# data[].attributes.body
Karta eksperymentu Zosi K.

# data[].attributes.body
Alison Gopnik

# data[].attributes.attachment_link.title
Alison Gopnik: Alison Gopnik:Co myślą dzieci?

# data[].attributes.attachment_link.description
"Niemowlęta i małe dzieci są jak dział badań i rozwoju gatunku ludzkiego" mówi psycholog Alison Gopnik. Jej badania dotyczą wyrafinowanego procesu zbierania inteligencji i podejmowania decyzji, które podejmują dzieci podczas zabawy.

# data[].attributes.headline
Eksperymenty i doświadczenia w przedszkolu

# data[].attributes.subject
Eksperymenty i doświadczenia w przedszkolu

# data[].attributes.body
Bibliografia

# data[].attributes.attachment_link.title
Doświadczenia i eksperymenty w przedszkolu

# data[].attributes.attachment_link.description
Tematyczne zestawienie bibliograficzne opracowano w oparciu o źródła wiedzy i informacji dostępne w zasobach zgromadzonych w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej we Wrocławiu. Zestawienie zawiera opisy bibliograficzne artykułów z czasopism i książek.

# data[].attributes.body
doświadczenie

# data[].attributes.attachment_link.title
Eksperyment #26 Magiczna woda (doświadczenia z wodą) doświadczenia przyrodnicze

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over 1.1 billion simulations delivered

160interactive simulations

97language translations

3001teacher-submitted lessons

Founded in 2002 by Nobel Laureate Carl Wieman, the PhET Interactive Simulations project at the University of Colorado Boulder creates free interactive math and science simulations. PhET sims are based on extensive education research and engage students through an intuitive, game-like environment where students learn through exploration and discovery.

# data[].attributes.attachment_link.description
Founded in 2002 by Nobel Laureate Carl Wieman, the PhET Interactive Simulations project at the University of Colorado Boulder creates free interactive math and science simulations. PhET sims are based on extensive education research and engage students through an intuitive, game-like environment where students learn through exploration and discovery.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To avoid recurring questions:

1. You can create videos from my animations and place them, for example on youtube.
2. You can also make screenshots from my animations and use them.

Aby uniknąć powtarzających się pytań:

1. Możesz tworzyć filmy z moich animacji i umieszczać je np. Na youtube.
2. Możesz także robić zrzuty ekranu z moich animacji i używać ich.

# data[].attributes.attachment_link.description
Polski - Fizyka w szkole Fizyka Animacje/Symulacje

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
18.01.2014 Dodana została nowa podstrona z programem zajęć z prostymi eksperymentami do przeprowadzenia w świetlicy szkolnej.

21.09.2013 Działanie Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC) "tłumaczyliśmy od kuchni" na Festiwalu Nauki w CNK. Załączona instrukcja pokazuje jak. Galerie zdjęć z całej imprezy można obejrzeć tutaj i tutaj.

# data[].attributes.attachment_link.title
To Tylko Fizyka - Eksperymentowanie jest proste i tanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Eksperymenty fizyczne, które każdy może wykonać, które każdy powinien wykonać dla swojej własnej satysfakcji. Proste i tanie doświadczenia od lat 3 do 103. Filmy, wyjaśnienia, materiały, warunki wykonania, pytania i odpowiedzi. Dla dzieci, rodziców, dziadków, wychowawców, nauczycieli.

# data[].attributes.body
Politechnika warszawska - korzystanie po rejestracji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej znajdują się filmy w wersjach roboczych zawarte w podręczniku projektu eFizyka. Multimedialne środowisko nauczania fizyki. Prosimy o...

# data[].attributes.body
Doświadczenia domowe

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hosted by:

Doświadczenia domowe z fizyki

Powiedz mi, a zapomnę.
Pokaż - zapamiętam.
Pozwól mi zrobić, a zrozumiem.

Doświadczenia domowe z fizyki zawierają 120 eksperymentów z opisem, które można samodzielnie wykonać w domu. W większości są to proste i typowe eksperymenty. Niektóre nadają się dla dzieci, większość dla uczniów gimnazjum, ale znajdują się tutaj również skomplikowane eksperymenty fizyczne przeznaczone dla uczniów liceum. Każdy eksperyment udokumentowany jest filmem lub zdjęciami. Filmy będą stopniowo dostępne od listopada 2021 roku na YouTube w kanale (niestety z powodów technicznych poprzedni kanał "FizykaLOTurek" jest nieaktywny i obecnie wgrywam je na nowo założony kanał). W uwagach podajemy stopień trudności wykonania doświadczenia.
Pomysły pochodzą z różnych źródeł, a opisali i wykonali je uczniowie Liceum Ogólnokształcącego w Turku pod opieką Adama Bartczaka w ramach projektu e-Szkoła Wielkopolska wybierając temat: "Czy doświadczenia fizyczne można wykonywać w domu?" Projekt ten realizowany był od grudnia 2012 do końca lutego 2014 roku.
Poniżej znajduje się opis 19 wybranych doświadczeń fizycznych, a pozostałe przydzielone zostały umownie do kilku działów (w nawiasie podana jest liczba eksperymentów): , , , , , .

Materiały: Ogniwo (ogniwa) chemiczne, przewody, amperomierz
Przebieg doświadczenia: Grupa ludzi łapie się za suche ręce i tworzy krąg. Skrajne osoby łapią przewody połączone z ogniwem i amperomierzem. Odczytujemy wskazanie amperomierza. Uczestnicy zwilżają ręce wodą i ponownie tworzymy obwód elektryczny i mierzymy natężenie prądu.
Wyjaśnienie: Człowiek przewodzi prąd bardzo słabo więc natężenie jest bardzo małe. W naszym eksperymencie brało udział 13 osób, czyli cała grupa projektu "Czy doświadczenia fizyczne można wykonywać w domu" wraz z opiekunem. Przy suchych rękach natężenie wyniosło 150μA (patrz wskazanie miernika), przy użyciu 4 ogniw o łącznym napięciu (sile elektromotorycznej) 19,5V. Średni opór uczestnika projektu eSzkoła Wielkopolska wynosi więc 10000Ω. Po zwilżeniu rąk natężenie wyniosło 480μA, a średni opór 3000Ω. Teraz wiadomo dlaczego nie wolno dotykać urządzeń elektrycznych mokrymi rękami.
Autorzy: Damian Antczak, Szymon Bartczak, Monika Cholajda, Milena Cichocka, Michał Gąbka, Szymon Gruszczyński, Jacek Jastrzębski, Katarzyna Kasprzak, Mateusz Kubiak, Daria Ochocka, Dominik Szady, Anita Wachowska
Uwagi do wykonania: łatwe ale potrzebny jest amperomierz

Od lewej: D. Antczak, M. Cichocka, M. Kubiak, A. Bartczak (opiekun), Sz. Bartczak, J. Jastrzębski,
D. Szady, Sz. Gruszczyński, A. Wachowska, K. Kasprzak, M. Cholajda, D. Ochocka i M. Gąbka

Materiały: Źródło dźwięku (np. komórka), przewody głośnikowe, wzmacniacz, kolumny (np. komputerowe)
Przebieg doświadczenia: Od źródła dźwięku (może to być komputer lub komórka) i do wzmacniacza dołączamy dwa przewody z zakończeniami typu "jack". Końcówki masowe łączymy ze sobą przewodnikiem. Uczestnicy doświadczenia (te same osoby co w dośw. 1) łapią się za ręce tworząc okrąg, a pierwsze osoby trzymają końcówki przewodów kanałowych "jacka" (patrz rysunek poniżej). Gdy włączymy muzykę sygnał elektryczny zawierający informacje o dźwięku jest przenoszony przez łańcuszek ludzi.
Wyjaśnienie: Ciało ludzkie szczególnie dobrze przewodzi prądy zmienne o częstotliwości takiej, jaka występuje w sygnałach dźwiękowych. Jeśli fragmenty przewodów kolumnowych zastąpimy łańcuchem ludzi, to sygnał dźwiękowy będzie przewodzony.
Autorzy: Damian Antczak, Szymon Bartczak, Michał Gąbka, Mateusz Kubiak
Uwagi do wykonania: średnio łatwe, wymaga odpowiedniego złapania końcówek "jacka"

