w Polsce składała się głównie z drzew liściastych zrzucających liście na zimę. Wśród nich rosły także drzewa iglaste. Obecnie, kiedy leśnicy sadzą drzewa, starają się sadzić różne gatunki, by uniknąć stworzenia monokultur. Wczesną wiosną, gdy drzewa nie mają jeszcze liści i światło słoneczne bez przeszkód dociera do dna lasu, błyskawicznie pojawiają się pierwsze liście i kwiaty roślin runa leśnego.

# data[].attributes.body
Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 155- 164).

Zapoznając się z materiałami zwróć szczególną uwagę na następujące zagadnienia, które zapisz pod tematem lekcji w zeszycie:

1. Rodzaje lasów.

2. Funkcje lasów.

3. Właściwe zachowanie w lesie.

4. Warstwy lasu i organizmy roślinne i zwierzęce w nich występujące.

Na podstawie podręcznika i materiałów rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str. 82- 85).

Powodzenia!

# data[].attributes.headline
Temat : Sposoby odżywiania się organizmów.

# data[].attributes.subject
Temat : Sposoby odżywiania się organizmów.

# data[].attributes.body
Napisz w zeszycie notatkę:

Organizmy mogą odżywiać się na dwa sposoby:

- cudzożywnie- korzystając z gotowego pokarmu,

- samożywnie- produkując pokarm w procesie fotosyntezy z wykorzystaniem światła i zielonego barwnika (chlorofilu) pobierając wodę z solami mineralnymi i dwutlenek węgla.

Przeczytaj z podręcznika tekst (str. 165-167) i na jego podstawie rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.86- 87).

Podlej w domu lub na grządce rośliny- dzięki nim mamy tlen, którym oddychamy! :)

# data[].attributes.headline
Temat: Przystosowania organizmów do zdobywania pokarmu.

# data[].attributes.subject
Temat: Przystosowania organizmów do zdobywania pokarmu.

# data[].attributes.body
Witajcie!

Dzisiaj poznamy przystosowania zwierząt do zdobywania różnych typów pokarmów.

Skupimy się na:

- przystosowaniach mięsożerców, roślinożerców oraz płynożerców.

Zacznijmy od mięsożerców. Ich przystosowania do trawienia mięsa to:

- ostre kły i pazury,

- zakrzywione dzioby i ostre szpony

- szybkość i zwinność,

- dobrze rozwinięte zmysły,

- różne techniki polowań (jad, duszenie, chwytanie ofiary, budowanie sieci...)

Z pewnością nie wymieniłam wszystkich przystosowań. Pomyśl, czy znasz inne?

A teraz wymień w myśli przykłady mięsożerców...

I zadanie pisemne: wymień przystosowania roślinożerców do zdobywania pokarmu ( napisz w zeszycie pod tematem). Łatwe?- jeśli nie potrafisz sam ich podać, poszukaj odpowiedzi na stronie 169-170 w podręczniku.

A teraz zastanów się nad przystosowaniami płynożerców.

Wykonaj na zadanie temat w zeszycie ćwiczeń (str.88-89). Wyślij mi zdjęcie Twojej pracy do 10.05 na mail e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.body
Na koniec obejrzyj film o niesamowitych roślinach- które jedzą owady- a to ciekawe! Powodzenia!

# data[].attributes.attachment_link.title
Zobacz Rośliny, Które Zjadają Pająki I Ślimaki

# data[].attributes.headline
Temat : Łąka jako środowisko życia organizmów.

# data[].attributes.subject
Temat : Łąka jako środowisko życia organizmów.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiały :

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Latem przyjemnie jest pójść na spacer na łąkę. Tyle kolorów, kształtów, zapachów! Na sąsiednim polu pszenicy nie jest już tak barwnie. Jednak ono również spełnia funkcję domu i jest źródłem pożywienia dla wielu organizmów. Tworząc rozległe pola, przypadkiem zapewniliśmy im idealne miejsce do życia.

co to jest las i jakie panują w nim warunki;

jakie są przyczyny zróżnicowania warunków w piętrach lasu;

jak zmieniają się warunki przyrodnicze w lesie w ciągu kolejnych pór roku.

porównywać warunki panujące na łące i na polu;

wskazywać przyczyny nawożenia pól;

rozpoznawać wybrane gatunki roślin pól i łąk;

rozpoznawać wybrane zwierzęta żyjące na polach i łąkach.

Zanim ludzie wycięli większość lasów na terenie naszego kraju, to naturalne zbiorowiska trawiaste, czyli , występowały tylko w dolinach zalewanych regularnie przez rzeki i na wysokich stokach górskich. Drzewa nie mogły tam rosnąć, ponieważ w dolinach niszczyły je powodzie, a w górach warstwa gleby była zbyt cienka, aby korzenie mogły odpowiednio głęboko w nią wrosnąć.

Obecnie łąki występują na terenie niemal całej Polski. Nie porastają ponownie lasem głównie dlatego, że albo są regularnie koszone na siano, albo wypasa się na nich zwierzęta hodowlane. Na łąkach rośnie wielu gatunków i innych roślin zielnych.
Trawy szybko zasiedlają nowe tereny, gdyż ich korzenie i podziemne łodygi rozrastają się bardzo szeroko. Magazynują też wytworzone w liściach składniki pokarmowe, chroniąc je przed zjedzeniem przez roślinożerców. Jednocześnie korzenie służą do rozmnażania - w ten sposób trawy budują zwartą darń. Zgryzanie trawy przez zwierzęta ani jej koszenie nie niszczy tej rośliny; Przeciwnie pobudza ją do lepszego wzrostu.

Wiele lasów zamieniono na pola uprawne. Różnią się one od łąk. Na łąkach jest ogromna różnorodność roślin, zaś na danym fragmencie pola uprawia się każdego roku tylko jeden gatunek rośliny. Na polu z reguły w kolejnych latach zmienia się uprawę, a na łące przez wiele lat rosną te same rośliny. Pola orane są co roku, a łąk się nie orze.

Najważniejszą cechą odróżniającą pola od innych środowisk jest konieczność regularnego nawożenia. Na polach po zbiorze plonów nie ma wystarczającej ilości szczątków do wytworzenia przez destruentów próchnicy. Gleba staje się więc uboższa. Na polach wykonuje się też zwykle wiele zabiegów, takich jak oprysk środkami chemicznymi w celu usunięcia niepożądanych roślin, zwierząt i grzybów. Zabijane są w ten sposób organizmy zbędne lub niepożądane dla rolnictwa.

