# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gedeputeerde Theuns:

De propositie laat zien dat er een potentie aanwezig is van ruim 30.000 woningen alleen al in de omgeving van de zes Intercitystations. Dit biedt kansen voor Limburg. Het is zaak om door te pakken en te blijven denken in oplossingen. Samen gaan we vol voor Limburg als groeiregio.

Nederland kan wel wat meer Limburg gebruiken

In de Woondeal Limburg is afgesproken dat in Limburg 26.550 woningen gerealiseerd worden in de periode tot en met 2030. Daarnaast is tijdens het sluiten van de deal de ambitie voor 20.000 woningen extra uitgesproken. De Woondeal aantal is eind 2023 opgehoogd met 3.000 woningen. Limburg biedt ruimte en is daarmee één van de regio's die kan bijdragen aan de groeiopgaven van Nederland. Groei die kansen biedt voor de Limburgse steden op het gebied van economie, voorzieningen en leefbaarheid.

Limburg Centraal

De propositie 'Limburg Centraal' gaat over het realiseren van woningen in de directe omgeving van de zes intercitystations. De propositie laat zien dat er ruimte is voor ruim 30.000 woningen binnen een cirkel van 1,5 kilometer (15 minuten loopafstand). Daarvan is circa 1/3e van de aantallen al opgenomen in de Woondeal. Maar Limburg Centraal gaat over meer dan wonen; het laat zien hoe wij onze verstedelijking duurzaam willen vormgeven: integraal; wonen, werken en leven en een Limburg dat goed verbonden is met zijn omgeving.

Straatje erbij

Naast het onderzoeken van de mogelijkheden om in Limburg deze grootschalige woningbouwlocatie (Limburg Centraal) te ontwikkelen, spreekt de Provincie met alle Limburgse gemeenten om voor de kernen waar de leefbaarheid onder druk staat, mogelijk nieuwe woningbouw te realiseren aan de randen van de bestaande bebouwde kern.

Samenwerking is randvoorwaardelijk

Al deze ontwikkelingen vereisen inzet van alle betrokkenen. Het zijn intensieve processen om gewenste ambities daadwerkelijk te gaan uitvoeren. Het begin is er. De Limburgse partijen zijn enthousiast en denken in kansen en mogelijkheden Ook minister De Jonge ziet kansen voor Limburg. De kabinetsformatie is belangrijk voor de samenwerking met het Rijk en voor de stappen die gezet kunnen worden met betrekking tot wonen en de gehele ruimtelijke opgave van Nederland.

Hoe nu verder?

Minister de Jonge heeft aangekondigd dat Limburg wordt opgenomen als zoekgebied voor Grootschalige Woningbouw in het voorontwerp van de Nota Ruimte. Dat betekent dat we Limburg Centraal een stap verder gaan brengen en daar afspraken over gaan maken tijdens de aanstaande overleggen met diverse ministeries in juni van dit jaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Limburg Centraal: potentie voor ruim 30.000 woningen vóór 2040

# data[].attributes.attachment_link.description
De Provincie Limburg en de Limburgse gemeenten Heerlen, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen, Weert en Venlo hebben samen de propositie 'Limburg Centraal' geschreven: de ontwikkeling van één grootschalige woningbouwlocatie, gevormd door de ontwikkeling van de omgeving nabij de zes intercitystations. Dit zijn locaties die goed bereikbaar zijn en bedoeld voor woningzoekenden uit Limburg en daarbuiten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemand weet wat 2040 precies zal brengen. Toch zijn er vele verwachtingen op basis waarvan we al wel een beeld kunnen geven van hoe Nederland er in 2040 voor staat.

Hier beschrijven we trends en prognoses voor 2040 die relevant zijn voor het toekomstbeeld, verdeeld over de zes belangrijke beweegredenen die denktank identificeert. Veel verwachtingen die we schetsen zijn onder meer afhankelijk van wat de overheid of samenleving gaat doen. We beschrijven steeds de meest waarschijnlijke prognoses. Voor onderwerpen waar prognoses niet beschikbaar zijn beschrijven we de trend of de huidige situatie.

Naast de trends en prognoses heeft de denktank ook zes wendingen in opvattingen geïdentificeerd. Dit zijn verwachtingen over de richting waarin de maatschappelijke voorkeuren zich zullen ontwikkelingen.

Samen zijn deze verwachtingen een verdere uitwerking van de beweegredenen in het Verhaal voor Nederland in 2040. Ze laten zien waarom verandering nu nodig is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Niemand weet wat 2040 precies zal brengen. Toch zijn er vele verwachtingen op basis waarvan we al wel een beeld kunnen geven van hoe Nederland er in 2040 voor staat. Hier beschrijven we trends en prognoses voor 2040 die relevant zijn voor het toekomstbeeld, verdeeld over de zes belangrijke beweegredenen die denktank identificeert.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een inspirerend toekomstbeeld voor Nederland, hoe ziet dat er uit? De Denktank Nederland 2040 buigt zich over deze vraag. En nodigt jou uit om hierover mee te denken.

# data[].attributes.headline
Bijv. Demografie: vergrijzing, leegloop van de regio? Onzekerheid. Klimaatvluchteling. 

# data[].attributes.subject
Bijv. Demografie: vergrijzing, leegloop van de regio? Onzekerheid. Klimaatvluchteling. 

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenario's en Perspectieven (WKS 2040) (externe review ronde 2) (6)

# data[].attributes.attachment_link.title
OpenAI's ChatGPT powered robot can now have real-time conversations

# data[].attributes.attachment_link.title
Rechten voor de natuur, Jessica den Outer | Boeken

# data[].attributes.attachment_link.title
Honingbijen redden? Dat is niet zo’n goed plan als je misschien dacht

# data[].attributes.attachment_link.description
Honingbijen redden klinkt goed, maar de wilde bijen krijgen het daardoor steeds moeilijker. Zo zit dat.

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor een schoon milieu moet het afvalwater van huishoudens en bedrijven zo goed mogelijk worden opgevangen en gezuiverd. Om dit in alle Lid-Staten van de Europese Unie te bevorderen is in 1991 de Richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater van kracht geworden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Arbeidsproductiviteit neemt steeds minder toe in afgelopen 50 jaar

# data[].attributes.attachment_link.description
De arbeidsproductiviteit groeide in de laatste jaren minder sterk dan de decennia daarvoor. In de afgelopen 50 jaar is de arbeidsproductiviteit meer dan verdubbeld.

# data[].attributes.attachment_link.title
Draghi demands €800B cash boost to stem Europe's rapid decline

# data[].attributes.attachment_link.description
"Without action, we will have to either compromise our welfare, our environment or our freedom," former ECB chief says in hotly anticipated report. Read the full paper here.

# data[].attributes.headline
Stikstof doelen van tafel (snelle draai)

# data[].attributes.subject
Stikstof doelen van tafel (snelle draai)

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlandse lokale overheid: Veel centrale financiering, veel decentrale uitgaven

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aandeel overheidsuitgaven door de lokale overheid is in de afgelopen 20 jaar licht afgenomen, dat van de centrale overheid toegenomen. De lokale overheid is qua inkomsten sterk afhankelijk van de Rijksoverheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Te veel stikstof en fosfor in water: ‘Doelen gaan we niet halen’

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zit nog steeds veel te veel fosfor en stikstof in de Nederlandse wateren, dat nergens voldoet aan de Europese regels. Experts waarschuwen voor een nieuwe crisis.

# data[].attributes.attachment_link.title
“Het waterschap moet nú waarschuwen voor gebieden waar het later te nat gaat worden!”

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens de winterschool-avond ‘vestigingsklimaat onder water’ bekeken we de watertransitie vanuit verschillende kanten. De deelnemers van de Winterschool-avond gingen over verschillende vragen in gesprek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tipping point: Smeltend permafrost versnelt klimaatverandering – Ecodorp Boekel

# data[].attributes.attachment_link.description
Permafrost is de permanent bevroren grond in het poolgebied, die grote hoeveelheden organisch materiaal en methaan bevat. Methaan is een krachtig broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde (20 keer meer dan CO2).

# data[].attributes.attachment_link.title
Uitdagingen waterbeheer leiden tot stijgende waterschapsbelasting - Unie van Waterschappen

# data[].attributes.attachment_link.description
De waterschappen staan voor steeds grotere uitdagingen. Om Nederland leefbaar te houden voor toekomstige generaties, zijn daardoor steeds meer investeringen nodig. En dat betekent een hogere rekening op de deurmat in 2024.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens de analisten van Gartner zal in 2027 veertig procent van alle generatieve AI-oplossingen multimodaal zijn, wat betekent dat ze tegelijkertijd met tekst, beeld, audio en video kunnen werken. Dit is een aanzienlijke toename vergeleken met slechts één procent in 2023. Deze verschuiving naar multimodale modellen zorgt voor betere interactie tussen mens en AI en biedt bedrijven de kans om hun AI-toepassingen verder te differentiëren.
Tijdens de Gartner IT Symposium/Xpo 2024, dat van 4 tot 7 november in Barcelona plaatsvindt, bespreken analisten de nieuwste AI-trends, waaronder de opkomst van multimodale generatieve AI. Volgens Erick Brethenoux, Vice President en Analist bij Gartner, helpen multimodale modellen om verbanden te leggen tussen verschillende datastromen. Hierdoor kunnen de voordelen van AI-oplossingen in verschillende toepassingen en datatypen worden opgeschaald, wat bedrijven helpt om efficiënter te opereren.

In het Hype Cycle-rapport van Gartner voor 2024 wordt multimodale generatieve AI samen met open-source large language models (LLM's) genoemd als een technologie die de komende vijf jaar een grote impact op organisaties zal hebben. Deze innovaties bieden aanzienlijke voordelen op het gebied van concurrentievoordeel en marktintroductie.

Twee andere technologieën worden in het rapport als het meest veelbelovend gezien voor de komende tien jaar: domeinspecifieke generatieve AI-modellen en autonome agents. Domeinspecifieke modellen zijn ontworpen voor specifieke industrieën en bedrijfsfuncties en bieden nauwkeurigere, veiligere en beter op de context afgestemde resultaten dan algemene modellen. Autonome agents zijn systemen die zonder menselijke tussenkomst doelen bereiken en kunnen leren van hun omgeving, wat hen in staat stelt complexe taken uit te voeren.

Brethenoux benadrukte dat multimodale AI essentieel is, omdat de meeste data in de echte wereld uit verschillende modaliteiten bestaan, zoals visuele en auditieve informatie. Door meerdere modaliteiten te combineren, kan AI complexere taken uitvoeren en een betere gebruikerservaring bieden. De huidige multimodale modellen zijn echter nog beperkt tot twee of drie modaliteiten, maar dit aantal zal in de komende jaren toenemen.

Daarnaast zullen open-source LLM's, die zijn ontwikkeld om AI-modellen toegankelijker te maken voor bedrijven en ontwikkelaars, een belangrijke rol spelen in de toekomst van generatieve AI. Deze modellen bevorderen innovatie doordat ze bedrijven de mogelijkheid bieden om AI-oplossingen op maat te maken en beter controle te houden over privacy en beveiliging.

Gartner voorspelt dat de opkomst van domeinspecifieke AI-modellen de implementatie van AI-projecten zal versnellen, met verbeterde prestaties en een hogere mate van veiligheid als resultaat. Dit zal naar verwachting leiden tot een bredere adoptie van AI-oplossingen, vooral in gevallen waar algemene modellen niet voldoende presteren. Autonome agents, die zonder menselijke tussenkomst werken, zullen ook een grote impact hebben op de bedrijfsvoering, waarbij ze complexe taken kunnen automatiseren en zo kostenbesparingen opleveren.

Hoewel de AI-markt zich momenteel in een 'fase van ontgoocheling' bevindt, voorspelt Gartner dat de echte voordelen van generatieve AI zullen ontstaan zodra de hype is afgenomen en de technologie zich verder ontwikkelt. De komende jaren zullen volgens Gartner daarom een snelle vooruitgang in AI-capaciteiten laten zien, wat bedrijven nieuwe mogelijkheden biedt om concurrentievoordeel te behalen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gartner: 'AI wordt multimodaal' - Rockingrobots

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens de analisten van Gartner zal in 2027 veertig procent van alle generatieve AI-oplossingen multimodaal zijn, wat betekent dat ze

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover the EU's zero pollution action plan for air, water and soil as part of the European Green Deal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Section lead coordinating authors: David I. Armstrong McKay, Sina Loriani
Reviewers: John Dearing, Carl Folke, Matthew T. Huber, Charles Koven, Caroline Muller, Timothy Naish, Stefan Rahmstorf, Ashwin K. Seshadri, Simon Willcock

Summary

Tipping points exist across the Earth system - the interconnected systems that support life on this planet, including the cryosphere (ice-bound domains), biosphere (the living world), ocean and atmosphere. It is often assumed that environmental systems respond relatively linearly to human-driven pressures (such as climate change, habitat destruction and pollution). However, in some systems, pressure beyond a threshold causes them to shift to a very different state, often abruptly or irreversibly, as a result of self-sustaining feedbacks - they pass a tipping point.

