# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jongeren lijken kwetsbaarder dan ooit. In de afgelopen tien jaar is het aantal studenten dat psychische hulp zoekt verdubbeld. In de media wordt denigrerend gesproken over sneeuwvlokjes, een scheldwoord voor de huidige generatie Z. Folia vroeg studenten en onderzoekers naar de zin en onzin van die term.

Studenten zijn steeds kwetsbaarder en dat kan ertoe leiden dat studenten niet meer geconfronteerd willen worden met 'afwijkende en onwelgevallige perspectieven'. Dat zei bestuursvoorzitter Geert ten Dam van de UvA bij de opening van het academisch jaar in september. Die angst is niet onterecht, blijkt uit nieuw onderzoek van politicoloog en psycholoog Roderik Rekker (37). Linkse generatie Z'ers Tot generatie-Z behoren mensen die zijn geboren tussen 1995 en 2010. - die in de meerderheid zijn binnen hun generatie - hebben kille, negatieve gevoelens tegenover rechtse stemmers. Is dit écht een generatie van kwetsbare sneeuwvlokjes die niet tegen tegenslag en tegenspraak kan?

Een intolerante generatie
'Snowflake generation' klinkt als een term die oudere mensen vanuit de onderbuik zeggen over 'de jeugd van tegenwoordig', vindt Rekker. 'Maar dat neemt niet weg dat er dingen achter kunnen zitten die hout snijden,' zegt hij. Rekker koppelt de term snowflake generation aan affectieve polarisatie. Affectieve polarisatie is een begrip waarbij wordt gemeten in hoeverre je emotioneel reageert op andersdenkenden. Respecteer je mensen die anders denken dan jij, of vind je het slechte mensen waarmee je nooit vrienden zou kunnen zijn? In het Nationaal Kiezersonderzoek is affectieve polarisatie voor het eerst gemeten. Rekker en zijn collega Eelco Harteveld uit 2021 hebben binnen dat onderzoek extra metingen uitgevoerd.

Van sneeuwvlokjes wordt gezegd dat zij alles wat niet links en progressief is niet dulden, en de resultaten van Rekker en Harteveld wijzen ook in die richting. Kiezers konden hun gevoelens aangeven in graden, van heel warme, positieve gevoelens naar heel koude, negatieve gevoelens. Op het thema multiculturele samenleving blijkt dat linkse generatie Z'ers veel negatiever over rechtse mensen denken dan linkse babyboomers dat doen. Bovendien staan rechtse generatie Z'ers veel milder tegenover linkse stemmers. 'Dat sluit misschien wel aan op je intuïtie, als je kijkt naar fenomenen als de woke en de cancel culture, dat er onder jongeren van nu met name veel intolerantie is van links naar rechts,' aldus Rekker.

De intolerante houding van de veelal linkse generatie Z'ers wijt Rekker aan het huidige politieke debat. 'Jongeren van nu zijn politiek gesocialiseerd in een tijd dat het er hard aan toegaat op thema's als multiculturalisme en klimaat. Sylvana Simons tegen Thierry Baudet, bedreigingen en scheldpartijen op sociale media.' Student Tammie Schoots (26, filosofie) beaamt dat. 'Wij hebben nazi's! We hebben letterlijk een partij die voor tribunalen pleit. Dat is niet te vergelijken met hoe de politieke sfeer was ten tijde van vorige generaties.'
Rechts wint
De agressieve politieke sfeer, gecombineerd met het feit dat linkse jongeren binnen hun eigen generatie in de meerderheid zijn op dit soort thema's, kan hun vijandige houding tegenover andersdenkenden verklaren, denkt Rekker. Dat rechtse generatie Z'ers positiever staan over linkse mensen dan rechtse kiezers uit andere generaties zou dan kunnen komen omdat zij juist in de minderheid zijn binnen hun generatie en veel in contact komen met andersdenkenden. Schoots denkt dat rechts vooral toleranter is omdat ze nu aan de macht is. 'Rechts wint, we leven in een rechts land!' Het onderzoek had inderdaad anders kunnen uitpakken in een linkse samenleving, denkt ook rechtenstudent Tuncay Yazar (25).

Er is nog een ander belangrijk verschil tussen de activistische babyboomers in de jaren zeventig en de generatie Z, vertelt Rekker. Generatie Z heeft de macht van de getallen níet aan haar kant. 'Eind jaren zestig mochten de eerste babyboomers stemmen, en tien jaar later vormden zij al bijna 40 procent van het electoraat. Zo hard konden zij de boel overnemen! Generatie Z is een relatief kleine generatie in een enorm vergrijsde samenleving, dus dat maakt hun positie heel anders.'
Graftakken
Bovendien staat er in het huidige politieke klimaat veel op het spel, al geldt dat voor beide kanten. Waar veel linkse mensen klimaatverandering zien als een existentiële bedreiging voor de planeet, beschouwen hun tegenstanders klimaatbeleid als een existentiële bedreiging voor hun levensstijl. En waar conservatieven het gevoel hebben dat je niet meer 'gewoon' man of vrouw man zijn, vrezen progressieven die queer zijn dat hun rechten worden afgenomen.

'Mensen wegzetten als sneeuwvlokjes is de wederopstanding van de graftakken'

In het licht van zo'n fel debat is het wegzetten van de mondige generatie Z'ers als sneeuwvlokjes een manier om hen buiten spel te zetten en niet op de inhoud in te hoeven gaan, denkt Schoots. Dat ziet ze terug in het leger aan columnisten in onze kranten. 'Columns zijn vaak meningen, die hoeven niet aan wetenschappelijke voorwaarden te voldoen. Het zijn die oude, witte, cisgender heteroseksuele boomers die al jaren bij de krant zitten en constant die conservatieve stem laten zien - Jan Kuitenbrouwer, Rob Hoogland, Theodor Holman. Mensen wegzetten als sneeuwvlokjes is de wederopstanding van de graftakken. Het is een stokslag om mensen die voor progressieve waarden vechten klein te krijgen.'

Progressieve waarden tasten alles aan wat vorige generaties geleerd hebben, denkt Janine Subgang (23, Amsterdam University College). 'Wij zeggen: gender is een construct, seksualiteit is niet vaststaand en het kapitalistische systeem is bullshit. Het concept van verschillende seksualiteiten en genders is verwarrend voor de oudere generaties die gewend zijn aan binaire categorieën, duidelijke structuren. Het is makkelijker om ons te kleineren dan om in te gaan op wat we te zeggen hebben en te luisteren naar wat wij willen. Andersom doen we trouwens hetzelfde, wij zeggen ook dat zij boomers zijn die het niet begrijpen.'

Teken des tijds
Maar is de sneeuwvlokjestheorie nu terug te leiden tot het onderbuikgevoel van babyboomers, of zijn we daadwerkelijk een opvallend intolerante en kwetsbare generatie? Pedagoog Patti Valkenburg (63) stelt dat onderzoek waarin generaties worden vergeleken door allerlei factoren onderuit gehaald kan worden. 'Jonge mensen worden met oudere mensen vergeleken, maar daarmee verwar je generatieverschillen met verschillen in levensfase. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de felheid waarmee sommige jonge mensen tegenover andersdenkenden staan vermindert als ze ouder worden. Verder is het belangrijk om de tijdperken in ogenschouw te nemen als allerlei metingen die al decennialang bestaan vergeleken worden. Dat mensen in de jaren vijftig en zestig minder instemmend antwoordden op vragen of ze depressieve gevoelens hebben, of zichzelf uniek en speciaal vinden, is een teken des tijds.'

Generatie Z? Allemaal narcisten!

Intolerant, kwetsbaar, zelfverheerlijkend. Veel eigenschappen die aan snowflakes worden toegedicht, hebben wat weg van narcisme. Wat zegt de psycholoog daarvan?

Als narcist vind je jezelf boven anderen verheven, heb je een onrealistisch zelfbeeld dat vaak niet overeenkomt met de werkelijkheid en met wat anderen van je vinden, en ben je bang om te falen, vertelt ontwikkelingspsycholoog Eddie Brummelman (34). Narcisme komt vaker voor bij mensen met een hoge sociaaleconomische status. Als je voortdurend de wind in de rug hebt ga je denken dat het door jezelf komt en je het verdient meer te hebben dan anderen. Opvoeding is ook cruciaal: kinderen die door hun ouders op een voetstuk worden geplaatst, ontwikkelen eerder narcistische trekken.

De verwachtingen van ouders zouden weleens toegenomen kunnen zijn in de tijd dat generatie Z opgroeide, denkt Brummelman. 'Door de groeiende ongelijkheid zijn ouders meer bezig met hoe hun kind terechtkomt. Om te zorgen dat een kind genoeg zelfvertrouwen heeft, gaan ouders het overspoelen met complimenten. Maar hoewel een compliment een positieve evaluatie is, blijft het een evaluatie. Het zelfbeeld van een kind wordt daardoor niet stabiel, omdat de focus meer ligt op hoe je presteert dan op wie je bent.'

Bovendien zijn complimenten die kinderen krijgen van hun ouders vaak gebaseerd op sociale vergelijkingen: Je kunt veel beter voetballen dan Henk, of beter lezen dan Piet. Door dat soort vergelijkingen voelen kinderen zich beter over zichzelf, maar krijgen ze ook een grotere behoefte om boven anderen uit te steken, wat een narcistische trek is. Een universiteit is een plek waar sociale vergelijkingen hoogtij vieren. Als studenten zijn we voortdurend op zoek naar hoe we ons kunnen onderscheiden van anderen en waarin we beter zijn dan anderen.

Maar narcisme piekt sowieso in de late adolescentie en vroege volwassenheid, en dat is in de meeste gevallen niet blijvend. Er zijn volgens Brummelman geen aanwijzingen dat narcisme aan het toenemen is. 'Tot 2008 nam narcisme in westerse samenlevingen toe, maar sinds de crisis is het aantal mensen met narcistische trekken juist gedaald.' In het licht van de wooncrisis, de klimaatcrisis en de covidcrisis zouden we dan wel kunnen stellen dat narcisme behoorlijk getemperd wordt door de omstandigheden.

Verschillen tussen generaties hebben te maken met allerlei maatschappelijke veranderingen, denkt Valkenburg. 'Dan moet je je dus afvragen: zijn de mensen veranderd, of is het vooral de tijd?' Dat de tijd veranderd is, ziet Valkenburg bijvoorbeeld aan de opvoedstrategieën, waarbij het perspectief van kinderen veel serieuzer wordt genomen. Door de nieuwe opvoedstijl leren jongeren zelfregulatie door bepaald gedrag te internaliseren. Maar sommige ouders slaan door. 'Helikopterouders bijvoorbeeld, die blijven tot in de volwassenheid boven die kinderen hangen en alles uit de handen van kinderen houden. Daardoor ontwikkelen ze juist minder autonomie.'

Door sociale media hebben ouders meer mogelijkheden om hun kinderen te blijven volgen tot in de volwassenheid, en daarmee autonomie en zelfregulatie te ondermijnen. 'Maar dat blijft een klein gedeelte,' benadrukt Valkenburg. 'Dat onderzoeken zo relatief kleine verschillen tussen generaties laten zien, is omdat er zulke grote verschillen zijn bínnen generaties. In alles wat we meten zien we grotere verschillen bínnen generaties dan tussen generaties, dus die kloof tussen generaties is echt niet te zien.'
Sneeuwvlokjes zijn prachtig
Toch blijkt uit cijfers van het CBS wel dat het aantal mensen met psychische problemen 'significant' is gestegen in de leeftijdsgroep 12-25 jaar - van 7 naar 8 procent in tien jaar tijd. Bovendien is het aantal studenten dat zich bij studentenpsychologen meldde in tien jaar verdubbeld. Maar betekent dat dat generatie Z'ers aanstellers zijn? Valkenburg denkt van niet: 'In de jaren vijftig was het not done om openlijk te spreken over mentale gezondheidsproblemen. Het is niet zo dat depressies en mentale gezondheidsproblemen zijn toegenomen, maar men praat er meer over en er wordt eerder een diagnose gesteld. Zelfs prinses Amalia ging naar de psycholoog toen ze gepest werd. Bovendien schept aanbod vraag, dat is een vrij basaal gegeven.'

Rechtenstudent Yazar heeft het idee dat veel mensen om hem heen meer weghebben van sneeuwvlokjes dan hijzelf. 'Mensen gaan naar de psycholoog voor dingen waar ik niet voor zou gaan. Maar wie ben ik om een kader te schetsen voor waar iedereen mee zou moeten kunnen dealen? Sneeuwvlokjes zijn prachtig, ik steun ze met heel mijn hart - zoek alsjeblieft mentale hulp. Ik kan zeggen dat sommige mensen in vergelijking met mij sneeuwvlokjes zijn. Maar dat bedoel ik niet beledigend.'

Hulp zoeken ziet filosofiestudent Schoots als teken van volwassenheid. 'Vroegtijdig aan de bel trekken is verstandiger dan je problemen altijd maar onderdrukken. De babyboomers die ons sneeuwvlokjes noemen kunnen misschien beter eens naar zichzelf kijken, beseffen dat het probleem bij henzelf ligt in plaats van bij de ander.'

Subgang (Amsterdam University College) beaamt dat. 'Wij zien toegang tot mentale zorg, en mentale problemen benoemen als gezond, en vinden het giftig dat de oudere generaties ons hierom sneeuwvlokjes noemen. Er wordt gezegd: in onze tijd ging niet iedereen voor elk dingetje naar de psycholoog. Maar toen was er ook veel meer huiselijk geweld en vrouwenmoord, om maar wat te noemen. Het is een teken van vooruitgang en van een samenleving die de tijd en middelen heeft om zich bezig te houden met mentale gezondheid. Waarom zou je andermans emoties en gevoel van comfort belachelijk maken?'

'In alles wat we meten zien we grotere verschillen bínnen generaties dan tussen generaties, dus die kloof tussen generaties is echt niet te zien'

Nou en?
Subgang noemt zichzelf weleens grappend een sneeuwvlok. 'Ik geef om mijn mentale gezondheid, ik heb een coach en ik let erop dat ik de juiste voornaamwoorden gebruik voor de mensen om me heen. Maar ik ben niet lui, ik werk hard.' Sneeuwvlok kan worden gebruikt op een subversieve manier, denkt ze. 'Ik ben een sneeuwvlok, nou en? Wat is daar mis mee? Waarom moet het leven zwaar zijn? Om ons productieniveau te behouden hoefden we volgens Keynes maar vijftien uur per week te werken. Dus waarom moeten mensen zichzelf doodwerken? Misschien is het goed als onze generatie dat ter discussie stelt.'

Bovendien is het logisch dat de huidige generatie vaker met burn-outs en depressies kampt, denkt Schoots. 'Vroeger stapte je een fietsenmaker binnen en de dag erna was je fietsenmaker, vertelde mijn opa weleens. Nu moet je je studie afronden met achten en negens en al vijf jaar werkervaring hebben voor je begint met werken. Er is maar één bot over, dat gooien ze naar beneden en wij moeten daarom vechten. Hoe ga je je 750 euro huur betalen, hoe ga je je eigen risico van minstens 400 euro betalen, met een lening van 900 euro per maand? Hoe ga je straks een huis kopen met een krankzinnige studieschuld en een gemiddelde huizenprijs van een miljoen? Natuurlijk raak je overspannen, en in plaats van te zeggen dat we ons aanstellen, moeten we kijken naar waaróm dat gebeurt.'
Correctie 3/2: In dit artikel stond abusievelijk dat het aantal mensen met psychische klachten het hardst is gestegen in de leeftijdsgroep 12-25. Uit de CBS-cijfers blijkt echter niet dat het aantal psychische klachten in die leeftijdsgroep harder gestegen is dan in andere leeftijdsgroepen. Dit is hierboven aangepast.

# data[].attributes.attachment_link.title
Is deze generatie extreem kwetsbaar? 'Ik ben een sneeuwvlok, nou en?'

# data[].attributes.attachment_link.description
Jongeren lijken kwetsbaarder dan ooit. In de afgelopen tien jaar is het aantal studenten dat psychische hulp zoekt verdubbeld. In de media wordt denigrerend gesproken over sneeuwvlokjes, een scheldwoord voor de huidige generatie Z. Folia vroeg studenten en onderzoekers naar de zin en onzin van die term.

# data[].attributes.headline
Hoe werkt het lichaam tijdens en door seks?

# data[].attributes.subject
Hoe werkt het lichaam tijdens en door seks?

# data[].attributes.attachment_link.title
Watch Sex, Explained | Netflix Official Site

# data[].attributes.attachment_link.description
From the biology of attraction to the history of birth control, explore the ins and outs of sex in this entertaining and enlightening series.

# data[].attributes.headline
Hoe drugs een grote rol speelt in Amerika

# data[].attributes.subject
Hoe drugs een grote rol speelt in Amerika

# data[].attributes.attachment_link.description
This Oscar-nominated film follows three women -- a fire chief, a judge and a street missionary -- battling West Virginia's devastating opioid epidemic. Watch trailers & learn more.

# data[].attributes.attachment_link.title
Watch The Mind, Explained | Netflix Official Site

# data[].attributes.attachment_link.description
Ever wonder what's happening inside your head? From dreaming to anxiety disorders, discover how your brain works with this illuminating series. Watch trailers & learn more.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met de verkeerde flirten, voordringen of tegen iemand op botsen: er is weinig voor nodig om agressie op te wekken tijdens het stappen. Een derde van de mensen die wel eens uitgaat (34 procent) werd in de afgelopen 5 jaar slachtoffer van uitgaansgeweld.

Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 6.000 mensen die wel eens uitgaan naar bijvoorbeeld kroegen, clubs of festivals. Van hen heeft 37 procent het gevoel dat de agressie in het uitgaansleven de afgelopen 5 jaar is toegenomen, 50 procent zegt dat ze dat gevoel niet hebben. "Nadat de coronamaatregelen werden opgeheven zag je heel duidelijk dat de lontjes korter waren, maar dat is volgens mij inmiddels wel weer wat minder geworden", zegt iemand.

Schelden, dreigen, meppen

Van de mensen die slachtoffer werden van uitgaansgeweld, zegt 71 procent dat het ging om verbaal geweld: zij werden uitgescholden of geïntimideerd. Bij de helft (51 procent) ging het een stapje verder, zij werden slachtoffer van bedreiging.

"In een steegje in Utrecht nam ik 's nachts op, eh, romantische wijze afscheid van een jongen", vertelt een deelnemer. "Iemand vond dat blijkbaar vies en bedreigde ons met een mes."

'Vieze flikker'

Bij 41 procent van de slachtoffers ging het om fysiek geweld. Meestal werden ze geduwd of vielen er klappen, sommigen werden zelfs aangevallen met een wapen.

"Een man in de kroeg dacht dat ik tegen hem aan zat te schuren en zei dat ik een 'vieze flikker' was. Ik kreeg eerst een duw, daarna pakte hij mijn nek en sloeg me tegen een paal en tegen de bar. Hij is er uitgezet, maar ik heb er nog minstens een week last van gehad", zegt een slachtoffer.

Drugs en alcohol

Van de deelnemers die uitgaan, zegt 10 procent dat ze zélf wel eens agressief zijn geworden tijdens het uitgaan. De helft zegt dat dat kwam doordat iemand opdringerig was of seksueel ongewenst gedrag vertoonde. "Je moet met je tengels van me afblijven, anders krijg je inderdaad een knal", aldus een deelnemer.

Wel zitten er flinke verschillen tussen alcohol- en drugsgebruikers. Van de mensen die drugs gebruiken als ze uitgaan, is een op de drie (34 procent) wel eens agressief geworden tijdens het stappen. Bij de alcoholgebruikers is dat een op de tien (11 procent) en bij de mensen die niets gebruiken werd 3 procent in de laatste jaren een keer agressief.

Oplossingen

Voor oplossingen om uitgaansgeweld tegen te gaan kijken veel mensen toch naar meer politie, bewakers en cameratoezicht bij uitgaansgelegenheden. Ook vindt een grote groep dat daders en aanstichters sneller opgepakt moeten worden en een horeca- of gebiedsverbod moeten krijgen.

Maatregelen als het matigen van alcohol of het eerder sluiten van horecagelegenheden, daar hebben mensen minder vertrouwen in.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tijdens het uitgaan werd een op de drie al eens slachtoffer van geweld: 'Verkeerd kijken al reden voor klappen'

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de verkeerde flirten, voordringen of tegen iemand op botsen: er is weinig voor nodig om agressie op te wekken tijdens het stappen. Een derde van de mensen die wel eens uitgaat (34 procent) werd in de afgelopen 5 jaar slachtoffer van uitgaansgeweld.

# data[].attributes.body
Hookup Culture: The Pros and Cons (hercampus.com)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Her Campus | Created for Gen Z, By Gen Z.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
It's no secret that what was once courtship, dating, and romance has evolved into a modern "hookup culture." People are looking less for a long-term relationship and more for a one-night stand or an FWB, aka Friends with Benefits. And apps like Tinder have made it quick and easy to meet up with other people looking for the same thing.