Niektóre łąki (zarówno te naturalne, jaki i założone przez człowieka) wykorzystywane są do wypasu takich zwierząt, jak bydło, konie, owce czy kozy. Rośliny są tu nie tylko zjadane, ale też deptane i naturalnie nawożone odchodami zwierząt. Tak wykorzystywane obszary nazywamy .

Dowiedz się, jakie rośliny uprawia się na polach w okolicy twojego miejsca zamieszkania. Opisz ich zastosowanie - czy są to rośliny spożywcze, czy też uprawia się je w innych celach.

W Polsce na łąkach żyje wiele różnych roślin. Dostarczaja one paszy dla zwierząt hodowlanych i dzikich. Można tu spotkać liczne trawy, a także koniczynę, groszek i mniszek. W wilgotnych miejscach pojawia się szczaw i jaskry. Takie łąki są koszone raz lub więcej razy w roku. Na siedliskach suchych i ubogich (skały, piasek, rumowiska) tworzą się murawy, na których wypasa się owce. Na polach rosną te rośliny, które są uprawiane, a także inne rośliny, które rozsiały się tam same, bez pomocy człowieka. Ważnym składnikiem pól są miedze - pasy zieleni między polami, na których rosną rośliny typowe dla łąk.

Wiele zwierząt żyjących na łąkach ma maskujące ubarwienie. Na przykład zając i przepiórka są beżowo‑brązowe i trudno je dostrzec na wśród roślinności. Są niewidoczne do tego stopnia, że ludziom pracującym w polu zdarza się nadepnąć na siedzącego wśród zbóż zająca.

Niewłaściwe metody zwalczania owadów, traktowanych jako szkodniki pól uprawnych, powoduje śmierć znacznej liczby zwierząt, które są całkowicie obojętne dla rolnika albo są jego sprzymierzeńcami (np. pszczoły).

Kiedyś łąki występowały w Polsce naturalnie tylko w dolinach rzek i wysoko w górach.

Ludzie, wycinając lasy, przyczynili się do zwiększenia powierzchni łąk i pól.

Pola uprawne są miejscem życia nielicznych gatunków roślin i zwierząt.

Na łąkach żyje wiele gatunków wieloletnich roślin zielnych, bezkręgowców i kręgowców.

zbiorowisko roślinne składające się z głównie z traw, bylin i innych roślin zielnych

obszar trawiasty, najczęściej ogrodzony i z dostępem do wody (naturalnej lub przywożonej przez człowieka); służy jako baza pokarmowa i teren wypasu zwierząt hodowlanych

wieloletnie rośliny zielne o pustych w środku łodygach, z których wyrastają długie i wąskie liście; są wiatropylne i mają drobne kwiaty skupione w kłosach

Na podstawie dostępnych informacji przygotuj dwa plakaty. Na jednym przedstaw bogactwo organizmów łąki. Na drugim pokaż organizmy żyjące na polach uprawnych. Wyjaśnij przyczyny różnic między tymi środowiskami.

Na łąkach spotyka się liczne gatunki zwierząt, a wśród nich przede wszystkim liczne bezkręgowce. Wśród owadów należy wymienić pasikoniki i grające wieczorami świerszcze. Są także motyle, mrówki, trzmiele oraz wiele różnych pająków. Żyją tu także płazy (np. żaba trawna i ropuchy) oraz gady - węże i jaszczurki. Na łąkach gnieżdżą się kuropatwy i przepiórki, a pożywienia szukają trznadle, szczygły i myszołowy. Na łąkach można też spotkać niewielkie ssaki: myszy, krety i zające.

Na polach uprawnych żyje znacznie mniej zwierząt. Najczęściej są to te same zwierzęta, co na łąkach. Przychodzą w poszukiwaniu łatwo dostępnego pokarmu. Często można tu spotkać bociany i wrony. Podczas wiosennych i jesiennych przelotów na polach można spotkać duże stada gęsi. Na polach leżących w pobliżu lasów często żerują dziki i sarny. Wiosną nad polami słychać śpiew skowronka - to ptak gnieżdżący się na ziemi. Pola są idealnym środowiskiem życia dla owadów żywiących się uprawianym gatunkiem. Przykładem są stonka ziemniaczana lub gąsienice motyli.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Łańcuch pokarmowy i sieć pokarmowa
Obieg materii i przepływ energii w przyrodzie
W lesie
Sawanny
Stepy

# data[].attributes.attachment_link.description
Latem przyjemnie jest pójść na spacer na łąkę. Tyle kolorów, kształtów, zapachów! Na sąsiednim polu pszenicy nie jest już tak barwnie. Jednak ono również spełnia funkcję domu i jest źródłem pożywienia dla wielu organizmów. Tworząc rozległe pola, przypadkiem zapewniliśmy im idealne miejsce do życia.

# data[].attributes.body
Napisz w zeszycie notatkę:
1. Czym jest łąka?
Występują na niej wyłącznie rośliny zielne (o łodygach niezdrewniałych): jednoroczne, byliny (wieloletnie)
2. Rośliny łąkowe:
- trawy (ich łodygi to źdźbła)- np. życica, tymotka, perz, kupkówka
- koniczyna biała, różowa lub czerwona
- firletka
- mniszek
- jaskier
- pięciornik
- chaber
- głowienka
3. Zwierzęta łąk:
wypisz przykłady- str. 173
4. Łąka- miejsce wypasu zwierząt i źródło paszy.
Na jego podstawie tekstu z podręcznika (str. 172-175) rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str.90- 91).

# data[].attributes.body
Witajcie!
Dzisiaj naszą uwagę skupimy na polach uprawnych.
1. Co to takiego pole uprawne?- to miejsce, gdzie rosną jednego rodzaju rośliny, specjalnie zasiane lub zasadzone tam przez człowieka.
Jeśli w uprawie pojawia się roślina "nieproszona" nazywa się ją "chwastem" i niszczy po to, by rośliny wydały oczekiwany plon. Wiele chwastów jest bardzo ładnych, niekiedy pożytecznych, ale niestety zabierają one światło, wodę i sole mineralne, a czasem nawet hamują wzrost roślin zasianych przez rolnika.
2.Obejrzyj teraz króciutką prezentację o roślinach zbożowych sianych w Polsce najczęściej.Zapisz nazwy tych zbóż w zeszycie pod tematem.

# data[].attributes.body
A teraz dopisz do nich jeszcze: pszenżyto, proso, kukurydza
3. Na polach mogą również być uprawiane warzywa. Zjadamy różne ich części, np.:
- korzenie: burak ćwikłowy, marchew
- łodygi: ziemniak, kalarepa
- liście: sałata, kapusta
- kwiat: kalafior, brokuł
- owoc: pomidor, ogórek
Zapisz je sobie w zeszycie.
4. Na polach uprawnych mogą rosnąć rośliny oleiste:
-rzepak,
- słonecznik,
- len
Zapisz je sobie w zeszycie.
Wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń str. 92-93
Miłej pracy!