In this section we compile evidence for tipping dynamics across the Earth system, noting where certainty and confidence is low and more research is needed. We also review the potential for interactions between climate tipping points to trigger tipping cascades, and the scope for detecting early warning signals before tipping points in monitoring data.

There is evidence for tipping points across the Earth system, including in major ice sheets, which could lock in multiple metres of sea-level rise, in ecosystems like the Amazon rainforest, which could die back to a degraded state, and in major ocean circulation patterns, which could abruptly shut down. Monitoring and early warning signals suggest some of these systems are already destabilising, indicating that tipping points could be approaching. Interactions between climate tipping points are destabilising in most (but not all) cases, and could lead to tipping cascades that destabilise wider parts of the climate system.

However, how close some Earth system tipping points may be is uncertain, with threshold estimates often spanning a large range. Established models, though capturing past and current climate trends well, often have a limited resolution of some processes that are key for making more accurate tipping dynamics estimates. However, they do hold evidence for potential tipping, which is strongly supported by conceptual models and palaeo reconstructions, which show that certain systems likely tipped in the past.

Given that tipping is possible, and that human-driven emissions are rapidly pushing the Earth to a climate unseen in at least the past 120,000 years, this provides strong motivation for rapidly reducing human-driven pressures on the Earth system (see Sections 3 and 4). It lays the foundation for preparing adaptation plans for the societal impacts of Earth system tipping points that cannot be avoided (see Section 2). Even if some tipping points are reached, mitigation to prevent further tipping points remains critically important.

# data[].attributes.attachment_link.title
1: Earth System Tipping Points - Global Tipping Points

# data[].attributes.attachment_link.description
Key messages Recommendations Summary Tipping points exist across the Earth system - the interconnected systems that support life on this planet, including the cryosphere (ice-bound domains), biosphere (the living world), ocean and atmosphere. It is often assumed that environmental systems respond relatively linearly to human-driven pressures (such as climate change, habitat destruction and pollution).

# data[].attributes.headline
EU Corporate Sustainability Reporting Directive

# data[].attributes.subject
EU Corporate Sustainability Reporting Directive

# data[].attributes.body
Duurzaamheidsrapportage verplichting

# data[].attributes.headline
Competentie-gap, groep mensen kan niet mee

# data[].attributes.subject
Competentie-gap, groep mensen kan niet mee

# data[].attributes.body
Johan Vollenbroek

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aantal ouderen in Nederland: 65-plussers, 80-plussers, honderdplussers, vergrijzing

# data[].attributes.headline
Kritieke grondstoffen, zeldzame metalen (kan ook bij ecologie en geo-politiek)

# data[].attributes.subject
Kritieke grondstoffen, zeldzame metalen (kan ook bij ecologie en geo-politiek)

# data[].attributes.headline
Wat zijn de effecten van de omgevingswet?

# data[].attributes.subject
Wat zijn de effecten van de omgevingswet?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat alle vermijdbare gezondheidsrisico's worden uitgesloten. Als we boodschappen doen, kunnen we niet zelf alle schadelijke stoffen identificeren. Schadelijke stoffen worden echter steeds weer in levensmiddelen aangetroffen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Schadelijke stoffen horen niet thuis in ons eten. Foodwatch wil dat de overheid het voorzorgsprincipe toepast: bij twijfel, niet doen!

# data[].attributes.body
Zet versplintering zich door met meer één pitters en daardoor langere procedures om tot consensus te komen of is er een tippingpoint?

# data[].attributes.attachment_link.title
Policy Paper 11: ‘Vergezichten over Vertegenwoordiging’

# data[].attributes.attachment_link.description
In zowel de Nederlandse als de Belgische politiek is het herstellen van het vertrouwen in de politiek een actuele uitdaging. Zo is sinds het …

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Wettelijke onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOT N&M) | 2022

# data[].attributes.attachment_link.description
De NVK 2050 is een scenariostudie die de strategische discussie over het natuurbeleid voor de lange termijn in Nederland voedt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenario’s voor klimaatneutraal energiesysteem | TNO

# data[].attributes.attachment_link.description
TNO heeft twee scenario’s uitgewerkt voor een klimaatneutraal energiesysteem in 2050. Lees de resultaten uit de scenariostudie.

# data[].attributes.body
Omtzigt streed tegen technocraten, maar brengt ze nu in het centrum van de macht - EW (ewmagazine.nl)

# data[].attributes.attachment_link.description
This website is using a security service to protect itself from online attacks. The action you just performed triggered the security solution. There are several actions that could trigger this block including submitting a certain word or phrase, a SQL command or malformed data.

# data[].attributes.headline
Werving in Duitsland en België - Limburgs en Engels meer als voertaal?

# data[].attributes.subject
Werving in Duitsland en België - Limburgs en Engels meer als voertaal?

# data[].attributes.body
Wat als de kennis in Nederland niet meer te vinden is?

In het verleden hebben we al hydrologen uit Aken gekruteerd, hoe hier op te anticiperen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Populisme in Europa: zorgelijke ontwikkelingen en kleine lichtpuntjes

# data[].attributes.attachment_link.description
Het broeit in Europa: (rechts-)populistische partijen leggen het vuur aan de schenen van de eens zo geliefde liberale democratie. Moeten we ons zorgen maken? Drie wetenschappers over de groeiende trend van de antiliberale democratie.

# data[].attributes.body
Impact op de buitendienst, hoe op te anticiperen.

# data[].attributes.attachment_link.title
AIVD-jaarverslag 2021: zorgen over verdeeldheid en verharding in de samenleving

# data[].attributes.attachment_link.description
Internationale ontwikkelingen waren in 2021 steeds lastiger te voorspellen en te beheersen. Binnen Nederland hielden veel dreigingen verband met verdeeldheid en verharding in de samenleving. Die maatschappelijke ontwikkelingen stemmen tot zorg.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieuwsbericht | 20-12-2023 | 11:17

In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn Deltares, Rijkswaterstaat en het KNMI een samenwerking aangegaan om inzichten vanuit de nieuwe klimaatscenario's te vertalen naar het afvoerregime van de Rijn en Maas. Deze analyse laat zien dat voor beide rivieren de gemiddelde winter- en voorjaarsafvoeren omhoog gaan.

In het zomerhalfjaar (maart - augustus) zullen de gemiddelde afvoeren verder dalen, door minder neerslag en hogere verdamping in de stroomgebieden van Rijn en Maas. De totale afvoer van water in het winterhalfjaar (september - februari) neemt toe door stijgende temperaturen.

KNMI'23 scenario's leiden tot nieuwe inzichten voor toekomstige afvoeren

Op 9 oktober 2023 publiceerde het KNMI de KNMI'23 klimaatscenario's voor Nederland. Voor Nederland laten deze nieuwe scenario's zien dat we te maken krijgen met een versnelling van de zeespiegelstijging, een toename van de gemiddelde temperatuur, drogere zomers en nattere winters. Tegelijkertijd nemen de weersextremen toe en kunnen er in de zomer zwaardere buien voorkomen.

Vertaling naar afvoerscenario's voor Rijn en Maas

Alle nieuwe afvoerscenario's laten lagere rivierafvoeren zien voor de Rijn en Maas in het zomerhalfjaar. De afname varieert tussen de 10% en 30% voor 2100. We kunnen nu dus met meer zekerheid stellen dat de afvoeren in het zomerhalfjaar gaan afnemen. Voor zowel Rijn als Maas zullen de gemiddelde winter- en voorjaarsafvoeren omhoog gaan.

De stijgende temperaturen zorgen ervoor dat de gletsjers in de Alpen langzaamaan verdwijnen. Ook wordt het sneeuwpak in de Alpen in de loop van de eeuw veel minder dik. Er valt meer regen, waardoor de gemiddelde afvoer in de winter toeneemt en de bijdrage van smeltwater aan Rijn afneemt.

Met het toenemen van variaties en het groter worden van extremen, neemt de opgave voor waterbeheerders toe, zowel in Nederland als in onze buurlanden. De afvoerscenario's gaan uit van de huidige situatie en zijn beleidsneutraal.

Ver vooruitkijken: na 2100

Voor het eerst bieden deze nieuwe nationale afvoerscenario's de kans om de situatie na 2100 te bekijken. In totaal zijn 15 klimaatscenario's geanalyseerd op hun effecten op de afvoeren van Rijn en Maas. Voor de meest extreme scenario's zullen de gemiddelde lage afvoeren na 2100 nog verder dalen en zullen de maximale afvoeren waarschijnlijk verder toenemen.

In vergelijking met de KNMI'14 scenario's laten zowel de droge als natte scenario's een afname van de gemiddelde zomerafvoer zien. Omdat hogere afvoeren in de winter en de lagere afvoeren in de zomer elkaar uitmiddelen is er op jaarbasis gemiddeld vrijwel geen verandering te zien.

Vervolg

Deze afvoerscenario's representeren de klimaateffecten, specifiek ten aanzien van de gemiddelde en lage afvoeren.

Onderzoek naar de impact en het effect van de afvoerscenario's zal plaatsvinden in vervolgstudies, waaronder beleidsstudies zoals Deltaprogramma Zoetwater, Kennisprogramma Zeespiegelstijging, Programma Klimaatbestendige Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem en het Programma Integraal Riviermanagement.

Begin 2024 worden de Deltascenario's gepubliceerd. Hierin worden de Klimaat- en afvoerscenario's gecombineerd met de sociaal-economische ontwikkelingen die de watervraag en de bovenstroomse afvoeren beïnvloeden.

In de loop van 2024 brengt Deltares in samenwerking met Rijkswaterstaat en het KNMI in navolging van de huidige studie, een rapport uit dat ingaat op de toekomstige verandering in hoge en extreem hoge afvoeren.

Meer weten? Lees het onderzoeksrapport.

# data[].attributes.attachment_link.title
Toekomstige rivierafvoeren Rijn en Maas: lager in de zomer en hoger in de winter

# data[].attributes.attachment_link.description
In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn Deltares, Rijkswaterstaat en het KNMI een samenwerking aangegaan om inzichten vanuit de nieuwe klimaatscenario’s te vertalen naar het afvoerregime van de Rijn en Maas. Deze analyse laat zien dat voor beide rivieren de gemiddelde winter- en voorjaarsafvoeren omhoog gaan.

# data[].attributes.body
Water en bodem moeten sturend worden

Om de natuur te herstellen, de stikstofproblematiek op te lossen, de waterkwaliteit te verbeteren en de gevolgen van extreem weer op te vangen is een transitie van het landelijk gebied nodig. Het NPLG moet daarom meerdere doelen dienen en zal mogelijkheden tot slim combineren moeten benutten.

Belang voor WL:

belang water en bodem sturend is groot voor bestrijding wateroverlast en verbeteren waterkwaliteit

# data[].attributes.attachment_link.title
Nationaal Programma Landelijk Gebied - Unie van Waterschappen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het NPLG heeft als taak om met een gebiedsgerichte aanpak te zorgen dat de opgaven en maatregelen voor natuur, stikstof, landbouw, water, bodem en klimaat worden gehaald.

# data[].attributes.body
Onduidelijk hoe stikstof- en natuurdoelen worden gehaald. Het huidige stikstofbeleid gaat overboord. Er komt een vrijwillige opkoopregeling voor veehouders. Van gedwongen krimp of gedwongen onteigening is geen sprake. Een krimp van de veestapel is in alle gevallen onvermijdelijk.

Werkenden moeten meer geld overhouden, en daarbij mogen de inkomensverschillen niet kleiner worden (nivelleren) en moet (kinder)armoede worden voorkomen.

Belang voor WL:

waterkwaliteitsdoelen nog minder (snel) haalbaar

oninbaarheid heffingen mogelijk lager

# data[].attributes.body
In het Regeerprogramma van het Kabinet Schoof staan weinig concrete plannen over de zorg voor veilige dijken, schoon water en het voorkomen van watertekort en wateroverlast.

Belang voor WL:

Financiering dijkversterking en waterbeleid voor midden-lange en lange termijn is o.a. afhankelijk van beleid Rijksoverheid

# data[].attributes.attachment_link.title
Regeerprogramma niet concreet over maatregelen voor water - Unie van Waterschappen

# data[].attributes.attachment_link.description
Weinig concrete plannen over de zorg voor veilige dijken, schoon water en het voorkomen van wateroverlast en -tekort in het Regeerprogramma.

