# data[].attributes.body
Documentaire over sociale media. Ontwikkelaars van de apps geven klokkenluider over de gevaren van sociale media.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Set in the dark underbelly of Silicon Valley, The Social Dilemma fuses investigative documentary with enlightening narrative drama. Expert testimony from tech whistle-blowers exposes our disturbing predicament: the services Big Tech provides-search engines, networks, instant information, etc.-are merely the candy that lures us to bite. Once we're hooked and coming back for more, the real commodity they sell is their prowess to influence and manipulate us. - Sundance Film Festival

# data[].attributes.attachment_link.description
Set in the dark underbelly of Silicon Valley, The Social Dilemma fuses investigative documentary with enlightening narrative drama. Expert testimony from tech whistle-blowers exposes our disturbing predicament: the services Big Tech provides-search engines, networks, instant information, etc.-are merely the candy that lures us to bite.

# data[].attributes.headline
Nieuwspodcast over bedreigde OMT (outbreak management team) medewerkers. In de podcast hebben ze het een half uur over nieuwsvrijheid en transparantie binnen organisaties. Wakker je bedreigingen aan als je dit soort nieuws artikelen publiceert of ga je voor transparantie? Zo ook over de namen en het personeel vrijgeven van personeel van het OMT.

# data[].attributes.subject
Nieuwspodcast over bedreigde OMT (outbreak management team) medewerkers. In de podcast hebben ze het een half uur over nieuwsvrijheid en transparantie binnen organisaties. Wakker je bedreigingen aan als je dit soort nieuws artikelen publiceert of ga je voor transparantie? Zo ook over de namen en het personeel vrijgeven van personeel van het OMT.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ethische dilemma's maken nieuws over bedreigde OMT-leden lastig

# data[].attributes.attachment_link.description
In de openbare redactievergadering van NU.nl praten we deze week over het verhaal dat meerdere leden van het Outbreak Management Team (OMT) in de afgelopen tijd bedreigd zijn. NU.nl-verslaggever Job van der Plicht bracht dit nieuws naar buiten. Hij vertelt hoe dit verhaal tot stand kwam en welke afwegingen hij heeft gemaakt.

# data[].attributes.body
leuk om de verschillende uitwerkingen te lezen, bij sommige heb ik een reactie gezet, bij andere niet. Voor mij is het belangrijk dat je je bewust bent van wat ethiek inhoud en hoe je dit kunt gebruiken in je werk. Welke vragen kun je stellen aan collega's bijvoorbeeld. Kijk ter afsluiting nog eens naar de doelen en subdoelen in de opdracht, zijn deze behaald?

# data[].attributes.body
In onderstaande link een artikel over een robotkat die echt maatjes wordt met een client. De robotkat wordt verplaatst naar een andere afdeling, omdat er te weinig geld is om een tweede aan te schaffen.
Dilemma is dat je de client wil ondersteunen in zijn behoefte, anderzijds hebben anderen ook recht op de robotkat......

https://www.zorgvoorbeter.nl/levensvragen-ouderen/ethisch-dilemma-robot
reactie Bram: wat zijn de voors en tegens bij beide keuzen en welke waarden en normen komen voorbij?

# data[].attributes.body
van Margret, Loes en Anita

# data[].attributes.body
van Margret, Loes en Anita

# data[].attributes.headline
Samenleving zonder Down Syndroom                                   Ik (Marjan) vind dat kinderen met Down Syndroom recht hebben op leven en zou een zwangerschap om deze reden nooit afbreken. Dat geeft uiteraard geen garantie dat het kind EMB is of juist LVB. Tegenslag kunnen we uiteindelijk niet meer verdragen door alle controle die we op ons leven willen uitoefenen.                          Diane staat achter het standpunt om de screenings en evt. zwangerschap beëindiging te doen. Maar  denkt dat ze pas echt kan beslissen hierover wanneer ze in die situatie zou komen.   Elze vind het lastig dat we eigenlijk overal controle over willen hebben, dit om een perfect leven te creëren. Maar ze zou een kind met Syndroom wellicht laten weghalen. Maar denkt dat ze pas echt kan beslissen hierover wanneer ze in die situatie zou komen.     

# data[].attributes.subject
Samenleving zonder Down Syndroom                                   Ik (Marjan) vind dat kinderen met Down Syndroom recht hebben op leven en zou een zwangerschap om deze reden nooit afbreken. Dat geeft uiteraard geen garantie dat het kind EMB is of juist LVB. Tegenslag kunnen we uiteindelijk niet meer verdragen door alle controle die we op ons leven willen uitoefenen.                          Diane staat achter het standpunt om de screenings en evt. zwangerschap beëindiging te doen. Maar  denkt dat ze pas echt kan beslissen hierover wanneer ze in die situatie zou komen.   Elze vind het lastig dat we eigenlijk overal controle over willen hebben, dit om een perfect leven te creëren. Maar ze zou een kind met Syndroom wellicht laten weghalen. Maar denkt dat ze pas echt kan beslissen hierover wanneer ze in die situatie zou komen.     

