# data[].attributes.body
Książka, której poszczególne strony, zawierające ilustracje drzeworytowe wraz z tekstami objaśniającymi, zostały wycięte w tym samym klocku;
technikę tę powszechnie stosowano w Europie, gł. od 1. poł. XV w. do pocz. XVI w.; etap przejściowy między ilustrowaną książką rękopiśmienną a ilustrowaną książką drukowaną ruchomymi czcionkami.

# data[].attributes.body
Odkąd zaistniała książka, starano się aby zyskała ona jak największe grono odbiorców. Od tysięcy lat rozpowszechnianiem słowa pisanego trudniły się całe rzesze pisarzy - kopistów. W XV w. przepisywanie ręczne przestało wystarczać. Zaczęto więc usilnie poszukiwać sposobów łatwiejszych, umożliwiających szybsze, mechaniczne powielanie tekstu. Wynikiem tych poszukiwań było zastosowanie do powielania obrazu i tekstu techniki drzeworytniczej. Drzeworyt, z greckiego ksylograf (ζύλο - ksylo - drzewo; γραφο - grapho - piszę) ma długą tradycję. Sztuka wyrzynania ornamentów w drzewie i za pomocą takch form odbijania kolorowych wzorów na tkaninie, znana była w Indiach już w II w. p. n. e. Ale za praojczyznę drzeworytu uważa się powszechnie Chiny. W buddyjskich klasztorach w VII w. n. e. za pomocą wyciętych na drewnianych płytkach pierwowzorów zdobiono wizerunkami Buddy tkaniny i papier, karty do gry, odbijano teksty zaklęć magicznych, które rozchodziły się wśród ludu w ogromnej ilości. Znajomość sztuki drzeworytniczej przedostała się do Europy dzięki kontaktom handlowym i dyplomatycznym.

# data[].attributes.body
Pierwsze drzeworyty w Europie Holandia i Niemcy na początku XV w. wizerunki świętych i opiekunów, n. p. św. Wawrzyńca, Sebastiana, Augustyna.
ludzie zawieszali je na ścianach mieszkań, naklejali na okładki książek, nosili jako talizmany .
dlatego wytwory te ulegały szybko zniszczeniu - oryginalne ksylografy nie przetrwały właściwie.
najstarsze - Madonna z czterema świętymi z 1418, św. Krzysztofa z 1423 (klasztor kartuzów Buxhein).
W latach `30 pojawiły się ksylograficzne książki blokowe, składające się z kilkunastu do kilkudziesięciu kart drzeworytowych, na których obok dominującego obrazu umieszczano krótszy lub dłuższy tekst objaśniający.

# data[].attributes.body
Gładką drewnianą płytę grubości paru centymetrów pokrywano białą farbą, kredą, lub farbą wodną
na tym kreślono rysunek
cieniutkim i bardzo ostrym nożykiem zacinano linie rysunku
dłutkiem żłobiono i usuwano warstwę drewna z miejsc nie zarysowanych, tak żeby obraz wystąpił jako płaskorzeźba
płytę następnie pokrywano brązową lub czarną farbą z sadzy i gumy, później drukarską
kładziono na nią zwilżony papier i przyciskano ręcznie specjalnym przyciskiem lyb tamponem ze skóry wypchanej włosiem
odciski były tak głębokie, że przebijały na drugiej stronie i powstawały odkształcenia papieru, dlatego drzeworyty były odbijane jednostronnie
czyste strony papieru sklejano lub łamano arkusz i brzegi ujmowano w grzbiet oprawy, tak, że powstawała podwójna karta książki z dwustronnym rysunkiem.

# data[].attributes.body
Technika wymagała niezwykłej precyzji i wielkiej sztuki, rysunek musiał być zrobiony w negatywie. Każde nieostrożne dotknięcie rylcem zniekształcało linie.
Pierwotnie używano płytek ciętych wzdłuż pnia gruszy, jabłoni, orzecha lub buka - te gatunki mają masę drzewną twardą i jednolitą, bez widocznych warstw, a cięte wzdłuż dawały się łatwiej żłobić.
Wyróżniamy 2 rodzaje drzeworytu – drzeworyt wzdłużny (langowy) i poprzeczny (sztorcowy).
Inne rodzaje drzeworytu:

drzeworyt groszkowy (śrutowy) – powstał w XV wieku, stosowany na terenie Niemiec i Niderlandów; formę uzyskuje się przy pomocy puncy dającej efekt tekstury;

drzeworyt tonowy (białoryt) – powstaje na zasadzie negatywu – druk odbywa się białą farbą na czarnym tle, stosowany np. przez Altdorfera;

drzeworyt faksymilowy – używany do tworzenia szczegółowych reprodukcji, szczególnie rysunków, gdyż dawał efekt swobodnych linii;

chiaroscuro (drzeworyt światłocieniowy) – pojawił się w XVI w. we Włoszech i Niemczech; uzyskuje się go z dwóch matryc (czarny kontur linearny to jedna płyta, druga to obszary światła – druk szrafirunkowy jasną farbą) oraz barwionego papieru (który jest trzecim walorem – półcieniem).

# data[].attributes.body
Drzeworyt był  prekursorem  czcionki  drukarskiej  i  książki  opartej,  jak  i  on,  na  zasadzie  druku
wypukłego. Pierwszym drukarzem, o którym wiadomo, iż zastosował w swoich książkach drzeworyt był Niemiec Albrecht Pfister. Już w 1461 r. wydał on małą książeczkę

Ulryka Bonnera zatytułowaną „Edelstein”, ozdobioną licznymi drzeworytami, będącą

najstarszą drukowaną książkę ludową napisaną po niemiecku. Drzeworyt doskonale nadawał się do łączenia go z drukiem. Jego mocno zarysowa-

ne linie, w połączeniu z wyrazistymi konturami czcionki, nie tylko tworzyły jednolitą

całość, ale dawały również poczucie głębokich wartości dekoracyjnych.

# data[].attributes.body
 Książki blokowe są niezwykle rzadkie i cenne (zachowało się jedynie około 100 egzemplarzy). Najczęstszymi ich tematami były przedstawienia ze Starego i Nowego Testamentu. Jedną z najstarszych zachowanych jest Biblia Pauperum, pochodząca z lat 1430-40 z kręgu kultury niderlandzkiej. Po wprowadzeniu druku książkowego drzeworyt znalazł trwałą pozycję w dziedzinie ilustracji.

# data[].attributes.body
https://polona.pl/search/?query=w%C5%82adys%C5%82aw_skoczylas&filters=public:1