While this hookup culture has certainly received a lot of backlash, particularly from older generations accustomed to "going steady" with only one other person, it's important to consider the advantages of this casual, no-strings-attached trend. After all, there must be some positives if it's become so popular, especially among twenty-somethings. So, let's take a look at good, the bad, and the questionable of this casual sex phenomenon.
The Pros 1. Allowing for Sexual Experimentation 2. Testing out Different Kinds of Relationships 3.Less Stress than a Serious Relationship
In the recent decade, more and more people have been experimenting with their sexuality, as society has become more accepting toward a spectrum of sexual orientations. Homosexuality, bisexuality, and asexuality are just of few of the identities that have become more visible, and hookup culture may be partially to thank for that. In order to discover your sexuality, you have to experiment, often times with several people. Hookup culture may allow people to experiment with different genders, or even just different preferences when it comes to sex, without the commitment to one person.
4.Relationships Are Less Rigid
Just like how a more causal approach to dating can help someone sort out their sexual identity, it can also help people figure out what sort of relationship they are ultimately looking for. When it's socially acceptable to spend one night with a sexual partner, or meet up with them on a regular basis, it can be easier to see what sort of relationship works for you. Maybe you prefer being independent, knowing you have the option of hooking up with someone once in a while? Maybe you prefer being with the same person consistently, or maybe you prefer sampling a pool of potential partners? Whatever you find you need in a relationship, it can be easier to figure out once you've shopped around.
The Cons: 1.Safety and Health
Let's face it, while we all romanticize having a serious, committed relationship, it's often more complicated and stressful than we thought. Being with one person in a long-term relationship requires effort from both partners and a willingness to resolve conflict when it inevitably arises. Being young, that's often unnecessary stress added to our already hectic lives. Especially for college students balancing school, finances, friends, and other commitments, being in a long-term relationship can seem unmanageable. However, that doesn't mean that you don't want to be with anyone at all. Casually hooking up with someone can be a happy medium when you're still trying to figure out this whole "adulting" thing.
2.Self-Worth
We've certainly come a long way from the rigid rules of dating that used to govern our social interactions, and that's not necessarily a bad thing. Meeting someone can often times be more complicated when there are more expectations involved, which is where our modern hookup culture comes in to simplify things. Now, meeting someone from Tinder can be as simple as a "Netflix and Chill" sesh, or just hanging out in a group at a bar. Either way, when relationships become more causal, it can make it more fun, relaxed, and even easier to develop it into something more later on.
3.It's Harder to Find a Traditional Relationship
Casual sex, or even just random makeouts, come with certain health and safety concerns that are less prevalent in monogamous, long-term relationships. STIs and certain illnesses like mono and meningitis become a cause for concern among people who've had multiple partners, especially if certain precautions aren't taken. The more relaxed the attitudes around sex and hooking up become, the more important it is to discuss birth control, condoms, and other contraceptives.
4.Hookup Culture Can Be Confusing
While this may not be the case for everyone who partakes in hookup culture, there are times where casual sex can lead to negative feelings of self-worth. Being in a relationship with someone, and being intimate with only this one person, usually makes sex feel safer and more meaningful. On the other hand, having casual sex with multiple partners may lead to significant decrease in self-esteem when these no-strings-attached relationships end. Overall, it becomes important to make self-care a priority and assure yourself that you are having sex for the right reasons, with someone you trust to respect you in the long-run.

When casual sex and friends-with-benefits-type relationships are so prevalent, it can seem impossible to find someone who is looking for a traditional, monogamous relationship. This becomes a problem when a generation who grew up immersed in hookup culture eventually looks to settle down with one person, when it seems that the dating norms of the past are almost slowly being forgotten. While dating has not completely vanished from our culture, it is becoming more and more rare among teens and twenty-somethings.

"Are we dating? Are we exclusive? Are we seeing other people?" These are all questions that have popped into the heads of anyone who's casually hooked up with someone else. It can be confusing to navigate this new causal relationship culture where, many times, relationships are completely undefined. We've all seen someone get hurt when they realize the person they were sleeping with was actually never interested in anything other than the sex itself. A lot of the time it can be difficult to define the contexts of these informal relationships.

So there you have it, a comprehensive guide to the pros and cons of hookup culture. Whether you're "seeing someone," have a "thing" with someone, or are completely new to this whole no-strings-attached thing, just remember to be cautious - but embrace being spontaneous.

# data[].attributes.attachment_link.description
It's no secret that what was once courtship, dating, and romance has evolved into a modern "hookup culture." People are looking less for a long-term relationship and more for a one-night stand or an FWB, aka Friends with Benefits. And apps like Tinder have made it quick and easy to meet up with other people looking for the same thing.

# data[].attributes.body
https://www.europarl.europa.eu/news/nl/headlines/society/20200109STO69929/verlies-aan-biodiversiteit-waarom-is-dit-een-probleem-en-wat-zijn-de-oorzaken

# data[].attributes.attachment_link.title
Verlies aan biodiversiteit: waarom is dit een probleem en wat zijn de oorzaken? | Nieuws | Europees Parlement

# data[].attributes.attachment_link.description
Planten- en dierensoorten verdwijnen aan een zeer snel tempo als gevolg van menselijke activiteiten. Wat zijn de oorzaken hiervan en waarom is biodiversiteit van belang?

# data[].attributes.attachment_link.title
Middelvinger opsteken in de auto? Waarom we agressief worden in het verkeer - Bedrock

# data[].attributes.attachment_link.description
Zelf de meest zachtaardige karakters veranderen achter het stuur in agressieve types. 🤷🏽‍♀️

# data[].attributes.body
https://incretus.nl/internationaal-recht-in-de-ruimte/

https://decorrespondent.nl/13432/in-de-ruimte-zijn-nauwelijks-regels-maar-des-te-meer-belangen/6390331918784-0f577fa3

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waar vallen die bedrijven dan onder?
'Particulieren mogen zich gewoon bewegen in de ruimte,' aldus Von der Dunk. 'Maar staten zijn aansprakelijk voor ruimteactiviteiten van bedrijven uit hun eigen land. Daarmee zijn ze ook aansprakelijk voor schade. Daarom zie je nu nationale vergunningen opkomen, zoals de Space Act van de Verenigde Staten. Daar moeten internationale afspraken over komen.

Aan de andere kant wil je particulieren niet te veel inperken, staten willen ontdekkingen en inspanningen stimuleren. Neem space mining - het winnen van delfstoffen in de ruimte. Wie krijgt daar een vergunning voor, wie mag dit doen en hoeveel mag er worden gewonnen? Een ander groot probleem is ruimtepuin - objecten die worden achtergelaten in de ruimte en daar rondzwerven. Hier bestond vroeger geen internationaal recht voor, omdat er simpelweg geen sprake van was.'
Wat zouden we andersom van onze praktijken op aarde kunnen leren, mochten we ooit bijvoorbeeld Mars gaan koloniseren?
'We weten al dat we geen leeg gebied kunnen claimen door er een vlag op te zetten, zoals we vroeger op aarde deden. In het eerste ruimteverdrag van 1967 hebben de Amerikanen en Russen al vastgelegd dat ze dit willen voorkomen in de ruimte. Niemand mag een bepaald deel in de ruimte tot nationaal grondgebied maken. Die vlag die Neil Armstrong plantte, betekende dan ook niet dat het Amerikaans grondgebied werd. Met " One giant leap for mankind " verklaarde Armstrong slim dat het voor de wereld was, niet alleen voor Amerika.

Als we op andere planeten huizen willen bouwen, gezinnetjes willen stichten en een leven willen opbouwen, mag iedereen dat op dit moment gewoon doen. Maar welke regels gelden daar? Of is dat afhankelijk van waar het ruimteschip vandaan kwam dat er als eerste landde? Dat worden dan nieuwe kwesties.'

En wat betreft mensenrechten in de ruimte?
'Daar is het nog echt te vroeg voor.'
Lopen we dan, net als bij vele andere technologische ontwikkelingen, niet snel achter de feiten aan?
'Ha, ja. Helaas zitten mensen zo in elkaar'

Het lijkt er op dat uw vakgebied in ieder geval nog lang levendig blijft.
'Ik denk niet dat ik voor mijn pensioen zonder interessante vraagstukken kom te zitten. En studenten in ruimterecht zijn daarom absoluut nodig.'
Frans von der Dunk spreekt op vrijdag 14 september bij de kick-off van Spui25 in Spe over 'The Infinite Frontier. Space Colonization and the Law'. Dit artikel is geschreven door Jochem Kootstra, lid van de jongerenredactie van Spui25 in Spe.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wie bepaalt de regels in de race om de ruimte?

# data[].attributes.attachment_link.description
Waar vallen die bedrijven dan onder? 'Particulieren mogen zich gewoon bewegen in de ruimte,' aldus Von der Dunk. 'Maar staten zijn aansprakelijk voor ruimteactiviteiten van bedrijven uit hun eigen land. Daarmee zijn ze ook aansprakelijk voor schade. Daarom zie je nu nationale vergunningen opkomen, zoals de Space Act van de Verenigde Staten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In De Seksmobiel beantwoordt Jurre samen met een BN'er, YouTuber of artiest allerlei seksvragen. En dat doet hij zo goed mogelijk. Maar sommige vragen worden zó vaak ingestuurd dat ze net iets meer aandacht verdienen. Daarom beantwoorden we hier de meest gestelde vragen uit de Seksmobiel. En deze week is dat de vraag: "Waarom schaam ik me na het porno kijken?"

Je zit weer eens alleen op je kamer, hebt niks te doen en besluit jezelf te vermaken met een geil pornofilmpje . Net nadat je het hoogtepunt hebt bereikt, kijk je naar je beeldscherm en voel je een walging opkomen. Waar de fuck heb ik naar zitten kijken? Je begrijpt niet wat je heeft bezield en legt snel je telefoon weg. Toch ga je er tijdens het kijken nogal hard op. Maar waar komt het gevoel van schaamte vandaan als het hoogtepunt voorbij is?

Waar komt het vandaan?
Om te beginnen is het niet zo gek dat sommige mensen zich schamen voor het kijken van porno. Dit komt omdat we het gevoel hebben dat een potje sjorren of vingeren voor je beeldscherm niet de normaalste zaak van de wereld is. En dat terwijl eigenlijk iedereen het doet. Hoe komt het dan dat we er niet voor uitkomen? Nou, we praten er niet over omdat het vaak een te intiem onderwerp is en we bang zijn voor negatieve reacties. En omdat iedereen zo moeilijk doet over dit onderwerp kan je het gevoel krijgen dat porno kijken raar is en dat jij de enige persoon bent op deze aardbol die dit doet. Resultaat? Een schaamtegevoel nadat je net dat fantastische hoogtepunt hebt bereikt.

Hersenen zijn de boosdoeners
Tijdens het kijken van porno wordt je ongeremder omdat de controle en beheersing in de hersenen afneemt. Na het klaarkomen komt de beheersing in de hersenen weer terug en besef je je pas wat je gezien hebt. Ineens is die bondage scene wel heel heftig, en dat terwijl je er net nog zo lekker op ging.

Fuck de schaamte
Eigenlijk heeft porno kijken allerlei voordelen. Het kijken naar porno fetisjen- en genres kan zelfs je beeld van seks verbreden. Misschien zie je wel een leuk standje dat je in het echt ook graag zou willen uitproberen. Kortom: het is onzin om je voor porno te schamen. Het is niet raar om elke dag naar porno te kijken. Je bent sowieso niet de enige. Je mag ervan genieten want met jezelf bezig zijn is heerlijk.

Meer over dit onderwerp

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom schaam ik me na porno kijken? - Spuiten en Slikken - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.description
In De Seksmobiel beantwoordt Jurre samen met een BN'er, YouTuber of artiest allerlei seksvragen. En dat doet hij zo goed mogelijk. Maar sommige vragen worden zó vaak ingestuurd dat ze net iets meer aandacht verdienen. Daarom beantwoorden we hier de meest gestelde vragen uit de Seksmobiel. En deze...

# data[].attributes.attachment_link.description
Hebben jullie de foto van de katten waarop dierproeven werden gedaan door verschillende cosmeticabedrijven ook gezien op social media? Om je maar direct gerust te stellen, die foto was een hoax (nep dus) en ging over iets heel anders. Toch leverde deze nep-foto heel veel commotie op, vooral omdat ve…

# data[].attributes.attachment_link.description
‘Lesbiennes’ is de populairste zoekterm bij online porno, in films komen vrouwen die vrouwen zoenen veel vaker voor dan mannen die mannen zoenen en op straat worden lesbiennes regelmatig seksueel geïntimideerd. Hoe staat het ervoor met de de-seksualisering van lesbische en biseksuele vrouwen?

# data[].attributes.body
What Is the Male Gaze? (verywellmind.com)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The male gaze describes a way of portraying and looking at women that empowers men while sexualizing and diminishing women.

From early adolescence on, we are biologically driven to look at and evaluate each other as potential mates-but the male gaze twists this natural urge, turning women into passive items to possess and use as props.

The term "male gaze" was first popularized in relation to the depiction of female characters in film as inactive, often overtly sexualized objects of male desire. However, the influence of the male gaze is not limited to how women and girls are featured in the movies. Rather, it extends to the experience of being seen in this way, both for the female figures on screen, the viewers, and by extension, to all girls and women at large.

Naturally, the influence of the male gaze seeps into female self-perception and self-esteem. It's as much about the impact of seeing other women relegated to these supporting roles as it is about the way women are conditioned to fill them in real life. The pressure to conform to this patriarchal view (or to simply accept or humor it) and endure being seen in this way shapes how women think about their own bodies, capabilities, and place in the world-and that of other women.

In essence, the male gaze discourages female empowerment and self-advocacy while encouraging self-objectification and deference to men and the patriarchy at large.

Learn more about what the male gaze is as well as its larger impact on both a personal and societal level.

British feminist film theorist Laura Mulvey described the concept of the "male gaze" in her 1973 essay "Visual Pleasure and Narrative Cinema," which was published in 1975 in the film theory magazine Screen. In the article, Mulvey, who is a professor of film and media studies at Birkbeck, University of London, explained the way that mainstream media objectifies women, showing the female body through a heterosexual male lens as a passive non-actor secondary to the active male characters.

This concept extends from film to any medium in which women are portrayed as well as, generally, to their experience in real life. For example, think about how women are often shown in advertisements, magazine covers, and social media compared with men, as well as how their bodies are typically framed by the camera. Consider the emphasis typically placed on how women look, dress, and comport themselves-even on their expressions-as opposed to for men.

Since its inception, the male gaze has reached beyond the silver (or iPhone) screen to encompass how the female sex is portrayed and viewed in any context, from being catcalled while walking down the street to being dismissed as golddiggers or for having "hissy-fits." By extension, simply worrying about your appearance, relative attractiveness, seeming "too smart," or how you will be "seen" can also fall under the guise of living under the male gaze.

Additionally, the male gaze also dictates specific characteristics (as the voyeur, the actor, the peruser, the active doer, the dominator) to men-and may even contribute to the stereotype that men are more intelligent than women. In fact, studies on gender bias and implicit assumptions show that many people (without realizing it) assume that men are smarter than women and that negative depictions of women in media are partly to blame.

The argument is that the male gaze controls the narrative, which is that women are not equal actors in the world. Instead, their agency is reduced to that of an erotic or supporting object, with their value as a female form (and person) reduced to how it appeals to the male viewer and/or to how threatening (or not) it is to the stereotypical male perspective. Likewise, this viewpoint also confines the male persona to their specific role as the protagonist, aggressor, sexual pursuer, and consumer of women.

Understanding the Male Gaze

In order to understand the male gaze, you need to recognize it. Typical examples are female film characters whose main purpose in driving the plot seems to be to be attractive, sexy, and/or to feed the sexual interest or agenda of the male characters. They wear heels and tight dresses (even if they are police detectives who may need to pursue a suspect) and while they may be shown in a variety of contexts, their primary motivation rests on being the helper, eye candy, or romantic interest.

Think also of beer (or just about any other product) advertisements with models in bikinis. Female singers tend to perform showing lots of skin, while their male counterparts show up in jeans or a suit.

The bodies of these women are used to sell and attract (predominantly heterosexual male) attention. Female celebrities pose provocatively on the covers of magazines, male stars (usually fully dressed) pose alongside minimally-dressed models or simply on their own. The message is that men are provocative enough without showing a lot of skin.

The Effects of the Male Gaze

To get a sense of the full ramifications of the male gaze, it's vital to recognize how the representations of women within film and various other forms of media filter out from those movies, magazine layouts, and pinup images to inform how women are viewed by society-at-large.

When women, men, girls, and boys routinely see women and girls depicted in this limited, sexualized manner, it's no surprise that this objectified view informs your expectations, culture, and personal identities.

Consider how the other characters within the movie, ad, or social media post react to and see these passive, often nearly-naked women as well as the experience of the people taking it in as viewers. Continually seeing girls and women serve as prizes for men and acting without much agency of their own except to jockey for male attention, influences male and female perceptions of female value, purpose, sexuality, and power.

Is It Harmful?

Certainly, there are many viewpoints on the impact and relevance of the male gaze and how it may or may not have morphed over the nearly 50 years since Mulvey first brought the concept into the public consciousness. However, many would agree that the underpinnings of the male gaze are deeply sexist, patriarchal, and misogynistic and that its influence continues to be pervasive.

Additionally, for people in traditionally marginalized groups, the male gaze is an added burden. For example, Black women have historically been depicted as being hypersexual by the male gaze, which adds another facet of stereotype to the pervasive racism they face.

Similarly, the male gaze also fetishizes Asian (and lesbian women, as long as the man can watch or participate), portraying them as exotic, erotic specimens for male enjoyment. The blonde bombshell (also known as the ditzy blonde or airhead) is another common trope.

On a larger scale, it works to maintain the patriarchal structure, which elevates the White, male experience at the expense of women, people of color, and other historically underserved groups. Seeing women and girls continually portrayed in this way by the male gaze perpetuates this vision.

Particularly salient examples are images of little girls on dance teams or pageants dressed in revealing outfits, faces in full makeup, dancing in a sexualized manner. Instagram is full of posts by tween and teen girls in very short skirts, midriff tops, or bikinis posing with arched backs, pouty lips, and blank or come-hither expressions, often with a group of them all pressed up against each other.

While some aspects of these portrayals may be seen by some as powerful, sexual, or beautiful, they also stem from centuries of visual objectification of women for the pleasure of men.

Is There a Positive Side?

Ultimately, the question is not whether or not girls and women should be able to wear, pose, or represent themselves in whatever way they want-the answer to that is a resounding, yes. There should be no shame in dressing provocatively and owning your sexuality. Plus, it can be argued that there can be an element of reclaiming their own bodies when girls and women purposefully choose to take on this guise. Particularly, when they are doing so intentionally while fully aware of the history.

However, what critics of the male gaze may wonder is why do they want to pose and dress in this manner? Maybe it's just for fun, or to experiment with their burgeoning sexuality or identity or trying on a role.

But what is the underlying motivation? Who are they dressing for? Who is consuming these images and what do they see when they look at them? Does it reinforce or challenge the idea of the female form as an object to be had or as a stepping stone? What do the girls and women in the pictures and videos (and in real life) envision and who do they imagine watching them?

Mental Health Impacts

These are big questions that often don't get much attention. However, that doesn't mean that these issues aren't at play-whether it's consciously or subconsciously. But the accumulated impact of living under the male gaze does more than simply alter how a girl poses for the camera, the types of characters they see in their favorite TV shows, or how it feels to them to be seen out in the world.

In fact, the objectification of women and girls has profound mental health impacts-and social media has become a particularly potent method of disseminating the reach of the male gaze.

Studies show that increasing incidences of depression, anxiety, loneliness, low self-esteem, eating disorders, self-harm, and suicidal ideation are related to female objectification.

Interestingly, a 2014 study entitled "Fathers, daughters, and self-objectification: does bonding style matter," found a strong link between negative eating patterns and body shame in girls who grew up with highly attentive and overly protective fathers.﻿﻿ The researchers point to the added attention these dads placed on their daughter's changing bodies and sexuality as an explanation for the girls' added struggles with healthy eating and body image.

Changing the Gaze

Awareness of the influence of the male gaze is key to freeing yourself of its power. Simply considering its pervasiveness and influence may offset a significant amount of its impact, allowing you to see yourself and function in the world simply as you are, without relegating yourself to the supporting role.

Focusing on and seeking out depictions of women and girls that run counter to the stereotypes of the male gaze also may help to shatter its hold on our collective psyches. Ultimately, discarding the weight of worrying about being seen, who is watching, or fitting into the prescripted "female" role, lets you instead be the person you want to be.

A Word From Verywell

Once you know what the male gaze is and how to spot it, its influence both on your inner self and your body may dissipate. Plus, when you are consuming (or producing) various types of media, you can do so with your eyes wide open to the ways the male gaze may be playing a part in the narrative and visual landscape. Even better, you can create the vision of yourself that speaks to you-regardless of who may or may not be looking.

Ultimately, the male gaze is a social construct that we can disarm by recognizing it and choosing to either tolerate or ignore it-or intentionally take it on and recalibrate it as your own, co-opting its power to define your sexuality, agency, and worth on your own terms.

# data[].attributes.attachment_link.description
The male gaze describes a way of looking at and being seen in the world that empowers men and sexualizes women. Learn more about the impact of the male gaze.

# data[].attributes.body
Moeten we niet eens kappen met fast fashion?! - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fast fashion wordt steeds faster; we willen steeds meer voor steeds minder. Hoe strookt dat met onze duurzame idealen?
'De mode-industrie heeft een groot aandeel in de klimaatcrisis en ecologische crisis, om nog maar te zwijgen over de impact op ontelbare medewerkers en gemeenschappen die over de hele wereld worden uitgebuit om het voor sommigen mogelijk te maken gebruik te maken van fast fashion en dit als wegwerpproduct te beschouwen', aldus klimaatvoorvechter Greta Thunberg in modeblad Vogue Scandinavia. Een opmerkelijke combinatie: een klimaatactivist die zich uitspreekt over fast fashion in een modeblad.