# data[].attributes.body
Diane, Elze, Marjan

# data[].attributes.body
We missen in het verhaal dat de ouders toestemming verleend hebben voor deze genetische manipulatie.

De arts heeft wellicht onnodig risico genomen met deze genetische manipulatie en het is waarschijnlijk niet goed onderbouwd/ onderzocht. Het kan niet wenselijk zijn dat artsen dit op eigen initiatief gaan doen.
Elze, Diane, Marjan

# data[].attributes.body
HIV baby`s

We missen in het verhaal dat de ouders toestemming verleend hebben voor deze genetische manipulatie.

De wetenschapper heeft wellicht onnodig risico genomen met deze genetische manipulatie en het is waarschijnlijk niet goed onderbouwd/ onderzocht. Het kan niet wenselijk zijn dat wetenschappers dit op eigen initiatief gaan doen.
Elze, Diane, Marjan
reactie Bram: je mist iets in het artikel, wat maakt dat je dit mist? komt het voort uit bepaalde waarden en normen?
Wat maakt dat jullie schrijven dat een arts dit niet op eigen houtje mag gaan doen, het is toch een arts?

# data[].attributes.body
Bloedtesten geen probleem, weinig risico. NIPT test: je moet van te voren al een keuze maken of je het kind laat weghalen of niet. Laat je het weghalen dan is er een kans dat het kind gewoon gezond is. Moeilijke keuze. Ik(Marjan) zou de test dan niet laten doen. Ik(Elze, Diane) zou de test wel doen, maar wel met het risico dat je niet weet of de baby werkelijk een syndroom heeft. Screening baby: wij staan hier allemaal achter. Gehoortest: Hiermee wordt (eenzijdige) doofheid op tijd ontdekt. Hielprik: op tijd ontdekken van ernstige ziektes zodat vroege behandeling kan plaatsvinden
Elze, Diane, Marjan

# data[].attributes.headline
PNS en screening baby`s Bloedtesten geen probleem, weinig risico.                       NIPT test: je moet van te voren al een keuze maken of je het kind laat weghalen of niet. Laat je het weghalen dan is er een kans dat het kind gewoon gezond is. Moeilijke keuze. Ik(Marjan) zou de test dan niet laten doen. Ik(Elze, Diane) zou de test wel doen, maar wel met het risico dat je niet weet of de baby werkelijk een syndroom heeft.                            Screening baby: wij staan hier allemaal achter. Gehoortest: Hiermee wordt (eenzijdige) doofheid op tijd ontdekt. Hielprik: op tijd ontdekken van ernstige ziektes zodat vroege behandeling kan plaatsvinden   

# data[].attributes.subject
PNS en screening baby`s Bloedtesten geen probleem, weinig risico.                       NIPT test: je moet van te voren al een keuze maken of je het kind laat weghalen of niet. Laat je het weghalen dan is er een kans dat het kind gewoon gezond is. Moeilijke keuze. Ik(Marjan) zou de test dan niet laten doen. Ik(Elze, Diane) zou de test wel doen, maar wel met het risico dat je niet weet of de baby werkelijk een syndroom heeft.                            Screening baby: wij staan hier allemaal achter. Gehoortest: Hiermee wordt (eenzijdige) doofheid op tijd ontdekt. Hielprik: op tijd ontdekken van ernstige ziektes zodat vroege behandeling kan plaatsvinden   

# data[].attributes.body
Diane, Elze, Marjan

# data[].attributes.headline
Human Nature                         De documentaire verteld over de ontdekking en werking van CRISPR. CRISPR-cas9 (= moleculaire schaar) maakt het mogelijk om DNA van cellen zeer gericht te veranderen door middel van knippen/ plakken. Op de ene plek haal je veranderd DNA weg en plak je een nieuw stukje DNA.         Een jongen in de documentaire verteld ook zijn verhaal; David, een Sikkelcelpatiënt. De oorzaak van zijn ziekte is een verandering in zijn DNA. Elke 4 tot 6 weken moet hij naar het ZH voor het spoelen van zijn bloed. Zijn rode bloedcellen kunnen niet genoeg zuurstof opnemen en levensverwachting is ongeveer 40 jaar. Door middel van CRISPR-cas9 zou hij genezen kunnen worden, maar, zegt hij: door mijn ziekte heb ik erg veel geleerd in mijn leven, o.a. veel geduld hebben.           Mogelijke dilemma`s:   *Is het ethisch verantwoord om baby’s/ embryo's met genetisch aangelegde ziektes te behandelen met CRISPR-cas9?    *Is het moreel verantwoord om mensen te willen modificeren met CRISPR-cas9 om betere/ slimmere/ creatievere mensen te creëren?*CRISPR-cas9 is relatief goedkoop en kan voor ieder beschikbaar worden. Is de mensheid bestand tegen deze vorm van luxe?             Het is géén dilemma dat d.m.v. CRISPR-cas9 in de toekomst mutaties in het menselijk genoom hersteld kunnen worden om zó onderliggende ziektes te genezen.             Elze, Diane, Marjan        