Materiały: kieliszki o różnych rozmiarach (najlepiej wykonane z cienkiego szkła), strzykawka, woda, tuner (przyrząd do strojenia) lub komórka z odpowiednim programem do mierzenia częstotliwości dźwięku, szklanki z wodą do zmaczania palców, taśma klejąca.
Przebieg doświadczenia: Nalewamy do kieliszków około jednej trzeciej wody i po kolei wprawiamy w drgania pocierając wilgotnym palcem i mierzymy częstotliwość wydawanego dźwięku za pomocą tunera lub odpowiedniego programu w komórce. Segregujemy kieliszki według częstotliwości wydawanego dźwięku. Dolewając lub ujmując wodę za pomocą strzykawki dostrajamy kieliszki aby uzyskać wszystkie dźwięki oktawy (w kieliszkach nie powinno być więcej niż dwie trzecie wody, gdyż wtedy źle brzmią co niestety nastąpiło u nas przy wysokich dźwiękach). W naszym doświadczeniu ułożyliśmy prawie półtorej oktawy. Strojenie zajęło nam ponad cztery godziny. Brakowało nam kieliszków, które wydawałyby wyższe tony. W jednym przypadku użyliśmy wysokiej, wąskiej szklanki. Aby kieliszki były stabilne przyklejamy je do stołu za pomocą taśmy klejącej. Następnie kieliszki należy rozegrać, czyli wykonywać próby ponieważ nie od razu tak łatwo kieliszki wydają dźwięki.
Obok przedstawiamy fragmenty czterech utworów zagranych przez autorów.
Wyjaśnienie: Na obwodzie kieliszków powstaje poprzeczna fala stojąca. Wnętrze kieliszka jest rezonatorem tak jak pudło rezonansowe w gitarze. Im więcej nalejemy wody tym dźwięk jest niższy. Dokładniej omówione jest to w dziale "Drgania i fale" w eksperymencie .
Instrument muzyczny zbudowany z kieliszków, w którym dźwięk powstaje poprzez pocieranie zwilżonym opuszkiem palca brzegu kieliszka nazywamy harfą szklaną lub anielskimi organami (po angielsku glass harp). Pierwszy taki instrument zbudował w XVIII wieku Richard Pockridge. Od niego pochodzi nazwa szklana harfa. Obecnie na świecie jest mało wykonawców używających anielskie organy. W Polsce szklaną harfę używa duet .
Autorzy: Michał Gąbka (gra na wielu instrumentach, założyciel i dyrygent szkolnej orkiestry LO Turek, ) i Szymon Bartczak (obsługa techniczna imprez muzycznych przez dwa lata w LO Turek)
Uwagi do wykonania: bardzo trudne i pracochłonne, wymaga cierpliwości, wytrwałości oraz umiejętności muzycznych

Materiały: obręcz od roweru, wstążka, tablica do której przyklejone są dwie listwy: jedna prosta, a druga w kształcie odwróconej cykloidy
Przebieg doświadczenia: Do rowerowej obręczy przywiązujemy wstążkę i wprawiamy ją w ruch. Punkt do którego przywiązana jest wstążka porusza się po krzywej zwanej cykloidą.
Bierzemy tablice do których przyklejone są dwie listwy: jedna prosta, a druga w kształcie odwróconej cykloidy, które stanowią tory po których będą poruszać się piłeczki pingpongowe. Długości podstawy i wysokości tych torów są takie same. Jednocześnie puszczamy dwie piłeczki. Szybciej stacza się piłeczka poruszająca się po cykloidzie.
Wyjaśnienie: Ruch toczącej się obręczy jest ruchem złożonym. Każdy punkt na obwodzie jednocześnie przesuwa się do przodu i obraca się względem osi przechodzącej przez środek obręczy. Torem ruchu tego punktu jest krzywa zwana cykloidą.
Cykloida ma szereg . Można udowodnić, że czas zsuwania się po odwróconej cykloidzie jest najkrótszym spośród czasów ruchów po różnych krzywych o tej samej długości podstawy i tej samej wysokości. Taki tor spotykamy na rozbiegu skoczni narciarskiej.
Autor: Dominik Szady, Szymon Gruszczyński
Uwagi do wykonania: pierwsza część łatwa, druga bardzo trudna ponieważ należy wykonać tablice z listwami (tablicę wykonał Marcin Puzio)

Wyścig monet czyli swobodny spadek i rzut poziomy

Wypływający strumień wody z butelki

Materiały: plastikowa butelka, gwóźdź, kombinerki, kuchnia gazowa, woda (można ją zabarwić), taśma malarska, ewentualnie druga butelka i plastikowy wężyk
Przebieg doświadczenia: Za pomocą rozgrzanego gwoździa wykonujemy kilka otworów w plastikowej butelce. Zaklejamy dziurki taśmą malarską i nalewamy do butelki zabarwionej wody. Powyżej butelki ustawiamy dużą butlę z zabarwioną wodą i łączymy oba naczynia wężykiem, aby podczas wypływu wody poziom w dolnej butelce się nie zmieniał. Odrywamy taśmę malarską odsłaniając otwory i woda wypływa. Gdy ustanie dopływ wody z górnej butli zasięg wypływających strumieni znacznie maleje.
Wyjaśnienie: Ruch porcji wody jest ruchem złożonym. W kierunku poziomym jest to ruch jednostajny, natomiast w kierunku pionowym jednostajnie przyspieszony. Torem ruchu jest parabola. Taki ruch nazywamy rzutem poziomym. Zasięg czyli odległość jaką ciało osiągnie w kierunku poziomym w tym ruchu zależy od prędkości początkowej i wysokości na której nadano poziomo prędkość.
Z otworów położonych niżej woda wypływa z większą prędkością, ponieważ panuje tam większe ciśnienie hydrostatyczne, ale czas ruchu jest wtedy krótszy. Największy zasięg osiąga więc strumień wody wypływający z otworu położonego na połowie wysokości słupa wody. Gdy ustanie dopływ wody z górnej butli zasięg wypływających strumieni maleje, ponieważ zmniejsza się prędkość wypływu.
W niektórych momentach obserwujemy łączenie się strumieni co jest związane z siłami spójności, czyli przyciągania się cząsteczek wody.
Autor: Hanna Nykiel i Julia Nykiel
Uwagi do wykonania: średnio łatwe, należy przeprowadzać w wannie lub na odkrytym terenie, można zrezygnować z drugiej butelki

Opory powietrza podczas swobodnego spadku

Materiały: dwie nakrętki o różnych masach, dwie kartki papieru, książka
Przebieg doświadczenia: Dwa ciała o różnych masach puszczamy z tej samej wysokości. Oba ciała spadają w tym samym czasie.
Jedną dwóch z kartek zgniatamy. Obie kartki puszczamy z tej samej wysokości. Szybciej spada kartka zgnieciona.
Swobodnie puszczamy prostą kartkę papieru i książkę. Książka spada szybciej. Gdy kartkę papieru położymy na książce, to oba ciała spadają razem.
Wyjaśnienie: Gdy pomijamy siły oporu powietrza to czas swobodnego spadku nie zależy od masy spadającego ciała, ponieważ każde ciało spada z tym samym przyspieszeniem zwanym przyspieszeniem ziemskim.
Na rozłożoną kartkę papieru działają siły oporu, które zależą od prędkości kartki i wielkości powierzchni. Ponieważ ma ona dużą powierzchnię to spada ona wolniej. Zgnieciona kartka ma małą powierzchnię, więc siły opory są małe. Jeśli kartkę papieru położymy na książce to na kartkę nie działa siła oporu i oba ciała spadają jednocześnie.
Autor: Szymon Bartczak
Uwagi do wykonania: bardzo łatwe

Nieważkość w spadającej butelce

Materiały: plastikowa butelka, gwóźdź, woda, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: W plastikowej butelce robimy dziurkę, zaklejamy ją taśmą klejącą i nalewamy do butelki wody. Odklejamy taśmę i woda wylatuje przez dziurkę z butelki. Puszczamy butelkę z wysokości około półtora metra i wtedy woda przestaje z niej wypływać.
Wyjaśnienie: Stan nieważkości polega na braku wzajemnego nacisku między ciałem a podłożem. Występuje gdy ciało porusza się tylko pod wpływem sił grawitacji, czyli na przykład podczas spadku swobodnego. Po upuszczeniu butelki woda więc nie naciska na butelkę i nie wypływa.
Autor: Kamil Mozio
Uwagi do wykonania: łatwe ale trudno jest obserwować wodę w czasie ruchu

Klucze w stanie nieważkości

Materiały: pęk kluczy
Przebieg doświadczenia: Podrzucamy do góry pęk kluczy. Każdy klucz ustawia się dowolnie i za każdym razem inaczej.
Wyjaśnienie: Stan nieważkości polega na braku wzajemnego nacisku między ciałem a podłożem. Występuje gdy ciało porusza się tylko pod wpływem sił grawitacji. Taka sytuacja jest zarówno podczas ruchu kluczy do góry, jak i spadku swobodnego. Tak jak przypadkowo nadamy ruch każdemu kluczowi, tak dalej się poruszają.
Autor: Anita Wachowska i Mateusz Kubiak
Uwagi do wykonania: bardzo łatwe

Bezwładność jajka czyli jak rozróżnić jajko surowe od ugotowanego?