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie na kolejnej lekcji przyrody.
Dzisiaj obiektem naszych zainteresowań będą wody.
Czy znacie rodzaje wód powierzchniowych na Ziemi? Sprawdźmy!
Zabawa kryje się pod linkiem:

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Słowa są ukryte w siatce liter. Znajdź je tak szybko, jak tylko potrafisz.. Materiał dydaktyczny | jezioro, staw, rzeka, strumień, potok, morze, ocean, bagno.

# data[].attributes.body
Myślę, że dobrze Wam poszło.
Teraz zapiszcie w zeszycie jako punkt 1. podział wód, jaki znajduje się u Was w podręczniku na stronie 181- "Wody występujące na powierzchni Ziemi".
Gotowe? Wobec tego pora na kolejną zabawę. Lubicie labirynty? Wejdźcie na link:

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) morze a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 2) jezioro a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 3) kanał a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 4) rzeka a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 5) ocean a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 6) sztuczne jezioro a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące

# data[].attributes.attachment_link.description
1) morze a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 2) jezioro a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 3) kanał a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 4) rzeka a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 5) ocean a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące 6) sztuczne jezioro a) wody słone b) wody słodkie stojące c) wody słodkie płynące

# data[].attributes.body
W naszej miejscowości też płynie rzeka. Poznajmy elementy, które tworzą rzekę: (zapisz w zeszycie jako punkt 2.)
- bieg górny (źródło przeważnie w górach),
- bieg środkowy (z dopływami),
- bieg dolny ( z ujściem).
Rzeki wykorzystuje się do różnych celów. Wiesz do czego?- pomyśl.
Na koniec wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń- str. 94-95.
Zadanie 5 możesz wykonać na kartce z bloku na dodatkową ocenę- dla osób chętnych. Przyślij mi zdjęcie do 19.05 na mój adres e.gawel99@gmail.com
To wszystko na dzisiaj! :)

# data[].attributes.body
Witajcie Czwartoklasiści!
Dzisiaj poznamy waunki życia w wodzie. Znacie już warunki życia na lądzie, więc będzie okazja do porównania.
Zapiszcie w zeszycie punkt
1. Korzyści życia w wodzie:
Proszę, żebyście pomyśleli, co jest plusem życia w tym środowisku. Przychodzą Wam do głowy pewnie różne pomysły. Wypiszmy je od pauz:
- organizmom nie grozi wyschnięcie,
-nie ma tu gwałtownych wahań temperatur, gdyż woda wolno się ogrzewa i wolno traci ciepło.
Jeśli coś jeszcze chcecie zapisać- proszę.
A teraz przejdźmy do minusów. Zapiszmy punkt:
2. Wady życia w wodzie:
Już wiecie? Podsumujmy wypisując w zeszycie.
- mniejsza przejrzystość niż powietrze (światło dociera tylko do górnych warstw wody),
- ograniczone możliwości życia ogranizmów przeprowadzających fotosyntezę na większych głębokościach,
- mniej tlenu (słabo się w wodzie rozpuszcza),
- woda stawia większy opór niż powietrze, bo jest gęstsza.
Zapisz w zeszycie punkt:
3. Przystosowania zwierząt do życia w wodzie.
Żeby żyć w wodzie organizmy muszą być do tego przystosowane. Wśród mieszkańców wód szczególną rolę zajmują ryby.
Zastanów się teraz, jakie przystosowania mają ryby, dzięki którym w wodzie doskonale się czują. Zajrzyj następnie na stronę 187 w podręczniku- czy wszystkie znałeś?

# data[].attributes.body
Obejrzyj teraz materiały.
Wykonaj interaktywne zadania: 1, 2, 5.
Na koniec zrób w ćwiczeniach temat- str. 96- 97 i wyślij mi ich zdjęcie do  20.05
Czekam na Wasze prace!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ilość docierającego światła słonecznego zależy od głębokości i przejrzystości wody; rośliny mogą żyć do głębokości, do której dociera światło słoneczne.

Gęstość wody jest ponad 600 razy większa niż gęstość powietrza i dlatego woda stawia większy opór żyjącym w nim organizmom; organizmy wodne mają różne przystosowania w budowie, dzięki którym mogą pokonać opór stawiany przez wodę.

Temperatura wody w dużych zbiornikach jest prawie stała, dlatego w wodzie żyje wiele różnorodnych zwierząt.

Zawartość tlenu w wodzie jest mniejsza niż w powietrzu. W wodzie zimnej jest więcej tlenu niż w ciepłej. Zwierzęta żyjące w wodzie pobierają tlen całym ciałem lub za pomocą skrzeli; ssaki wodne oddychają tlenem atmosferycznym za pomocą płuc, więc muszą co jakiś czas wychylić się ponad powierzchnię wody i zaczerpnąć powietrza.

Zasolenie wody jest większe w wodzie morskiej (wody słone) niż w rzekach, jeziorach i stawach (wody słodkie).
Niektóre przystosowania organizmów do życia w wodzie:

opływowy kształt ciała zwierząt aktywnie pływających;

zwierzęta żyjące przy brzegu narażone na gwałtownego falowanie wody lub zmianę jej poziomu prowadzą osiadły tryb życia, zagrzebują się w podłożu lub chowają się do muszli;

glomy mogą mieć ciało wstęgowate, wiotkie, łatwo poddające się falowaniu wody;

niektóre glony mają pęcherze pławne wypełnione gazem, dzięki którym mogą unosić się tuż pod powierzchnią wody;

bardzo małe organizmy biernie unoszą się w wodzie.

Czynniki, które mają wpływ na organizmy żyjące w rzece:
W górnym biegu rzeki woda płynie bardzo szybko, jest przejrzysta, dobrze natleniona i zimna. Organizmy są przystosowane do przeciwstawienia się siłom szybko płynącej wody: glony i mchy przytwierdzają się do kamieni; ciało ryb jest silnie umięśnione, wydłużone; przyssawki u larw niektórych owadów, np. meszek, umożliwiają przyczepienie się do kamieni.