# data[].attributes.subject
Human Nature                         De documentaire verteld over de ontdekking en werking van CRISPR. CRISPR-cas9 (= moleculaire schaar) maakt het mogelijk om DNA van cellen zeer gericht te veranderen door middel van knippen/ plakken. Op de ene plek haal je veranderd DNA weg en plak je een nieuw stukje DNA.         Een jongen in de documentaire verteld ook zijn verhaal; David, een Sikkelcelpatiënt. De oorzaak van zijn ziekte is een verandering in zijn DNA. Elke 4 tot 6 weken moet hij naar het ZH voor het spoelen van zijn bloed. Zijn rode bloedcellen kunnen niet genoeg zuurstof opnemen en levensverwachting is ongeveer 40 jaar. Door middel van CRISPR-cas9 zou hij genezen kunnen worden, maar, zegt hij: door mijn ziekte heb ik erg veel geleerd in mijn leven, o.a. veel geduld hebben.           Mogelijke dilemma`s:   *Is het ethisch verantwoord om baby’s/ embryo's met genetisch aangelegde ziektes te behandelen met CRISPR-cas9?    *Is het moreel verantwoord om mensen te willen modificeren met CRISPR-cas9 om betere/ slimmere/ creatievere mensen te creëren?*CRISPR-cas9 is relatief goedkoop en kan voor ieder beschikbaar worden. Is de mensheid bestand tegen deze vorm van luxe?             Het is géén dilemma dat d.m.v. CRISPR-cas9 in de toekomst mutaties in het menselijk genoom hersteld kunnen worden om zó onderliggende ziektes te genezen.             Elze, Diane, Marjan        

# data[].attributes.body
De documentaire verteld over de ontdekking en werking van CRISPR. CRISPR-cas9 (= moleculaire schaar) maakt het mogelijk om DNA van cellen zeer gericht te veranderen door middel van knippen/ plakken. Op de ene plek haal je veranderd DNA weg en plak je een nieuw stukje DNA. Een jongen in de documentaire verteld ook zijn verhaal; David, een Sikkelcelpatiënt. De oorzaak van zijn ziekte is een verandering in zijn DNA. Elke 4 tot 6 weken moet hij naar het ZH voor het spoelen van zijn bloed. Zijn rode bloedcellen kunnen niet genoeg zuurstof opnemen en levensverwachting is ongeveer 40 jaar. Door middel van CRISPR-cas9 zou hij genezen kunnen worden, maar, zegt hij: door mijn ziekte heb ik erg veel geleerd in mijn leven, o.a. veel geduld hebben. Mogelijke dilemma`s:   *Is het ethisch verantwoord om baby’s/ embryo's met genetisch aangelegde ziektes te behandelen met CRISPR-cas9?    *Is het moreel verantwoord om mensen te willen modificeren met CRISPR-cas9 om betere/ slimmere/ creatievere mensen te creëren?*CRISPR-cas9 is relatief goedkoop en kan voor ieder beschikbaar worden. Is de mensheid bestand tegen deze vorm van luxe? Het is géén dilemma dat d.m.v. CRISPR-cas9 in de toekomst mutaties in het menselijk genoom hersteld kunnen worden om zó onderliggende ziektes te genezen.    Elze, Diane, Marjan

# data[].attributes.headline
Human Nature                         De documentaire verteld over de ontdekking en werking van CRISPR. CRISPR-cas9 (= moleculaire schaar) maakt het mogelijk om DNA van cellen zeer gericht te veranderen door middel van knippen/ plakken. Op de ene plek haal je veranderd DNA weg en plak je een nieuw stukje DNA.         Een jongen in de documentaire verteld ook zijn verhaal; David, een Sikkelcelpatiënt. De oorzaak van zijn ziekte is een verandering in zijn DNA. Elke 4 tot 6 weken moet hij naar het ZH voor het spoelen van zijn bloed. Zijn rode bloedcellen kunnen niet genoeg zuurstof opnemen en levensverwachting is ongeveer 40 jaar. Door middel van CRISPR-cas9 zou hij genezen kunnen worden, maar, zegt hij: door mijn ziekte heb ik erg veel geleerd in mijn leven, o.a. veel geduld hebben.           Mogelijke dilemma`s:   *Is het ethisch verantwoord om baby’s/ embryo's met genetisch aangelegde ziektes te behandelen met CRISPR-cas9?    *Is het moreel verantwoord om mensen te willen modificeren met CRISPR-cas9 om betere/ slimmere/ creatievere mensen te creëren?*CRISPR-cas9 is relatief goedkoop en kan voor ieder beschikbaar worden. Is de mensheid bestand tegen deze vorm van luxe?             Het is géén dilemma dat d.m.v. CRISPR-cas9 in de toekomst mutaties in het menselijk genoom hersteld kunnen worden om zó onderliggende ziektes te genezen.             Elze, Diane, Marjan        