Materiały: kubek lub szklanka, tekturka lub karta do gry, moneta, ugotowane jajko, kartka A4, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: Na ogół bezwładność ciał pokazuje się kładąc na szklance lub kubku kartę do gry lub tekturkę, a na niej monetę. Gdy gwałtownie pociągniemy za tekturkę moneta spada do szklanki. Taki eksperyment nazywany jest często "Leniwa moneta".
Wykonamy inne, bardziej widowiskowe doświadczenie. Nalewamy do szklanki połowę wody. Na szklance kładziemy tekturkę, na niej wykonaną z kartki A4 cienką rurkę, a na szczycie rurki stawiamy ugotowane jajko. Gwałtownie pociągamy za tekturkę. Jajko wpada do szklanki z wodą ale nie od razu. Przez moment zachowuje swoje położenie, a następnie spada do szklanki.
Wyjaśnienie: Bezwładność jest to cecha ciał wynikająca z pierwszej zasady dynamiki powodująca, że cało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa to nadal chce spoczywać, jeśli się porusza to nadal chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym.
Po usunięciu tekturki moneta i jajko przez moment zachowują swoje położenie, ponieważ są bezwładne, a następnie spadają pod wpływem siły grawitacji.
Co ciekawe po usunięciu tekturki nie ma siły wzajemnego nacisku i do momentu kontaktu z podłożem moneta i jajko są w stanie nieważkości.
Autor: Szymon Bartczak
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Bezwładność płomienia świeczki

Materiały: tekturka lub sztywna kartka A4, świeczka, plastikowa butelka, nożyczki, zapałki
Przebieg doświadczenia: Do leżącej na stole tekturki przyklejamy zapaloną świeczkę (kapiemy na tekturkę stopiony wosk i przykładamy świeczkę). Gdy szybkim ruchem poruszamy po stole tekturką ze świeczką w jedną stroną i z powrotem, to płomień świeczki odchyla się przeciwnie do zwrotu prędkości.
Przykrywamy świeczkę plastikową osłoną w kształcie cylindra, wyciętą z butelki po napojach i przyczepiamy ją za pomocą taśmy klejącej do tekturki. Podczas szybkich ruchów tekturki płomień świeczki tym razem odchyla się lekko zgodnie ze zwrotem prędkości.
Wyjaśnienie: Płomień nieosłoniętej świeczki odchyla się przeciwnie do zwrotu prędkości, ponieważ powietrze otaczające płomień ma większą gęstość od płomienia, a więc i większą bezwładność. Bezwładność jest to cecha ciał wynikająca z pierwszej zasady dynamiki powodująca, że cało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa to nadal chce spoczywać, jeśli się porusza to nadal chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym. Miarą bezwładności jest masa.
Gdy przykryjemy świeczkę plastikową osłoną w kształcie cylindra, to poruszający się cylinder nadaje ruch powietrzu wewnątrz osłony i całość porusza się do przodu.
Autor: Milena Cichocka
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Materiały: cienka drewniana listewka, młotek, gazeta. stół
Przebieg doświadczenia: Cienką listewkę kładziemy na stole tak, aby jej część wystawała poza krawędź stołu i. Listewka obracając się leci do przodu.
Ponownie tak samo kładziemy listewkę na stole i przykrywamy część listewki leżącą na stole gazetą. Jeśli powoli ręką naciskamy na wystający koniec listewki to listewka razem z gazetą z łatwością podnosi się do góry.
Następnie uderzamy silnie młotkiem w wystający koniec listewki. Listewka ulega złamaniu, a gazeta pozostaje nieporuszona.
Wyjaśnienie: Gdy uderzamy młotkiem w wystający koniec nieprzykrytej listewki to opory powietrza są bardzo małe i nadajemy ruch obrotowy i postępowy listewki.
Po silnym uderzeniu młotkiem przykrytej gazetą listewki, siła działa bardzo krótko Z drugiej zasady dynamiki w postaci ogólnej wynika, że zmiana pędu jest tym większa im większa jest siła i krótszy czas działania. W naszym eksperymencie więc prędkość listewki z gazetą od razu osiąga duża prędkość. Ale powietrze stawia opór który zależy od prędkości (czym większa prędkość tym większy opór powietrza) i od powierzchni (gazeta ma dużą powierzchnię). Siła oporu jest więc ogromna i gazeta prawie się nie porusza a listewka ulega złamaniu. Eksperyment ten można również tłumaczyć bezwładnością powietrza, które po uderzeniu chce pozostać nadal w spoczynku. Bezwładność jest to cecha ciał powodująca, że ciało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa, to nadal chce spoczywać, a jak się porusza, to chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym.
Jeśli powoli ręką naciskamy na wystający koniec listewki to zmiana pędu jest mała, siły oporu powietrza są wtedy znikome i listewka z gazetą bez problemów podnosi się do góry.
Autor: Hanna Nykiel
Uwagi do wykonania: uderzeniu musi być silne i celne czyli na koniec listewki i młotek powinien spadać pionowo z góry

Odrzutowy samochodzik - zjawisko odrzutu

Materiały: gumowy balonik, samochodzik (zabawka), słomka do napoju, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: Nadmuchujemy gumowy balonik i puszczamy go. Balonik wykonuje gwałtowne ruchy a jego lot jest niestabilny.
Do samochodzika - zabawki doklejamy za pomocą taśmy klejącej rurkę od napojów i gumką przyczepiamy balonik. Nadmuchujemy balonik. Następnie kładziemy zabawkę na stole i puszczamy. Powietrze wylatuje z balonika, a samochodzik porusza się w przeciwną stronę niż wylatujące powietrze.
Na filmie balonik przez pomyłkę został zamontowany odwrotnie niż powinien i samochodzik porusza się do tyłu. Chyba nie przeszkadza to jednak w wytłumaczeniu zjawiska odrzutu.
Wyjaśnienie: W nadmuchanym baloniku panuje duże ciśnienie. Powietrze wylatując z balonika działa na balonik dużą siłą, nadając mu ruch. Spełniona test tutaj zasada zachowania pędu, która stwierdza, że całkowity pęd układu zamkniętego jest stały. Skoro powietrze wylatując nabywa pęd w jedną stronę to samochodzik musi uzyskać pęd w stronę przeciwną.
Na co dzień nie używa się samochodów odrzutowych, ale co ciekawe rekordy prędkości pojazdów na lądzie należą właśnie do specjalnie skonstruowanych samochodów z silnikiem odrzutowym.
Autor: Monika Cholajda
Uwagi do wykonania: łatwe

Rakieta z butelki - odrzut

Materiały: metalowa puszka po napoju, sznurek, słomka do napoju, przebijak lub gwóźdź, młotek, plastelina, woda, drewniany kij
Przebieg doświadczenia: W puszce po napoju na górnym brzegu wykonujemy naprzeciwko siebie dwa otwory, aby można było puszkę powiesić na sznurku. Przy dnie puszki naprzeciwko siebie wykonujemy kolejne dwa otwory i wkładamy do nich stycznie do powierzchni puszki kawałki słomek od napojów. Wokół słomek otwory uszczelniamy plasteliną. Wieszamy puszkę na sznurku, zatykamy palcami otwory słomek i nalewamy do puszki wody. Gdy woda wypływa z otworów to puszka obraca się w przeciwną stronę do wypływającej wody.
Wyjaśnienie: Zachodzi tutaj zjawisko odrzutu, które można wytłumaczyć z zasady zachowania pędu: "W układzie izolowanym ciał całkowity pęd układu jest stały czyli nie ulega zmianie". Po nalaniu wody, puszka z wodą spoczywa czyli pęd początkowy wynosi zero. Gdy woda zaczyna wypływać to nabywa pęd w jedną stronę (pęd jest wielkością wektorową), więc puszka musi obracać się w przeciwną stronę aby suma wektorowa całego pędu nadal była równa zero.
Autor: średnio trudne, odrzut jest tym większy im grubsze są słomki od napojów ponieważ wtedy więcej wody wypływa
Uwagi do wykonania: Hanna Nykiel i Julia Nykiel