W środkowym i dolnym biegu rzeki woda płynie wolniej, jest bardziej mętna, cieplejsza, mniej zasobna w tlen. Poziom wody może zmieniać się na przykład w zależności od ilości opadów i topnienia śniegu wiosną. Roślinność występuje do głębokości, do której dochodzą promienie słoneczne. Nad brzegiem występuje roślinność przybrzeżna. Zwierzęta nie muszą przeciwstawiać się szybkiemu prądowi wody jak w górnym biegu rzeki. Żyją tu małże, ślimaki, raki, larwy owadów, ryby (np. okoń, karp, płoć, szczupak, leszcz), ptaki (np. kaczka, łabędź) i ssaki (np. wydry, bóbr).

W głębokim jeziorze wyodrębnia się trzy strefy życia: przybrzeżną, toni wodnej i denną. Strefa przybrzeżna obejmuje brzeg jeziora i dno w tej jego części, do której dociera światło. Występują tu rośliny zakorzenione w dnie, których pędy wystają nad powierzchnię wody. Strefa toni wodnej obejmuje tę część wód jeziora, do której dociera światło słoneczne. Występuje tu plankton roślinny. Strefa denna to dno jeziora oraz ta część jego wód, do której nie dociera światło, co uniemożliwia rozwój roślin.

Latem górna warstwa wody ogrzewa się do temperatury około 20°C, w dolnej warstwie woda ma temperaturę około 4°C. Jesienią powierzchniowa warstwa wody ochładza się i woda miesza się w całym zbiorniku. Zimą wskutek ujemnej temperatury powietrza powierzchniowa warstwa wody zamarza. Lód pływa po powierzchni wody dlatego, że gęstość lodu jest mniejsza niż gęstość wody. Na dnie panuje stała temperatura około 4° C, dzięki czemu rośliny i zwierzęta mogą tam przetrwać zimę. Wiosną pod wpływem promieni słonecznych lód topnieje i ponownie dochodzi do mieszania się wód jeziora.

Ocean to rozległy obszar słonej wody na Ziemi oblewający lądy. Wyróżnia się cztery oceany, które zajmują 2/3 powierzchni planety. Są to:

Morze jest częścią oceanu oddzieloną wyspami, cieśninami lub podwodnymi wzniesieniami. Zatoka to część zbiornika wodnego wcinająca się w głąb lądu. Cieśnina to wąski obszar wodny między obszarami lądowymi, łączący dwa duże zbiorniki wodne.

Pływy to rytmiczne zmiany poziomu mórz otwartych i oceanów, spowodowane przyciąganiem Księżyca i w mniejszym stopniu Słońca. Przypływ to moment podnoszenia się poziomu wody, a odpływ - obniżenia się poziomu wody. Księżyc, przyciągając cząsteczki wody, powoduje podnoszenie się jej poziomu od strony, z której się znajduje i po stronie przeciwnej. W pozostałych miejscach jest odpływ.

Prądy morskie to uporządkowane ruchy wody w morzach i oceanach. Prądy ciepłe niosą wody cieplejsze od otaczających wód, a prądy zimne - zimniejsze.

Strefa przybrzeżna morza to strefa wód morskich, brzegu lądu zalewanego przez fale oraz dna, gdzie dociera światło słoneczne. Występują tam liczne rośliny częściowo lub całkowicie zanurzone w wodzie. Zwierzęta przystosowały się do falowania wody oraz pływów - występują tu organizmy zagrzebujące się w piasku oraz osiadłe.

Strefa toni morskiej to warstwa wód, do których dociera światło słoneczne. Żyje tam plankton roślinny i zwierzęcy. Planktonu zwierzęcego jest więcej w wodach zimnych ze względu na to, że w zimnej wodzie lepiej rozpuszcza się tlen.

Strefa głębin to część wód morskich, do których nie dociera światło. Brak światła w morskich głębinach uniemożliwia rozwój roślin. Żyjące tu zwierzęta przystosowują się do braku światła, wysokiego ciśnienia i niskiej temperatury wody.

# data[].attributes.attachment_link.title
Podsumowanie działu III „Życie w wodzie"

# data[].attributes.attachment_link.description
Ilość docierającego światła słonecznego zależy od głębokości i przejrzystości wody; rośliny mogą żyć do głębokości, do której dociera światło słoneczne. Gęstość wody jest ponad 600 razy większa niż gęstość powietrza i dlatego woda stawia większy opór żyjącym w nim organizmom; organizmy wodne mają różne przystosowania w budowie, dzięki którym mogą pokonać opór stawiany przez wodę.

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie na kolejnej lekcji przyrody.
Na początek polecam Wam zabawy, które sprawdzą wiedzę z poprzedniej lekcji. Mam nadzieję, że się Wam spodobają!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Płetwa ogonowa, Łuski, Płetwa grzbietowa, Oko bez powiek, Pokrywy skrzelowe, Narząd linii bocznej, Płetwa brzuszna, Płetwa piersiowa, Płetwa odbytowa.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Łuski - Chronią ciało ryby przed uszkodzeniami , Płetwa ogonowa - Wspomaga pracę ogona oraz zmniejsza zawirowania wody, Oczy - Nie mają powiek, są stale omywane przez wodę, Linia boczna - Dostarcza informacji o kierunku i szybkości ruchów wody, Głowa - Jest ona sztywno połączona z tułowiem, co ułatwia pokonywanie oporu wody , Płetwa grzbietowa - Służy do utrzymania równowagi, Płetwy brzuszne i piersiowe - Odpowiadają za utrzymywanie równowagi oraz sterowanie ciałem,

# data[].attributes.attachment_link.title
Dopasuj elementy budowy ciała ryby do ich funkcji

# data[].attributes.attachment_link.description
Łuski - Chronią ciało ryby przed uszkodzeniami , Płetwa ogonowa - Wspomaga pracę ogona oraz zmniejsza zawirowania wody, Oczy - Nie mają powiek, są stale omywane przez wodę, Linia boczna - Dostarcza informacji o kierunku i szybkości ruchów wody, Głowa - Jest ona sztywno połączona z tułowiem, co ułatwia pokonywanie oporu wody , Płetwa grzbietowa - Służy do utrzymania równowagi, Płetwy brzuszne i piersiowe - Odpowiadają za utrzymywanie równowagi oraz sterowanie ciałem,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść szpilki na odpowiednie miejsce na rysunku.. szczupak, dorsz, flądra , szprot, sieja, belona, turbot, węgorz, śledź, kur diabeł.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Słowa są ukryte w siatce liter. Znajdź je tak szybko, jak tylko potrafisz.. akwarium, welon, gupik, skalar, mieczyk, glonojad.