# data[].attributes.body
Instandhouding van de (vaar)weg- en spoorinfrastructuur en het watersysteem op het basiskwaliteitsniveau is van groot belang.

Richting 2026 werkt het kabinet aan eerste maatregelen in het kader van de Nationale Adaptatiestrategie voor een betere bevaarbaarheid en bodemherstel van de rivieren, met name op de IJssel en de Waal.

In een vitaal platteland gaan een toekomstgericht voedselsysteem, met een sterke landbouw en visserijsector en een bloeiende en robuuste natuur, hand in hand.

Dit kabinet zet in op ondersteunend innovatiebeleid, een actieve rol in de Europese en andere internationale beleidsarena’s, op zorgvuldige, haalbare en uitvoerbare (Europese) wetgeving, investeringen in brede maatschappelijke dialoog, draagvlak en een slagvaardige uitvoering. Een goede samenwerking met de medeoverheden is hiervoor essentieel.

Ook voor luchtkwaliteit, water en stikstof is er commitment om resultaten te boeken, zowel nationaal als op de Europese dimensie.

We ondersteunen ondernemers bij hun inspanningen om door te ontwikkelen en te innoveren, gericht op emissiereductie voor klimaat, natuur, water (inclusief kaderrichtlijn water), stikstof, geur en fijnstof. We gaan hen beter belonen voor de diensten die ze leveren aan de maatschappij, bijvoorbeeld op het gebied van agrarisch natuurbeheer en biodiversiteit.

Om de Nederlandse natuur op het land en in het water te behouden is effectief beleid nodig. Waar het goed gaat, waarderen we dat, waar de kwaliteit stabiel is, behouden we die, en waar het slecht gaat, werken we aan herstel. En we hechten eraan dat we over toereikende hoeveelheden schoon (zoet) grond- en oppervlaktewater blijven beschikken.

We willen bovendien dat boeren, tuinders en natuurbeheerders beter kunnen omgaan met de effecten van klimaatverandering en klimaatadaptatie. Dat gaat om zaken zoals verzilting, wateroverlast en droogte, en dat de veerkracht van het landelijk gebied wordt vergroot. Door in te zetten op een goed gevulde ‘gereedschapskist’ voor de agrarische ondernemers met o.a. innovatieve groenblauwe oplossingen en weerbare rassen wordt bijgedragen aan duurzaam bodem- en waterbeheer, wat cruciale elementen zijn voor klimaatrobuustheid, dier- en plantgezondheid en voedselzekerheid. Bovendien wordt door de aanleg van landschapselementen onze cultuurhistorie ondersteund.

We stoppen met het Nationaal Programma Landelijk Gebied. We gaan op een andere manier werken aan de internationale doelstellingen. De structurele middelen die beschikbaar zijn voor agrarisch natuurbeheer vervullen hierbij een belangrijke rol. Deze middelen willen wij optimaal inzetten ook daar waar de gebiedsspecifieke opgaven en uitdagingen voor de agrarische sector het grootste zijn en waar een specifieke aanpak nodig is om ondernemers te ondersteunen om de doelen te bereiken, zoals in de veenweide-gebieden, gebieden rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden, brede beekdalen en grondwaterbeschermings-gebieden.

De Rijksoverheid neemt de regie bij de effectieve besteding van deze middelen, de ruimtelijke regie, en ondersteunt vanuit het Rijk met een uitvoeringsgerichte aanpak.

... wordt de daadwerkelijk gemeten staat van de natuur leidend voor verdere ontwikkelingen in het landelijk gebied.

... is er €500 miljoen per jaar beschikbaar voor agrarisch natuurbeheer door boeren.

Er komt een kabinetsbrede actieagenda hitte (2025). In 2024-2025 worden bovenregionale stresstesten wateroverlast uitgevoerd. Dan weten we wat de effecten kunnen zijn van een vergelijkbare bui als in Limburg (in 2021) (‘waterbom’). In het najaar 2026 komt het kabinet met een beleidsprogramma ‘Bodem, Ondergrond en Grondwater’ zodat bodems klimaat-bestendiger zijn.

In droge periodes is er niet genoeg water voor het huidig gebruik, dan moeten iedereen zuinig omgaan met water en volgen we de gemaakte afspraken over waterverdeling (verdringingsreeks).

Waar mogelijk houden we zoetwater vast en sturen we op slim verdelen. Voor een goed gebruik van ons grondwater reguleren we de onttrekkingen en stellen we de Nationale Grondwater Reserves vast. Vanwege het belang van de KRW en goede waterkwaliteit voor heel Nederland, zijn stappen noodzakelijk om de waterkwaliteit aan te pakken. Er worden stappen gezet in onder andere de landbouwsector, zoals de uitspoeling van mest en gewasbeschermingsmiddelen, de industrie en het reduceren van geneesmiddelenresiduen, als onderdeel van de brede, bestaande aanpak voor water. De stikstof- en fosfaatnormen in oppervlaktewater worden in lijn gebracht met de ons omringende landen.

. Daarom is het belangrijk om onze dijken voortvarend en tijdig te blijven versterken, ook met het oog op de gevolgen van klimaatverandering, zoals verwachte zeespiegelstijging en hogere rivierafvoeren. Het kabinet herijkt hiervoor samen met de waterschappen en Rijkswaterstaat het Hoogwater Beschermingsprogramma (HWBP). Enerzijds door het scherper bepalen van de dijkversterkingsopgaven (waarbij eerdere bandbreedtes worden verkleind) en anderzijds het verbeteren van de sturing en aanpak van het HWBP en vernieuwen van lopende financiële afspraken. Eind 2025 worden hierover bestuurlijke afspraken gemaakt.

Belang voor WL:

aanpak waterkwaliteit en natuurdoelen via ontwikkelingen in landbouw

herijking HWBP

# data[].attributes.body
Verhaal - Nederland in 2040 - Nederland in 2040 (toekomstnederland2040.nl)

De komende zeventien jaar gaat de huidige wereldorde ingrijpend veranderen. Wereldwijd groeit de economie harder dan in Europa.²¹ China is in 2040 veruit de grootste economie van de wereld. En India, nu al wat inwoners betreft het grootste land van de wereld, is dan hard op weg om de Verenigde Staten van de tweede plek te verdrijven. ²² Ook voor Afrika worden snelle economische ontwikkeling en ongekende bevolkingsgroei verwacht. ²³ Waar de Nederlandse bevolking de komende jaren alleen groeit door migratie, groeit de wereldbevolking autonoom door.

Europa wordt relatief minder belangrijk in de wereld, zowel qua aantal inwoners, als qua economische en politieke macht. Hierdoor neemt het belang van de Europese Unie (EU) voor een klein land als Nederland, juist toe.

We moeten ons voorbereiden op een wereld waarin landen en machtsblokken meer ‘transactioneel’ handelen vanuit eigenbelang (voor wat, hoort wat). Het beschermen van de eigen economie (protectionisme) wordt nog belangrijker.

De druk op beschikbare grondstoffen, energie en water neemt toe. Wereldwijd zijn meer conflicten te voorzien vanwege de gevolgen van klimaatverandering en de groeiende tekorten aan grondstoffen en water. Ook zullen door bevolkingsgroei, economische ontwikkelingen en klimaatverandering naar verwachting meer mensen naar Europa willen komen.

Beeld 2040

De grijze economische groei van vroeger hebben we grotendeels weten om te buigen naar duurzame groei.

De arbeidsdeelname van vrouwen en ouderen is gestegen.

Ondanks de ongekende technologische vooruitgang, blijven goed opgeleide mensen voor de meeste organisaties de cruciale succesfactor.

Mensen die van buiten de Europese Unie naar Nederland willen komen om te werken, selecteren we bewust op basis van hun potentiële meerwaarde voor onze samenleving.

Nederland excelleert nu in digitale kennis, vaardigheden én wendbaarheid. Dat is onder meer te danken aan een vast percentage van ons nationaal inkomen voor innovatie.

We zijn er via sociale pacten in geslaagd om de vele samenwerkingsverbanden tussen bedrijven, burgers, wetenschap en overheid om te vormen tot netwerken die structureel samenwerken aan onderzoek, ontwikkeling en innovatie.

Dankzij de flexibilisering van de woningmarkt kan nu iedere Nederlander rekenen op een passend dak boven het hoofd. Woningcorporaties en gemeenten spelen een cruciale rol bij het vorm geven van de woonzekerheid. Woningbouw en woningrenovatie hebben de omgeving waarin we leven en werken leefbaarder gemaakt.

Sinds de jaren twintig zijn we de kwetsbaarheden in vitale diensten expliciet gaan monitoren.

De rijksoverheid heeft zich gevormd tot een middenbestuur, tussen de decentrale bestuurslagen en de Europese Unie in. Gemeenten zijn beter en democratisch gelegitimeerd gaan samenwerken in regio’s. Alle overheden richten zich op hun kerntaken: zorgzame dienstverlening aan de samenleving, simpele systemen en goede infrastructuur.

Dankzij de langetermijnfocus van het huidige beleid kan de overheid inwoners en bedrijfsleven nu beter laten zien welke kant het opgaat. Iedereen is gewend aan participatieve toekomsttrajecten en digitale inspraak.

Nederland staat internationaal sterk dankzij de hechte samenwerking binnen Europa.

We wonen ‘in het groen’, ook in steden en dorpen. We hebben meer bomen, planten en water om ons heen.

De productie van vlees en zuivel is nog sterker afgenomen dan de consumptie. Ook dat is een bewuste keuze geweest. De veeteelt is extensief en past in een regeneratieve landbouw waarbij we hoge eisen stellen aan dierenwelzijn.

De landbouw heeft de afgelopen jaren een hoofdrol gespeeld in het noodzakelijke natuurherstel van landschapszones en natuurgebieden. Elke provincie heeft, in nauw overleg met de gemeenten, zo zijn eigen weg gevonden om de balans tussen landbouw en natuur te herstellen. Klimaatadaptatie is daarbij de afgelopen jaren een belangrijk aandachtspunt geweest. We hebben het water de ruimte gegeven, onder meer door ontpoldering, het vrijmaken van de uiterwaarden, en het verleggen van dijken.

Hoewel de zomers steeds extremer worden, hebben we minder last van de droogte. We bergen water tijdig op: in en langs rivieren, in meren en in natuur- en veengebieden. Wateropslag in de wijk is verplicht, in steden is overal de hemelwaterafvoer ontkoppeld van het riool.

De overheid is voor wie dat wil en kan volledig digitaal toegankelijk geworden. Tegelijkertijd houden overheden én bedrijven nu rekening met wat mensen wél en niet kunnen.

Belang voor WL

meer Europese samenwerking

landbouwtransitie voor natuur- en waterdoelen

meer regionale samenwerking overheden

# data[].attributes.attachment_link.title
Stimulering en facilitering van burgerinitiatieven door de overheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 18 juni verdedigde Esmée Driessen het proefschrift ‘Stimulering en facilitering van burgerinitiatieven door de overheid: over de invulling van de ‘dienende overheid’ bij derde generatie burgerparticipatie’. Het promotieonderzoek is begeleid door Geerten Boogaard en Willemien den Ouden.

# data[].attributes.headline
Opkomst technocratie bij populistische hoogtij dagen

# data[].attributes.subject
Opkomst technocratie bij populistische hoogtij dagen

# data[].attributes.body
Impact van de technocratie op onze manier van handelen en bestuurlijke ambtelijke samenwerking.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europe must beware the temptations of technocracy

# data[].attributes.attachment_link.description
Experts are increasingly crowding out flailing politicians

# data[].attributes.body
Ontwikkeling onderwijs en verwachtingen komende jaren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Must try harder | Jul 13th 2024 | The Economist

# data[].attributes.attachment_link.description
Must try harder. Special reports from The Economist. You’ve seen the news, now discover the story.

# data[].attributes.body
De watersector kan vertrouwen koesteren en een verdere ondermijning van de rechtsstaat tegengaan door een betrouwbare en luisterende gesprekspartner te blijven. Dit vraagt om zichtbaarheid, toegankelijkheid en aanspreekbaarheid. Een voorbeeld is het inzetten op participatief, proactief en iteratief omgevingsmanagement.

# data[].attributes.body
Het is een uitdaging voor de overheid om de dienstverlening zo in te richten dat burgers op een persoonlijk passende wijze kunnen communiceren met de overheid. Iedereen heeft verschillende wensen als het gaat om dienstverlening. Daar is in het huidige systeem vaak geen ruimte voor. De dienstverlening is nu ingericht als een one-size fits all systeem. Er is weinig sprake van menselijke interventie gedurende het dienstverleningsproces.