Greenwashing
Jarenlang bevinden modeketens als H&M en Zara zich - terecht - onder een duurzaam vergrootglas. En dat lijken ze, op voorhand, serieus te nemen. Beide bedrijven vergroenen voor het publiek. Maar Thunberg is kritisch: 'Laten we eerlijk zijn: dit is bijna nooit anders dan pure greenwashing. Je kan niet en masse produceren of duurzaam produceren zolang de wereld op deze manier is ingericht. Dat is een van de vele redenen waarom systeemverandering nodig is.'

Meer voor minder
Fast fashion is een concept ontstaan in 1990 naar een idee van de oprichter van Inditex, het moederbedrijf van Zara. Dit betekent het einde van de seizoenslanceringen. Er is niet langer een zomer-, herfst-, winter- en lentecollectie in de winkel te vinden. In plaats daarvan ontstaan er mini-seizoenen. Bij sommige merken zijn dat er wel tweeënvijftig. 'Fast fashion is spotgoedkope, trendbewuste kleding van lage kwaliteit die gemaakt is om slechts kort te dragen en die binnen hele korte tijd geproduceerd wordt. Eigenlijk een soort wegwerpkleding', aldus Annette Schätzle, Zembla-researcher voor de uitzending over fast fashion. 'Het doel is dat we volgende week weer een nieuwe look kopen.'

Influencers
Modebladen zijn voor de jonge generatie al lang niet meer de belangrijkste bepaler wat betreft koopgedrag. Er is namelijk een nieuwe - veel grotere - aanjager van fast fashion opgestaan, namelijk influencers op Instagram, TikTok en YouTube. Zij delen in zogeheten hauls of shoplogs hun nieuwste aanwinsten - die zij vaak gratis ontvangen van het modemerk, of waarvoor zij betaald krijgen om het te promoten. 'De rol van influencers is heel belangrijk geworden', volgens Schätzle. Dat heeft alles te maken met het imago van die influencers. 'Wat het zo effectief maakt is dat zij een directe band hebben met hun volgers. Nu is het dus niet meer het bedrijf zelf dat je kleding wil verkopen, maar iemand die je leuk vindt, waarmee je je kunt identificeren en die je bewondert. Juist die vertrouwensband maakt dat je sneller geneigd bent om dingen te kopen - weten neurowetenschappers.'

Ultra-fast fashion
Sinds Inditex' ontdekking van fast fashion is de mode-industrie in een sneltreinvaart geraakt, waarbij zelfs de uitvinder ervan al gauw wordt ingehaald door 'ultra-fast' fashionmerken zoals Asos, Boohoo, Pretty Little Thing en Fashion Nova. Toch is er een merk dat de twijfelachtige eer draagt de fast fashion-koningin van het moment te zijn: het Chinese Shein. Het is het snelst groeiende e-commercebedrijf ter wereld.

Shein
Modejournalist Cecile Narinx noemt het bedrijf in De Volkskranttreffend 'faster dan fast fashion'. Ter illustratie: de in 2008 gelanceerde retailer Shein voegt iedere dag circa duizend nieuwe artikelen toe, iets waar de 'gewone' ultra-fast fashionketens hier minstens een week over doen, aldus Vox. 'Bij fast fashionketens als Zara en H&M duurt de reis van ontwerptafel naar winkel drie weken. Bij de realtime fashion van Shein duurt dat tripje maar drie dagen, tot een week voor wat bewerkelijkere items', aldus Narinx. Het bedrijf zelf beweert dit te bewerkstelligen met een 'veilige, eerlijke en gelukkige werkomgeving' en door zich 'te wenden tot duurzame praktijken en stoffen', zo is te lezen onder het kopje 'maatschappelijke verantwoordelijkheid' op de site.

De klant is koning
Het grote verschil met de meer traditionele fast fashion is dat Shein in hele kleine oplages produceert - soms maar honderd items per stuk. Is het product een succes, dan wordt er meer bijgemaakt. Is het een flop, dan blijft het bedrijf nooit met onverkochte kleding zitten. Kleding die H&M bijvoorbeeld aan het einde van een seizoen uit wanhoop verbrandt, zo bleek in 2017 uit Deens onderzoek. Chris Xu, de baas van Shein, focust zich wat betreft het assortiment volledig op de vraag van de klant. 'Wordt er veel gegoogeld op 'kant, 'ruit' of 'lila' dan geeft hij het ontwerpteam de opdracht om daar vol voor te gaan, en als de cijfers zijn gelijk (weer eens) bewijzen, dan volgt er nog een hausse aan geruite lila items met kant. Bij Shein heeft niet de ontwerper de broek aan, maar de klant. En dat blijkt te lonen', schrijft Narinx.

Overdaad
Hoewel dit heel duurzaam klinkt - pas produceren op het moment dat er ook daadwerkelijk vraag naar is en dus niet onnodig produceren - valt dat toch tegen. 'Zelfs als er maar weinig productie verloren gaat, bevordert het nog altijd de overdaad, omdat de koper een kledingstuk weggooit om een nieuwe te kopen', schrijft John Gapper in FT Weekend.

Tijd voor een omslag?
Terwijl klimaatactivisten, zoals Thunberg, oproepen tot een rigoureuze omslag, lijken de jonge klanten van Shein zich nog weinig zorgen te maken over hun koopgedrag, volgens Gapper. 'Ondanks dat onderzoek uitwijst dat generatie Z (1996-2015) zich committeert aan ethische consumptie, houdt ze ook van goedkope zelfexpressie. En dat wordt dan weer gestimuleerd door de geheimhouding van het bedrijf; het is makkelijker om je geen zorgen te hoeven maken over de oorsprong van je kleding als deze onduidelijk is.' De consument is niet vrij te pleiten, volgens Schätzle. 'Wij moeten nadenken over hoe wij ons verhouden tot de kleding die wij dragen. Wij hebben met elke koop ook een bepaalde verantwoordelijkheid. En als wij het niet kopen, gaan bedrijven het ook niet maken.'
Zembla: Fast fashion fuik, vanavond om 20:40 op NPO2

Door Carolien Ronde

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

Inloggen / registreren

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je snel en gratis aan voor de BNNVARA nieuwsbrief!

# data[].attributes.attachment_link.title
Moeten we niet eens kappen met fast fashion?! - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.description
Fast fashion wordt steeds faster; we willen steeds meer voor steeds minder. Hoe strookt dat met onze duurzame idealen? 'De mode-industrie heeft een groot aandeel in de klimaatcrisis en ecologische crisis, om nog maar te zwijgen over de impact op ontelbare medewerkers en gemeenschappen die over de hele wereld worden uitgebuit om het voor sommigen mogelijk te maken gebruik te maken van fast fashion en dit als wegwerpproduct te beschouwen', aldus klimaatvoorvechter Greta Thunberg in modeblad Vogue Scandinavia.

# data[].attributes.body
Burn-outs | Steeds meer mensen in Nederland hebben last van psychische vermoeidheid of burn-out klachten door prestatiedruk. De samenleving staat voor de vraag hoe de prestatiedruk kan worden verlicht en hoe we om gaan met stress en burn-outs.

# data[].attributes.body
Sociale technologie is de verzamelterm van alle technologische hulpmiddelen die binnen het sociaal domein worden ingezet. Organisaties in zorg en welzijn ontwikkelen steeds meer online of blended hulpverlening om aan behoeften van cliënten tegemoet te komen.

# data[].attributes.body
https://story-hopper.com/

# data[].attributes.body
https://maatschapwij.nu/blogs/social-design/?utm_term=&utm_campaign=NL+%7C+S+-+DSA&utm_source=adwords&utm_medium=ppc&hsa_acc=2574284583&hsa_cam=1138482200&hsa_grp=52593772946&hsa_ad=498955589934&hsa_src=g&hsa_tgt=dsa-19959388920&hsa_kw=&hsa_mt=b&hsa_net=adwords&hsa_ver=3&gclid=Cj0KCQjwsLWDBhCmARIsAPSL3_0sJ6BfANc6zg7ym6gZrwUjTGw-KhLEuo0PsG6eP4yI4wUb10di_3AaAmJgEALw_wcB

# data[].attributes.body
https://www.bedrock.nl/seks-taboe/

# data[].attributes.body
https://www.customertalk.nl/artikelen/onderzoek/de-bewezen-invloed-van-influencers-en-andere-contentcreators/

# data[].attributes.body
https://thaesis.nl/maatschappij100/

# data[].attributes.body
https://www.glamour.nl/mind/psyche/a35948201/column-eline-schoonheidsideaal-influencers-instagram/

# data[].attributes.attachment_link.title
Creative print ads target plastic pollution | Advertising | Creative Bloq | Print ads, Creative advertising, Surfrider

# data[].attributes.attachment_link.description
Jan 8, 2013 - The posters remind us that sea pollution affects our food supply The Surfrider Federation - which campaigns for the protection of the world's oceans, waves and beaches - has launched a brilliant print-based campaign to raise awareness about the dangers of plastic pollution of the seas.

# data[].attributes.body
Coronabeperkingen raken jongeren hard: ‘Alles wat leuk was, is weg’ | Tiel | gelderlander.nl
In de Corona-kreukels gemist? Terugkijken doe je op NPO3.nl
Mentale problemen bij jongeren als gevolg van Corona (nvvp.net)
Zeven jongeren over een jaar lang corona: "Ik houd het nog wel vol, maar soms is het moeilijk" - RTV Oost
Coronatijd moeilijk voor depressieve jongeren én hun behandelaren: ‘Het zuigt je leeg’ | Breda | bndestem.nl
Tachtig procent van jongeren zit door corona tegen burn-out aan | Gezond | AD.nl
Jongeren lijden onder coronamaatregelen | Eva Jinek
Jongeren worstelen door corona: ‘Perspectief zou helpen’ | Het Parool

# data[].attributes.body
https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/lees/artikelen/2021/body-positivity-in-de-strijd-tegen-obesitas.html

https://miljuschka.nl/body-positivity-dit-is-wat-je-moet-weten/

https://www.stedelijkmuseumbreda.nl/nl/programma/jan-hoek-power-to-the-models

https://paigefieldsted.com/blog/2019/1/21/4-things-people-get-wrong-about-body-positivity

# data[].attributes.headline
Hechtingsproblematiek -> gevolg op volwassene

# data[].attributes.subject
Hechtingsproblematiek -> gevolg op volwassene

# data[].attributes.body
https://www.nji.nl/Hechting-en-hechtingsproblemen-Probleemschets-Gevolgen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Veilige hechting

Een goede hechting met ouders of andere primaire opvoeders in de eerste levensjaren is essentieel voor een voorspoedige sociaal-emotionele, taal- en cognitieve ontwikkeling van het kind.

Zelfvertrouwen

Kinderen die veilig gehecht zijn ontwikkelen meer zelfvertrouwen en voelen dat ze de moeite waard zijn. Ze weten dat ze kunnen rekenen op de steun van hun primaire opvoeders. Vanuit die veilige hechting kunnen kinderen zich tevens hechten aan anderen en leren ze anderen te vertrouwen. Kinderen die goed zijn gehecht kunnen later meestal op een positieve manier omgaan met leeftijdgenoten en zijn in staat om hechte vriendschappen op te bouwen (Schneider e.a. 2001).

Veerkracht

Een veilige hechting gaat samen met het ontstaan van veerkracht bij kinderen (Van IJzendoorn 2008). Veerkracht ontstaat vanaf de geboorte door de verwachtingen die een kind ontwikkelt over de beschikbaarheid van anderen (vertrouwen) en de persoonlijke effectiviteit (zelfvertrouwen). Veerkrachtige kinderen reageren flexibel op problemen en spanningen, tonen hun emoties, maar zijn ook in staat deze een plek te geven en zich aan te passen. Ze zijn creatief en volhardend in het vinden van oplossingen en krijgen over het algemeen veel waardering van leeftijdgenoten en volwassenen.

Cognitie en taal

Een hoge mate van sensitieve responsiviteit van ouders in de interactie met hun kinderen hangt samen met cognitieve vaardigheden en taalvaardigheden. Kinderen leren door sensitieve reacties van hun ouders verbanden te leggen tussen hun gedrag en het effect daarvan (O'Connor en McCartney 2007). Erkenning door ouders van intenties, belevingswereld en mogelijkheden van het kind lokt een actieve inbreng van het kind uit. Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen en voelen zich vrij om de wereld te ontdekken en nieuwe dingen te proberen. Hierdoor verwerven ze kennis en leren ze vaardigheden (Mesman 2010).

Onveilige hechting

Een onveilige gehechtheidsrelatie is een risicofactor in de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen (Schuengel & Sterkenburg, 2004). Internaliserende problemen (naar binnen gerichte problemen zoals angst en depressie) komen iets vaker voor bij kinderen en jongeren met een onveilig-vermijdende gehechtheidsrelatie (Groh et al., 2012).

Verder is gebleken uit een meta-analyse dat met name jongens die een gedesorganiseerde gehechtheidsrelatie hebben meer gedragsproblemen kunnen ontwikkelen (Fearon et al., 2010).

Een onveilige hechting heeft invloed op het empathisch vermogen en sociale vaardigheden van kinderen. Kinderen die niet geleerd hebben om rekening te houden met anderen of zich moeilijk kunnen inleven, komen in de problemen in sociaal contact (Van Roozendaal 2016).

Psychiatrische aandoeningen

Kinderen met hechtingsproblemen hebben een grotere kans op psychiatrische aandoeningen zoals depressies, verslavingen, angststoornissen, en eetproblemen (Van Roozendaal 2016).

Zelf kinderen met hechtingsproblemen

Kinderen met hechtingsproblemen hebben meer kans om later zelf kinderen te hebben met deze problemen. Wellicht wordt er in de eerste periode van iemands leven haast onuitwisbaar ingeprent 'hoe mensen met elkaar omgaan' (Van Roozendaal 2016).

Bronnen

Fearon, R.P., M.J. Bakermans-Kranenburg, A. Lapsley en G. Roisman (2010), 'The significance of insecure attachment and disorganization in the development of children's externalizing behaviour: A meta-analytic study', in: 'Child Development', nummer 81, p.435-456.

Groh, A., Roisman, G., van Ijzendoorn M., Bakermans-Kranenburg M, Fearon R. (2012. The significance of insecure and disorganized attachment for children's internalizing symptoms: a meta-analytic study. Child Development. 2012 Mar-Apr;83(2):591-610. Epub 2012 Jan 11.

Mesman, J. (2010). 'Oud geleerd, jong gedaan: Investeren in ouders bevordert onderwijskansen van kinderen'. Utrecht, Sardes.

O'Connor, E. en K. McCartney (2007), 'Attachment and cognitive skills: An investigation of mediating mechanisms', in: 'Journal of Applied Developmental Psychology', nummer 28, p.458-476.

Rozendaal, F. van (2016), 'Domino-effect van onveilige hechting'. In 'Kind Magazine', 16 december. Geraadpleegd op https://kiind.nl//domino-effect-onveilige-hechting/.

Schneider, B.H., L. Atkinson en C. Tardif (2001), 'Child-parent attachment and children's peer relations: A Quantitative review', in: 'Developmental Psychology', nummer 37, p.86-100.

IJzendoorn, M.H. van (2008), 'Opvoeding over de grens. Gehechtheid, trauma en veerkracht'. Amsterdam, Boom Academic.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een goede hechting met ouders of andere primaire opvoeders in de eerste levensjaren is essentieel voor een voorspoedige sociaal-emotionele, taal- en cognitieve ontwikkeling van het kind. Kinderen die veilig gehecht zijn ontwikkelen meer zelfvertrouwen en voelen dat ze de moeite waard zijn. Ze weten dat ze kunnen rekenen op de steun van hun primaire opvoeders.

# data[].attributes.body
https://www.trouw.nl/nieuws/segregatie-op-de-woningmarkt-veel-starters-kunnen-geen-huis-kopen-zonder-eigen-geld~b7e95573/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nog een voorbeeld: Een nieuwe app met gezichtsherkenningstechnologie: Clearview. Met deze app kun je een foto maken (uploaden) van iedereen en deze app vertelt je dan wie het is en geeft de sociale media profielen waar deze foto's gevonden zijn. Het bedrijf heeft een database van maar liefst 3 miljard foto's! In perspectief: de FBI heeft een database van iets meer dan 400 miljoen foto's.

Het eerste risico is natuurlijk: vals positieven. Dat de applicatie onnauwkeurig is en zegt dat jij iemand bent terwijl je dat niet bent. Ik heb bijvoorbeeld een eeneiige tweelingbroer: waarschijnlijk herkent de app niet het verschil. Het risico is dat we te veel gaan vertrouwen op de kwaliteit van deze algoritmes.

Tweede risico: dat deze app 'uitlekt' of wordt gepubliceerd naar het grote publiek? Hoe zit het dan met beroepen waar anonimiteit juist heel belangrijk is, zoals verpleegkundigen of politieagent? Hoe voorkomen we dat individuele medewerkers van een bedrijf de app niet voor eigen gebruik gaan gebruiken?

Of: Stel, je bent in de rosse buurt en iemand maakt een foto van jou en kan je zo afpersen? Of je wordt willekeurig op straat staande gehouden, je foto wordt gemaakt en vervolgens word je afgeperst om drugs te transporteren, ik noem maar iets. Of ik zie een leuke dame in de trein, maak haar foto en kan haar vervolgens gaan stalken. Genoeg om over na te denken.

Het risico van het gebruik van kunstmatige intelligentie door overheden is dat we waarschijnlijk meer totalitaire staten krijgen die deze technologie inzetten om controle over hun mensen te houden. Of het is op z'n minst zo dat bestaande totalitaire staten KI gebruiken om hun grip te behouden.

Nog een voorbeeld: Casino's in China gebruiken computervision om mensen meer geld te laten uitgeven.
Sommige Chinese casino's integreren gezichtsherkenningstechnologie en slimme algoritmen om hun casinobezoekers zoveel mogelijk geld uit te laten geven. Van iedere bezoeker wordt een profiel opgebouwd op basis van gezichtsherkenningstechnologie, de tijd die ze doorbrengen aan de speeltafel, de hoeveelheid geld die ze inleggen en de manier van spelen (high risk). Bij de spelers waarvan de kans het grootst is dat ze het meeste geld verliezen, [wat betekent: winst voor het casino], wordt geprobeerd ze zo lang mogelijk aan de speeltafel te houden. Met gezichtsherkenningstechnologie kunnen ze bijvoorbeeld bij de ingang al herkend worden bij binnenkomst. Een medewerker kan dan even contact met ze maken om ze bijvoorbeeld een gratis maaltijd aan te bieden.

6. Veel invloed van grote technologiebedrijven

Bovenstaand onderwerp sluit aan bij de macht van grote technologiebedrijven. Facebook, Microsoft, Google, Apple, Alibaba, Tencent, Baidu en Amazon. Deze acht technologiebedrijven hebben het financiële vermogen, de data en de intellectuele capaciteiten om kunstmatige intelligentie kwalitatief enorm te laten groeien. Het gevaar is dus dat een heel krachtige technologie in handen komt van een relatief kleine groep commerciële (!) bedrijven. En hoe beter de technologie, hoe meer mensen het gaan gebruiken, hoe beter de technologie wordt. Et cetera. Dat geeft een steeds grotere voorsprong aan de grote jongens. Het "winner takes all" mechanisme van het internettijdperk geldt ook voor data (data monopolies) en algoritmes.

Ook werkt de overdracht van algoritmes in zogenaamde 'transfer learning' steeds beter. Er is dan steeds minder data nodig voor een goed resultaat. Een systeem van Google was bijvoorbeeld al enige tijd in staat om goed van Engels naar Spaans en het Portugees te vertalen. Met nieuwe transfer learning technieken kan dit systeem met zeer beperkte input inmiddels van Spaans naar Portugees vertalen en vice versa. De grote techbedrijven hebben de data en deze transfer learning modellen.

En de eerder genoemde commerciële doelstelling, zo leert de ervaring, zal altijd overheersen en het is onduidelijk hoe deze bedrijven de technologie in de toekomst gaan gebruiken.

Stemanalyse

Daarom willen bedrijven de verborgen geheimen in je stem weten. Niets zo persoonlijk als onze eigen stem; en wat blijkt: onze stem blijkt veel informatie te bevatten over bijvoorbeeld ons gedrag, identiteit, emoties en onze mentale gezondheid.

Snelheid van spreken, volume, pauze tussen woorden, gebruik van "ehmm", klemtoon, accent / dialect, vocabulaire, benadrukken van bepaalde woorden: in onze stem zitten veel informatiepunten.

Want nu steeds meer toepassingen en apparaten de mogelijkheid krijgen tot stembesturing, ontdekken commerciële bedrijven de waarde van deze biometrische data. En deze data kan over het algemeen makkelijk geoogst worden.

In de commerciële context kan deze software bijvoorbeeld gebruikt worden om te voorspellen of iemand zijn lening wel of niet terug gaat betalen, (!) of kan het door verzekeraars gebruikt worden in het voorselectietraject van bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Wanneer iemands stem bijvoorbeeld verraadt of hij of zij gevoelig is voor psychische problemen. Het risico is natuurlijk dat mensen, terecht of onterecht, bij de deur van de verzekeraar al worden geweigerd omdat ze mogelijk een hogere kans hebben op een bepaalde fysieke of mentale klacht.