# data[].attributes.subject
Human Nature                         De documentaire verteld over de ontdekking en werking van CRISPR. CRISPR-cas9 (= moleculaire schaar) maakt het mogelijk om DNA van cellen zeer gericht te veranderen door middel van knippen/ plakken. Op de ene plek haal je veranderd DNA weg en plak je een nieuw stukje DNA.         Een jongen in de documentaire verteld ook zijn verhaal; David, een Sikkelcelpatiënt. De oorzaak van zijn ziekte is een verandering in zijn DNA. Elke 4 tot 6 weken moet hij naar het ZH voor het spoelen van zijn bloed. Zijn rode bloedcellen kunnen niet genoeg zuurstof opnemen en levensverwachting is ongeveer 40 jaar. Door middel van CRISPR-cas9 zou hij genezen kunnen worden, maar, zegt hij: door mijn ziekte heb ik erg veel geleerd in mijn leven, o.a. veel geduld hebben.           Mogelijke dilemma`s:   *Is het ethisch verantwoord om baby’s/ embryo's met genetisch aangelegde ziektes te behandelen met CRISPR-cas9?    *Is het moreel verantwoord om mensen te willen modificeren met CRISPR-cas9 om betere/ slimmere/ creatievere mensen te creëren?*CRISPR-cas9 is relatief goedkoop en kan voor ieder beschikbaar worden. Is de mensheid bestand tegen deze vorm van luxe?             Het is géén dilemma dat d.m.v. CRISPR-cas9 in de toekomst mutaties in het menselijk genoom hersteld kunnen worden om zó onderliggende ziektes te genezen.             Elze, Diane, Marjan        

# data[].attributes.body
reactie Bram: hoe ben je dit artikel gaan bespreken, wat viel je op? Hoe link je de inhoud aan hetgeen je hierboven hebt beschreven?

# data[].attributes.body
https://profielen.hr.nl/2020/dilemma-op-donderdag-hoeveel-moeten-jongeren-overhebben-voor-een-boomerprobleem/

# data[].attributes.body
van Margret, Loes en Anita

# data[].attributes.headline
Casus1: Beetje voor jou, beetje voor mij

# data[].attributes.subject
Casus1: Beetje voor jou, beetje voor mij

# data[].attributes.body
Casus 1: Beetje voor jou, beetje voor mij

Karel is een man van 87 jaar oud, behoort tot de doelgroep LVG met een IQ 66 en woont sinds 2 jaar binnen de organisatie. Daarvoor heeft hij altijd zelfstandig gewoond met behulp van zijn buurvrouw Maria. Maria droeg en draagt zorg voor zijn financiële zaken maar ook dat Karel gelukkig was. Hij kon door haar zoveel dingen nog doen en zijn eigen leven leiden. Echter is door ziekte, de zorg voor Karel zwaarder geworden en is hij binnen de organisatie terecht gekomen. Karel is een beïnvloedbare man die het graag voor iedereen goed wil doen. In het verleden heeft hij last gehad van verslavingen en kwam hij in aanraking met verkeerde vrienden. Zijn buurvrouw komt nog 3x in de week langs voor bezoek en een praatje. Soms neemt zij hem mee met de auto om een boodschap te doen.

Karel geeft aan dat hij dan regelmatig de kosten van de boodschappen betaalt want zij heeft het ook zo zwaar, zegt hij dan. En zo heeft hij laatst haar nieuwe broeken betaalt. Je hebt al geprobeerd om hier meer informatie over te krijgen maar Karel wil daar niet aan beginnen. Want zo zegt hij… Maria, da’s mijn beste vriendin. En ja, als zij zo graag iets nieuws wil, wie ben ik dan om nee te zeggen. Maria hoor je zelf niet over de “cadeaus” die ze van Karel krijgt. Je vermoedt dat Maria het zo wel best vindt en daarvoor zelfs extra vaak Karel gaat ophalen voor boodschappen…

2.      Het formuleren van het dilemma:

We moeten ervoor waken dat Maria geen misbruik maakt van de situatie

Vraagstellingen: wil iets terug doen voor haar hulp

Ze heeft ervoor gezorgd dat hij zo lang zelfstandig kon wonen

Boodschappen betalen is geen probleem, maar kleding gaat misschien te ver

Sociaal contact en afleiding

3.      Verhelderen en verplaatsen

Dit hebben we in een dialoog gedaan.

4.      Welke waarden en normen zijn in het geding?

Vertrouwen, Vriendschap, Waardering komen in het geding

5.      Zoeken naar alternatieven

*Kunnen de financiële zaken worden overgedragen c.q. door buurvrouw gedaan worden als bewindvoerder met jaarlijkse verantwoording aan familie, organisatie, zorgbureau!

*Als dank mag hij best boodschappen betalen, dat bepaalt hij zelf, bijvoorbeeld 1x per week met een maximum bedrag

*Gelijkwaardigheid moet blijven, eerlijkheid belangrijk bij vriendschap. Er mag geen misbruik ontstaan

6.      Maken van individuele afweging

Het is moreel juist dat Meneer wil betalen in ruil voor haar hulp en het feit dat hij door haar hulp zo lang zelfstandig heeft kunnen wonen

Omwille van gelijkwaardigheid, vriendschap en eerlijkheid, lijkt het belangrijk dat het betalen voor hulp aan de buurvrouw gebeurt met een beperking en verantwoording naar de zorginstelling waardoor er geen misbruik kan plaatsvinden.