# data[].attributes.body
Water klimt op de ladder van publieke discussie. Door de droogte van de laatste jaren en de slechte staat van ons oppervlaktewater neemt de maatschappelijke aandacht voor water gerelateerde vraagstukken toe

# data[].attributes.body
Gericht op korte termijn oplossingen; weinig gericht op visie lange termijn.

Krijgt waterbeheer al wel mee te maken, maar overheerst niet (vooral inhoudelijk gericht).

Nieuwe kabinetsbeleid geeft hier wel meer aanleiding voor.

# data[].attributes.body
Advies commissie is gematigde groei en netto migratie.

# data[].attributes.headline
Rijk van Schaarste? Naar demografisch toekomstbestendige bestuurlijke en financiële verhoudingen - andere balans? Zwaarte punten voor publieke voorzieningen verschuiven.

# data[].attributes.subject
Rijk van Schaarste? Naar demografisch toekomstbestendige bestuurlijke en financiële verhoudingen - andere balans? Zwaarte punten voor publieke voorzieningen verschuiven.

# data[].attributes.body
Hoe komen we tot bestuurlijke en financiële verhoudingen die ook op demografisch gebied in de nabije en verdere toekomst toekomstbestendig zijn, opdat de ambities en taken van Rijk en medeoverheden op het gebied van de publieke voorzieningen zoveel mogelijk, met oog voor de menselijke maat, effectief kunnen worden uitgevoerd rekening houdend met de ‘(dubbele) vergrijzing, ‘veeldelingen’ en regionale verschillen?

Is het nog uitvoerbaar dat zoveel taken decentraal belegd zijn? Of vraagt dit een grondige herziening van de ambitie en taken van Rijk en medeoverheden in de nabije en de verdere toekomst, het hoe en waar beleggen daarvan en dan daaruit volgend de financiering daarvan?

# data[].attributes.attachment_link.title
Demografisch Nederland in vogelvlucht Rijk van Schaarste (Marianne van den Berg en Rutger Kaput)

# data[].attributes.body
Verwachtingen - Nederland in 2040 - Nederland in 2040 (toekomstnederland2040.nl)

De spanning groeit tussen de grote problemen die we voor de toekomst hebben op te lossen en de huidige kortetermijngerichtheid van de politiek. De politiek is dusdanig versplinterd dat het lastig is lange lijnen uit te zetten. Hierdoor blijft ze pleisters plakken zonder structurele oplossingen door te voeren. Het gebrek aan politieke keuzes op hoofdlijnen gaat gepaard met overmatige aandacht voor uitzonderingen en details. Door de voortdurende stapeling van beleid en compensatiemaatregelen is de complexiteit van wetten, regels en van de inrichting van onze instituties te groot geworden. Dit is funest voor de uitvoerbaarheid van beleid in de praktijk. Politieke besluitvorming is daarnaast onvoldoende transparant. Op landelijk niveau nemen bestuurders steeds vaker beslissingen zonder dat volksvertegenwoordigers daar tijdig over kunnen meepraten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemand weet wat 2040 precies zal brengen. Toch zijn er vele verwachtingen op basis waarvan we al wel een beeld kunnen geven van hoe Nederland er in 2040 voor staat.

Hier beschrijven we trends en prognoses voor 2040 die relevant zijn voor het toekomstbeeld, verdeeld over de zes belangrijke beweegredenen die denktank identificeert. Veel verwachtingen die we schetsen zijn onder meer afhankelijk van wat de overheid of samenleving gaat doen. We beschrijven steeds de meest waarschijnlijke prognoses. Voor onderwerpen waar prognoses niet beschikbaar zijn beschrijven we de trend of de huidige situatie.

Naast de trends en prognoses heeft de denktank ook zes wendingen in opvattingen geïdentificeerd. Dit zijn verwachtingen over de richting waarin de maatschappelijke voorkeuren zich zullen ontwikkelingen.

Samen zijn deze verwachtingen een verdere uitwerking van de beweegredenen in het Verhaal voor Nederland in 2040. Ze laten zien waarom verandering nu nodig is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Niemand weet wat 2040 precies zal brengen. Toch zijn er vele verwachtingen op basis waarvan we al wel een beeld kunnen geven van hoe Nederland er in 2040 voor staat. Hier beschrijven we trends en prognoses voor 2040 die relevant zijn voor het toekomstbeeld, verdeeld over de zes belangrijke beweegredenen die denktank identificeert.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The final text of the historic Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, agreed at the 15th meeting of the Conference of Parties to the UN Convention on Biological Diversity is now available as document CBD/COP/15/L25

Official CBD Press Release - 22 December 2022, Montreal

[PDF version - 221 Kb]
The final text of the historic Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, agreed at the 15th meeting of the Conference of Parties to the UN Convention on Biological Diversity is now available in all United Nations languages as document CBD/COP/15/L25 available from https://www.cbd.int/conferences/2021-2022/cop-15/documents:

Kunming-Montreal Global biodiversity framework, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-374 Kb]

Marco mundial Kunming-Montreal de la diversidad biológica, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-413 Kb]

Cadre Mondial de la biodiversité de Kunming à Montréal, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-374 Kb]

Куньминско-Монреальская рамочная программа в области биоразнообразия, 18 декабря 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF- 449 Kb]

昆明-蒙特利尔全球生物多样性框架, 18 年12 月, CBD/COP/15/L.25 [PDF-587 Kb]

إطار كونمينغ-مونتريال العالمي للتنوع البيولوجي , Dec. 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-420 Kb]

The " Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework " (GBF), includes four goals and 23 targets to be achieved by 2030. The text listed below is taken from the final version of the framework.

NOTE: The text below is reproduced from CBD/COP/15/L25, and replaces the previous version of the goals and targets presented in media communications from the Secretariat. It corrects a typographical error in the first line of Target 3, where the word "of" was missing.

"The framework has four long-term goals for 2050 related to the 2050 Vision for Biodiversity.

The framework's four long-term goals

GOAL A

The integrity, connectivity and resilience of all ecosystems are maintained,enhanced, or restored, substantially increasing the area of natural ecosystems by 2050;

Human induced extinction of known threatened species is halted, and, by2050, extinction rate and risk of all species are reduced tenfold, and the abundance of native wild species is increased to healthy and resilient levels;

The genetic diversity within populations of wild and domesticated species,is maintained, safeguarding their adaptive potential.

GOAL B

Biodiversity is sustainably used and managed and nature's contributions to people, including ecosystem functions and services, are valued, maintained and enhanced, with those currently in decline being restored, supporting the achievement of sustainable development, for the benefit of present and future generations by 2050.

GOAL C

The monetary and non-monetary benefits from the utilization of genetic resources, and digital sequence information on genetic resources, and of traditional knowledge associated with genetic resources, as applicable, are shared fairly and equitably, including, as appropriate with indigenous peoples and local communities, and substantially increased by 2050, while ensuring traditional knowledge associated with genetic resources is appropriately protected, thereby contributing to the conservation and sustainable use of biodiversity, in accordance with internationally agreed access and benefit-sharing instruments.

GOAL D

Adequate means of implementation, including financial resources, capacity-building, technical and scientific cooperation, and access to and transfer of technology to fully implement the Kunming-Montreal global biodiversity framework are secured and equitably accessible to all Parties, especially developing countries, in particular the least developed countries and small island developing States, as well as countries with economies in transition,progressively closing the biodiversity finance gap of $700 billion per year,and aligning financial flows with the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework and the 2050 Vision for Biodiversity.

Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework: 23 targets

The framework has 23 action-oriented global targets for urgent action over the decade to 2030. The actions set out in each target need to be initiated immediately and completed by 2030. Together, the results will enable achievement towards the outcome-oriented goals for 2050. Actions to reach these targets should be implemented consistently and in harmony with the Convention on Biological Diversity and its Protocols and other relevant international obligations, taking into account national circumstances, priorities and socioeconomic conditions.

1. Reducing threats to biodiversity

TARGET 1

Ensure that all areas are under participatory integrated biodiversity inclusive spatial planning and/or effective management processes addressing land and sea use change, to bring the loss of areas of high biodiversity importance, including ecosystems of high ecological integrity, close to zero by 2030, while respecting the rights of indigenous peoples and local communities.

TARGET 2

Ensure that by 2030 at least 30 per cent of areas of degraded terrestrial, inland water, and coastal and marine ecosystems are under effective restoration, in order to enhance biodiversity and ecosystem functions and services, ecological integrity and connectivity.

TARGET 3

Ensure and enable that by 2030 at least 30 per cent of terrestrial, inland water,and of coastal and marine areas, especially areas of particular importance for biodiversity and ecosystem functions and services, are effectively conserved and managed through ecologically representative, well-connected and equitably governed systems of protected areas and other effective area-based conservation measures, recognizing indigenous and traditional territories, where applicable,and integrated into wider landscapes, seascapes and the ocean, while ensuring that any sustainable use, where appropriate in such areas, is fully consistent with conservation outcomes, recognizing and respecting the rights of indigenous peoples and local communities including over their traditional territories.

TARGET 4

Ensure urgent management actions, to halt human induced extinction of known threatened species and for the recovery and conservation of species, in particular threatened species, to significantly reduce extinction risk, as well as to maintain and restore the genetic diversity within and between populations of native, wild and domesticated species to maintain their adaptive potential, including through in situ and ex situ conservation and sustainable management practices, and effectively manage human-wildlife interactions to minimize human-wildlife conflict for coexistence.

TARGET 5

Ensure that the use, harvesting and trade of wild species is sustainable, safe and legal, preventing overexploitation, minimizing impacts on non-target species and ecosystems, and reducing the risk of pathogen spill-over, applying the ecosystem approach, while respecting and protecting customary sustainable use by indigenous peoples and local communities.

TARGET 6

Eliminate, minimize, reduce and or mitigate the impacts of invasive alien species on biodiversity and ecosystem services by identifying and managing pathways of the introduction of alien species, preventing the introduction and establishment of priority invasive alien species, reducing the rates of introduction and establishment of other known or potential invasive alien species by at least 50 percent, by 2030, eradicating or controlling invasive alien species especially in priority sites, such as islands .

TARGET 7

Reduce pollution risks and the negative impact of pollution from all sources, by2030, to levels that are not harmful to biodiversity and ecosystem functions and services, considering cumulative effects, including: reducing excess nutrients lost to the environment by at least half including through more efficient nutrient cycling and use; reducing the overall risk from pesticides and highly hazardous chemicals by at least half including through integrated pest management, based on science, taking into account food security and livelihoods; and also preventing,reducing, and working towards eliminating plastic pollution.

TARGET 8

Minimize the impact of climate change and ocean acidification on biodiversity and increase its resilience through mitigation, adaptation, and disaster risk reduction actions, including through nature-based solution and/or ecosystem-based approaches, while minimizing negative and fostering positive impacts of climate action on biodiversity.

2. Meeting people's needs through sustainable use and benefit-sharing

TARGET 9

Ensure that the management and use of wild species are sustainable, thereby providing social, economic and environmental benefits for people, especially those in vulnerable situations and those most dependent on biodiversity,including through sustainable biodiversity-based activities, products and services that enhance biodiversity, and protecting and encouraging customary sustainable use by indigenous peoples and local communities.

TARGET 10

Ensure that areas under agriculture, aquaculture, fisheries and forestry are managed sustainably, in particular through the sustainable use of biodiversity,including through a substantial increase of the application of biodiversity friendly practices, such as sustainable intensification, agroecological and other innovative approaches contributing to the resilience and long-term efficiency and productivity of these production systems and to food security, conserving and restoring biodiversity and maintaining nature's contributions to people,including ecosystem functions and services.

TARGET 11

Restore, maintain and enhance nature's contributions to people, including ecosystem functions and services, such as regulation of air, water, and climate,soil health, pollination and reduction of disease risk, as well as protection from natural hazards and disasters, through nature-based solutions and ecosystem-based approaches for the benefit of all people and nature.

TARGET 12

Significantly increase the area and quality and connectivity of, access to, and benefits from green and blue spaces in urban and densely populated areas sustainably, by mainstreaming the conservation and sustainable use of biodiversity, and ensure biodiversity-inclusive urban planning, enhancing native biodiversity, ecological connectivity and integrity, and improving human health and well-being and connection to nature and contributing to inclusive and sustainable urbanization and the provision of ecosystem functions and services.