"Surveillance kapitalisme" is dat tech-bedrijven steeds meer data over ons verzamelen, ons steeds beter leren kennen en ons gedrag, onze gevoelens en gedachten leren kennen. Ze kunnen steeds beter voorspellen wat hun gebruikers in de toekomst gaan doen. Middels subtiele acties, zoals het belonen van gewenst gedrag, of ontmoedigen van ongewenst kunnen we worden gemanipuleerd. Dit is nadelig voor onze menselijke autonomie.
Surveillance capitalism: verlies van onze menselijke autonomie.
Ook een nadeel: je ziet dat het verdienmodel van "predictive products" wereldwijd door technologiebedrijven wordt omarmd. We weten niet precies wat bedrijven over ons weten en in welke mate ze voorspellingen kunnen doen. En we weten we niet welke voorspellingen en welke data verkocht worden aan andere bedrijven.

Vaak is overigens de technologie niet het probleem, maar het verdienmodel. Advertenties voor aandacht en geld. Dat is de werkelijke reden van negativiteit, manipulatie en onethisch gebruik. Technologie is niet altijd schadelijk: het verdienmodel wel.

7. Kunstmatige superintelligentie

In de discussie over de nadelen van kunstmatige intelligentie, overheerst mijns inziens iets te vaak de discussie over superintelligentie. Systemen zo intelligent dat ze op meerdere facetten de menselijke intelligentie ver overstijgen. Dat ze zichzelf allerlei vaardigheden en kennis eigen kunnen maken, zonder tussenkomst van mensen. Dat ze zichzelf kunnen trainen op voor hen onbekende situaties. Dat ze context snappen. Een soort superintelligent orakel dat de mensheid slechts beschouwd als 'slakken in de tuin': zolang je er geen last van hebt, mogen ze blijven leven.

Ik vind echter dat we dit scenario wel serieus moeten nemen. Hoe eerder we hier serieus over nadenken, hoe beter. Veel zaken rondom dit thema hebben een hoog science fiction gehalte. Maar dat neemt niet weg dat we ons goed kunnen voorbereiden op een mogelijke toekomst waarin kunstmatig intelligente software op heel veel vlakken intelligenter is dan dat wij zijn.
Ethische moraal op intelligente systemen
We moeten met name letten op het overbrengen van onze ethische moraal op intelligente systemen. Dat we ze dus niet betonnen regels meegeven, maar iets leren over menselijke overwegingen. Heel belangrijk.

Ik geloof dus niet dat wij op enige korte termijn ook maar iets gaan zien van een bewustzijn in dit soort systemen. Daarvoor is de technologie nog veel te jong, als het al Überhaupt mogelijk is om bewustzijn te creëren in dit soort systemen. Dus: nadenken erover is prima en we moeten superintelligentie ook echt serieus nemen, maar er zijn momenteel wel degelijk andere, actuelere risico's.

Een nuancering. Ik ben niet zozeer bang voor een systeem dat de wereld gaat overnemen in bezit van enige vorm van bewustzijn. Maar... waarschijnlijk zullen we veel vaker last krijgen van systemen die geprogrammeerd zijn met een bepaalde doelstelling en daarbij meedogenloos deze doelstelling willen gaan volgen. Zonder daarbij rekening te houden met zaken die wij als mensen belangrijk vinden zoals empathie en sociale gelijkheid. Gewoonweg omdat ze zo geprogrammeerd zijn. Omdat wat wij belangrijk vinden hun blinde vlek is. En dat is GEEN science fiction.

Facebook levert een 'prachtig' voorbeeld van hoe een kunstmatig intelligent systeem totaal verkeerd kan uitpakken. Steeds slimmere Facebook-algoritmes hebben namelijk maar één doel: jou zo lang mogelijk op het platform houden. Maximale betrokkenheid creëren op de content. Clicks en reacties verzamelen. Maar het systeem is daarbij ongevoelig voor zaken als 'de objectieve feitelijke weergave van zaken'. Waarheid is onbelangrijk, want het systeem is enkel geïnteresseerd in het tijd die je doorbrengt op het platform. Facebook doesn't care about the truth, met alle kwalijke gevolgen van dien. Het platform wil stiekem dat jij negatieve emoties voelt, want dat houdt jou op het platform.
Facebook-algoritmes

# data[].attributes.attachment_link.title
Nadelen van Kunstmatige Intelligentie | Jarno Duursma

# data[].attributes.attachment_link.description
12 risico's van kunstmatige intelligentie Kunstmatige intelligentie gaat ons als samenleving vele zoete vruchten opleveren, maar er zijn ook forse zorgen. Dit blog is een zo volledig mogelijk overzicht van de risico's van kunstmatige intelligentie. Ik geef over het algemeen trouwens ovewegend positieve en inspirerende verhalen over technologie.

# data[].attributes.body
https://www.missdeadline.nl/geen-kinderwens-durf-jij-het-aan/

# data[].attributes.body
https://ideas.repec.org/a/gam/jsusta/v12y2020i6p2441-d334909.html

# data[].attributes.body
https://www.vraagzin.nl/2017/01/veiligheid-morele-dilemmas-ethische.html

# data[].attributes.headline
Nieuw model voor bands bedacht door corona  

# data[].attributes.subject
Nieuw model voor bands bedacht door corona  

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=j5mKa0r8Fjk

# data[].attributes.body
https://impossiblebodies.nl/

# data[].attributes.body
https://www.euronews.com/living/2020/07/13/overconsumption-is-driving-the-climate-crisis-warn-scientists

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De belangrijkste boodschap van de Europese Commissie is dat er de komende jaren behoorlijk wat moet gebeuren:

Er moet tot 2020 vanuit publieke en private organisaties minimaal 20 miljard euro worden gestoken in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. De commissie zelf draagt daar 1,5 miljard euro aan bij voor de periode 2018-2020

De commissie roept lidstaten op om hun onderwijs en trainingen te moderniseren zodat de landen klaar zijn voor grote veranderingen in werkgelegenheid vanwege de komst van robots

Aan het einde van dit jaar gaat de commissie ethische richtlijnen publiceren over hoe er moet worden omgegaan met kunstmatige intelligentie. Er komt een speciale alliantie die hierover gaat nadenken

Vorige week schreven experts op het gebied van kunstmatige intelligentie en robotica een open brief aan de Europese Commissie waarin werd benadrukt dat EU-brede regelgeving van groot belang is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zijn computers binnen een paar jaar slimmer dan mensen?

# data[].attributes.attachment_link.description
De belangrijkste boodschap van de Europese Commissie is dat er de komende jaren behoorlijk wat moet gebeuren: Er moet tot 2020 vanuit publieke en private organisaties minimaal 20 miljard euro worden gestoken in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie.

# data[].attributes.body
In één sigaret bevinden zich zo'n 4.000 chemicaliën. Toch gooien we in Nederland 10 miljoen kilo sigarettenpeuken weg per jaar. En al die peuken komen via de straat terecht in het milieu, waar ze vogels, vissen en uiteindelijk onszelf vergiftigen. Eén sigaret kan wel 500 liter drinkwater vervuilen.

https://www.bnnvara.nl/makehollandgreatagain/artikelen/vraag-de-great-zak-asbak-hier-aan

# data[].attributes.body
Wat is het? Waar komt het vandaan? En waar gebeurt het nu?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cancel culture rukt op: georganiseerde acties op sociale media om afwijkende meningen te smoren in een sfeer van verwijten, klikken bij werkgevers en oproepen tot boycot. Hoe effectief is uitsluitcultuur? Het fenomeen ontleed.

De reacties op het manifest hadden haar gesterkt in haar overtuiging: cancel culture bestaat. Eind augustus gaf Raisa Blommestijn, docent en promovendus aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Leiden, een paar interviews over haar initiatief een open brief op te stellen die zich uitspreekt tegen de cultuur waarin mensen monddood worden gemaakt als ze een afwijkend standpunt innemen.

Zoals zij samen met haar collega Bart Collard schreef in de brief, in juli gepubliceerd op de devrijemening.nl en door zo'n negentig academici, opiniemakers en politici ondertekend: 'Deze groepen willen anderen die niet 'de juiste mening' voorstaan, het recht op het geven van hun mening ontnemen.'

Voorbeelden te over, volgens Blommestijn. Er was het racismedebat van Avrotros onder leiding van Jort Kelder. Nog voordat de sprekers of opzet van dit debat goed en wel bekend waren, had een club zwarte activisten al geprotesteerd tegen de gespreksleider. Hij was te wit en geprivilegieerd. De achterban werd opgeroepen om het debat te boycotten.

Nog een recent geval dat Blommestijn noemde: de grap van Johan Derksen over rapper Akwasi (over een foto van een Zwarte Piet zei hij: 'Weten we zeker dat het niet Akwasi is?') bij Veronica Inside. Na een campagne op sociale media trokken een paar adverteerders zich terug, kondigde het Nederlands elftal aan nooit meer aan tafel te gaan zitten en viel het trio Genee, Van der Gijp en Derksen door ruzie uiteen.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Kritiek

Haar eigen ervaringen met deze uitsluitcultuur waren volgens haar ook veelzeggend: na publicatie van de brief kreeg Blommestijn op sociale media enorm veel kritiek en van haat vervulde berichten over zich heen. En daar bleef het niet bij. Haar werkgever zou berichten hebben gekregen met de vraag 'waarom deze racist mag lesgeven op de universiteit'. Ja, het was 'eigenlijk wel ironisch', zei ze bij Café Weltschmerz: als je je uitspreekt tegen deze cultuur word je geconfronteerd met 'diezelfde negativiteit'.

Ach ja, ironisch - je zou het ook logisch kunnen noemen dat, als je kritiek uit op een groep en een fenomeen, je kritiek terugkrijgt. Eigenlijk ook wel ironisch dat een wetenschapper die zich uitspreekt tegen de cultuur die mensen monddood maakt deze drie voorbeelden noemt. Laten we ze even nalopen.

Jort Kelder presenteerde het racismedebat. Blommestijn was één van de sprekers. Er keken 651 duizend mensen. Inmiddels is Kelder één van de presentatoren van talkshow Op1.

Johan Derksen heeft op zijn 71ste nog steeds een inkomen. Zoals vaker stapten Genee, Van der Gijp en hij over hun verschillen heen. Vanaf 11 september keren ze terug op televisie, vermoedelijk met goed gevulde reclameblokken.

Dan Blommestijn zelf, een vrouw geboren in 1994 met een positie bij een van de meest prestigieuze academische instituten van dit land. Zij behield haar baan, vergaarde honderden volgers erbij op Twitter en vestigde haar naam als opiniemaker op wie zowel traditionele media als online platforms graag een beroep doen als ze een nieuwrechtse, anti-woke mening zoeken.

Het is een glibberig en lastig begrip, cancel culture. Het etiketje wordt voortdurend op allerlei zaken aangebracht maar echt blijven plakken doet het zelden - de werkelijkheid is vaak weerbarstiger dan zo'n label toelaat. In 2020 zagen we de culminatie ervan in Nederland. In de VS wordt de term al een paar jaar gebruikt, maar hier was die vooral bekend onder een kleine kring van twitteraars en sloeg die pas breder aan na de brief van Blommestijn en consorten.

Waar komt cancel culture vandaan? Wie gebruikt de term en wat zegt dat over het huidige debat? En bestaat deze cultuur nou wel of niet?

Ironisch

Het begon allemaal als een grapje. De term cancellen (die grof gezegd oorspronkelijk 'doorstrepen', 'opheffen' en 'annuleren' betekent) is ergens rond 2013 in zwang geraakt als ironische opmerking op Black Twitter, de zwarte subcultuur op sociale media, om afscheid te nemen van zaken of personen die je niet bevallen.

De eerste keer dat het woord in deze betekenis werd gebruikt, schreef het progressieve platform Vox, was in de film New Jack City uit 1991, waarin Wesley Snipes als gangster Nino Brown zijn vriendin dumpt met de woorden: 'Cancel that bitch. I'll buy another one.' De bekende rapper Lil Wayne verwees in 2010 naar die scène in zijn liedje I'm Single: 'Yeah, I'm single, n***a had to cancel that bitch like Nino.'

Zo ging de term een eigen leven leiden. In 2014 zei een deelnemer van de Amerikaanse realityserie Love and Hip-Hop: New York tegen zijn scharrel: 'You're cancelled.' 'Een jaar later werd het woord al vaak gebruikt om beroemdheden als passé te bestempelen.

Een invloedrijke vermelding van de term was volgens The New York Times in een filmpje uit 2016 van het satirische personage Joanne the Scammer, een door een zwarte acteur gespeelde onbetrouwbare witte vrouw. Als ze het espressoapparaat niet aan de praat krijgt, zegt ze: 'It's over. That's cancelled.'

De humor zat volgens de schrijver van de serie in de 'onmenselijkheid': je kunt een persoon of voorwerp helemaal niet annuleren. 'De term komt voort uit een cultuur van consumentisme en kapitalisme', zei hij. 'Van transacties die worden afgezegd.'

Rond de #MeToo-beweging in 2017 raakte het onder Amerikanen op sociale media ingeburgerd om personen 'cancelled' te noemen. Verlekkerd werd geconstateerd dat we bepaalde figuren nooit meer terug zouden zien, in elk geval niet in een machtspositie, wat in het geval van Harvey Weinstein en Bill Cosby inderdaad waarschijnlijk lijkt.

Bovenal was de opkomst van de uitsluitcultuur een machtsgreep van de mensen die voorheen geen platform hadden om hun stem te laten horen. Ze konden zich nu verenigen via sociale media en eisten een grotere rekenschap van publieke figuren, niet langer zouden die wegkomen met wangedrag of misbruik van hun positie. Pas later werden die acties tezamen tot cultuur gedoopt, en niet als compliment.

Parapluterm

Gaandeweg werden steeds meer gedragingen onder cancellen geschaard, het werd een parapluterm voor boycots, adverteerders bellen, bij werkgevers klikken, het online gooien van adresgegevens (doxen), het schrappen van films, boeken of series uit bibliotheken, het omgooien van standbeelden en aanpassen van straatnamen, bedrijven die wegens voortschrijdend inzicht of druk van buiten producten uit het assortiment halen en publieke figuren die zich terugtrekken van een project nadat oude kwetsende uitingen zijn opgediept.

Uiteindelijk viel er zo veel onder dat het een gesimplificeerd begrip werd dat in wezen neerkwam op: groepsgewijs kritiek uiten. Inmiddels luidt in het woordenboek de achtste betekenis van het woord: 'in diskrediet brengen en boycotten; in de ban doen, tot persona non grata verklaren'.

Het benoemen van iets als onderdeel van de uitsluitcultuur werd een manier om iemand de pas af te snijden in het debat, een retorische verbanning, net als politiek correct en woke dat eerder waren. Als je dat verwijt voor de voeten krijgt geworpen, ben je eigenlijk al af, om in internettaal te blijven.

Voordat Blommestijn en Collard hun brief in juli publiceerden, had een groep van 135 prominente Amerikanen en Engelsen, een week eerder, een gelijksoortig, diepgaander manifest geschreven. Blommestijn, die met lede ogen aanziet hoe het racismedebat hier vanuit de VS wordt geïmporteerd, kopieerde dit Amerikaanse idee, schreef het iets simpeler op en verwijderde een verwijzing naar Trump, want de tekst moest alle politieke gezindten aanspreken.

In de zogenaamde Harper's Letter, ondertekend door publieke figuren als Noam Chomsky, J.K. Rowling, Salman Rushdie en Malcolm Gladwell, wordt net als in de Nederlandse brief het begrip cancel culture niet bij naam genoemd. Maar in tegenstelling tot de tekst van Blommestijn en Collard (slechts 182 woorden lang) staat in de Harper's Letter wel duidelijker uitgelegd waartegen de ondertekenaars precies ageren, behalve dat het een pleidooi voor de vrijheid van meningsuiting is.

Redacteuren worden volgens de brief ontslagen vanwege controversiële stukken, boeken worden ingetrokken wegens vermeende ongeloofwaardigheid, journalisten wordt verboden over bepaalde onderwerpen te schrijven, naar hoogleraren wordt onderzoek gedaan omdat ze uit bepaalde boeken citeren in college en bestuurders worden eruit gegooid voor wat soms niet meer is dan een onhandige vergissing.

Schrijvers, kunstenaars en journalisten durven door deze ontwikkelingen steeds minder risico te nemen, volgens de ondertekenaars. Dat zou, bij elkaar opgeteld, leiden tot een vorm van zelfcensuur, een verstikkende sfeer die fnuikend is voor het vrije debat.

De brief leidde tot woedende reacties online. De voornaamste kritiek kwam uit de progressieve hoek van Black Lives Matter-adepten, samen te vatten als: jullie maken je geen zorgen over het publieke debat, het zint jullie simpelweg niet dat wij, de onderdrukte minderheden, eindelijk een podium hebben bemachtigd en ons uitspreken tegen de status quo, de machtstructuren waarvan jullie profiteren.

Een paar dagen voordat de brief werd gepubliceerd, keerde ook president Trump zich tegen de uitsluitcultuur. De meute van extreemlinkse uitsluiters zou mensen 'wegjagen van hun banen', 'dissidenten aan de schandpaal nagelen' en 'totale onderwerping eisen van iedereen die het niet eens met hen is'. Wat neerkomt, zei Trump, op (de definitie van) totalitarisme.

Trump

Al gauw verschenen in Amerikaanse media vele voorbeelden van hoe graag Trump zelf aan uitsluiting doet. In een speech riep hij op tot een boycot van Starbucks omdat de koffieketen niet langer de uitdrukking 'Merry Christmas' gebruikte. Onder meer Apple, Macy's, Oreo, Nike en Harley Davidson verdienden om uiteenlopende redenen een boycot. Talloze journalisten moesten van hem ontslagen worden.

In augustus, een maand nadat hij pleitte tegen de uitsluitcultuur, riep Trump Amerikanen op niet langer Goodyear-banden te kopen, omdat er een foto was opgedoken van een Powerpoint-slide waarop werknemers werd verboden Make America Great Again-kleding te dragen. Trump kondigde aan ook de Goodyear-banden op zijn presidentiële limousine te vervangen.

In Nederland zien we vaak hetzelfde gebeuren: de mensen die zich het hardst tegen de uitsluitcultuur uitspreken, zijn geregeld zelf betrapt op het aan banden willen leggen van merken, personen of fenomenen. Wierd Duk, journalist bij De Telegraaf en bekend criticaster van identiteitspolitiek, zei in reactie op Trumps woorden dat ook Europese leiders zich moesten uitspreken tegen de ''extreemlinkse' cancel culture'.

Binnen de kortste keren stond Twitter vol met voorbeelden van Duks banpogingen: hij trok ten strijde tegen Abou Jahjah als Zomergast, viel wetenschappers aan die hem niet zinden, zoals Nadia Bouras en Lucas Roorda, betrok werkgevers van tegenstanders erbij door ze te noemen op Twitter en stuurde, bewust of onbewust, zijn volgers talloze keren op een prooi af.

Zelden succesvol

Wat je hieruit kunt afleiden: ja, er bestaat een giftige internetcultuur waarin mensen elkaar voortdurend de maat nemen, anderen met een afwijkende mening het liefst monddood maken en berooid en werkloos achterlaten. En dat zie je net zo goed bij rechts als bij links, vooral aan de uiterste zijden. Maar die cultuur van boycots en beroepsverboden is zelden succesvol. Slechts een klein groepje medestanders zal de uitgesloten figuur in kwestie voortaan negeren.

De mensen die tragisch genoeg het kwetsbaarst zijn, zijn onbekende figuren die, voor een piepkleine achterban, iets doms of kwetsends zeggen, vervolgens het slachtoffer worden van een haatcampagne en daardoor hun baan kwijtraken. Een andere risicogroep zijn hoogleraren, die te maken hebben met uitgesproken en strijdvaardige studenten en met bestuurders die soms bang zijn voor de reactie van de buitenwereld. Beroemdheden zijn haast niet uit te sluiten, behalve als ze veroordeeld worden voor een misdrijf.

Kijk naar de vele comedians die klagen het slachtoffer te zijn van deze cultuur. Dave Chappelle is naar eigen zeggen al vaak gecanceld, onder meer vanwege zijn transfobe grappen, maar is met zijn Netflix-shows nog steeds een van de best verdienende komieken. Zelfs Louis C.K., die zich een tijdje terugtrok uit het publieke leven nadat The New York Times had onthuld dat hij zich aftrok in het bijzijn van jongere vrouwelijke collega's, is niet geheel gemuilkorfd. Hij treedt weer af en toe op.

Natuurlijk hebben die komieken (en andere stemmen in het publieke debat) wél een punt als ze zeggen dat mensen gevoeliger en mondiger zijn geworden, dat je al vrij snel een kudde schuimbekkende twitteraars over je heen krijgt als je iets controversieels zegt. Je mag, ondanks klaagzangen die het tegendeel beweren, nog vrijwel alles zeggen in de westerse wereld, binnen de marges van de wet, maar je mag óók verwachten dat er een tegengeluid volgt.

Als er door deze ontwikkelingen komieken zijn die geen gewaagde grappen meer maken, studenten die geen kritische vragen stellen, journalisten die geen ongemakkelijke waarheden benoemen en schrijvers die geen onsympathieke of racistische personages opvoeren, dan is dat inderdaad zorgwekkend. En ook een beetje laf, want zo groot zijn de gevolgen doorgaans niet, met uitzondering van het extreme geval dat mensen bedreigd worden om hun mening.