Materiały: bryła składająca się z dwóch stożków mających wspólną podstawę - wykonana ze sztywnego papieru sklejonego taśmą, listewki, taśma klejąca, dwa drewniane klocki
Przebieg doświadczenia: Z kartonu wykonujemy bryłę składającą się z dwóch stożków mających wspólną podstawę. Dwie listewki łączymy w jednym końcu taśmą klejącą. Drugie końce listewki rozstawiamy w dość dużej odległości od siebie i doklejamy do nich drewniane klocki aby mogły stać wyżej. Powstaje w ten sposób zwężająca się równia pochyła. Obok stawiamy poziomicę aby nie było wątpliwości, że stół ustawiony jest poziomo.
Po umieszczeniu naszej bryły na równi toczy się ona w stronę krawędzi położonych wyżej. Jeśli zmniejszymy kąt rozwarcia listewek to stożkowata bryła stacza się w drugą stronę.
Wyjaśnienie: Z zasady zachowania energii wynika, że całkowita energia mechaniczna ciała nie uległa zmianie, co najwyżej może się zamienić na inną formę energii, ale nigdy nie wzrośnie bez dostarczenia energii z zewnątrz. Stąd każde ciało samorzutnie bez dodatkowej energii zsuwa się z wyższego położenia do niższego.
W przypadku bryły musimy obserwować wysokość środka masy (ciężkości). Rozpatrzmy dwa położenia naszej bryły. Gdy położymy ją tuż przy łączeniu listewek to opiera się ona prawie na środku, gdzie jest bardzo gruba i środek masy jest wysoko. Jeśli znajdzie się ona w okolicy rozwartych końców listewek to opiera się na swoich zwężonych końcach i środek masy znajduje się nisko. Staczanie odbywa się więc od położenia, gdy środek ciężkości jest wyżej, do położenia, gdy środek ciężkości jest niżej, natomiast pochyłe listewki wprowadzają nas w błąd, sugerujący ruch zgodnie z nachyleniem listewek. Paradoks jest więc rozwiązany. Eksperyment można pokazywać jako czarodziejską sztuczkę.
Jeśli kąt rozwarcia jest mały to bryła opiera się bardzo blisko środka i rozwarcie listewek niewiele zmienia położenie środka masy.
Autor: Monika Cholajda
Uwagi do wykonania: dość trudne, przygotowanie eksperymentu jest pracochłonne, należy dobrać odpowiedni kąt rozwarcia

Materiały: nadmuchany balonik, patyczek do szaszłyków
Przebieg doświadczenia: Gdy nadmuchany balonik przekuwamy patyczkiem do szaszłyków tuż przy ustniku oraz na szczycie czaszy to on nie pęka. Po wyjęciu patyczka balon nadal jest cały, jedynie powoli uchodzi powietrze.
Jeśli przekujemy balonik w innym miejscu to balonik z hukiem pęka.
Wyjaśnienie: W nadmuchanym balonie występują naprężenia spowodowane sprężystością gumy. Naprężenia te zależą od miejsca na powierzchni balonika. Najmniejsze są one tuż przy ustniku oraz na szczycie balonika, w pozostałych miejscach są bardzo duże. Gdy balonik został przekuty w punktach o małym naprężeniu to otwory się nie poszerzają i balon nie pęka nawet po wyjęciu patyczka. Jeśli przekujemy balonik w miejscu, w którym naprężenia są duże, siły sprężystości powodują szybkie poszerzanie się otworów i balonik pęka.
Autor: Wojciech Nykiel
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Rozszerzanie się Wszechświata

Spis pozostałych doświadczeń

Budowa cząsteczkowa i ciepło

Elektromagnetyzm (prąd elektryczny, elektrostatyka, pole magnetyczne)

Drgania i fale mechaniczne

Wykonanie filmów w poszczególnych doświadczeniach (w nawiasach podane są numery doświadczeń)
Filmowanie: F. Błażełek (2), Sz. Bartczak (3, 13, 18), Sz. Gruszczyński (4), A. Bartczak (6, 10, 12, 14, 16, 17, 19), M. Kubiak (5, 8, 9), W. Kubiaczyk (7, 11), Sz. Kamiński (15)
Lektor: Sz. Bartczak (2, 7, 11, 12, 14), J. Jastrzębski (4, 8, 10, 17, 19), K. Kościankowski (5, 9), H. Nykiel (6, 13, 16, 18), Sz. Kamiński (15)
Montaż: Sz. Bartczak (2, 3, 10), Sz. Gruszczyński (4), M. Kubiak (5, 8, 9), A. Bartczak (6, 7, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19), K. Mozio (15)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hosted by: Doświadczenia domowe z fizyki Powiedz mi, a zapomnę. Pokaż - zapamiętam. Pozwól mi zrobić, a zrozumiem. Doświadczenia domowe z fizyki zawierają 120 eksperymentów z opisem, które można samodzielnie wykonać w domu. W większości są to proste i typowe eksperymenty.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eksperyment na lekcji języka polskiego w gimnazjum- jak postrzegamy innych?

# data[].attributes.attachment_link.description
antydyskryminacja, dyskryminacja, Dzień Kobiet, Kobieta, projekt edukacyjny, Rozmawiajmy o uchodźcach, równość płci, uchodźca, pomysł na zajęcia

# data[].attributes.body
7 zagadek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
przez Aleksandra

Kolejna porcja zagadek! Coś szczególnego dla tych, którzy uwielbiają sprawdzać swoją inteligencję i logiczne myślenie. Najważniejsze to się skupić i mieć otwarty umysł, a odpowiedzi przyjdą same 😉

Jeśli chcesz poznać odpowiedź, kliknij na zagadkę. Daj także znać, jak Ci poszło. Powodzenia!
Popularne teraz

# data[].attributes.attachment_link.title
7 logicznych zagadek, na które większość ludzi nie zna odpowiedzi

# data[].attributes.attachment_link.description
przez Aleksandra Kolejna porcja zagadek! Coś szczególnego dla tych, którzy uwielbiają sprawdzać swoją inteligencję i logiczne myślenie. Najważniejsze to się skupić i mieć otwarty umysł, a odpowiedzi przyjdą same 😉 Popularne teraz

# data[].attributes.body
Języki obce

# data[].attributes.body
Film o metodzie problemowej

# data[].attributes.body
Rozszerzona rzeczywistość

# data[].attributes.attachment_link.description
Experience the immersive wonder of 3D Augmented Reality with engaging coloring experiences that let your creativity run wild.

# data[].attributes.body
Doświadczenia i eksperymety

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hosted by:

Doświadczenia domowe z fizyki

Powiedz mi, a zapomnę.
Pokaż - zapamiętam.
Pozwól mi zrobić, a zrozumiem.

Doświadczenia domowe z fizyki zawierają 120 eksperymentów z opisem, które można samodzielnie wykonać w domu. W większości są to proste i typowe eksperymenty. Niektóre nadają się dla dzieci, większość dla uczniów gimnazjum, ale znajdują się tutaj również skomplikowane eksperymenty fizyczne przeznaczone dla uczniów liceum. Każdy eksperyment udokumentowany jest filmem lub zdjęciami. Filmy będą stopniowo dostępne od listopada 2021 roku na YouTube w kanale (niestety z powodów technicznych poprzedni kanał "FizykaLOTurek" jest nieaktywny i obecnie wgrywam je na nowo założony kanał). W uwagach podajemy stopień trudności wykonania doświadczenia.
Pomysły pochodzą z różnych źródeł, a opisali i wykonali je uczniowie Liceum Ogólnokształcącego w Turku pod opieką Adama Bartczaka w ramach projektu e-Szkoła Wielkopolska wybierając temat: "Czy doświadczenia fizyczne można wykonywać w domu?" Projekt ten realizowany był od grudnia 2012 do końca lutego 2014 roku.
Poniżej znajduje się opis 19 wybranych doświadczeń fizycznych, a pozostałe przydzielone zostały umownie do kilku działów (w nawiasie podana jest liczba eksperymentów): , , , , , .

Materiały: Ogniwo (ogniwa) chemiczne, przewody, amperomierz
Przebieg doświadczenia: Grupa ludzi łapie się za suche ręce i tworzy krąg. Skrajne osoby łapią przewody połączone z ogniwem i amperomierzem. Odczytujemy wskazanie amperomierza. Uczestnicy zwilżają ręce wodą i ponownie tworzymy obwód elektryczny i mierzymy natężenie prądu.
Wyjaśnienie: Człowiek przewodzi prąd bardzo słabo więc natężenie jest bardzo małe. W naszym eksperymencie brało udział 13 osób, czyli cała grupa projektu "Czy doświadczenia fizyczne można wykonywać w domu" wraz z opiekunem. Przy suchych rękach natężenie wyniosło 150μA (patrz wskazanie miernika), przy użyciu 4 ogniw o łącznym napięciu (sile elektromotorycznej) 19,5V. Średni opór uczestnika projektu eSzkoła Wielkopolska wynosi więc 10000Ω. Po zwilżeniu rąk natężenie wyniosło 480μA, a średni opór 3000Ω. Teraz wiadomo dlaczego nie wolno dotykać urządzeń elektrycznych mokrymi rękami.
Autorzy: Damian Antczak, Szymon Bartczak, Monika Cholajda, Milena Cichocka, Michał Gąbka, Szymon Gruszczyński, Jacek Jastrzębski, Katarzyna Kasprzak, Mateusz Kubiak, Daria Ochocka, Dominik Szady, Anita Wachowska
Uwagi do wykonania: łatwe ale potrzebny jest amperomierz

Od lewej: D. Antczak, M. Cichocka, M. Kubiak, A. Bartczak (opiekun), Sz. Bartczak, J. Jastrzębski,
D. Szady, Sz. Gruszczyński, A. Wachowska, K. Kasprzak, M. Cholajda, D. Ochocka i M. Gąbka