# data[].attributes.body
Jak Wam poszło? Myślę, że dobrze, a jeśli nie- była okazja, żeby się czegoś nowego dowiedzieć.
Przechodzimy teraz do lekcji- dziś zajmiemy się organizmami słodkowodnymi. Pomoże nam w tym lekcja w e- podręczniku:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Brzegi jezior zwykle są porośnięte gęstą roślinnością. Im dalej od brzegu, tym roślin jest mniej. Pojawiają się gatunki niemal całkowicie zanurzone w wodzie, które wystawiaja tylko liście i kwiaty nad powierzchnię. Są też miejsca, gdzie roślin w ogóle nie ma, gdyż światło tam nie dociera - mimo niewielkiej głębokości jest tam zupełnie ciemno. Jak to możliwe?

jakie są warunki życia w wodzie;

czym charakteryzują się poszczególne odcinki rzeki;

jak rośliny i zwierzęta przystosowały się do życia w rzekach.

wyróżniać w jeziorze strefy przybrzeżną, toni wodnej i denną;

opisywać warunki panujące w różnych strefach jeziora;

oceniać warunki życia w każdej ze stref jeziora;

rozpoznawać wybrane rośliny i zwierzęta żyjące w jeziorze.

Jezioro jest śródlądowym zbiornikiem wodnym, który powstaje w naturalnym zagłębieniu terenu zalewanym wodami powierzchniowymi lub podziemnymi. Niemal w całej swojej objętości jest zamieszkane przez organizmy. Wody jeziora można podzielić na trzy główne strefy: przybrzeżną, toni wodnej i denną.

jest na tyle płytka, że światło słoneczne dociera aż do dna. Dzięki temu mogą w niej rosnąć rośliny. Woda jest dobrze natleniona i stale zaopatrywana w sole mineralne spływające wraz z wodami deszczowymi. W strefie tej najsilniej odczuwane są jednak wahania poziomu wody w jeziorze, falowanie i docierające z lądu zanieczyszczenia. Występują tu duże zmiany temperatury w ciągu dnia oraz całego roku.

Jeziora nie są trwałe i stopniowo zanikają. Martwe szczątki organiczne opadające na dno powodują, że jezioro staje się coraz płytsze.

Gęsta roślinność porastająca strefę przybrzeżną jeziora może być zagrożeniem dla ludzi, którzy próbują pływać w jego wodach. W takiej roślinności łatwo się zaplątać, a muliste dno nie daje żadnego oparcia dla nóg. Dlatego należy pływać tylko na wyznaczonych kąpieliskach.

obejmuje otwartą przestrzeń wody oddaloną od brzegów, która nie ma kontaktu z dnem. Sięga tak głęboko, jak docierają promienie słoneczne, a więc jej głębokość zależy od przejrzystości wody. Wraz z głębokością szybko pogarszają się w tej strefie warunki życia organizmów, gdyż zmniejsza się ilość światła oraz zawartość tlenu i spada temperatura wody.

obejmuje obszar dna jeziora, do którego nie dociera światło słoneczne, a także wodę sąsiadującą bezpośrednio z dnem, do której także nie dociera światło. W głębokich jeziorach woda przy dnie przez cały rok ma temperaturę +4⁰C. Tlenu rozpuszczonego w wodzie jest tutaj bardzo mało, a okresowo może go nie być wcale.

W jeziorach żyje bardzo dużo roślin i zwierząt. Ich rozmieszczenie jest jednak bardzo nierównomierne. Zdecydowana większość żyje w strefie przybrzeżnej, znacznie mniej w otwartej toni wodnej i najmniej w strefie dennej.

Dowiedz się, które ze zwierząt żyjących w jeziorach są spożywane przez ludzi. Wymień te, które ty masz okazję jeść.

W zależności od warunków jeziora dzielimy na trzy strefy: przybrzeżną, toni wodnej i denną.

W strefie przybrzeżnej woda jest najcieplejsza, ma najwięcej tlenu i do samego dna dociera światło słoneczne; występuje tu najwięcej roślin i zwierząt.

W otwartej toni wodnej do wody dociera światło, ale mało jest roślin i materii organicznej; występuje tu plankton oraz nieliczne zwierzęta.

W głębiach przy dnie jest ciemno, chłodno i mało tlenu; prawie nie ma tu roślin, a zwierzęta żywią się opadającą z innych stref materią organiczną albo innymi zwierzętami.

Karp jest uważany za nieodłączny element naszej narodowej kuchni, zwłaszcza w wigilię Bożego Narodzenia. Jednak jest to gatunek obcy. Jeszcze przed II wojną światową karp nie był zbyt znany. Dopiero od kilkudziesięciu lat stał się popularną rybą na naszych stołach. Stało się tak za sprawą łatwej hodowli i zmniejszenia liczebności innych lubianych wcześniej ryb, np. szczupaka.

Woda w jeziorach ulega wymianie przez bardzo długi czas. Nawet niewielka ilość zanieczyszczeń pozostaje w wodzie jeziora przez wiele lat.

przestrzeń jeziora, do której nie dociera światło słoneczne; jej obecność odróżnia jezioro od stawu

strefa jeziora przylegająca do brzegu, w której światło słoneczne dociera do samego dna, następują tu duże zmiany temperatury wody w ciągu dnia i roku

część przestrzeni jeziora, która nie ma kontaktu ani z brzegami ani z dnem, a wraz z głębokością obniżają się w niej temperatura i zawartość tlenu oraz zmniejsza ilość światła słonecznego

Rośliny rosnące w strefie przybrzeżnej wyrastają z płytkiej wody, a czasami rosną na lądzie tuż przy brzegu w miejscach, które są zalewane przez fale. Jestto często trzcina, pałka wodna i tatarak. Żyją tu liczne zwierzęta silnie powiązane zarówno z wodą jak i z lądem, jak żaby i inne płazy, żółwie błotne, zaskrońce oraz ptaki pływające i brodzące (np. kaczki i gęsi, perkozy, czaple, bociany, kormorany i wiele innych). Trochę dalej od brzegu rosną rośliny o pływających liściach, np. grążel żółty i grzybienie białe, a jeszcze dalej rogatek i moczarka oraz unosząca się na wodzie rzęsa wodna. Wśród roślin żyją larwy owadów (np. ważek i komarów), ślimaki, pijawki, raki, małże oraz ryby (np. ciernik, płoć, lin, okoń i szczupak).

W strefie otwartej toni wodnej rośliny reprezentowane są niemal wyłącznie przez plankton roślinny. Wśród zwierząt natomiast występuje plankton zwierzęcy i nieliczne ryby, np. ukleja oraz sandacz.

