# data[].attributes.body
https://woutertjepieterseprijs.nl/lessuggesties/

# data[].attributes.body
In april 2021 is jeugdbibliotheek.nl vernieuwd. Op de vernieuwde website ligt de focus volledig op (digitaal) lezen en is er meer aandacht voor inspiratie door lezers en influencers. Er zijn 3 leeftijdsgroepen waar de bezoeker uit kan kiezen: 0-6 jaar, 6-12 jaar en 12-18 jaar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorleesfilmpjes zijn goed voor de taalontwikkeling van je kind - en ze zijn nog leuk ook. Er zijn honderden voorleesfilmpjes beschikbaar in meerdere talen: Nederlands, Pools, Turks, Arabisch, Engels en Spaans.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij Jeugdbibliotheek vind je inspiratie over e-books en luisterboeken. Voor als je moet lezen voor je lijst of gewoon van boeken lezen en luisteren houdt.

# data[].attributes.body
In het tijdschrift Meer Taal heeft Femke Ganzeman (Leesbevorderingindeklas.nl) een artikel geschreven hoe je lezen kunt integreren in het onderwijs zonder meteen je hele manier van lesgeven om te gooien.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Afgelopen najaar zaten drie jonge bekende Nederlanders en vier middelbare scholieren in de talkshow M om te praten over de leesbevorderingscampagne De Weddenschap. Het was niet direct om vrolijk van te worden: de scholieren hadden geen idee waarom ze zouden gaan lézen (het woord werd nog net niet uitgespuugd) en influencer Famke Louise gaf aan dat ze zelf eigenlijk ook niet van lezen hield. Toch had zij drie boeken uitgekozen - in De Weddenschap ga je de uitdaging aan om in een half jaar drie boeken te lezen - al viel daarbij op dat ze niet zo goed wist wat ze ervan kon verwachten. Ze leek het meest enthousiast over de biografie van Abdelhak Nouri, want die leek haar wel interessant.

Benut de kracht van kinderboeken

Hier valt een belangrijke les uit te halen: om kinderen en jongeren te motiveren om te gaan lezen, moeten ze inzien waaróm ze dat zouden willen
doen. Alex Boogers omschrijft dat heel mooi in zijn boek Lang leve de lezer (2018): 'Onverschilligheid is in de meeste gevallen onvoorstelbaarheid.
Wat je je niet kunt voorstellen, wat je je niet kunt verbeelden, daar geef je niets om.' Het is dus noodzakelijk dat onwillige lezers gaan ervaren dat het lezen van boeken ze iets kan geven. Dat ze merken dat een boek een bepaalde nieuwsgierigheid kan bevredigen of dat ze er iets van leren. Daar kun jij als leraar bij helpen: door veel kinderboeken aan te reiken in de klas.
Kinderboeken kunnen bovendien meer dan alleen informatie overbrengen. Als je Kruistocht in spijkerbroek van Thea Beckman hebt gelezen, zul
je nooit meer vergeten dat er in de middeleeuwen kinderkruistochten werden gehouden. Als je De Gorgels en het geheim van de gletsjer van Jochem Myjer voorgelezen krijgt, weet je niet alleen hoe de Alpen eruitzien, maar ga je de bergen ook associëren met spannende avonturen. Nadat je Wonderbos van Medy Oberendorff en Jan Paul Schutten hebt bewonderd, zul je nooit meer hetzelfde naar paddenstoelen kijken. Kortom: kinderboeken brengen de wereld om ons heen tot leven op een manier die een korte informatieve tekst niet snel voor elkaar krijgt.

Kinderboeken bij de methodeles

Als je meer kinderboeken wilt gaan inzetten in je onderwijs, is het niet nodig om direct je hele manier van lesgeven om te gooien. Een eerste
stap kan zijn dat je kinderboeken gaat koppelen aan je methodelessen. Je kunt een fragment uit een kinderboek gebruiken als pakkende binnenkomer of zelfs als interessante lesstof. Een verhalend stukje tekst of een smeuïg geschreven stuk non-fictie kan je les enorm verlevendigen.
Start de les bijvoorbeeld met het gedicht De oryx uit de bundel Laat een boodschap achter in het zand (Bibi Dumon Tak & Annemarie van Haeringen,
2018) als je het wilt gaan hebben over het uitsterven van diersoorten. Gaat de les over kinderarbeid in de tijd van burgers en stoommachines?
Laat kinderen dan voelen hoe het moet zijn geweest om een levende schoorsteenveger te zijn, door een klein stukje voor te lezen uit het boek De veger (Jonathan Auxier, 2019). En in een techniekles over materialen kun je kinderen verwonderen met het hoofdstuk Waarom een pen een wonder is uit het boek Waarom jij van sterrenstof bent (Esther Walraven, 2020). Indirect ben je dan ook nog eens bezig met boekpromotie, want de kans is groot dat kinderen na zo'n fragment het complete boek willen lezen. Boeken kun je ook promoten, zonder dat je fragmenten voorleest tijdens de les. Het simpelweg aanreiken van een lijstje met boekentips aan het einde van de les kan kinderen enorm motiveren om deze kinderboeken te gaan lezen. Vertel kort en enthousiast over de boeken en laat je niet tegenhouden als de boeken niet op school aanwezig zijn. Zo'n boekenlijstje vormt een mooie stimulans voor kinderen (en hun ouders) om een bezoek te brengen aan de bibliotheek of de boekhandel. Vooral ouders die weinig van
kinderboeken weten, help je hiermee. Zo vertelde ik eens over De Zweetvoetenman van Annet Huizing en Margot Westermann (2017) en een
week later hadden maar liefst drie kinderen het boek op hun tafel liggen.

Kinderboeken bij een thema

Werk je niet met een zaakvakmethode, maar met thematische projecten? Dan heb je helemaal veel mogelijkheden om gebruik te maken van kinderboeken. Om de leesvaardigheid te vergroten, is het nodig om leeskilometers te maken. Waarom zou je dat niet doen binnen je project? Het lezen van kinderboeken wordt dan onderdeel van je wereldoriëntatie-onderwijs. De kinderen zijn vrij om te kiezen welk boek ze lezen, maar wel binnen een thematisch beperkt aanbod. Vanzelfsprekend heb je daar veel aantrekkelijke kinderboeken voor nodig. Belangrijk is dat je rekening houdt met diverse voorkeuren van kinderen. Zorg dus voor fictie én non-fictie, kies boeken met verschillende leesniveaus en maak een goede combinatie van rijke teksten en aantrekkelijke kijk- en bladerboeken. Met die laatste boeken kunnen kinderen weliswaar niet zoveel leeskilometers maken, maar dit soort boeken kan - vooral bij de minder enthousiaste lezers - net dat belangrijke zetje geven om aansluitend te kiezen voor een complexer boek met een verhalende tekst.

Om te controleren of je voldoende afwisseling in je aanbod hebt, kun je de tien leestypetjes op Leesbevorderingindeklas.nl gebruiken ( leesbevorderingindeklas.nl/tiplijsten). Heb je voor ieder leestype een geschikt boek? Door je bewust te zijn van de verschillende typen lezers in je klas, zul je merken dat je wellicht andere keuzes maakt bij je boekenselectie.

Hoe kom je aan geschikte boeken?

Je hoeft geen gigantische boekenkennis te hebben om kinderboeken te kunnen koppelen aan zaakvakken of thema's. Op de websites leesbevorderingindeklas.nl, jeugdbibliotheek.nl of canonvannederland.nl vind je gemakkelijk welke boeken je kunt gebruiken bij de vakken
geschiedenis, aardrijkskunde of natuur. Leesbevorderingindeklas.nl is zelfs met dit doel opgericht en geeft tips voor geschikte voorleesfragmenten.
Wees niet bang om uit te spreken dat je de kinderboeken die je laat zien zelf ook nog niet (helemaal) kent. Sommige kinderen zullen zelfs extra gemotiveerd raken als je hun vraagt het boek te lezen en aan jou te vertellen wat ze ervan vonden. Zie het als een gezamenlijke ontdekkingstocht
met je klas! Het verzamelen van boeken over een thema kan wel een behoorlijk lastige en vooral tijdrovende klus zijn. Schroom niet om kinderen en ouders hierbij te betrekken. Ook bibliotheekmedewerkers of de leesconsulenten van de Bibliotheek op School kunnen je helpen bij het samenstellen
van een thematisch boekenpakket. Als jouw school werkt met een projectmethode zoals DaVinci, Leskracht, Blink Wereld of TopOntdekkers, dan kun je gebruik maken van Themaplein.nl. Via deze website kun je kant-enklare boekenpakketten huren of kopen die precies
aansluiten bij de verschillende thema's. De boekenpakketten worden namelijk in samenwerking met de uitgevers van de genoemde projectmethodes
samengesteld. Bijkomend voordeel is dat een groot deel van de boeken ook digitaal beschikbaar is; handig voor op het digibord of bij het gebruik van tablets.

Het belang van voorlezen

Een zeer krachtige vorm van leesbevordering is het volledig voorlezen van een boek, ook in de bovenbouw. Het voorlezen moet je dan niet zien
als gezellig tussendoortje, maar als belangrijke lestijd. Door een boek voor te lezen, maak je het toegankelijk voor élk kind in je klas, ook voor de
zwakkere lezers. Maak je na het voorlezen ook nog tijd om over het boek te praten, dan komt het verhaal nog meer tot leven en vergroot je het
begrip. Anneke Smits en Erna van Koeven stellen zelfs in hun boek Rijke taal - Taaldidactiek voor het basisonderwijs (2020): "We zien in het onderwijs voorlezen en lezen nog steeds wel als leuk voor 'erbij'. Misschien moeten we gaan beseffen dat rijke teksten en boeken (fictie en non-fictie) de basis van het taal- en leesonderwijs vormen en wellicht ook van het zaakvakonderwijs."
Voorlezen is bovendien heel goed voor de leesmotivatie. Je ziet vaak dat kinderen meer boeken gaan lezen van de schrijver waar je iets van voorleest. Sterker nog: sommige kinderen gaan zelfs hetzelfde boek (zelfstandig) lezen. Jouw voorlezen werkt dan als een soort pre-teaching
en maakt het zelfstandig lezen een stuk laagdrempeliger. Welk boek je als voorleesboek kiest, hangt van je doel af. Wil je de kinderen meenemen in een bijzonder verhaal, wil je een nieuwe schrijver introduceren of sluit je aan bij een project waar je mee bezig bent in de klas? Besef hoeveel invloed je kunt hebben met jouw keuze. Een voorleesboek kan zelfs de basis vormen voor je lessen. Zo is het indrukwekkende De zee kwam door de
brievenbus (Selma Noort, 2015) een voorbeeld van een boek dat je uitstekend als complete 'lesstof' kunt gebruiken. Het vertelt kinderen precies
wat er gebeurde tijdens de Watersnoodramp in 1953. Als je dit boek voorleest, heb je geen methode meer nodig. Ook een fantasierijk boek als Een jonge prins in het Oude Egypte (Dummie de Mummie deel 0, Tosca Menten, 2020) kan perfect worden gebruikt als basis voor een project. In het boek komen heel veel interessante elementen aan bod, die aanleiding voor een les kunnen zijn. Zo gaat het verhaal over de waterstand van de Nijl; daar kun je op inhaken met een les over de voor- en nadelen van overstromingen. Heb je net het hoofdstuk over de zonnegod voorgelezen, dan kun je de kinderen vervolgens laten uitzoeken welke Egyptische goden er nog meer waren. Er is zelfs een complete lesbrief bij het boek beschikbaar, waar je allerlei lesideeën uit kunt halen (https://toscamenten. nl/voor-juffen-en-meesters/). Steeds meer uitgeverijen maken lesbrieven bij hun boeken, die ze publiceren op hun websites.

Nog een voorbeeld: Het boek Julia's reis (Finn Zetterholm, 2010) kun je zelfs gebruiken om een compleet vak aan op te hangen: kunstbeschouwing.
In dit jeugdboek reist Julia namelijk via schilderijen door de tijd en bezoekt ze allerlei kunstenaars, zoals Rembrandt, Leonardo da Vinci en Dalí. Door het verhaal komen zowel de geschiedenis als de schilderijen mooi tot leven. Tegelijkertijd wordt het verhaal interessanter als je samen met je klas de kunstwerken bekijkt en bespreekt. Goed voor de leesmotivatie, maar je zult ook merken dat kinderen daardoor veel bewuster naar kunst gaan kijken - niet alleen in de klas, maar ook daarbuiten.

Tot slot

Er zijn nog veel meer mogelijkheden om met kinderboeken in de klas aan de slag te gaan. Het belangrijkste is om er - stapsgewijs - gewoon mee
te beginnen. Niet alleen werk je op die manier op een vernieuwende manier aan je leesonderwijs, maar je zult ook merken hoeveel plezier het jou
en de kinderen zal brengen om de rijke wereld van de kinderboeken te ontdekken!

# data[].attributes.attachment_link.description
Afgelopen najaar zaten drie jonge bekende Nederlanders en vier middelbare scholieren in de talkshow M om te praten over de leesbevorderingscampagne De Weddenschap. Het was niet direct om vrolijk van te worden: de scholieren hadden geen idee waarom ze zouden gaan lézen (het woord werd nog net niet uitgespuugd) en influencer Famke Louise gaf aan dat ze zelf eigenlijk ook niet van lezen hield.

# data[].attributes.body
Verstuurd op 19-4, vanwege de meivakantie

# data[].attributes.body
Titel voor groep 7 en 8 en de onderbouw van het VO: Katvis van Tjibbe Veldkamp. Het thema is 'Over de grens'.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit jaar staat het boek Dwars door de storm (Leopold) van Martine Letterie en Karlijn Stoffels centraal tijdens Nederland Leest Junior. Met de hele klas dit boek lezen biedt een mooie kans om met elkaar in gesprek te gaan over familie en de geschiedenis van je omgeving.
De campagne Nederland Leest Junior 2020 duurt de hele maand november en richt zich op schoolkinderen van groep 7 en 8 en vmbo-leerlingen in jaar 1 en 2.

Groningen, 1953. Tjakkie heeft maar één droom: naar de hbs. Maar arbeiderskinderen leren niet door. Toch start ze op school met voorbereidingen voor de hbs. Haar ouders mogen er niets van weten.

De op Ambon geboren Jacob speelt het liefst gitaar. Rock-'n-roll, juist de muziek waar zijn vader zo'n hekel aan heeft. Samen met zijn familie komt Jacob naar het woonoord in Finsterwolde, dat met zijn kaalheid in schril contrast staat met de prachtige schelpenstranden die hij zich herinnert van Ambon.

De werelden van Tjakkie en Jacob hadden niet meer kunnen verschillen. Toch delen ze iets heel belangrijks: een droom die lijnrecht tegen die van hun ouders ingaat.

Nederland Leest Junior boekenpakket en instructie

Scholen kunnen vanaf 20 april tot 20 mei het Nederland Leest Boekenpakket bestellen via Kinderboekengids.nl. Bibliotheken bestellen vanaf 6 mei via NBD Biblion.

Nederland Leest Junior is een van de campagnes waarmee de Bibliotheek op school werkt. Bespreek bij het opstellen van het activiteitenplan voor het komende schooljaar met de leescoördinator welke activiteiten tijdens Nederland Leest Junior uitgevoerd zullen worden.

Download het lesmateriaal 2020

De lessen voor Nederland Leest Junior zijn dit jaar ontwikkeld in samenwerking met Het Indisch Herinneringscentrum

Leerdoelen
Nederland Leest Junior sluit aan op de kerndoelen en 21st century skills. Hieronder staan de belangrijkste raakvlakken met de kerndoelen uit het onderwijs.

Aansluiting bij de vakken: geschiedenis, Nederlands, aardrijkskunde en burgerschap.

Aansluiting bij de kerndoelen:
Nederlands: 1
Oriëntatie op jezelf en de wereld, mens en samenleving: 37 en 38

Vaardigheden:
sociale en culturele vaardigheden, communiceren, samenwerken, kritisch denken, probleem oplossen
Sociale en culturele vaardigheden
De leerling verdiept zich op een respectvolle manier in culturen en verhalen die anders zijn dan de eigen, maar leert ook reflecteren op zijn of haar eigen afkomst en omgeving.

De leerling kan praten over en betekenis geven aan verschillende manieren van samenleven en werken.

De leerling verkent en benoemt allerlei culturele voorwerpen, activiteiten en gebruiken in het eigen land of in de wereld, vroeger en nu, en vergelijkt met de eigen kennis en ervaring en met elkaar.

De leerling kan zich verplaatsen in mensen uit een andere cultuur en zien welke kansen hier liggen voor de eigen cultuur.

De leerling heeft een open en positieve houding naar andere leerlingen.

Deze lessen zijn gemaakt door:

Met dank aan:

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederland Leest Junior 2020 - Nederland Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederland Leest Junior Dit jaar staat het boek Dwars door de storm (Leopold) van Martine Letterie en Karlijn Stoffels centraal tijdens Nederland Leest Junior. Met de hele klas dit boek lezen biedt een mooie kans om met elkaar in gesprek te gaan over familie en de geschiedenis van je omgeving.

# data[].attributes.body
Een artikel over effectief didactisch handelen voor kinderen met een achterstand in de taalontwikkeling in OB, MB en BB van de basisschool. In het artikel is ook aandacht voor de rol van de leerkracht.

# data[].attributes.body
De nieuwe BoekStart voor jou! staat online, met links naar filmpjes, achtergrondinformatie en interessante websites.
De uitgave is bedoeld voor ouders van jonge kinderen en verschijnt viermaal per jaar.

Zet een link in de nieuwsbrief voor ouders!

# data[].attributes.attachment_link.title
Blader door ons e-magazine 'BoekStart voor jou!' | BoekStart

# data[].attributes.attachment_link.description
De digitale brochure 'BoekStart voor jou!' staat vol tips over de nieuwste boekjes, voorlezen, links naar filmpjes en interessante websites.

# data[].attributes.headline
Vier nieuwe boekideeën: werken met boeken op de groep

# data[].attributes.subject
Vier nieuwe boekideeën: werken met boeken op de groep

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vos zet er vaart achter. Hij ratelt over steentjes, raast door plassen, tussen bomen door, omhoog en omlaag en dwars door een huis. Wat Vos niet merkt is dat er telkens een volgend dier op zijn staart springt, tot er een hele rits meerijdt. Zelfs een kind springt achterop. Vos zoeft maar door, totdat hij omkijkt...

Ga naar het Boekidee

Dit boek ademt een en al natuur. We zien eerst 1 stinkdier, 2 egels, 3 luiaards t/m 10 beertjes. Tellen maar!

Vogel Vliegop

Bekijk de vogel op de voorkant van het boek en je fronst vanzelf je voorhoofd, want oei, wat kijkt die boos zeg! 'Ga weg!' roept Vliegop naar de andere vogels. Ook de grote vogel Rover komt op haar af, en zegt 'Ik pak je!'... Wat een spannend verhaal, krachtige prenten en beeldende taal... een heerlijk boek om met veel expressie voor te lezen!
Ga naar het Boekidee

De wolf heeft honger

Illustraties en tekst: Agnese Baruzzi
Uitgave van De Vier Windstreken; 2020
Stevig kartonnen boekje met 8 bladzijden, elk met een grote flap

De hongerige wolf eet elk dier op zijn pad hap, slik, weg! op. Zo verdwijnt een vogeltje in zijn enorme bek met scherpe tanden en vervolgens een eekhoorn, kikker en konijntje. Maar een stekelig egeltje opeten blijkt een grote vergissing... Spuug uit wolf! Gelukkig tuimelen alle dieren weer naar buiten. Maar de honger blijft. Misschien zijn groenten en fruit ook lekker?

Ga naar het Boekidee

Boerderijdieren

Illustraties van Ingela P. Arrhenius
Uitgave van Gottmer 2020
Kartonnen boek met 16 boerderijdieren ieder op een eigen bladzijde

Over boerderijdieren, heel bekend, heel gewoon en toch verrassend. Een aantrekkelijk aanwijsboek met dieren die je vanzelfsprekend uitdagen om over te praten, te spelen en te zingen.

Over Muis, het muizemeisje dat ieder peuterhartje verovert! Binnenkort is Muis jarig dus moet het feest worden voorbereid. Dat doet Muis helemaal zelf met wat hulp van Kora Kip bij het bakken van de taart. En dan is alles klaar om alle vrienden te ontvangen. Tring, daar zijn ze, met ballonnen en cadeaus!

Over voertuigen op de weg. Het past bij stoere meisjes en jongetjes die dolgraag in de raket of de onderzeeboot zouden willen instappen. Bij ieder voertuig verander je iets door bijvoorbeeld aan een tandwiel te draaien. Door te ontdekken wat er dan verandert praat je gemakkelijk honderduit.

Ga naar het Boekidee

Boerderij

Tekst van Nosy Crow (Londen) en illustraties van Lisa Jones & Edward Underwood
Uitgave van Gottmer; 2018
Een stoffen boekje met vier dubbele bladzijden

Boeba Baby gaat met mama op stap naar de boerderij. Een babyboekje, fijn om mee te spelen en van alles bij te vertellen.

Ga naar het Boekidee

100 eerste woordjes Illustraties Edward Underwood
Uitgave van Gottmer; 2019
Groot stevig kartonnen boek met 7 dubbele bladzijden

Een boek tjokvol plaatjes om aan te wijzen, te benoemen en over tepraten. De plaatjes staan verdeeld in zeven categorieën: boerderij, buiten, dieren, thuis, voertuigen,mensen, en naar bed. Bekende onderwerpen die aansluiten bij het dagelijks leven van jonge kinderen!

Ga naar het Boekidee

Mijn schuifboekje. Kleertjes

Illustraties en tekst van Nathalie Choux
Uitgave van Clavis; 2019

Dik kartonnen boek met schuifjes; 5 dubbele bladzijden

Over kleertjes voor ukkepukkies die al weten dat hun sokjes om hun voetjes moeten en voor grotere ukkies die al begrijpen dat je in de regen andere kleertjes draagt dan in de zomerzon. Een heel fijn peuterboek, uitgevoerd met degelijke en handzame schuifjes voor kleine priegelvingertjes.

Ga naar het Boekidee

Dikkie Dik babyboekje

De bekende oranje kater Dikkie dik loopt in dit stoffen boekje buiten en ontdekt daar een bloem en een bij, een kip en een ei en een schaap in de wei. Met een fijn rond spiegeltje. Een leuk extraatje!

Ga naar het Boekidee

Thuis bij Muis

Illustraties van Pauline Baartmans l Tekst van Pauline Baartmans in samenwerking met Leny van Grootel
Uitgave van Holland: 2018

Stevig papieren boek met 10 miniverhaaltjes

Muis en Beer zijn onafscheidelijk! Ze zijn druk met koekjes bakken, fietsen, verkleden... Ze maken veel plezier, maar er gebeurt ook wat spannends tijdens een verstopspelletje en het is niet zo leuk als Muis verkouden is.

Ga naar het Boekidee

Hallo baby! Dieren Illustraties van Holy Jackman | Ontwerp van Roger Priddy
Uitgave van Veltman Uitgevers; 2018 Een kartonboekje met 8 dubbele bladzijden - 16 afgebeelde dieren
Over dieren, heel eenvoudig afgebeeld: een poes, vis, koe, zebra, slang, een hond en een beer. De dieren zijn zwart-wit en gecombineerd met een heldere steunkleur. Ze staan afwisselend tegen een zwarte en een witte achtergrond. Dit maakt de werking van de contrasten nog sterker.

Ga naar het Boekidee

Piep piep met Fiep Illustraties van Fiep Westendorp
Uitgave van Fiep - imprint van Em. Querido's kinderboeken Uitgeverij; 2017 Een kartonboekje met 14 dubbele bladzijden
Over hoe en waarmee allerlei geluiden gemaakt worden, hoe die klinken en hoe je die klanken nabootst met je stem, bijvoorbeeld: boem boem bij de trommel, tsjiep tsjiep bij de vogel, pang bij de ballon.

Ga naar het Boekidee

Fin & Snip gaan blaadjes vegen Tekst van Elly van der Linden | Illustraties van Greet Bosschaert
Uitgave van De Eenhoorn; 2019 Kartonboek met grote stevige flappen
Fin, een kleine jongen, en zijn liefste vriend Snip, een slim en soms wat ondeugend papegaaitje, ondernemen van alles in dit herfstboek. Zoals blaadjes vegen en eikels in een emmer mikken, heel herkenbaar voor peuters! Achter grote flappen zie je wat de gevolgen zijn van wat zij doen.

Ga naar het Boekidee

Spelen tot het donker wordt Illustraties van Marit Törnqvist | Tekst van Hans & Monique Hagen
Uitgave van Querido; 2018 Een kartonboekje met 11 dubbele bladzijden
Twee vriendjes, een jongen en een meisje, spelen samen: doen-alsof spelletjes, op het strand en in de sneeuw, met een heleboel poppen en knuffels. Ze vinden altijd wel iets leuks om te doen, ook ondeugende dingen. Een lief en sfeervol kijkboek met voor- en achterin een fijn versje.
Ga naar het Boekidee

# data[].attributes.attachment_link.title
Boekideeën: werken met boeken op de groep

# data[].attributes.attachment_link.description
Vos zet er vaart achter. Hij ratelt over steentjes, raast door plassen, tussen bomen door, omhoog en omlaag en dwars door een huis. Wat Vos niet merkt is dat er telkens een volgend dier op zijn staart springt, tot er een hele rits meerijdt. Zelfs een kind springt achterop.

# data[].attributes.headline
Geef een prentenboek cadeau' met Max en de Maximonsters wordt verplaatst naar vrijdag 18 juni

# data[].attributes.subject
Geef een prentenboek cadeau' met Max en de Maximonsters wordt verplaatst naar vrijdag 18 juni

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze onzekere tijden, waarin niemand weet wanneer de boekhandels weer volledig open kunnen, willen we de boekhandel zo goed mogelijk ondersteunen. Het bestuur heeft zich door meerdere boekhandels laten informeren en heeft besloten de campagne Geef een prentenboek cadeau met een maand te verzetten, om de boekhandel meer ruimte te geven om te kunnen bestellen en de campagne Geef een prentenboek cadeau goed te kunnen voorbereiden.

Vanaf vrijdag 18 juni zalMax en de Maximonsters voor € 2,50 overal verkrijgbaar zijn.

Nog even wachten dus en dan geven 18 juni met elkaar de prachtige klassieker Max en de Maximonsters aan meer dan 300.000 kinderen en hopen we dat vele kinderen zullen genieten van Max en zijn vrienden.
Bestellen bij uw lokale boekhandel
Dit geeft u als school en kinderopvang ook meer tijd om uw bestelling door te geven aan de boekhandel! Wil je voor bijvoorbeeld voor alle kinderen uit de klas of groep bestellen, geef dan tijdig (liefst voor 26 april) je bestelling door. Later doorgeven kan ook, alleen geldt dan op = op.
Alle informatie over de boeken en hoe deze te bestellen vindt u in deze onderwijsbrochure. Via social media en onze nieuwsbrieven blijft u op de hoogte van de laatste nieuwtjes en speel- en lessuggesties rond beide campagne-boeken.
Als u nog vragen of suggesties heeft, kunt u mailen naar onderwijs@geefeenboekcadeau.nl.

Geef een prentenboek cadeau

De campagne Geef een (prenten)boek cadeau heeft als missie om alle kinderen in Nederland en Vlaanderen te laten opgroeien tussen de mooiste boeken. Wat zou het mooi zijn als ieder kind een eigen verzameling met de mooiste kinderboeken in zijn kamer heeft staan - met als resultaat dat boeken een vaste plaats krijgen in zijn of haar leven. Om die boekenkast te vullen, bundelen boekhandels en diverse partners ieder jaar hun krachten om in het voorjaar een jeugdboek en een prentenboek beschikbaar te stellen voor een klein bedrag.

Hoe bereiken we alle kinderen? Door te geven!

Voor een heel klein bedrag zijn de boeken te koop in de boekhandel, om cadeau te geven aan jezelf of een ander. Door de nadruk te leggen op 'geven', hoopt de stichting alle kinderen te bereiken - ook de kinderen die, om wat voor reden ook, thuis geen boeken hebben. Zo'n gulle gever hoeft niet per se vader, moeder, opa of oma te zijn: ook gemeente, school of kinderdagverblijf kan er bijvoorbeeld aan bijdragen.
En geven kan op vele manieren, bijvoorbeeld door een boek te doneren aan een goed doel. Dit kan in verschillende boekhandels in Nederland. Kijk onder het kopje 'boekhandel' bij welke boekhandels je kan doneren.
Het prentenboek van 2021 is Max en de Maximonsters van Maurice Sendak en ligt vanaf 18 juni in de boekhandel voor € 2,50.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
De logopedisten van samenwerkingsverband LOGIS Midden IJssel

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze onzekere tijden, waarin niemand weet wanneer de boekhandels weer volledig open kunnen, willen we de boekhandel zo goed mogelijk ondersteunen. Het bestuur heeft zich door meerdere boekhandels laten informeren en heeft besloten de campagne Geef een prentenboek cadeau met een maand te verzetten, om de boekhandel meer ruimte te geven om te kunnen bestellen en de campagne Geef een prentenboek cadeau goed te kunnen voorbereiden.

# data[].attributes.body
https://www.bibliotheekmb.nl/agenda/21-05-mei/young-adult-week--schrijfworkshop-young-adult.html

# data[].attributes.attachment_link.description
3 auteurs2 korte verhalen1 Graphic novel Dit jaar een graphic novel van beeldromancier Aimée de Jongh én verhalen van de ijzersterke schrijvers Splinter Chabot en Khalid Boudou. Even voorstellen... Het beste boek voor jongeren De tien meest aansprekende boeken van het afgelopen jaar maken kans op de titel Beste Boek voor Jongeren.

# data[].attributes.body
Verwijzing naar Lezen centraal/ tijdschrift Lezen Gratis abonnement.

# data[].attributes.headline
Onderzoekspublicatie Stg. Lezen 'De leescultuur van jongeren'

# data[].attributes.subject
Onderzoekspublicatie Stg. Lezen 'De leescultuur van jongeren'

# data[].attributes.body
In de lopende tekst verwijzen naar volledige publicatie: https://www.lezen.nl/wp-content/uploads/2021/04/De-leescultuur-van-jongeren_digitaal.pdf

Aanbevelingen zie foto's Dominique

# data[].attributes.headline
Doe mee met de Grootste Online Escaperoom in het onderwijs!

# data[].attributes.subject
Doe mee met de Grootste Online Escaperoom in het onderwijs!

# data[].attributes.body
Zeil virtueel de wereld over, kom in actie tegen klimaatverandering en ontwikkel jouw digitale vaardigheden. Tussen 31 mei en 5 juni 2021.

# data[].attributes.body
In deze blog lees je welke factoren van belang zijn om te komen tot tekstbegrip, aan welke doelen je kunt werken en waar je die kunt vinden. Je krijgt ideeën over de opbouw van een effectieve begrijpend leesles. Deze blog is bedoeld voor de midden- en bovenbouw van het basisonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
[DOOR MARIE-JOSE] 'Een kind wordt niet verrijkt door een boek met kinderachtigheden' - Marcel Proust-
- Begrijpend lezen, hoe dan? -

In deze blog geef ik informatie over welke factoren van belang zijn om te komen tot tekstbegrip, aan welke doelen je kunt werken en waar je die kunt vinden en je krijgt ideeën over de opbouw van een effectieve begrijpend leesles. Deze blog is bedoeld voor de midden- en bovenbouw van het basisonderwijs. Uiteraard is deze blog maar een fractie van wat je kunt doen maar zie het als een begin om je lessen te verrijken!

Voor de onderbouw verwijs ik naar de blogs die ik geschreven heb over mooie rijke prentenboeken. In deze blogs heb ik voor begrijpend luisteren belangrijke factoren opgenomen voor de onderbouw. Het is van belang om themagericht te werken. De thema's En toen? Op reis naar vroeger en Anders is anders zijn al uitgewerkt. In de loop van de tijd zullen ook andere thema's voor de onderbouw op deze manier verschijnen.

Hieronder lees je meer over begrijpend lezen bij groep 4 t/m 8.

Begrijpend lezen, hoe dan?