Het blijft bijna altijd bij ophef, een enorme hoeveelheid aandacht die soms in het voordeel werkt van degene die aangevallen wordt. Harry Potter-boeken waren een ' lockdown hit ', volgens uitgever Bloomsbury, ondanks pogingen om J.K. Rowling te cancellen na vermeend transfobe opmerkingen. Muziek van Michael Jackson en R. Kelly werd na onthullende misbruikdocumentaires alleen maar meer gestreamd.

Rechtse commentatoren gedijen ook vaak bij de uitsluitcultuur, vooral als ze zich er luid tegen afzetten. Bari Weiss, in 2017 aangenomen bij The New York Times om meer conservatieve geluiden in de krant te krijgen, diende in juli haar ontslag in omdat de redactie intimiderend zou zijn tegenover andersdenkenden. Haar ontslagbrief maakte haar op slag een van de bekendste stemmen op de neoconservatieve flank. Media hebben een obsessie met de uitersten van het debat, waardoor uitgesproken figuren, rechts en links, altijd van een podium zijn verzekerd.

'Voor het minste of geringste word je voor racist of extreemrechts uitgemaakt', zei Blommestijn toen Duk haar interviewde voor De Telegraaf. 'Je bent al verdacht als je ook maar één kritische vraag stelt over Black Lives Matter', vulde Collard aan. Beide beweringen zijn niet onwaar, maar moeten in perspectief geplaatst. Die reacties komen vooral van activisten die opereren in een niche op internet, hoewel hun tegenstanders ze graag uitvergroten om te laten zien hoe belachelijk hun denkbeelden zijn.

Wokeness

Binnen identiteitspolitiek kunnen activisten elkaar in een houdgreep houden door voortdurend de ander te overtreffen in wokeness, morele zuiverheid dus, een dynamiek die een zuiverheidsspiraal wordt genoemd. Zulke kringen ontwikkelen een steeds verder gespecificeerde etiquette en bijbehorend taalgebruik waarvan niet mag worden afgeweken. Tommy Wieringa schreef vorige maand in een NRC-column dat dit 'de doodsdrift van veel emancipatoire bewegingen' is.

In de BBC-podcast Purity Spiral duikt journalist Gavin Haynes in twee gemeenschappen die in zo'n spiraal terechtkwamen, onder meer de subcultuur van young-adult-auteurs en -lezers. De afgelopen jaren zijn meerdere Engelstalige boeken in dit genre verdwenen na een hardvochtige campagne van tegenstanders die vonden dat de inhoud kwetsend was. De auteurs en uitgevers gaven toe aan de druk en haalden hun boek van de markt of trokken het voor verschijnen al terug.

Neem het boek A Place for Wolves, over twee Amerikaanse jongens die ten tijde van de Kosovo-oorlog verliefd worden. Wat ongepast, zeiden bloggers die een proefdruk ontvingen: een genocide als achtergrond voor een liefdesverhaal. Hoe haalde schrijver Kosoko Jackson het in zijn hoofd om te focussen op de pijn van twee welvarende Amerikanen, terwijl de oorlog vooral Serviërs en Albanezen trof? Bovendien was de auteur wel zwart en gay, zoals zijn hoofdpersoon, maar wat wist hij van moslims? Snel schreef Jackson een kruiperig excuus en zag af van publicatie.

Hier zie je dus een voorbeeld dat uitsluitcultuurbestaat, maar alleen gedijt in een klein en eensgezind wereldje, een echokamer. Jackson had, middels de hashtag #ownvoices, zelf kritiek gehad op schrijvers die over personages schreven die te ver van hen afstonden. Net zo'n afgesloten biotoop vind je op Amerikaanse campussen waar studenten een safe space eisen zodat zij niet worden geconfronteerd met mogelijk kwetsende tegengeluiden. Ook in culturele instellingen in Nederland dringt dit homogene denken soms door.

Een zuiverheidsspiraal leek onlangs nachtclub De School in de greep te houden. Nadat de organisatie deze zomer had nagelaten een statement naar buiten te brengen over de Black Lives Matter-protesten, werd de Amsterdamse club het middelpunt van een campagne van een fanatiek deel van de eigen achterban. Het personeelsbestand was niet divers genoeg, de geboekte dj's al helemaal niet, de sfeer in de club niet inclusief en veilig; er zou niet zijn opgetreden tegen seksuele intimidatie.

Telkens erkenden de organisatoren hun fouten en verontschuldigden ze zich voor 'het leed dat we veroorzaakt hebben'. Maar de aanvallen werden alleen maar harder. Vlak na een pijnlijke debatavond besloten de eigenaren om de nachtclub te sluiten. De coronacrisis zou tot een onhoudbare financiële situatie hebben geleid, wat ongetwijfeld waar zal zijn, maar vast niet de enige overweging was.

Helaas zullen we er nooit achter komen hoe de hele achterban werkelijk dacht over de kritiek. Zou de dansvloer leeg zijn gebleven omdat mensen klaar waren met de club? Of zou het grote publiek er weinig om geven en net zo graag komen dansen? Was De School gecanceld of niet?

Je kunt, kortom, eigenlijk vooral worden uitgesloten door de mensen met wie je het eens bent (of die je niet tegen durft te spreken). Wie tegen ze in gaat, wordt al snel geëerd als martelaar. Verder geldt: het internet staat zo vol met mislukte uitsluitpogingen dat de term cancel culture eigenlijk betekenisloos is. Misschien kunnen we het gebruik ervan beter achter ons laten, omdat de term te weinig specifiek is, en te vaak een manier om de ander buitenspel te zetten in het debat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cancel culture: verhindert uitsluiting van afwijkende meningen het debat?

# data[].attributes.attachment_link.description
Cancel culture rukt op: georganiseerde acties op sociale media om afwijkende meningen te smoren in een sfeer van verwijten, klikken bij werkgevers en oproepen tot boycot. Hoe effectief is uitsluitcultuur? Het fenomeen ontleed. De reacties op het manifest hadden haar gesterkt in haar overtuiging: cancel culture bestaat.

# data[].attributes.body
Steeds meer steekpartijen vanwege Drill Rap. Vanwege clips van rappers die hun wapens en geld laten zien. Dit zijn rappers waar jongeren naar op kijken en als gevolg hetzelfde gedrag gaan vertonen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zorgt DRILL RAP voor dodelijke steekpartijen? | DANNY OP STRAAT S01E01

# data[].attributes.headline
Microplastics vervuilen de voedselketen 

# data[].attributes.subject
Microplastics vervuilen de voedselketen 

# data[].attributes.body
https://www.gids.tv/video/270294/jinek-gemist-teun-van-de-keuken-deed-schokkende-ontdekking-over-microplastic

# data[].attributes.body
(ethische vragen over veiligheid)

# data[].attributes.attachment_link.title
83 morele dilemma’s / ethische vragen op het gebied van veiligheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Hieronder vind je een overzicht van een aantal van mijn favoriete ethische vraagstukken (die allemaal in de kern morele dilemma’s zullen…

# data[].attributes.body
https://defenceforchildren.nl/wat-doen-we/dossiers/kinderprostitutie/

# data[].attributes.body
Kunstenares, influencer, vegan en fanatiek beverspotter die zich bezig houdt met actuele onderwerpen rondom kunst en cultuur.

# data[].attributes.body
Het wantrouwen richting de overheid en media groeit. En dat komt deels, omdat op sociale media een heel circuit aan mensen langzaam aan een eigen parallelle werkelijkheid in wordt gezogen. En hoe langer mensen in die fuik zitten, hoe meer ze openstaan voor radicale ideeën, die ze zelf nog niet hadden.

https://www.youtube.com/watch?v=FLoR2Spftwg&t=1s&ab_channel=vprozondagmetlubach

# data[].attributes.body
Jij hebt goud in handen. Letterlijk! Want in onze telefoons zitten hele kleine hoeveelheden goud, in een tosti-ijzer zit koper en een HDMI-kabel bevat zilver. Allemaal belangrijke grondstoffen die nodig zijn om kleine elektrische apparaten te kunnen blijven produceren. De meeste van deze grondstoffen komen uit natuurlijk bronnen, maar die raken uitgeput en het mijnen is zeer belastend voor mens en milieu. Daarom gaan Sahil en het Great-team deze week aan de slag met Urban Mining.

https://www.bnnvara.nl/makehollandgreatagain/artikelen/doe-mee-met-urban-mining-en-win-een-break-up-pakket

# data[].attributes.body
Podcasts over veganisme en activisme van Lisa Jansen.
(Ze heeft ook een boek: 'laat je horen' en een instagram @bigvegansister)

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to Big Vegan Sister de Podcast on Spotify. Mijn naam is Lisa en ik strijd voor een wereld waarin we niet alleen liever zijn voor elkaar, maar ook voor onszelf. Met Big Vegan Sister de podcast ben ik er voor iedereen die een positief verschil wil maken in deze wereld, maar geen idee heeft waar te beginnen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Meer repressie in de oorlog tegen drugs helpt niet." Dat schrijven D66, verslavingsinstituut Jellinek en drugsonderzoeker Ton Nabben in een manifest waarin ze pleiten voor een realistisch drugsbeleid. Ze pleiten voor regulering van nu nog verboden drugs als xtc, cocaïne, ghb en paddo's. Er zou een staatscommissie moeten komen die gaat kijken hoe het Nederlandse drugsbeleid gemoderniseerd kan worden.

Het manifest is ondertekend door tientallen wetenschappers, verslavingsexperts, advocaten, criminologen, artiesten en (oud)-politici. Een van de ondertekenaars is advocaat Gerard Spong, die al 40 jaar ervaring heeft met strafzaken.

"In die periode is het strafrechtelijk klimaat met betrekking tot drugscriminaliteit alleen maar verzwaard. Er is meer opsporing en er worden hogere straffen opgelegd, behalve dan ten aanzien van softdrugs."

Volgens Spong voeren de politie en het OM al die jaren al een verbeten strijd tegen drugscriminaliteit. "En het helpt geen barst, het neemt alleen maar toe".

Het opsporen van drugscriminelen en drugstransporten kost de samenleving volgens Spong handenvol geld. "Het is tijd om onder ogen te zien dat het middel dat is gekozen niet werkt en om het roer om te gooien."

Criminoloog Yarin Eski is er juist niet zo zeker van dat regulering de oplossing is voor drugscriminaliteit. "Als dat alleen in Nederland gebeurt en niet in de landen om ons heen maak je het waarschijnlijk alleen maar makkelijker voor de georganiseerde misdaad."

Nederland kan dan een legaal doorvoerland worden, denkt hij. "Dan zou een criminele organisatie zich hier misschien alleen nog maar liever willen vestigen en meer opdrachten geven om drugs te transporteren van en naar het buitenland."

'We willen toch ook geen bloeddrugs?'

Hij schat dan ook in dat het op Europees niveau problemen gaat geven als Nederland drugs zou legaliseren. "Je moet dan eigenlijk iedereen meekrijgen en liefst zelfs mondiaal, maar dat zie ik echt niet zo snel gebeuren."

Eski vraagt zich af of wel goed is nagedacht over wat voor effect het heeft op partijen die drugs transporteren. "Het is de vraag of je het probleem hiermee juist niet verergert en het nog verder de Nederlandse onderwereld inschuift dan je eigenlijk zou willen."

Misschien is het beter om aan te sturen op het creëren van meer bewustwording bij mensen die drugs gebruiken, denkt Eski. "Een beetje zoals is gebeurd met bloeddiamanten. We willen toch ook geen bloeddrugs? Je zou bijvoorbeeld grote billboards kunnen neerzetten met daarop teksten als 'Wees bewust dat jij indirect bijdraagt aan liquidaties'. "

"

Het verschil tussen een voelbaar effect en overdosering is maar 2 milliliter.

Harmen Beurmanjer over ghb

Verslavingsdeskundige Harmen Beurmanjer van verslavingsinstituut Novadic-Kentron vindt dat er zeker wat te zeggen is voor het reguleren van de drugsmarkt. "Zelf denk ik dat het een goed idee is om te kijken naar het wietexperiment. Als dat heel goed werkt, kan je kijken of het voor andere stoffen ook werkt."

Het is dan wel belangrijk om per middel te kijken hoe dat gereguleerd kan worden. "Alles massaal decriminaliseren of criminaliseren is niet de oplossing. Niet alle middelen zijn even verslavend", zegt Beurmanjer.

Zelf is hij gespecialiseerd in de drug ghb. "Bij ghb heb ik wel twijfels over legalisering omdat het nogal een potente stof is. Het verschil tussen een voelbaar effect en overdosering is maar 2 milliliter. Het gaat dus best heel vaak per ongeluk mis, zelfs bij geoefende gebruikers."

'Ook zuivere xtc is gevaarlijk'

Beurmanjer vindt het goed dat de opstellers van het manifest pleiten voor onderzoek naar regulering van het drugsbeleid. "Ik ben het er wel mee eens dat repressie niet de oplossing is, maar ik heb wel twijfels of je alles moet legaliseren. Een vrije drugsmarkt is ook geen goed idee. We moeten een weg zien te vinden tussen repressie en een vrije drugsmarkt in en daarbij moet er per middel beleid worden gemaakt."

Het legaliseren of reguleren van de drugsmarkt helpt volgens hem niet bij het voorkomen van alle ongelukken met drugs. "Ook wanneer xtc heel zuiver is, blijven er risico's voor de gebruiker. Drugsgebruik brengt namelijk altijd risico met zich mee."

STER reclame

# data[].attributes.attachment_link.title
Drugs legaal maken een goed idee? Deskundigen zien ook bezwaren

# data[].attributes.attachment_link.description
"Meer repressie in de oorlog tegen drugs helpt niet." Dat schrijven D66, verslavingsinstituut Jellinek en drugsonderzoeker Ton Nabben in een manifest waarin ze pleiten voor een realistisch drugsbeleid. Ze pleiten voor regulering van nu nog verboden drugs als xtc, cocaïne, ghb en paddo's.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wist je dat de voedselindustrie één van de grootste oorzaken is van milieuvervuiling? Vooral de productie van vlees heeft een desastreus effect op het milieu. De manier waarop je eet, heeft dan ook een grote invloed op de wereld en op je eigen omgeving. Het is dus zeer belangrijk om goed na te denken over wat je allemaal koopt in de supermarkt. Om je een eindje op weg te helpen, volgt nu vijftien tips om je voetafdruk zo klein mogelijk te houden in je voeding.

1. Eet zo min mogelijk vlees
Voor de vleesliefhebber is het lastig, maar het is ook het belangrijkst op het gebied van milieubewust eten. Vlees heeft een negatieve uitwerking op het milieu vanwege veel verschillende factoren, waaronder de grote hoeveelheid plantaardig voedsel en water dat in de productie wordt gestopt en de enorme schade dankzij het transport van alle benodigdheden en het vlees zelf. Er is een groot voordeel aan het worden van vegetariër: je bespaart veel kosten, want vlees is duur.

2. Eet zo veel mogelijk lokaal voedsel
Zorg ervoor dat je zo veel mogelijk voedsel koopt dat in Nederland zelf wordt geproduceerd. Hierdoor draag je bij aan de afname van de transport van voedsel over verre afstanden. Probeer bijvoorbeeld zo veel mogelijk voedsel op de markt te kopen, of vind een supermarkt die veel producten van lokale boeren koopt.

3. Eet seizoensgroente en -fruit
Seizoensgebonden producten zijn een milieuvriendelijke keuze, omdat het telen ervan in bepaalde seizoenen minder energie kost dan in andere seizoenen. Bovendien zijn seizoensverbonden producten ook nog eens goedkoop.

4. Ben je een doorzetter? ga veganistisch
Als je echt een groot verschil wilt maken en er helemaal voor wilt gaan, kan je overwegen veganistisch te gaan eten. Dit houdt in dat je geen dierlijke producten meer eet: geen vlees, vis, eieren, melk, kaas, dierlijke oliën en ga zo maar door. Een groot deel van dergelijke producten die in de schappen liggen van een normale supermarkt, heeft een productieproces dat zeer schadelijk voor het milieu is.

5. Stel een vleesloze dag in
Wanneer je niet vegetarisch of veganistisch wilt eten, helpt het natuurlijk ook al als je bijvoorbeeld één dag in de week het vlees overslaat. Wanneer je merkt dat dit je gemakkelijk afgaat, kan je misschien overwegen twee of meer dagen in de week vleesloos te houden.

6. Kijk documentaires
Niets werkt zo stimulerend voor het maken van milieuvriendelijke keuzes als het kijken van goede documentaires. Deze brengen je volledig op de hoogte van waar je voor moet oppassen en waar je op moet letten. Vaak laten ze ook zien waarom het precies zo belangrijk is om te letten op wat je eet.

7. Download nuttige apps
Er zijn vandaag de dag talloze nuttige applicaties beschikbaar die je precies kunnen vertellen welke merken en ketens verantwoorde producten in de schappen hebben liggen, en welke merken en ketens nog een lange weg van verbetering te gaan hebben. Zo kun je moeiteloos de meest verantwoorde supermarkten en merken uitkiezen.

8. Leg een eigen moestuin aan
Op het gebied van groenten en fruit zou het natuurlijk het mooiste zijn als er helemaal geen transportkosten aan verbonden zijn. Bovendien weet je bij een eigen moestuin zeker dat al je groente en fruit op een verantwoorde manier geteeld is.

9. Pluk groenten, fruit en noten rechtstreeks uit de natuur
Wanneer je geen moestuin wilt of je hier niet genoeg aan hebt, is het ook nog een optie om erop uit te gaan en groenten, fruit en noten in de natuur te plukken. Het is hierbij belangrijk dat je wel op de hoogte bent van eetbare en giftige gewassen en vruchten. Er bestaat een handige website die je precies kan vertellen waar je geschikte groenten, fruit en noten kunt plukken: www.wildplukwijzer.nl.

10. Minder is meer
Binnen het kader van wat je eet is het niet alleen belangrijk wat je eet en waar je voedsel vandaan komt, maar ook hoeveel je ervan inslaat. Meer voedsel betekent natuurlijk meer productie, meer transport en meer milieuvervuiling. Probeer je voedselporties dan ook niet onnodig groot te maken. Natuurlijk is het wel belangrijk dat je genoeg eet.

11. Eet biologisch
Wanneer je kunt kiezen, kies dan altijd voor biologisch. In de meeste gevallen is er dan een schakel in het productieproces die relatief weinig vervuilend is. Let op: meestal is niet het hele productieproces van het product vrij van milieuvervuiling, maar zijn er enkele aanpassingen aangebracht die beter zijn voor het milieu. Zie ook: Gezond lichaam tips

12. Doe aan restjesdag
Wanneer je teveel eten hebt gemaakt, gooi dan nooit weg wat over is. Vries het in en eet het later een keer op. Wanneer je een gezin hebt, kan je wachten tot je genoeg eten hebt om iedereen van te kunnen voorzien. Stel een dag in waarop je de restjes opeet.

13. Gebruik alles
Bij veel producten wordt een deel weggegooid, uit gewoonte of omdat men deze niet geschikt vindt voor gebruik. Voorbeelden hiervan zijn de stengel van een broccoli of het kapje van een brood. Toch zijn deze delen prima om te gebruiken. De stengel van een broccoli is net zo goed te eten als de bovenkant, maar je zou hem bijvoorbeeld ook in een soep kunnen gebruiken. Broodkapjes zou je als je deze niet lekker vind bijvoorbeeld in de broodrooster kunnen doen, of je kunt er tosti's of broodkruim van maken.

14. Zorg voor je eigen eieren
De meeste eieren die in de schappen van de supermarkt liggen, hebben onder andere bijgedragen aan enorm veel transport en het gebruik van overmatig veel plantaardig voedsel. Zelfs biologische eieren zijn hier niet geheel vrij van. Het is dan ook je best om je eigen kippen te houden wanneer je milieuvriendelijke eieren wilt eten. Het is ook mogelijk om naar een boer of iemand anders met kippen te gaan om eieren te kopen.

15. Geef het door
Eén van de belangrijkste dingen, is dat je het goede voorbeeld geeft aan anderen en hen informeert over de schade die voedselproductie aan het milieu kan toebrengen. Misschien inspireer je hiermee anderen om ook wat bewuster te zijn op het gebied van eten. Dat zou toch het allermooiste zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
15 tips voor milieubewust eten - #Milieubewust

# data[].attributes.attachment_link.description
Wist je dat de voedselindustrie één van de grootste oorzaken is van milieuvervuiling? Vooral de productie van vlees heeft een desastreus effect op het milieu. De manier waarop je eet, heeft dan ook een grote invloed op de wereld en op je eigen omgeving.