TARGET 13

Take effective legal, policy, administrative and capacity-building measures at all levels, as appropriate, to ensure the fair and equitable sharing of benefits that arise from the utilization of genetic resources and from digital sequence information on genetic resources, as well as traditional knowledge associated with genetic resources, and facilitating appropriate access to genetic resources,and by 2030 facilitating a significant increase of the benefits shared, in accordance with applicable international access and benefit-sharing instruments.

3. Tools and solutions for implementation and mainstreaming

TARGET 14

Ensure the full integration of biodiversity and its multiple values into policies,regulations, planning and development processes, poverty eradication strategies,strategic environmental assessments, environmental impact assessments and, as appropriate, national accounting, within and across all levels of government and across all sectors, in particular those with significant impacts on biodiversity,progressively aligning all relevant public and private activities, fiscal and financial flows with the goals and targets of this framework.

TARGET 15

Take legal, administrative or policy measures to encourage and enable business,and in particular to ensure that large and transnational companies and financial institutions:

(a) Regularly monitor, assess, and transparently disclose their risks,dependencies and impacts on biodiversity including with requirements for all large as well as transnational companies and financial institutions along their operations, supply and value chains and portfolios;

(b) Provide information needed to consumers to promote sustainable consumption patterns;

(c) Report on compliance with access and benefit-sharing regulations and measures, as applicable;

in order to progressively reduce negative impacts on biodiversity, increase positive impacts, reduce biodiversity-related risks to business and financial institutions, and promote actions to ensure sustainable patterns of production.

TARGET 16

Ensure that people are encouraged and enabled to make sustainable consumption choices including by establishing supportive policy, legislative or regulatory frameworks, improving education and access to relevant and accurate information and alternatives, and by 2030, reduce the global footprint of consumption in an equitable manner, halve global food waste, significantly educe overconsumption and substantially reduce waste generation, in order for all people to live well in harmony with Mother Earth.

TARGET 17

Establish, strengthen capacity for, and implement in all countries in biosafety measures as set out in Article 8(g) of the Convention on Biological Diversity and measures for the handling of biotechnology and distribution of its benefits as set out in Article 19 of the Convention.

TARGET 18

Identify by 2025, and eliminate, phase out or reform incentives, including subsidies harmful for biodiversity, in a proportionate, just, fair, effective and equitable way, while substantially and progressively reducing them by at least500 billion United States dollars per year by 2030, starting with the most harmful incentives, and scale up positive incentives for the conservation and sustainable use of biodiversity.

TARGET 19

Substantially and progressively increase the level of financial resources from all sources, in an effective, timely and easily accessible manner, including domestic,international, public and private resources, in accordance with Article 20 of the Convention, to implement national biodiversity strategies and action plans, by2030 mobilizing at least 200 billion United States dollars per year, including by:

(a) Increasing total biodiversity related international financial resources from developed countries, including official development assistance, and from countries that voluntarily assume obligations of developed country Parties, to developing countries, in particular the least developed countries and small island developing States, as well as countries with economies in transition, to at least US$ 20 billion per year by 2025, and to at least US$ 30 billion per year by 2030;

(b) Significantly increasing domestic resource mobilization, facilitated by the preparation and implementation of national biodiversity finance plans or similar instruments according to national needs, priorities and circumstances

(c) Leveraging private finance, promoting blended finance, implementing strategies for raising new and additional resources, and encouraging the private sector to invest in biodiversity, including through impact funds and other instruments;

(d) Stimulating innovative schemes such as payment for ecosystem services,green bonds, biodiversity offsets and credits, benefit-sharing mechanisms, with environmental and social safeguards

(e) Optimizing co-benefits and synergies of finance targeting the biodiversity and climate crises,

(f) Enhancing the role of collective actions, including by indigenous peoples and local communities, Mother Earth centric actions ¹ and non-market-based approaches including community based natural resource management and civil society cooperation and solidarity aimed at the conservation of biodiversity

(g) Enhancing the effectiveness, efficiency and transparency of resource provision and use;

Note¹: Mother Earth Centric Actions: Ecocentric and rights based approach enabling the implementation of actions towards harmonic and complementary relationships between peoples and nature, promoting the continuity of all living beings and their communities and ensuring the non-commodification of environmental functions of Mother Earth.

TARGET 20

Strengthen capacity-building and development, access to and transfer of technology, and promote development of and access to innovation and technical and scientific cooperation, including through South- South, North-South and triangular cooperation, to meet the needs for effective implementation,particularly in developing countries, fostering joint technology development and joint scientific research programmes for the conservation and sustainable use of biodiversity and strengthening scientific research and monitoring capacities,commensurate with the ambition of the goals and targets of the framework.

TARGET 21

Ensure that the best available data, information and knowledge, are accessible to decision makers, practitioners and the public to guide effective and equitable governance, integrated and participatory management of biodiversity, and to strengthen communication, awareness-raising, education, monitoring, research and knowledge management and, also in this context, traditional knowledge,innovations, practices and technologies of indigenous peoples and local communities should only be accessed with their free, prior and informedconsent ², in accordance with national legislation.

Note²: Free, prior and informed consent refers to the tripartite terminology of "prior and informed consent" or "free, prior and informed consent" or "approval and involvement.

TARGET 22

Ensure the full, equitable, inclusive, effective and gender-responsive representation and participation in decision-making, and access to justice and information related to biodiversity by indigenous peoples and local communities,respecting their cultures and their rights over lands, territories, resources, and traditional knowledge, as well as by women and girls, children and youth, and persons with disabilities and ensure the full protection of environmental human rights defenders.

TARGET 23

Ensure gender equality in the implementation of the framework through a gender-responsive approach where all women and girls have equal opportunity and capacity to contribute to the three objectives of the Convention, including by recognizing their equal rights and access to land and natural resources and their full, equitable, meaningful and informed participation and leadership at all levels of action, engagement, policy and decision-making related to biodiversity.

About the Convention on Biological Diversity (CBD)

Opened for signature in 1992 at the Earth Summit in Rio de Janeiro, and entering into force in December 1993, the CBD is an international treaty for the conservation of biodiversity, the sustainable use of the components of biodiversity and the equitable sharing of the benefits derived from the use of genetic resources.

With 196 Parties, the CBD has near universal participation among countries. The Convention seeks to address all threats to biodiversity and ecosystem services,including:

threats from climate change, through scientific assessments,

the development of tools, incentives and processes,

the transfer of technologies and good practices and

the full and active involvement of relevant stakeholders including indigenous peoples and local communities, youth, women, NGOs, sub-national actors and the business community.

The Cartagena Protocol on Biosafety and the Nagoya Protocol on Access and Benefit-Sharing are supplementary agreements to the CBD. The Cartagena Protocol, which entered into force 11 September 2003, seeks to protect biodiversity from the potential risks posed by living modified organisms resulting from modern biotechnology.

To date, 173 Parties have ratified the Cartagena Protocol. The Nagoya Protocol aims to hare the benefits arising from the utilization of genetic resources in a fair and equitable way, including by appropriate access to genetic resources and by appropriate transfer of relevant technologies. Entering into force 12 October 2014, it has been ratified by 135 Parties.

Contact information

The final text of the historic Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, agreed at the 15th meeting of the Conference of Parties to the UN Convention on Biological Diversity is now available as document CBD/COP/15/L25

Official CBD Press Release - 22 December 2022, Montreal

[PDF version - 221 Kb]
The final text of the historic Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, agreed at the 15th meeting of the Conference of Parties to the UN Convention on Biological Diversity is now available in all United Nations languages as document CBD/COP/15/L25 available from https://www.cbd.int/conferences/2021-2022/cop-15/documents:

Kunming-Montreal Global biodiversity framework, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-374 Kb]

Marco mundial Kunming-Montreal de la diversidad biológica, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-413 Kb]

Cadre Mondial de la biodiversité de Kunming à Montréal, 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-374 Kb]

Куньминско-Монреальская рамочная программа в области биоразнообразия, 18 декабря 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF- 449 Kb]

昆明-蒙特利尔全球生物多样性框架, 18 年12 月, CBD/COP/15/L.25 [PDF-587 Kb]

إطار كونمينغ-مونتريال العالمي للتنوع البيولوجي , Dec. 18 Dec. 2022, CBD/COP/15/L.25 [PDF-420 Kb]

The " Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework " (GBF), includes four goals and 23 targets to be achieved by 2030. The text listed below is taken from the final version of the framework.

NOTE: The text below is reproduced from CBD/COP/15/L25, and replaces the previous version of the goals and targets presented in media communications from the Secretariat. It corrects a typographical error in the first line of Target 3, where the word "of" was missing.

"The framework has four long-term goals for 2050 related to the 2050 Vision for Biodiversity.

The framework's four long-term goals

GOAL A

The integrity, connectivity and resilience of all ecosystems are maintained,enhanced, or restored, substantially increasing the area of natural ecosystems by 2050;

Human induced extinction of known threatened species is halted, and, by2050, extinction rate and risk of all species are reduced tenfold, and the abundance of native wild species is increased to healthy and resilient levels;

The genetic diversity within populations of wild and domesticated species,is maintained, safeguarding their adaptive potential.

GOAL B

Biodiversity is sustainably used and managed and nature's contributions to people, including ecosystem functions and services, are valued, maintained and enhanced, with those currently in decline being restored, supporting the achievement of sustainable development, for the benefit of present and future generations by 2050.

GOAL C

The monetary and non-monetary benefits from the utilization of genetic resources, and digital sequence information on genetic resources, and of traditional knowledge associated with genetic resources, as applicable, are shared fairly and equitably, including, as appropriate with indigenous peoples and local communities, and substantially increased by 2050, while ensuring traditional knowledge associated with genetic resources is appropriately protected, thereby contributing to the conservation and sustainable use of biodiversity, in accordance with internationally agreed access and benefit-sharing instruments.

GOAL D

Adequate means of implementation, including financial resources, capacity-building, technical and scientific cooperation, and access to and transfer of technology to fully implement the Kunming-Montreal global biodiversity framework are secured and equitably accessible to all Parties, especially developing countries, in particular the least developed countries and small island developing States, as well as countries with economies in transition,progressively closing the biodiversity finance gap of $700 billion per year,and aligning financial flows with the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework and the 2050 Vision for Biodiversity.

Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework: 23 targets

The framework has 23 action-oriented global targets for urgent action over the decade to 2030. The actions set out in each target need to be initiated immediately and completed by 2030. Together, the results will enable achievement towards the outcome-oriented goals for 2050. Actions to reach these targets should be implemented consistently and in harmony with the Convention on Biological Diversity and its Protocols and other relevant international obligations, taking into account national circumstances, priorities and socioeconomic conditions.

1. Reducing threats to biodiversity

TARGET 1

Ensure that all areas are under participatory integrated biodiversity inclusive spatial planning and/or effective management processes addressing land and sea use change, to bring the loss of areas of high biodiversity importance, including ecosystems of high ecological integrity, close to zero by 2030, while respecting the rights of indigenous peoples and local communities.

TARGET 2

Ensure that by 2030 at least 30 per cent of areas of degraded terrestrial, inland water, and coastal and marine ecosystems are under effective restoration, in order to enhance biodiversity and ecosystem functions and services, ecological integrity and connectivity.

TARGET 3

Ensure and enable that by 2030 at least 30 per cent of terrestrial, inland water,and of coastal and marine areas, especially areas of particular importance for biodiversity and ecosystem functions and services, are effectively conserved and managed through ecologically representative, well-connected and equitably governed systems of protected areas and other effective area-based conservation measures, recognizing indigenous and traditional territories, where applicable,and integrated into wider landscapes, seascapes and the ocean, while ensuring that any sustainable use, where appropriate in such areas, is fully consistent with conservation outcomes, recognizing and respecting the rights of indigenous peoples and local communities including over their traditional territories.

TARGET 4

Ensure urgent management actions, to halt human induced extinction of known threatened species and for the recovery and conservation of species, in particular threatened species, to significantly reduce extinction risk, as well as to maintain and restore the genetic diversity within and between populations of native, wild and domesticated species to maintain their adaptive potential, including through in situ and ex situ conservation and sustainable management practices, and effectively manage human-wildlife interactions to minimize human-wildlife conflict for coexistence.

TARGET 5

Ensure that the use, harvesting and trade of wild species is sustainable, safe and legal, preventing overexploitation, minimizing impacts on non-target species and ecosystems, and reducing the risk of pathogen spill-over, applying the ecosystem approach, while respecting and protecting customary sustainable use by indigenous peoples and local communities.