Begrijpend lezen is geen vak apart maar komt de hele dag terug bij alles wat gelezen moet worden. Het is dus de taak van leerkrachten om alert te zijn wanneer het leesbegrip belemmerend is voor het leren. Kinderen kunnen allerlei moeilijkheden tegenkomen in (rijke) teksten die ze moeten lezen. Dat vraagt soms expliciete instructie.

Succesvolle factoren voor begrijpend lezen

Recente onderzoekers ( Boyles, 2013; Duke e.a., 2011; Jager-Adams 2010-2011; Houtveen, van Steensel & de la Rie, 2019; Vernooy en Egbertsen, 2012) pleiten voor een aanpak van het lezen van rijke teksten om te komen tot meer leesbegrip. Zij benoemen onder andere de volgende ingrediënten voor een succesvolle aanpak van begrijpend lezen:

Plezier in lezen stimuleren;

Duidelijk leesdoel gericht op de inhoud van de tekst;

Waar ga je de tekst voor gebruiken?

Wat wil je weten over een onderwerp?

Lezen binnen een bredere context (project/vanuit zaakvakken) waardoor achtergrond- en woordkennis uitgebreid wordt;

Samen praten en discussiëren over de inhoud van de tekst aan de hand van bijvoorbeeld hogere orde denkvragen;

Bouwen aan woordenschat;

Aandacht hebben voor tekstkenmerken en tekststructuur;

Integreer lezen en schrijven.

Het is van belang om diverse, rijke teksten in verschillende genres aan te bieden. Je kunt uit informatieve- en fictieboeken fragmenten kiezen die je gebruikt voor je lessen. Natuurlijk zijn rijke teksten ook online te vinden. Omdat ik vaak de vraag krijg waar die rijke teksten dan te vinden zijn heb ik een padlet gemaakt.

Klik hier voor toegang tot de padlet

Bekijk ook de blog Kinderboeken inzetten bij wereldoriëntatie en bekijk de website leesbevordering in de klas voor boeken en rijke teksten bij de zaakvakken.

Doelen van begrijpend lezen

Doelen voor de leerlijn lezen zijn door de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) in 2020 aangepast en beschreven volgens drie fasen: fase 1 is bedoeld voor de onderbouw, fase 2 voor de middenbouw en fase 3 voor de bovenbouw. Een belangrijke factor voor het begrijpen van teksten is het begrijpen en doorzien van tekststructuur en tekstkenmerken.

Naast een inhoudelijk leesdoel kan de les ook gericht zijn op een specifiek lesdoel. Je geeft bijvoorbeeld uitleg over de structuur van de tekst of je leert de kinderen hoe ze de tekst in een schema kunnen samenvatten of hoe ze de hoofdgedachte uit de tekst kunnen halen. Via de website van het SLO kun je deze specifieke doelen vinden.

Verbinding met het thema

Bespreek naast het geven van informatie over het onderwerp (kennisverbreding) altijd het leesdoel vanuit de vraag: Waarom past deze tekst bij wat ik wil weten, wat is de verbinding met het thema waar we het over hebben? Geef een korte samenvatting van de tekst zonder de clou weg te geven om de kinderen nieuwsgierig te maken.

Gebruik verschillende soorten teksten

Verschillende teksten hebben een specifiek duidelijk leesdoel. Hieronder vind je verschillende soorten teksten met een concreet voorbeeld van een leesdoel en een lesdoel welke bijdragen aan effectief begrijpend leesonderwijs.

Waarderende(verhalende) teksten
De schrijver wil dat de lezer geniet van de (verzonnen) tekst. (verhaal, liedteksten, cabarettekst, sprookjes, kinderboeken, gedichten)

1. Leesdoel: Je leest in dit fragment hoe het Storm lukt het verboden zetsel te verbergen.

2. Lesdoel: (verschil tussen fantasie en werkelijkheid kunnen onderscheiden) Beschrijf wat echt gebeurd zou kunnen zijn en wat de schrijver heeft verzonnen. Geef aan waarom je het denkt.

Arjan Lubach had het ook over begrijpend lezen in Nederland... (bekijk dit filmpje met een knipoog)

Begrijpend lezen, hoe dan?

Introductie van de tekst

Activeer de kinderen door zelf achtergrondinformatie te geven en nodig ze daarna uit om informatie aan te vullen over het onderwerp. Leg verband met eerdere kennis over het onderwerp. Je kunt ook achtergrondkennis activeren door vooraf een filmpje te laten zien, of iets te vertellen over een foto of voorwerp of hen een dilemma te geven. Je kunt ook nadenken samen met de kinderen over welke vraag bij hen opkomt over het onderwerp waar ze over gaan lezen. Geef het leesdoel voor deze specifieke tekst aan.

Voorlezen van de tekst

Je leest zelf de tekst expressief, met intonatie voor. Dit bevordert tekstbegrip. Tijdens het voorlezen kun je af en toe bij een lastige passage of woord hardop nadenken. Krijgen we bijvoorbeeld al antwoord op onze vraag die we vooraf bedacht hadden? Belangrijk is dat je je bewust bent van je eigen denkstappen terwijl je leest ( Boyles, 2013).

Daarbij zijn de volgende basisvragen helpend om tijdens het lezen hardop na te denken:

Wat vertelt de schrijver me?

Wat wil de schrijver dat ik begrijp of te weten kom?

Hoe gebruikt de schrijver de taal om iets duidelijk te maken?

Zijn er moeilijke woorden in de tekst en hoe kom ik erachter wat ze betekenen?

Laat kinderen aantekeningen maken en vertel ze hoe ze dat kunnen doen bijvoorbeeld:

Wanneer je modelt vraag je ze om de woorden waar jij over nadenkt te onderstrepen.

Omcirkel woorden of zinsdelen die je niet begrijpt.

Omcirkel de woorden die in de tekst de volgorde aangeven of zet er cijfers bij.

Laat sleutelbegrippen, signaalwoorden onderstrepen en zet in de kantlijn bijvoorbeeld 'conclusie', 'tegenstelling' of 'oorzaak' etc.

Zoek de kernzin uit een alinea en laat die onderstrepen. Kun je er een vraag bij bedenken en krijg je in diezelfde alinea een antwoord op je vraag?

Instructie over de tekst

Instructie gebeurt voornamelijk via modeling. Houtveen, van Steensel en de la Rie, 2019, vragen in hun publicatie 'de vele kanten van leesbegrip' aandacht voor factoren die ertoe doen bij leesbegrip. Pulles en Prenger, 2019 hebben vanuit de wettelijke kaders gekeken welke doelen en subdomeinen van belang zijn. In beide publicaties worden onder andere de volgende aanbevelingen gedaan:

1. Besteed aandacht aan signaalwoorden.

2. Besteed aandacht aan de opbouw van een alinea (ELZA methode; de kernzin, de belangrijkste zin is meestal de Eerste of Laatste Zin van de Alinea).

3. Geef instructie over tekstopbouw, alineaopbouw en signaalwoorden.

4. Speel in op interesse en het niveau van de leerlingen.

5. Leer kinderen samenvatten:

1. Door schematiseren (zelf schema's maken, schema's in laten vullen of het juiste schema bij een tekst laten kiezen).

2. Door formulering, kunnen ze de hoofdgedachte van een tekst weergeven, kunnen ze uit verschillende hoofdgedachten de juiste kiezen die bij de tekst past.

6. Werk aan kennisopbouw, geef zelf meer kennis over het onderwerp en lees gericht langere tijd over het onderwerp.

7. Bouw aan woordenschat, impliciet door veel te lezen over het onderwerp en expliciet door moeilijke woorden toe te lichten en leerlingen woordbetekenis strategieën aan door:

1. Leerlingen woorden te laten uitleggen in de context van de tekst.

2. Leerlingen in eigen woorden een definitie te laten maken van een woord.

3. Visuele schema's laten maken met kernwoorden van de tekst, woorden uit de tekst gebruiken in een eigen verhaal.

8. Geef effectieve schrijf verwerkingsopdrachten waarbij ze tevens schrijfinstructie krijgen.

1. Schrijven over het onderwerp waarover gelezen is.

2. Maken van notities tijdens het voorlezen.

3. Zelf vragen opstellen over de gelezen tekst.

4. Een samenvatting maken.

9. Geef strategie instructie op:
Metacognitieve strategieën:
Bepalen leesdoel, titel bekijken, tussenkopjes bekijken en nagaan of leesdoel bereikt is.

10. Praat over de tekst:
Vanuit een open vraagstelling kun je met de kinderen discussiëren over de inhoud van de tekst. Je kunt daarvoor vragen naar:

Onderliggende argumenten / veronderstellingen. Waarom zou de schrijver dit zo opgeschreven hebben?

Emotionele argumenten. Wat zou de schrijver hier bedoelen?

Feitelijke argumenten. Wat vindt de schrijver belangrijk dat wij te weten komen?

Open vragen stellen kan makkelijk met de checklist taxonomie van Bloom in je achterhoofd. De vragen die leiden tot discussie en er samen over praten zijn vooral te vinden in de niveaus: evalueren, creëren en analyseren.

Verwerking van de tekst

De verwerking van een gelezen tekst kan op vele manieren. Dit kan bijvoorbeeld door het verhaal na te laten spelen of in eigen woorden na te laten vertellen. Ook zijn er vele schriftelijke mogelijkheden zoals schematiseren of maken van een quiz, lapbook of een webquest over het onderwerp. Over het algemeen leren leerlingen meer in dialoog met elkaar. Laat ze dus bij voorkeur zoveel mogelijk samenwerken tijdens alle onderdelen van de les in tweetallen of in groepjes.

Een verwerking waarbij de kenmerken van de tekst ook schriftelijk terugkomt geeft nog meer inzicht. Laat ze bij een instructie tekst bijvoorbeeld zelf ook een instructie schrijven. Samenhang in de verschillende taaldomeinen is van groot belang. Voor samenhang in de verschillende taaldomeinen geeft het SLO uitgewerkte voorbeeldlessen voor groep 5 tot en met groep 8.

Basisschool CKC het Stroomdal uit Zuidlaren heeft de begrijpend leesmethode losgelaten en leest themagericht. In de brochure SLO van januari 2021 p.19 beschrijven zij hun werkwijze. Elke maandag begint met het kiezen van een weekthema. Op dinsdag bieden ze een taalrijke tekst aan uit een dagblad. De kinderen gaan op woensdag zelf op zoek naar extra informatie over het onderwerp. Op donderdag volgt een tweede tekst die aansluit bij het thema en op vrijdag maken de kinderen een stelopdracht over het thema.

Verder lezen over begrijpend lezen?

Hieronder lees je nog meer tips om effectief begrijpend leesonderwijs te geven:

Karin van de Mortel schreef in 2015 op wij leren.nl de blog toetstekst als leesgenre. Hierin legt ze uit hoe je een toetstekst als leesgenre kunt zien en hoe je gerichte instructie kunt geven op specifieke toetsvragen.

De vele kanten van leesbegrip, deze literatuurstudie (Houtveen, van Steensel en de la Rie, 2019) naar welke factoren van belang zijn, is een overzicht naar wat uit onderzoek bekend is over effectief begrijpend leesonderwijs.

Website Geletterdheid en schoolsucces van Anneke Smits en Erna van Koeven - Windesheim Lectoraten: Onderwijsinnovatie en ICT/Pedagogische kwaliteit. Zij geven uitleg over hun aanpak met 'Focus op begrip'. In stappen leggen zij uit hoe deze aanpak voor begrijpend lezen in elkaar zit.

Curriculum.nu, Via de bouwstenen kun je de doelen zien voor verschillende kennis en vaardigheden waarover leerlingen moeten beschikken voor het vakgebied Nederlands. Elk van deze bouwstenen heeft met begrijpend lezen te maken.

Actieplan effectief onderwijs in begrijpend lezen. De Taalunie heeft een plan bedacht om scholen uit te dagen vanuit vijf kernthema's in samenhang tot een effectieve aanpak van begrijpend lezen te komen.

Joyce Gubbels vertelt hoe het komt dat Nederlandse leerlingen moeite hebben met evalueren en reflecteren en waar ze wel goed in zijn.

Wie is Marie-Jose?

Ik ben Marie-Jose de Ridder en werk als docent bij Fontys voor de opleiding Master Educational Needs. Ik begeleid scholen met het implementeren van nieuwe inzichten op begrijpend lezen en ik ben Listbegeleider. Het scholingstraject voor effectief begrijpend leesonderwijs omvat een aantal bijeenkomsten voor het hele team. De leerkrachten passen concreet nieuwe inzichten in hun leeslessen toe met als resultaat meer plezier in lezen voor zowel de leerkrachten als de kinderen en hogere resultaten.

Aan de slag met begrijpend lezen?

Wil je meer informatie over het scholingstraject? Neem dan contact op met Marie-Jose via het contactformulier.

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen, hoe dan? - Kinderboekenjuf.nl % %

# data[].attributes.attachment_link.description
DOOR MARIE-JOSE] 'Een kind wordt niet verrijkt door een boek met kinderachtigheden' - Marcel Proust- - Begrijpend lezen, hoe dan? - In deze blog geef ik informatie over welke factoren van belang zijn om te komen tot tekstbegrip, aan welke doelen je kunt werken en waar je die kunt vinden en je krijgt ideeën over de opbouw van een effectieve begrijpend leesles.

# data[].attributes.body
Jaarlijks verschijnen lessuggesties bij de kinderboeken die genomineerd zijn voor de Woutertje Pieterseprijs. Ook dit jaar weer!

# data[].attributes.attachment_link.title
Archief Lessuggesties - Woutertje Pieterse Prijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Postadres (ook voor toezending boeken): Stichting Woutertje Pieterse Prijs t.a.v. St Kleine Lettertjes Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam

# data[].attributes.body
Hoe stimuleer je kinderen om te gaan lezen? Een boekenbabbel kan helpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Mirjam Snel en Evert Duvivier
Gepubliceerd op Gewijzigd op 31-03-2021
Beeld Shutterstock

Motivatie speelt een belangrijke rol bij het leren lezen. Immers, als kinderen gemotiveerd zijn om te lezen, gaan ze meer lezen, waardoor hun lees- en taalvaardigheid verbetert (Gille, Loijens, Noijons & Zwitser, 2010). De vraag is dan natuurlijk: hoe stimuleer je kinderen om te gaan lezen? Een boekenbabbel kan helpen.

Veel scholen besteden tijd aan stillezen en vrij lezen. In de praktijk zien we echter dat niet alle leerlingen dan tot lezen komen, omdat ze bijvoorbeeld het juiste boek niet kunnen vinden, opstartproblemen hebben, doen alsof ze lezen of heel vaak van boek wisselen. Het kan helpen om aan het begin van een leesles een boekenbabbel (of minilesje) houden. Dit is een korte (5-10 minuten) en krachtige lesactiviteit waarmee je als leerkracht leerlinggerichte, persoonlijke en belevingsgerichte doelen kan nastreven, die aansluiten bij wat Rosenblatt (1983) 'esthetisch lezen' noemt (uit Kamp, de Jong-Slagman & van Duijvenboden, 2019). Uit onderzoek blijkt dat leerkrachten die uitgaan van een esthetische benadering, leesplezier bij hun leerlingen creëren (Applegate & Applegate, 2004 uit Kamp, de Jong-Slagman & van Duijvenboden, 2019). Concreet ga je met de leerlingen in gesprek over het proces om een boek te kiezen, over de ankers om de inhoud van een boek te verbinden met hun eigen leven of over strategieën die de leerlingen kunnen toepassen tijdens het lezen (Houtveen, Brokamp & Smits, 2012). Je kunt een boek promoten, een leesstrategie voordoen of met de leerlingen over een bepaald thema praten. Na de boekenbabbel gaan de leerlingen zo´n 20-30 minuten in een zelfgekozen boek lezen, waarbij je ze eventueel een lezersvraag meegeeft (zoals: "waar speelt het verhaal zich af?", "welke personage boeit je het meest" of "vind je de kaft van het boek goed bij het verhaal passen?"). Aan het eind van de leesles kom je terug op de boekenbabbel door ervaringen en antwoorden op de lezersvraag met de leerlingen uit te wisselen.

Voordat je een boekenbabbel houdt, moet je eerst goed weten waar de groep op dat moment behoefte aan heeft (wat speelt er in de groep en waarin kunnen de leerlingen ondersteund worden?). Met andere woorden, wat wordt het doel van je boekenbabbel? Zo kan je leerlingen enthousiast maken voor een boek (boekpromotie) of je kan verschillende genres onder de aandacht brengen (1). Ook kan je leerlingen bij hun boekkeuze (2), om de inhoud (nog beter) te leren begrijpen of te beleven (3) of je kan de leerlingen ondersteunen tijdens het leesproces (4). Op basis van het gekozen doel, kiest je een passende activiteit en een inspirerend bijpassend boek. Tabel 1 (zie onder) geeft bij ieder doel voorbeelden van leerkrachtactiviteiten en inspirerende kinderboeken.

Voor een inspirerende boekenbabbel is het van wezenlijk belang dat leerlingen toegang hebben tot een rijk (fictie en non-fictie) boekenaanbod. Want alleen op die manier kun je ze verleiden om in een wereld vol verhalen of wetenswaardigheden te stappen. Misschien zijn dan straks de 30 minuten per dag om zelfstandig te lezen wel veel te kort.

Boekenbabbeldoelen uitgewerkt in leerkrachthandelen en voorbeeldboeken.

Leerlingen enthousiast maken voor een boek of een genre.

De leerkracht promoot een boek waar hij zelf enthousiast over is, leest een stukje voor (eindig met een cliffhanger) en vertelt waarom hij het boek zo boeiend vindt.

Hij vertelt nooit hoe het verhaal afloopt.

De leerlingen vertellen elkaar wat hun boek zo boeiend maakt.

De leerkracht vertelt van een boek welke hoofdpersoon het meest aanspreekt en waarom. Hij laat eventueel enkele illustraties van die hoofdpersoon zien.

Leerlingen vertellen elkaar welke hoofdpersoon ze, van het boek dat ze aan het lezen zijn, het meest aanspreekt en waarom.

De leerkracht introduceert verschillende soorten boeken (genres). Hij vertelt per genre wat de kenmerken zijn en vraagt aan de leerlingen welk genre ze het meest aanspreekt.

De leerlingen vertellen elkaar wat voor soort boek ze aan het lezen zijn (genre) en welke genrekenmerken ze in hun verhaal herkennen.

Leerlingen helpen bij hun boekkeuze.

De leerkracht laat de omslag van een boek zien en vertelt wat de omslag met je doet en of dat overeenkomt het met verhaal.

Leerlingen vertellen of de omslag van het boek hen gemotiveerd heeft om het boek te gaan lezen en waarom. Vervolgens vertellen zij of de omslag goed bij het verhaal past.

De Gorgels (Jochem Myjer)

De Veger (Jonathan Auxier)

De dievenbende van Scipio (Cornelia Funke)

De leerkracht neemt enkele boeken mee met verschillende kenmerken (lettergrootte, regelafstand, aantal illustraties, serieboeken,...). Hij laat de leerlingen verwoorden welke kenmerken voor hen belangrijk zijn om een boek te kiezen.

Leerlingen vertellen elkaar waarom ze voor een bepaald boek gekozen hebben.

Leerlingen helpen om de inhoud (nog beter) te begrijpen / te beleven.

De leerkracht leest een fragment voor uit een verhaal dat zich in een andere tijd afspeelt (vroeger of de toekomst). Hij vertelt waaraan hij dat in het verhaal herkende.

De leerlingen vertellen in welke tijd hun boek afspeelt en waaraan je dat kunt herkennen (wat is daarover geschreven?).

De leerkracht leest een fragment voor uit een boek dat zich niet in Nederland afspeelt. Hij vertelt wat hij allemaal te weten is gekomen over die andere plek.

Het fragment kan ook gaan over een specifieke context zoals een ziekenhuis, een kasteel of op de maan.

De leerlingen vertellen elkaar waar het boek zich afspeelt en wat er over die plek beschreven wordt.

(Buitenland)

(Specifieke context)

De leerkracht leest een fragment uit een boek voor dat hem emotioneel geraakt heeft (verdrietig, spannend, grappig, mooi)

De leerlingen lezen fragmenten aan elkaar voor die hen emotioneel geraakt hebben en vertellen waarom het ze zo aangreep.

De leerkracht leest een fragment voor van een gebeurtenis dat hij herkende omdat hij het zelf ook weleens hebt meegemaakt.

De leerlingen lezen fragmenten aan elkaar voor van gebeurtenissen die ze zelf ook herkenden en vertellen elkaar daarover.

Leerlingen ondersteunen tijdens het lezen (het leesproces).

De leerkracht laat zien op wat voor manier er aantekeningen gemaakt kunnen worden tijdens het lezen van een boek (bijvoorbeeld een lijstje van alle personen, of een woordweb van relaties).

De leerlingen maken tijdens het lezen een lijstje van alle personen uit het boek (of een woordweb) en vertellen elkaar daarover.

De leerkracht leest een fragment voor dat lastig te begrijpen is (zoals het begin van een boek). De leerkracht demonstreert (hardop denkend) hoe hij het aanpakt om beter tot begrip te komen:

De leerlingen lezen een lastig te begrijpen fragment uit hun boek aan elkaar voor en vertellen wat ze gedaan hebben om het fragment te begrijpen.

De leerkracht legt uit hoe je kunt ontdekken of een boek wel of niet leuk of boeiend is om te gaan lezen (zoals bv: recensies lezen, anderen om hun mening vragen, de achterflaptekst van het boek en/of de eerste bladzijden lezen)

De leerlingen vertellen elkaar waarom ze het boek zijn gaan lezen.

Mirjam Snel is hogeschoolhoofddocent Hupabo en Evert Duvivier is leerkracht van groep 8 van de Vlissingse Schoolvereniging.
Literatuur

Applegate, A.J. & Applegate, M. (2004). The Peter effect. Reading habits and attitudes of preservice teachers. The Reading Teacher, 57(6), 554-563.

Gille, E., Loijens, C., Noijons, J. & Zwitser,R. (2010). Resultaten PISA-2009. Praktische kennis en vaardigheden van 15-jarigen. Nederlandse uitkomsten van het Programme for International Student Assessment (PISA) op het gebied van leesvaardigheid, wiskunde en natuurwetenschappen in het jaar 2009. Arnhem: Cito.

Hattie, J. (2015). Leren zichtbaar maken. Rotterdam: Bazalt.

Houtveen, A.A.M., Brokamp, S.K. & Smits A.E.H. (2012). Lezen, Lezen, Lezen! Achtergrond en evaluatie van het LeesInterventie-project voor Scholen met een Totaalaanpak (LIST) Utrecht: Hogeschool Utrecht.

Kamp, I., Jong-Slagman, J. de & Duijvenboden, P. van (2019). Jeugdliteratuur & Didactiek. Handboek voor VO en MBO. Bussum: Uitgevrij Coutinho.

Koeven, E. van & Smits A. (2020). Rijke taal. Taaldidactiek voor het basisonderwijs. Amsterdam: Boom uitgevers.

Krashen, S. (2004). The power of reading. Insights from the research (2e editie). Westport: Libraries Unlimited.

Rosenblatt, L. (1983). Literature as exploration. New York: Modern Language Association.

Vernooy, K. (2005). Elke leerling een competente lezer! Amersfoort: CPS.

------------------------------------------
Meer Didactief-artikelen lezen? Trakteer jezelf op een online abonnement voor slechts €24,50: maar liefst tien edities per jaar en toegang tot ons archief vanaf 2003.https://didactiefonline.nl/aanbieding

# data[].attributes.attachment_link.description
Tekst Mirjam Snel en Evert Duvivier Gepubliceerd op Gewijzigd op 31-03-2021 Beeld Shutterstock Motivatie speelt een belangrijke rol bij het leren lezen. Immers, als kinderen gemotiveerd zijn om te lezen, gaan ze meer lezen, waardoor hun lees- en taalvaardigheid verbetert (Gille, Loijens, Noijons & Zwitser, 2010).

# data[].attributes.body
In België vindt volop onderzoek plaats naar begrijpend lezen. Je vindt hier informatie en documentatie rond begrijpend lezen, leessuggesties, voorbeelden en getuigenissen, voor de klas en de school.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezen met begrip biedt informatie over begrijpend lezen in de basisschool. Je vindt er inspiratie om het leesonderwijs en je klas te versterken en ideeën om aan een leesbeleid te werken op school.

# data[].attributes.body
Verstuurd op 29 maart (ook VO)

# data[].attributes.body
Heb je behoefte aan een prachtig kinderboek om je helemaal aan over te leveren en deze ingewikkelde corona wereld even te vergeten? Wil je reizen naar verre streken, andere tijden en in je fantasie? Dan heb je hier een aantal tips uit de recente jeugdliteratuur om mee te beginnen.

PS voorlezen aan een kind mag natuurlijk ook!

https://www.bibliotheek.rotterdam.nl/overzichtspagina/36-boeken-en-leestips/622-kinderboeken-voor-volwassenen

# data[].attributes.body
De blurb is een Engelse term voor flaptekst en oorspronkelijk bedoeld om de lezer een aanbevelende samenvatting voor het boek te geven. Nu heb kan je de blurb als flaptekst van alleen de kaft ook doortrekken naar de schutbladen van het boek. Want daarover valt echt veel te bespreken en te denken.

Boodschap: neem de blurb op in (voor-)leessituaties!

Dit blog geeft uitleg over de blurb, enkele voorbeelden van boeken met een prachtige blurb ter inspiratie en wat mogelijkheden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik kende dit begrip helemaal niet: de blurb. Ik kwam het tegen, heb me erin verdiept, ik heb me laten verrassen en vervolgens heb ik er een beetje een vrije toepassing op losgelaten. Ik hoop dat jij ook de mogelijkheden in de blurb ziet. Boodschap: neem de blurb op in (voor-)leessituaties.

In dit blog geef ik de uitleg van de blurb, enkele voorbeelden van boeken met een prachtige blurb ter inspiratie en ik schets wat mogelijkheden.

Wat is een blurb? De blurb is een Engelse term voor flaptekst en oorspronkelijk bedoeld om de lezer een aanbevelende samenvatting voor het boek te geven. Nu heb ik de blurb als flaptekst van alleen de kaft doorgetrokken naar de schutbladen van het boek. Want daarover valt echt veel te bespreken en te denken! Het is erg jammer om daar niets mee te doen.

Bij de meeste boeken zijn de schutbladen van een (saaie) effen kleur, wat niets hoeft af te doen aan het boek trouwens en er zijn prentenboeken waarbij de schutbladen als een vrolijk behang zijn zoals in 'De grondel en de garnaal' (Roebers & Westermann, Gotmerr 2018). Een fantastisch boek; de schutbladen strooien vrolijke confetti. En de schutbladen kunnen de hoofdpersonages eindeloos herhalen zoals bijvoorbeeld het geval is in 'Dikke vriendjes durven alles' Wat een geweldige titel trouwens.... (Schubert, Leopold 2021).

Maar een blurb is pas een echte blurb als de schutbladen (of soms de kaft) ook een boodschap vertellen. Die boodschap kan een tipje van de sluier zijn van de hoofdgedachte van het boek. Soms verbeeldt de blurb voorin het boek de start van een verhaal terwijl de blurb achterin het boek (iets van) het slot laat zien. Nogmaals: een boek zonder een bijzondere blurb, kan natuurlijk ook een heel bijzonder boek zijn.

De blurb van 'Niek Groot Brokkenpiloot' (Peirce, De Fontein 2010), vraagt van de lezer een en al activiteit en stelt de personages voor. En de eindblurb doet daar niet voor onder. Het informatieve boek over sport bij de Romeinen 'Paarden, zwaarden en rare baarden' (Meijer& Schutten, Querido e.a. 2013) betrekt de lezer ook actief bij de inhoud van het boek.

Er zijn talloze voorbeelden. Ga je eigen boekenkast eens na, wanneer je nog niet eerder bij het fenomeen blurb stilgestaan hebt. En nu moet je vooral niet denken dat een blurb alleen een verhalende tekstsoort betreft of alleen het genre prentenboek. In 'Winterdieren' (Dumont Tak, Querido 2021) wordt de blurb voorin verrijkt met een tekst in witte letters op een lichtblauwe ondergrond: 'als het licht is op de noordpool...' terwijl de blurb achterin het boek op een donkere ondergrond in zwarte letters ons vertelt: 'dan is het op de zuidpool donker'. In 'Thuis, een wereld vol huizen' (Pesce&Tonello, Educatheek, 2021) geeft de blurb voorin met een rood kruisje aan waar op de wereldkaart Nederland te vinden is en waar het huis van de lezer staat. De blurb achterin het boek laat met verschillende rode kruisjes de plekken zien waar op de wereld de huizen staan die in het boek beschreven zijn. Voor als je diversiteit wilt brengen in jouw aanbod: een aanrader!

Wat biedt de blurb? Sowieso hoop ik dat jullie met interesse gaan bekijken of het boek dat je in handen hebt, een blurb biedt. En als dat dan zo is, dat je er iets mee doet. Projecteer met behulp van de app Office Lens de blurb op het digibord. En gebruik wat de blurb je aanreikt in relatie tot het doel van jouw activiteit.

Bijvoorbeeld voor het voorspellen van de verhaallijn. Of voor het betekenis verlenen aan de boodschap van de schrijver. Of het antwoord zoeken op de vraag wat precies de blurb zo passend bij het verhaal maakt. (Deed de illustrator het werk goed?) De blurb kan gebruikt worden om de inhoud van de tekst te verduidelijken. De blurb kan gebruikt worden om de inhoud van de tekst nog meer betekenis te geven. Mogelijkheden te over.

Ik maakte gebruik van de kinderboekenafdeling van een van de prachtigste boekwinkels van ons land. Zodra dit weer kon vanwege de maatregelen heb ik een afspraak gemaakt bij Riemer&Walinga in Ermelo. Een aanrader!! info@deboekverkoopers.nl.

Hier zag ik (en kocht ik gelijk) 'Mensen met koffers' van Sjoerd Kuyper (Hoogland&Van Klaveren 2020). Met prachtige illustraties van Annemarie van Hearingen. De blurb vooraan in dit poëzie-prentenboek laat allerlei veelsoortige kleurige koffers zien, een beertje en een zwemvest. De blurb aan het einde van het boek toont alleen maar oranje zwemvesten, één koffer en het beertje. Dat is nog eens een blurb. Hoef ik niet verder uit te leggen, toch?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik kende dit begrip helemaal niet: de blurb. Ik kwam het tegen, heb me erin verdiept, ik heb me laten verrassen en vervolgens heb ik er een beetje een vrije toepassing op losgelaten. Ik hoop dat jij ook de mogelijkheden in de blurb ziet. Boodschap: neem de blurb op in (voor-)leessituaties.

# data[].attributes.headline
Geef een boek cadeau (VVE, PO en VO) Let op data zijn gewijzigd!

# data[].attributes.subject
Geef een boek cadeau (VVE, PO en VO) Let op data zijn gewijzigd!

# data[].attributes.body
Vanaf 23 april is De brief voor de koning van Tonke Dragt voor € 3,50 te koop in de boekhandel. Vanaf 18 juni is het prentenboek Max en de Maximonsters van Maurice Sendak voor € 3,50 verkrijgbaar.
Doel van de actie is om alle kinderen in Nederland en Vlaanderen te laten opgroeien tussen de mooiste boeken uit de jeugdliteratuur.
https://geefeenboekcadeau.nl/

# data[].attributes.attachment_link.description
De leerlingen mogen soms om de beurt een stukje voorlezen, soms wordt er samen stil gelezen, soms leest de juf of meester voor, en soms... leest iedereen tegelijk! 'Het is een heel dynamisch proces' zegt Naomi Smits, 'maar een goede en veilige sfeer is een vereiste.

# data[].attributes.headline
Gratis webinar Leespiratie voor in de klas

# data[].attributes.subject
Gratis webinar Leespiratie voor in de klas

# data[].attributes.body
Een klas vol gemotiveerde lezers, is dat iets voor jou?

Hoe motiveer je kinderen om te lezen? Welke invloed heb jij als leerkracht? En welke mogelijkheden zijn er om (naast of in plaats van de methode) de kinderen in jouw klas aan het lezen te krijgen

Tijdens het gratis webinar leespiratie voor in de klas geeft de Kinderboekenjuf je tips en trucs om als leerkracht ervoor te zorgen dat de kinderen in jouw klas gemotiveerde lezers worden of blijven. Schrijf je in via onderstaande link!