Materiały: Źródło dźwięku (np. komórka), przewody głośnikowe, wzmacniacz, kolumny (np. komputerowe)
Przebieg doświadczenia: Od źródła dźwięku (może to być komputer lub komórka) i do wzmacniacza dołączamy dwa przewody z zakończeniami typu "jack". Końcówki masowe łączymy ze sobą przewodnikiem. Uczestnicy doświadczenia (te same osoby co w dośw. 1) łapią się za ręce tworząc okrąg, a pierwsze osoby trzymają końcówki przewodów kanałowych "jacka" (patrz rysunek poniżej). Gdy włączymy muzykę sygnał elektryczny zawierający informacje o dźwięku jest przenoszony przez łańcuszek ludzi.
Wyjaśnienie: Ciało ludzkie szczególnie dobrze przewodzi prądy zmienne o częstotliwości takiej, jaka występuje w sygnałach dźwiękowych. Jeśli fragmenty przewodów kolumnowych zastąpimy łańcuchem ludzi, to sygnał dźwiękowy będzie przewodzony.
Autorzy: Damian Antczak, Szymon Bartczak, Michał Gąbka, Mateusz Kubiak
Uwagi do wykonania: średnio łatwe, wymaga odpowiedniego złapania końcówek "jacka"

Materiały: kieliszki o różnych rozmiarach (najlepiej wykonane z cienkiego szkła), strzykawka, woda, tuner (przyrząd do strojenia) lub komórka z odpowiednim programem do mierzenia częstotliwości dźwięku, szklanki z wodą do zmaczania palców, taśma klejąca.
Przebieg doświadczenia: Nalewamy do kieliszków około jednej trzeciej wody i po kolei wprawiamy w drgania pocierając wilgotnym palcem i mierzymy częstotliwość wydawanego dźwięku za pomocą tunera lub odpowiedniego programu w komórce. Segregujemy kieliszki według częstotliwości wydawanego dźwięku. Dolewając lub ujmując wodę za pomocą strzykawki dostrajamy kieliszki aby uzyskać wszystkie dźwięki oktawy (w kieliszkach nie powinno być więcej niż dwie trzecie wody, gdyż wtedy źle brzmią co niestety nastąpiło u nas przy wysokich dźwiękach). W naszym doświadczeniu ułożyliśmy prawie półtorej oktawy. Strojenie zajęło nam ponad cztery godziny. Brakowało nam kieliszków, które wydawałyby wyższe tony. W jednym przypadku użyliśmy wysokiej, wąskiej szklanki. Aby kieliszki były stabilne przyklejamy je do stołu za pomocą taśmy klejącej. Następnie kieliszki należy rozegrać, czyli wykonywać próby ponieważ nie od razu tak łatwo kieliszki wydają dźwięki.
Obok przedstawiamy fragmenty czterech utworów zagranych przez autorów.
Wyjaśnienie: Na obwodzie kieliszków powstaje poprzeczna fala stojąca. Wnętrze kieliszka jest rezonatorem tak jak pudło rezonansowe w gitarze. Im więcej nalejemy wody tym dźwięk jest niższy. Dokładniej omówione jest to w dziale "Drgania i fale" w eksperymencie .
Instrument muzyczny zbudowany z kieliszków, w którym dźwięk powstaje poprzez pocieranie zwilżonym opuszkiem palca brzegu kieliszka nazywamy harfą szklaną lub anielskimi organami (po angielsku glass harp). Pierwszy taki instrument zbudował w XVIII wieku Richard Pockridge. Od niego pochodzi nazwa szklana harfa. Obecnie na świecie jest mało wykonawców używających anielskie organy. W Polsce szklaną harfę używa duet .
Autorzy: Michał Gąbka (gra na wielu instrumentach, założyciel i dyrygent szkolnej orkiestry LO Turek, ) i Szymon Bartczak (obsługa techniczna imprez muzycznych przez dwa lata w LO Turek)
Uwagi do wykonania: bardzo trudne i pracochłonne, wymaga cierpliwości, wytrwałości oraz umiejętności muzycznych

Materiały: obręcz od roweru, wstążka, tablica do której przyklejone są dwie listwy: jedna prosta, a druga w kształcie odwróconej cykloidy
Przebieg doświadczenia: Do rowerowej obręczy przywiązujemy wstążkę i wprawiamy ją w ruch. Punkt do którego przywiązana jest wstążka porusza się po krzywej zwanej cykloidą.
Bierzemy tablice do których przyklejone są dwie listwy: jedna prosta, a druga w kształcie odwróconej cykloidy, które stanowią tory po których będą poruszać się piłeczki pingpongowe. Długości podstawy i wysokości tych torów są takie same. Jednocześnie puszczamy dwie piłeczki. Szybciej stacza się piłeczka poruszająca się po cykloidzie.
Wyjaśnienie: Ruch toczącej się obręczy jest ruchem złożonym. Każdy punkt na obwodzie jednocześnie przesuwa się do przodu i obraca się względem osi przechodzącej przez środek obręczy. Torem ruchu tego punktu jest krzywa zwana cykloidą.
Cykloida ma szereg . Można udowodnić, że czas zsuwania się po odwróconej cykloidzie jest najkrótszym spośród czasów ruchów po różnych krzywych o tej samej długości podstawy i tej samej wysokości. Taki tor spotykamy na rozbiegu skoczni narciarskiej.
Autor: Dominik Szady, Szymon Gruszczyński
Uwagi do wykonania: pierwsza część łatwa, druga bardzo trudna ponieważ należy wykonać tablice z listwami (tablicę wykonał Marcin Puzio)

Wyścig monet czyli swobodny spadek i rzut poziomy

Wypływający strumień wody z butelki

Materiały: plastikowa butelka, gwóźdź, kombinerki, kuchnia gazowa, woda (można ją zabarwić), taśma malarska, ewentualnie druga butelka i plastikowy wężyk
Przebieg doświadczenia: Za pomocą rozgrzanego gwoździa wykonujemy kilka otworów w plastikowej butelce. Zaklejamy dziurki taśmą malarską i nalewamy do butelki zabarwionej wody. Powyżej butelki ustawiamy dużą butlę z zabarwioną wodą i łączymy oba naczynia wężykiem, aby podczas wypływu wody poziom w dolnej butelce się nie zmieniał. Odrywamy taśmę malarską odsłaniając otwory i woda wypływa. Gdy ustanie dopływ wody z górnej butli zasięg wypływających strumieni znacznie maleje.
Wyjaśnienie: Ruch porcji wody jest ruchem złożonym. W kierunku poziomym jest to ruch jednostajny, natomiast w kierunku pionowym jednostajnie przyspieszony. Torem ruchu jest parabola. Taki ruch nazywamy rzutem poziomym. Zasięg czyli odległość jaką ciało osiągnie w kierunku poziomym w tym ruchu zależy od prędkości początkowej i wysokości na której nadano poziomo prędkość.
Z otworów położonych niżej woda wypływa z większą prędkością, ponieważ panuje tam większe ciśnienie hydrostatyczne, ale czas ruchu jest wtedy krótszy. Największy zasięg osiąga więc strumień wody wypływający z otworu położonego na połowie wysokości słupa wody. Gdy ustanie dopływ wody z górnej butli zasięg wypływających strumieni maleje, ponieważ zmniejsza się prędkość wypływu.
W niektórych momentach obserwujemy łączenie się strumieni co jest związane z siłami spójności, czyli przyciągania się cząsteczek wody.
Autor: Hanna Nykiel i Julia Nykiel
Uwagi do wykonania: średnio łatwe, należy przeprowadzać w wannie lub na odkrytym terenie, można zrezygnować z drugiej butelki

Opory powietrza podczas swobodnego spadku

Materiały: dwie nakrętki o różnych masach, dwie kartki papieru, książka
Przebieg doświadczenia: Dwa ciała o różnych masach puszczamy z tej samej wysokości. Oba ciała spadają w tym samym czasie.
Jedną dwóch z kartek zgniatamy. Obie kartki puszczamy z tej samej wysokości. Szybciej spada kartka zgnieciona.
Swobodnie puszczamy prostą kartkę papieru i książkę. Książka spada szybciej. Gdy kartkę papieru położymy na książce, to oba ciała spadają razem.
Wyjaśnienie: Gdy pomijamy siły oporu powietrza to czas swobodnego spadku nie zależy od masy spadającego ciała, ponieważ każde ciało spada z tym samym przyspieszeniem zwanym przyspieszeniem ziemskim.
Na rozłożoną kartkę papieru działają siły oporu, które zależą od prędkości kartki i wielkości powierzchni. Ponieważ ma ona dużą powierzchnię to spada ona wolniej. Zgnieciona kartka ma małą powierzchnię, więc siły opory są małe. Jeśli kartkę papieru położymy na książce to na kartkę nie działa siła oporu i oba ciała spadają jednocześnie.
Autor: Szymon Bartczak
Uwagi do wykonania: bardzo łatwe