W strefie dennej z powodu braku światła nie mogą żyć rośliny, a zwierzęta żywią się opadającymi z góry szczątkami organizmów lub mniejszymi zwierzętami. Żyją tu niewielkie pierścienice, larwy niektórych owadów, małże i ryby poszukujące pożywienia w mule dennym (sum, sieja, karp).

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Czy wszędzie żyje się tak samo?
Różnorodność zwierząt
Procesy życiowe zwierząt
Ryby
Jak żyje się pod wodą?
Z biegiem rzeki

# data[].attributes.attachment_link.description
Brzegi jezior zwykle są porośnięte gęstą roślinnością. Im dalej od brzegu, tym roślin jest mniej. Pojawiają się gatunki niemal całkowicie zanurzone w wodzie, które wystawiaja tylko liście i kwiaty nad powierzchnię. Są też miejsca, gdzie roślin w ogóle nie ma, gdyż światło tam nie dociera - mimo niewielkiej głębokości jest tam zupełnie ciemno.

# data[].attributes.body
Zapiszmy punkty w zeszycie:
1. Wody jeziora można podzielić na trzy główne strefy: przybrzeżną, toni wodnej i denną.
Skorzystaj z materiałów zgromadzonych w linku powyżej. Przyjrzyj się roślinom- zauważ różnice w ich budowie, w zależności od miejsca, w którym żyją. Pamiętaj, że czynnikiem ograniczającym występowanie roślin w jeziorze jest dostęp światła.
Wypisz teraz po 4 przykłady roślin w każdej ze stref jeziora i napisz, jakie cechy budowy mają te rośliny, że żyją w takim akurat miejscu (pomoże Ci podręcznik- str.189-190)
2. Zwierzęta wód słodkich.
Wypisz przykłady zwierząt słodkowodnych należących do różnych grup: (skorzystaj z podręcznika- str.190-192)
A. Kręgowce
a) ryby:
b) płazy:
c) ptaki:
B. Bezkręgowce
a) mięczaki:
- małże:
- ślimaki:
b) pierścienice:
- pijawki
c) stawonogi:
- owady
- skorupiaki:
Na koniec rozwiąż zadania w zeszycie ćwiczeń- str. 98-99
Powodzenia!
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat : Środowisko przyrodnicze najbliższej okolicy- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.subject
Temat : Środowisko przyrodnicze najbliższej okolicy- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.body
Witam dzielnych Czwartoklasistów!
Czy wiecie, że zakończyliśmy 5 dział? To przedostatni dział w tej klasie- za miesiąc wakacje!
Ale póki co jeszcze troszkę pracy. Damy radę!
Dziś powtórzenie!
Przeczytaj z podręcznika podsumowanie (str. 193- 196).
Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str. 100-101).
Na podany mail: e.gawel99@gmail.com  możesz przesyłać ewentualne pytania, wątpliwości związane z lekcjami.
Miłej pracy!

# data[].attributes.headline
Temat : Wpływ działalności człowieka na krajobraz.

# data[].attributes.subject
Temat : Wpływ działalności człowieka na krajobraz.

# data[].attributes.body
Zapraszam Was na kolejną lekcję przyrody.
Jak Wam poszły zadania powtórzeniowe? Skoro nie pisaliście do mnie, że był z czymś problem, więc zakładam, że dobrze.
Przechodzimy dzisiaj do ostatniego działu w klasie 4, który nosi tytuł "Krajobraz najbliższej okolicy".
Dziś zajmiemy się zmianami, jakie w krajobrazie wprowadza człowiek.

# data[].attributes.body
Zacznijmy jednak od słowa "krajobraz".
Na str. 224 w słowniczku macie je wyjaśnione. Proszę, byście wpisali definicję do zeszytu pod tematem.
Człowiek eksplorując nowe tereny wkraczał w krajobraz naturalny. Jednak na długo takim go nie pozostawiał. Na swoje potrzeby go zmieniał. Powstawał krajobraz rolniczy, wiejski, miejski, przemysłowy...
Wejdźcie teraz na link do e- podręcznika:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Obecnie najwyższe drzewa świata mają wysokość ok. 110-115 m. W przeszłości mogły dorastać nawet do 130-140 m. Natomiast najwyższy budynek ma 828 m. Nawet znacznie niższe budynki przyćmiewają wszystkie drzewa w okolicy.

opisywać, jak człowiek przystosowuje się do otaczającego krajobrazu;

odróżniać formy krajobrazu naturalnego od przekształconego przez człowieka;

wskazywać pozytywne i negatywne skutki oddziaływania człowieka na krajobraz.

Dawniej morza i wielkie rzeki stanowiły dla ludzi bariery nie do przebycia. W góry chodzili rzadko, a bagna i pustynie starali się omijać. Lasy odwiedzali jedynie w celu zdobycia pożywienia.

Stopniowo zaczęli przekształcać krajobraz do swoich potrzeb. W celu znalezienia ziemi dla rolnictwa i budowy osad zajęli większość łąk i leśnych polan oraz doliny rzeczne. Potem wycinali i wypalali lasy, by uzyskać drewno do budowy domów oraz zwiększyć teren przeznaczony pod uprawę roślin i hodowlę zwierząt. Poniżej klika przykładów, w jaki sposób człowiek potrafi dostosować się do krajobrazu i warunków otoczenia.

Ludzie potrafią przystosować się do różnorodnych warunków. W australijskim miasteczku Coober Pedy, w którym wydobywa się cenne kamienie, robotnicy i ich rodziny mieszkają pod ziemią w opuszczonych chodnikach licznych kopalni. Mieszkanie na powierzchni byłoby uciążliwe z powodu upałów i burz pyłowych.

Rozwój cywilizacji spowodował, że ludzie zmieniali otaczający ich krajobraz. Zaczęli uprawiać wybrane rośliny na ogromnych polach czy hodować olbrzymie stada zwierząt. Mimo to w krajobrazie wsi nadal istnieje wiele elementów naturalnych. Taki krajobraz nazywa się częściowo przekształconym przez człowieka.

Znacznie większym zmianom uległ krajobraz miast. Silny wpływ ma na niego intensywny rozwój przemysłu, czyli . Na przykład w kopalniach wydobywa się surowce, które zostają przerobione na różnorodne produkty. Podczas wydobycia powstaje mnóstwo odpadów, które z czasem przyjmują postać wzgórz nazywanych . Tam, gdzie nie ma przemysłu, krajobraz miejski i tak bywa silnie zmieniony przez człowieka z powodu skupisk budynków, ulic, torowisk, centrów handlowych.

Wskaż największą budowlę w okolicy twojego miejsca zamieszkania. Opisz jej rozmiary i przeznaczenie oraz to, w jaki sposób wpływa na krajobraz.