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinar leespiratie voor in de klas - lezenmet.kinderboekenjuf.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Gratis webinar Leespiratie voor in de klas Een klas vol gemotiveerde lezers, is dat iets voor jou? Hoe motiveer je kinderen om te lezen? Welke invloed heb jij als leerkracht? En welke mogelijkheden zijn er om (naast of in plaats van de methode) de kinderen in jouw klas aan het lezen te krijgen Tijdens het gratis ...

# data[].attributes.headline
Studieplekken voor examenkandidaten in de LocHal

# data[].attributes.subject
Studieplekken voor examenkandidaten in de LocHal

# data[].attributes.body
Vanaf half maart zijn er na reservering 50 studieplekken beschikbaar in de LocHal. Er wordt met twee tijdsloten gewerkt en in diverse zones / verdiepingen. Tussendoor in- en uitlopen is niet toegestaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vanwege de coronaregelgeving is de Bibliotheek LocHal op dit moment gesloten. Met toestemming van de gemeente Tilburg, mag de Bibliotheek LocHal sinds half maart 50 studieplekken beschikbaar stellen aan studenten, om toch iets te kunnen betekenen voor deze groep. Studenten kunnen hier van maandag tot en met zaterdag gebruik van maken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanwege de coronaregelgeving is de Bibliotheek LocHal op dit moment gesloten. Met toestemming van de gemeente Tilburg, mag de Bibliotheek LocHal sinds half maart 50 studieplekken beschikbaar stellen aan studenten, om toch iets te kunnen betekenen voor deze groep. Studenten kunnen hier van maandag tot en met zaterdag gebruik van maken.

# data[].attributes.body
De leesmediaconsulenten VO zijn bezig met een video Boekproeverij; Smaakmakers voor leerjaar 3 en 4 waarin wij onze titeltips delen. (Beschikbaar via de webshop na de meivakantie).

Scholieren vinden het lastig om een boek te kiezen voor hun literatuurlijst. Vaak kiezen ze voor boeken die anderen ook lezen, of die lekker dun zijn. In deze video laten we je zien hoe jij jongeren kunt helpen om een boek te kiezen dat bij ze past.. Maar ook waar ze alle informatie kunnen vinden om een boekverslag te maken, of hoe ze een hoger cijfer kunnen halen voor hun mondeling.

Ter inspiratie alvast de webinar van NBD Biblion Leukere leeslijst - Hoe dan?! Met daar in een interview met de jongensleesclub Nescio.

Alle info op een rijtje: tips, leeslijst, terugkijiken, zie
https://www.nbdbiblion.nl/sites/nbdbiblion.nl/files/Webinar_leukere_leeslijst.pdf?utm_source=leukereleeslijst&utm_medium=leeslijst

# data[].attributes.body
Anneke Smits heeft een artikel geschreven over het onderwijsaanbod na de lockdown.

Bij het vermoeden van ‘achterstanden’ bestaat de neiging om het onderwijs te verarmen door te gaan oefenen en daar bijvoorbeeld digitale tools bij in te zetten. Terwijl de focus juist moet liggen op verrijken, want de leerlingen hebben de rijke leesomgeving gemist. Daarom moet je deze nu weer creëren, om ze te motiveren om zo snel mogelijk weer te gaan lezen.

Ook voor begrijpend lezen levert dat resultaat op, blijkt uit het artikel.

# data[].attributes.body
Op 7 april wordt de studiedag 'Taal is overal' gehouden.
Een event voor alle docenten Nederlands van Quadraam, leerkrachten en intern begeleiders van basisscholen, studenten Nederlands van de HAN en andere geïnteresseerden. Een middag vol interessante en interactieve workshops. Keynote speakers zijn Jeroen Dera en Prinses Laurentien.

https://quriuz.quadraam.nl/evenement/106/nedwerk

# data[].attributes.body
Nog niet iedereen weet het, maar bibliotheekleden kunnen de LiteRom en de Uittrekselbank gratis gebruiken. In de bibliotheek én vanuit huis.
Wat wel zo handig is in deze tijd.
Op:https://www.nbdbiblion.nl/thuis​ vind je alle informatie om de Uittrekselbank en de LiteRom onder de aandacht te brengen van de scholieren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe help je scholieren bij het vinden van een leuk boek voor hun literatuurlijst?

# data[].attributes.headline
De ideale helper bij leeshonger (PO en VO)

# data[].attributes.subject
De ideale helper bij leeshonger (PO en VO)

# data[].attributes.body
In de nieuwe Kwestie van Lezen lees je achtergronden en tips om leeshonger bij kinderen en jongeren te stimuleren. Het begrip leeshonger kan het beste omschreven worden als de wil om te gaan lezen. Om leeshonger te stimuleren spelen anderen een cruciale rol. De brochure geeft handvatten om als docent de ideale helper te kunnen worden en daardoor van jouw leerlingen lezers te maken en te houden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Achtergronden en praktische tips voor leraren po en vo om leeshonger te stimuleren.

# data[].attributes.body
PO en VO (bron SLO Nieuwsbrief maart 2021)

Het onderwijs is het erover eens: leerlingen moeten niet alleen goed leren lezen en schrijven, ze moeten ook digitaal geletterd zijn. In het Handboek digitale geletterdheid van Kennisnet lees je wat digitale geletterdheid inhoudt, waarom het nodig is en hoe je er als school een visie op ontwikkelt en die implementeert in je onderwijs. Verder vind je in het handboek verhalen uit de praktijk over het integreren van digitale geletterdheid in andere vakken.
SLO droeg bij aan het begrippenkader en ontwikkelde leerlijnen voor po en vo. Deze vind je, samen met een overzicht van recente leermiddelen, op het vakportaal van SLO.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inhoudsopgave

1. Inleiding

2. Digitale geletterdheid in het curriculum

3. Waarom is digitale geletterdheid nodig?

4. Wat is digitale geletterdheid?

5. Van visie naar praktijk: Teamwerk digitale geletterdheid

6. Downloads

Download direct het Handboek digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid in het curriculum

Digitale geletterdheid wordt zo goed als zeker een vast onderdeel van het curriculum. De komende jaren zal Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) kerndoelen voor digitale geletterdheid ontwikkelen, in samenwerking met leraren, vakdidactici, scholen en onderwijsorganisaties. Naar verwachting zijn die kerndoelen uiterlijk begin 2025 helemaal klaar. Eind 2023 zullen de conceptkerndoelen, waarmee scholen dan al aan de slag kunnen, gereed zijn.

Dat vooruitzicht noodzaakt scholen tot een volgende stap in hun ontwikkeling. Die stap houdt in dat ze van ad-hocoplossingen overgaan naar een structurele inbedding van digitale geletterdheid. Maar hoe doet u dat? Hoe ontwikkelt u een visie op digitale geletterdheid en hoe implementeert u die? Dat is de centrale vraag waarop we in het nieuwe Handboek digitale geletterdheid antwoord geven. Naast het handboek heeft wikiwijs.nl een verzameling van open lesmateriaal, praktische tips en praktische informatie over digitale geletterdheid in het primair en voortgezet onderwijs.
Ga naar open lesmateriaal digitale geletterdheid po en vo
Waarom is digitale geletterdheid nodig?

Iedereen zal het erover eens zijn dat leerlingen niet alleen 'gewoon' moeten leren lezen en schrijven. Ze moeten ook leren veilig, effectief, kritisch en bewust gebruik te maken van de digitale toepassingen die op dit moment beschikbaar zijn. En ze moeten zich voorbereiden op de digitale toekomst: op school, bij een vervolgopleiding, op het werk, als consument, als burger ten opzichte van de overheid en als burgers onder elkaar.

Digitale geletterdheid heeft als doel, zo schreef Curriculum.nu in 2020, "om leerlingen op eigen kracht te leren functioneren in een samenleving waarin digitale technologie en media een belangrijke plaats hebben".

Leerlingen digitaal geletterd maken is meer dan ze voorbereiden op een veranderende arbeidsmarkt. Minstens zo belangrijk is dat leerlingen leren om zichzelf op een positieve manier te ontwikkelen, uit te drukken en hun eigen leven vorm geven in de maatschappij. Niet: leerlingen zo opleiden dat ze precies passen bij wat de maatschappij van ze vraagt. Wel: ze leren reflecteren op de maatschappij, zodat ze kritische vragen kunnen stellen, er vanuit hun eigen overtuigingen aan kunnen bijdragen en de (digitale) maatschappij zelfs kunnen vormen.

In 2013 waarschuwde de KNAW al voor het ontstaan van een kloof tussen digitaal geletterden en digitaal ongeletterden. In 2021 zijn de verschillen tussen leerlingen nog steeds te groot, zo wijst onder meer de LeerlingMonitor Digitale Geletterdheid uit.

Wat is digitale geletterdheid?

Volgens SLO en Curriculum.nu is digitale geletterdheid een combinatie van 4 domeinen:

Ict-basisvaardigheden
De werking van computers en netwerken begrijpen, kunnen omgaan met verschillende soorten technologieën en de bediening ervan en de mogelijkheden en beperkingen van technologie begrijpen.

Informatievaardigheden
Een informatiebehoefte kunnen signaleren en analyseren en op basis hiervan relevante informatie zoeken, selecteren, verwerken en gebruiken.

Computational thinking
Problemen op een zodanige manier formuleren dat het mogelijk wordt een computer of ander digitaal gereedschap te gebruiken om het probleem op te lossen.

Mediawijsheid
Kennis, vaardigheden en mentaliteit die nodig zijn om bewust, kritisch en actief om te gaan met media.

6 essentiële thema's

Ter voorbereiding op de ontwikkeling van de kerndoelen digitale geletterdheid, zijn bij Curriculum.nu door een 'ontwikkelteam digitale geletterdheid' van leraren en schoolleiders 6 essentiële thema's benoemd. Deze thema's vormen de context voor de ontwikkeling van digitale geletterdheid bij leerlingen:

1. data en informatie

2. veiligheid en privacy in de digitale wereld

3. de werking en het (creatieve) gebruik van digitale technologie

4. digitale communicatie en samenwerking

5. digitaal burgerschap

6. digitale economie

Binnen deze thema's komen volgens Curriculum.nu de 4 domeinen van digitale geletterdheid (informatievaardigheden, mediawijsheid, ict-basisvaardigheden en computational thinking) telkens aan bod.

Een van de thema's in bovenstaand rijtje dat - sinds de verschijning van het Handboek digitale geletterdheid in 2017 - beduidend meer gewicht heeft gekregen, is de invloed van algoritmisering en het gebruik van data. Denk daarbij onder andere aan big data en profiling (door bedrijfsleven en overheden).

De essentie van dit soort onderwerpen is: wat gebeurt er met mijn data? Voor leerlingen heeft dat ook meteen al heel praktische implicaties. Ze moeten bijvoorbeeld beslissingen nemen over:

Het landelijk schakelpunt voor gegevensuitwisseling in de zorg (LSP). Wil ik daar wel of niet aan deelnemen?

PSD2: Wil ik mijn bank toestaan mijn betaalgegevens te delen met andere - commerciële - partijen?

Het wel of niet delen van locatiegegevens bij het installeren en gebruiken van de CoronaMelder.

Nieuwe wijsheid

Deze beslissingen vragen om nieuwe wijsheid: je kunnen verhouden tot het dubbele van datagedreven technologieën. Ze vergemakkelijken onze keuzes, helpen bij het aanbieden van inhoud die we leuk vinden of bij het onderhouden van een gezonde leefstijl. Dankzij algoritmen worden zaken overzichtelijker, gemakkelijker, doelmatiger en efficiënter, maar tegelijkertijd perken ze in. Zo volgt u al wandelend via Google Maps de kortste route, terwijl omwegen u misschien wel meer minuten zonneschijn (en extra vitamine D) opleveren.

Des te belangrijker is het dat leerlingen kritisch en terughoudend kunnen zijn en de wijsheid vergaren om vrije keuzes te kunnen maken, in plaats van klakkeloosde keuzes van technologie te volgen.

Van visie naar praktijk: Teamwerk digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid wordt een vast onderdeel van het curriculum. Welke voorbereidingen treft uw school om met digitale geletterdheid een vliegende start te maken? Maak met uw team de leuke, praktische opdrachten van 'Teamwerk digitale geletterdheid'. In een uur zet u de volgende stap op het gebied van digitale geletterd en boekt u samen resultaat. Het is een praktische uitwerking van het handboek digitale geletterdheid dat 8 opdrachten omvat die kunnen worden uitgevoerd als de stappen in een stappenplan.
Download direct 'Teamwerk digitale geletterdheid'
Het advies is om niet te wachten tot de kerndoelen klaar zijn. Maak alvast een start.

Door te vertrekken vanuit een van de 4 domeinen: basisvaardigheden ict, informatievaardigheden, mediawijsheid of computational thinking.

De essentiële thema's van het leergebied digitale geletterdheid kunnen ook dienen als leidraad. Bijvoorbeeld door een thema te nemen, zoals 'de werking en het (creatieve) gebruik van digitale technologie', en dit langzaam in het kunstonderwijs in te bedden. Of door 'digitale samenwerking' te verbinden aan een groepswerkstuk of presentatie.

"U hoeft niet meteen alles te doen", aldus Lydwin van Rooyen, vakexpert digitale geletterdheid van SLO en een van de ontwikkelaars van de kerndoelen. "Maar elke stap die u nu al zet is er een in de goede richting."

Podcast-aflevering 'Praktijkonderzoek digitale geletterdheid'

Beluister de podcast over het praktijkonderzoek digitale geletterdheid. In deze podcast-aflevering delen Lydwin van Rooyen van SLO, Nadia Demaret en Remco Pijpers (beiden van Kennisnet) hun eerste inzichten. Ook wordt er stilgestaan bij het perspectief voor digitale geletterdheid in het curriculum.

Tips

Door onderstaande tips te volgen komt u op het goede spoor voor een integrale implementatie van digitale geletterdheid. U zult merken dat elke tip uitnodigt tot het blijven voeren van gesprekken over een visie op digitale geletterdheid. Door u steeds af te vragen wat elke stap betekent voor uw school, de doelgroep en de onderwijsopdracht, wordt het een traject dat bij u past.

Tips voor de integrale implementatie van digitale geletterdheid:

1. Zorg voor een stevige basis.

2. Zoek naar aansluiting bij bestaande vakken.

3. Prioriteer de relatie met taalvaardigheid.

4. Besteed voldoende aandacht aan de ontwikkeling van (achtergrond)kennis.

5. Zet concentratie en aandacht in het juiste perspectief.

6. Heb oog voor het sociale perspectief.

7. Zet in op de digitale geletterdheid van de leraar.

8. Betrek de cirkel van invloed.

9. Houd digitale geletterdheid en de ict-infrastructuur in balans.

1. Zorg voor een stevige basis

Bied niet halsoverkop alles aan dat valt onder digitale geletterdheid. Onderzoek laat zien hoe belangrijk het is dat u probeert digitale geletterdheid opbouwend aan te bieden. Leerlingen zonder goede ict-basisvaardigheden kunnen bijvoorbeeld niet zomaar leren programmeren. Voor het vinden van informatie op internet is alleen basiskennis over de werking van een zoekmachine niet genoeg; de leerling moet ook de betrouwbaarheid van digitale informatie kunnen beoordelen.

2. Zoek naar aansluiting bij bestaande vakken

Digitale geletterdheid kunt u als een apart vak aanbieden, zodat u er zeker van bent dat leerlingen een goede basis hebben. Maar de integratie van digitale geletterdheid leidt ook tot een verrijking van bestaande leergebieden. Bestaande vakken bieden tal van aanknopingspunten om aandacht te besteden aan de leerdoelen van digitale geletterdheid.

In hoofdstuk 4 van het Handboek digitale geletterdheid leest u verschillende praktijkverhalen hoe scholen dit aanpakken. Of het nu gaat om de integratie met taal, wiskunde of geschiedenis: de koppeling met digitale geletterdheid zorgt voor een frisse blik op bestaande vakgebieden en draagt bij aan het actualiseren van het curriculum.

3. Prioriteer de relatie met taalvaardigheid

Uit tal van onderzoeken blijkt: voor digitale geletterdheid is begrijpend kunnen lezen belangrijk. Hoe beter je leest, hoe groter de kans dat je webteksten snapt en slaagt in een zoekopdracht op internet. En omgekeerd: de leerlingen die slecht scoren op digitale informatievaardigheden, zijn vaak ook minder goed in begrijpend lezen. Lering valt te trekken uit het project 'App Noot Muis'. In dit innovatieproject, gesteund door de PO-Raad, Kennisnet en SLO, integreren 8 schoolbesturen in het primair onderwijs digitale geletterdheid in hun taalonderwijs.

4. Besteed voldoende aandacht aan de ontwikkeling van (achtergrond)kennis

Dankzij internet heeft bijna iedereen toegang tot een enorme hoeveelheid informatie; niet eerder hadden we zoveel kennis beschikbaar. Tegelijkertijd is het heel moeilijk om te weten wat je níet weet. Je kunt deelnemen aan allerlei maatschappelijke debatten op sociale media, maar niet alles wat mensen online plaatsen klopt. Zelf kunnen publiceren levert een stroom aan 'vervuilde' informatie op. Dus ook al lukt het leerlingen informatie te vinden op internet, dan zijn ze er nog niet. Belangrijker: hoe wordt de informatie geïnterpreteerd? Hoe beoordelen ze de relevantie en betrouwbaarheid van die informatie?

Uit onderzoek blijkt hoe noodzakelijk achtergrondkennis is. Hoe meer leerlingen weten over geschiedenis, aardrijkskunde, biologie, kunst en techniek, hoe beter ze begrijpend lezen. En hoe beter het ze vergaat in hun online zoektocht naar informatie over een van deze thema's, ook al krijgen ze desinformatie voorgeschoteld. Dit betekent niet dat kennis de voorkeur zou moeten krijgen boven vaardigheden. Er is geen tegenstelling tussen kennis en vaardigheden, zoals soms in discussies wordt beweerd. De twee horen onlosmakelijk bij elkaar.

5. Zet concentratie en aandacht in het juiste perspectief

Scholen kunnen digitale afleiding tegengaan met een schoolcultuur waarin focus mogelijk is. Kennisnet adviseert daar uitgebreid over in de publicatie 'Schoolbeleid voor smartphones'.

Los van de ontmoediging van online afleiding loont het de moeite om 'langzame aandacht' een prominente plek te geven in de plannen voor digitale geletterdheid. Doorgaans is het perspectief op digitale geletterdheid een actieve: leerlingen leren de mogelijkheden van digitale technologieën te benutten; ze zijn actief, creatief en bewust met technologie bezig.

Digitale media prikkelen leerlingen ook constant om te participeren. Maar net zo belangrijk is het terughoudend te kunnen zijn: even níet te reageren of actief mee te doen, het swipente staken, op je te laten inwerken wat een online uiting met je doet. Dit is de andere, vertragende kant van digitale geletterdheid. Liesbeth Breek, docent Frans, oefent langzame aandacht door samen met haar leerlingen aandacht te schenken aan World Press Photo en erover te praten, in het Frans uiteraard. Die aanpak wordt Slow Looking genoemd.

6. Heb oog voor het sociale perspectief

In de les

De school staat in verbinding met de hele wereld. Leerlingen kunnen, ook binnen de schoolmuren, via internet contact leggen met leeftijdgenoten in andere landen, zich mengen in andere communities en steun betuigen bij rampen waar ook ter wereld. Het sociale perspectief krijgt, zodra de nieuwe kerndoelen er zijn, zeker een plek in het curriculum. Dat gaat vooral over (sociale) mediawijsheid en digitaal burgerschap, waaronder de vraag hoe je weerstand biedt tegen online polarisatie en bijdraagt aan het goede. Dit is een van de 6 essentiële thema's van Curriculum.nu.

Buiten de les

De school moet sociaal veilig zijn, ook online. Scholen moeten weten wat de invloed is van online platforms op het leven van een leerling. Dat vraagt soms om ingrijpen.

Een sociaal veilige school heeft beleid voor sociale media, dat zowel preventief is (hoe voorkomt u digitale misstanden, hoe houdt u het positief?) als reactief van aard (wat doet u als het misgaat?)

In 2 publicaties leggen we uit hoe u daaraan invulling geeft:

7. Zet in op de digitale geletterdheid van de leraar

Digitale geletterdheid inbedden in het curriculum vraagt veel van leraren. Het is van belang dat zij zélf ook digitaal geletterd zijn, zodat ze hun kennis en kunde aan leerlingen over kunnen dragen. Niet elke leraar hoeft een expert te zijn, zoals het ook niet nodig is dat elke leraar op hetzelfde niveau digitaal geletterd is.

Uiteraard kan een leraar niet zonder een gedegen basis. Denk aan het kunnen maken van een tekstdocument of een spreadsheet, het kunnen uploaden van foto's en filmpjes en het kunnen genereren van een veilig wachtwoord (basis/generiek).

En een vaardigheid zoals het kunnen maken van onderscheid tussen betrouwbare en onbetrouwbare online informatie, hoort bij zowel de biologie- en de economiedocent, als bij de leraar in groep 8 ( vakoverstijgend/generiek).

Een economiedocent zal ook data uit een spreadsheet moeten kunnen interpreteren en representeren. Daarnaast moet hij begrijpen hoe bedrijven met nieuwe verdienmodellen rondom dataverzameling winst maken, ook via leerlingen ( vakspecifiek).

Podcast-aflevering 'Pedagogisch tact in een digitale context'

Wat betekent het om met tact en sensitiviteit voor de klas te staan? En hoe kunnen leraren zich met pedagogische tact tot de digitale leefwereld van leerlingen verhouden? Aan de hand van het gedachtegoed van Max van Manen, een Canadese pedagoog, geven kenners Wouter Pols en Geert Bors in deze podcast antwoord op deze vragen. Lees meer.

Bovenal is het pedagogisch kompas in de digitale context van belang. Hoe gaat u om met onbekende, nieuwe situaties op digitaal gebied? Bijvoorbeeld: stel dat u ziet dat een leerling met zijn smartphone een beeld doorstuurt waarop een medeleerling wordt bespot. Onderneemt u actie, of loopt u door? ( pedagogisch).

8. Betrek de cirkel van invloed

Naarmate een kind ouder wordt, breidt zijn leefwereld zich steeds verder uit: van het gezin, naar school, naar vrienden buitenshuis, naar clubjes, naar baantjes, enzovoort. De zogenoemde cirkel van invloed (of circle of influence) wordt steeds groter. Daarbij dragen niet alleen de school maar alle systeempartners (die samen het sociale systeem rond het kind vormen) bij aan de totale ontwikkeling, inclusief de digitale ontwikkeling, van het kind. Vraag uzelf ook af hoe u al die partijen, voor zover mogelijk, actief kunt betrekken.

9. Houd digitale geletterdheid en de ict-infrastructuur in balans

Goed onderwijs in digitale geletterdheid is mensenwerk. Maar ook de materiële randvoorwaarden moeten op orde zijn. Een belangrijke randvoorwaarde in het Vier in balans-model van Kennisnet is de ict-infrastructuur. Stem de apparatuur en connectiviteit af op uw ambities voor digitale geletterdheid en blijf afstemmen met uw ict-collega's, al is het maar om te voorkomen dat de schooldirecteur geen mail kan versturen zolang groep 8 bezig is met programmeren in Scratch.

Hoe integreert u digitale kennis en vaardigheden op een integrale manier in uw curriculum? We adviseren de volgende fasering te beschouwen als een cyclus. Soms zult u opnieuw moeten beginnen, of een stapje terug moeten doen.

Fase 1: inventariseren. Stel uzelf de vragen: Waar staan we nu? Welke basis hebben we? En waar willen we naartoe?

Fase 2: maak een nieuw, slim begin. Creëer draagvlak en denk na over het verbinden van de visie aan de praktijk. Vertrekpunt: de school ontwikkelt door op de basis die al is gelegd. Wacht met integreren als de school hier nog niet aan toe is.

Fase 3: structurele implementatie. Sluit aan bij bestaande leerlijnen digitale geletterdheid of voeg digitale vaardigheden toe aan de aanwezige leerlijnen (zoals rekenen) van de school. Evalueer en pas aan waar nodig.

Fase 4: verdiepen, verankeren en integreren. Hierbij gaat het vooral om de ontwikkeling van een aangepaste of complete leerlijn en het leggen van verbanden tussen verschillende vakken. Blijf evalueren en pas aan waar nodig.

In het handboek wordt deze leidraad uitvoerig behandeld.

Downloads

nu lezen downloaden (PDF 7,3 MB)

Het handboek digitale geletterdheid is de opvolger van de versie uit 2017. Deze versie kunt u nog steeds downloaden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Werken aan digitale geletterdheid: van visie naar praktijk - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale geletterdheid is belangrijk. Maar wat is dit precies en wanneer zijn leerlingen en leraren digitaal geletterd? Hoe pakt u dit aan? Dat leest u in het 'Handboek digitale geletterdheid'.

# data[].attributes.headline
De lusten en lasten van online voorlezen....

# data[].attributes.subject
De lusten en lasten van online voorlezen....

# data[].attributes.body
Bibliotheek Den Haag maakt regelmatig filmpjes onder het mom van Lezen Nou!
In dit filmpje geven ze tips over online voorlezen (hilarisch!), maar ook de andere filmpjes op het Lezen Nou!- kanaal (https://www.youtube.com/channel/UCwDV0TVlaKrvoYQAKpykjhw) zijn zeker de moeite van het bekijken waard.

# data[].attributes.attachment_link.title
Online voorlezen | Maar hoe dan?! | Lezen nou!

# data[].attributes.body
https://lezenslessen.nl/nieuws/boek-van-de-maand/

# data[].attributes.attachment_link.description
Met Boek van de Maand helpen wij jou om iedere maand een nieuw boek onder de aandacht van je onderbouwleerlingen te brengen.

# data[].attributes.body
PO verstuurd op 25 februari
VO verstuurd 23 febr.

# data[].attributes.body
Veel ouders twijfelen aan de mediavaardigheden van hun kinderen. Met name aan hun vermogen om goed met sociale media om te gaan en hoe ze hun eigen mediagedrag onder controle kunnen houden. Ook echt en onecht van elkaar kunnen onderscheiden lijkt volgens ouders een belangrijke opgave te zijn voor kinderen om mediaboodschappen goed te kunnen duiden. Toch geven ouders aan relatief weinig te doen aan actieve mediaopvoeding. Zo blijkt uit de nieuwe Monitor Mediagebruik 7 – 12 jaar die vandaag is gepubliceerd.

Zie verdere bericht: https://www.mediawijzer.net/maak-mediagebruik-kind-bespreekbaar/

Het onderzoeksrapport zie je hieronder.

# data[].attributes.body
bij Bibliotheek Midden-Brabant zijn we erg enthousiast over de blog Geletterdheid en schoolsucces, geschreven door de leerkring rondom Lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT van Hogeschool Windesheim.

In dit blog wordt regelmatig geschreven over succesvol leesonderwijs en over leesbevordering, altijd gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en best practises.
Het meest actuele blog gaat over  een rijke leeromgeving en begrijpend lezen.
http://geletterdheidenschoolsucces.blogspot.com/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We krijgen vaak de vraag of we niet nog eens een Rijke-taalboek over het NT2-onderwijs willen schrijven (zie voor onze boeken de site van uitgeverij Boom of onze website rijketaal.org). Daarop antwoorden we altijd: 'Dat is niet nodig. Onze beide Rijke-taalboeken gaan over taalonderwijs aan alle leerlingen. Daar horen leerlingen die het Nederlands als tweede of derde taal leren, ook bij. Taalonderwijs aan die doelgroep is niet iets speciaals. Leerlingen leren taal met goed rijk taalonderwijs, of ze nu hun moedertaalontwikkeling verdiepen of een nieuwe taal leren.' Een eerdere blog ging daar ook al eens over.

Met onze studenten denken en praten we veel over het leren van Nederlands door leerlingen met een andere moedertaal. Op de hogeschool Windesheim bieden we èn een minor èn een post-hbo èn een master Docent NT2, Nieuwkomers en Culturele Diversiteit aan. We bezoeken ook regelmatig onderwijsvormen voor leerlingen die het Nederlands als tweede of derde taal leren. Iedere keer weer merken we hoe liefdevol de omgeving is waarin deze leerlingen naar school gaan, met hoeveel zorg activiteiten worden ontworpen en uitgevoerd. Tegelijk is juist in het NT2-onderwijs innovatie niet gemakkelijk. We zijn snel geneigd om het te doen zoals we het altijd hebben gedaan ( de curse of the familiar). Omdat de verwachtingen lager zijn? Omdat leerlingen en ouders minder kritisch zijn? Omdat in het nieuwkomersonderwijs zoveel hectiek is dat het fijn is om vast te houden aan bestaande methodes?

NT2-vragen bij de Rijke-taalboeken
Komend jaar gaan we in onze nieuwkomersopleidingen de Rijke-taalboeken voor het eerst voorschrijven, maar we maken natuurlijk al veel langer gebruik van de principes ervan. Onze studenten doen prachtige onderzoeken die vaak gaan over (voor)lezen, denken, praten en schrijven met nieuwkomers rond langer durende interessante (wereldoriëntatie)thema's. Ook voor hen leidt kennisontwikkeling tot taalontwikkeling (zie de aandacht voor dit onderwerp op Didactief Online ( tekst 1, tekst 2). Dit betekent dat kennis van de wereld een belangrijke plek moet hebben in het NT2-onderwijs. In deze blog gaan we in op de vragen die onze studenten ons stellen.
Hoe verschilt het taalonderwijs aan leerlingen met het Nederlands als moedertaal van het het taalonderwijs aan NT2-leerlingen?
Antwoord: Het taalonderwijs aan NT2-leerlingen verschilt in principe niet van het onderwijs aan moedertaalleerlingen, maar bij NT2-leerlingen uit gezinnen met weinig talig en cultureel kapitaal, is veel meer scaffolding, ondersteuning en herhaling nodig. Daarentegen leren kinderen van hoogopgeleide ouders een nieuwe taal vaak heel gemakkelijk. Het probleem in het onderwijs aan nieuwkomers zit hem niet in meertaligheid, maar in het cultureel-talig kapitaal van gezin, omgeving en school.
Leren NT2-leerlingen nou taal door er veel aan te worden blootgesteld (caught) of moet je taal expliciet aanleren (taught)?
Leerlingen leren taal niet alleen maar impliciet. Voor nieuwe taalleerders is de frequentie van de oefening van het spreken, lezen en schrijven heel belangrijk en de mate waarin ze feedback krijgen. Het is te gemakkelijk om impliciet en expliciet taal leren tegenover elkaar te stellen. Onder impliciet taal leren zou je dan verstaan dat kinderen taal zomaar leren zonder uitleg en ondersteuning. Expliciet taal leren betekent dan dat je alles zou moeten aanleren en uitleggen. Beide zijn veel te kort door de bocht. Taal leer je door veel te denken, praten en schrijven rond rijke contexten waarbij vanuit die contexten op taalmoeilijkheden wordt 'ingezoomd' door feedback te geven, door uit te leggen of door te oefenen ( Gibbons, 2015).
Juist de diverse steeds wisselende groepen maken het NT2-onderwijs erg hectisch. We hebben leerlingen van allerlei leeftijden met veel verschillende nationaliteiten en taalachtergronden in één groep en er komen voortdurend leerlingen bij of er gaan weer leerlingen weg. Jullie schrijven in 'Rijke taal' kritisch over differentiatie, terwijl dat in het NT2-onderwijs een toverwoord lijkt te zijn. Kunnen jullie nog eens ingaan op differentiatie in het nieuwkomersonderwijs?
We schrijven niet zoveel over differentiatie in onze boeken en dat doen we bewust. Differentiatie is een gevaarlijk begrip. Als je differentieert, doe je namelijk met de ene leerling iets anders dan met de andere leerling en dat pakt meestal niet goed uit voor taalzwakke leerlingen. Voor hen betekent differentiatie vaak dat het aanbod beperkt en verarmd wordt, wat tot onvoldoende ontwikkeling leidt. Het is maar de vraag of het terecht is dat differentiatie in het NT2-onderwijs zo sterk speelt. Het werkt namelijk in de hand dat leerlingen zelfstandig op hun eigen niveau in werkboekjes of met computerprogramma's werken zonder dat ze daarbij voldoende begeleiding krijgen, eenvoudig omdat de leraar niet iedereen kan begeleiden. Zelfstandig werken met werkbladen of op de computer zonder begeleiding leidt niet tot het leren van een nieuwe taal.