Nieważkość w spadającej butelce

Materiały: plastikowa butelka, gwóźdź, woda, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: W plastikowej butelce robimy dziurkę, zaklejamy ją taśmą klejącą i nalewamy do butelki wody. Odklejamy taśmę i woda wylatuje przez dziurkę z butelki. Puszczamy butelkę z wysokości około półtora metra i wtedy woda przestaje z niej wypływać.
Wyjaśnienie: Stan nieważkości polega na braku wzajemnego nacisku między ciałem a podłożem. Występuje gdy ciało porusza się tylko pod wpływem sił grawitacji, czyli na przykład podczas spadku swobodnego. Po upuszczeniu butelki woda więc nie naciska na butelkę i nie wypływa.
Autor: Kamil Mozio
Uwagi do wykonania: łatwe ale trudno jest obserwować wodę w czasie ruchu

Klucze w stanie nieważkości

Materiały: pęk kluczy
Przebieg doświadczenia: Podrzucamy do góry pęk kluczy. Każdy klucz ustawia się dowolnie i za każdym razem inaczej.
Wyjaśnienie: Stan nieważkości polega na braku wzajemnego nacisku między ciałem a podłożem. Występuje gdy ciało porusza się tylko pod wpływem sił grawitacji. Taka sytuacja jest zarówno podczas ruchu kluczy do góry, jak i spadku swobodnego. Tak jak przypadkowo nadamy ruch każdemu kluczowi, tak dalej się poruszają.
Autor: Anita Wachowska i Mateusz Kubiak
Uwagi do wykonania: bardzo łatwe

Bezwładność jajka czyli jak rozróżnić jajko surowe od ugotowanego?

Materiały: kubek lub szklanka, tekturka lub karta do gry, moneta, ugotowane jajko, kartka A4, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: Na ogół bezwładność ciał pokazuje się kładąc na szklance lub kubku kartę do gry lub tekturkę, a na niej monetę. Gdy gwałtownie pociągniemy za tekturkę moneta spada do szklanki. Taki eksperyment nazywany jest często "Leniwa moneta".
Wykonamy inne, bardziej widowiskowe doświadczenie. Nalewamy do szklanki połowę wody. Na szklance kładziemy tekturkę, na niej wykonaną z kartki A4 cienką rurkę, a na szczycie rurki stawiamy ugotowane jajko. Gwałtownie pociągamy za tekturkę. Jajko wpada do szklanki z wodą ale nie od razu. Przez moment zachowuje swoje położenie, a następnie spada do szklanki.
Wyjaśnienie: Bezwładność jest to cecha ciał wynikająca z pierwszej zasady dynamiki powodująca, że cało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa to nadal chce spoczywać, jeśli się porusza to nadal chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym.
Po usunięciu tekturki moneta i jajko przez moment zachowują swoje położenie, ponieważ są bezwładne, a następnie spadają pod wpływem siły grawitacji.
Co ciekawe po usunięciu tekturki nie ma siły wzajemnego nacisku i do momentu kontaktu z podłożem moneta i jajko są w stanie nieważkości.
Autor: Szymon Bartczak
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Bezwładność płomienia świeczki

Materiały: tekturka lub sztywna kartka A4, świeczka, plastikowa butelka, nożyczki, zapałki
Przebieg doświadczenia: Do leżącej na stole tekturki przyklejamy zapaloną świeczkę (kapiemy na tekturkę stopiony wosk i przykładamy świeczkę). Gdy szybkim ruchem poruszamy po stole tekturką ze świeczką w jedną stroną i z powrotem, to płomień świeczki odchyla się przeciwnie do zwrotu prędkości.
Przykrywamy świeczkę plastikową osłoną w kształcie cylindra, wyciętą z butelki po napojach i przyczepiamy ją za pomocą taśmy klejącej do tekturki. Podczas szybkich ruchów tekturki płomień świeczki tym razem odchyla się lekko zgodnie ze zwrotem prędkości.
Wyjaśnienie: Płomień nieosłoniętej świeczki odchyla się przeciwnie do zwrotu prędkości, ponieważ powietrze otaczające płomień ma większą gęstość od płomienia, a więc i większą bezwładność. Bezwładność jest to cecha ciał wynikająca z pierwszej zasady dynamiki powodująca, że cało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa to nadal chce spoczywać, jeśli się porusza to nadal chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym. Miarą bezwładności jest masa.
Gdy przykryjemy świeczkę plastikową osłoną w kształcie cylindra, to poruszający się cylinder nadaje ruch powietrzu wewnątrz osłony i całość porusza się do przodu.
Autor: Milena Cichocka
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Materiały: cienka drewniana listewka, młotek, gazeta. stół
Przebieg doświadczenia: Cienką listewkę kładziemy na stole tak, aby jej część wystawała poza krawędź stołu i. Listewka obracając się leci do przodu.
Ponownie tak samo kładziemy listewkę na stole i przykrywamy część listewki leżącą na stole gazetą. Jeśli powoli ręką naciskamy na wystający koniec listewki to listewka razem z gazetą z łatwością podnosi się do góry.
Następnie uderzamy silnie młotkiem w wystający koniec listewki. Listewka ulega złamaniu, a gazeta pozostaje nieporuszona.
Wyjaśnienie: Gdy uderzamy młotkiem w wystający koniec nieprzykrytej listewki to opory powietrza są bardzo małe i nadajemy ruch obrotowy i postępowy listewki.
Po silnym uderzeniu młotkiem przykrytej gazetą listewki, siła działa bardzo krótko Z drugiej zasady dynamiki w postaci ogólnej wynika, że zmiana pędu jest tym większa im większa jest siła i krótszy czas działania. W naszym eksperymencie więc prędkość listewki z gazetą od razu osiąga duża prędkość. Ale powietrze stawia opór który zależy od prędkości (czym większa prędkość tym większy opór powietrza) i od powierzchni (gazeta ma dużą powierzchnię). Siła oporu jest więc ogromna i gazeta prawie się nie porusza a listewka ulega złamaniu. Eksperyment ten można również tłumaczyć bezwładnością powietrza, które po uderzeniu chce pozostać nadal w spoczynku. Bezwładność jest to cecha ciał powodująca, że ciało chce zachować swój stan ruchu, czyli jeśli spoczywa, to nadal chce spoczywać, a jak się porusza, to chce się poruszać ruchem jednostajnym prostoliniowym.
Jeśli powoli ręką naciskamy na wystający koniec listewki to zmiana pędu jest mała, siły oporu powietrza są wtedy znikome i listewka z gazetą bez problemów podnosi się do góry.
Autor: Hanna Nykiel
Uwagi do wykonania: uderzeniu musi być silne i celne czyli na koniec listewki i młotek powinien spadać pionowo z góry

Odrzutowy samochodzik - zjawisko odrzutu

Materiały: gumowy balonik, samochodzik (zabawka), słomka do napoju, taśma klejąca
Przebieg doświadczenia: Nadmuchujemy gumowy balonik i puszczamy go. Balonik wykonuje gwałtowne ruchy a jego lot jest niestabilny.
Do samochodzika - zabawki doklejamy za pomocą taśmy klejącej rurkę od napojów i gumką przyczepiamy balonik. Nadmuchujemy balonik. Następnie kładziemy zabawkę na stole i puszczamy. Powietrze wylatuje z balonika, a samochodzik porusza się w przeciwną stronę niż wylatujące powietrze.
Na filmie balonik przez pomyłkę został zamontowany odwrotnie niż powinien i samochodzik porusza się do tyłu. Chyba nie przeszkadza to jednak w wytłumaczeniu zjawiska odrzutu.
Wyjaśnienie: W nadmuchanym baloniku panuje duże ciśnienie. Powietrze wylatując z balonika działa na balonik dużą siłą, nadając mu ruch. Spełniona test tutaj zasada zachowania pędu, która stwierdza, że całkowity pęd układu zamkniętego jest stały. Skoro powietrze wylatując nabywa pęd w jedną stronę to samochodzik musi uzyskać pęd w stronę przeciwną.
Na co dzień nie używa się samochodów odrzutowych, ale co ciekawe rekordy prędkości pojazdów na lądzie należą właśnie do specjalnie skonstruowanych samochodów z silnikiem odrzutowym.
Autor: Monika Cholajda
Uwagi do wykonania: łatwe