Oceń, czy w twoim otoczeniu przeważają pozytywne czy negatywne skutki wpływu człowieka na krajobraz. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Działalność człowieka wpływa zarówno na krajobraz wiejski, jak i miejski.

Na obszarach zniszczonych przez człowieka możliwa jest rekultywacja, czyli odnowienie elementów krajobrazu.

Dowiedz się, jakie miejsca w twojej okolicy są szczególnie zniszczone przez człowieka. Jakie prace należałoby wykonać, by przywrócić je do pierwotnego stanu?

sztuczne wzniesienie powstałe na skutek usypania odpadów przemysłowych, resztek wykopanych skał itp.

przywracanie wartości użytkowej i przyrodniczej terenom dewastowanym przez człowieka

Niektóre krajobrazy są tak zniszczone, że przyroda nie jest w stanie w krótkim czasie sama naprawić szkód spowodowanych przez ludzi. W takiej sytuacji niezbędne są działania człowieka. Przywracanie zniszczonemu krajobrazowi jego pierwotnej wartości i wyglądu to odnawianie lub . W najprostszym przypadku polega to na sadzeniu nowych drzew w miejsce wyciętych albo oczyszczaniu wód. Odnawianie terenów po kopalniach i kamieniołomach to na przykład zalanie wodą miejsca, w którym wydobywano surowce, i przekształcenie go w sztuczne jezioro. Można też zadbać o rzeki i jeziora, ograniczając dopływ zanieczyszczeń i wpuszczając do ich wód organizmy, które żyły tam wcześniej, ale wyginęły na skutek zmian warunków życia.

Zobacz także

Rzeźbiarze krajobrazu Rzeźbiarze krajobrazu

# data[].attributes.attachment_link.description
Obecnie najwyższe drzewa świata mają wysokość ok. 110-115 m. W przeszłości mogły dorastać nawet do 130-140 m. Natomiast najwyższy budynek ma 828 m. Nawet znacznie niższe budynki przyćmiewają wszystkie drzewa w okolicy. opisywać, jak człowiek przystosowuje się do otaczającego krajobrazu; odróżniać formy krajobrazu naturalnego od przekształconego przez człowieka; wskazywać pozytywne i negatywne skutki oddziaływania człowieka na krajobraz.

# data[].attributes.body
Przeczytaj tekst "2. Krajobrazy przekształcone przez człowieka". Na jego podstawie zapisz w zeszycie, co znaczy pojęcie "industrializacja" oraz "hałdy".
Patrząc na ilustracje w materiale pod linkiem zauważyłeś zapewne, że człowiek czasami po prostu niszczy krajobraz. Powoduje, że jest tak bardzo przekształcony, że nie wiadomo, do czego taki teren może jeszcze się przydać.
Jak naprawić te szkody?
Człowiek szuka często odpowiedzi. Próbuje rekultywować krajobraz. Co to znaczy? Wyszukaj pojęcia i go wytłumacz (podpowie Ci tekst z e-podręcznika- "3. Naprawianie szkód")
Na zakończenie wykonaj ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń- str. 102- 103. Zachęcam Cię również do sprawdzenia się rozwiązując ćwiczenia interaktywne z e- podręcznika ( jest ich 6 w materiałach na samym końcu- od razu możesz sprawdzić poprawność ich wykonania).
Kolejna przyroda już w czwartek. :)

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie!
Dziś mamy za zadanie porównać krajobraz wiejski i miejski. Chciałabym, byśmy zrobili to w formie graficznej.
Kartkę z bloku przedziel na pół. Po jednej stronie napisz "krajobraz wsi", po drugiej "krajobraz miasta". Narysuj, jak według Ciebie te dwa krajobrazy wyglądają, a pod spodem każdego rysunku wypisz od pauz elementy charakterystyczne dla tych krajobrazów.
Rozwiąż ćwiczenia w zeszycie ćwiczeń ( str. 104-105).
Na podany mail: e.gawel99@gmail.com prześlij mi zdjęcie swojej pracy wykonanej na kartce z bloku ( nie wysyłaj pracy z zeszytu ćwiczeń). Czekam do 3.06.20 r.
Powodzenia!

# data[].attributes.body
Witajcie!
Dzisiaj zajmiemy się krajobrazem przekształconym przez człowieka. W temacie pojawia się trudne słowo "antropogeniczny". To słowo pochodzenia greckiego i oznacza powstały wskutek działalności człowieka.
Napiszmy w zeszycie, co składa się na te krajobrazy:
1. Krajobrazy antropogeniczne:
- miejskie krajobrazy historyczne (np. rynki starych miast),
- krajobrazy poprzemysłowe i pogórnicze (np. budynek starej Elektrowni Tramwajów Miejskich w Warszawie przekształcony w Muzeum Powstania Warszawskiego, hałdy pokopalniane przekształcone w tereny rekreacyjne),
- sztuczne jeziora i kanały wodne,
- skanseny
W pobliżu naszej miejscowości znajduje się skansen w Markowej. Napisz, co ciekawego można tam obejrzeć.
Zrób zadania w zeszycie ćwiczeń- str.106-107
Kolejna przyroda już w czwartek. :)
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat : Krajobraz okolicy dawniej i dziś.

# data[].attributes.subject
Temat : Krajobraz okolicy dawniej i dziś.

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie!
Wiecie doskonale, że krajobraz zmienia się - dawniej inaczej wyglądała Czarna, dziś jej wygląd się zmienił. Najlepiej widać to na starych fotografiach lub możemy sobie to wyobrazić, słuchając opowieści naszych babć i dziadków. Niektóre zmiany dzieją się na naszych oczach.
Poszukajcie informacji na temat "Czarna dawniej a współcześnie" i zapisz je w zeszycie przedmiotowym w dowolniej formie - opowiadanie, reportaż, praca plastyczna, kartka z pamiętnika...
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń do tego tematu ( str. 108-109).
Owocnej pracy!

# data[].attributes.headline
Temat : Obiekty chronione w najbliższej okolicy.

# data[].attributes.subject
Temat : Obiekty chronione w najbliższej okolicy.

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie!
Dzisiaj przedmiotem naszych zainteresowań będzie ochrona przyrody- patrząc na to globalnie, ale również zajmując się naszym najbliższym otoczeniem.
Ale zacznijmy od początku. Kiedy zaczęło się w Polsce mówić o ochronie przyrody? Przeczytaj materiał dostępny pod linkiem, byś mógł odpowiedzieć na poniższe pytania:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W dzisiejszym świecie opanowanym przez człowieka wiele roślin i zwierząt jest zagrożonych wyginięciem. Organizmy te nie tylko są piękne i interesujące, są też niezbędnym elementem środowiska, w którym żyją. Jeżeli nie będziemy ich chronić, doprowadzimy do zniszczenia przyrody, a może nawet do własnej zagłady.