# data[].attributes.headline
Verschillende linkjes naar complottheorieën en sociale media.

# data[].attributes.subject
Verschillende linkjes naar complottheorieën en sociale media.

# data[].attributes.body
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/worden-complottheorieen-vaker-verkondigd-ze-zijn-in-ieder-geval-zichtbaarder~be958fdb/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F

https://www.trouw.nl/binnenland/een-pandemie-is-voedsel-voor-complottheorieen-die-bloeien-als-nooit-tevoren~b7224923/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5188798/complottheorie-qanon-complotten-facebook

# data[].attributes.headline
Schrijver Roanne van Voorst, boek geschreven over de toekomst en (geen) vlees eten

# data[].attributes.subject
Schrijver Roanne van Voorst, boek geschreven over de toekomst en (geen) vlees eten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Roanne van Voorst. Foto door Tjitske van Leeuwen

Volgens antropoloog van de toekomst Roanne van Voorst (1983) zal het niet lang meer duren voordat we in Nederland en de rest van het Westen vleesloos gaan eten. Vlees eten zal, net als racisme, homo's vernederen en sigaretten roken, steeds minder sociaal geaccepteerd worden en uiteindelijk een taboe. In haar boek Ooit aten we dieren neemt ze alvast een voorschot op die toekomst. Behalve anekdotes en weetjes over veganisme, dierenwelzijn en de vleesindustrie, schotelt ze de lezer twee korte fictieverhalen voor die een beeld geven van hoe de vleesloze toekomst eruit kan zien. We vroegen haar waarom ze het boek schreef, en wanneer het laatste varken volgens haar naar de slachterij gebracht zal worden.

VICE: Waarom heb je je boek vanuit de toekomst geschreven?
Roanne van Voorst: Ten eerste om het toegankelijk te houden. Je hoeft je nu niet door paginalange beschrijvingen heen te werken van wat er nu allemaal misgaat. Daarbij haken mensen snel af, terwijl ik juist laat zien hoe mooi een vleesloze toekomst kan zijn. Ten tweede denk ik dat het toekomstperspectief belangrijk is en nu nog vaak ontbreekt in de discussie. Dat mensen nu niet massaal hun leven veranderen, ondanks de dreigende klimaatramp, komt omdat ze niet goed weten hoe het anders zou kunnen. Ik help mensen om zich een andere, betere toekomst voor te stellen, en maak mensen daar enthousiast voor.

# data[].attributes.attachment_link.title
Volgens schrijver Roanne van Voorst is vlees eten binnenkort echt verleden tijd

# data[].attributes.attachment_link.description
Roanne van Voorst. Foto door Tjitske van Leeuwen Volgens antropoloog van de toekomst Roanne van Voorst (1983) zal het niet lang meer duren voordat we in Nederland en de rest van het Westen vleesloos gaan eten. Vlees eten zal, net als racisme, homo's vernederen en sigaretten roken, steeds minder sociaal geaccepteerd worden en uiteindelijk een taboe.

# data[].attributes.headline
Burn outs onder de verschillende generaties 

# data[].attributes.subject
Burn outs onder de verschillende generaties 

# data[].attributes.body
Geïnspireerd door de Yes Theory podcast: The Problem With Productivity.

The Greatest Generation

Geboren in 1924 of eerder

The Silent Generation

Geboren tussen 1925 en 1945

Baby Boomers

Geboren tussen 1946 en 1964

Generation X

Geboren tussen 1965 en 1980

Milennials

Geboren tussen 1981 en 1996

Generation Z

Geboren vanaf 1997 tot 2010
Generation Alpha
Geboren van 2011 tot nu

# data[].attributes.headline
Corona non-verbale communicatie / liplezen

# data[].attributes.subject
Corona non-verbale communicatie / liplezen

# data[].attributes.body
Mondkapjes zijn voor ons vervelend, maar voor de doven gemeenschap een groter obstakel.  Aangezien communiceren met horende mensen lastiger word als je niet kan liplezen.

https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/5188522/marjolijn-oproep-doorzichtig-mondmasker-slechthorend-doof-mondkapje

# data[].attributes.headline
9 MUST-VEE DOCUMENTAIRES OP EEN RIJ (Vleesindustrie)

# data[].attributes.subject
9 MUST-VEE DOCUMENTAIRES OP EEN RIJ (Vleesindustrie)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We hebben 9 'must-vee' documentaires op een rijtje gezet (en als bonus een leestip) die je niet mag missen als je echt iets wilt leren over de schadelijke gevolgen van de industriële vee-industrie voor ons klimaat, de natuur en voor de dieren. Ook laten ze zien welk verschil jij kunt maken door meer plantaardig te eten.
1. The Game Changers

Power to the plant! Ook zonder vlees kun je sterk worden. Een indrukwekkende documentaire over de kracht van plantaardige voedsel. The Game Changers is te zien op Netflix. Bekijk de trailer:

2. Food choices

In deze baanbrekende documentaire onderzoekt filmmaker Michal Siewierski de invloed van onze dagelijkse voedingskeuzes op onze gezondheid, klimaatverandering en het leven van de dieren die we houden om in onze wereldwijde vleesconsumptie te kunnen voorzien. Je kunt hem bekijken op Netflix. Bekijk de trailer:

3. Allemaal de wei in

Een film van Tinus Kramer over schaalvergroting en modernisering in de Nederlandse landbouw. De vee-industrie blinkt uit in efficiency. Maar hoge productie betekent vaak een slechter dierenwelzijn en een lagere prijs voor de boer. Hoe houden zij het hoofd boven water? Wordt het niet tijd om het over een andere boeg te gooien? Over de tweesprong waar de landbouw inmiddels al weer jaren voor staat. Bekijk de film hier.

4. Boeren met toekomst

Door steeds meer en meer en meer te produceren lijken boeren uit het oog te zijn verloren wat boeren werkelijk is. En dat levert vragen op bij de consument. Daarom wil Milieudefensie boer en consument dichter bij elkaar brengen met deze documentaire 'Boeren Met Toekomst' waarin we drie Nederlandse boeren zien die de omslag hebben gemaakt naar een duurzame manier van landbouw bedrijven. Bekijk de hele film:

Trek in leesvoer na het zien van deze documentaire? Download dan gratis het e-book 'Van erf tot erf'.

5. Meat the Truth

Minder vlees en zuivel eten, is een van de beste manieren om het milieu en klimaat te sparen. Voor de productie van dierlijke eiwitten worden bossen gekapt en rivieren vervuild. Op initiatief van Marianne Thieme (Partij van de Dieren) samen met de Nicolaas G. Pierson Foundation is deze documentaire gemaakt om te laten zien dat klimaatverandering vooral wordt veroorzaakt door de vee-industrie, waarbij ook wordt aangetoond hoe een 'plant-based diet' echt bijdraagt aan bescherming van ons klimaat en de natuur. Check de trailer:

6. Ingrediënts

De overstap naar een (meer) plantaardig dieet is niet voor iedereen even gemakkelijk. Deze documentaire 'Ingredients' helpt je op weg. Filmmaker Robert Bates documenteert de opkomst van de lokale voedselbeweging, interviewt boeren en chef-koks. Deze film vergelijkt de industriële productie met de lokale voedselproductie, waaruit blijkt dat de lokale optie laat zien dat het anders kan. Bekijk de hele film:

7. Knor 26.571

Niet de soep, maar een portret van het vleesvarken 'Knor' met de officiële naam 26.571. Zijn leven wordt bepaald door een zo snel mogelijke groei in een zo kort mogelijke tijd. We zien hoe Knor samen met zijn varkenshouder het hoofd boven water probeert te houden. De gehele film van R. Breugel kun je op 2doc.nl bekijken.

8. Dominion

In de prijzen gevallen documentaire van Chris Delforce over de Australische veehouderij. De makers gingen met verborgen camera's en drones op pad om deze industrie in beeld te brengen. Waarschuwing vooraf - een sterke maag en zakdoeken zijn vereist voor het zien van deze docu. De film is hier te zien.

9. Cowspiracy

En ondanks (of eigenlijk juist dankzij) de vele vragen die Greenpeace ontving naar aanleiding van de volgende veelbesproken docu, is deze verrassende (en kritische) documentaire toch een echte 'must-vee': Cowspiracy, een documentaire van Kip Andersen en Keegan Kuhn, werd geproduceerd door niemand minder dan Leonardo DiCaprio. Cowspiracy legt de gevolgen van de (extensieve & intensieve) veehouderij bloot en voelt de milieubeweging stevig aan de tand. Volgens filmmakers Kip Andersen en Keegan Kuhn is de veehouderij de hoofdoorzaak van de massale vernietiging van regenwouden, uitsterving van soorten, bodemerosie, dode zones in oceanen en andere milieuproblematiek.

10. (Bonus)leestip: Stoppen met vlees

Wil je liever lezen? Dan neemt dit boek mee op weg door de wereld achter onze vleesconsumptie. Auteur Robert Bridgeman was zeven jaar vegetariër toen hij in 2015 besloot een onderzoek te starten naar de het eerlijke verhaal achter ons vleesproductiesysteem en de gevolgen hiervan voor ons voedselaanbod, onze gezondheid, dierenwelzijn en het milieu. Wat volgt is een eerlijk verhaal over de productie en consumptie van vlees.

Minder is meer

De Nederlandse veeindustrie is goed voor maar liefst 10 procent van onze uitstoot van broeikasgassen. Die uitstoot moet drastisch omlaag om de desastreuze gevolgen voor ons klimaat en de natuur te voorkomen. Daarnaast worden we regelmatig opgeschrikt door een flink schandaal. Gaat het niet over de voedselveiligheid, dan wel om dierenwelzijn. Onze tijdlijn (vanaf 2012 tot heden) laat zien dat schandalen binnen de vleesindustrie schering en inslag zijn. Er is maar 1 oplossing; een ecologisch landbouwsysteem met minder dieren en meer plantaardig voedsel.

Wil je nog meer lezen? Ons rapport 'Minder is meer' laat zien hoe je vlees kunt blijven eten binnen de veilige grenzen van het Parijsakkoord.

# data[].attributes.attachment_link.title
9 must-vee documentaires op een rij - Greenpeace Nederland

# data[].attributes.attachment_link.description
We hebben 9 'must-vee' documentaires op een rijtje gezet (en als bonus een leestip) die je niet mag missen als je echt iets wilt leren over de schadelijke gevolgen van de industriële vee-industrie voor ons klimaat, de natuur en voor de dieren. Ook laten ze zien welk verschil jij kunt maken door meer plantaardig te eten.

# data[].attributes.headline
Voor als mensen nog opzoek zijn naar onderwerpen!

# data[].attributes.subject
Voor als mensen nog opzoek zijn naar onderwerpen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aandachtseconomie

De mens wordt 24/7 geconfronteerd met informatie via social media, rapporten en nieuws, maar ook sluikreclame en andere advertenties. Veel organisaties kampen met een tekort aan aandacht van hun doelgroep. Hierdoor is de tijd dat een product of dienst onder ogen van de doelgroep komt zeer kostbaar geworden.

Afnemend vertrouwen in feiten

Door de opkomst van nepnieuws en technologische ontwikkelingen zoals deep fakes worden feiten vaker ter discussie gesteld en indien ze niet aangenaam zijn, betwist.

Afnemende biodiversiteit

Als gevolg van klimaatverandering en vervuiling neemt de biodiversiteit wereldwijd af en doorgaat de aarde volgens wetenschappers momenteel de zogenaamde 'zesde massale uitstervingsgolf'. Dit kan onder andere negatieve gevolgen hebben voor de voedselveiligheid en een gezond leefmilieu.

Afnemende criminaliteit

Het totaal aantal delicten in Nederland neemt jaarlijks af. Echter, hoe veiliger een samenleving is, hoe erger we de inbreuk op deze veiligheid ervaren.

Agrarische sector onder druk

Door meer aandacht voor duurzaam produceren en consumeren en de toegenomen druk op de arbeidsmarkt staat de agrarische sector onder druk. De samenleving staat voor de vraag hoe we op duurzame wijze aan ons voedsel komen, terwijl de bevolking blijft groeien.

Arbeidstekorten

In veel sectoren in Nederland ontstaan tekorten aan gekwalificeerd personeel en vakmanschap. Dit vraagt om het (her)opleiden van personeel en innovatieve manieren om personeel aan te trekken, in te zetten en te behouden.

Beleveniseconomie

Mensen gaan zich steeds minder naar bezit profileren, maar naar ervaringen. Dat heeft tot gevolg dat bedrijven hun producten gaan modelleren als een beleving. Consumenten kopen daardoor niet simpelweg een product, maar de ervaring die met het product gepaard gaat.

Betaalbaarheid zorg onder druk

Door de vergrijzing, de toenemende levensverwachting en technologische ontwikkelingen in de zorg, stijgt de totale zorgvraag. Hierdoor nemen de zorgkosten toe en komt de de betaalbaarheid van het zorgstelsel steeds meer onder druk te staan.

Bevolkingsgroei

De bevolking van Nederland zal de komende jaren blijven groeien. In 2029 bereikt het inwonertal naar verwachting de 18 miljoen. In 2060 worden 18,6 miljoen mensen verwacht. Dit heeft onder andere gevolgen voor de woningmarkt en de beschikbare ruimte in Nederland.

Burgerinitiatieven

Burgers ontplooien steeds meer particuliere initiatieven. Dit komt enerzijds door minder vertrouwen in instituties en anderzijds de technologische vooruitgang die het opzetten van eigen initiatieven vereenvoudigt.

Burn-outs

Steeds meer mensen in Nederland hebben last van psychische vermoeidheid of burn-out klachten door prestatiedruk. De samenleving staat voor de vraag hoe de prestatiedruk kan worden verlicht en hoe we om gaan met stress en burn-outs.

Circulaire economie

De circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. De omslag naar een dergelijk systeem vraagt een andere denk- en handelingswijze van consumenten en organisaties.

Crowdfunding

Crowdfunding is het financieren van een project of onderneming door geld op te halen bij een grote groep mensen, vaak via het internet. Hierdoor kunnen initiatieven en projecten die door de traditionele financiële markt niet gefinancierd zouden worden toch investeerders aantrekken.

Crowdsourcing

Crowdsourcing is het benutten van de kennis, kunde en creativiteit van een grote groep mensen om een doel te bereiken. Consumenten worden bijvoorbeeld betrokken in het ontwikkelingsproces van een product.

Cryptovaluta

Cryptovaluta zijn digitale valuta, die opkomen als reactie op onzekerheden en afnemend vertrouwen in de financiële sector. Een voorbeeld is de Bitcoin, maar ook de big tech bedrijven en overheden komen met een eigen cryptovaluta.

Data policing

Door het publieke debat over hoe we onze digitale privacy kunnen beschermen ontstaat er steeds meer wet- en regelgeving rondom het verzamelen en gebruiken van data.

Digitale ethiek

Er ontstaat een ethische discussie rondom de rol van kunstmatige intelligentie en robotica in de samenleving. In welke mate is het ethisch te verantwoorden om mensenwerk te vervangen met robots? Welke beslissingen kan en mag kunstmatige intelligentie voor mensen nemen?

Digitale nomaden

Een digitale nomade is iemand die het internet gebruikt om locatieonafhankelijk te kunnen werken. Technologische ontwikkelingen maken het mogelijk voor mensen om niet plaatsgebonden te hoeven leven.

Diversiteit op de werkvloer

Er is een toenemende vraag naar meer diversiteit op de werkvloer. Uitdagingen hierbij zijn het krijgen van meer vrouwen in de top en het vergroten van de culturele diversiteit op de werkvloer.

Emotiemaatschappij

De mens is verre van een rationeel wezen. Wetenschappelijke inzichten over de werking van het brein en het gedrag van de mens vormen steeds meer de basis voor het nemen van beslissingen.

Europese turbulentie

De Europese Unie staat onder druk. Van vluchtelingenstromen tot toe- en uittredende lidstaten. Deze ontwikkelingen veroorzaken spanningen tussen de lidstaten en leiden tot debat over de functie van de Europese Unie.

Fairtrade

Consumenten en organisaties hechten steeds meer belang aan eerlijke producten. Dit resulteert bijvoorbeeld in sociaal ondernemerschap, waarbij de organisatie een maatschappelijk doel heeft in plaats van een economisch doel.

Flexibilisering arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt flexibiliseert doordat werknemers vaker tijdelijke contracten krijgen en moeilijker aan een vast contract komen. Hierdoor kunnen organisaties sneller inspelen op ontwikkelingen in de context. Werknemers krijgen echter te maken met meer onzekerheid.

Gameverslaving

Het aantal jongeren met een gameverslaving neemt toe. Deze jongeren verliezen zich vaak in de virtuele wereld. Het gevolg is dat deze jongeren de aansluiting verliezen met de samenleving.

Generatiedenken

Generatiedenken is steeds vaker onderwerp van gesprek. Er zouden grote verschillen bestaan in de karakteristieken van Generatie X, Generatie Y, Generatie Z. Generatiedenken kan ten koste gaan van de solidariteit tussen generaties.

Gentrificatie

Als gevolg van urbanisatie en het woningtekort in de steden volgt een uitstroom van lagere inkomensklassen uit de steden. Hierdoor wordt wonen in steden op termijn onbetaalbaar voor veel bevolkingsgroepen en wordt de bevolkingssamenstelling in grote steden steeds minder divers.

Gezondere levensstijl

Gezond leven door veelvuldig sporten en gezond eten geeft status. Nieuwe technologische mogelijkheden om continu inzicht te krijgen in gezondheid versterken deze trend. Gezondheid is ook een thema voor de gezonden en patiënten worden consumenten. Producten en diensten die gezondheidsimperfecties compenseren zijn sterk in opkomst.

Grenzeloze wereld

De grenzen in de wereld verdwijnen. Door de digitalisering kan iedereen met elkaar in contact komen en wordt informatie wereldwijd gedeeld. Hierdoor lijken afstanden en tijdsverschillen er minder toe te doen.

Groeiend wantrouwen in instituties

Door de groeiende verbondenheid door de digitalisering groeit ook het wantrouwen. Wat gebeurt er met alle data die wordt verzameld? Het toenemende verlies van privacy door deze 'open' wereld is een voedingsbodem voor wantrouwen.

Groeiende generatiekloof

Er is een toenemend verschil tussen degenen die wel en niet weten te profiteren van digitale ontwikkelingen. De impact hiervan is groot en kent sociale en economische aspecten. Gevolg is een afname van de solidariteit tussen de generaties.

Grondstoffenschaarste

Grondstoffen worden steeds schaarser. De natuurlijke bronnen en grondstoffen zullen met meer mensen moeten worden gedeeld. Tegelijkertijd neemt de welvaart toe. De vraag naar grondstoffen wordt hierdoor nog groter.

Heropleving nationalisme

Gedreven door het publiek debat over immigratie en de bescherming van de nationale identiteit, maken nationalistische partijen wereldwijd een opmars.

Herwaardering vakmanschap

Doordat we gemiddeld gezien hoger en daarmee ook vaak theoretischer zijn opgeleid, ontstaat er een tekort aan vakmanschap. Praktische kennis en kunde is lange tijd gedevalueerd, maar maakt nu een herwaardering door: vakmensen krijgen een steeds hogere (sociale) status.

Horizontalisering

De samenleving wordt platter en gelijkwaardiger. Mensen bewegen zich door veel verschillende netwerken en er is minder gevoel voor hiërarchie. Velen willen hun mening en ervaringen delen en kunnen dit dankzij de digitale media sneller doen dan ooit.

Immigratie

Het aandeel allochtonen in veel Europese samenlevingen kent een sterke groei. Verschillende immigratiegolven hebben Nederland gemaakt tot een samenleving waarin mensen met een toenemend aantal verschillende culturele achtergronden zowel naast elkaar als met elkaar leeft. Deze diversiteit brengt maatschappelijke vraagstukken met zich mee.

Inclusieve samenleving

Een inclusieve samenleving is een samenleving waar iedereen tot zijn recht kan komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij. Mensen worden aangesproken op hun mogelijkheden, niet op hun beperkingen.

Individualisering

Individualisering is een sociaal en cultureel proces dat sinds de industrialisatie in de westerse wereld in gang is gezet. De afhankelijkheid van een ander of van groepen is kleiner geworden. Deze ontwikkeling betekent dat mensen steeds meer als individu willen worden gezien en benaderd.

Informatiemaatschappij

In een informatiemaatschappij is het kunnen verkrijgen en benutten van informatie een belangrijke vaardigheid. Organisaties die deze vaardigheden beheersen kunnen macht naar zich toe trekken en hun invloed vergroten. Organisaties die dit niet kunnen dreigen buiten de boot te vallen.

Kennisinflatie

Steeds meer mensen kunnen altijd en overal over gewenste en ongewenste informatie beschikken. De kreet 'Kennis is macht' heeft een andere betekenis gekregen. Vroeger kon men zich onderscheiden door het bezitten van informatie, tegenwoordig is vooral de vaardigheid om informatie te vergaren en te duiden waardevol.

Keuzemaatschappij

De keuzemogelijkheden in onze samenleving zijn de laatste decennia enorm gegroeid. We mogen meer kiezen en tegelijkertijd moeten we ook meer kiezen. Het maken van keuzes is voor veel mensen een complexe en tijdrovende activiteit, die leidt tot keuzestress.

Klimaatverandering

De aarde warmt op. Dit heeft effect op mondiaal maar ook op lokaal niveau. Ecosystemen krijgen te maken met een ander klimaat wat resulteert in overstromingen, aardbevingen, tsunami's en uiteindelijk klimaatvluchtelingen.

Kloof tussen arm en rijk

De kloof tussen arm en rijk wordt groter. Niet alleen in economisch opzicht, maar ook het verschil in levensverwachting tussen arm en rijk neemt toe.

Kortstondige verbanden

Traditioneel leefden veel mensen in vaste gemeenschappen zoals kerken, dorpen en families. Door de digitalisering en de globalisering zijn mensen onderdeel van meerdere gemeenschappen tegelijk en zijn deze verbanden van kortere duur.