Ik heb daarvoor nodig om in overleg met team te gaan, een vervolgens een gesprek aangaan met meneer (en buurvrouw)

7.      Overeenkomsten/ verschillen m.b.t. de kwestie

We zijn het eens met elkaar, hebben normen en waarden afgewogen zoals eerlijkheid, vriendschap, dankbaarheid, gelijkwaardigheid

8.      Terugblik m.b.t. moreel beraad

WE hebben zo ongeveer dezelfde normen en waarden en komen goed bij elkaar uit. We hebben diverse kanten belicht en sluiten goed bij elkaar aan.

# data[].attributes.body
Bij elkaar of uit elkaar?
reactie Bram: de vraag staat er al: wat zou jij doen? en hoe kom je tot die keuze? hebben jullie het daar met elkaar over gehad? Ja, wij zouden proberen de andere bewoner uit bed te halen en naar zijn eigen kamer te begeleiden.

# data[].attributes.body
Het kabinet wil meer vrijheid bieden d.m.v. een 'corona paspoort' zodat je dan weer naar festivals/bioscoop etc kunt.  Een vaccinatie zetten is niet verplicht. Heb je nog wel de
vrijheid als je besluit jezelf niet te vaccineren?
reactie Bram: en...heb je de vrijheid? wat hebben jullie besproken met elkaar en wat is er uit gekomen? allen dezelfde conclusie?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het kabinet werkt aan een bewijs van niet-besmettelijkheid voor mensen die zijn gevaccineerd, zich hebben laten testen of onlangs corona hebben gehad en daardoor immuun zijn. Zo'n coronapaspoort biedt die mensen meer vrijheden: met zo'n bewijs in de hand kunnen ze bijvoorbeeld naar een concert, festival of de bioscoop.

Demissionair minister De Jonge van Volksgezondheid zegt dat het kabinet bezig is met het "technisch mogelijk maken", maar dat er nog wel wat vragen zijn. Onder meer moet worden vastgesteld of gevaccineerden een rol spelen in de verspreiding van het coronavirus.

"En wat we niet willen, is een vaccinatieplicht, ook niet indirect", benadrukt de minister. "Mensen moeten zich niet gedwongen voelen om zich te laten inenten."

Er is al een app die een code kan maken op je telefoon van een testbewijs, zegt De Jonge. "We kunnen die app zo aanpassen dat die eenzelfde code maakt van een vaccinatiebewijs." Zaak is daarbij wel, vindt de minister, dat degene aan de deur niet moet kunnen zien of iemand getest dan wel gevaccineerd is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet wil meer vrijheid bieden met 'coronapaspoort'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het kabinet werkt aan een bewijs van niet-besmettelijkheid voor mensen die zijn gevaccineerd, zich hebben laten testen of onlangs corona hebben gehad en daardoor immuun zijn. Zo'n coronapaspoort biedt die mensen meer vrijheden: met zo'n bewijs in de hand kunnen ze bijvoorbeeld naar een concert, festival of de bioscoop.

# data[].attributes.body
Dilemma:
De ouders van een jongen met een licht verstandelijke beperking willen hem met een gps-tracker in de gaten houden. Zelf vindt hij het niet nodig dat ze zijn doen en laten volgen.

Wordt de gps-tracker wel of niet gedragen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sta eens stil bij jouw keuze in deze situatie, eerst even los van wat anderen, collega's, het team en de organisatie vinden. Bedenk daarbij dat er niet één goede keuze is. Wat goed is voor de een is niet altijd goed voor de ander. En professionals kunnen hierover ook verschillend denken en eigen afwegingen hebben om iets te doen of te laten. Je moet je handelingskeuze wel kunnen verantwoorden. Daarom is het goed om na te denken over dit soort keuzes en je af te vragen waarom jij vindt dat jouw aanpak bijdraagt aan goede zorg voor deze cliënt. Bespreek dit ook eens met collega's en andere betrokkenen.

Wat zou jij doen?

Wat zou jij als begeleider doen in deze situatie? Kies een handelingsoptie.

1. Ik zet de monitoring toch in om de ouders van Bas tegemoet te komen. Na een tijdje evalueren we hoe het gaat.

2. Ik doe niets, monitoren is een inbreuk op de privacy van Bas. Bas geeft duidelijk aan dat hij de monitoring niet nodig vindt.

3. Ik probeer Bas ervan te overtuigen dat de monitoring zijn ouders geruststelt en dat hij er geen last van heeft.

4. Ik bespreek met Bas en zijn ouders wat eventuele andere oplossingen zijn.

5. Anders, namelijk... (formuleer jouw eigen manier van handelen)

Welke keuze je ook maakt, er gaat altijd een visie, wetgeving of een persoonlijke opvatting achter schuil.

Verhelder je dilemma in 4 stappen

Hoe maak je een afgewogen keuze? Deze 4 stappen helpen je op weg:

1. Verkennen: wat is er aan de hand? Welke handelingsopties zijn er en wie zijn in deze situatie de betrokkenen?

2. Onderzoeken: wat is de ethische vraag of het dilemma? Welke argumenten (waarden, belangen en principes) zijn hier in het spel?