Het belangrijkste criterium op basis waarvan je beslist of je leerlingen wel of niet bij elkaar kunt zetten als ze een nieuwe taal leren, is of ze kunnen lezen of niet. Het is heel moeilijk om onderwijs te geven aan leerlingen van wie de ene helft wel en de andere helft niet kan lezen. Vanaf het moment dat leerlingen kunnen lezen, maakt de gedachte dat differentiatie een gevaarlijk woord is, het leven juist gemakkelijker. Je hoeft leerlingen niet in allerlei verschillende niveaus te laten werken; je zorgt voor rijke contexten en rijke teksten die alle leerlingen in de groep interessant vinden. Voor de leerlingen uit weinig talige gezinnen met een arme taalbasis in hun eigen taal hoef je enkel veel scaffolding, ondersteuning en herhaling te organiseren.

Wij zijn voor het NT2-onderwijs voorstander van het organiseren van een goed basisaanbod waarin voldoende ondersteuning is voor leerlingen die dat nodig hebben. Dat ziet er als volgt uit.

* Zorg voor een langlopend thema (langer dan in reguliere klassen).

* Zoek er boeken bij die leerlingen zelf kunnen lezen (en maak gebruik van lezen/luisteren).

* Stel tekstsets samen, oplopend in moeilijkheidsgraad of zorg voor goede non-fictieboeken.

* Begin lessen altijd samen. Zorg dan voor scaffolding (herhalen wat er in het voorleesboek aan bod was, illustraties laten zien, filmpjes en foto's over het thema van de tekstsets bespreken, een vertaalapp gebruiken etc.).

* Sluit de lessen rond een thema af met de vraag of er begrippen zijn die bij het thema horen die de leerlingen graag willen bewaren. Schrijf die op een vel papier en hang ze in de klas.

Dit basisaanbod is voor alle leerlingen. De leerlingen die nog maar kort in Nederland zijn, hebben de eerste paar weken apart lessen nodig om de basiswoorden te leren, maar het is goed om ook hen zo snel mogelijk te laten meedoen met het basisaanbod. Dat kan omdat je zorgt voor scaffolds.
En als je dan vervolgens wilt differentiëren, hoe doe je dat dan?
* Door in gesprekken onderscheid te maken in de verdiepingsvragen die je stelt. 'Wat heb je voor nieuws geleerd?' is een mooie open vraag, maar misschien te moeilijk voor leerlingen die het Nederlands nog niet goed beheersen. Je kunt dan vragen: 'Wist je al dat Nederland een koning heeft? Heeft jouw land ook een koning?'

* Laat de leerlingen op hun eigen niveau schrijven over de tekst. De ene leerling schrijft een zin uit de tekst na, de andere leerling maakt een zin af en weer een andere leerling schrijft zelf een zin over de tekst of een hele tekst.
Moeten nieuwkomers losse woorden leren?
In het NT2-onderwijs zou je als leraar in principe geen dingen moeten doen waar je ook niet voor zou kiezen in het moedertaalonderwijs. Leer leerlingen geen woorden aan los van een betekenisvolle context. NT2-leerlingen leren woorden door veel verschillende teksten over een onderwerp te lezen en daarnaar te luisteren (Webb & Chang, 2015; Pigada & Schmitt, 2006). Ook draagt herhaald lezen bij aan woordenschatontwikkeling (Webb & Chang, 2012).
Moeten nieuwkomers de klanken leren voor ze gaan leren lezen en spellen?
Leer leerlingen die een nieuwe taal leren niet expliciet de klanken aan voor ze gaan leren lezen en spellen (Zie Kennisrotonde). Die leren ze vanzelf, hoe meer ze aan het Nederlands worden blootgesteld. Bovendien ondersteunt en versterkt het leren lezen en spellen het leren uitspreken van de klanken.
Hoe leer je nieuwkomers lezen?
Er zijn natuurlijk grote verschillen tussen leerlingen die in hun eigen taal al hebben leren lezen en schrijven en leerlingen voor wie dat niet geldt. Voor de laatste groep is het moeilijker om te leren lezen, zeker als het gaat om oudere leerlingen.En voor leerlingen die van rechts naar links hebben leren lezen, is het ook even ingewikkeld om van links naar rechts te lezen en te schrijven. Een paar aanbevelingen. Realiseer je dat leren lezen maar een beperkte tijd interessant is. Simpele woorden en zinnen gaan snel vervelen; uiteindelijk lees je om te begrijpen wat er staat. Leer leerlingen dus zo snel mogelijk lezen (bijvoorbeeld met Connect klanken en letters) en laat alle toeters en bellen weg. Lees samen met ze, praat over de teksten die ze lezen (als dat kan) en laat ze letters en woorden schrijven, maar geef ze geen werkbladen, geen computerprogramma's en laat de woordenschatoefeningen en de oefeningen begrijpend lezen uit de methode zitten. Lees in plaats daarvan voor naast het leren lezen en ga in gesprek over interessante onderwerpen.
Moeten nieuwkomers expliciet grammatica leren?
Leer jonge NT2-leerders niet expliciet grammatica om zich de taal eigen te maken. Aandacht voor grammatica is vooral effectief bij leerlingen die al zoveel Nederlands geleerd hebben dat zij ruimte hebben gekregen om er over na te denken. Je kunt hooguit vanuit betekenisvolle rijke teksten inzoomen op een lidwoord of een zinsconstructie ( Gibbons, 2015).
Er zijn Europese taalniveaus, NT2-leerlijnen en nog veel meer richtlijnen, specifiek voor NT2-onderwijs. Kunnen jullie daar eens iets over zeggen?
Niveaubepalingen voor het beheersen van een andere taal, zoals het Europees Referentiekader zijn handig omdat je op die manier zicht krijgt op het niveau waarin iemand die taal beheerst. De niveaus voor het beheersen van een vreemde taal zijn altijd eenvoudiger dan die voor de beheersing van moedertalen. Hoe vroeger je begint met het leren van een nieuwe taal, hoe groter de kans dat je moedertaalbeheersing benadert. Bij leerlijnen is het belangrijk je te realiseren dat daar altijd didactische opvattingen in verborgen zijn, bijvoorbeeld dat woorden en klanken expliciet moeten worden aangeboden of dat er een opeenvolging is in wat je aanbiedt.

Een nieuwe taal leren vergt vooral een ontwikkelingsproces, ook voor NT2-leerlingen. Menselijke hersenen zijn goed voorbereid op dit ontwikkelingsproces, ook als het gaat over meerdere talen. Voortgang in de ontwikkeling betekent dan het lezen van steeds moeilijker boeken, het voeren van steeds complexere gesprekken en het schrijven van steeds complexere teksten. De complexiteit van taalbegrip en taalproductie bepaalt samen met andere aspecten, zoals het gemak of de vloeiendheid waarmee een leerling een taal gebruikt, het niveau van die leerling.
Voorlezen en vrij lezen met nieuwkomers, dat klinkt heel logisch. Maar wat als ze totaal niet begrijpen wat je voorleest of wat ze lezen?
Voorlezen aan en vrije keuzelezen met nieuwkomers is ongelooflijk belangrijk. De doorstroming naar het reguliere onderwijs lijkt vaak te stagneren, omdat leerlingen te veel losse woorden hebben geleerd en te weinig teksten hebben gelezen. Wel vergt voorlezen specifieke aanpassingen. Scaffolding en herhaling zijn daarbij erg belangrijk. Het is afhankelijk van het niveau van NT2-leerlingen op welke manier je voorleest. Het werkt vaak goed om eerst met behulp van afbeeldingen uit het boek de personages te bespreken en de situaties waarin het verhaal plaatsvindt. Voor je een pagina gaat voorlezen vertel je wat er zo ongeveer gaat gebeuren. Daarna lees je die pagina voor en bespreek je met de leerlingen wat je hebt voorgelezen en je gaat na of ze het begrijpen. Als het nodig is, lees je dezelfde pagina nog een keer voor en eventueel nogmaals. Daarna ga je naar de volgende.

Als het vrije keuzelezen nog niet lukt, kun je ervoor kiezen om met RALFI- light te werken. Kies samen met de kinderen een aantrekkelijk serieboek. Alle kinderen hebben de tekst voor zich. Lees een pagina voor en laat de kinderen die daarna via papegaailezen of in koor zelf lezen. Bespreek de inhoud en ga door naar de volgende pagina. Het hardop lezen van een pagina kan worden afgewisseld met stillezen.
In NT2-methodes wordt de leerstof steeds vaker thematisch aangeboden. De thema's duren meestal kort, omdat je nu eenmaal de basis wilt aanbieden en dan moeten de kinderen iets weten van wonen, van eten, van reizen, van Rembrandt... Jullie zeggen dat je langer over één thema moet werken, maar dan bied je toch alleen dat ene thema aan? Dan missen leerlingen toch heel veel?
Het is een misverstand dat je heel veel thema's zou moeten aanbieden omdat de leerlingen anders iets missen. Het gaat er juist om dat de context van het aanbod zo rijk mogelijk is. In een rijke context die lang duurt (stel je werkt bijvoorbeeld een heel jaar over het thema Nederland) en veel diepgang heeft, leren kinderen veel meer dan in kort durende oppervlakkige thema's. Dat komt doordat langer durende diepgaande thema's veel herhaling kennen en doordat er verbindingen kunnen worden gelegd. De kennis die je in een diepgaande langer durende context opdoet, kun je gemakkelijk gebruiken in andere contexten. Oppervlakkige thema's waarin je op basis van schoolse teksten woorden leert, genereren geen diepgaande kennis die je kunt verbinden met andere contexten. Hier is de zogenaamde aanbodmythe van toepassing. Je hoeft niet alles aan te bieden, als je maar een rijke basis legt.
We merken in onze nieuwkomerslocatie dat de overgang naar het reguliere onderwijs vaak zo moeizaam verloopt. Reguliere scholen zitten vaak met hun handen in het haar en ook leerlingen die het bij ons heel goed doen, redden het niet in zo'n school.
In principe is een Nederlandstalige omgeving de beste omgeving voor het leren van Nederlands. Maar kinderen met een taalarme achtergrond in hun eigen taal hebben, net als moedertaalsprekers met een taalarme achtergrond, vaak problemen met ons onderwijs omdat ze de kennis en het cultureel-talig kapitaal niet hebben om de lessen te kunnen volgen. Zet nieuwkomers-leerlingen in het reguliere onderwijs niet apart, geef ze -als ze kunnen lezen- geen eigen programma. Doe er vooral alles aan om hen mee te laten doen met de reguliere lessen. Laat ze juist ook meedoen met wereldoriëntatie en zorg ervoor dat ze -samen met andere taalzwakke leerlingen- tijdens die lessen en door preteaching en reteaching kunnen profiteren van herhaling en van scaffolds (filmpjes, luisterboeken, luisterteksten etc.).

Er is natuurlijk nog veel meer te vertellen over taalonderwijs aan nieuwkomers, maar zorg in het lesgeven aan nieuwkomersleerlingen in ieder geval voor een goed basisaanbod voor alle leerlingen met langer durende rijke contexten en rijke teksten, realiseer je dat zowel spreken als lezen en schrijven nog frequenter en intensiever moet plaatsvinden als je een nieuwe taal leert en zorg voor zoveel mogelijk ondersteuning voor leerlingen die dat nodig hebben.

Pigada, M., Schmitt, N. (2006). Vocabulary acquisition from extensive reading: A case study. Reading in a Foreign Language. Volume 18, No. 1. 1-27.

Webb, S, Chang, A.C-S (2015). Second language vocabulary learning through extensive reading with audio support: How do frequency and distribution of occurrence affect learning? Language Teaching Research 2015, Vol. 19(6) 667-686.

Webb, S. Chang, A.C-S (2012). Vocabulary Learning through Assisted and Unassisted Repeated Reading. The Canadian Modern Language Review/La Revue canadienne des langues vivantes,

68, 3 (August / aouˆ t), 267-290

# data[].attributes.attachment_link.description
Anneke Smits en Erna van Koeven - Windesheim Lectoraat: Onderwijsinnovatie en ICT

# data[].attributes.body
Iedereen tussen 6 en 12 jaar kan meedoen aan de Nederlandse Kinderjury. Kies jouw favoriete boek uit 2020.
Er zijn twee leeftijdsgroepen, die elk hun eigen winnaar kiezen: 6 t/m 9 jaar (groep 3 t/m 5) en 10 t/m 12 jaar (groep 6 t/m 8).

Tijdens de leesweken van 3 maart tot en met 9 mei lees je zoveel mogelijk boeken. In de stemweek van 10 tot en met 17 mei kun je jouw stem uitbrengen. Op 24 juni worden de winnaars bekend gemaakt.

Hier vind je alle informatie: https://kinderboekenweek.nl/kinderjury-de-lezersprijs-van-de-kinderboekenweek/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Kinderjury

De lezersprijs van de Kinderboekenweek

Ben jij tussen de 6 en 12 jaar? Dan vorm jij samen met de rest van de Nederlandse kinderen de Kinderjury! Jullie bepalen met elkaar welk boek de Kinderjury, de lezersprijs van de Kinderboekenweek, in ontvangst mag nemen. De Kinderjury wordt toegekend in de leeftijdscategorie 6 t/m 9 jaar en 10 t/m 12 jaar. Op 24 juni worden de winnaars bekendgemaakt!

Genomineerden Kinderjury 2020 bekend!

Duizenden kinderen tussen de 6 en 12 jaar hebben gestemd op hun favoriete boek tijdens de Kinderjury Stemweek. Alle kinderen in Nederland mochten na weken thuiszitten en boeken lezen hun stem laten horen om te bepalen wat het beste boek is van alle kinderboeken die in 2019 zijn verschenen. De zes boeken met de meeste stemmen (drie boeken in de categorie 6 t/m 9 jaar en drie boeken in de categorie 10 t/m 12 jaar) maken kans op de Kinderjury, de Lezersprijs van de Kinderboekenweek. De winnaars in beide categorieën worden op 24 juni bekendgemaakt.

CATEGORIE 6 T/M 9 JAAR:

CATEGORIE 10 T/M 12 JAAR:

LEESWEKEN EN STEMWEEK

Tijdens de eerste tien weken draaide het om het (opnieuw) lezen van al jullie favoriete boeken. Door middel van de Tiplijsten konden jullie de eerste hoofdstukken van 50 titels lezen om te ontdekken of je het boek leuk vindt, of om je geheugen weer op te frissen. Ook kun je recensies achterlaten bij al deze boeken.
Op deze manier help jij andere kinderen met hun zoektocht naar hun favoriete boek.

In de Stemweek van maandag 11 t/m zondag 17 mei 2020 kon je jouw stem te laten horen! Alle Kinderen van Nederland vormden in deze week samen de Kinderjury en stemden op alle kinderboeken uit 2019.

De hoofdstukken kan je natuurlijk blijven lezen op de website, stemmen kan niet meer.

DE TIPLIJST

De Tiplijst is een boekenlijst die je helpt bij het ontdekken van nieuwe boeken. Deze lijst helpt je ook bij het bepalen van jouw favoriete boek. Je kan hier alvast een stukje van het boek lezen om te kijken of het boek bij je past!

Download de Tiplijst en houd bij wat jij van de boeken vond! > (PDF)

NBD Biblion Jeugdspecialist van het Jaar

De beste jeugdboekenspecialist weet alles over kinderboeken, houdt de collectie op peil en zorgt voor een uitdagende en veilige leesomgeving voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Deze bevlogen jeugdspecialist verdient een prijs: de NBD Biblion Jeugspecialist 2020!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderjury, de lezersprijs van de Kinderboekenweek - Kinderboekenweek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Kinderjury De lezersprijs van de Kinderboekenweek Ben jij tussen de 6 en 12 jaar? Dan vorm jij samen met de rest van de Nederlandse kinderen de Kinderjury! Jullie bepalen met elkaar welk boek de Kinderjury, de lezersprijs van de Kinderboekenweek, in ontvangst mag nemen.

# data[].attributes.headline
Tot 500 euro korting op lees- en schrijfprogramma’s van De Schoolschrijver

# data[].attributes.subject
Tot 500 euro korting op lees- en schrijfprogramma’s van De Schoolschrijver

# data[].attributes.body
Geweldig nieuws! Basisscholen krijgen nu tot 500,- euro korting op lees- en schrijfprogramma’s van De Schoolschrijver, met een live schrijver in de klas. De korting geldt voor de lesprogramma’s, maar bijvoorbeeld ook voor een teamtraining. De Schoolschrijvers maken leerlingen tijdens zo’n bezoek enthousiast(er) voor lezen en verhalen schrijven, en/of laten leerkrachten tijdens een training zien op welke manieren je enthousiasme voor lezen en schrijven kunt overbrengen op de klas.

Boek voor 1 juli om van deze actie gebruik te maken. Kijk voor alle mogelijkheden en voorwaarden op  https://www.deschoolschrijver.nl/kortingsactie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Boek voor 1 juli 2021 een Schoolschrijver in de klas

Basisscholen en bibliotheken kunnen tot 1 juli 2021 met flinke korting een professionele kinderboekenschrijver live voor de klas boeken als finale van De Schoolschrijver-lesprogramma's. Deze schrijvers - of Schoolschrijvers - zijn ware rolmodellen, die op kinderen en leerkrachten enthousiasme overdragen voor boeken, en die als geen ander kunnen lesgeven in verhalen schrijven.

Waarom deze tijdelijke korting?

Deze kortingsactie wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds. Het fonds vergoedt de auteurshonoraria, waardoor de all-in tarieven voor onze lesprogramma's nu zeer voordelig zijn en schrijvers ondersteund worden in hun waardevolle werk.

Deze programma's vallen onder de kortingsactie

Maandprogramma's met slotles van een live Schoolschrijver

Een serie digibordlessen vol video's en opdrachten rond lezen, schrijven en taalplezier, met bekende schrijvers in de hoofdrol. De slotles met een schrijver in de klas is een spetterende finale! Voor groep 5-6 en 7-8: drie digibordlessen van een uur, vierde les live. Voor groep 3-4: zes digibordlessen van een half uur, zevende les live. Bekijk de maandprogramma's.

De Jaarlijn

Een schooljaar lang aandacht voor lezen, schrijven en taalplezier met twee pakketten digibordlessen, een live les door een Schoolschrijver en onbeperkt online toegang tot extra opdrachten. Inclusief een teambrede training voor het leerkrachtenteam. Vanaf september 2021.

De Schoolschrijver Academietraining

Bestemd voor leerkrachten of leesconsulenten van de bibliotheek. Over het vergroten van de leesmotivatie en het zorgen voor inspirerend schrijfonderwijs op de basisschool. Teamtrainingen van 3 uur (op locatie) of 2 uur (online), geheel verzorgd door een ervaren Schoolschrijver. Lees hier alles over de thema's en de tarieven. Bij boeking voor 1 juli 2021 krijg je tot 500 euro korting.

Lees hieronder de actievoorwaarden en de boekingsinformatie.

Contact

Bel 020 - 8463069 tijdens kantooruren met onze adviseurs Marianne Bastianen en Rosan Limburg. Of mail ons op interesse@deschoolschrijver.nl

Lees hier de actievoorwaarden

De programma's

Actieperiode en minimum afname

Uitvoering programma's

Over het Nederlands Letterenfonds

# data[].attributes.attachment_link.title
Tot 500 euro korting op De Schoolschrijver lees- en schrijfprogramma's met een live schrijver in de klas - De Schoolschrijver

# data[].attributes.attachment_link.description
Boek voor 1 juli 2021 een Schoolschrijver in de klas Basisscholen en bibliotheken kunnen tot 1 juli 2021 met flinke korting een professionele kinderboekenschrijver live voor de klas boeken als finale van De Schoolschrijver-lesprogramma's. Deze schrijvers - of Schoolschrijvers - zijn ware rolmodellen, die op kinderen en leerkrachten enthousiasme overdragen voor boeken, en die als geen ander kunnen lesgeven in verhalen schrijven.

# data[].attributes.headline
Gratis Sneak Previews: Meer schrijf- en leesplezier in de klas

# data[].attributes.subject
Gratis Sneak Previews: Meer schrijf- en leesplezier in de klas

# data[].attributes.body
Hoe krijg je kinderen op de basisschool, online en in de klas, enthousiast aan het schrijven en wek je hun interesse voor boeken?
Kom erachter tijdens de gratis online sneak previews van De Schoolschrijver. Tijdens de sessies ervaar je zelf activerende lees- en schrijfoefeningen uit onze lesprogramma’s en kun je daarna praktische vragen stellen.
Schrijf je in via: https://www.deschoolschrijver.nl/agenda-trainingen-en-activiteiten-de-schoolschrijver/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Agenda trainingen en activiteiten met De Schoolschrijver

Online introductiecursus Leesplezier en creatief schrijven via de Bibliotheek Campus. Met Marlies Verhelst.
- Duur: 1,5 uur.
- Gratis, op inschrijving.

Leerkrachten, hoe krijg je kinderen in de klas enthousiast aan het schrijven, wek je hun interesse voor boeken en vergroot je hun taalvaardigheid en zelfvertrouwen? En hoe maak je van die 'saaie' stel-lessen een succes? Tijdens onze gratis online sneak preview op 10 februari maak je kennis met de bewezen effectieve aanpak van De Schoolschrijver, schoolbreed inzetbaar. We lichten de lesprogramma's Zin in Verzinnen (groep 3-4) en Van Kop tot Staart (groep 5-6 en 7-8) toe. Deze richten zich onder meer op vrij leren schrijven met een goede opbouw en structuur, en zelf creatieve verhalen bedenken. Onze Schoolschrijver Marlies Verhelst laat kort zien hoe de lessen eruit zien en laat je zelf direct ervaren hoe het werkt met praktische oefeningen. Onze schooladviseur beantwoordt daarna al je praktische vragen over kosten, financiering, voorbereiding en de materialen.

- Duur: 30 minuten

- Gratis, op inschrijving

Schrijf je hier in voor sessie 1 van 15.30 - 16.00

Schrijf je hier in voor sessie 2 van 16.30 - 17.00

In deze gratis online sneak preview, speciaal voor leesconsulenten van de bibliotheek, hoor je hoe je vanuit de bibliotheek leesmotivatie en leesplezier brengt op de basisschool. De bewezen effectieve aanpakvan De Schoolschrijver-programma's zet hele scholen tegelijk met plezier aan het lezen én schrijven. Je krijgt praktijkvoorbeelden, tips en opdrachten van Schoolschrijver Marlies Verhelst. De Schoolschrijver-adviseur Marianne Bastianen geeft informatie over o.a. planning en financiering.
- Duur: 45 minuten.
- Gratis, op inschrijving, meld je hier aan

Leerkrachten, hoe krijg je kinderen op de basisschool enthousiast aan het lezen en verhoog je de leesvaardigheid? Zet De Schoolschrijver in voor een schoolbrede aanpak! Tijdens deze gratis online sneak preview maak je kennis met onze bewezen effectieve aanpak, middels twee van onze lesprogramma's, Zin in Verzinnen (groep 3-4) en Leesgeheimen (groep 5-6 en 7-8). De Schoolschrijver Ruben Prins laat in de Zoom-sessie kort zien hoe de lessen in hun werk gaan en laat je dat zelf ervaren met praktische oefeningen. Onze schooladviseur beantwoordt daarna al je praktische vragen over kosten, financiering, voorbereiding en de materialen.

- Duur: 30 minuten

- Gratis, op inschrijving

Schrijf je hier in voor 15.30-16.00 sessie 1

Schrijf je hier in voor 16.30 - 17.00 sessie 2

Leesmotivatie overbrengen kun je leren met een teamtraining van De Schoolschrijver Academie. In deze gratis online sneak preview laten we kort zien hoe leesconsulenten én leerkrachten van de basisschool dankzij zo'n training zelf hun onderwijs in lees- en schrijfmotivatie in korte tijd kunnen verbeteren. Schoolschrijver Marlies Verhelst zet je aan het werk met een paar oefeningen en praktijkopdrachten. Adviseur bibliotheken Rosan Limburg vertelt je over de Academie-trainingen, kosten, voordelen en financiering.
- Duur: 45 minuten.
- Gratis, op inschrijving

Online introductiecursus Leesplezier en creatief schrijven via de Bibliotheek Campus. Met Marlies Verhelst.
- Duur: 1,5 uur.
- Gratis, op inschrijving.

Speciaal voor scholen die deelnemen aan het Jeugdeducatiefonds heeft De Schoolschrijver een compleet programma samengesteld met bekende kinderboekenschrijvers, waarmee leerlingen structureel betere lezers en sterkere schrijvers worden, vol enthousiasme en zelfvertrouwen. Ook de leerkrachten krijgen een training. Tijdens deze gratis online sneak preview vertelt Schoolschrijver Ruben Prins over het JEF-aanbod. Hij geeft praktijkvoorbeelden én laat je met oefeningen het zelf ervaren. Onze adviseur basisscholen, Marianne Bastianen, geeft praktische informatie over o.a. planning, kosten en financiering, en beantwoordt al je vragen.

- Duur: 30 minuten

- Gratis, op inschrijving

Sessie 1: 15.30 - 16.00 - hier inschrijven

Sessie 2: 16.30 - 17.00 - hier inschrijven

Online introductiecursus Leesplezier en creatief schrijven via de Bibliotheek Campus. Met Schoolschrijver Marlies Verhelst.

- Duur: 1,5 uur.

- Gratis, op inschrijving.

In deze gratis online sneak preview, speciaal voor leesconsulenten van de bibliotheek, hoor je hoe je vanuit de bibliotheek leesmotivatie en leesplezier brengt op de basisschool. De bewezen effectieve aanpak van De Schoolschrijver-programma's zet hele scholen tegelijk met plezier aan het lezen én aan het schrijven en verhoogt daarmee de leesvaardigheid. Je krijgt praktijkvoorbeelden, tips en opdrachten van Schoolschrijver Enne Koens. De Schoolschrijver-adviseur voor bibliotheken, Rosan Limburg, geeft informatie over o.a. planning en financiering.

- Duur: 45 minuten

- Gratis, op inschrijving, meld je hier aan

# data[].attributes.attachment_link.title
Agenda trainingen en activiteiten met De Schoolschrijver - De Schoolschrijver

# data[].attributes.attachment_link.description
Agenda trainingen en activiteiten met De Schoolschrijver Online introductiecursus Leesplezier en creatief schrijven via de Bibliotheek Campus. Met Marlies Verhelst. - Duur: 1,5 uur. - Gratis, op inschrijving. Leerkrachten, hoe krijg je kinderen in de klas enthousiast aan het schrijven, wek je hun interesse voor boeken en vergroot je hun taalvaardigheid en zelfvertrouwen?

# data[].attributes.body
In dit boekengidsje vind je een aantal favoriete boeken van Schoolschrijvers, die ze ook vaak gebruiken in hun lessen. Schoolschrijvers zijn kinderboekenschrijvers die weten wat kinderen op de basisschool graag lezen. Ze kennen heel veel goede kinderboeken, van heel veel schrijvers. En die kennis delen ze graag in hun lessen op school, live of via digibord.

Alle boeken zijn te lenen via de Online Bibliotheek. Als je lid bent van de bibliotheek (tot 18 jaar is dat gratis!) kun je op deze website de boeken online, als e-book en/of als luisterboek lenen.

Download de boekengids via: deschoolschrijver.nl/download-de-boekengids

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In ons boekengidsje vind je een aantal favoriete boeken van Schoolschrijvers, die ze ook vaak gebruiken in hun lessen. Alle boeken zijn te lenen via de Online Bibliotheek. Als je lid bent van de bibliotheek (tot 18 jaar is dat gratis!) kun je op deze website de boeken online, als e-book en/of als luisterboek lenen.

Schoolschrijvers zijn kinderboekenschrijvers die weten wat kinderen op de basisschool graag lezen. Ze kennen heel veel goede kinderboeken, van heel veel schrijvers. En die kennis delen ze graag in hun lessen op school, live of via digibord.
Meld je hieronder aan voor de nieuwsbrief van De Schoolschrijver en ontvang na bevestiging een downloadlink naar de Boekengids, met 14 boekentips voor groep 3 tot en met 8.
Wil je meer weten over hoe je de lesprogramma's van stichting De Schoolschrijver op jouw school kunt regelen? Kijk eens rond op onze site.

# data[].attributes.attachment_link.title
De boekengids van De Schoolschrijver - De Schoolschrijver

# data[].attributes.attachment_link.description
In ons boekengidsje vind je een aantal favoriete boeken van Schoolschrijvers, die ze ook vaak gebruiken in hun lessen. Alle boeken zijn te lenen via de Online Bibliotheek. Als je lid bent van de bibliotheek (tot 18 jaar is dat gratis!) kun je op deze website de boeken online, als e-book en/of als luisterboek lenen.

# data[].attributes.body
Op 7 april organiseert Stichting Lezen, Lezen Centraal ONLINE , onder de titel Lees je nu lees je later. Tijd voor een leesoffensief.  Tal van sprekers laten zien hoe een vernieuwende blik helpt om concrete resultaten te boeken in het leesoffensief. Het volledige programma verschijnt binnen enkele weken.
Lezen Centraal is zowel voor het onderwijs als voor andere professionals interessant.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op 7 april organiseert Stichting Lezen, Lezen Centraal ONLINE , dit keer onder de titel Lees je nu lees je later. Tijd voor een leesoffensief. Tal van sprekers laten zien hoe een vernieuwende blik helpt om concrete resultaten te boeken in het leesoffensief. Het volledige programma verschijnt binnen enkele weken. Volg ons op lezen.nl en social media.

Lezers worden niet geboren, maar kinderen en jongeren kunnen zich tot blijvende lezers ontwikkelen wanneer ze opgroeien in een stimulerende leesomgeving waarin effectief leesonderwijs vanzelfsprekend is en volwassenen het goede voorbeeld geven. Wie gelooft in het aloude recept 'Jong geleerd, oud gedaan,' denkt misschien dat het vanzelf wel goedkomt met lezen. Helaas is dat niet het geval, want vooral onder jongeren is de leesvaardigheid en leesmotivatie zorgelijk te noemen. Daarom heeft de overheid opgeroepen tot een leesoffensief: een aanpak waarbij alle volwassenen - ouders, pedagogisch medewerkers, onderwijsassistenten, leraren, bibliotheekmedewerkers, boekhandelaren, uitgevers - gezamenlijk nog meer werk maken van een sterke leescultuur in Nederland. Om laaggeletterdheid te voorkomen, leesvaardigheid te bevorderen en het plezier in lezen te vergroten. En hoewel al die volwassenen zelf ook vaker het goede voorbeeld zouden mogen geven, is de hoop vooralsnog gevestigd op de jeugd. Zij kunnen immers niet zichzelf tot lezer maken, daar is hulp bij nodig. Lees je nu, lees je later.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezers worden niet geboren, maar kinderen en jongeren kunnen zich tot blijvende lezers ontwikkelen wanneer ze opgroeien in een stimulerende leesomgeving waarin effectief leesonderwijs vanzelfsprekend is en volwassenen het goede voorbeeld geven. Wie gelooft in het aloude recept 'Jong geleerd, oud gedaan,' denkt misschien dat het vanzelf wel goedkomt met lezen.

# data[].attributes.body
Vier keer per jaar komt er een update van de Boekengasten. Ze lezen door in de spannendste boeken. Dit keer de voorjaarseditie.

# data[].attributes.body
Vier keer per jaar laat Matilda je de leukste boeken zien. Dit keer de voorjaarseditie.

# data[].attributes.body
verstuurd op 27 januari

# data[].attributes.body
Lezen is misschien wel het belangrijkste schoolvak. Immers, zonder goede leesvaardigheid ben je nergens, op school noch in de samenleving. Leer ze lezen, het derde deel in de Onderzoeksserie van Didactief/TBU ondersteunt leraren en schoolleiders uit het basisonderwijs bij het verzorgen van goed leesonderwijs. Het brengt in kaart wat we weten uit onderzoek en vertaalt dat naar de praktijk van het klaslokaal.