TARGET 6

Eliminate, minimize, reduce and or mitigate the impacts of invasive alien species on biodiversity and ecosystem services by identifying and managing pathways of the introduction of alien species, preventing the introduction and establishment of priority invasive alien species, reducing the rates of introduction and establishment of other known or potential invasive alien species by at least 50 percent, by 2030, eradicating or controlling invasive alien species especially in priority sites, such as islands .

TARGET 7

Reduce pollution risks and the negative impact of pollution from all sources, by2030, to levels that are not harmful to biodiversity and ecosystem functions and services, considering cumulative effects, including: reducing excess nutrients lost to the environment by at least half including through more efficient nutrient cycling and use; reducing the overall risk from pesticides and highly hazardous chemicals by at least half including through integrated pest management, based on science, taking into account food security and livelihoods; and also preventing,reducing, and working towards eliminating plastic pollution.

TARGET 8

Minimize the impact of climate change and ocean acidification on biodiversity and increase its resilience through mitigation, adaptation, and disaster risk reduction actions, including through nature-based solution and/or ecosystem-based approaches, while minimizing negative and fostering positive impacts of climate action on biodiversity.

2. Meeting people's needs through sustainable use and benefit-sharing

TARGET 9

Ensure that the management and use of wild species are sustainable, thereby providing social, economic and environmental benefits for people, especially those in vulnerable situations and those most dependent on biodiversity,including through sustainable biodiversity-based activities, products and services that enhance biodiversity, and protecting and encouraging customary sustainable use by indigenous peoples and local communities.

TARGET 10

Ensure that areas under agriculture, aquaculture, fisheries and forestry are managed sustainably, in particular through the sustainable use of biodiversity,including through a substantial increase of the application of biodiversity friendly practices, such as sustainable intensification, agroecological and other innovative approaches contributing to the resilience and long-term efficiency and productivity of these production systems and to food security, conserving and restoring biodiversity and maintaining nature's contributions to people,including ecosystem functions and services.

TARGET 11

Restore, maintain and enhance nature's contributions to people, including ecosystem functions and services, such as regulation of air, water, and climate,soil health, pollination and reduction of disease risk, as well as protection from natural hazards and disasters, through nature-based solutions and ecosystem-based approaches for the benefit of all people and nature.

TARGET 12

Significantly increase the area and quality and connectivity of, access to, and benefits from green and blue spaces in urban and densely populated areas sustainably, by mainstreaming the conservation and sustainable use of biodiversity, and ensure biodiversity-inclusive urban planning, enhancing native biodiversity, ecological connectivity and integrity, and improving human health and well-being and connection to nature and contributing to inclusive and sustainable urbanization and the provision of ecosystem functions and services.

TARGET 13

Take effective legal, policy, administrative and capacity-building measures at all levels, as appropriate, to ensure the fair and equitable sharing of benefits that arise from the utilization of genetic resources and from digital sequence information on genetic resources, as well as traditional knowledge associated with genetic resources, and facilitating appropriate access to genetic resources,and by 2030 facilitating a significant increase of the benefits shared, in accordance with applicable international access and benefit-sharing instruments.

3. Tools and solutions for implementation and mainstreaming

TARGET 14

Ensure the full integration of biodiversity and its multiple values into policies,regulations, planning and development processes, poverty eradication strategies,strategic environmental assessments, environmental impact assessments and, as appropriate, national accounting, within and across all levels of government and across all sectors, in particular those with significant impacts on biodiversity,progressively aligning all relevant public and private activities, fiscal and financial flows with the goals and targets of this framework.

TARGET 15

Take legal, administrative or policy measures to encourage and enable business,and in particular to ensure that large and transnational companies and financial institutions:

(a) Regularly monitor, assess, and transparently disclose their risks,dependencies and impacts on biodiversity including with requirements for all large as well as transnational companies and financial institutions along their operations, supply and value chains and portfolios;

(b) Provide information needed to consumers to promote sustainable consumption patterns;

(c) Report on compliance with access and benefit-sharing regulations and measures, as applicable;

in order to progressively reduce negative impacts on biodiversity, increase positive impacts, reduce biodiversity-related risks to business and financial institutions, and promote actions to ensure sustainable patterns of production.

TARGET 16

Ensure that people are encouraged and enabled to make sustainable consumption choices including by establishing supportive policy, legislative or regulatory frameworks, improving education and access to relevant and accurate information and alternatives, and by 2030, reduce the global footprint of consumption in an equitable manner, halve global food waste, significantly educe overconsumption and substantially reduce waste generation, in order for all people to live well in harmony with Mother Earth.

TARGET 17

Establish, strengthen capacity for, and implement in all countries in biosafety measures as set out in Article 8(g) of the Convention on Biological Diversity and measures for the handling of biotechnology and distribution of its benefits as set out in Article 19 of the Convention.

TARGET 18

Identify by 2025, and eliminate, phase out or reform incentives, including subsidies harmful for biodiversity, in a proportionate, just, fair, effective and equitable way, while substantially and progressively reducing them by at least500 billion United States dollars per year by 2030, starting with the most harmful incentives, and scale up positive incentives for the conservation and sustainable use of biodiversity.

TARGET 19

Substantially and progressively increase the level of financial resources from all sources, in an effective, timely and easily accessible manner, including domestic,international, public and private resources, in accordance with Article 20 of the Convention, to implement national biodiversity strategies and action plans, by2030 mobilizing at least 200 billion United States dollars per year, including by:

(a) Increasing total biodiversity related international financial resources from developed countries, including official development assistance, and from countries that voluntarily assume obligations of developed country Parties, to developing countries, in particular the least developed countries and small island developing States, as well as countries with economies in transition, to at least US$ 20 billion per year by 2025, and to at least US$ 30 billion per year by 2030;

(b) Significantly increasing domestic resource mobilization, facilitated by the preparation and implementation of national biodiversity finance plans or similar instruments according to national needs, priorities and circumstances

(c) Leveraging private finance, promoting blended finance, implementing strategies for raising new and additional resources, and encouraging the private sector to invest in biodiversity, including through impact funds and other instruments;

(d) Stimulating innovative schemes such as payment for ecosystem services,green bonds, biodiversity offsets and credits, benefit-sharing mechanisms, with environmental and social safeguards

(e) Optimizing co-benefits and synergies of finance targeting the biodiversity and climate crises,

(f) Enhancing the role of collective actions, including by indigenous peoples and local communities, Mother Earth centric actions ¹ and non-market-based approaches including community based natural resource management and civil society cooperation and solidarity aimed at the conservation of biodiversity

(g) Enhancing the effectiveness, efficiency and transparency of resource provision and use;

Note¹: Mother Earth Centric Actions: Ecocentric and rights based approach enabling the implementation of actions towards harmonic and complementary relationships between peoples and nature, promoting the continuity of all living beings and their communities and ensuring the non-commodification of environmental functions of Mother Earth.

TARGET 20

Strengthen capacity-building and development, access to and transfer of technology, and promote development of and access to innovation and technical and scientific cooperation, including through South- South, North-South and triangular cooperation, to meet the needs for effective implementation,particularly in developing countries, fostering joint technology development and joint scientific research programmes for the conservation and sustainable use of biodiversity and strengthening scientific research and monitoring capacities,commensurate with the ambition of the goals and targets of the framework.

TARGET 21

Ensure that the best available data, information and knowledge, are accessible to decision makers, practitioners and the public to guide effective and equitable governance, integrated and participatory management of biodiversity, and to strengthen communication, awareness-raising, education, monitoring, research and knowledge management and, also in this context, traditional knowledge,innovations, practices and technologies of indigenous peoples and local communities should only be accessed with their free, prior and informedconsent ², in accordance with national legislation.

Note²: Free, prior and informed consent refers to the tripartite terminology of "prior and informed consent" or "free, prior and informed consent" or "approval and involvement.

TARGET 22

Ensure the full, equitable, inclusive, effective and gender-responsive representation and participation in decision-making, and access to justice and information related to biodiversity by indigenous peoples and local communities,respecting their cultures and their rights over lands, territories, resources, and traditional knowledge, as well as by women and girls, children and youth, and persons with disabilities and ensure the full protection of environmental human rights defenders.

TARGET 23

Ensure gender equality in the implementation of the framework through a gender-responsive approach where all women and girls have equal opportunity and capacity to contribute to the three objectives of the Convention, including by recognizing their equal rights and access to land and natural resources and their full, equitable, meaningful and informed participation and leadership at all levels of action, engagement, policy and decision-making related to biodiversity.

About the Convention on Biological Diversity (CBD)

Opened for signature in 1992 at the Earth Summit in Rio de Janeiro, and entering into force in December 1993, the CBD is an international treaty for the conservation of biodiversity, the sustainable use of the components of biodiversity and the equitable sharing of the benefits derived from the use of genetic resources.

With 196 Parties, the CBD has near universal participation among countries. The Convention seeks to address all threats to biodiversity and ecosystem services,including:

threats from climate change, through scientific assessments,

the development of tools, incentives and processes,

the transfer of technologies and good practices and

the full and active involvement of relevant stakeholders including indigenous peoples and local communities, youth, women, NGOs, sub-national actors and the business community.

The Cartagena Protocol on Biosafety and the Nagoya Protocol on Access and Benefit-Sharing are supplementary agreements to the CBD. The Cartagena Protocol, which entered into force 11 September 2003, seeks to protect biodiversity from the potential risks posed by living modified organisms resulting from modern biotechnology.

To date, 173 Parties have ratified the Cartagena Protocol. The Nagoya Protocol aims to hare the benefits arising from the utilization of genetic resources in a fair and equitable way, including by appropriate access to genetic resources and by appropriate transfer of relevant technologies. Entering into force 12 October 2014, it has been ratified by 135 Parties.

Contact information

# data[].attributes.attachment_link.title
COP15: Final text of Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework

# data[].attributes.attachment_link.description
Official CBD Press Release - 22 December 2022, Montreal [PDF version - 221 Kb] +++ Photos of the Adoption of the Kunming-Montreal GBF +++ The final text of the historic Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, agreed at the 15th meeting of the Conference of Parties to the UN Convention on Biological Diversity is now available in all United Nations languages as document CBD/COP/15/L25 available from https://www.cbd.int/conferences/2021-2022/cop-15/documents: Kunming-Montreal Global biodiversity framework, 18 Dec.

# data[].attributes.body
Plenaire top 5

1. Personeel - krapte, diversiteit, vergrijzing******: strategisch personeelsplanning. [[Marc + Céline]]

2. Verantwoording afleggen****: WOO verzoeken (organsaties zoals MOB of the Environment) [[Diederik + Guido]]

3. + Menselijke maat, transparantie, citizen science** [[Marc + Céline]]

4. Groeinde belang van Europa** [[Alfred + Karin]]

5. Micro-normen, enhanced producer responsibility. Bronaanpak, etc.** [[Diederik + Guido]]

Alfred - Politiek

Populisme: behoefte aan een heldere visie. Schieten alle kanten uit. Voor WL is het van belang om een duidelijk verhaal te hebben.

Menselijke maat**: kloof verkleinen tussen overheid en burger. Transparantie wordt steeds belangrijker. Steeds meer WO-verzoeken. Maatwerk: bijv. kwijtschelden van schulden arme mensen.

Burgerparticipatie en burgerinitiatieven: Zienswijze, Lollebeek, het wordt steeds belangerijker dat WS weet wat ze bereid zijn aan burgers over te laten. Denk ook aan "right to challenge". Denk aan kansen als waterkwaliteit meten, citizen science, burgerparticipatie. Zie "wet op burgerparticipatie" (ongevingswet).

Groeiende belang van Europa: is al op de radar bij WL, en daarom niet in top 3 maar blijft belangrijk. Hoeveel geld wordt geinvesteerd in werken in Europa?

Marc - Economie

Beschikbaarheid van werknemers, medewerkers, personeel. WL will honderden medewerkers erbij - een maximum vaststellen (de overheid is alleen maar gegroeid afgelopen 15 jaar). Past dit bij ambities bestuur? We willen veel meer dan we kunnen. Is er budget gereserveerd om nieuwe mensen te werven? Terugzien in budget.

Belang van Europa**: concurrentiepositie van EU mondiaal verslechterd. Nieuwe strategie - toenemende Europese integratatie. Verdere vervlechting economieen Europa. Betekent dit dat we bewegen richting één waterschap voor de Maas. Waterschappen op stroomgebieden. Grensoverschrijdende samenwerking is al op bestuurlijke radar, maar niet waterschap op stroomgebied. WS-limburg moet straks waarschijnlijk meer internationale samenwerking, meer budget en mensen hiervoor reserveren.

Toenemende lasten: scenario's voor de komende jaren laten alleen maar een stijging zien. In hoeverre is het huidige systeem van heffingen toekomstbestendig? Hoe wordt WS-limburg financieel weerbaar.