3. Afwegen: weeg zorgvuldig af waarom je een bepaalde keuze maakt en wat mogelijke gevolgen zijn voor wie. Wat is het gevolg van jouw handeling of het nalaten daarvan voor de cliënt

4. Besluiten: zoek naar de balans tussen alle (morele) betrokkenen met het oog op goede zorg.

Bron: L.L.E. Bolt e.a. Ethiek in praktijk, 2010

Reflecteer op je keuze

Heb je optie 3 gekozen? Ga dan eens bij jezelf na waarom je dat deed:

'Onbekend maakt onbemind': Bas is niet vertrouwd met dit nieuwe hulpmiddel en ziet nog niet de voordelen voor zijn ouders en de begeleiders. Het is nog even wennen voor hem.

Als Bas zelfstandig wil reizen dan kan dat, maar voorwaarde is wel dat hij wat van zijn privacy moet inleveren.

Je wilt Bas overtuigen van de motieven van zijn ouders. Zij willen risico's zo veel mogelijk voorkomen. Zijn privacy is minder belangrijk dan zijn veiligheid en gezondheid.

Anders, namelijk...

Ging je voor optie 4? Wat was daarvoor de reden?

Je vindt dat Bas gelijk heeft als hij niet gecontroleerd wil worden. Een sensor legt een veel te zwaar beslag op zijn privacy.

Je vindt dat je niet over Bas kan beslissen zonder hem bij de besluitvorming te betrekken.

Als jij Bas was zou je zelf ook niet zo behandeld willen worden door je ouders of begeleiders. Big brother is watching you, je moet er niet aan denken! Lees ook dit blog over deze casus.

Het lijkt een mooie oplossing om leefstijlmonitoring in te zetten. De ouders en begeleiders kunnen Bas er misschien gemakkelijk mee in de gaten houden, maar het gaat wel voorbij aan de regie van Bas over zijn eigen leven.

Bas' ouders maken zich te veel zorgen en willen te veel controle over zijn gaan en staan.

Anders, namelijk...

Wens van de cliënt of veiligheid?

Heb je voor een andere optie gekozen, ga jouw keuze dan na met de 4 stappen.

Welke argumenten en onderliggende waarden zijn voor jou belangrijk? Bedenk of dat voor Bas dezelfde waarden en redenen zijn. En hoe is dat voor zijn ouders? Gaan de wens en gewoonten van de cliënt altijd boven veiligheid? Wat zegt de wet hier eigenlijk over? Ga eens na hoe jouw collega's, team of organisatie hier tegenaan kijken. Welke afweging maak je en hoe ga je daarbij te werk?

Wat is privacy?

Het woord privacy kan voor spraakverwarring zorgen. Je kunt er verschillende dingen mee bedoelen:

1. iemands privéleven;

2. iemands persoonlijke gegevens.

Privacy komt vaak ter sprake als het gaat over het beschermen en schenden ervan door organisaties of personen.

5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging

Ethische dilemma's of lastige keuzes ontstaan zodra je in je werk als begeleider niet meteen weet wat goed is om te doen. Moet je leefstijlmonitoring inzetten voor iemands veiligheid terwijl je daarmee inbreuk maakt op zijn privacy? Kun je dat uitleggen als goede zorg? Of is goede zorg juist iemands bewegingsvrijheid zo min mogelijk beperken, ook al betekent dat risico's nemen? Waar ligt de grens, hoe schat je in wat goed is om te doen en hoe kun je jouw keuze verantwoorden? Deze handvatten helpen je bij het maken van een gewogen keuze.
Download de 5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging (pdf)
Reageer!

Heb jij ook een ethisch dilemma? Of heb je een tip voor collega's hoe je hiermee omgaat? Reageer hieronder.

Meer informatie over ethiek

# data[].attributes.attachment_link.title
Dilemma 6: GPS-tracker: veilig gevoel of inbreuk op privacy?

# data[].attributes.attachment_link.description
Sta eens stil bij jouw keuze in deze situatie, eerst even los van wat anderen, collega's, het team en de organisatie vinden. Bedenk daarbij dat er niet één goede keuze is. Wat goed is voor de een is niet altijd goed voor de ander.

# data[].attributes.body
Dilemma: vastbinden of los laten zitten!
reactie Bram: waar zijn jullie toe gekomen na het bespreken van dit artikel? Deze hebben we wel besproken. Ik zou eerst overleggen met collega, misschien proberen om zonder vastbinden, maar dan zou ik dit gewoon toestaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sta eens stil bij jouw keuze in deze situatie, eerst even los van wat anderen, collega's, het team en de organisatie vinden. Bedenk daarbij dat er niet één goede keuze is. Wat goed is voor de een is niet altijd goed voor de ander. En professionals kunnen hierover ook verschillend denken en eigen afwegingen hebben om iets te doen of te laten. Je moet je handelingskeuze wel kunnen verantwoorden. Daarom is het goed om na te denken over dit soort keuzes en je af te vragen waarom jij vindt dat jouw aanpak bijdraagt aan goede zorg voor deze cliënt. Bespreek dit ook eens met collega's en andere betrokkenen.

Casus: Net als thuis?