Rakieta z butelki - odrzut

Materiały: metalowa puszka po napoju, sznurek, słomka do napoju, przebijak lub gwóźdź, młotek, plastelina, woda, drewniany kij
Przebieg doświadczenia: W puszce po napoju na górnym brzegu wykonujemy naprzeciwko siebie dwa otwory, aby można było puszkę powiesić na sznurku. Przy dnie puszki naprzeciwko siebie wykonujemy kolejne dwa otwory i wkładamy do nich stycznie do powierzchni puszki kawałki słomek od napojów. Wokół słomek otwory uszczelniamy plasteliną. Wieszamy puszkę na sznurku, zatykamy palcami otwory słomek i nalewamy do puszki wody. Gdy woda wypływa z otworów to puszka obraca się w przeciwną stronę do wypływającej wody.
Wyjaśnienie: Zachodzi tutaj zjawisko odrzutu, które można wytłumaczyć z zasady zachowania pędu: "W układzie izolowanym ciał całkowity pęd układu jest stały czyli nie ulega zmianie". Po nalaniu wody, puszka z wodą spoczywa czyli pęd początkowy wynosi zero. Gdy woda zaczyna wypływać to nabywa pęd w jedną stronę (pęd jest wielkością wektorową), więc puszka musi obracać się w przeciwną stronę aby suma wektorowa całego pędu nadal była równa zero.
Autor: średnio trudne, odrzut jest tym większy im grubsze są słomki od napojów ponieważ wtedy więcej wody wypływa
Uwagi do wykonania: Hanna Nykiel i Julia Nykiel

Materiały: bryła składająca się z dwóch stożków mających wspólną podstawę - wykonana ze sztywnego papieru sklejonego taśmą, listewki, taśma klejąca, dwa drewniane klocki
Przebieg doświadczenia: Z kartonu wykonujemy bryłę składającą się z dwóch stożków mających wspólną podstawę. Dwie listewki łączymy w jednym końcu taśmą klejącą. Drugie końce listewki rozstawiamy w dość dużej odległości od siebie i doklejamy do nich drewniane klocki aby mogły stać wyżej. Powstaje w ten sposób zwężająca się równia pochyła. Obok stawiamy poziomicę aby nie było wątpliwości, że stół ustawiony jest poziomo.
Po umieszczeniu naszej bryły na równi toczy się ona w stronę krawędzi położonych wyżej. Jeśli zmniejszymy kąt rozwarcia listewek to stożkowata bryła stacza się w drugą stronę.
Wyjaśnienie: Z zasady zachowania energii wynika, że całkowita energia mechaniczna ciała nie uległa zmianie, co najwyżej może się zamienić na inną formę energii, ale nigdy nie wzrośnie bez dostarczenia energii z zewnątrz. Stąd każde ciało samorzutnie bez dodatkowej energii zsuwa się z wyższego położenia do niższego.
W przypadku bryły musimy obserwować wysokość środka masy (ciężkości). Rozpatrzmy dwa położenia naszej bryły. Gdy położymy ją tuż przy łączeniu listewek to opiera się ona prawie na środku, gdzie jest bardzo gruba i środek masy jest wysoko. Jeśli znajdzie się ona w okolicy rozwartych końców listewek to opiera się na swoich zwężonych końcach i środek masy znajduje się nisko. Staczanie odbywa się więc od położenia, gdy środek ciężkości jest wyżej, do położenia, gdy środek ciężkości jest niżej, natomiast pochyłe listewki wprowadzają nas w błąd, sugerujący ruch zgodnie z nachyleniem listewek. Paradoks jest więc rozwiązany. Eksperyment można pokazywać jako czarodziejską sztuczkę.
Jeśli kąt rozwarcia jest mały to bryła opiera się bardzo blisko środka i rozwarcie listewek niewiele zmienia położenie środka masy.
Autor: Monika Cholajda
Uwagi do wykonania: dość trudne, przygotowanie eksperymentu jest pracochłonne, należy dobrać odpowiedni kąt rozwarcia

Materiały: nadmuchany balonik, patyczek do szaszłyków
Przebieg doświadczenia: Gdy nadmuchany balonik przekuwamy patyczkiem do szaszłyków tuż przy ustniku oraz na szczycie czaszy to on nie pęka. Po wyjęciu patyczka balon nadal jest cały, jedynie powoli uchodzi powietrze.
Jeśli przekujemy balonik w innym miejscu to balonik z hukiem pęka.
Wyjaśnienie: W nadmuchanym balonie występują naprężenia spowodowane sprężystością gumy. Naprężenia te zależą od miejsca na powierzchni balonika. Najmniejsze są one tuż przy ustniku oraz na szczycie balonika, w pozostałych miejscach są bardzo duże. Gdy balonik został przekuty w punktach o małym naprężeniu to otwory się nie poszerzają i balon nie pęka nawet po wyjęciu patyczka. Jeśli przekujemy balonik w miejscu, w którym naprężenia są duże, siły sprężystości powodują szybkie poszerzanie się otworów i balonik pęka.
Autor: Wojciech Nykiel
Uwagi do wykonania: bardzo proste

Rozszerzanie się Wszechświata

Spis pozostałych doświadczeń

Budowa cząsteczkowa i ciepło

Elektromagnetyzm (prąd elektryczny, elektrostatyka, pole magnetyczne)

Drgania i fale mechaniczne

Wykonanie filmów w poszczególnych doświadczeniach (w nawiasach podane są numery doświadczeń)
Filmowanie: F. Błażełek (2), Sz. Bartczak (3, 13, 18), Sz. Gruszczyński (4), A. Bartczak (6, 10, 12, 14, 16, 17, 19), M. Kubiak (5, 8, 9), W. Kubiaczyk (7, 11), Sz. Kamiński (15)
Lektor: Sz. Bartczak (2, 7, 11, 12, 14), J. Jastrzębski (4, 8, 10, 17, 19), K. Kościankowski (5, 9), H. Nykiel (6, 13, 16, 18), Sz. Kamiński (15)
Montaż: Sz. Bartczak (2, 3, 10), Sz. Gruszczyński (4), M. Kubiak (5, 8, 9), A. Bartczak (6, 7, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19), K. Mozio (15)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hosted by: Doświadczenia domowe z fizyki Powiedz mi, a zapomnę. Pokaż - zapamiętam. Pozwól mi zrobić, a zrozumiem. Doświadczenia domowe z fizyki zawierają 120 eksperymentów z opisem, które można samodzielnie wykonać w domu. W większości są to proste i typowe eksperymenty.

# data[].attributes.body
Eksperymenty domowe

# data[].attributes.body
Przykład / wzór

# data[].attributes.body
Instrukcja i 32 obrazki

# data[].attributes.body
czyli o metodzie „uczymy innych”

# data[].attributes.body
Krótko i krok po kroku

# data[].attributes.body
B. Zając, A. Mikina

# data[].attributes.body
Praktyczne porady przydatne podczas pracy metodą eksperymentu

# data[].attributes.body
Praktyczne porady przydatne podczas pracy metodą eksperymentu

# data[].attributes.body
Zestaw ćwiczeń

# data[].attributes.body
Nie tylko domowe

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
eksperymenty "eskperymenty fizyczne" "eksperymenty w domu" "eksperymenty domowe" "eksperymenty dla dzieci" "eskperymenty chemiczne" "proste eksperymenty" doświadczenia "doświadczenia fizyczne" "doświadczenia chemiczne" "doświadczenia z fizyki" "doświadczenia z chemii" "doświadczenia dla dzieci" "doświadczenia z wodą" "doświadczenia fizyczne gimnazjum" "doświadczenia przyrodnicze" fizyka chemia "nauka. to lubię" nauka physics chemistry edukacja szkoła matura science

# data[].attributes.attachment_link.description
Witam Cię na moim kanale, jeżeli już tu jesteś to jesteś osobą raczej nieprzeciętną i ciekawą świata. Co znajdziesz na kanale...? Znajdziesz kreatywne proste...

# data[].attributes.body
Grupa nauczycieli Facebook

# data[].attributes.attachment_link.title
Science4kids - eksperymenty naukowe dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Science4kids - eksperymenty naukowe dla dzieci. 427 likes. Strona poświęcona ciekawym eksperymentom naukowym dla dzieci. Prowadzimy zajęcia i warsztaty naukowe dla dzieci 3-12 lat.

# data[].attributes.body
Czyli fiction bez science

# data[].attributes.headline
Mali badacze - eksperymenty i doświadczenia z wodą

# data[].attributes.subject
Mali badacze - eksperymenty i doświadczenia z wodą

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć z dziećmi 6- letnimi

# data[].attributes.headline
Wykorzystanie ekperymentów i metod aktywizujących w nauczaniu

# data[].attributes.subject
Wykorzystanie ekperymentów i metod aktywizujących w nauczaniu

# data[].attributes.body
Raport

# data[].attributes.body
Czyli glutek domowej roboty

# data[].attributes.attachment_link.title
Water Slime #3 💦 No Glue, No Borax 💦 Testing Water Fluffy  Slime Recipes

# data[].attributes.body
Pianka go golenia i inne

# data[].attributes.attachment_link.title
CO BĘDZIE JEŚLI WYMIESZAĆ PIANKE DO GOLENIA Z MĄKĄ???

# data[].attributes.body
proste i pomysłowe

# data[].attributes.body
Kanał Youtube

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
nauka fizyka "w domu" eksperymenty doświadczenia fizyczne science wiedza chemia szkoła co zrobić jak

# data[].attributes.attachment_link.description
Eksperymenty fizyczne i nie tylko, które możesz wykonać sam, przy pomocy zwykłych przedmiotów, które zapewne masz w domu. Wszystkie doświadczenia robicie na ...