Guido - Sociaal-cultureel

Personeel - krapte, diversiteit, vergrijzing******: strategisch personeelsplanning. RWS kraaiennest. Demografische ontwikkelingen Intebestuurlijk strategennetwerk. Werkgroep: hoe ga en om met aarbeid als je niet kan werven? Link met automatisering (ook andere tech als drones) - versnellingsslag hierin. Versterken van kennisdeling tussen organisaties in gebieden (provincie, waterschap, gemeente). Paul Scheffer - projecties op gebied van demografie zijn redelijk zeker. We kunnen verder vooruitdenken. Vergrijzing wordt sowieso problematisch - 1werkende:2ouderen - en migratie is een korte-termijn strategie, want dan stel je het alleen uit. Gevolgen voor cultuur. Gemiddelde leeftijd is straks boven de 50. Denk aan gevolgen als overhied overschakelen op Engels voor aarbeidsmigranten als personeel. Mantelzorg als druk op werknemers. Medecijnresten, cultuur: steeds meer diversiteit. Naar regieorganisatie of kennisorganisatie? Samenwerking met opleidingsinstituten, onderwijs (ook in het buitenland, Aagen). Afstand Den Haag - regio is te groot

Martijn - Nechnologie

Generatieve AI - o1

Big-tech

Cloud-computing

Digital twins

Augmented Reality

Generatieve AI

6g

Kernfusie

Netcongestie

Energieverbruik irt 4e trap zuivering

Karin - Ecologie

Klimaatverandering*: versterking van hydrologische extremen

Biodiversiteitscrisis*: schadelijke (anthropogene) stoffen.

Gebrek aan politieke belangstelling voor ecologische dimensie. Niemand uit NL is politiek afgevaardigd naar Colombia Biodiversiteitstop.

Lobbycratie: wie bepaalt? Macht van de grote bedrijven. Invloed van de agro-sector op beleid waterschap. Bijv. prioriteit geven aan zuiveren ipv lozen.

Diederik - Juridisch

Rechten voor natuur - (water)lichamen. Hoe krijgt dit vorm in de wet. Bijv. vertegenwordigen van Maas - krijgt een stem.

Verantwoording afleggen****: WOO verzoeken (organsaties zoals MOB of the Environment). Steeds meer partijen die waterschappen op de radar hebben als target voor milieurechtszaken, WOO verzoeken. Kan veel tijd en middelen kosten. Ook voor cultuur, ervaringen werknemers (bijv. die door politie bezocht worden voor milieudelicten). In gesprek met OM om strategie te bepalen. Actiegroepen. Waterschappen komen meer in de aandacht te staan. Capaciteit hiervoor reserveren, o.m. juristen, dossierkennis.

Micro-normen**: die gaan gelden (PFAS, medicijnresten, microplastics). Enhanced producer responsibility: producentenverantwoordelijkheid EU-wetgeving. Richtlijn stedelijk afvalwaterketen. Denk ook aan pesticiden.

# data[].attributes.body
Is er budget en capaciteit beschikbaar gesteld als voorbereiding op de afwenteldossiers KRW 2027?

# data[].attributes.body
Hoeveel budget en FTE hebben we beschikbaar gesteld voor de komende jaren t.a.v. WOO verzoeken?

# data[].attributes.headline
Buitenland, we gaan netwerken en samenwerken, niet gekwanitificeerd. wat doen we wel en niet wat zijn KPI en waar meten we samen, wat meten we en waar ligt prioriteit?

# data[].attributes.subject
Buitenland, we gaan netwerken en samenwerken, niet gekwanitificeerd. wat doen we wel en niet wat zijn KPI en waar meten we samen, wat meten we en waar ligt prioriteit?

# data[].attributes.body
3.1.7 We trekken samen op met buurlanden om de waterkwaliteit te verbeteren.

Netwerk dat van belang is voor de grensoverschrijdende samenwerking onderhouden en uitbreiden. Op de

hoogte blijven van actualiteiten en (beleids)ontwikkelingen in de buurlanden.

Internationale Maasstroomgebied

Grensoverschrijdend samenwerken met partners binnen het internationale Maasstroomgebied d.m.v. structurele

overleggen, werkgroepen en commissies, uitwisselingen en werkbezoeken, projecten en evenementen.

Waterkwaliteit meten aan de grens

In 2025 voeren we extra waterkwaliteitsmetingen aan de grens uit. We doen dat op basis van een plan dat we

eind 2024 hebben opgesteld. Aan de hand van de meetresultaten gaan we het gesprek met de buurlanden aan

(joint fact finding). Ook voor het toepassen van de KRW-uitzonderingsbepaling ‘belasting uit het buitenland’

leveren de gegevens de benodigde onderbouwing.

# data[].attributes.headline
4.2.3 In 2050 gebeurt het zuiveren volledig circulair. KPI doel niet gedefinieerd. wat is minder afhankelijk en welk buitenland, europa ? wereldwijd?

# data[].attributes.subject
4.2.3 In 2050 gebeurt het zuiveren volledig circulair. KPI doel niet gedefinieerd. wat is minder afhankelijk en welk buitenland, europa ? wereldwijd?

# data[].attributes.body
zijn we minder afhankelijk van hulp- en grondstoffen uit het buitenland en maken we waardevolle grondstoffen voor de maatschappij.

# data[].attributes.body
Hebben we budget en capaciteit (en kennis) in 2025 beschikbaar om effectieve bronaanpak te realiseren?

# data[].attributes.body
Hoeveel sorteren we voor op de opgave die eraan komt? Kennis en kunde (ook operationeel)

# data[].attributes.body
Waterzuiverings- en ontziltingstechnologieën ontwikkelen zich snel. Innovaties zoals grafeenfilters, ontzilting door zonne-energie en forward osmose maken schoon water toegankelijker en energiezuiniger. Deze technologieën zijn cruciaal voor regio's die kampen met een tekort aan zoet water

# data[].attributes.body
De technologiscDigitale ontwikkeling | Waterbeheerprogramma (hhsk.nl)he ontwikkelingen gaan hard en zorgen voor een enorme dynamiek. Steeds vaker biedt digitalisering ook slimme oplossingen voor waterbeheer. Rioolwaterzuiveringen, gemalen, rioleringen, stuwen en sluizen zijn al complexe informatiesystemen geworden, die vaak op afstand bestuurd worden

Robotisering, drones, meer gebruik van data in waterbeheer.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waterbeheer in de toekomst

Een van onze data-innovaties is de toepassing van Slootview. Slootview maakt gebruik van een droneboot waarop een camera is gemonteerd, die 360-graden beelden maakt met een hoge resolutie. Deze beelden kunnen we koppelen met de gegevens van onze andere systemen. De beelden kunnen wij ontsluiten met een Virtual Reality-bril en zo kunnen we op afstand onze objecten in het gebied inspecteren. Eigenlijk een soort Google Maps maar dan voor water!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een van onze data-innovaties is de toepassing van Slootview. Slootview maakt gebruik van een droneboot waarop een camera is gemonteerd, die 360-graden beelden maakt met een hoge resolutie. Deze beelden kunnen we koppelen met de gegevens van onze andere systemen.

# data[].attributes.body
De overheidsschuld is de eerste helft van 2024 met ruim 6 miljard euro afgenomen tot 475 miljard euro. Dat is 43,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp), een daling van bijna 2 procentpunt vergeleken met eind 2023. De schuld kon de eerste helft van het jaar dalen door een overschot van 8 miljard euro. Dit meldt het CBS op basis van voorlopige cijfers over de overheidsfinanciën.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schuld overheid eerste halfjaar 2024 verder gedaald

# data[].attributes.attachment_link.description
De overheidsschuld is de eerste helft van 2024 met ruim 6 miljard euro afgenomen tot 475 miljard euro. Dat is 43,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

# data[].attributes.headline
Brede welvaart nu gaat steeds meer ten koste van latere generaties

# data[].attributes.subject
Brede welvaart nu gaat steeds meer ten koste van latere generaties

# data[].attributes.body
Nederland is een relatief sociale en welvarende samenleving. De brede welvaart ‘hier en nu’ gaat echter al jarenlang en steeds meer ten koste van de mogelijkheden voor volgende generaties. Vooral natuurlijk kapitaal daalt in omvang en kwaliteit. Ondanks de geleidelijke verduurzaming van de economie blijft de druk op natuur en klimaat hoog. Daarnaast lijkt een aantal instituties die voor de brede welvaart van volgende generaties nodig zijn, vast te lopen. Ook in de verdeling van de brede welvaart ‘hier en nu’ komen jongvolwassenen er niet gunstig van af. Als de huidige ontwikkelingen zo doorgaan, zal de volgende generatie een lagere brede welvaart bereiken. Dit blijkt uit de Monitor Brede Welvaart

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
© CBS / Alrik Swagerman

Nederland is een relatief sociale en welvarende samenleving. De brede welvaart 'hier en nu' gaat echter al jarenlang en steeds meer ten koste van de mogelijkheden voor volgende generaties. Vooral natuurlijk kapitaal daalt in omvang en kwaliteit. Ondanks de geleidelijke verduurzaming van de economie blijft de druk op natuur en klimaat hoog. Daarnaast lijkt een aantal instituties die voor de brede welvaart van volgende generaties nodig zijn, vast te lopen. Ook in de verdeling van de brede welvaart 'hier en nu' komen jongvolwassenen er niet gunstig van af. Als de huidige ontwikkelingen zo doorgaan, zal de volgende generatie een lagere brede welvaart bereiken. Dit blijkt uit de Monitor Brede Welvaart en de SDG's 2024 die het CBS op 15 mei (Verantwoordingsdag) heeft aangeboden aan de Tweede Kamer.

Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven 'hier en nu', en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties en van mensen 'elders' in de wereld. Uit de monitor van 2024 komt naar voren dat Nederlanders zeer tevreden zijn met het leven en met aspecten daarvan, zoals de woning, de woonomgeving, de balans tussen werk en de hoeveelheid vrije tijd, en het sociale leven. Daarnaast is Nederland in de Europese Unie (EU) een van de landen met de hoogste cijfers voor vertrouwen in anderen, vertrouwen in instituties, sociale contacten en deelname aan verenigingen.
[video: https://www.cbs.nlnl-nl/video/f3147284a15c40df8e4b01fa4bcf6742]
Nederland hoort ook bij de meest welvarende landen van de EU. Het mediaan besteedbaar inkomen van huishoudens heeft een stijgende trend op de middellange termijn. Bovendien wordt het aandeel van economisch kwetsbare groepen in de samenleving, zoals mensen met alleen basisonderwijs of een vmbo-diploma, werklozen, zzp'ers met laag inkomen, en mensen met ernstige, langdurige gezondheidsproblemen, steeds kleiner. De mogelijkheden voor deelname aan de arbeidsmarkt zijn ook groot en groeiend. Er zijn relatief veel vacatures, veel mensen die kunnen werken doen dat ook, en de langdurige werkloosheid is relatief laag en neemt af.

Niet iedereen profiteert van de hoge materiële welvaart

In de meest recente jaren stond koopkracht onder druk door sterk gestegen kosten van levensonderhoud. Een aanzienlijke groep mensen maakt zich dan ook veel zorgen over de financiële toekomst. Hoewel het aandeel van kwetsbare groepen in de bevolking afneemt en relatief klein is, gaat het alles bij elkaar genomen nog altijd om honderdduizenden mensen.

Brede welvaart 'later' staat steeds meer onder druk

Waar economisch, menselijk en sociaal kapitaal min of meer stabiel zijn, blijft het natuurlijk kapitaal dalen in omvang en kwaliteit. De productieprocessen van bedrijven worden geleidelijk duurzamer. Toch hoort Nederland net als in voorgaande jaren bij de EU-landen met de hoogste druk op natuur en klimaat. Zo hoorde Nederland in 2019 bij de EU-landen met de hoogste fosfor- en stikstofoverschotten, en is er geen dalende trend. Een teveel aan fosfor en stikstof heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit van oppervlaktewater en ecosystemen zoals heide, bos en duinen. De milieudruk hierdoor is groot en is de afgelopen jaren nauwelijks verminderd. Dat is vooral zichtbaar in de voortdurende achteruitgang van de biodiversiteit op land en in zoet water en moeras. Dit vormt, naast een verschraling van de leefomgeving, op termijn ook een bedreiging voor de economie, die sterk afhankelijk is van bepaalde diensten die ecosystemen leveren zoals bestuiving en grondstoffen.