De dochter van mevrouw Peters knipt al jaren haar moeders haar. Mevrouw Peters (84) is dementerend en niet meer wilsbekwaam. Ze woont daarom sinds kort in een zorginstelling. Zij houdt ervan als haar haren netjes geknipt zijn, altijd in hetzelfde model. Maar aan de knipbeurt zelf heeft ze een hekel. Mevrouw Peters is erg onrustig en kan niet makkelijk stil blijven zitten. 'Ben je nou nog niet klaar?', roept ze vaak en schudt dan met haar hoofd. Daarom bindt haar dochter haar vast voor de knipbeurt, ze wil nou eenmaal niet scheef knippen of uitschieten met haar schaar.

Wat zou jij doen?

Wat zou jij als zorgprofessional doen of adviseren in deze situatie? Kies een handelingsoptie:

1. Ik laat de dochter haar gang gaan. Als de bewoner het zo gewend is, is er geen probleem.

2. Ik grijp in. Vastbinden is een vorm van vrijheidsbeperking en mag dus niet.

3. Ik bespreek de situatie met een collega en de dochter voordat ik iets doe.

4. Ik laat de dochter haar gang gaan. Als de bewoner voor haar eigen veiligheid wordt vastgebonden is dat niet erg.

5. Anders, namelijk... (formuleer jouw eigen manier van handelen)

Welke keuze je ook maakt, er gaat altijd een visie, wetgeving of een persoonlijke opvatting achter schuil.

Verhelder je dilemma in 4 stappen

Hoe maak je een afgewogen keuze? Deze vier stappen helpen je op weg:

1. Verkennen: wat is er aan de hand? Welke handelingsopties zijn er en wie zijn in deze situatie de betrokkenen?

2. Onderzoeken: wat is de ethische vraag of het dilemma? Welke argumenten (waarden, belangen en principes) zijn hier in het spel?

3. Afwegen: weeg zorgvuldig af waarom je een bepaalde keuze maakt en wat mogelijke gevolgen zijn voor wie. Wat is het gevolg voor de cliënt van jouw handeling of het nalaten daarvan?

4. Besluiten: zoek naar de balans tussen alle (morele) betrokkenen met het oog op goede zorg.

Bron: L.L.E. Bolt e.a. Ethiek in praktijk, 2010
Reflecteer op je keuze

Heb je optie 1 gekozen? Ga dan eens bij jezelf na waarom je dat deed:

Vastgebonden zitten tijdens de knipbeurt is voor mevrouw Peters de vertrouwde gang van zaken en werkt voor haar goed en daar gaat het om.

Je vindt dat in het vastbinden niets kwaads schuilt; anderen lijden er immers geen schade door.

Je kiest voor een 'laissez-faire' (laat gaan)-benadering omdat de regie zoveel mogelijk bij mevrouw Peters en haar dochter moet blijven.

Anders, namelijk...

Ging je voor optie 3? Wat was daarvoor de reden?

Je voelt je onzeker en overlegt met collega's om je handelingsverlegenheid te bespreken en om te voorkomen dat je iets doet dat meer kwaad dan goed doet.

Je vindt het belangrijk dat je vanuit een gedeelde visie naar mevrouw Peters en haar dochter kunt uitleggen waarom je een bepaalde handeling wel of niet doet.

Je voelt je gesteund en steviger in je schoenen staan als collega's je besluit mee ondersteunen.

Anders, namelijk...

Gaat veiligheid boven vrijheid?

Heb je voor een andere optie gekozen, ga jouw keuze dan na met de 4 stappen. Welke argumenten en onderliggende waarden zijn voor jou belangrijk? Bedenk of dat voor mevrouw Peters en haar dochter dezelfde waarden en redenen zijn. Gaat veiligheid hier boven vrijheid? Gaan de wens en de gewoontes van de dochter boven vrijheid? Wat zegt de wet hier eigenlijk over? Ga eens na hoe jouw collega's, team of organisatie hier tegenaan kijken. Welke afweging maak je en hoe ga je daarbij te werk? Bekijk dit blog Sta even stil en denk na bij wat je doet en zie welke optie de meeste stemmen kreeg.

5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging

Ethische dilemma's of lastige keuzes ontstaan zodra je in je werk als zorgverlener niet meteen weet wat goed is om te doen. Moet je bescherming bieden door iemands vrijheid te beperken? En kun je dat uitleggen als goede zorg voor alle betrokkenen? Of moet je vanwege goede zorg of kwaliteit van leven juist iemands vrijheid niet beperken en risico's nemen? Ga eens na waar jij de grens trekt. Hoe schat je in wat goed is om te doen en hoe kun je jouw keuze verantwoorden? Wil je je verder verdiepen in de afweging die je maakt tean aanzien van vrijheidsbeperking? Deze 5 handvatten helpen je bij het maken van een afgewogen keuze:

Download de 5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging (pdf)

Handreiking Ethiek in de zorg

Op Kennisplein Zorg voor Beter vind je de handreiking Ethiek in de zorg. Er staan 6 ethische dilemma's uit de dagelijkse zorgpraktijk voor je klaar met de mogelijkheid om zelf op je handelen te reflecteren. Daarnaast vind je een inleiding over 'Wat is ethiek in de zorg?' en praktische informatie met verwijzingen naar websites, kenniscentra, boeken, trainingen en tools die je verder helpen bij het omgaan met ethische vragen in de zorg.