Langer thuis wonen

Jongeren gaan gemiddeld op een latere leeftijd uit huis als gevolg van hogere koopprijzen, huurprijzen en (studie)schulden. Dit heeft gevolgen voor de sociale ontwikkeling van jongeren en de in- en doorstroom op de huizenmarkt.

Leven lang leren

Er ontstaat een groeiende maatschappelijke behoefte aan continu leren en continue zelfontplooiing. Leren start bij de geboorte en kan nooit als voltooid worden beschouwd. Leeractiviteiten worden ondernomen gedurende het leven om kennis, vaardigheden en competenties vanuit een persoonlijk, burgerlijk, sociaal en/of werkgelegenheidsperspectief bij te leren.

Maker Movement

De Maker Movement is een beweging van digitale doe-het-zelvers. Door de toenemende toegang tot informatie en middelen om te produceren kunnen consumenten gemakkelijker producten produceren, waardoor de afhankelijkheid van massaproducten afneemt.

Medicalisering

Door de technologische vooruitgang zijn er steeds meer ziektes en aandoeningen bekend. Deze ontwikkeling gaat gepaard met een drang om elk probleem te diagnosticeren. Hierdoor wordt ziek zijn de norm.

Medisch ethische vraagstukken

Door ontwikkelingen in medische wereld zijn we steeds meer in staat het menselijk lichaam te verrijken met nieuwe technologieën. Ook ontstaan er meer discussies over het beslissen over leven en dood. Deze ontwikkelingen zorgen voor discussie over medisch ethische vraagstukken in de maatschappij.

Meer eenpersoonshuishoudens

Door individualisering, vergrijzing en een toenemend aantal echtscheidingen verdunnen huishoudens. Het aantal alleenstaanden neemt hierdoor toe. Het gevolg is een toename in het aantal mensen dat zich eenzaam voelt en een toenemend woningtekort.

Modern family

De gezinssamenstellingen van hedendaagse families verschillen van traditionele gezinnen door een toegenomen aantal echtscheidingen en de maatschappelijke acceptatie voor alternatieve gezinssamenstellingen. Tegenwoordig zijn gezinnen samengesteld, zijn er vaak één, maar soms ook meer dan twee opvoeders.

Naming and shaming

Consumenten stellen negatieve ervaringen bij organisaties publiekelijk aan de kaak, bijvoorbeeld via social media. Dit kan grote schade aanbrengen aan het imago van een organisatie. Hierdoor wordt de macht van de consument in de samenleving vergroot.

Negatieve rentes

Doordat de ECB een negatieve rente hanteert zal dit in de toekomst een negatieve rente van Nederlandse banken als gevolg kunnen hebben. Dit heeft gevolgen voor het spaar- en consumptie gedrag van consumenten en voor investeringen van bedrijven.

Netwerkeffecten

Het netwerkeffect is het voordeel dat een gebruiker heeft wanneer een nieuwe gebruiker het product of de dienst gaat gebruiken. Door de digitalisatie en de opkomsten van platforms wordt het benutten van netwerkeffecten voor organisaties steeds belangrijker. Het gevolg is dat steeds meer markten een 'winner takes all' markt worden.

Nieuwe energiebronnen

De fossiele brandstoffen raken op. Als maatschappij zijn we op zoek naar nieuwe bronnen van energie. Er wordt volop gewerkt aan wind-, water- en zonne-energie. Dit vergt investeringen van overheden maar ook van bedrijven en particulieren.

Ongelijke kansen

De kansenongelijkheid neemt toe. De opkomst van particuliere (bij)scholing en de stijgende kosten van het onderwijs zorgen ervoor dat niet iedereen toegang heeft tot dezelfde onderwijsmogelijkheden.

Ontgroening

Het gemiddeld aantal kinderen per vrouw daalt. Hierdoor is er minder natuurlijke aanwas van de Nederlandse bevolking en een kleiner aandeel van jongeren in de totale bevolking.

Ontkerking

Nederland ontkerkt steeds meer. Het aantal mensen in Nederland dat tot een religieuze groepering behoort neemt af en ook het aantal kerkbezoekers loopt terug. De meerderheid van de bevolking is inmiddels ongelovig.

Opslitsing van big tech

De toenemende macht van grote technologiebedrijven leidt tot steeds meer maatschappelijke kritiek. Hierdoor neemt de politieke en maatschappelijke druk op het opsplitsen van big tech toe.

Personificatie van politieke partijen

In de politiek gaat het in mindere mate over programma's en partijen en meer over politici zelf. Hierdoor staat het individuele optreden van politici centraal in plaats van de politieke inhoud.

Plaats- en tijdonafhankelijke wereld

Door politieke verschuivingen, economische ontwikkelingen, maar vooral informatietechnologie en telecommunicatie lijken afstanden en tijdsverschillen er niet meer toe te doen. Fysieke grenzen spelen nauwelijks meer een rol.

Plattere organisaties

Een platte of horizontale organisatie is een organisatie met weinig managementlagen. In de huidige snel veranderende samenleving moeten veel organisaties dynamisch zijn om zich aan te kunnen passen aan de context. Een platte organisatie is flexibel waardoor sneller kan worden ingespeeld op ontwikkelingen.

Pluriformiteit

De sociaalmaatschappelijke samenstelling van Nederland wordt steeds pluriformer. De grote steden zijn op weg naar een majority-minority society, waar geen enkele etnische groep meer een absolute meerderheid vormt.

Polarisatie

Bij polarisatie komen groepen in de samenleving tegenover elkaar te staan, doordat de tegenstellingen van deze groepen sterker worden. Polarisatie in Nederland neemt niet toe, echter worden de verschillen tussen groepen door social media en de traditionele media uitvergroot.

Populisme

De steun voor populistisch gedachtegoed neemt wereldwijd toe, doordat grote groepen mensen zich door de traditionele partijen niet voldoende gehoord voelen. Dit leidt tot een heroverweging van standpunten van de traditionele partijen en de opkomst van populisme.

Privacydiscussies

Het verzamelen en gebruiken van informatie van mensen gaat ten kosten van de privacy. Dit leidt steeds vaker tot een publiek debat over of en hoe we onze persoonsgegevens en privacy beter kunnen beschermen.

Protectionisme

Overheden proberen de eigen economie te beschermen door binnenlandse producten aantrekkelijker te maken ten opzichte van buitenlandse producten. Mogelijk gevolg is een handelsoorlog en minder samenwerking tussen twee of meerdere landen.

Protesten

De mondige burger uit zich met gezamenlijke protestacties. Denk aan boerenprotesten, bouwvakkersprotesten, klimaatprotesten en lerarenstakingen. De maatschappelijke steun voor dergelijke protestacties en demonstraties neemt toe.

Quantitative easing

Quantitative easing is het creëren van geld door de centrale bank. De vraag is welk effect dit beleid met bijbehorende inflatie op de lange termijn heeft. Een risico is het creëren van zeepbellen in de financiële markt, wat kan leiden tot een volgende recessie.

Reshoring

Reshoring is het terughalen van bedrijfsactiviteiten uit het buitenland. Steeds meer bedrijven halen de productie terug naar Nederland, bijvoorbeeld doordat de consument snellere levering eist en door stijgende loonkosten in het buitenland.

Schijnfilantropie

Vermogende ondernemers zoals Bill Gates investeren steeds meer in goede doelen. Echter ontstaat er door de grotere betrokkenheid van vermogende donateurs bij de goede doelen ook steeds meer kritiek op filantropie. Het zou gericht zijn op persoonlijke belangen en er toe leiden dat de vermogende donateurs op de stoel van de overheid gaan zitten.

Serious gaming

Serious gaming is het aanleren van (professionele) vaardigheden en kennis middels het spelen van een videogame. Serious gaming wordt vaak gezien als iets voor het bedrijfsleven, maar de trend omvat ook educatieve games voor het onderwijs.

Snelheid van veranderingen

De technologische mogelijkheden nemen exponentieel toe. De ene na de andere nieuwe technologie doemt op. Nieuwe standaarden zijn aan de orde van de dag en burgers moeten zich steeds vaker en steeds sneller aanpassen om met de tijd mee te gaan.

Sociale innovatie

Sociale innovatie zijn nieuwe vormen van samenwerking waardoor effectiever en efficiënter gewerkt kan worden. Hierdoor zijn medewerkers gemotiveerder of ze worden meer op hun talent aangesproken.

Stagnatie van economische groei

Na jaren van economische groei zal Nederland na verwachting in een laag conjunctuur terecht komen. Een economische krimp zal gevolgen hebben voor organisaties en werknemers.

Statuszoekers

Statuszoekers zijn mensen die waarde hechten aan de sociale status die zij verkrijgen als gevolg van de goederen, diensten en ervaringen die zij bezitten of delen. Sociale media speelt tegenwoordig een belangrijke rol bij het verkrijgen van sociale status.

Technologische werkloosheid

Door de robotisering en de automatisering van de maatschappij worden veel menselijke handelingen overbodig. Dit kan leiden tot meer werkloosheid. De vraag is wat samenlevingen gaan doen met de arbeidskracht die vrijkomt en hoe een toename van de inkomensongelijkheid kan worden voorkomen.

Toenemend belang duurzaamheid

Duurzaamheid is het voorzien in de levensbehoeften van de huidige generatie, zonder dat dit ten koste gaat van volgende generaties. Door klimaatverandering en de teruglopende biodiversiteit komt duurzaamheid meer in de aandacht en hecht de consument meer waarde aan duurzame producten.

Toenemend internetgebruik

Het aantal mensen dat in Nederland gebruik maakt van internet neemt jaarlijks toe. Ook de oudere generaties maken steeds meer gebruik van de digitale mogelijkheden in de hedendaagse samenleving.

Toenemend onderwijsniveau

Het gemiddeld genoten onderwijsniveau in Nederland neemt jaarlijks toe. Dit draagt enerzijds bij aan de kenniseconomie, maar creëert anderzijds een tekort aan vakmensen doordat steeds meer mensen puur theoretisch zijn opgeleid.

Toenemende levensverwachting

De gemiddelde levensverwachting stijgt sterk door betere gezondheidszorg en doordat mensen gezonder leven. Deze demografische ontwikkeling heeft grote gevolgen voor het arbeidsleven, de sociale zekerheid en onze levensstijlen.

Toenemende macht van China

De globale invloed van China wordt steeds groter door de economische vooruitgang. Hoe moet de westerse wereld omgaan met deze opkomende natie en in welke mate moeten we onze economie beschermen tegen Chinese invloeden?

Toenemende mobiliteitsintensiteit

Wonen, werken en leven in dezelfde stad is passé. We reizen met z'n allen meer en meer. Dit doen we voor vakanties, maar ook voor werk en het onderhouden van contacten met vrienden en familie. De wereld is de nieuwe regio. Dit geldt niet alleen voor mobiliteit van personen, maar des te meer voor goederenvervoer.

Tradities ter discussie

Verschillende tradities staan ter discussie. De tegenstanders vinden de tradities niet meer van deze tijd, terwijl voorstanders zich zorgen maken over de Nederlandse identiteit.

Transparantie

Door de beschikbaarheid van informatie, de intensivering van media en de steeds mondiger wordende burger worden organisaties uitgedaagd om transparanter en doelmatiger te opereren. Geheimen komen steeds vaker en sneller boven tafel.

Triple bottom line

Maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarbij in de bedrijfsvoering rekening gehouden wordt met de triple bottom line - people, planet, profit - wordt steeds belangrijker. Organisaties worden in toenemende mate verantwoordelijk gehouden voor het effect dat zij hebben op de externe omgeving en lijken daardoor meer verantwoordelijkheid voor hun handelen te nemen.

Upcycling

Bij upcycling worden oude of onbruikbare materialen getransformeerd naar nieuwe materialen of producten van betere kwaliteit. De materialen worden niet afgebroken, maar refashioned.

Urbanisatie

De verstedelijking neemt toe vanwege de hogere levensstandaard in steden. Dit leidt onder andere tot woningtekorten en ruimtegebrek in de steden.

Van bezit naar gebruik

Het feitelijke eigendom van zaken en goederen wordt steeds minder belangrijk in de maatschappij. Consumenten hoeven een product niet te bezitten, zolang ze er maar gebruik van kunnen maken. Diensten als Spotify vervangen zo het eigendom van een muziekbestand met het gebruiksrecht ervan.

Veranderende arbeidswaarde

Het geluk dat een werknemer haalt uit werk verschuift van economische vergoedingen naar niet-economische vergoedingen. Hieronder vallen persoonlijke groei en ontwikkeling en het doen van zinvol werk.

Veranderende mobiliteitsbehoeften

Doordat er steeds meer mobiliteit in steeds minder ruimte plaatsvindt en doordat mensen langer mobiel willen blijven, verandert de mobiliteitsbehoefte. Hierdoor ontstaat er vraag naar nieuwe manieren om personen en goederen te vervoeren.

Vergrijzing

Doordat de babyboomgeneratie hun pensioenleeftijd bereikt en de gemiddelde levensverwachting toeneemt, neemt het aandeel van ouderen in de Nederlandse bevolking toe. Vergrijzing is de komende jaren een grote uitdaging doordat het onder andere het zorg- en pensioenstelsel onder druk zet.

Verharding publiek debat

Het publieke debat verhardt. Er is steeds minder plaats voor nuance, redelijkheid en het zoeken naar gemeenschappelijkheid. In plaats daarvan worden tegenstellingen steeds meer benadrukt en wordt de toon van het publieke debat feller. Dit draagt sterk bij aan polarisatie in de samenleving.

Verhuftering

De tendens is dat de samenleving verruwt. Hierdoor worden zaken als vandalisme, egoïsme, agressie, brutaliteit en asociaal gedrag steeds meer de norm in de samenleving.

Vervaging werk en privé

De negen-tot-vijf-cultuur is voor een toenemend deel van beroepsbevolking verleden tijd. Door de digitaliseringsgolf en doorbraak van breedband en mobiel internet kan er worden gewerkt op plekken en het momenten waarop het werknemers uitkomt. Door dit 'nieuwe werken' vervaagt de betekenis van de begrippen 'werkplek' en 'werktijd'.

Verzorgingsstaat onder druk

Door de vergrijzing, de toenemende levensverwachting en de grotere toestroom naar het sociale domein staat de betaalbaarheid van de verzorgingsstaat onder druk. Gevolgen zijn financiële problemen bij zorgaanbieders, een toenemend beroep op de zelfredzaamheid van cliënten en een publiek debat over de verzorgingsstaat.

Welvaartziekten

Door de toenemende welvaart veranderen de levensstijlen en voedingspatronen van burgers. Dit leidt tot een toename van welvaartsziekten zoals diabetes, obesitas en verschillende vormen van kanker.

Wispelturige overheid

Burgers hebben de perceptie dat de overheid geen continu beleid voert en dat wet- en regelgeving van jaar tot jaar kan verschillen. Dit brengt veel onzekerheid voor ondernemers en burgers. De overheid wordt door enkelen zelfs als onbetrouwbaar ervaren.

Woningtekort

Op veel plekken in Nederland ontstaan woningtekorten. Woningtekorten zijn het gevolg van een terugloop in het aantal afgegeven nieuwbouwvergunningen, een toenemende vraag naar woningen en de urbanisatie.

Zinnige zorg

Door technologische ontwikkelingen is de medische zorg instaat om de levensduur van de patiënt steeds langer te verlengen. Echter kan het verlengen van de levensduur ten koste gaan van de kwaliteit van leven van de patiënt en de betaalbaarheid van de zorg. Wanneer is zorg nog zinnig?

Zoeken naar zingeving

Vroeger identificeerde men zich met het werk dat werd verricht. Door de robotisering en automatisering van de maatschappij heeft de mens tijd over voor andere bezigheden. De vraag is waar we nu onze identiteit en geluk vandaan halen.

# data[].attributes.attachment_link.title
100 meest relevante maatschappelijke trends

# data[].attributes.attachment_link.description
Thaesis doet continu trendonderzoek naar de meest relevante maatschappelijke trends en baanbrekende technologische trends. Deze trends maken via onze web en app based tool TRNDR onderdeel uit van de Strategiekamer, de accumulatie van bewezen methodieken en aanpakken van ons adviesbureau. Trendonderzoek is van grote waarde bij scenarioplanning.

# data[].attributes.body
https://app.nos.nl/op3/pakjes/index.html

# data[].attributes.attachment_link.description
Stuur jij veel kleding lekker gratis terug? Dat is niet zonder gevolgen. In deze special vertelt @nosop3 je wat er met jouw retouren gebeurt. #retourrumoer

# data[].attributes.body
We hebben het over de grootte van je ecologische voetafdruk; de ruimte die nodig is voor onze levensstijl. De gemiddelde Nederlander heeft 4,8 hectare nodig en dat zijn bijna 7 voetbalvelden. Klinkt niet veel, maar als iedereen op de wereld zo zou leven, dan zijn er bijna 3 aardbollen nodig…

https://www.footprintchallenge.nl

# data[].attributes.body
Twee interessante afleveringen over het woningtekort in Nederland.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Radar - het consumentenprogramma van AVROTROS

# data[].attributes.attachment_link.description
De woningmarkt staat ernstig onder druk. Hoe heeft het zover kunnen komen? En wat kunnen we eraan doen? Antoinette Hertsenberg gaat voor een nieuw Radar Extra-tweeluik op zoek naar antwoorden.

# data[].attributes.body
-  duurzaamheid
- eenzaamheid
- werkloosheid
- Rijk vs arm
- veiligheid of vrijheid
- mentale druk van studenten
- orgaandonatie
- overgewicht
- Euthanasie

# data[].attributes.body
- Werk(loosheid)
- Arm & Rijk
- Terrorisme
- Veiligheid of vrijheid
- Vrouwenrechten
- Technologisering

# data[].attributes.body
In deze ‘Kassa’ aflevering wordt besproken hoe influencers invloed hebben op jongeren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kassa

Elke zaterdag om 19:05 op

Het consumentenplatform van BNNVARA met Vraag & Beantwoord, dossiers en het laatste nieuws. Bekijk actuele onderwerpen en uitzending gemist online!

Jongeren brengen veel tijd door op het internet. Uit onderzoek blijkt dat 83% (bijna) dagelijks op social media zit. Instagram en YouTube zijn twee van de populairste platforms onder jongeren, kanalen waar ook zogeheten social influencers aanwezig zijn. Maar op welke manier beïnvloeden zij jongeren en hebben hun volgers wel door dat merken hen vaak betalen voor samenwerkingen?

Een influencer is iemand die een bepaald bereik heeft op social media en dat bereik weet te activeren. Oftewel: ze weten invloed uit te oefenen op hun doelgroep. Dit kan bijvoorbeeld door een product te reviewen, duidelijk in beeld te brengen of een verhaal/format te bedenken om de betaalde samenwerking zo natuurlijk mogelijk te verwerken in hun video.

Influencers zijn de popidolen van vroeger, aldus Eva van Reijmersdal . Zij is universitair hoofddocent bij de afdeling Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en doet al jaren onderzoek naar het effect van 'branded content' in verschillende media. "Jongeren willen influencer worden, ze kijken tegen ze op, ze willen de producten gebruiken die influencers gebruiken, hun leven leiden. Als Enzo Knol een nieuwe Porsche koopt, dan denken alle jonge jongens: als ik influencer ben, dan kan ik dat ook kopen."

Volgens Van Reijmersdal zijn jongeren gevoelig voor dergelijke reclame. "Zeventien procent geeft aan dat ze een product gaan kopen. Als je bedenkt dat iemand heel veel volgers heeft, dan is 17% natuurlijk behoorlijk aantrekkelijk voor een marketeer."

Deze influencers - die zichzelf ook wel content creators noemen - moeten zich daarbij (net als de adverteerders) aan bepaalde regels houden. In 2014 is de Reclamecode Social Media opgenomen in de Nederlandse Reclame Code om consumenten te beschermen en de transparantie op sociale media te vergroten.

Deze Reclamecode schrijft voor dat bloggers, vloggers en online creators in hun online uitingen duidelijk moeten vermelden of er sprake is van een gesponsord bericht of een betaalde samenwerking. Dit kan bijvoorbeeld door het gebruik van #ad (advertentie), #spon (sponsoring) of het expliciet benoemen dat de influencer is betaald door een bepaald merk. Meer informatie vind je hier .

In 2017 blijkt uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media dat bij driekwart van de door hen onderzochte video's op YouTube waarin merken of producten aan bod komen, niet duidelijk is of het al dan niet om betaalde aandacht gaat. Naar aanleiding van dit onderzoek lanceert een grote groep YouTubers de'Social Code: YouTube' waarin afspraken zijn vastgelegd die moeten zorgen voor meer transparantie over eventuele reclame in hun video's. Hierin staat bijvoorbeeld dat de content creators in hun video's gaan aangeven wanneer zij worden betaald om een bepaald product aan te prijzen. YouTubers die zich hierbij hebben aangesloten zijn o.a.Teske (ruim 300.000 abonnees),Ronald/Het Gameportaal (ruim 600.000 abonnees) enOnneDi (bijna 800.000 abonnees).

Effectief?

Het is een stap richting meer transparantie, maar uit recent onderzoek onder jongeren tussen de 10 en 16 jaar blijkt dat jongere of lager opgeleide kinderen denken dat ze niet beïnvloed worden. Ook geven de kinderen aan - om reclame te kunnen herkennen - het liefst een vermelding aan het begin van de video zien. Een vermelding in de beschrijving onder de video - wat veel influencers doen - heeft volgens hen weinig nut, omdat ze zelden in de beschrijving kijken. Daarnaast associëren kinderen de term 'samenwerking' niet met reclame.