# data[].attributes.body
Eksperymenty domowe

# data[].attributes.body
Krótkie wykłady naukowe inspiracją do eksperymentów

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdziesz tu wiele filmów i artykułów, które łączy jedno - pokazują, że o nauce można mówić ciekawie i zrozumiale. Polecamy je wszystkim młodym pasjonatom nauk ścisłych, a szczególnie osobom biorącym udział w programie stypendialnym ADAMED SmartUP - w publikacjach znajdziecie wiedzę, która można Wa

# data[].attributes.body
Przegląd aplikacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Last summer, millions of kids discovered the power of Augmented Reality (AR) while using apps like PokemonGo, Snapchat and Instagram.

In light of these socio-cultural changes, educators need to " keep abreast of change" and embrace curriculum design which integrates the authentic ways that students use AR in their "out of school" experiences as a tool that connects them with peers and content as a means to achieve, both short and long term, learning goals.

Like other technologies, AR has the potential to be a powerful constructivist learning technology that supports the personalized learning goals of students by bringing scannable content to life in an engaging and cost effective manner.

For a generation that's been raised on interactive technologies, bringing AR into the classroom and curriculum can also help encourage active engagement and contribute to student retention.

'It's the real world - only better."

- Qualcomm executive Jay Wright on augmented reality

For example, augmented content provides students who are visual learners gain a better understanding of the concepts that the teacher has explained in class lectures or read about in traditional textbooks. AR is also a valuable assessment tool, allowing students to demonstrate proficiency in a variety of subjects.

In addition, for students who are using iPads in the classroom, augmented curriculum is an extremely cost effective way for teachers and textbook publishers to deliver interactive content that can be viewed both in the classroom and at home.

While it's still a relatively new technology being used in an educational context, there are already some really great AR experiences available for educational uses.

Here are a few top picks for introducing and creating AR experiences in the classroom.

Here are a few top picks for introducing and creating AR experiences in the classroom.

ITCraft: Pop Up Books

ITCraft has developed an AR app that turns textbooks into interactive books using AR pop-ups to help students have a multi-sensory content experience.

Platform(s): Android, iOS

Aurasma

Aurasma is an application that lets teachers or students create and share your own augmented reality generated content. This is a great app for project based learning (PBL) activities and is a fantastic way to bring technology into the curriculum in a situated learning context.

Platform(s): Android, iOS

Blippar

Blippar is an augmented reality generated content creation tool that feature For example, their solar system blipp puts learners at the center of the solar system. Planets begin to orbit around them in full 360°. Learners can then tap on each of the planets to discover more, including content like overview information, telescope imagery, videos and more.

Platform: Android, iOS

Arloon

Arloon has published a variety of ARedu apps specifically designed for use in the classroom. Among the most popular is their Arloon Plant AR app, which allows students to use AR to explore the life cycle of plants. Other Arloon apps use AR to explore chemistry, the solar system, human anatomy and more!

Platform: Android, iOS

Alive Studios

Alive is publisher and game studio who have a number of educational AR apps ranging from math, to letters and reading comprehension. Their products are focused on ELL, Pre-K through lower elementary school classrooms.

Platform: Android, iOS

AR Flashcards

AR Flashcards are a way to create interactive flashcards for both toddlers and preschoolers. When you point your device at the printed flashcard a beautifully rendered 3D animal will pop up on the screen. Tap the animal to hear the letter and animal name. And also, dinosaurs!

Platform: Android, iOS, Kindle Fire

Octagon Studio Flash Cards

Octagon's 4D+ Animal Flash Cards show virtual animals in Augmented Reality. Octagon4D+ plans to take educational experiences to a brand new level.

Students of all ages can enhance their learning abilities through fun, interactive media.

# data[].attributes.attachment_link.title
Augmented Reality Apps for Education - Virtual Reality Pop

# data[].attributes.attachment_link.description
Last summer, millions of kids discovered the power of Augmented Reality (AR) while using apps like PokemonGo, Snapchat and Instagram. In light of these socio-cultural changes, educators need to " keep abreast of change" and embrace curriculum design which integrates the authentic ways that students use AR in their "out of school" experiences as a tool that connects them with peers and content as a means to achieve, both short and long term, learning goals.

# data[].attributes.attachment_link.description
Podobieństwo. Badanie własności figur oświetlonych równoległą wiązką światła

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
365 eksperymentów na każdy dzień roku!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
365 eksperymentów na każdy dzień roku!!! - Opracowanie zbiorowe - okładka miękka - recenzje i niska cena w Livro.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
365 eksperymentów na każdy dzień roku!!! - Opracowanie zbiorowe - Kup książkę w niskiej cenie na Livro.pl. Szybka i bezpieczna dostawa już od 3,99zł. Promocje nawet do -35%. Sprawdź!

# data[].attributes.body
Matematyka

# data[].attributes.body
Jak używać do współpracy

# data[].attributes.attachment_link.title
Padlet for Collaboration in the Classroom

# data[].attributes.attachment_link.title
Excel - Wykres Gantta jak go stworzyć? porada #85

# data[].attributes.body
Tutorial

# data[].attributes.body
Centrum Nauki Kopernik

# data[].attributes.body
Skarbiec AU

# data[].attributes.attachment_link.title
Witaj na Akademia Uczniowska | Akademia Uczniowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Akademia Uczniowska realizowana jest przez Fundację Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z partnerami: Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej i Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności; wdrażany przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia w Ośrodku Rozwoju Edukacji.

# data[].attributes.body
Uczenie się poprzez eksperymentowanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Procedury CEO. Uczenie się poprzez eksperymentowanie. Jak ciekawie uczyć przedmiotów matematyczno-przyrodniczych w gimnazjum?

# data[].attributes.body
Uczenie się poprzez eksperymentowanie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.
Więcej informacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji

# data[].attributes.body
Uczenie się poprzez eksperymentowanie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.
Więcej informacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji

# data[].attributes.body
Uczenie się poprzez eksperymentowanie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.
Więcej informacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Używamy informacji zapisanych o Twojej aktywności za pomocą tzw. cookies. Korzystanie z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji

# data[].attributes.body
Skarbiec AU

# data[].attributes.attachment_link.title
Witaj na Akademia Uczniowska | Akademia Uczniowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Akademia Uczniowska realizowana jest przez Fundację Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z partnerami: Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej i Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności; wdrażany przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia w Ośrodku Rozwoju Edukacji.

# data[].attributes.body
Skarbiec AU

# data[].attributes.attachment_link.title
Witaj na Akademia Uczniowska | Akademia Uczniowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Akademia Uczniowska realizowana jest przez Fundację Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z partnerami: Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej i Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności; wdrażany przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia w Ośrodku Rozwoju Edukacji.

# data[].attributes.body
dr Marzena Żylińska

# data[].attributes.body
Skarbiec AU

# data[].attributes.attachment_link.title
Witaj na Akademia Uczniowska | Akademia Uczniowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Akademia Uczniowska realizowana jest przez Fundację Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z partnerami: Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej i Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności; wdrażany przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia w Ośrodku Rozwoju Edukacji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Professor Why™ - ekspert w dziedzinie nowych technologii

# data[].attributes.attachment_link.description
Professor Why™ to polska spółka specjalizująca się w adaptowaniu nowych technologii (AR, VR, web i inne) w aplikacjach mobilnych i desktopowych. Staramy się łączyć naukę i zabawę aby zarówno klienci jak i pracownicy, których szkolimy z entuzjazmem podchodzili do nowoczesnych rozwiązań.

# data[].attributes.attachment_link.title
Khan Academy | Darmowe kursy, lekcje i ćwiczenia online

# data[].attributes.attachment_link.description
Ucz się za darmo matematyki, sztuki, programowania, ekonomii, fizyki, chemii, biologii, medycyny, finansów, historii i wielu innych. Khan Academy jest organizacją non-profit z misją zapewnienia darmowej edukacji na światowym poziomie dla każdego i wszędzie.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/user/SciTeraz

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
scifun sajfan nauka eksperymenty doświadczenia

# data[].attributes.attachment_link.description
Ciekawostki, zagadki rzeczywistości i fantastyczny świat nauki. Program SciFun, to efekt mojej pasji poznawczej, ciekawości i olbrzymiego podziwu wobec złożoności i natury Wszechświata. Kontakt: SciFun.Kontakt@gmail.com Współpraca biznesowa: scifun@lifetube.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Nauka Jest Fajna! | Jajko | #eksperyment