De gratis digitale versie van het boek wordt op 27 januari gelanceerd op www.didactiefonline.nl .
Leesonderzoeker Kees de Glopper geeft op 24 maart 2021 een gratis webinar over het boek op een online congres ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Didactief. Meld je aan bij redactie@didactiefonline.nl .

Lees hier het hele persbericht:

# data[].attributes.attachment_link.title
20210112 Persbericht 12 januari 2021 Didactief

# data[].attributes.body
Mede door de sluiting van de scholen in maart en december, heeft de Schrijverscentrale besloten de actie ‘Boek een auteur’ te verlengen tot einde van het schooljaar 2020/2021. De speciale korting voor scholen bij het boeken van een auteur uit de STUK bundel is ook te gebruiken voor een digitaal (interactief) bezoek. Klik hier voor meer informatie of kijk op leesstuk.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een STUK! meer is alweer de derde STUK-bundel. In 2016 en 2018 verschenen STUK! en Nog een STUK! Deze bundel is bedoeld voor docenten die lesgeven in de onderbouw van het vmbo en praktijkonderwijs.

Het is soms lastig leerlingen te enthousiasmeren voor lezen en boeken. Met deze bundel kunnen docenten op een leuke en toegankelijke manier daarmee in de klas aan de slag gaan. Een STUK! meer staat vol teksten en (voor)leesfragmenten uit boeken die geschikt zijn voor leerlingen in de onderbouw van het vmbo en praktijkonderwijs. Om de docent te helpen iedere leerling met een passend boek in aanraking te brengen staan in de bundel teksten uit diverse genres en met verschillende thema's. De Leescoalitie hoopt met dit boek zowel leerkrachten als leerlingen te inspireren om (verder) te lezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een STUK! meer is alweer de derde STUK-bundel. In 2016 en 2018 verschenen STUK! en Nog een STUK! Deze bundel is bedoeld voor docenten die lesgeven in de onderbouw van het vmbo en praktijkonderwijs. Het is soms lastig leerlingen te enthousiasmeren voor lezen en boeken.

# data[].attributes.headline
Raadgedicht voor 14+ is weer van start gegaan!

# data[].attributes.subject
Raadgedicht voor 14+ is weer van start gegaan!

# data[].attributes.body
Van 18 januari tot en met 2 april 2021 verschijnen er gedurende 10 weken nieuwe raadgedichten voor iedereen vanaf 14 jaar. De gedichten zijn geschreven door bekende Nederlandse en Vlaamse dichters. Meedoen is gratis.
https://raadgedicht.nl/

# data[].attributes.attachment_link.title
Raadgedicht | Raad het ontbrekende woord

# data[].attributes.attachment_link.description
Elke week een nieuw gedicht. Raad het ontbrekende woord.

# data[].attributes.headline
Laat je inspireren: lekkerlezen.nu (ook voor VVE en VO)

# data[].attributes.subject
Laat je inspireren: lekkerlezen.nu (ook voor VVE en VO)

# data[].attributes.body
Kinderboekenmakers (schrijvers en illustratoren) geven tips over kinderboeken. Deze tips zijn bedoeld voor kinderen, ouders, leerkrachten en iedereen die van kinderboeken houdt. Deel de website. Zegt het voort, zodat zoveel mogelijk kinderen lekker gaan lezen!
https://lekkerlezen.nu/

# data[].attributes.headline
Nieuwsbrief 1 VO met tips voor coronatijd verzonden 13-1)

# data[].attributes.subject
Nieuwsbrief 1 VO met tips voor coronatijd verzonden 13-1)

# data[].attributes.body
inhoud: Nieuw product promotie, plus tijdschriftenbieb, en gebaseerd op input online lesmateriaal (Joep, Grietje, Geert).

# data[].attributes.body
Wat moet je doen als je niet meer weet wat je wilt lezen? Joran staat voor deze vraag nadat hij net de laatste bladzijde uit z'n boek heeft gelezen. Kees weet er wel raad mee en verrast Joran met De LezerGame!

Een spel vol opdrachten, uitdagingen en moeilijke keuzes die Joran helpen met het vinden van een nieuw boek. Maar hij moet oppassen voor de Anti-Lezer!

Weet je even niet wat je moet (voor)lezen? Speel (met de klas) De LezerGame!

Naast de video bestaat het lespakket uit een lesbrief, de LezerGame (PowerPoint), de 12 Doorleeslijstjes (PDF) en het lege Doorleeslijstje (PDF & Word). Deze zijn onderaan de pagina te downloaden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat moet je doen als je niet meer weet wat je wilt lezen? Joran staat voor deze vraag nadat hij net de laatste bladzijde uit z'n boek heeft gelezen. Kees weet er wel raad mee en verrast Joran met De LezerGame! Een spel vol opdrachten, uitdagingen en moeilijke keuzes die Joran helpen met het vinden van een nieuw boek.

# data[].attributes.headline
Podcasts inzetten voor leesbevordering (ook voor VO)

# data[].attributes.subject
Podcasts inzetten voor leesbevordering (ook voor VO)

# data[].attributes.body
Luisteren naar podcasts heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen. En er worden steeds meer en betere podcasts gemaakt, ook over lezen en over boeken. Ook voor leerkrachten bieden podcasts kansen voor verdieping, zowel van de eigen kennis als van leesbevorderingsactiviteiten. We zetten de kansen voor je op een rijtje, en geven voorbeelden van goede en relevante podcasts.

https://pro.debibliotheekopschool.nl/nieuwsberichten/nieuws/podcasts-inzetten-voor-leesbevordering.html?utm_source=newsletter_423&utm_medium=email&utm_campaign=nieuws-van-de-bibliotheek-op-school-74

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Luisteren naar podcasts heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen. En er worden steeds meer en betere podcasts gemaakt, ook over lezen en over boeken. Voor leesconsulenten (en leerkrachten) bieden podcasts kansen voor verdieping, zowel van de eigen kennis als van leesbevorderingsactiviteiten. We zetten de kansen voor je op een rijtje, en geven voorbeelden van goede en relevante podcasts.

Redenen om naar podcasts te luisteren

Als leesbevorderaar kun je om verschillende redenen geïnteresseerd zijn in een podcast. Je kunt bijvoorbeeld jouw expertise over kinder- en jeugdliteratuur en leesbevordering willen uitbreiden. Daarnaast kan een podcast ook je kennis vergroten van de context waarbinnen jij aan leesbevordering werkt: het leesonderwijs op de school. En ten slotte kun je een podcast waardevol vinden omdat je hem kunt inzetten bij een activiteit voor kinderen.

Expertise uitbreiden

Als je een podcast zoekt om je expertise uit te breiden, kun je niet om De Grote Vriendelijke Podcast heen. Dit jaar winnaar van de Dutch Podcast Award (categorie Cultuur & Muziek), en in twee jaar tijd uitgegroeid tot een instituut op het gebied van kinder- en jeugdliteratuur. Met deze podcast kun je jouw kennis van kinder- en jeugdboeken verdiepen en vergroten. Verder besteedden verschillende onderwijspodcasts dit jaar aandacht aan leesbevordering, zoals Meesterwerk en Spiek. Het leesbureau maakt maandelijks de podcast VO leest! over leesbevordering in het voortgezet onderwijs. En ten slotte zijn er ook bibliotheken met een eigen podcast, zoals Bibliotheek Zuid-Kennemerland.

Over leesonderwijs

In verschillende publicaties in Nederland en Vlaanderen wordt de laatste tijd gepleit voor een effectief leesonderwijs, waarbij werken aan leesmotivatie wordt gezien als onmisbaar onderdeel van het leesonderwijs. Voor leesconsulenten kan het daarom van belang zijn om enige kennis te hebben van opvattingen over (lees)onderwijs. Behalve in publicaties en blogs, kun je die vinden in podcasts. Zoals de podcast van De vier sleutels voor een effectieve les, waarin verschillende onderwijskundigen aan het woord komen met opvattingen over leesonderwijs, zoals Anna Bosman en Kees Vernooy. Ook Tjipcast gaat o.a. over het onderwijs, in bijvoorbeeld een aflevering met Marita Eskes over lezen en met Paul Kirschner over hoe kinderen leren. Bij het NIVOZ vind je een pedagogische visie op onderwijs, met bijvoorbeeld een serie podcasts rond het thema Kunst, onderwijs en pedagogiek.

Podcasts voor kinderen

Je kunt kinderen stimuleren om zelf naar podcasts over boeken te luisteren, of je kunt fragmenten gebruiken van podcasts bij je activiteiten. Daartoe leent bijvoorbeeld De Waanzinnige Podcast zich, met een jaarlijkse reeks afleveringen waarin telkens een kind vertelt over een boek. Elk jaar staat een andere groep centraal. En de podcast Leesbeesten & Luistervinken, waarin kinderen bekende kinderboekenschrijvers interviewen. Bij deze podcast worden ook lesbrieven gemaakt. Als je de podcast zelf als tool wilt inzetten, kun je kijken bij de Podcastbende. En bij Kinderpodcasts vind je het meest actuele overzicht van podcasts voor (en door) kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Luisteren naar podcasts heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen. En er worden steeds meer en betere podcasts gemaakt, ook over lezen en over boeken. Voor leesconsulenten (en leerkrachten) bieden podcasts kansen voor verdieping, zowel van de eigen kennis als van leesbevorderingsactiviteiten.

# data[].attributes.body
Thematische leeslijsten van de NBD/Biblion met verwijzingen anar https://www.nbdbiblion.nl/product/thematische-leeslijsten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vanuit de databanken stellen wij regelmatig thematische leeslijsten samen die je kunnen helpen bij het inspireren van jonge bibliotheekbezoekers of leerlingen in de klas. Bij alle titels wordt verwezen naar de bijbehorende uittreksels op de Uittrekselbank en de recensies op
LiteRom. Enthousiast geworden over een titel? Bestel deze dan in onze webshop!

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanuit de databanken stellen wij regelmatig thematische leeslijsten samen die je kunnen helpen bij het inspireren van jonge bibliotheekbezoekers of leerlingen in de klas. Bij alle titels wordt verwezen naar de bijbehorende uittreksels op de Uittrekselbank en de recensies op LiteRom. Enthousiast geworden over een titel? Bestel deze dan in onze webshop!

# data[].attributes.body
De website pratenoverfictiefragmenten.nl is live! Op deze website vind je gratis kant-en-klaar lesmateriaal bij recente jeugd- en adolescentenromans voor alle leerwegen in het vmbo en voor de onderbouw havo/vwo!

Het lesmateriaal bestaat uit een zelfstandig te lezen fictiefragment inclusief een werkblad met vragen die een open en verdiepende bespreking kunnen bevorderen. Elke lessuggestie zal ongeveer één lesuur tijd in beslag nemen.

Nieuwsgierig geworden? Klik dan hier!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In het vmbo en de onderbouw van havo en vwo is het een veel voorkomende praktijk om leerlingen een paar keer per jaar een boek te laten lezen waarna een individuele, schriftelijke verwerkingsopdracht uitgevoerd moet worden. Voor veel leerlingen is niet alleen het kiezen van zo'n boek al lastig, het lezen ervan ervaren nogal wat leerlingen ook als een pittige opgave. De leraar Nederlands die met zorg zijn verwerkingsopdrachten kiest en met aandacht feedback geeft op de verwerking van iedere leerling, zal het toch een gemis vinden als de individuele leeservaringen van al zijn leerlingen niet beter benut worden.

Binnen de lessen Nederlands op school moeten de leerlingen kunnen ervaren hoe boeiend het lezen van fictie kan zijn en moeten zij kunnen kennismaken met aantrekkelijke voorbeelden uit de recente jeugdliteratuur. Daarnaast is het van groot belang dat zij ontdekken hoe belangrijk de mondelinge uitwisseling van leeservaringen kan zijn: hun eigen vragen en gedachten bij het lezen zijn de moeite waard en het kan interessant zijn om andere leesbelevingen en interpretaties te bespreken.

Onze werkgroep presenteert hiervoor voorbeeldmateriaal: met fragmenten uit recente jeugd- en adolescentenromans die binnen een lesuur klassikaal te lezen en te bespreken zijn en met vragen die een open en verdiepend klassengesprek over de inhoud van de gelezen fragmenten kunnen bevorderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
In het vmbo en de onderbouw van havo en vwo is het een veel voorkomende praktijk om leerlingen een paar keer per jaar een boek te laten lezen waarna een individuele, schriftelijke verwerkingsopdracht uitgevoerd moet worden. Voor veel leerlingen is niet alleen het kiezen van zo'n boek al lastig, het lezen ervan ervaren nogal wat leerlingen ook als een pittige ...

# data[].attributes.headline
Lessuggesties bij de Poëzieweek (PO en VO) 

# data[].attributes.subject
Lessuggesties bij de Poëzieweek (PO en VO) 

# data[].attributes.body
De Poëzieweek, van 28 januari t/m 3 februari, is het ideale moment om in de klas aan de slag te gaan met poëzie. Bekijk de lessuggesties voor het basis en voortgezet onderwijs.

Onze webshop bevat ook inspirerende lessen: bijvoorbeeld met de WOLK app gedichten lezen en schrijven.
https://bibliotheekmb-edu.op-shop.nl/169/wolk-pozie-in-ar

De kinderboekenambassadeurs (2017-2019) Hans & Monique Hagen hebben in 2018 een Tiplijst met 70 titels samengesteld: dichtbundels, bloemlezingen en een paar vertalingen.
Download de Poëzie Tiplijst (pdf)
Zij maakten ook een poëziefolder bij hun eigen werk! Per bundel geven ze een fijne lestip waar je direct mee aan de slag in de klas. Ontdek de poëziefolder.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lessuggesties voor lager en secundair onderwijs

Dit jaar zullen die lessuggesties gelanceerd worden op 1 december 2020.

Sta je ook al te popelen om erin te vliegen? Vraag dan nu jouw lessuggesties aan via onderstaande formulieren:

De lessuggesties worden handmatig doorgestuurd en dat gebeurt twee keer per week. Geen paniek dus als je niet meteen de lesmap in je mailbox vindt. Vergeet ook niet je spam te controleren, soms kan het per ongeluk daar belanden.

Tiplijst

We willen ouders en leerkrachten helpen bij het vinden van mooie poëzie. Daarom hebben kinderboekenambassadeurs (2017-2019) Hans & Monique Hagen in 2018 een Tiplijst met 70 titels samengesteld: dichtbundels, bloemlezingen en een paar vertalingen. De huidige kinderboekenambassadeur is Manon Sikkel.
Download de Poëzie Tiplijst (pdf)
Hans en Monique Hagen maakten ook een poëziefolder bij hun eigen werk! Per bundel geven ze een fijne lestip waar je direct mee aan de slag in de klas. Ontdek de poëziefolder.

Meer poëzie in de klas?

Je kan het hele jaar door ondersteuning krijgen bij jouw poëzieonderwijs. Onderstaande organisaties verzorgen lestips, workshops en/of poëzie-activiteiten.

Campagnemateriaal

Naar jaarlijkse gewoonte kunnen ook de scholen dit jaar promotiemateriaal bestellen voor de Poëzieweek. Het promotiemateriaal bestaat uit een kaartenset, een set Poëzieweek-affiches, een set posters van de Gouden Poëziesterren 2020.

Het is niet langer mogelijk om campagnemateriaal te bestellen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit jaar zullen die lessuggesties gelanceerd worden op 1 december 2020. Sta je ook al te popelen om erin te vliegen? Vraag dan nu jouw lessuggesties aan via onderstaande formulieren: De lessuggesties worden handmatig doorgestuurd en dat gebeurt twee keer per week. Geen paniek dus als je niet meteen de lesmap in je mailbox vindt.

# data[].attributes.body
De nieuwe lezer: lezen in een uitdijend medialandschap’ is het onderwerp van de achtste editie van Leesmonitor Het Magazine (van Stichting Lezen). En of je nu bij Marshall McLuhan of dichter Dean Bowen te rade gaat; nieuwe technologie zoals digitalisering verandert onze kijk op de wereld. Maar hoe dan? Ook benieuwd? Dit Leesmonitor Magazine laat zien welke antwoorden de wetenschap biedt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leesmonitor - Het Magazine: De nieuwe lezer. Lezen in een uitdijend medialandschap

# data[].attributes.attachment_link.description
De nieuwe lezer: lezen in een uitdijend medialandschap' is het onderwerp van de achtste editie van Leesmonitor Het Magazine. En of je nu bij Marshall McLuhan of dichter Dean Bowen te rade gaat; nieuwe technologie zoals digitalisering verandert onze kijk op de wereld. Maar hoe dan? Ook benieuwd?

# data[].attributes.body
Creatief schrijven is ontzettend uitdagend en leerzaam om te doen en start allereerst bij creatief denken. Het losmaken van de fantasie, het bedenken van een gek, spannend, grappig verhaal en de verbeeldingskracht laten werken. Een verhaal kunnen schrijven betekent dat je in staat moet zijn om je eigen ideeën en gedachten en overtuigingen aan anderen over te dragen.

Met de verhaalkaartjes in de link kun je leerlingen creatief laten schrijven.

Zie: https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/creatief-schrijven-met-20-winterse-verhaalkaartjes/?utm_source=Onderwijs+Maak+Je+Samen&utm_campaign=eddd3cb6c2-nieuwsbrief_december2020&utm_medium=email&utm_term=0_5e25a52896-eddd3cb6c2-123762557&mc_cid=eddd3cb6c2&mc_eid=08184906e1

# data[].attributes.body
In Delpher vind je originele teksten uit miljoenen historische kranten, boeken en tijdschriften. De teksten zijn gratis woord voor woord doorzoekbaar en komen uit de collecties van diverse wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen.
Je kunt er familiegeschiedenissen in vinden, de krant van je geboortedag of de geschiedenis van een sportclub.

# data[].attributes.attachment_link.title
Delpher " Kranten, Boeken & Tijdschriften

# data[].attributes.attachment_link.description
Ruim 120.000.000 pagina's uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften ✓ In zijn geheel te lezen ✓ Digitaal te doorzoeken ✓ Gratis toegankelijk ➜ Delpher.nl

# data[].attributes.body
Wist jij dat het Digilab en het Gamelab van de LocHal een aparte nieuwsbrief uitbrengen? Meld je aan via:  digilab@bibliotheekmb.nl.

# data[].attributes.headline
Deelnemen aan Junior Stadsdichter Tilburg

# data[].attributes.subject
Deelnemen aan Junior Stadsdichter Tilburg

# data[].attributes.body
Meld de leerlingen aan voor 29 januari 2021. In de maandbrief van november hebben we hiervoor de oproep geplaatst.

# data[].attributes.body
verstuurd op 30 nov

# data[].attributes.body
Hoi, ik ben Matilda. Ik ben een
echte boekenwurm. Ik leen stapels
boeken in de bibliotheek. Hier
vind je de boeken die ik deze
keer de leukste vond!

# data[].attributes.body
De Bibliotheek Midden-Brabant biedt jaarlijks de praktische en inspirerende cursus Open Boek 2.0  aan voor enthousiaste leerkrachten die het lezen op school structureel en leuker willen maken. In februari 2021 starten we met een nieuwe cursus. Er zijn nog enkele plekken open!

# data[].attributes.body
Normaal gesproken neemt leesconsulent Geert Smeets altijd stapels boeken mee naar de middelbare scholen die hij bezoekt voor een boekproeverij. Door de noodgedwongen sluiting van de bibliotheken en scholen tijdens de eerste coronagolf in maart 2020, besloot hij over te stappen op een online proeverij. Dat smaakt naar meer:
https://bit.ly/boekproeverij-online

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Normaal gesproken neemt leesconsulent Geert Smeets altijd stapels boeken mee naar de middelbare scholen die hij bezoekt voor een boekproeverij. ,,Dan stal ik ze zo uit dat de docenten bij binnenkomst meteen een boek kunnen pakken en doorbladeren. Dat is belangrijk. Zo gaan de boeken meteen voor ze leven." Met de boekproeverij helpt hij docenten bij het kiezen van geschikte titels voor hun leerlingen. Door de noodgedwongen sluiting van de bibliotheken en scholen tijdens de eerste coronagolf in maart 2020, besloot hij over te stappen op een online proeverij. Dat smaakt naar meer.
,,Het was in het begin wel even zoeken hoe ik het het best kon aanpakken. Je wilt de docenten vooral enthousiast maken en voorkomen dat het een saaie online voordracht wordt", zegt Smeets. ,,Ik had thuis nog oude schoenrekken en heb daar de boeken die ik wilde bespreken op uitgestald. Zo werd het toch een beetje sfeervol. Enige nadeel was dat de docenten de boeken dus niet zelf konden openslaan. Dat loste ik op door online extra veel fragmenten voor te lezen."

Net zo spannend als een actiefilm

Ook tijdens de gewone ('offline') boekproeverijen leest Geert altijd een stuk voor. ,,Zo ervaren ze meteen hoe de tekst in elkaar zit. Dat een boek in het genre Young Adult bijvoorbeeld heel actief is geschreven, vergelijkbaar met een actiefilm. Veel mensen denken geheel ten onrechte dat die boeken minder diepgang hebben, omdat ze niet worden gerekend tot de literatuur voor volwassenen. Het zijn D-boeken en vormen daarmee juist een mooie brug tussen de jeugdboeken en de literatuur. Young Adult-boeken spreken jongeren bovendien enorm aan, omdat ze inspelen op hun belevingswereld en thema's. Ze zijn vaak ook hartstikke spannend. Door de korte zinnetjes en snelle dialogen zit je meteen bam in het verhaal. Dat maakt het voor leerlingen natuurlijk een stuk aantrekkelijker om verder te lezen. En dat is wat je wil."

Geert vindt het dan ook belangrijk dat de docenten hun leerlingen stapje voor stapje begeleiden van laagdrempelige boeken naar steeds een beetje moeilijker. ,,Er is niks mis mee om ze eerst Donald Duck te laten lezen, daarna een Suske en Wiske, vervolgens een graphic novel en dan geleidelijk de stap te maken naar een roman. Lezen moet je trainen."

Up-to-date voor meer leesplezier

Geert Smeets verzorgt de proeverijen voor docenten in het voortgezet onderwijs nu al een paar jaar. ,,Ze vinden het vaak lastig om een geschikt boek te kiezen voor een leerling. Er is simpelweg zóveel keus en ze hebben vaak geen tijd om zelf up-to-date te blijven over de nieuwe titels die uitkomen." Met de boekproeverijen laat hij zien wat er allemaal is verschenen en legt uit hoe docenten hun leerlingen met plezier aan het lezen kunnen krijgen.

,,Na de boeken van Thea Beckman is er nog zoveel meer moois verschenen, maar dat weet lang niet iedereen - ook niet alle docenten Nederlands. Ik wil ze graag laten ervaren hoe bijvoorbeeld de boeken van Buddy Tegenbosch en Margje Woodrow geschikt zijn voor hun leerlingen."

Docenten inspireren werkt ook online

Zijn eerste online boekproeverij verzorgde Geert voor Campus013, een grote vmbo-school in Tilburgs. Leonne Janssen is daar een van de docenten Nederlands. ,,Het enthousiasme van Geert werkt heel aanstekelijk en hij weet zoveel over boeken voor jongeren. Online of offline maakt daarbij geen verschil. Hij laat ons kennismaken met nieuwe titels en houdt daarmee goed rekening met de doelgroep. Zo helpt hij ons om ook de minder leesvaardige leerlingen een geschikt boek aan te reiken. Hij laat ons zien dat er echt voor iedere leerling een boek te vinden is waarmee hij of zij ontdekt dat er door te lezen een wereld voor je opengaat."

Een boekproeverij bij jou op school?
Wil je als vo-docent meer weten over de mogelijkheden van een boekproeverij bij jou op school?
Kijk hier voor meer informatie. Of neem direct contact op met:

Dominique Janssen (productmanager voortgezet onderwijs voor de gemeenten Goirle, Hilvarenbeek, Oisterwijk en Tilburg)

Ank Joosen (productmanager voortgezet onderwijs voor de gemeenten Loon op Zand en Waalwijk)

# data[].attributes.attachment_link.title
Online Boekproeverij voor docenten smaakt net zo inspirerend

# data[].attributes.attachment_link.description
Normaal gesproken neemt leesconsulent Geert Smeets altijd stapels boeken mee naar de middelbare scholen die hij bezoekt voor een boekproeverij. ,,Dan stal ik ze zo uit dat de docenten bij binnenkomst meteen een boek kunnen pakken en doorbladeren. Dat is belangrijk. Zo gaan de boeken meteen voor ze leven."

# data[].attributes.body
Een leuke poster met een Broodje aap detector.....
Is iets waar of niet?

# data[].attributes.headline
Sintboeken zonder sterotyperende Piet (ook voor VVE)

# data[].attributes.subject
Sintboeken zonder sterotyperende Piet (ook voor VVE)

# data[].attributes.attachment_link.title
2020 Sinterklaasboeken zonder stereotype zwarte piet

# data[].attributes.body
In deze folder van 20 pagina’s staan alle dichtbundels van Hans en Monique Hagen bij elkaar. Op elke pagina staat hoe een gedicht tot stand kwam of een ander weetje. En ze geven een poëzietief lesidee voor in de klas.
Op hun website staan nog veel meer lesideeën.
https://www.hanshagen.nl/laat-je-verrassen-elke-dag-een-gedicht/

# data[].attributes.attachment_link.title
Laat je verrassen, elke dag een gedicht -

# data[].attributes.body
Van Woeste Willem was al een vertaling gemaakt in zo'n twintig talen. Nu zijn ze er ook voor drie andere prentenboeken:
- Ik voel een voet!
- Er ligt een krokodil onder mijn bed!
- Kom uit die kraan!!

De audio-vertalingen zijn gratis te beluisteren via de website prentenboekeninalletalen.nl. Er zijn ruim 20 talen beschikbaar.

Zo kunnen ook anderstalige ouders met hun kinderen genieten van de Nederlandse prentenboeken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meertaligheid is een cadeau!

Wil jij een verhaal in je favoriete taal horen? Of de taal van je buurjongen, je oma of je klasgenootje? Wij geloven in de kansen van meertaligheid. Onze vrijwilligers hebben de leukste prentenboeken voor je vertaald en lezen ze voor in hun eigen taal. Veel luisterplezier!

# data[].attributes.attachment_link.description
Meertaligheid is een cadeau! Wil jij een verhaal in je favoriete taal horen? Of de taal van je buurjongen, je oma of je klasgenootje? Wij geloven in de kansen van meertaligheid. Onze vrijwilligers hebben de leukste prentenboeken voor je vertaald en lezen ze voor in hun eigen taal. Veel luisterplezier!

# data[].attributes.body
Het stimuleert de taal- en spraakontwikkeling, zo blijkt uit onderzoek. En het verhoogt de concentratie. Allemaal zaken waar een baby een leven lang plezier van heeft.

Maar hoe doe je dat dan, voorlezen aan baby’s? En vooral; welke boekjes zijn geschikt? Voorleesexpert Marijke Bos van Stichting Lezen gaat in gesprek met Ouders van Nu hoofdredacteur Hilde Tholen en laat de leukste boekjes van dit moment zien en geeft concrete tips.
https://www.indewolkenfestival.nl/?jwsource=cl

# data[].attributes.attachment_link.description
In de wolken Festival DPG Media Magazines B.V. Postbus 1900 2130 JH Hoofddorp

# data[].attributes.headline
Kamerbrief Stand van zaken Leesoffensief (ook voor VO en VVE)

# data[].attributes.subject
Kamerbrief Stand van zaken Leesoffensief (ook voor VO en VVE)

# data[].attributes.body
Het is voor de lezers van onze nieuwsbrief waarschijnlijk preken voor eigen parochie, maar de Kamerbrief van Van Engelshoven en Slob kan ook bij directeuren en besturen heel duidelijk voor het voetlicht brengen dat lezen een kerntaak van het onderwijs is!
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/13/kamerbrief-stand-van-zaken-leesoffensief

# data[].attributes.attachment_link.title
Kamerbrief over stand van zaken Leesoffensief

# data[].attributes.attachment_link.description
Minister Slob en minister Van Engelshoven informeren de Tweede Kamer over de stand van zaken van het Leesoffensief dat de leesvaardigheid van kinderen moet bevorderen.

# data[].attributes.body
Eén boek, duizend gesprekken
Een goed boek brengt gesprekken op gang en verbindt lezers met elkaar. Het thema van Nederland Leest voor 2020 sluit daar perfect bij aan: Kleine geschiedenis, grote verhalen.
Het boek  Dwars door de storm van Martine Letterie staat centraal tijdens Nederland Leest Junior. Met de hele klas dit boek lezen biedt een mooie kans om met elkaar in gesprek te gaan over familie en de geschiedenis van je omgeving.
De lessuggesties zijn gratis te downloaden op: https://www.nederlandleest.nl/junior/
De  boekenpakketten konden eerder dit jaar besteld worden. Gelukkig is het boek ook te leen in de bibliotheekvestigingen en in de online Bibliotheek.

# data[].attributes.headline
Waarom moet elke volwassene kinderboeken lezen? (ook voor VVE en VO)

# data[].attributes.subject
Waarom moet elke volwassene kinderboeken lezen? (ook voor VVE en VO)

# data[].attributes.body
Bekijk dit inspirerende mini-college! (16 minuten)

https://www.universiteitvanvlaanderen.be/college/waarom-moet-elke-volwassene-kinderboeken-lezen/?fbclid=IwAR1bnICQXd_ifiAhdY6h166B4VJjzCLCT6AiB-GkURVdZrkuj1Zgd3VCsE4

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe lang is het geleden dat jij nog eens een kinderboek hebt vastgepakt? Hopelijk niet te lang geleden, want literatuurwetenschapper Vanessa Joosen (UAntwerpen) is er heilig van overtuigd dat pakweg een Harry Potter per week goed voor je is. Waarom dat is, kwam ze ons graag vertellen.

Over Prof. dr. Vanessa Joosen

Vanessa Joosen is literatuurwetenschapper aan UAntwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom moet elke volwassene kinderboeken lezen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe lang is het geleden dat jij nog eens een kinderboek hebt vastgepakt? Hopelijk niet te lang geleden, want literatuurwetenschapper Vanessa Joosen (UAntwerpen) is er heilig van overtuigd dat pakweg een Harry Potter per week goed voor je is. Waarom dat is, kwam ze ons graag vertellen.

# data[].attributes.body
verstuurd op 27 okt

# data[].attributes.body
Inzetten op leesmotivatie: hoe doe je dat?
Nederlandse leerlingen behoren wereldwijd tot de beste én minst gemotiveerde lezers. In de bovenbouw van het basisonderwijs begint hun leesmotivatie te zakken, en deze daling zet door in het voortgezet onderwijs.
Leerkrachten en docenten staan voor de uitdaging om de leesmotivatie van leerlingen aan te wakkeren én op peil te houden.
Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk. In deze brochure worden handvatten geboden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Achtergronden en praktische tips voor leerkrachten en docenten

# data[].attributes.headline
Zondag met Lubach: de fabeltjesfuik (ook voor VO)

# data[].attributes.subject
Zondag met Lubach: de fabeltjesfuik (ook voor VO)

# data[].attributes.body
Over hoe de algoritmes van sociale media werken en hoe belangrijk mediawijsheid in de huidige maatschappij.

# data[].attributes.attachment_link.title
De online fabeltjesfuik | Zondag met Lubach (S12)

# data[].attributes.headline
Jonge Jury 2021, bestel het gratis lesmateriaal

# data[].attributes.subject
Jonge Jury 2021, bestel het gratis lesmateriaal

# data[].attributes.body
De Jonge Jury daagt jongeren in de onderbouw uit om jeugdboeken te lezen en om op hun favoriete boek(en) te stemmen. Onze leesconsulenten kunnen een les verzorgen rond de aanpak van de Jonge Jury in de klas.

Jongeren van het Jonge Jury Boekgenootschap zijn alle boeken van de groslijst alvast aan het lezen. Uiteindelijk selecteert zij tien Leestips; de elfde Leestip wordt aangedragen door de winnaar van de Wildcard Wedstrijd, waarvan 20 november de deadline is. Doet jouw klas hier ook mee? Deelnemers maken kans op gratis toegang en een vip-ontvangst op de Dag van de Jonge Jury op 9 juni.

Bestel het gratis lesmateriaal voor de Jonge Jury alvast hier.