Daar komt bij dat een aantal instituties die voor de brede welvaart van volgende generaties nodig zijn, vast lijkt te lopen. De druk op de brede welvaart 'later' wordt geleidelijk opgevoerd door vergrijzing, verstedelijking, migratie en andere langetermijnontwikkelingen. Nederlanders zijn steeds minder goed te spreken over de kwaliteit van overheidsregelgeving, de effectiviteit van overheidsbestuur, de rechtsorde en de mate waarin de publieke sector als vrij van corruptie beschouwd wordt. Dat vermindert de slagkracht van de overheid. Ook andere kritieke systemen, zoals de zorg, het onderwijs, de woningmarkt en het pensioenstelsel, zijn kwetsbaar. Er is schaarste aan personeel, huren en verkoopprijzen van huizen stijgen en doorstroming stokt, en de duurzame financiering van pensioenen staat onder druk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Brede welvaart nu gaat steeds meer ten koste van latere generaties

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederland is een relatief sociale en welvarende samenleving. De brede welvaart 'hier en nu' gaat echter al jarenlang en steeds meer ten koste van de mogelijkheden voor volgende generaties. Dit blijkt uit de Monitor Brede Welvaart en de SDG's 2024 .

# data[].attributes.body
Het vertrouwen in de Nederlandse politiek is gestegen ten opzichte van 2023, blijkt uit het jaarlijkse Prinsjesdagonderzoek dat Ipsos I&O voor de NOS heeft uitgevoerd. Vooral laag- en middelbaaropgeleide Nederlanders tonen een sterke toename in het vertrouwen. Daarnaast zijn Nederlanders minder pessimistisch over de economische situatie, zowel voor zichzelf als voor het land. Echter, tot optimisme leidt dit nog niet.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prinsjesdagonderzoek 2024: Politiek vertrouwen toegenomen, economisch pessimisme daalt - Ipsos I&O Publiek

# data[].attributes.attachment_link.description
Het vertrouwen in de Nederlandse politiek is gestegen ten opzichte van 2023, blijkt uit het jaarlijkse Prinsjesdagonderzoek dat Ipsos I&O voor de NOS heeft uitgevoerd. Vooral laag- en middelbaaropgeleide Nederlanders tonen een sterke toename in het vertrouwen. Daarnaast zijn Nederlanders minder pessimistisch over de economische situatie, zowel voor zichzelf als voor het land. Echter, tot optimisme leidt dit nog niet.

# data[].attributes.headline
Nederlanders vrezen voor nieuwe termijn Trump

# data[].attributes.subject
Nederlanders vrezen voor nieuwe termijn Trump

# data[].attributes.body
Op 5 november gaan de Amerikanen naar de stembus en zal bekend worden of Kamala Harris of Donald Trump de komende vier jaar president is. Als het aan de Nederlandse bevolking ligt zou Harris als winnaar uit de bus komen. Niet omdat ze zo enthousiast zijn over Harris maar vooral omdat er wordt gevreesd voor een nieuwe termijn voor Trump. Trump wordt ervaren als een gevaar voor de stabiliteit van de wereld en de Amerikaanse democratie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlanders vrezen voor nieuwe termijn Trump - Ipsos I&O Publiek

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 5 november gaan de Amerikanen naar de stembus en zal bekend worden of Kamala Harris of Donald Trump de komende vier jaar president is. Als het aan de Nederlandse bevolking ligt zou Harris als winnaar uit de bus komen. Niet omdat ze zo enthousiast zijn over Harris maar vooral omdat er wordt gevreesd voor een nieuwe termijn voor Trump. Trump wordt ervaren als een gevaar voor de stabiliteit van de wereld en de Amerikaanse democratie.

# data[].attributes.headline
Ipsos I&O Peilpraat: ontevreden coalitiekiezer ziet geen alternatief

# data[].attributes.subject
Ipsos I&O Peilpraat: ontevreden coalitiekiezer ziet geen alternatief

# data[].attributes.body
De tevredenheid met het kabinet daalt flink. Kiezers zijn ontevreden over de manier van samenwerken en sceptisch over het behalen van beleidsdoelen. Toch zien we niet dat het gecombineerde zetelaantal van de regeringspartijen fors terugloopt. Waar ligt dat aan? Deze analyse maakt inzichtelijk waarom er momenteel geen aantrekkelijke alternatieven zijn voor coalitiekiezers.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ipsos I&O Peilpraat: ontevreden coalitiekiezer ziet geen alternatief - Ipsos I&O Publiek

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze tweede aflevering van Ipsos I&O Peilpraat bespreken Peter Kanne en Asher van der Schelde de zetelpeiling die gepubliceerd is op 24 oktober. De tevredenheid met de regering daalt maar dat leidt nog niet tot fors zetelverlies voor de coalitie. Waar ligt dat aan?

# data[].attributes.body
Thermische energie kan voor een groot deel in de warmtevraag van gebouwen voorzien.

Vanwege het belang van de overgang naar een duurzame energievoorziening, vindt de Unie dat alle energiebronnen zo goed mogelijk moeten worden benut.

De waterschappen zien voor zichzelf een rol om deze bron te ontwikkelen. Waterschappen hebben ook een rol als vergunningverlener. Hierbij kijken ze vooral naar de effecten die er kunnen zijn voor de waterkwaliteit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Thermische energie - Unie van Waterschappen

# data[].attributes.attachment_link.description
Waterschappen dragen bij aan het ontwikkelen van thermische energie uit oppervlaktewater en afvalwater. Thermische energie is een duurzame energiebron.

# data[].attributes.attachment_link.title
Circulaire Economie | Explainer De Ultieme Waterfabriek | 2024

# data[].attributes.body
Notulen 03-12-2024:

Nadere analyse van verharding van samenleving

Onderbesteding HWBP (door Guido, via Erwin)

Bezuinigingen Guido/Reinout (nieuwe concepten bedenken)

Brussel: wat gaat Brussel doen voor Limburg mbv publiek-private samenwerking

Intensivering natuurherstel vanuit verdroging (door John, via Jens)

Notulen 07-01-2025:

Overzicht kwetsbaarheden? Gemaakt in 2023. Grootste kwetsbaarheid is stroomuitval (bv via Enexis). Actie: Opvragen risicoanalyse WL/WBL via Roger van Helden (door Martijn)

Inventarisering van kwetsbare wateren waar mogelijk noodvoorzieningen geplaatst zouden moeten worden.

# data[].attributes.body
Beperkte arbeidsproductiviteit. Dienstensector is lastig om op efficiëntie te sturen, daarmee is beperkte productiviteitswinst te behalen. Kunstmatige intelligentie: op welke manier kan (generale) AI diensten binnen WL digitaliseren / efficiëntie stimuleren / wegwerken? -> 28-01-2025

Financiële impact (stijgende kosten, dalende koopkracht, stijgende lasten en risico op wanbetalers, tariefdifferentiatie, duurzame investering etc.) in scenario's ontwerpen en uitwerken (incl. positie van WL). --> Marc

Geopolitiek: op welke manier hebben ontwikkelingen in VS (tarieven etc.), en tegenontwikkelingen in Europa (tegen-tarieven etc.) impact op WL? Zijn we hier klaar voor? Hoe bereiden we ons hierop voor?

28-01-2025 wordt Technologie ipv Sociaal-cultureel ivm wens om inzicht op ontwikkelingen mbt AI

# data[].attributes.headline
Feiten en cijfers over EU en klimaatverandering

# data[].attributes.subject
Feiten en cijfers over EU en klimaatverandering

# data[].attributes.body
Eyes on the ball...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ontdek de belangrijkste feiten en statistieken over klimaatverandering in Europa: regionale impact, top uitstoters, de reductie van broeikasgassen en meer.

Wat zijn de feiten over klimaatverandering? © AP Images / European Union 2018 - EP

Klimaatverandering is een wereldwijd probleem, maar hoe beïnvloedt het Europa? Ontdek feiten en cijfers die iets zeggen over verschillende aspecten van dit probleem: oorzaken, gevolgen en ontwikkeling.

CO2 is niet het enige broeikasgas dat de opwarming van de aarde veroorzaakt

Het bekendste broeikasgas is koolstofdioxide (CO2). In 2021 vertegenwoordigde het bijna 80% van het volume van alle broeikasgasemissies in de EU.

Andere broeikasgassen zijn in een kleinere hoeveelheid in de atmosfeer aanwezig, maar kunnen een groter opwarmend effect hebben. Zo was methaan goed voor 12% van het broeikaseffect in de EU in 2021.

Sommige broeikasgassen komen op natuurlijke wijze in de atmosfeer voor, maar menselijke activiteiten dragen bij tot de accumulatie ervan. Andere zijn door de mens gemaakt, zoals gefluoreerde gassen die in de industrie worden gebruikt. Hun aardopwarmingsvermogen is vaak enkele duizenden keren groter dan dat van CO2.
Meer lezen: de verschillende broeikasgassen, hun bronnen en hun opwarmingsvermogen.

De EU-landen en sectoren die het meeste broeikasgas uitstoten

De EU was in 2019 de vierde grootste uitstoter van broeikasgassen, na China, de Verenigde Staten en India. Het aandeel van de EU in de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen daalde van 15,2% in 1990 tot 7,3% in 2019.

In 2019 waren in de EU de top vijf broeikasgas uitstoters Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen en Spanje. De energiesector was verantwoordelijk voor 77,01% van deze uitstoot. Uitstoot door landbouw draagt bij met 10,55%, industrie met 9,10% en afvalbeheer met 3,32%.

Ontdek meer gegevens in onzeinfografiek over broeikasgasemissies per land en sector in de EU.

De evolutie van broeikasgassen in Europa sinds 1990

In 2008 heeft de EU een doel gesteld om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 20% te verminderen ten opzichte van het niveau van 1990. Er is veel vooruitgang geboekt: in 2019 was er al een uitstootafname van 24% ten opzichte van 1990. In 2020 was de uitstoot 31% minder dan 1990, deels als gevolg van de Covid-19-pandemie.

In 2021 heeft de EU een nieuwe doelstelling vastgelegd om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met ten minste 55% te verminderen ten opzichte van 1990 en om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn. Volgens de laatste voorspellingen van de lidstaten zal de netto reductie tegen 2030 slechts 41% zijn.
Bekijk onze infografieken over de vorderingen van de EU bij het bereiken van de 2020-doelstellingen voor klimaatverandering.

De gevolgen van klimaatverandering in Europa

Klimaatverandering heeft nu al op verschillende manieren invloed in Europa, afhankelijk van de regio. Dit loopt uiteen van stijgende temperaturen en een groter risico op verwoestijning, tot meer neerslag op jaarbasis en risico's op overstromingen.

De waargenomen en verwachtte gevolgen van het Europees Milieuagentschap hebben betrekking op de economie (zoals toerisme en energie), het milieu (zoals het verlies aan biodiversiteit en bosbranden), landbouw (afnemende oogstopbrengsten en toenemende vraag naar water) en de volksgezondheid (sterfte door hittegolven of door hevige stormen).

Bekijk onze kaart om te zien hoe klimaatverandering de diverse Europese regio's beïnvloedt.

Uitstoot van de transportsector in de EU: feiten en cijfers

Transport is de enige sector waarvan de uitstoot nog steeds hoger is dan in 1990. Transport is verantwoordelijk voor bijna 30% van de totale CO2-uitstoot van de EU, waarvan 72% van wegvervoer komt.

CO2-uitstoot van auto's

Auto's en bestelwagens stoten ongeveer 15% van de CO2 van de EU uit. Met gemiddeld 1,7 personen per auto in Europa zijn andere vormen van transport, zoals bussen, op dit moment een minder vervuilend alternatief. Moderne auto's zouden echter wel één van de minst vervuilende vormen van transport kunnen zijn als ze gedeeld worden, in plaats van alleen te rijden.
Meer gegevens in onze infografiek over de CO2-uitstoot van auto's

Uitstoot van luchtvaart en schepen

Internationale lucht- en scheepvaart zijn ieder verantwoordelijk voor minder dan 3,5% van de totale EU-uitstoot van broeikasgassen maar ze zijn de snelst groeiende bron van emissies. De uitstoot van vliegtuigen zal naar verwachting 10 keer hoger liggen in 2050 vergeleken met 1990, terwijl de uitstoot van de scheepvaart tot 50% zou kunnen toenemen.
Meer ontdekken over de uitstoot van vliegtuigen en schepen in onze infografiek.

Meer lezen over klimaatverandering in de EU

Meer artikelen over dit onderwerp

# data[].attributes.attachment_link.title
Klimaatverandering in Europa: feiten en cijfers | Onderwerpen | Europees Parlement

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de belangrijkste feiten en statistieken over klimaatverandering in Europa: regionale impact, top uitstoters, de reductie van broeikasgassen en meer.