Eind 2018 is er een Europese richtlijn aangenomen, waarin bescherming van jongeren in het online domein én onafhankelijkheid van mediatoezicht een prominentere plek hebben gekregen. Deze richtlijn moet voor september 2020 worden omgezet in nationale wetgeving, waarna het Commissariaat voor de Media ook daadwerkelijk boetes kan opleggen aan influencers die zich niet aan deze regels houden.

In de studio geeft Madeleine de Cock Buning, voorzitter van het Commissariaat voor de Media, uitleg over de manier waarop zij influencers stimuleren om transparant te zijn over betaalde samenwerkingen. Ook blikt ze vooruit op de nieuwe wetgeving die in 2020 moet worden geïmplementeerd.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

Inloggen / registreren

vu2615 11 mrt 2019 - 16:07

zomaar_iemand, als jij vind dat Kassa onzinnige zooi uitzendt waarom kijk je dan? Da's pas echte onzin. Jij laat je natuurlijk niet beinvloeden

manwijf 10 mrt 2019 - 9:36

Echt goed dat Kassa hier aandacht aan besteedt! Je leest hier nl nauwelijks iets over in de (online) kranten. Dat terwijl het mega-grote invloed heeft op ons allemaal.
Al die op internet hun kostje verdienende jongelui (en dat zijn er inmiddels tallozen!) zouden voorheen een beroep gekozen hebben, dat voor het functioneren van een samenleving belangrijk, zo niet onmisbaar is. Een van de redenen dat we daar niemand meer voor kunnen krijgen. Nu nog betreft het vooral het lagere segment, maar wat als ook een briljante student niet meer 7 jaar wil studeren om arts te worden, omdat hij op internet hetzelfde kan verdienen?
We kunnen dan wel weer mensen uit het buitenland halen om dat werk te doen, wat overigens heel asociaal is, maar ook dat houdt een keer op. Ook zij zullen als ze hier eenmaal wonen dit gedrag overnemen en creëert dus een alleen maar groter probleem. Het lijkt me een schier onoplosbaar probleem. Een samenleving kan immers alleen goed functioneren als iedereen z'n steentje bijdraagt. Daar valt dit geneuzel niet onder.

[verwijderd] 10 mrt 2019 - 11:10

Deze opmerking is verwijderd

manwijf 11 mrt 2019 - 13:59

Als je klachten hebt over Radar moet je niet hier zijn!

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je snel en gratis aan voor de Kassa nieuwsbrief!

Meer over dit onderwerp

Populair bij BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.title
Social influencing: hoe worden jongeren online beïnvloed? - Kassa - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.description
Jongeren brengen veel tijd door op het internet. Uit onderzoek blijkt dat 83% (bijna) dagelijks op social media zit. Instagram en YouTube zijn twee van de populairste platforms onder jongeren, kanalen waar ook zogeheten social influencers aanwezig zijn. Maar op welke manier beïnvloeden zij jonger...

# data[].attributes.body
De populatie bultrugwalvissen is weer aan het vergroten, dit laat zien dat beperking van de jacht werkt tegen uitsterven van dieren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bultruggen in de Atlantische oceaan waren met uitsterven bedreigd, maar het goede nieuws is dat de populatie herstellende is. Een nieuwe telling toont aan dat de populatie walvissen in het westelijk deel van de Atlantische oceaan is gestegen van 450 bultruggen in de jaren '50 tot 25.000 op dit moment. De onderzoekers vermoeden dat het aantal bultruggen in het jaar 2030 weer op het niveau zal zijn van vóórdat er commercieel op ze werd gejaagd.
Bultrugwalvissen in de zeeën tussen Zuid-Amerika en Antarctica werden eerder bejaagd, totdat ze bijna met uitsterven werden bedreigd. Maar hun aantallen herstellen zich wonderwel. Een geschat aantal van 25.000 bultruggen leeft nu in het westelijke deel van de Zuid-Atlantische Oceaan. Dat is ongeveer 93 procent van de populatie, voordat het dier commercieel werd bejaagd. Zo meldden onderzoekers onlangs in het wetenschappelijke tijdschrift 'Royal Society Open Science'. María Vázquez, een bioloog aan de National Autonomous University van Mexico, onderzocht een bedreigde populatie van bultruggen bij de westkust van Mexico en constateerde ook de toename van het aantal dieren:

"Dit is goed nieuws. We zien het jaar in jaar uit, dat er meer dieren zijn. Jongere dieren, meer nakomelingen."

Wereldwijde trend

Het herstel van de bultrugwalvissen lijkt een wereldwijde trend. Van 14 bekende populaties, waarvan 7 op het zuidelijk halfrond en 7 op het noordelijk halfrond, hebben 10 herstel laten zien, volgens de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). De andere 4 populaties zijn niet herstellende en worden gezien als 'bedreigd'.

De jacht op walvissen, die rond 1830 begon in het westelijk deel van de Zuid-Atlantische Oceaan, veroorzaakte een schrikbarende daling in de populatie tot 440 dieren in 1958. Na een beperking van de commerciële jacht en uiteindelijk een verbod in 1986 begon de populatie zich te herstellen. Evaluaties door de Internationale Walviscommissie tussen 2006 en 2015 suggereren dat de populatie zich tot 30 procent van de oorspronkelijke populatie heeft hersteld. Maar het tellen van dieren die migreren is complex, helemaal als ze duizenden kilometers onderwater afleggen.

Historische informatie

Voor de studie hanteerden onderzoekers observaties gemaakt vanuit de lucht en vanuit schepen, maar ook nieuwe, historische en genetische informatie werden gebruikt. Deze nieuwe gegevens suggereren dat de populatie veerkrachtiger en productiever is dan gedacht. Alex Zerbini, een mariene bioloog bij NOAA's Marine Mammal Laboratory in Seattle:

"In de vorige evaluatie hadden we een minder accurate schatting van de grootte van de populatie en hadden we slechts informatie over moderne walvisvangst."

Nu zijn ook historische gegevens meegenomen, bijvoorbeeld cijfers van hoeveel dieren door jagers zijn geharpoeneerd maar vervolgens ontsnapt en gestorven aan hun verwondingen. Deze informatie maakt het voor de onderzoekers mogelijk om een meer accurate schatting te doen van de hoogte van de populatie voordat ze bejaagd werden.

Ook nieuwe genetische data is meegewogen. Deze informatie liet de onderzoekers zien wat het minimale aantal reproductieve vrouwtjes moet zijn geweest op het moment dat de populatie op zijn laagst was. De genetische informatie verheugt Vázquez.

"Het laat zien dat de populatie in de Zuid-Atlantische Oceaan niet heeft ingeboet op genetische variatie, een fundamenteel onderdeel van een gezonde populatie."

Nieuwe bedreiging

Zerbini zegt dat hij hoopt dat de nieuwe methode van tellen vergelijkbare succesverhalen zal laten zien van andere bulrugpopulaties. Maar hij is ook bezorgd, dat de bultrugpopulatie weliswaar herstellende is, maar dat de dieren direct geconfronteerd worden met een nieuwe bedreiging in de vorm van de klimaatverandering.

"Klimaatverandering beïnvloedt het gehele ecosysteem, dus het zal ook invloed hebben op de walvissen, hun prooien en tegenstanders."

Bron:
©Animals Today

# data[].attributes.attachment_link.title
Opmerkelijk herstel populatie bultruggen Atlantische oceaan

# data[].attributes.attachment_link.description
Bultruggen in de Atlantische oceaan waren met uitsterven bedreigd, maar het goede nieuws is dat de populatie herstellende is. Een nieuwe telling toont aan dat de populatie walvissen in het westelijk deel van de Atlantische oceaan is gestegen van 450 bultruggen in de jaren '50 tot 25.000 op dit moment.

# data[].attributes.body
Deze Netflix documentaire / dramastory geeft het probleem rondom sociale media weer. Experts geven hun mening en dit wordt versterkt door een verhaal. Ook wordt hier afgesloten met tips.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Social Dilemma | Official Trailer | Netflix

# data[].attributes.body
Deze netflix docu geeft een ingrijpend beeld van de situatie met onze natuur. Het sluit af met een positief advies over hoe WIJ onze bijdrage kunnen leveren!

# data[].attributes.attachment_link.title
David Attenborough: A Life on Our Planet | Official Trailer | Netflix

# data[].attributes.body
Onopvallende zaken die van grote invloed zijn op ons dagelijks doen en denken: daar weet Lynn Berger alles van. Als correspondent Technologie en Cultuur kantelt zij de manier waarop jij naar het moderne leven kijkt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
En ook de Verenigde Staten gaan, aldus voormalig Vivek Murthy, een

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) trok vorig jaar 26 miljoen euro uit om 'de toenemende eenzaamheid onder ouderen De bijbehorende campagne, Eén tegen eenzaamheid, is specifiek gericht op ouderen: onder hen komt eenzaamheid, net als onder werklozen, mensen met gezondheidsproblemen en migranten met een niet-westerse achtergrond,

Toch past ook deze campagne in een groter verhaal dat de ronde doet, en dat keer op keer verteld wordt in boeken, artikelen, en Het is een verhaal over eenzaamheid die iedereen kan treffen - 'loneliness doesn't discriminate', aldus Theresa May - en die zich in rap tempo verspreidt over de geïndustrialiseerde wereld, van tot van tot van tot

Logisch dus dat eenzaamheid op toenemende aandacht kan rekenen. Logisch ook, dat daarbij geregeld de term 'epidemie' wordt gebruikt: weinig andere woorden zijn immers zo goed in staat om de urgentie en de reikwijdte van een probleem over te brengen.

Bovendien: iets een epidemie noemen, is niet waardevrij. Onder al die krantenkoppen schuilt niet alleen een gezondheidsclaim, maar ook een morele claim.

Eenzaamheid is geen ziekte

Eenzaamheid ontstaat wanneer de sociale relaties die je hebt kwalitatief of kwantitatief onderdoen voor de sociale relaties die je verlangt. Daarmee is het geen objectieve toestand maar een subjectieve ervaring: 'when you feel lonely, you are lonely', aldus een YouTube-explainer die het afgelopen halfjaar ruim tien miljoen keer

Hoewel de ervaring van eenzaamheid per definitie onprettig is, hoeft het niet problematisch te zijn - zoals een rammelende maag of een lichaam dat schreeuwt om slaap dat ook niet altijd zijn. Vaak zijn zulke sensaties functioneel: wie dorstig is, gaat drinken; wie zich eenzaam voelt, belt een goede vriend.

Het maakt eenzaamheid, zo hoor ik van filosoof Anja Machielse, die eenzaamheid en sociaal isolement onderzoekt aan de Universiteit voor Humanistiek, 'een normaal onderdeel van het leven'.

Vaak maakt die vorm van eenzaamheid dat iemand steeds minder goed voor zichzelf zorgt en zich meer en meer terugtrekt, hoor ik van socioloog Eric Schoenmakers, die aan de Fontys Hogeschool eenzaamheid onder ouderen bestudeert. Het laat zich raden dat dit gedrag de eenzaamheid juist vergroot.

'In zo'n geval', zegt Schoenmakers, 'is eenzaamheid niet langer een onderdeel van het leven; het íshet leven.'

De eenzaamste generatie?

Neemt de eenzaamheid toe? Die indruk zou je wel krijgen, wanneer de Britse premier zegt dat 9 miljoen van haar 66 miljoen landgenoten gebukt gaan onder eenzaamheid, of wanneer Amerikaans onderzoek uitwijst dat 30 procent van de millennials zich vaak of altijd eenzaam voelt, wat hen tot of wanneer bijna de helft van de door Brandpunt+ ondervraagde jongeren aangeeft zich

Maar zulke cijfers zijn gemakkelijk verkeerd te interpreteren. Eenzaamheid is een normaal onderdeel van het leven, dus natúúrlijk zegt een groot deel van de respondenten er weleens mee te maken te hebben.

In bepaalde levensfasen heeft eenzaamheid sowieso de neiging te pieken, hoor ik van Anja Machielse: in tijden van belangrijke transities - na de puberteit bijvoorbeeld, als je uit huis gaat, of op zeer hoge leeftijd, na het verlies van een dierbare of je goede gezondheid. Machielse: 'Als je tussen de 18 en 25 jaar oud bent moet je het leven vormgeven, bedenken wie je bent en waar je naartoe wilt. In die fase ben je vaak zoekende, moet je je sociale identiteit ontwikkelen, en dat kan eenzaamheid met zich meebrengen.'

Dat millennials vaker eenzaam zeggen te zijn dan, zeg, babyboomers of gen-X'ers, heeft dus misschien meer te maken met hun leeftijd dan met een plotselinge uitbraak van eenzaamheid

Om te weten of eenzaamheid daadwerkelijk toeneemt, is het zinniger te kijken naar En die laten, anders dan vaak wordt gedacht, geen stijging van de gemiddelde eenzaamheid zien. Onder ouderen is de eenzaamheid de afgelopen twintig jaar zelfs licht gedaald, rapporteerde het Sociaal en Cultureel Planbureau In het Verenigd Koninkrijk, het land waar eenzaamheid een 'stille epidemie' heet te zijn, is het percentage ouderen dat zich chronisch eenzaam voelt de afgelopen zeventig jaar

Door de vergrijzing zal het absolute aantal eenzame ouderen de komende jaren vanzelfsprekend toenemen - maar dit een epidemie noemen is net zo logisch als de toename van het aantal 80-jarigen een epidemie noemen, of de babyboom met terugwerkende kracht bestempelen tot geboorte-epidemie.

Eenzaamheid is geen ziekte, niet besmettelijk en of het toeneemt is ook nog maar de vraag. Dat betekent dat de 'epidemie' in 'eenzaamheidsepidemie' niet letterlijk bedoeld is: het is een metafoor.

Een epidemie is altijd een verhaal

Epidemieën hebben, net als ziekte in het algemeen, altijd tot de verbeelding gesproken.

De vraag is dus waar we het over hebben wanneer we het over een epidemie van eenzaamheid hebben, welk moreel standpunt al die televisieprogramma's, krantenkoppen, boeken en campagnes precies vertegenwoordigen, welk verhaal ermee wordt uitgedragen - en welk verhaal niet. En omdat de metaforen die we gebruiken van invloed zijn op is de vraag ook wat dit verhaal precies doet.

De langstlopende epidemie ooit

Individualisering, industrialisering en de invloedrijke denkbeelden van Charles Darwin maakten dat het individu voor het eerst los werd gezien van de groep, en soms zelfs als in strijd Economische veranderingen betekenden dat kinderen niet langer vanzelfsprekend in het voetspoor van hun ouders traden, maar eigen levens gingen uitstippelen. Toenemende mobiliteit en verstedelijking maakten dat je niet per se je hele leven onderdeel uitmaakte van de gemeenschap waarin je was opgegroeid. De negatieve emoties - angst, onzekerheid, verdriet - die zulke veranderingen teweeg konden brengen, kregen de naam

Het vaststellen van een epidemie van eenzaamheid is dus een vorm van cultuurkritiek, een manier om bepaalde waarden - gemeenschap, bekommering - omhoog te houden. Het is een manier om te zeggen dat het vroeger, toen we elkaar allemaal nog kenden en nog niet zo met onszelf bezig waren, beter was.

Deze kritiek wordt vanzelf urgent door het beeld van een epidemie. Omdat dat per definitie een gigantische reikwijdte heeft, en ook nog eens van invloed is op iets wat iedereen belangrijk vindt: gezondheid.

Ernstige eenzaamheid is geen ziekte - maar het is wel ongezond

Hoewel het aandeel eenzame mensen per saldo niet is toegenomen, is de aandacht ervoor wel gegroeid - heeft die aandacht 'epidemische vormen aangenomen', zou ik bijna willen zeggen.

Die toegenomen aandacht, zegt socioloog Eric Schoenmakers, hangt samen met het groeiende besef dat ernstige eenzaamheid vaak met gezondheidsproblemen gepaard gaat. Wat ooit het droevige lot van een individu was, wordt met het begrip 'epidemie' een zaak van het collectief. Of, in de woorden van Schoenmakers: 'In een tijd waarin de zorgkosten de pan uit rijzen, is het prettig als je dat een beetje kan voorkomen.'

Presenteer eenzaamheid als een probleem van iedereen, en de aandacht wordt ook verdund over iedereen

Met andere woorden: presenteer eenzaamheid als een probleem van iedereen, en de aandacht wordt ook verdund over iedereen - in plaats van vooral terecht te komen bij de kleine groep die het echt nodig heeft.

'We hoeven ons echt niet over alle eenzame mensen zorgen te maken', zegt Schoenmakers, en de mensen die echt hulp nodig hebben, 'zijn niet geholpen bij de term "epidemie".' En daarbij is die groep waarschijnlijk ook minder geholpen bij een overheidscampagne om eenzaamheid 'onder de aandacht te brengen', dan bij een stevige, goed gespekte verzorgingsstaat.

Een klassieke epidemie bestrijd je door patiënten te isoleren van de rest van de samenleving, om verdere besmetting te voorkomen. Bij de eenzaamheidsepidemie is de remedie precies omgekeerd: wie last heeft van eenzaamheid, zo is vaak de gedachte, moet uit zijn of haar isolement worden gehaald, moet 'erbij' komen, contact maken, meedoen.

Alledaags lijden wordt een medisch probleem

Aan het gebruik van de epidemie-metafoor liggen ongetwijfeld goede bedoelingen ten grondslag. Dat neemt niet weg dat de uitwerking behoorlijk averechts kan zijn.

Noem eenzaamheid een epidemie, en je impliceert al gauw dat eenzaamheid zelf een ziekte is. Een alledaagse en zelfs nuttige vorm van lijden lijkt nu een medisch probleem. 'Bij een epidemie', zegt Anja Machielse, 'denk ik aan iets wat bestreden moet worden, terwijl eenzaamheid absoluut niet te bestrijden is: het hoort bij het leven. Als eenzaamheid een vijand is, dan zit die vijand in onszelf.'

Vergelijk het, zegt Machielse, met liefdesverdriet: 'Eenzaamheid is pijnlijk, net zoals een gebroken hart heel pijnlijk is. Maar het is ook normaal.'

Wie liefdesverdriet heeft, heeft liefgehad; wie zich eenzaam voelt, verlangt naar verbondenheid. Net als eenzaamheid kan een gebroken hart je radeloos maken, gek van verdriet - tegelijkertijd is de ervaring een cruciaal onderdeel van opgroeien, volwassen zijn, je openstellen voor anderen, verliezen - van leven. Een strijd tegen liefdesverdriet zouden we belachelijk vinden, omdat het tegelijkertijd een strijd zou zijn tegen de liefde - tegen de menselijkheid.

Dat geldt ook voor eenzaamheid. 'Eenzaamheid', zegt Schoenmakers, 'heeft een functie: het zorgt ervoor dat je groeit als mens, dat je leert wat belangrijk voor je is. Het wegnemen van eenzaamheid zou het leven heel plat maken; ik gun het de samenleving niet dat niemand dat ooit meer ervaart.'

Wie van eenzaamheid een epidemie maakt, een zelfs, die wekt, vaak onbedoeld, de indruk dat alle eenzaamheid moet worden uitgeroeid. En dus ook, in de woorden van Schoenmakers, 'dat je je niet eenzaam mágvoelen, dat het niet goed is'.

En dat is misschien wel het grootste gevaar van de eenzaamheidsepidemie. Dat iets wat onvermijdelijk is, gaat aanvoelen als iets wat er niet zou moeten zijn, als een falen. Dat we ons daardoor allemaal, op gezette tijden, een beetje een patiënt gaan voelen. En daarmee nog eenzamer.

Platforms Onder het drukke stadsverkeer van New York bevindt zich een parallel wegennetwerk. Voor zijn serie Platforms legde de Amerikaanse fotograaf Natan Dvir de taferelen in metrostations vanaf het overgelegen perron vast. Door de architectuur van het station nadrukkelijk te gebruiken, creëert hij een serie van losse fragmenten die doet denken aan een filmstrip. Hij laat hij ons hiermee op een andere manier naar de reizigers kijken. We gaan op zoek naar verbanden in een reeks losgetrokken scènes van reizigers, verzonken in hun telefoons, kranten of gedachten. De serie toont een confronterend en herkenbaar beeld van de geïsoleerde reiziger die zich afsluit van zijn omgeving. (Veerle van Herk, beeldredacteur) Bekijk hier meer werk van Natan Dvir Het antwoord op stress, klimaatverandering en alles ertussenin: weerbaarheid en veerkracht Weerbaarheidstrainingen voor kleuters, zzp'ers die mediteren om hun mentale veerkracht te versterken en 'Chief Resilience Officers' die steden voorbereiden op 'onverwachte veranderingen': waar de wereld gevaarlijk is en de toekomst onzeker, daar is 'resilience' het sleutelwoord. Lees mijn essay over resilience hier terug.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eenzaamheid een epidemie noemen, maakt van het leven een ziekte (en van ernstige eenzaamheid een vergeten probleem)

# data[].attributes.attachment_link.description
En ook de Verenigde Staten gaan, aldus voormalig Vivek Murthy, een Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) trok vorig jaar 26 miljoen euro uit om 'de toenemende eenzaamheid onder ouderen De bijbehorende campagne, Eén tegen eenzaamheid, is specifiek gericht op ouderen: onder hen komt eenzaamheid, net als onder werklozen, mensen