Reageer!

Heb jij ook een ethisch dilemma? Of heb je een tip voor collega's hoe je hiermee omgaat? Reageer hieronder en ga met elkaar in gesprek!

# data[].attributes.attachment_link.description
Sta eens stil bij jouw keuze in deze situatie, eerst even los van wat anderen, collega's, het team en de organisatie vinden. Bedenk daarbij dat er niet één goede keuze is. Wat goed is voor de een is niet altijd goed voor de ander.

# data[].attributes.body
Dilemma is als volgt: Moet iemand die duidelijk aangeeft de wens te hebben niet gereanimeerd te willen worden (bijv dmv tatoeage) gereanimeerd worden ook al is dit niet wettelijk vastgesteld? (dmv bijv documenten)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De 70-jarige man werd bewusteloos en vermoedelijk dronken binnengebracht in een ziekenhuis in Miami, in de Amerikaanse staat Florida. Maar toen dokters hem wilden reanimeren, stonden ze voor een ethisch dilemma. En dat had alles te maken met een tatoeage op zijn borst.

Hulpverleners brachten de 70-jarige man binnen bij de spoeddienst nadat ze hem bewusteloos op straat hadden aangetroffen. "We krijgen helaas veel van dit soort patiënten binnen", aldus dokter Greg Holt, die de man mee behandelde.

Toch was de tatoeage die ze op zijn borst aantroffen zo bijzonder dat Holt zijn team van acht samenriep voor een crisisberaad. "Reanimeer niet", was op de borst van de man te lezen. Onder 'niet' stond een lijntje, alsof hij wilde aantonen dat het menens was. Rechtsonder de tatoeage stond iets wat op een handtekening leek. "We maken soms grapjes over tatoeages, maar als je zoiets ziet... Lieve hemel", aldus Holt.

Het team stond voor een enorm dilemma. Tatoeages gelden in Florida niet als wettelijke wilsverklaring, daar heeft de staat bijzonder specifieke regels voor. "Het moet op geel papier, met zowel de handtekening van een dokter als die van de patiënt. De wet zegt niets over tatoeages."

Omdat de hartslag van de patiënt stilaan een kritiek punt bereikte, beslisten dokter Holt en zijn team om het risico op een onomkeerbare afloop af te wenden. Ze gaven hem antibiotica en medicatie om zijn bloeddruk op peil te houden. "Sommige mensen zouden dat als reanimatie beschouwen. Maar als ik wist dat hij de tattoo niet had, had ik hem aan de beademing gehangen."

"Ik dacht van tattoos altijd dat mensen er later spijt van hebben. Je bent dronken of laat ze zetten als kind. Je hebt er spijt van, maar wat doe je eraan?"
(lees verder onder de foto)

Foto: The New England Journal of Medicine ©2017.

Het ethische team van het ziekenhuis werd erbij gehaald om te overleggen met de dokters. Samen beslisten ze dat de tatoeage van de man naar alle waarschijnlijk zijn reële wens vertegenwoordigde. Ook omdat de man rechtsonder zijn eigen handtekening leek toegevoegd te hebben. Volgens dokter Holt speelde ook de plaats van de tattoo een rol. "Het was exact op de plaats waar je een reanimatie zou uitvoeren. De man moet toch wat medische kennis gehad hebben."

Gelukkig werden er twee uur later - de man was op dat moment nog in leven - alsnog documenten teruggevonden die aantoonden dat de tatoeage met de waarheid overeenstemde. De man had effectief ook een officiële wilsverklaring ondertekend. Toen de toestand van de patiënt nadien verslechterde, lieten artsen hem sterven.

Hoewel de uitkomst van het ethische dilemma uiteindelijk werd bevestigd door officiële documenten, is dokter Holt toch wakkergeschud door deze moeilijke zaak. "Het is een bezorgdheid voor zowel dokters als patiënten. Je wilt het juiste doen voor iemand, maar als je het niet weet of onzeker bent, doe je alles wat je kan. Dan kies je altijd de omkeerbare optie, niet de optie die je later niet meer ongedaan kan maken."

# data[].attributes.attachment_link.title
Dokters willen bewusteloze man reanimeren, tot ze de tatoeage op zijn borst opmerken

# data[].attributes.attachment_link.description
De 70-jarige man werd bewusteloos en vermoedelijk dronken binnengebracht in een ziekenhuis in Miami, in de Amerikaanse staat Florida. Maar toen dokters hem wilden reanimeren, stonden ze voor een ethisch dilemma. En dat had alles te maken met een tatoeage op zijn borst.

# data[].attributes.body
vanuit de opdrachten komen resultaten. Deze resultaten wil ik graag hier verzamelen. Enerzijds voor mij om overzicht te bewaren en anderzijds om jullie als groep de kans te geven om te reageren op elkaars resultaten. Ik verwacht dat er met respect omgegaan wordt en dat iedereen de ander in de waarde laat. Als er iets is wat je niet wil delen, is dat geen probleem!