# data[].attributes.body
In de eerste week van oktober was de wereldwijde Dysleia Awareness Week. Op onze site vinden ouders informatie waarmee ze hun kind met leesproblemen of dyslexie kunnen ondersteunen: boeken van het Makkelijk Lezen Plein, Yoleo en de gratis online cursus Dyslexie onder de Knie.

https://www.bibliotheekmb.nl/diensten/dyslexie-onder-de-knie.html#:~:text=Dyslexie%20onder%20de%20Knie%20is,en%20spelenderwijs%20omgaan%20met%20taal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyslexie onder de Knie is een gratis online cursus met informatie, handige tips en online oefeningen voor ouders van kinderen met lees- en spellingsproblemen.

Samen bouw je aan zelfvertrouwen, leesplezier en leer je over andere talenten, beelddenken en spelenderwijs omgaan met taal. Kortom: een tool om als ouder en kind antwoorden te vinden én aan de slag te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dyslexie onder de Knie is een gratis online cursus met informatie, handige tips en online oefeningen voor ouders van kinderen met lees- en spellingsproblemen. Samen bouw je aan zelfvertrouwen, leesplezier en leer je over andere talenten, beelddenken en spelenderwijs omgaan met taal.

# data[].attributes.body
Jaarlijks organiseert Bibliotheek Midden-Brabant een Masterclass Leesbevordering. Omdat dit jaar al zoveel anders gaat dan anders, zal het jullie nauwelijks verbazen dat wij ook genoodzaakt zijn om de Masterclass dit jaar anders aan te pakken: de Masterclass gaat digitaal!

Het rapport ‘LEES! Een oproep tot een leesoffensief’ van de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur staat centraal in de digitale Masterclass. De informatie in dit rapport zetten we naast cijfers uit internationale onderzoeken, adviezen van experts en dit alles koppelen we aan praktische tips voor in je eigen school.
https://padlet.com/renskejongejan/j81u4ox913h6jwxv

# data[].attributes.body
link verstuurd op 28 sept.

# data[].attributes.headline
Voor mensen die niet van lezen houden ;-).....

# data[].attributes.subject
Voor mensen die niet van lezen houden ;-).....

# data[].attributes.body
KIJK hier het item uit Zondag met Lubach over de lees-cri-sis:

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen | Zondag met Lubach (S12)

# data[].attributes.body
Op donderdag 5 november zorgt lees-mediaconsulent Lucinda Bienert weer voor een flinke portie jeugdboekeninspiratie.

Meer informatie? Kijk in de ontwikkelacademie van T-primair!
Inschrijven voor de inspiratiesessie kan ook als je niet op een school werkt die binnen T-primair verenigd is. Kies dan bij het inschrijven voor 'geen van bovengenoemde organisaties'.

https://www.ontwikkelacademie.nu/workshops/2020-11-05-smaakmakers-in-jeugdboeken-de-lekkerste-leesboeken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Evenement aangemaakt door

Bibliotheek Midden Brabant

Contactpersoon

Renske Jongejan - renskejongejan@bibliotheekmb.nl

Inschrijving open voor

Medewerkers van alle organisaties

Inschrijving sluit op

28 oktober 2020

Locatie

workshopruimte 0.2 & 0.3, LocHal Tilburg

Sessieleider

Lucinda Bienert

Sessieleider info

Lucinda Bienert is leesconsulent/ mediacoach bij Bibliotheek Midden-Brabant. Door haar achtergrond als bibliothecaris heeft ze een grote kennis van jeugdboeken. Als leesconsulent/ mediacoach ligt haar expertise bij leesbevordering, filosoferen met kinderen en mediawijsheid/ digitale geletterdheid.

Doelgroep

Onderwijs: Onderwijzend personeel, Onderwijsondersteunend personeel

Doel

Na deze inspiratiesessie weet je waarom leesbevordering (nog steeds!) belangrijk is voor de brede ontwikkeling van kinderen, je hebt kennis gemaakt met een breed scala aan recente boeken, je hebt boeksoorten leren (her)kennen en je hebt een aantal activerende werkvormen rondom boeken ervaren die je in je eigen groep kunt inzetten.

Inhoud

'Lezers worden gemaakt door lezers', is de overtuiging van leesbevorderingsgoeroe Aidan Chambers. De juf of meester op school is een belangrijk rolmodel voor kinderen. Welk kind wil er nu niet het boek lezen waar de leerkracht net enthousiast over heeft verteld? Maar hoe kom je, als leerkracht, nu voorbij de klassiekers van Schmidt en Dahl? Welke nieuwe boeken zijn er zoal? En passen die bij de andere vakken die op het lesprogramma staan?

Tijdens deze inspiratiesessie vertelt Lucinda over het belang van lezen voor het verdere leven. Ze laat zien wat de rol van de leerkracht is hierin. Ze neemt natuurlijk veel mooie recente boeken mee om te bekijken, ruiken en voelen. Jullie maken kennis met eenvoudige, snelle leesbevorderende werkvormen. Daarnaast laat ze je zien waar en hoe je op de hoogte kan blijven van recente titels en achtergrondinformatie bij de boeken.

Bijzonderheden

Neem je groeps- of bibliotheekpas mee. De LocHal is ook na de Smaakmakers nog open, dus tijd genoeg om meteen boeken te lenen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Smaakmakers in jeugdboeken: de lekkerste leesboeken!

# data[].attributes.attachment_link.description
Evenement aangemaakt door Bibliotheek Midden Brabant Contactpersoon Renske Jongejan - renskejongejan@bibliotheekmb.nl Inschrijving open voor Medewerkers van alle organisaties Inschrijving sluit op 28 oktober 2020 Locatie workshopruimte 0.2 & 0.3, LocHal Tilburg Sessieleider Lucinda Bienert Sessieleider info Lucinda Bienert is leesconsulent/ mediacoach bij Bibliotheek Midden-Brabant. Door haar achtergrond als bibliothecaris heeft ze een grote kennis van jeugdboeken.

# data[].attributes.headline
Remedie voor gebrekkige leesvaardigheid: Lezen, lezen, lezen!

# data[].attributes.subject
Remedie voor gebrekkige leesvaardigheid: Lezen, lezen, lezen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De leesvaardigheid van Nederlandse basisschoolleerlingen neemt af en dat baart deskundigen grote zorgen. Als een kind niet kan lezen, begrijpt het de rest van de opdrachten ook niet, zeggen zij. De oplossing? Lezen, lezen, en nog eens lezen. Maar is daar nog wel genoeg aandacht voor op basisscholen?

"De laatste jaren is de aandacht voor lezen te veel verdrongen door andere zaken", zegt Anna Bosman, hoogleraar orthopedagogiek aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Scholen zijn de afgelopen jaren ook tijd gaan inruimen voor bijvoorbeeld lessen over burgerschap, duurzaamheid en de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Scholen moeten het anders indelen, vindt Bosman. "In groep 3 en 4 moet de basis van lezen, spellen en rekenen gelegd worden. Dat is de basis voor al het andere. Besteed aandacht aan bijvoorbeeld burgerschap en duurzaamheid in themaonderwijs nadat kinderen kunnen lezen, niet als apart vak."

De Onderwijsinspectie constateerde vorig jaar dat 35 procent van de basisschoolleerlingen het streefniveau dat noodzakelijk is om goed te kunnen meedraaien in de maatschappij, niet haalt. Op de middelbare scholen is het percentage vijftienjarige leerlingen dat een risico loopt op laaggeletterdheid tussen 2003 en 2018 verdubbeld van 12 naar 24 procent. Daarmee scoort Nederland hoger dan het Europese gemiddelde van 18 procent.

De beschikbare tijd anders indelen, is precies wat lerares Harmien van Elp heeft gedaan. Op haar basisschool de Windwijzer in Almere gooide ze anderhalf jaar geleden het roer om. "De scores voor ons leesonderwijs zakten naar beneden. En dus moet je goed nadenken of wat je doet wel effectief is. Een kind een boek geven en zeggen: ga maar lezen, wil niet zeggen dat er gelezen wordt."

Van Elp koos voor het inlassen van dagelijkse stilleesuurtjes met intensieve begeleiding, met snel resultaat. "De kinderen vragen nu al om moeilijkere boeken, dat is ontzettend leuk om te zien."

Lezen is de basis

Leren lezen is niet alleen een basisrecht voor iedereen, maar heeft ook een groot belang voor de economie, benadrukt Carlijn Pereira van de Taalunie. "Lezen staat aan de basis van alle kennis." Uit onderzoek van de Stichting Lezen & Schrijven bleek eerder dat 34 tot 44 procent van de schoonmakers, hulpkrachten in de bouw, industrie en landbouw en keukenhulpen laaggeletterd is.

Pereira zegt dat slechts acht procent echt goed kan lezen. "Als je niet lezen kan, kan je ook niet leren. Je moet lezen bij alle vakken op school. Lezen staat aan het begin van het leren dat je op school doet. Lezen is echt de basis. En Nederlandse kinderen lezen bijna het minst graag van alle kinderen op de wereld."

Misschien vinden niet alle kinderen lezen leuk, maar alle kinderen houden van mooie verhalen, zegt Pereira. "Lezen op school is nu een apart vak dat kinderen over het algemeen heel saai vinden. Dat ze een tekstje moeten lezen en dat ze daar vragen over moeten beantwoorden. Er is te weinig aandacht voor het motiveren van kinderen."

Ook voorlezen is volgens haar een sleutel naar beter leesonderwijs. "Je kan voorlezen aan heel jonge kinderen, maar je kan ook voorlezen aan oudere kinderen en zelfs op de middelbare school kan je voorlezen. Daarvoor is een goede samenwerking nodig tussen scholen en bibliotheken. Zodat alle scholen mooie boeken hebben voor heel veel kinderen."

Leesoffensief

Onderwijzers en experts wijzen verder nog op het aanhoudende lerarentekort en gebrekkig leesonderwijs op de pabo als oorzaken van het achterblijven van de leesvaardigheden. Daardoor staan onderwijzers met minder kennis over het leren lezen voor de klas. Ook wordt kinderen thuis minder voorgelezen dan vroeger en gebruiken sommige scholen leermethodes die niet bewezen effectief zijn.

Toch kan de minister niet zomaar ingrijpen en alle basisscholen een effectieve leesmethode opleggen om het tij te keren. "Scholen gaan zelf over het onderwijs dat ze geven, dat is vastgelegd in de Grondwet en vrijheid van onderwijs", aldus het ministerie van Onderwijs.

"Om de leesmotivatie en het leesplezier gericht te bevorderen is er wel een leesoffensief gestart", aldus Onderwijsminister Arie Slob. "Zo worden bijvoorbeeld leesplezier en motivatie vaste onderdelen van het nieuwe, verbeterde curriculum dat nu wordt ontwikkeld. Ook wordt 800.000 euro uitgetrokken om het aanbod van (voor)leesmaterialen in bibliotheken te vergroten."

Vandaag vindt in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats over het onderwerp.

# data[].attributes.attachment_link.title
Remedie voor gebrekkige leesvaardigheid basisscholen: lezen, lezen, lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
De leesvaardigheid van Nederlandse basisschoolleerlingen neemt af en dat baart deskundigen grote zorgen. Als een kind niet kan lezen, begrijpt het de rest van de opdrachten ook niet, zeggen zij. De oplossing? Lezen, lezen, en nog eens lezen. Maar is daar nog wel genoeg aandacht voor op basisscholen?

# data[].attributes.body
Wil jij VMBO-leerlingen graag motiveren om meer te gaan lezen? Gebruik de folder 25 werkvormen leesbevordering VO om je op weg te helpen. Deze folder is gemaakt naar het voorbeeld van de 25 werkvormen voor het PO. Met goede leesbevorderingsactiviteiten kan iedere leerling ervaren hoe leuk lezen is. Deze gemakkelijke werkvormen voor een kort moment in de klas zijn daarbij heel effectief.

# data[].attributes.headline
Filosoferen over toen tijdens de kinderboekenweek

# data[].attributes.subject
Filosoferen over toen tijdens de kinderboekenweek

# data[].attributes.body
In het Kinderboekenweek-geschenk 2020, De diamant van Banjarmasin van Arend van Dam, staan acht historische verhalen waarover je na het voorlezen heel goed kunt gaan filosoferen met kinderen vanaf een jaar of negen.
Hier kun je praattips downloaden: https://www.filosovaardig.nl/blog/filosoferen-met-boeken/kinderboekenweek-2020-filosoferen-over-geschiedenis/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zoals elk jaar heb ik weer een download met filosofische praattips gemaakt rondom het thema van de Kinderboekenweek 2020. Het draait in de Kinderboekenweek natuurlijk om boeken en leesbevordering. Filosoferen kan een bijdrage leveren aan leesbevordering. Uit onderzoek blijkt namelijk dat praten over boeken het leesplezier vergroot. Filosoferen is een verrassende invulling voor zulke gesprekken. Bovendien is geschiedenis een interessant onderwerp om over na te denken.

Thema Kinderboekenweek 2020

Tijdens de Kinderboekenweek 2020 ga je terug in de tijd. Boeken brengen geschiedenis tot leven, waardoor de wereld van vroeger tastbaar wordt. Geschiedenis bestaat uit ontelbaar veel verhalen over mensen die ooit geleefd hebben en die iets meemaakten doordat er toen in de wereld bepaalde dingen gebeurde.

Net zoals wij nu dingen meemaken door bijvoorbeeld de Corona-pandemie. Dit soort verhalen worden in boeken opgeschreven. Ze zijn mooi en leerzaam om te lezen maar ook heel interessant om erover na te praten. Voor dit soort gesprekken kun je ook een filosofische insteek kiezen die past bij het thema van de Kinderboekenweek 2020.

Je kunt bijvoorbeeld nadenken over de betekenis van geschiedenis voor de mens in het algemeen. Een andere interessante filosofische vraag is hoe je zeker kunt weten of onze geschiedeniskennis waar is. En natuurlijk kan de situatie uit een historische verhaal een aanleiding voor een filosofisch gesprek zijn. Vaak leveren historische verhalen bijvoorbeeld morele vragen op. Waarom was het goed of waarom was het slecht wat er gebeurde of wat die mensen deden?

Geschenk Kinderboekenweek 2020

In het geschenk van de Kinderboekenweek 2020 De diamant van Banjarmasin van Arend van Dam staan acht historische verhalen waarover je na het voorlezen heel goed kunt gaan filosoferen. Naar aanleiding van het verhaal over Anton de Kom kun je bijvoorbeeld nadenken over de vraag in welke mate je je mag verzetten tegen onrecht. En hoe bepaal je wat onrecht is?

Het verhaal over de Kop van Jut doet je nadenken over de vraag in hoeverre je iemand publiekelijk mag wreken. De reis van Mayflower roept natuurlijk de vraag op van wie een land eigenlijk is. En zo kun je bij elk verhaal wel een vraag stellen waar je samen over na kunt denken.

Je krijg het Kinderboekenweekgeschenk gratis als je tijdens de Kinderboekenweek 2020 een kinderboek in de boekhandel koopt.

Geïnspireerd geraakt om over het thema geschiedenis te gaan filosoferen? Download dan snel de filosofische praattips voor de Kinderboekenweek 2020!

Filosoferen met jongere kinderen

Je kunt ook heel goed met jongere kinderen filosoferen, maar de in deze download beschreven ideeën zijn vooral geschikt voor kinderen vanaf een jaar of negen. Als je in het kader van de Kinderboekenweek ook met jonge kinderen over geschiedenis wil filosoferen dan kun je bijvoorbeeld onderstaande prentenboeken gebruiken.

Lees ook

Meer informatie over de Kinderboekenweek 2020 vind je op de website van het CPNB

Geplaatst op 5 september 2020

Er zijn meer dan 200 blogs! Waar ben je in geïnteresseerd?

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderboekenweek 2020: gratis download filosoferen over geschiedenis

# data[].attributes.attachment_link.description
Zoals elk jaar heb ik weer een download met filosofische praattips gemaakt rondom het thema van de Kinderboekenweek 2020. Het draait in de Kinderboekenweek natuurlijk om boeken en leesbevordering. Filosoferen kan een bijdrage leveren aan leesbevordering. Uit onderzoek blijkt namelijk dat praten over boeken het leesplezier vergroot.

# data[].attributes.body
Lees wat je er aan kan doen in de blog Geletterdheid en schoolsucces.
http://geletterdheidenschoolsucces.blogspot.com/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We krijgen vaak de vraag of we niet nog eens een Rijke-taalboek over het NT2-onderwijs willen schrijven (zie voor onze boeken de site van uitgeverij Boom of onze website rijketaal.org). Daarop antwoorden we altijd: 'Dat is niet nodig. Onze beide Rijke-taalboeken gaan over taalonderwijs aan alle leerlingen. Daar horen leerlingen die het Nederlands als tweede of derde taal leren, ook bij. Taalonderwijs aan die doelgroep is niet iets speciaals. Leerlingen leren taal met goed rijk taalonderwijs, of ze nu hun moedertaalontwikkeling verdiepen of een nieuwe taal leren.' Een eerdere blog ging daar ook al eens over.

Met onze studenten denken en praten we veel over het leren van Nederlands door leerlingen met een andere moedertaal. Op de hogeschool Windesheim bieden we èn een minor èn een post-hbo èn een master Docent NT2, Nieuwkomers en Culturele Diversiteit aan. We bezoeken ook regelmatig onderwijsvormen voor leerlingen die het Nederlands als tweede of derde taal leren. Iedere keer weer merken we hoe liefdevol de omgeving is waarin deze leerlingen naar school gaan, met hoeveel zorg activiteiten worden ontworpen en uitgevoerd. Tegelijk is juist in het NT2-onderwijs innovatie niet gemakkelijk. We zijn snel geneigd om het te doen zoals we het altijd hebben gedaan ( de curse of the familiar). Omdat de verwachtingen lager zijn? Omdat leerlingen en ouders minder kritisch zijn? Omdat in het nieuwkomersonderwijs zoveel hectiek is dat het fijn is om vast te houden aan bestaande methodes?

NT2-vragen bij de Rijke-taalboeken
Komend jaar gaan we in onze nieuwkomersopleidingen de Rijke-taalboeken voor het eerst voorschrijven, maar we maken natuurlijk al veel langer gebruik van de principes ervan. Onze studenten doen prachtige onderzoeken die vaak gaan over (voor)lezen, denken, praten en schrijven met nieuwkomers rond langer durende interessante (wereldoriëntatie)thema's. Ook voor hen leidt kennisontwikkeling tot taalontwikkeling (zie de aandacht voor dit onderwerp op Didactief Online ( tekst 1, tekst 2). Dit betekent dat kennis van de wereld een belangrijke plek moet hebben in het NT2-onderwijs. In deze blog gaan we in op de vragen die onze studenten ons stellen.
Hoe verschilt het taalonderwijs aan leerlingen met het Nederlands als moedertaal van het het taalonderwijs aan NT2-leerlingen?
Antwoord: Het taalonderwijs aan NT2-leerlingen verschilt in principe niet van het onderwijs aan moedertaalleerlingen, maar bij NT2-leerlingen uit gezinnen met weinig talig en cultureel kapitaal, is veel meer scaffolding, ondersteuning en herhaling nodig. Daarentegen leren kinderen van hoogopgeleide ouders een nieuwe taal vaak heel gemakkelijk. Het probleem in het onderwijs aan nieuwkomers zit hem niet in meertaligheid, maar in het cultureel-talig kapitaal van gezin, omgeving en school.
Leren NT2-leerlingen nou taal door er veel aan te worden blootgesteld (caught) of moet je taal expliciet aanleren (taught)?
Leerlingen leren taal niet alleen maar impliciet. Voor nieuwe taalleerders is de frequentie van de oefening van het spreken, lezen en schrijven heel belangrijk en de mate waarin ze feedback krijgen. Het is te gemakkelijk om impliciet en expliciet taal leren tegenover elkaar te stellen. Onder impliciet taal leren zou je dan verstaan dat kinderen taal zomaar leren zonder uitleg en ondersteuning. Expliciet taal leren betekent dan dat je alles zou moeten aanleren en uitleggen. Beide zijn veel te kort door de bocht. Taal leer je door veel te denken, praten en schrijven rond rijke contexten waarbij vanuit die contexten op taalmoeilijkheden wordt 'ingezoomd' door feedback te geven, door uit te leggen of door te oefenen ( Gibbons, 2015).
Juist de diverse steeds wisselende groepen maken het NT2-onderwijs erg hectisch. We hebben leerlingen van allerlei leeftijden met veel verschillende nationaliteiten en taalachtergronden in één groep en er komen voortdurend leerlingen bij of er gaan weer leerlingen weg. Jullie schrijven in 'Rijke taal' kritisch over differentiatie, terwijl dat in het NT2-onderwijs een toverwoord lijkt te zijn. Kunnen jullie nog eens ingaan op differentiatie in het nieuwkomersonderwijs?
We schrijven niet zoveel over differentiatie in onze boeken en dat doen we bewust. Differentiatie is een gevaarlijk begrip. Als je differentieert, doe je namelijk met de ene leerling iets anders dan met de andere leerling en dat pakt meestal niet goed uit voor taalzwakke leerlingen. Voor hen betekent differentiatie vaak dat het aanbod beperkt en verarmd wordt, wat tot onvoldoende ontwikkeling leidt. Het is maar de vraag of het terecht is dat differentiatie in het NT2-onderwijs zo sterk speelt. Het werkt namelijk in de hand dat leerlingen zelfstandig op hun eigen niveau in werkboekjes of met computerprogramma's werken zonder dat ze daarbij voldoende begeleiding krijgen, eenvoudig omdat de leraar niet iedereen kan begeleiden. Zelfstandig werken met werkbladen of op de computer zonder begeleiding leidt niet tot het leren van een nieuwe taal.

Het belangrijkste criterium op basis waarvan je beslist of je leerlingen wel of niet bij elkaar kunt zetten als ze een nieuwe taal leren, is of ze kunnen lezen of niet. Het is heel moeilijk om onderwijs te geven aan leerlingen van wie de ene helft wel en de andere helft niet kan lezen. Vanaf het moment dat leerlingen kunnen lezen, maakt de gedachte dat differentiatie een gevaarlijk woord is, het leven juist gemakkelijker. Je hoeft leerlingen niet in allerlei verschillende niveaus te laten werken; je zorgt voor rijke contexten en rijke teksten die alle leerlingen in de groep interessant vinden. Voor de leerlingen uit weinig talige gezinnen met een arme taalbasis in hun eigen taal hoef je enkel veel scaffolding, ondersteuning en herhaling te organiseren.

Wij zijn voor het NT2-onderwijs voorstander van het organiseren van een goed basisaanbod waarin voldoende ondersteuning is voor leerlingen die dat nodig hebben. Dat ziet er als volgt uit.

* Zorg voor een langlopend thema (langer dan in reguliere klassen).

* Zoek er boeken bij die leerlingen zelf kunnen lezen (en maak gebruik van lezen/luisteren).

* Stel tekstsets samen, oplopend in moeilijkheidsgraad of zorg voor goede non-fictieboeken.

* Begin lessen altijd samen. Zorg dan voor scaffolding (herhalen wat er in het voorleesboek aan bod was, illustraties laten zien, filmpjes en foto's over het thema van de tekstsets bespreken, een vertaalapp gebruiken etc.).

* Sluit de lessen rond een thema af met de vraag of er begrippen zijn die bij het thema horen die de leerlingen graag willen bewaren. Schrijf die op een vel papier en hang ze in de klas.

Dit basisaanbod is voor alle leerlingen. De leerlingen die nog maar kort in Nederland zijn, hebben de eerste paar weken apart lessen nodig om de basiswoorden te leren, maar het is goed om ook hen zo snel mogelijk te laten meedoen met het basisaanbod. Dat kan omdat je zorgt voor scaffolds.
En als je dan vervolgens wilt differentiëren, hoe doe je dat dan?
* Door in gesprekken onderscheid te maken in de verdiepingsvragen die je stelt. 'Wat heb je voor nieuws geleerd?' is een mooie open vraag, maar misschien te moeilijk voor leerlingen die het Nederlands nog niet goed beheersen. Je kunt dan vragen: 'Wist je al dat Nederland een koning heeft? Heeft jouw land ook een koning?'

* Laat de leerlingen op hun eigen niveau schrijven over de tekst. De ene leerling schrijft een zin uit de tekst na, de andere leerling maakt een zin af en weer een andere leerling schrijft zelf een zin over de tekst of een hele tekst.
Moeten nieuwkomers losse woorden leren?
In het NT2-onderwijs zou je als leraar in principe geen dingen moeten doen waar je ook niet voor zou kiezen in het moedertaalonderwijs. Leer leerlingen geen woorden aan los van een betekenisvolle context. NT2-leerlingen leren woorden door veel verschillende teksten over een onderwerp te lezen en daarnaar te luisteren (Webb & Chang, 2015; Pigada & Schmitt, 2006). Ook draagt herhaald lezen bij aan woordenschatontwikkeling (Webb & Chang, 2012).
Moeten nieuwkomers de klanken leren voor ze gaan leren lezen en spellen?
Leer leerlingen die een nieuwe taal leren niet expliciet de klanken aan voor ze gaan leren lezen en spellen (Zie Kennisrotonde). Die leren ze vanzelf, hoe meer ze aan het Nederlands worden blootgesteld. Bovendien ondersteunt en versterkt het leren lezen en spellen het leren uitspreken van de klanken.
Hoe leer je nieuwkomers lezen?
Er zijn natuurlijk grote verschillen tussen leerlingen die in hun eigen taal al hebben leren lezen en schrijven en leerlingen voor wie dat niet geldt. Voor de laatste groep is het moeilijker om te leren lezen, zeker als het gaat om oudere leerlingen.En voor leerlingen die van rechts naar links hebben leren lezen, is het ook even ingewikkeld om van links naar rechts te lezen en te schrijven. Een paar aanbevelingen. Realiseer je dat leren lezen maar een beperkte tijd interessant is. Simpele woorden en zinnen gaan snel vervelen; uiteindelijk lees je om te begrijpen wat er staat. Leer leerlingen dus zo snel mogelijk lezen (bijvoorbeeld met Connect klanken en letters) en laat alle toeters en bellen weg. Lees samen met ze, praat over de teksten die ze lezen (als dat kan) en laat ze letters en woorden schrijven, maar geef ze geen werkbladen, geen computerprogramma's en laat de woordenschatoefeningen en de oefeningen begrijpend lezen uit de methode zitten. Lees in plaats daarvan voor naast het leren lezen en ga in gesprek over interessante onderwerpen.
Moeten nieuwkomers expliciet grammatica leren?
Leer jonge NT2-leerders niet expliciet grammatica om zich de taal eigen te maken. Aandacht voor grammatica is vooral effectief bij leerlingen die al zoveel Nederlands geleerd hebben dat zij ruimte hebben gekregen om er over na te denken. Je kunt hooguit vanuit betekenisvolle rijke teksten inzoomen op een lidwoord of een zinsconstructie ( Gibbons, 2015).
Er zijn Europese taalniveaus, NT2-leerlijnen en nog veel meer richtlijnen, specifiek voor NT2-onderwijs. Kunnen jullie daar eens iets over zeggen?
Niveaubepalingen voor het beheersen van een andere taal, zoals het Europees Referentiekader zijn handig omdat je op die manier zicht krijgt op het niveau waarin iemand die taal beheerst. De niveaus voor het beheersen van een vreemde taal zijn altijd eenvoudiger dan die voor de beheersing van moedertalen. Hoe vroeger je begint met het leren van een nieuwe taal, hoe groter de kans dat je moedertaalbeheersing benadert. Bij leerlijnen is het belangrijk je te realiseren dat daar altijd didactische opvattingen in verborgen zijn, bijvoorbeeld dat woorden en klanken expliciet moeten worden aangeboden of dat er een opeenvolging is in wat je aanbiedt.

Een nieuwe taal leren vergt vooral een ontwikkelingsproces, ook voor NT2-leerlingen. Menselijke hersenen zijn goed voorbereid op dit ontwikkelingsproces, ook als het gaat over meerdere talen. Voortgang in de ontwikkeling betekent dan het lezen van steeds moeilijker boeken, het voeren van steeds complexere gesprekken en het schrijven van steeds complexere teksten. De complexiteit van taalbegrip en taalproductie bepaalt samen met andere aspecten, zoals het gemak of de vloeiendheid waarmee een leerling een taal gebruikt, het niveau van die leerling.
Voorlezen en vrij lezen met nieuwkomers, dat klinkt heel logisch. Maar wat als ze totaal niet begrijpen wat je voorleest of wat ze lezen?
Voorlezen aan en vrije keuzelezen met nieuwkomers is ongelooflijk belangrijk. De doorstroming naar het reguliere onderwijs lijkt vaak te stagneren, omdat leerlingen te veel losse woorden hebben geleerd en te weinig teksten hebben gelezen. Wel vergt voorlezen specifieke aanpassingen. Scaffolding en herhaling zijn daarbij erg belangrijk. Het is afhankelijk van het niveau van NT2-leerlingen op welke manier je voorleest. Het werkt vaak goed om eerst met behulp van afbeeldingen uit het boek de personages te bespreken en de situaties waarin het verhaal plaatsvindt. Voor je een pagina gaat voorlezen vertel je wat er zo ongeveer gaat gebeuren. Daarna lees je die pagina voor en bespreek je met de leerlingen wat je hebt voorgelezen en je gaat na of ze het begrijpen. Als het nodig is, lees je dezelfde pagina nog een keer voor en eventueel nogmaals. Daarna ga je naar de volgende.

Als het vrije keuzelezen nog niet lukt, kun je ervoor kiezen om met RALFI- light te werken. Kies samen met de kinderen een aantrekkelijk serieboek. Alle kinderen hebben de tekst voor zich. Lees een pagina voor en laat de kinderen die daarna via papegaailezen of in koor zelf lezen. Bespreek de inhoud en ga door naar de volgende pagina. Het hardop lezen van een pagina kan worden afgewisseld met stillezen.
In NT2-methodes wordt de leerstof steeds vaker thematisch aangeboden. De thema's duren meestal kort, omdat je nu eenmaal de basis wilt aanbieden en dan moeten de kinderen iets weten van wonen, van eten, van reizen, van Rembrandt... Jullie zeggen dat je langer over één thema moet werken, maar dan bied je toch alleen dat ene thema aan? Dan missen leerlingen toch heel veel?
Het is een misverstand dat je heel veel thema's zou moeten aanbieden omdat de leerlingen anders iets missen. Het gaat er juist om dat de context van het aanbod zo rijk mogelijk is. In een rijke context die lang duurt (stel je werkt bijvoorbeeld een heel jaar over het thema Nederland) en veel diepgang heeft, leren kinderen veel meer dan in kort durende oppervlakkige thema's. Dat komt doordat langer durende diepgaande thema's veel herhaling kennen en doordat er verbindingen kunnen worden gelegd. De kennis die je in een diepgaande langer durende context opdoet, kun je gemakkelijk gebruiken in andere contexten. Oppervlakkige thema's waarin je op basis van schoolse teksten woorden leert, genereren geen diepgaande kennis die je kunt verbinden met andere contexten. Hier is de zogenaamde aanbodmythe van toepassing. Je hoeft niet alles aan te bieden, als je maar een rijke basis legt.
We merken in onze nieuwkomerslocatie dat de overgang naar het reguliere onderwijs vaak zo moeizaam verloopt. Reguliere scholen zitten vaak met hun handen in het haar en ook leerlingen die het bij ons heel goed doen, redden het niet in zo'n school.
In principe is een Nederlandstalige omgeving de beste omgeving voor het leren van Nederlands. Maar kinderen met een taalarme achtergrond in hun eigen taal hebben, net als moedertaalsprekers met een taalarme achtergrond, vaak problemen met ons onderwijs omdat ze de kennis en het cultureel-talig kapitaal niet hebben om de lessen te kunnen volgen. Zet nieuwkomers-leerlingen in het reguliere onderwijs niet apart, geef ze -als ze kunnen lezen- geen eigen programma. Doe er vooral alles aan om hen mee te laten doen met de reguliere lessen. Laat ze juist ook meedoen met wereldoriëntatie en zorg ervoor dat ze -samen met andere taalzwakke leerlingen- tijdens die lessen en door preteaching en reteaching kunnen profiteren van herhaling en van scaffolds (filmpjes, luisterboeken, luisterteksten etc.).