że człowiek może zagrażać przyrodzie;

że przyrodę można chronić, tworząc parki narodowe, rezerwaty przyrody oraz wskazując pomniki przyrody.

Pierwszym organizmem, który objęto w naszym kraju ochroną, był bóbr. Polowanie na to zwierzę ograniczył w XI wieku król Bolesław Chrobry. Panujący w wieku XII Bolesław Kędzierzawy ograniczył polowanie na . W XIV wieku Kazimierz Wielki objął ochroną dęby, wprowadzając kary za wyrąb tych drzew. Podczas rządów Władysława Jagiełły wprowadzono natomiast zakaz wycinania cisów. Dla turów, , łosi i żubrów wyznaczono okres ochronny, który trwał od 23 kwietnia do końca żniw.

Ochrona gatunkowa jest formą ochrony przyrody, którą w Polsce objętych zostało ponad 470 gatunków roślin, ok. 530 gatunków zwierząt i 120 gatunków grzybów. Ma ona na celu zachowanie w przyrodzie rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków tych organizmów. Chronionych roślin i grzybów nie wolno zrywać, zaś na chronione zwierzęta nie wolno polować. Bardzo często rośliny, zwierzęta i grzyby chroni się wraz z , w których żyją. Istnienie gatunku jest bowiem często niemożliwe poza ściśle określonymi warunkami. Szczególnie dużo uwagi poświęca się .

Organizmy mogą być objęte ochroną ścisłą lub częściową. Rośliny, zwierzęta i grzyby pod ochroną ścisłą są chronione prze cały czas, a te pod ochroną częściową jedynie w określonym okresie w roku, np. kiedy opiekują się młodymi. Rośliny objęte ochroną częściową można zbierać w ograniczonych ilościach, np. w celach leczniczych. Na zwierzęta częściowo chronione można w pewnych okresach polować.

Roślin objętych ochroną ścisłą nie wolno umyślnie niszczyć, ścinać ani zrywać. Nie można ich także sprzedawać ani wywozić poza granice naszego kraju.
Do roślin objętych ochroną ścisłą w Polsce należą m.in. brzoza karłowata, lilia złotogłów, mikołajek nadmorski, obuwik pospolity. Rośliny objęte ochroną częściową to na przykład śnieżyczka przebiśnieg, cis, sosna limba i kosodrzewina.

Korzystając z Internetu, dowiedz się, jakie rośliny chronione występują w pobliżu twojego miejsca zamieszkania. Czy są objęte ochroną ścisłą? Które z nich udało ci się zobaczyć na własne oczy?

Korzystając z Internetu, dowiedz się, jakie zwierzęta chronione występują w okolicy twojego miejsca zamieszkania.

Organizmy są od siebie wzajemnie zależne, np. stanowią dla innych pożywienie lub same się nimi żywią.

Rzadkie i zagrożone wyginięciem gatunki roślin, zwierząt i grzybów są objęte ochroną gatunkową.

Ochrona gatunkowa może być ścisła (całkowita) lub częściowa (np. w okresie rozmnażania i odchowywania młodych albo w niektórych miejscach).

Wyjaśnij, dlaczego organizmy objęte ochroną częściową są zwykle chronione w okresie rozrodu i odchowu młodych.

Dowiedz się, dlaczego chroni się drapieżniki (np. wilki), mimo że polują również na zwierzęta hodowane przez ludzi.

Zwierząt objętych ochroną ścisłą nie wolno zabijać, chwytać, płoszyć, umyślnie niszczyć ich gniazd i jaj ani nor. Nie można ich niepokoić w okresie, kiedy odchowują młode. Nie wolno także nimi handlować. Objęte ochroną ścisłą są m.in. wszystkie żaby i ropuchy, jaszczurki i węże, większość ptaków oraz ssaki, jak kozica, świstak, niedźwiedź brunatny, ryś. Chronione są również liczne owady, niektóre ślimaki i pająki.

# data[].attributes.attachment_link.description
W dzisiejszym świecie opanowanym przez człowieka wiele roślin i zwierząt jest zagrożonych wyginięciem. Organizmy te nie tylko są piękne i interesujące, są też niezbędnym elementem środowiska, w którym żyją. Jeżeli nie będziemy ich chronić, doprowadzimy do zniszczenia przyrody, a może nawet do własnej zagłady.

# data[].attributes.body
Napisz w zeszycie odpowiedź na pytania:
1. Kiedy zaczęto chronić przyrodę w Polsce? Jaki król nakazał taką ochronę? Jakiego dotyczyła gatunku?
2. Czym różni się ochrona ścisła od częściowej?
Zapisz w zeszycie, jakie są formy ochrony przyrody.
3. Formy ochrony przyrody:
- parki narodowe,
- parki krajobrazowe,
- rezerwaty przyrody,
- pomniki przyrody,
- ochrona gatunkowa.
Korzystając z Internetu, dowiedz się, jakie rośliny chronione występują w pobliżu Twojego miejsca zamieszkania. Czy są objęte ochroną ścisłą? Które z nich udało Ci się zobaczyć na własne oczy? Dowiedz się również, jakie zwierzęta chronione występują w okolicy Twojego miejsca zamieszkania.
Zrób zadania w zeszycie ćwiczeń- str.110-111
Kolejna lekcja przyrody dopiero 23. czerwca.
W razie pytań/ wątpliwości pisz: e.gawel99@gmail.com

# data[].attributes.headline
Temat : Krajobraz najbliższej okolicy- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.subject
Temat : Krajobraz najbliższej okolicy- powtórzenie wiadomości.

# data[].attributes.body
Witam Was serdecznie w ostatnim tygodniu nauki szkolnej!
Dzisiaj powtarzamy wiadomości z ostatniego działu.
Zacznijmy od podsumowania, które znajduje się na str. 218-221 (o ile jeszcze macie podręczniki proponuje się z nim zapoznać).
A teraz przejdźmy do ćwiczeń- str. 112-113.
Na dzisiaj to wszystko!

# data[].attributes.body
Proponuję Wam dzisiaj obejrzenie filmu przyrodniczego.

# data[].attributes.body
Życzę Wam wielu wspaniałych wypraw wakacyjnych. I pamiętajcie- miejcie oczy szeroko otwarte na cuda przyrody!
Wracajcie po wakacjach zdrowi i wypoczęci!
Do zobaczenia!