Er is natuurlijk nog veel meer te vertellen over taalonderwijs aan nieuwkomers, maar zorg in het lesgeven aan nieuwkomersleerlingen in ieder geval voor een goed basisaanbod voor alle leerlingen met langer durende rijke contexten en rijke teksten, realiseer je dat zowel spreken als lezen en schrijven nog frequenter en intensiever moet plaatsvinden als je een nieuwe taal leert en zorg voor zoveel mogelijk ondersteuning voor leerlingen die dat nodig hebben.

Pigada, M., Schmitt, N. (2006). Vocabulary acquisition from extensive reading: A case study. Reading in a Foreign Language. Volume 18, No. 1. 1-27.

Webb, S, Chang, A.C-S (2015). Second language vocabulary learning through extensive reading with audio support: How do frequency and distribution of occurrence affect learning? Language Teaching Research 2015, Vol. 19(6) 667-686.

Webb, S. Chang, A.C-S (2012). Vocabulary Learning through Assisted and Unassisted Repeated Reading. The Canadian Modern Language Review/La Revue canadienne des langues vivantes,

68, 3 (August / aouˆ t), 267-290

# data[].attributes.attachment_link.description
Anneke Smits en Erna van Koeven - Windesheim Lectoraat: Onderwijsinnovatie en ICT

# data[].attributes.headline
Griffels en penselen: ook voor 12-15 jaar!

# data[].attributes.subject
Griffels en penselen: ook voor 12-15 jaar!

# data[].attributes.body
Via de CPNB weten we inmiddels welke boeken een zilveren griffels gaan ontvangen in de categorie 12 - 15 jaar. Het

Bizar, Sjoerd Kuyper

Dor, Neal Shusterman en Jarrod Shusterman

Ook in de andere categorieen staan mooie boekentips voor pubers. Het hele juryrrapport is hier terug te lezen:
https://kinderboekenweek.nl/alle-zilveren-griffels-en-penselen-2020-nu-bekend/

# data[].attributes.body
Speciaal voor alle jongeren met een scholierenabonnement van de Bibliotheek Midden-Brabant hebben we een pagina ingericht op de website: www.bibliotheekmb.nl/scholierenpas. Van het aanmaken van een eigen bibliotheekaccount, het thuisgebruik van Literom en het lenen van e-books. Je vindt er alles bijelkaar.
Zo hopen we dat álle scholieren gaan ontdekken wat de bibliotheek allemaal te bieden heeft. De Bibliotheek is allang geen plek meer om alleen boeken te lenen. In onze vestigingen is ook altijd iets te beleven en ontdekken met een uitgebreid programma vol activiteiten.

# data[].attributes.body
Duizenden nieuwe boeken per jaar, maar welke zijn geschikt voor jullie leerlingen ?

Onze tip: check regelmatig de advieslijsten van NBD/Biblion regelmatig via:

https://boekenopschool.nbdbiblion.nl/advieslijsten

# data[].attributes.body
Van 18 t/m 27 september is het Boekenweek voor jongeren. Alle reden dus om op school met boeken voor jongeren aan de slag te gaan. Leesplezier moet blijvend aangewakkerd worden . Meer informatie op:
https://www.boekenweekvoorjongeren.nl/
Volgende week weten we welke van deze 10 boeken het Beste boek voor jongeren is. Uiteraard zijn deze titels te leen in de bibliotheek.
In de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig zijn genomineerd:

De executie, Daniëlle Bakhuis

De geur van groen, Pamela Sharon

De Zwendelprins, Rima Orie

Land van dadels en prinsen, Frank Nellen

Nicolas en de verdwijning van de wereld, Anne Eekhout

In de categorie Vertaald zijn de volgende titels genomineerd:

Darius de Grote is niet oké, Adib Khorram

De bijzondere woorden van Gioia, Enrico Galiano

Pans Labyrint – het labyrint van de faun, Guillermo del Toro en Cornelia Funke

Toffee, Sarah Crossan

Vijf stappen van jou, Rachael Lippincott met Mikki Daughtry en Tobias Iaconis

# data[].attributes.body
Inspiratie nodig voor nieuwe boeken ? Kijk hier en deel deze lijst met collega's en scholieren.

# data[].attributes.body
Inspiratie nodig voor nieuwe boeken? Kijk hier!

# data[].attributes.body
De Kinderboekenweek gaat dit jaar over geschiedenis. op de site Kinderboekenweek.nl kun je een tijdlijn downloaden met boeken waarmee je steeds dieper in het verleden van Nederland graaft en je de mooiste boeken over vroeger ontdekt. De tijdlijn is samengesteld door Bas Maliepaard van Kinderboekenpodcast De Grote Vriendelijke Podcast

De boeken in de tijdlijn gaan bijna allemaal over de Nederlandse geschiedenis. Niet alle boeken zijn nog te koop, maar wel altijd te leen in de bibliotheek of als e-book verkrijgbaar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dans en zing mee

Dans mee op het nieuwe lied van Kinderen voor Kinderen, speciaal gemaakt voor de Kinderboekenweek. We zingen over geschiedenis - van Cleopatra en Van Gogh tot Albert Einstein - en over... jou! Wat ga jij doen om geschiedenis te maken? De nieuwe clip werd opgenomen in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Wat is jouw volgende boek?

De Kinderboekenweek gaat dit jaar over geschiedenis. In deze tijdlijn graaf je steeds dieper in hte verleden van Nederland en ontdek je de mooiste boeken over vroeger.

De boeken in deze tijlijn gaan bijna allemaal over de Nederlandse geschiedenis. Niet alle boeken zijn nog te koop, maar wel altijd te leen in de bibliotheek of als e-book verkrijgbaar.

Ga naar jouw favoriete boekhandel en bibliotheek en kies jouw volgende boek!

*Samengesteld door Bas Maliepaard

Lesmateriaal

Ga aan de slag met het officiële lesmateriaal van de Kinderboekenweek.

Heeft u het officiële lespakket van de Kinderboekenweek besteld bij uw boekhandel, bibliotheek of op www.kinderboekengids.nl?

Het aanvullende materiaal staat nu op de onderwijs.kinderboekenweek.nl
Log in met de registratiecode. Deze is te vinden op de lesmap.

LET OP:

het materiaal is nog niet helemaal compleet en wordt de komende weken nog aangevuld met werkbladen en leuke extraatjes.

Aanmelden nieuwsbrief voor onderwijs

In onze nieuwsbrief leest u alles over de Kinderboekenweek en andere (voor)leescampagnes.
Meld u hier aan voor onze onderwijsnieuwsbrief

# data[].attributes.attachment_link.description
Dans mee op het nieuwe lied van Kinderen voor Kinderen, speciaal gemaakt voor de Kinderboekenweek. We zingen over geschiedenis - van Cleopatra en Van Gogh tot Albert Einstein - en over... jou! Wat ga jij doen om geschiedenis te maken? De nieuwe clip werd opgenomen in het Rijksmuseum in Amsterdam.

# data[].attributes.body
Jonge kinderen vinden het leuk om te praten over hoe het was toen ze nog een baby waren. En daar begint de geschiedenis! Het gaat om ‘echte’ verhalen.
Boeiend om te lezen over hoe het was toen je oma nog een kindje was. Of op zoek te gaan naar welke spullen mensen vroeger gebruikten.

Geschiedenis bij kleuters? Ja, dat kan! Dit blog helpt je om met de kinderen op reis te gaan naar vroeger.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
[DOOR MARIE-JOSE] Het thema van de Kinderboekenweek 2020 is En toen? Een heel breed thema waarmee je echt alle kanten op kunt. In dit blog geef ik je tips rondom dit thema, maar dan vanuit de reis naar het nabije vroeger. Daarnaast tip ik ook allerlei prentenboeken waarbij je nog meer uitgewerkte ideeën kunt vinden.- Thema kleuters En toen? Op reis naar vroeger! -

En toen? Op reis naar vroeger!

Regelmatig valt de keuze voor groep 1 en 2 op een thema wat met vroeger te maken heeft. De kinderboekenweek 2020 heeft als thema 'En toen?' Jonge kinderen vinden het leuk om te praten over hoe het was toen ze nog een baby waren. En daar begint de geschiedenis! Het gaat om 'echte' verhalen. Boeiend om te lezen over hoe het was toen je oma nog een kindje was. Of op zoek te gaan naar welke spullen mensen vroeger gebruikten.

Geschiedenis bij kleuters? Ja, dat kan! Dit blog helpt je om met de kinderen op reis te gaan naar vroeger.

Essentieel thema

Bij de LIST-methodiek kiezen de leerkrachten een essentieel thema. Essentiële thema's zijn brede onderwerpen waar mensen op verschillende wijzen naar kijken en die uitnodigen tot het stellen van vragen en filosoferen. Het zijn thema's die vaak terugkomen in het dagelijks leven. Door het gebruik van een essentieel thema leren kinderen de verbinding te leggen tussen de wereld en zichzelf. Het doel van het thematisch voorlezen is dat de ervarings- en taalbasis van de kinderen vergroot wordt.

We gaan aan de slag met het essentieel thema: 'En toen...'

Deze twee woorden geven zoveel ideeën waar je mee aan de slag kunt gaan, dat het een rijk aanbod kan worden. Ook is het mogelijk om binnen dit thema vanuit prentenboeken allerlei dilemma's te bespreken met de kinderen;

Was het vroeger fijner om te spelen? Waarom wel of waarom niet?

Als iemand vroeger niet het wiel had uitgevonden hoe zouden we dan nu kunnen reizen?

Waarom is het belangrijk dat we spullen van vroeger bewaren?

Hoe zag oma er vroeger uit en hoe komt het dat ze nu wel eens iets vergeet?

Hoe konden ze vroeger, toen ze nog geen hijskranen hadden, een grote toren bouwen?

Doelen thema En toen? Op reis naar vroeger! bij kleuters

Vele doelen kunnen beschreven worden bij dit thema. Het ligt er natuurlijk aan welke samenhang jezelf aanbrengt binnen de lessen. Bij de uitwerking van dit blog zoomen we vooral in op de bouwsteen 'tijd en chronologie' zoals beschreven bij de voorstellen van curriculum.nu

Binnen deze bouwsteen leren kinderen over voorwerpen, mensen en gebeurtenissen uit het verleden; over ordening en eenvoudige tijdsaanduidingen; over veranderingen die bepalend zijn geweest voor het heden en de toekomst. Enkele voorbeelden van kennis en vaardigheden die binnen dit thema aan de orde kunnen komen:

Leren om tijdsaanduidingen te gebruiken zoals vandaag gisteren, lang geleden, toekomst; (De steen en de tijd)

Kinderen weten hoe zij gebeurtenissen in een bepaalde chronologische volgorde kunnen plaatsen. Bijvoorbeeld de eigen geschiedenis van baby, peuter, schoolkind en ook die van hun ouders of grootouders. ( Josephina, een naam als een piano (Thematitel KBW20));

Ze leren hoe aan de hand van voorwerpen, personen en gebeurtenissen een periode beschreven kan worden. Bijvoorbeeld: ridders in de 'Riddertijd' (Held op sokken);

De kinderen leren dat veranderingen en gebeurtenissen een oorzaak kunnen hebben in het verleden of dat zij gevolgen kunnen hebben voor later. (Denk aan uitvindingen, zie ook 'Swoertje wroet in vroeger')

Ze leren over veranderingen in het heden die van invloed zijn op de toekomst.

Introductie thema En toen? Op reis naar vroeger

Gebruik een oude koffer, kist of doos om steeds iets in te stoppen als je weer een ander aspect van het thema gaat behandelen. Start met foto's van jezelf als baby en als kleuter. Vertel wat je vroeger deed, of je broertjes en zusjes had, wie je oma en opa waren, wat je lekker vond en wat je vies vond, met wie je speelde en waarom dat een leuk vriendje of vriendinnetje was. Vertel ook of je wel eens stout was...

Probeer ook iets te vertellen wat jij vroeger niet had en de kinderen nu wel.

Laat de kinderen vertellen welke verhalen zij kennen van hun oma en opa of vader en moeder.

Mogelijke activiteiten

Bouwhoek:

Leg foto's van allerlei bouwsels van vroeger neer en laat de kinderen experimenteren met nabouwen. Denk aan:

De scheve toren van Pisa

Een Piramide

De Eiffeltoren

De Chinese muur

Kastelen

In de ridderzaal ligt een mozaïek op de vloer

Hoe bouw je een ophangbrug?

Wat zie je in het prentenboek wat je na wil bouwen?

Creatief schrijven:

Laat de kinderen experimenteren en ontdekken. Denk aan:

In kleitabletten schrijven

Met een ganzenveer schrijven

Schrijven met een griffel op een lei

Met een kroontjespen, vulpen, gelpen schrijven. Wat is het verschil?

Verschillende soorten schrift neerleggen en laten namaken. Denk aan Latijns schrift, Grieks schrift, Spijkerschrift, Hiërogliefen

Vergelijk de oudste Chinese picto- en ideogrammen met hedendaagse versies zie voor een voorbeeld Instituut voorbeeldtaal. Laat de kinderen zelf ook picto's verzinnen voor woorden

Muziek:

Muziek uit alle tijden. Via Youtube kun je veel filmpjes vinden Denk ook aan:

Liedjes zingen die opa en oma vroeger al leerden. Op de website van de Overtuin kun je de liedjes vinden als tekst, met bladmuziek en je kunt ze afspelen

Muziek uit de middeleeuwen. Riddermuziek

De driejarige Akim Camara speelt Ferdinand Küchler's Opus 11 bij Andre Rieu

Laat kinderen ook muziek van Beethoven, Bach en andere componisten horen.

Lezen:

Naast het voorlezen van prentenboeken die met het thema te maken hebben kun je ook nog denken aan:

Lezen met picto's. Op lezen moet je doen vind je een voorbeeld van een pictoboekje. En bij de downloads vind je nog veel meer download materialen om hiermee aan de slag te gaan.

Leg informatieve boeken in de leeshoek zodat kinderen zelf kunnen bladeren en de tekeningen en afbeeldingen kunnen bekijken. Zorg ook voor folders van musea

Hang een afbeelding van een oud leesplankje in de lees/schrijfhoek

Bekijk ook: Prentenboeken voor kleuters Kinderboekenweek 2020
Spel:

In de speelhoek kunnen kinderen oude gezelschapsspelletjes leren spelen. Denk ook aan:

Boekentips Thema kleuters En toen? Op reis naar vroeger!

Op Kinderboekenjuf.nl kun je enkele uitgewerkte boeken vinden met nog meer ideeën voor activiteiten:

Andere boekentips:

Grote uitvindingen van Jozua Douglas

Bijzondere bouwsels

# data[].attributes.attachment_link.title
En toen? Op reis naar vroeger! - Kinderboekenjuf.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
DOOR MARIE-JOSE] Het thema van de Kinderboekenweek 2020 is En toen? Een heel breed thema waarmee je echt alle kanten op kunt. In dit blog geef ik je tips rondom dit thema, maar dan vanuit de reis naar het nabije vroeger. Daarnaast tip ik ook allerlei prentenboeken waarbij je nog meer uitgewerkte ideeën kunt vinden.

# data[].attributes.headline
Raadgedicht start op 14 september (ook voor VO!)

# data[].attributes.subject
Raadgedicht start op 14 september (ook voor VO!)

# data[].attributes.body
Samen met Het Poëziepaleis organiseert kinderboekenschrijver Rian Visser opnieuw Raadgedicht. Vanaf 14 september tot 16 november zullen er 8 nieuwe gedichten verschijnen voor kinderen vanaf 10 jaar!

Een raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en jij mag het raden. Hierdoor ga je extra goed lezen en zelf nadenken over het gedicht. Hoe zou jij het afmaken?
Deelname is gratis. Inschrijven is niet nodig. Je doet mee via de website of de app.
https://raadgedicht.nl/informatie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en jij mag het raden. Hierdoor ga je extra goed lezen en zelf nadenken over het gedicht. Hoe zou jij het afmaken?
Goed of fout is niet het belangrijkst. Misschien bedenk je wel een beter woord dan de dichter!
Deelname is gratis. Inschrijven is niet nodig. Je doet mee via de website of de app. Via de app krijg je bericht als er een gedicht online staat.

Wanneer?

PO + brugklas (maar eigenlijk voor iedereen vanaf 10 jaar)
Van september tot november 10 weken elke week een gedicht.
Elke maandag staat het gedicht online en elke vrijdag de oplossing.

VO (maar eigenlijk voor iedereen vanaf 14 jaar)
Van januari tot maart 10 weken elke week een gedicht.
Elke maandag staat het gedicht online en elke vrijdag de oplossing.

In januari 2020 komen er weer nieuwe gedichten.

Hoe werkt het?

Lees het raadgedicht en denk na over het ontbrekende woord. Stel dat jij de dichter bent, welk woord zou je dan op de afgedekte plek zetten?

Bekijk de informatie over de dichter.

Stuur jouw oplossing in via het formulier onder het gedicht. Je mag slechts één keer inzenden per gedicht. Stuur je meerdere keren in, dan word je helaas gediskwalificeerd. Een leerkracht kan wel met meerdere groepen meedoen.

Download de app, zodat je een pushbericht ontvangt wanneer de oplossing online staat.

Bekijk de erelijst om te zien of jouw naam erbij staat.

Na afloop wordt de deelnemer met de meeste goede oplossingen bekend gemaakt.
Maak kans op een poëziepakket!
Wist je dat er ook elke week een fysieke prijs is?
Het poëziepaleis kiest wekelijks uit de goede inzenders een klas.
Deze school krijgt een poëziepakket met een dichtbundel, een poster, het tijdschrift DICHTER (van Plint) en ansichtkaarten.

Wat de dichter bedenkt is een mogelijkheid. De lezer mag lezen wat hij wil. - Annie van Gansewink via Twitter

App

Download alvast de gratis app voor iPhone, Android en Windows. Via deze app wordt een pushbericht gestuurd wanneer er een nieuw gedicht verschijnt.

Doel

De lezer denkt met de dichter mee en wordt uitgedaagd creatief met taal aan de slag te gaan. Foute antwoorden zijn niet per se fout. Misschien is een ander woord wel mooier dan dat van de dichter? Voor de dichters is het spannend om te ervaren welke woorden de lezers aandragen. Dit spelen met woorden leidt tot een geconcentreerde manier van lezen.

Een laagdrempelige, kant-en-klare manier om leerlingen actief bij poëzie te betrekken, dichters te leren kennen en het gesprek over een gedicht op gang te brengen. - Idea cultuur

Voor wie

Raadgedicht is zowel voor scholen als voor individuele deelnemers. Voor iedereen dus! Leerkrachten kunnen met de klas één woord insturen of ze kunnen leerlingen individueel laten insturen. Op de erelijst wordt geen onderscheid gemaakt in leeftijd. Alleen is er een aparte lijst voor groepen en voor individuele deelnemers. Kijk op de pagina Scholen voor meer informatie en om de ervaringen van andere leerkrachten te lezen.

Onze leerlingen zijn dolenthousiast over raadgedicht. Normaal gesproken doen we misschien drie gedichten per jaar, nu hebben we er al tien gehad! - Nuborgh College, Elburg

Twitter

Volg Raadgedicht op Twitter. Dan zie je wanneer er een nieuw gedicht online staat en je kunt twitteren met sommige dichters. NB: Het is niet de bedoeling om de inzendingen via Twitter te doen! Dus daar niet gaan raden of jouw oplossing verklappen.

Facebook

Raadgedicht heeft een eigen pagina op Facebook. Hier kun je zien wanneer er een nieuw gedicht online staat. NB: Het is niet de bedoeling om de inzendingen via Facebook te doen! Dus daar niet gaan raden of jouw oplossing verklappen.

Copyright

NB: Op alle gedichten is auteursrecht van toepassing. Het is niet toegestaan om deze gedichten ergens anders te publiceren.

Dat Raadgedicht zou zo maar eens een wekelijkse guilty pleasure kunnen worden. - Celiele Bolwerk via Twitter

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is een raadgedicht? Een raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en jij mag het raden. Hierdoor ga je extra goed lezen en zelf nadenken over het gedicht. Hoe zou jij het afmaken? Goed of fout is niet het belangrijkst.

# data[].attributes.body
link verstuurd op 25 augustus

DJ: voor het VO heb ik in maandbrief eind aug. zelf VO-berichten geplaatst. Ivm de snelheid. Wel veel voor VO overgenomen. Dank Renske!

# data[].attributes.headline
Subsidie aanvragen om leesachterstanden in te halen (ook voor VO!)

# data[].attributes.subject
Subsidie aanvragen om leesachterstanden in te halen (ook voor VO!)

# data[].attributes.body
Scholen en instellingen uit basisonderwijs, speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo en volwasseneneducatie kunnen subsidie aanvragen om leerlingen en studenten extra ondersteuning te bieden vanwege leer- en ontwikkelachterstanden of studievertraging. Het gaat om achterstanden veroorzaakt door de coronacrisis.

De subsidie kan worden aangevraagd van 18 augustus tot en met 18 september 2020.
Lees hier meer: https://www.dus-i.nl/subsidies/inhaal--en-ondersteuningsprogrammas-onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Scholen en instellingen uit basisonderwijs, speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo en volwasseneneducatie kunnen subsidie aanvragen om leerlingen en studenten extra ondersteuning te bieden vanwege leer- en ontwikkelachterstanden of studievertraging. Het gaat om achterstanden veroorzaakt door de coronacrisis.

Het inhalen van de achterstanden kan bijvoorbeeld in de vorm van extra onderwijsuren naast de gewone lesuren. Of door het organiseren van programma's in de zomervakantie, in de weekenden of in de herfstvakantie. Ook kunnen mbo-instellingen nog meer begeleiding bieden aan studenten bij het vinden van een stageplek.

Heeft u een vraag? Mail ons.

Wegens drukte is onze telefonische helpdesk niet altijd in staat om u direct te helpen. Om wachttijden te voorkomen vragen wij u daarom om te mailen naar iop@minvws.nl. Vermeld uw telefoonnummer, dan bellen wij u zo snel mogelijk terug.

Voor wie

De aanvrager en ontvanger van de subsidie is het schoolbestuur of instellingsbestuur (bevoegd gezag) van de uitvoerende school of instelling uit:

het primair onderwijs;

het speciaal onderwijs:

het speciaal basisonderwijs;

het voortgezet onderwijs;

het voortgezet speciaal onderwijs;

het middelbaar beroepsonderwijs (mbo);

de volwasseneneducatie. Ook aanbieders van volwasseneneducatie voor laaggeletterden, die onder toezicht van de Inspectie staan, komen in aanmerking.

Het bevoegd gezag kan voor iedere school of instelling subsidie aanvragen.

Er mag geen subsidie worden aangevraagd voor activiteiten waarvoor al andere subsidie wordt verstrekt, bijvoorbeeld via de regeling Lente- en zomerscholen in het voortgezet onderwijs.

Subsidie aanvragen

U kunt in het tweede tijdvak subsidie aanvragen van 18 augustus tot en met 18 september 2020.

Heeft u ook in het eerste tijdvak aangevraagd? Dan moet u zich als bestuur weer opnieuw registreren.

Maximum aantal leerlingen / studenten

Per school of instelling is er een maximum aantal leerlingen / studenten waarvoor subsidie kan worden aangevraagd. In onderstaande lijsten vindt u deze maxima, inclusief de eventuele leerlingen / studenten waarvoor eerder al is aangevraagd. Het is dus mogelijk dat u in de tweede aanvraagronde geen subsidie meer kunt aanvragen.

Voor u gaat aanvragen

1. Het bevoegd gezag moet zich registreren. De contactpersoon vraagt vervolgens voor alle scholen of instellingen de subsidie aan.

2. De aanvrager moet bevoegd of gemachtigd zijn om de aanvraag te doen namens het bevoegd gezag.

3. De registratie en de aanvraag zijn definitief. U kunt deze niet meer wijzigen.

4. Onder een BRIN-nummer kunnen meerdere vestigingen vallen. U moet per school of instelling dan het totaal van alle leerlingen opgeven.

5. Is uw fusie of wijziging nog niet verwerkt door DUO? Neem dan eerst contact op met DUS-I: iop@minvws.nl

Aanvraagformulier

Subsidie verantwoorden

Afhankelijk van de hoogte van het subsidiebedrag dat u heeft ontvangen moet u de subsidie verantwoorden. Alle informatie over óf, en hoe u moet verantwoorden staat in onderstaand document.

Meer informatie

Heeft u vragen? Bekijk dan de veelgestelde vragen en antwoorden (voor po, vo en so en mbo, vavo en overige volwasseneneducatie) of neem contact met ons op.

Zie ook de subsidieregeling, de wijziging op de regeling en de tweede wijziging.

Stroomschema's

U kunt ook de stroomschema's van het tweede tijdvak raadplegen. Hierin vindt u belangrijke data, informatie over het subsidieplafond en wanneer er eventueel geloot moet worden. Er is ook een voorbeeld beschikbaar hoe een loting in zijn werk gaat.

# data[].attributes.attachment_link.description
Scholen en instellingen uit basisonderwijs, speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo en volwasseneneducatie kunnen subsidie aanvragen om leerlingen en studenten extra ondersteuning te bieden vanwege leer- en ontwikkelachterstanden of studievertraging. Het gaat om achterstanden veroorzaakt door de coronacrisis.

# data[].attributes.headline
Waarom je kinderboeken moet lezen, zelfs al ben je oud en wijs..... (ook voor VVE en VO!)

# data[].attributes.subject
Waarom je kinderboeken moet lezen, zelfs al ben je oud en wijs..... (ook voor VVE en VO!)

# data[].attributes.body
Gewoon leuk om te lezen: een aantal Hebban-redacteuren praten met elkaar over het essay 'Waarom je kinderboeken moet lezen - zelfs al ben je oud en wijs' van kinderboekenschrijfster Katherine Rundell.

https://www.hebban.nl/artikelen/boekenpraat-waarom-je-kinderboeken-moet-lezen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
... zelfs al ben je oud en wijs. Dat is de titel van het essay dat kinderboekenschrijfster Katherine Rundell neerpende. 'Door hun speelsheid en onbevangenheid bieden kinderboeken je nieuwe perspectieven, en herinneren ze je aan het wonder en de opwinding van het lezen', belooft de achterflap. Hebban-redacteuren Aimee, Anouk, Debbie en Lindy lazen het betoog en spraken er samen over.

'Beschouw kinderboeken als literaire wodka'

Van de meesten van ons begint het leesleven op de basisschool, van klinkers en lettergrepen spellen, tot het lezen van AVI-boekjes, en dan van sprookjes naar kinderverhalen en jeugdige fictie tot we op de middelbare school kennismaken met Young Adult en het verplichte lezen van volwassen literatuur. Ergens daartussen bevindt zich sinds enkele jaren ook de ultrapopulaire graphic novel.

Lezen naar je leeftijd, is dat eigenlijk. Want, zo zegt Katherine Rundell in haar essay:

'Bij de meeste mensen heerst het gevoel dat we per se één bepaalde kant op moeten lezen, want als we dat niet doen zou dat regressie of terugval betekenen: onrijp worden.'

Maar, is dat wel zo? Volgens Rundell niet en in Waarom je kinderboeken moet lezen, zelfs al ben je oud en wijs legt ze dat haarfijn uit.

'Zet het idee uit je hoofd dat je te oud bent om kinderboeken te lezen. Er is niks kinderachtigs aan. Het zijn verhalen van de beste verhalenvertellers die ervoor gekozen hebben om te schrijven voor kinderen. Omdat zij iets kunnen wat veel volwassenen verleerd zijn: de wereld zien door de ogen van een kind.' - Manon Sikkel (Kinderboekenambassadeur 2019-2021)

Het voorwoord in dit kleine essay is geschreven door Manon Sikkel, kinderboekenschrijver, Kinderboekenambassadeur 2019-2021 én de bedenker van de hashtag #ikleesthuis, die trending was tijdens de piek van de coronamaatregelen dit voorjaar. Volgens de schrijfster kun je in kinderboeken de wereld terugvinden waarvan je dacht dat je die kwijt was.

Lindy: 'Volgens Rundell is kinderliteratuur juist nu, in tijden waarin de wereld op zijn kop staat, belangrijk om gelezen te worden door volwassenen. Op momenten dat we machteloos zijn, of ons machteloos voelen, zouden kinderboeken ons helpen ons te herinneren wat we nog over hebben als je helemaal opnieuw moet beginnen. Maar uiteraard ook om de verbeelding terug te vinden, en de wereld door de ogen van anderen te kunnen ervaren. Ik denk inderdaad dat het waar is wat Rundell zegt: jeugdromans spreken en bieden hoop, ze laten zien dat empathie en liefde ertoe doen.'

Anouk: 'Wat mij zo aantrekt aan kinderboeken (zowel ooit als kind en nu als volwassene) is tweeledig: plezier en verbeelding. De zin straalt van een kinderboek af. Het mág ook gewoon plezierig zijn - zowel in het schrijven als in de beleving, iets wat in de volwassenliteratuur toch wat argwanend wordt bekeken. Daarnaast heeft elk kinderboek een grote schep verbeelding. Niet alleen in de kneedbaarheid van de realiteit, maar ook in de gekozen invalshoeken en de plotontwikkeling. In een kinderboek herbeleef ik telkens weer dat gevoel van mogelijkheden.'

Aimee: 'Iets wat Rundell niet expliciet noemt, maar wat kinderboeken echt onderscheidt van boeken voor volwassenen zijn de illustraties. Sommige kinderboeken zijn een kunstwerk op zich, ik kan daar ontzettend van genieten. Het voegt echt iets toe aan verhalen en het is een element dat je in volwassenliteratuur eigenlijk niet terugziet (tenzij je echt Graphic Novels gaat lezen). Neem het dit jaar verschenen Gozert van Pieter Koolwijk, met de fantastische illustraties van Linde Faas. De tekeningen sturen je fantasie deels, maar laten zien dat het allemaal nog grootser en wilder kan. Ik denk dat dat de positieve ervaring van een kinderboek nog meer kan benadrukken.'

Lindy: 'O absoluut, de illustraties zijn zo belangrijk en juist daarvan kun je als volwassene ook genieten. Onder mijn favoriete illustrators (en prentenboekenmakers) zijn Mark Janssen, Harmen van Straaten, Loes Riphagen en natuurlijk Charlotte Dematons. Zij kunnen zelfs zonder woorden hele werelden tot leven brengen, zo ontzettend knap.'

Debbie: 'Als fantasy- en sciencefictionlezer ben ik wel aardig gewend aan het lezen van boeken die niet als volwaardig of volwassen worden gezien. De speculatieve genres worden in feite gezien als onvolwassen lectuur, terwijl er grote, complexe en belangrijke thema's in worden besproken. Ik vind het heel beperkend en beperkt om alleen zware literatuur te lezen. Het gebrek aan afwisseling kan evenmin erg inspirerend voor een lezer zijn. Een (goed) kinderboek lezen kan zo verfrissend en voedend zijn. Het is geweldig om met kinderogen in die fictieve wereld rond te kijken.'

Lindy: 'Niet alleen in het buitenland hebben auteurs (waaronder Martin Amis) wel eens gezegd zich niet te willen "verlagen" tot het schrijven van kinderliteratuur, ook in Nederland lijkt kinderliteratuur nog wel eens een achtergesteld kindje te zijn. Hoe denken jullie daarover?'

Anouk: 'Ik heb daar héél veel mening over, en ik sta op de grond te stampen om me in te houden en niet te ontploffen. Een kinderboek schrijven is moeilijker dan schrijven voor volwassenen. Zoals Rundell opmerkt: "Als ik schrijf, schrijf ik voor twee mensen: mezelf op twaalfjarige leeftijd en mezelf nu; het boek moet twee verschillende, maar met elkaar verbonden typen leeshonger stillen." En dat is waar; kinderboekenschrijvers schrijven als volwassenen voor een doelgroep die zij zelf niet zijn, maar ooit wel waren. Om je daar weer succesvol in terug te verplaatsen, dat wil ik Martin Amis weleens zien proberen.'

'Sommige mensen hebben een speciaal lachje als ik ze vertel wat ik doe - ongeveer hetzelfde lachje dat ik zou verwachten als ik ze had verteld dat ik miniatuur badkamermeubilair voor de elfjes maak van luciferdoosjes.' - Katerine Rundell

Lindy: 'Anouk, als Griffel-jurylid heb je vast ook ideeën over de plek van kinderliteratuur in het literaire landschap?'

Anouk: 'Dat neerkijken op kinderliteratuur heb ik nooit begrepen. Iedereen is ermee begonnen. Iedereen heeft favoriete boeken uit hun jeugd die hen nog steeds bij blijven. Wanneer verandert dat in "niet goed genoeg"? De boeken die me als kind hebben geraakt, hebben nog steeds een grotere impact dan boeken die me als volwassene hebben geraakt, omdat ik het heb gelezen in de jaren die me vormden. En dat is meteen mijn mening over de plek van kinderliteratuur: dit zijn de boeken die je leest terwijl je je ontwikkelt, en ze bepalen voor een groot deel hoe je leert en wat je leert - op elk vlak van je leven. Kinderliteratuur is juist de belangrijkste vorm van literatuur. Ze bepalen wat voor soort schrijver een auteur voor volwassenliteratuur wordt. Voor mij zijn kinderboeken de bouwsteen, de basis, van alle andere vormen van literatuur. En hoe belangrijk is het niet om af en toe eens terug te keren naar de basis?'

Debbie: 'Je zou de macht maar in handen krijgen om kinderlevens zo sterk te beïnvloeden als een kinderboek dat kan. Geen enkele roman voor volwassenen heeft het in zich om zo diep en breed te raken. Er is enorm veel verschil in kinderboeken. Je hebt, zoals Rundell aangeeft, de poep- en piesverhaaltjes en de toegankelijke 'Leven van een Loser'-verhalen, maar daar blijft het toch echt niet bij. Als ouder, leerkracht, boekverkoper is het belangrijk om die verschillende soorten kinderliteratuur te (her)kennen. Ik denk dat je er in die functies niet aan ontkomt zelf veel kinderboeken te lezen. Heerlijk, toch?'

Lindy: 'Debbie, Anouk en Aimee, jullie hebben allemaal een verleden als boekverkoper. Hoe hebben jullie de aandacht van volwassenen in de winkel voor kinderboeken ervaren?'

Aimee: 'Eigenlijk heel verschillend. Je hebt de ontzettend populaire ' Boomhut'-reeks, de ' Het leven van een loser'-serie en de ' Dagboek van een muts'-boeken, met veel plaatjes en weinig tekst. Veel kinderen vinden dat leuk en veel ouders gingen daar in mee. Er waren ook ouders die een iets uitdagender boek (erbij) wilde, en daar kon je leuke gesprekken mee hebben. Vaak moest je de ouders overtuigen, maar als je dat goed deed kreeg je regelmatig de reactie "oh, ik denk dat ik hem zelf ook ga lezen!", wat echt super leuk is. Hierbij hielp het zeker om het boek zelf ook gelezen te hebben en écht enthousiast te zijn.'

Anouk: 'Er zijn verschillende soorten ouders. Je hebt de mensen die echt geïnteresseerd zijn in wat hun kinderen lezen, en die kun je met een enthousiast verhaal over het boek direct meekrijgen. Maar ook heb je ouders die zelf niet zoveel lezen, en juist voor hun kinderen (te) hoge eisen gaan stellen. Aan die ouders vertelde ik altijd dat mijn broer boeken vroeger met geen stok aanraakte. Maar hij las wel altijd strips. Zoals zijn leraar zei: "lezen is lezen". Waar ik altijd aan toevoeg: "Wat maakt het uit wat ze lezen, al is het de achterkant van de doos cornflakes." Met mijn broer is het helemaal goed gekomen; die leest elke dag in een boek, minstens een half uur. Wil jouw kind graag de 'Boomhut'-reeks lezen? Lekker laten doen! Stimuleer ze. Als je laat zien dat jij hun leessmaak begrijpt, zullen ze eerder de uitdaging aangaan als je zegt: "Hier, probeer dit ook eens."'

'Ik ben er alleen niet van overtuigd, dat het schrijven van wat wij fictie voor kinderen noemen, iets kinderlijks is. Bij kinderlijke dingen hoort in je neus peuteren en dat opeten en een driftbui krijgen als je je zin niet krijgt. De vijfenveertigste president van Amerika is kinderlijk. Fictie voor kinderen gaat over het kind zijn, wat niet hetzelfde is. Fictie voor kinderen is niet dóór kinderen geschreven; het staat naast het kind, maar is niet van het kind.' - Katherine Rundell

Debbie: 'Soms zijn ouders (en grootouders) de slechtste klanten voor kinderboeken. Élk kind is briljant en leest boven zijn leeftijdsniveau, krijg je te horen. Doodzonde, want je breekt een pril leeshart in tweeën door te hard door te drukken met boeken die nog net even te hoog zijn gegrepen. Daar herken je in wat Rundell in haar boek zegt. Je moet telkens maar omhoog lezen, beter, ingewikkelder. Dat is de manier om te groeien en dat is de enige acceptabele manier om met literatuur om te gaan. Onzin natuurlijk. Lees linksaf, rechtsaf, het bruggetje over, ondersteboven en opnieuw. Er zijn helaas maar weinig ouders die ik in de winkel tegenkwam die zelf de boeken (mee)lezen die hun kinderen lezen. Ze bladeren vooral wat door het boek om de bladspiegel te bekijken en of er wel veel plaatjes in staan, ze kijken hoe dik het boek is, maar wat er in staat, dat boeit dan toch maar vaak erg weinig. Ik vond het altijd veel leuker om met een kind voor die kast te staan en te kijken of we een boek konden vinden waar hij of zij blij van werd.'

Lindy: 'Volgens Rundell zijn er echter ook kinderboeken in de winkel verkrijgbaar die de aandacht van volwassenen niet waard zijn. Wat denken jullie daarvan?'

Anouk: 'Oh, mee eens. Net zoals je dat in alle genres van volwassenliteratuur hebt. Kwaliteitsverschil vind je overal. Rundell bedoelt hiermee natuurlijk ook niet het verschil 'Boomhut' versus een Gouden Griffel-winnaar. Als een volwassene een kinderboek wil lezen, zou ik die absoluut beide aanraden. Want waarom is de 'Boomhut'-reeks zo populair, wat is het dat kinderen aanspreekt? Dat is voor een volwassene interessant. Het gaat om de kwaliteit van de schrijfstijl en plot.'

Aimee: 'Ik vind om te beginnen dat iedereen helemaal moet lezen waar die zelf zin in heeft, maar misschien zit er wat meer uitdaging in de lijvigere kinderboeken. Neem boeken als Lampje of De brief voor de koning, die doen qua aantal bladzijden niet onder voor romans. Ik geloof wel dat de "oudere kant" van de kinderboeken wat meer thema's bevat die ook voor volwassenen interessant kunnen zijn. En ik denk dat we ons beter kunnen verplaatsen in die boeken, het moet misschien niet te makkelijk zijn willen we ons er nog in kunnen verliezen.'

Debbie: 'Zijn die er niet binnen elk genre? Elk genre heeft boeken die dienen voor vermaak en boeken die wat dieper gaan. Maar over het algemeen denk ik dat er zelfs onder de prentenboeken, de boeken voor de allerkleinsten, prachtige verhalen te vinden zijn. Eenvoudige levenslessen soms, waarvan het helemaal geen overbodige luxe is om die nog eens in sterk vereenvoudigde vorm onder ogen te krijgen.'

Lindy: 'Inderdaad, Debbie. Zo las ik onlangs De jongen, de mol, de vos en het paard van Charlie Mackesy, en het verbaast me helemaal niets dat dit boek in de bestsellerlijst staat. Het staat vol met kleine levenslessen, die belangrijk zijn voor kinderen, maar die volwassenen ook troost bieden. En dan die prachtige illustraties erbij...'

'Een mensenboek. Ik vind dat een mooie omschrijving voor een boek dat zowel voor kinderen als voor volwassenen is.' - Manon Sikkel (Kinderboekenambassadeur 2019-2021)

Lindy: 'Zijn er verhalen voor kinderen die jullie echte "mensenboeken" zouden noemen?'

Aimee: 'Ik ben een aantal jaar geleden begonnen aan de ' Ellendige avonturen'-serie van Lemony Snicket en vind dat fantastisch. Misschien niet zozeer qua thema, maar wel het spel met taal en de humor in de boeken. Ik heb de boeken helaas nooit gelezen als kind, dus ik kan de ervaring niet vergelijken, maar als volwassene is het ook onwijs leuk. En verder noemde ik Lampje al, jeetje, wat was dat een mooi en leerzaam boek. Fantasierijk, bijna sprookjesachtig, met een aantal zwaardere thema's maar de focus op iets positiefs: vriendschap. Een nieuwe klassieker!'

Anouk: 'Het ligt voor de hand, maar ik noem hier toch Harry Potter. Niet alleen is het een fenomeen, het is ook heel uniek op een andere manier: de moeilijkheidsgraad van de boeken loopt op met elk deel, zodat het niveau letterlijk meegroeit met de opgroeiende lezer. Geen enkele andere boekenreeks doet dat. En het sloeg zo aan dat het alle grenzen slechtte; van kinderen tot volwassenen. Als een kind van twaalf alle Harry Potters had gelezen, dan wist ik dat ik rustig een boek van een uitdagend niveau mocht aanraden. De leesvaardigheid van deze kinderen groeide met sprongen. Daarnaast noem ik Roald Dahl en Toon Tellegen, die weten lezers van alle leeftijden te verleiden.'

Debbie: 'Ik las onlangs Wij waren hier eerst van Joukje Akveld en dat is een boek dat ik zo aan iedereen cadeau zou willen doen. Jong en oud. Aan Akvelds boeken vind ik het zo leuk dat ze totaal geen zoetsappig toontje gebruikt. Het is best scherp en hard soms. Minder een "mensenboek", maar wel vol zware en complexe levenslessen is de ' Spirit Animals'-reeks door verschillende auteurs, onder creatieve leiding van Brandon Mull. Ze zijn bedoeld voor 10-plussers, maar poeh, pittig! Er sterven ouders in deze boeken, er moeten lessen over eigen karakters, gemaakte fouten en minpunten worden geleerd. Het is echter wel allemaal erg goed gedaan. Ze zijn alleen wel flink confronterend.'

Lindy: 'Aan welke kinderboeken hebben jullie zelf mooie herinneringen? Ik kan me nog heel goed herinneren dat mijn juf Nachtverhaal van Paul Biegel voorlas in de klas. Ik was betoverd. De magische fee die het kaboutertje elke avond een verhaal vertelde. Prachtig. Ik dacht daarna zelfs een fee gezien te hebben in mijn kamer en zo hoort een (kinder-)boek je fantasie ook te prikkelen. Een andere favoriet was Kinderen van Moeder Aarde van Thea Beckman, dat ik nog steeds eens wil herlezen omdat de ideeën die ze daarin verwerkte bijna veertig jaar later nog steeds actueel zijn.'

Aimee: 'Er zijn twee boeken waarvan ik helaas de naam niet meer weet, maar waarvan ik nog wel weet dat ik me er zó in kon verliezen. Omdat het de eerste boekjes waren die ik zelf las, was dit toen ook een heel nieuw gevoel. Eentje ging over een meisje dat piraat werd (en dat wilde ik daarna ook!) en de ander over twee speelgoedpoppen die tot leven kwamen en op avontuur gingen, heerlijk. Verder uiteraard Annie M.G. Schmidt (Ibbeltje las ik al jong zelf) en De heksen van Roald Dahl werd voorgelezen in de klas.

Anouk: 'Ik was geobsedeerd door De koning van Katoren van Jan Terlouw. Het had alles; magie, raadsels, avontuur en moraal. Ook heb ik heel veel prachtige reizen in mijn hoofd gemaakt met Geef me de ruimte! van Thea Beckman. Daarvoor, toen ik jonger was, las mijn moeder altijd Annie M.G. Schmidt voor, waarvan Pluk van de Petteflet mijn favoriet was. Hanna Kraans De boze heks. Maar ook de sprookjesreeks van Lecturama. Wat heb ik vele uren doorgebracht op de vloer van mijn kamer, lezend en tegelijkertijd luisterend naar de bandjes. Als ik mijn ogen dichtdoe kan ik het nog horen. De verhalen die daarin stonden horen tot mijn best herinnerde; vaak kan ik hele plots gewoon nog navertellen.'

Debbie: 'Ik heb ontzettend fijne herinneringen aan Pinkeltje, Bolke de Beer en aan de 'Ronnie'-boeken van Willy Schermelé. Die laatste kon ik me niet in naam herinneren, maar zodra ik die kaftjes zag, werd ik teruggeworpen in een veilig, knus en warm huis, waar de spannende avonturen van Ronnie het engste was wat je dat jaar meemaakte. Het zijn vast ontzettend ouderwetse verhaaltjes, maar wat een fijn gevoel geven ze me nog steeds. Dat is wat kinderboeken doen. Later las ik vooral 'De zwarte hengst' in ontelbaar veel delen en een dozijn dierenencyclopedieën opnieuw en opnieuw en opnieuw. Die heb ik nog steeds en als ik een bladzijde opensla, kijkt een jeugdvriend terug. Ik ken elke alinea. Boeken waren toen al mijn vrienden.'

En jij?

Welke relatie heb jíj met kinderboeken? Lees je ze nog steeds graag? Kun jij ons een echt 'mensenboek' aanraden?

# data[].attributes.attachment_link.title
Boekenpraat - Waarom je kinderboeken moet lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
zelfs al ben je oud en wijs. Dat is de titel van het essay dat kinderboekenschrijfster Katherine Rundell neerpende. 'Door hun speelsheid en onbevangenheid bieden kinderboeken je nieuwe perspectieven, en herinneren ze je aan het wonder en de opwinding van het lezen', belooft de achterflap.

# data[].attributes.body
link verstuurd op 25 juni.

# data[].attributes.headline
4x per jaar inspiratie met het tijdschrift Lezen (ook voor VVE en VO!) 

# data[].attributes.subject
4x per jaar inspiratie met het tijdschrift Lezen (ook voor VVE en VO!) 

# data[].attributes.body
Lezen, het tijdschrift over leesbevordering en literatuureducatie, richt zich op professionals in Nederland die  leesbevordering dagelijks in de praktijk vormgeven, in de kinderopvang, op school, in de boekhandel en bibliotheek.

In de editie van juni wil ik jullie aandacht speciaal vestigen op het inspirerende interview met Mia Stokmans: 'Iedere lezer is een voorbeeld' en natuurlijk op het artikel over de Tilburgse illustrator Djenné Fila!

Download het juni-nummer hier:
https://www.lezen.nl/nl/publicaties/lezen-2-2020
Abonneer je hier (gratis!): https://www.lezen.nl/nl/over-stichting-lezen/abonneren-op-tijdschrift-lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
In de nieuwe Lezen een uitgebreid interview met de veelvuldig bekroonde literaire alleskunner Edward van de Vendel.

# data[].attributes.headline
Hoe divers zijn kinderboeken eigenlijk? (ook voor VO!)

# data[].attributes.subject
Hoe divers zijn kinderboeken eigenlijk? (ook voor VO!)

# data[].attributes.body
Hoe divers zijn Nederlandstalige kinderboeken? Zijn er voldoende mogelijkheden voor alle kinderen om zichzelf in de personages te herkennen? Zijn de boeken een goede afspiegeling van onze samenleving?

Richard Thiel van Kjoek.nl turfde van honderden Nederlandstalige kinderboeken uit 2019 hoe het zat met de verhouding jongen/meisje en hoe vaak er mensen van kleur en LHBT+-personages in voorkomen.

https://kjoek.nl/2020/05/19/hoe-divers-zijn-kinderboeken-uit-2019/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe divers zijn Nederlandstalige kinderboeken? Zijn er voldoende mogelijkheden voor alle kinderen om zichzelf in de personages te herkennen? Zijn de boeken een goede afspiegeling van onze samenleving?

In de afgelopen jaren verschenen enkele onderzoeken naar de diversiteit van Nederlandstalige kinderboeken. Zie bijvoorbeeld deze pagina. Dat waren wetenschappelijke onderzoeken, die steeds een klein aantal kinderboeken diepgaand analyseerden.

Een onderzoek naar een groot aantal kinderboeken ontbrak nog. Daarom turfde ik van honderden Nederlandstalige kinderboeken uit 2019 hoe het zat met de verhouding jongen/meisje en hoe vaak er mensen van kleur en LHBT+-personages in voorkomen.
De boeken
Ik las 625 Nederlandstalige boeken die volgens de colofon in 2019 zijn verschenen. Naar schatting verschijnen er jaarlijks 2500 Nederlandstalige kinderboeken, dus dat is ongeveer een kwart van het totale aanbod. De boeken waren heel divers: van babyboeken, via prentenboeken en AVI-boeken tot informatieve boeken en Young Adult.

Veel boeken dus voor kinderen die nog niet kunnen lezen, ook veel boeken voor de groep 8-10, minder voor jongeren. Waarschijnlijk is dat ook wel een afspiegeling van wat er verschijnt, al kan ik me voorstellen dat ik relatief weinig YA gelezen heb, omdat die gewoon meer tijd kosten en ik zoveel mogelijk boeken wilde lezen.

De 625 boeken zijn gemaakt door schrijvers en illustratoren uit 22 verschillende landen.

(doordat makers uit verschillende landen kunnen komen, is de optelsom hoger dan 625)

Veel oorspronkelijk Nederlandstalig werk dus, en veel vertaald Engelstalig.

Dit zijn de uitgevers waarvan ik de meeste boeken las. Geen verrassingen hier, dit zijn allemaal grote kinderboekenuitgevers.
Methodiek
Van alle boeken turfde ik zes aspecten:

Jongens- en meisjesnamen in de titel

De m/v-verhouding van de personages op de kaft

De kleur van de personages op de kaft

De m/v-verhouding in het boek

De kleur van de belangrijkste personages in het boek

LHBT+-personages in het boek

Ik maakte niet alleen een overzicht van de diversiteit in de hele groep van 625 boeken. Ik splitste de groep ook op in leeftijdscategorieën en in land van herkomst.
De titel
Het eerste (en eenvoudigste te beoordelen) waar ik naar keek was de titel, inclusief de ondertitel. Daarbij keek ik in de eerste plaats of er een jongens- of meisjesnaam in stond, of allebei. En als dat niet zo was, of er een woord in stond dat een mannelijke of vrouwelijke betekenis heeft. Bijvoorbeeld: Gooi juf in zee!, of Echte Amerikaanse jongens.

406 titels waren wat dat betreft neutraal. Van de overige 219 titels bevatten er 80 een jongensnaam, 45 hadden iets mannelijks in de titel. 14 boeken hadden beide. 49 boeken hadden een meisjesnaam, 31 iets vrouwelijks.

Op het geheel van de 625 gelezen boeken zijn dit de percentages:
Het omslag
Don't judge a book by its cover, zeggen de Engelsen, maar dat deed ik wel. Het omslag is immers het eerste wat je van een boek ziet. Ik keek of de personages op het omslag mannelijk of vrouwelijk waren.

Bij 247 boeken was dat niet vast te stellen. Vanwege een abstract ontwerp, bijvoorbeeld, of omdat er alleen dieren op het omslag staan. Of omdat er wel mensen op staan, maar niet te zien is of die mannelijk of vrouwelijk zijn.

Van de resterende 378 boeken hadden er 117 uitsluitend mannelijke personages op de voorkant. Daarnaast waren er 31 met hoofdzakelijk mannelijke personages. Bij 118 waren er (ongeveer) evenveel mannelijke als vrouwelijke personages. En op 103 boeken stonden alleen vrouwen, op 9 hoofdzakelijk vrouwen.

Afgezet tegen het geheel van 625:

Ook keek ik naar de kleur van de personages op het omslag.

Bij 279 boeken kon ik daar geen uitspraak over doen. In 221 gevallen omdat er geen mensen op het omslag stonden, in 58 gevallen omdat de kleur van de mensen niet vast te stellen was.

Van de resterende 346 boeken waren op 216 omslagen alle mensen wit. In nog eens 18 gevallen was de meerderheid wit. Op 54 boeken waren de mensen gemengd. In 3 gevallen was de meerderheid niet wit, en op 55 kaften was iedereen niet wit.

In percentages:

Geen mensen: 35,4%

Niet vast te stellen: 9,3%

Alleen wit: 34,6%

Hoofdzakelijk wit: 2,9%

Gemengd: 8,6%

Hoofdzakelijk niet wit: 0,5%

Niet wit: 8,8%

De inhoud
Tot nu toe ging het over dingen die op het omslag te vinden zijn. Ik keek ook verder, en las al die 625 boeken. Daarbij lette ik op de m/v-verhouding, op de kleur van de personages en of er LHBT+-personages in het boek voorkomen.
M/V in het boek
In 73 boeken zijn er alleen maar mannelijke hoofdpersonen. In nog eens 146 zijn ze voornamelijk mannelijk. In 254 boeken zijn de verhoudingen gelijk, in 51 boeken zijn het hoofdzakelijk vrouwelijke personages en in 49 uitsluitend vrouwelijke.

In 52 gevallen is het niet vast te stellen, omdat dat niet genoemd werd en het om dieren of niet-levende voorwerpen ging, of om informatieve boeken.

In percentages:

Niet vast te stellen: 8,3%

Uitsluitend mannelijk: 11,7%

Hoofdzakelijk mannelijk: 23,4%

Gelijk: 40,6%

Hoofdzakelijk vrouwelijk: 8,2%

Uitsluitend vrouwelijk: 7,8%

Hier zijn dus behoorlijk grote verschillen tussen mannelijk en vrouwelijk te zien. Dat is wel een beetje raar, want bij het kijken naar de titel en de omslagillustraties waren de verschillen minder groot. Op het omslag was 23,7% mannelijk en 17,9% vrouwelijk. In het boek is de verhouding 35,1% - 16% Hoe kan dat?

Dat blijkt voor een deel te zitten in de omslagen waarbij het niet kan worden vastgesteld of de personages vrouwelijk of mannelijk zijn. Die personages blijken vaak mannelijk te zijn. 82 om precies te zijn, tegen 35 vrouwelijk. In de categorie waar het op het omslag niet te zien is of het personage mannelijk of vrouwelijk is, is het effect het grootst. Maar het geldt ook voor alle omslagen waar het aantal vrouwen gelijk of meer is: in het boek neigt de verhouding vaak toch net iets meer naar mannen.

Gedeeltelijk valt dat te verklaren door boeken die dieren als hoofdpersoon hebben. Uit eerder onderzoek ( zie bijvoorbeeld dit artikel) is bekend dat dieren in kinderboeken veel vaker mannelijk zijn dan vrouwelijk. Dat blijkt dus nog steeds zo te zijn, al heb ik niet precies uitgezocht hoe het zit met de boeken uit 2019. Het geldt trouwens niet alleen voor dieren, maar ook voor niet-levende personages, zoals wolken.

Ik splitste de boeken op naar leeftijd: boeken voor kinderen die nog niet zelf kunnen lezen (0-5 jaar; in totaal 224 boeken); boeken voor kinderen op de basisschool die zelf kunnen lezen (6-12 jaar; in totaal 342 boeken); en boeken voor middelbare scholieren (13-15 jaar; in totaal 59 boeken).

Daaruit bleek dat de voorkeur voor mannelijke personages vooral bij de eerste twee categorieën ligt. Bij de boeken voor jongeren is de m/v-verhouding vrijwel in evenwicht.

Ik splitste ook op naar land: boeken van Nederlandse makers (263 boeken); van Belgische makers (67 boeken); en de rest (383 boeken). Omdat een boek gemaakt kan worden door mensen uit verschillende landen, is het totaal hoger dan 625.

In alle drie de groepen zijn mannelijke personages in de meerderheid. Vooral bij boeken van Belgische makers; Nederlandse makers doen het wat dat betreft beter, de overige boeken zitten er tussenin.
Kleur in het boek
Verder keek ik hoeveel niet-witte personages in een boek voorkomen. In een boek met plaatjes is het wat makkelijker om ze te vinden, in boeken zonder illustraties is het lastiger als het uiterlijk van de personages niet beschreven wordt.

In 139 boeken komen geen mensen voor. In de resterende 486 boeken zitten in 210 gevallen (minder dan de helft van die 486) worden geen mensen van kleur genoemd. In percentages:

Geen mensen: 22,2%

Geen mensen van kleur: 33,6%

Niet-witte mensen alleen in illustraties: 7,4%

Niet-witte bijpersonen: 7,4%

Enkele niet-witte personages: 18,9%

Alle / Meeste personages zijn niet wit: 10,6%

Ook hier laat het omslag niet precies zien wie er in het boek gaan optreden: op 20,8% van alle omslagen staat een persoon van kleur. Terwijl in 44,2% van de boeken iemand van kleur voorkomt.

Bij het opsplitsen naar leeftijd blijken er grote verschillen te zijn tussen de drie groepen. Vooral doordat er voor de jongste groep heel veel boeken zijn zonder menselijke personages. Daardoor is het vergelijken tussen de groepen wat moeilijker, maar het is wel duidelijk dat er in boeken voor de middelbare school meer personages van kleur voorkomen dan in de boeken voor 6- tot 12-jarigen.

Uitgesplitst naar land is te zien dat de boeken van Belgen het witst zijn, en de boeken uit Nederland het meest gekleurd. De overige boeken zitten er tussenin.
LHBT+-personages in het boek
Tot slot keek ik naar LHBT+-personages in een boek. Daarvan vond ik er niet veel, terwijl ik hier niet veeleisend was. Alleen al het noemen van twee mannelijke ouders rekende ik bijvoorbeeld al mee.

Geen: 93,9%

Homoseksueel: 2,7%

Lesbisch: 1,9%

Homoseksueel & lesbisch: 0,3%

Lesbisch & transgender: 0,3%

Transgender: 0,5%

Biseksueel: 0,2%

Alle: 0,2%

LHBT+-personages blijken vooral in 12+-boeken voor te komen. Omdat het om zulke kleine aantallen gaat, heb ik in de grafiek de categorie 'Geen' weggelaten, zodat de verhouding tussen de andere staafjes duidelijker wordt. Wil je toch het complete plaatje zien, klik dan hier.

Per land opgesplitst doen Nederland en België het wat beter dan de rest. Klik hier voor het volledige plaatje.
Conclusies
Er verschijnen jaarlijks heel veel Nederlandstalige kinderboeken, rond de 2500. Vaak schetsen de boeken een beeld van onze samenleving. Altijd is dat natuurlijk maar een stukje van de samenleving.

Maar alles bij elkaar komt de wereld in de kinderboeken toch niet helemaal overeen met de echte wereld. In de echte wereld is het aantal jongens en meisjes (vrijwel) gelijk. In kinderboeken lopen beduidend meer jongens rond.

Dat begint al bij het omslag: in de titel en op het plaatje op de voorkant zul je doorgaans vaker een jongen dan een meisje zien. En als je eenmaal het boek gaat lezen, blijken jongens daar een nog grotere rol te spelen.

Bij boeken van Belgen is het verschil tussen jongens en meisjes het grootst; bij boeken van Nederlanders is het iets minder. Alleen bij boeken voor oudere kinderen is er een evenwicht tussen jongens en meisjes.

In Nederland heeft ongeveer 1 op de 7 mensen (14%) een niet-westerse achtergrond. In kinderboeken waarin mensen voorkomen, komt in minder dan de helft van de boeken geen enkel personage van kleur voor. Of kinderboeken daarmee een goede afspiegeling van de maatschappij zijn, valt moeilijk te zeggen. Veel boeken hebben meerdere personages, waarvan sommige niet wit zijn. Mijn tellingen zijn niet zo nauwkeurig dat ik hierover een uitspraak kan doen. Maar met bijna 30% van de boeken waarin een substantieel deel van de personages niet wit is, is er in ieder geval genoeg keus voor wie een boek wil met een niet-wit personage. Voor oudere kinderen is dat het makkelijkst.

Ongeveer 6% van de Nederlandse bevolking boven de 12 is homoseksueel of lesbisch. In kinderboeken komen LHBT+-personages minder vaak voor. Als ze al voorkomen, is dat vaak in boeken voor middelbare scholieren.

Over het algemeen zijn de boeken voor jongeren dus het meest divers. En als je per land kijkt, zijn de boeken van Nederlanders het meest divers.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Alle berichten van Richard Thiel weergeven

# data[].attributes.attachment_link.description
Inleiding Hoe divers zijn Nederlandstalige kinderboeken? Zijn er voldoende mogelijkheden voor alle kinderen om zichzelf in de personages te herkennen? Zijn de boeken een goede afspiegeling van onze samenleving? In de afgelopen jaren verschenen enkele onderzoeken naar de diversiteit van Nederlandstalige kinderboeken. Zie bijvoorbeeld deze pagina.

# data[].attributes.headline
Een boek over Corona, speciaal voor peuters en kleuters

# data[].attributes.subject
Een boek over Corona, speciaal voor peuters en kleuters

# data[].attributes.body
Speciaal voor kinderen in de leeftijd t/m 6 jaar is het boekje ‘Gijs Gekko – een knuffel op afstand’ ontwikkeld. Het boekje maakt een ingewikkeld onderwerp als corona en alle onrust die dat met zich mee brengt makkelijker bespreekbaar. Gijs Gekko gaat niet zozeer inhoudelijk over het virus, maar legt de nadruk op de geborgenheid en het wegnemen van eventuele angst of schuldgevoelens bij kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Speciaal voor kinderen in de leeftijd t/m 6 jaar is het boekje 'Gijs Gekko - een knuffel op afstand' ontwikkeld. Het boekje maakt een ingewikkeld onderwerp als corona en alle onrust die dat met zich mee brengt makkelijker bespreekbaar.
Ook nu de scholen weer begonnen zijn is het voor veel kinderen lastig. Er zijn veel wisselingen geweest, het afscheid nemen bij het hek is onwennig en ouders moeten in het openbaar vervoer een mondkapje op. Stuk voor stuk overweldigende ervaringen voor jonge kinderen. Vanuit pedagogisch medewerkers wordt bevestigd dat de meeste kleuters en peuters vooral nog bezig zijn geweest met het interpreteren van alles wat er gebeurt en nu pas bezig zijn met het verwerken ervan en dat het belangrijk is om er over te blijven praten op een manier die aansluit bij hun belevingswereld.

Gijs Gekko gaat niet zozeer inhoudelijk over het virus, maar legt de nadruk op de geborgenheid en het wegnemen van eventuele angst of schuldgevoelens bij kinderen. Bij het maken van het boekje heeft kinderpsycholoog Tischa Neve de auteurs van advies voorzien. Het boekje helpt om openheid en vertrouwen te creëren in deze ingewikkelde tijd.

Het boek kost € 12,95 is verkrijgbaar via www.kleinedenkers.nl. Een deel van de opbrengst van de boekjes gaat naar stichting Het Vergeten Kind.

------
Abonneer u op onze gratis digitale nieuwsbrief en u ontvangt wekelijks een overzicht van relevante ontwikkelingen rond vroeghulp- en -signalering

# data[].attributes.attachment_link.title
Een knuffel op afstand - alles over corona voor peuters en kleuters - Vakblad Vroeg

# data[].attributes.attachment_link.description
Speciaal voor kinderen in de leeftijd t/m 6 jaar is het boekje 'Gijs Gekko - een knuffel op afstand' ontwikkeld. Het boekje maakt een ingewikkeld onderwerp als corona en alle onrust die dat met zich mee brengt makkelijker bespreekbaar. Ook nu de scholen weer begonnen zijn is het voor veel kinderen lastig.

# data[].attributes.headline
De Vakantiebieb gaat weer open!! (ook voor VO!)

# data[].attributes.subject
De Vakantiebieb gaat weer open!! (ook voor VO!)

# data[].attributes.body
Elk jaar in de zomervakantieperiode opent de Bibliotheek de Vakantiebieb-app, de gratis apps met e-books voor kinderen (én volwassenen).
De Vakantiebieb maakt mogelijk dat álle kinderen in de zomervakantie kunnen blijven lezen en zo hun leesniveau (ongemerkt) op peil kunnen houden.

Dit jaar is de app te gebruiken tussen 1 juli en 31 augustus. Bekijk in de lijst hieronder welke jeugdtitels in de app zullen verschijnen.

In de komende weken ontvangen alle scholen info over de Vakantiebieb vanuit de Koninklijke Bibliotheek. Je kunt zo ook promotiematerialen bestellen.
Hou dus in de gaten of de mailingen zijn binnengekomen, vraag evt aan de directeur of de administratie!