# data[].attributes.body
Marteinn Lúter fæddis í Þýskalandi árið 1483.

Hann er þekktastur fyrir að vera einn af siðbótarmönnum kirkjunnar á 16.öld. Við hann er kennd evangelísk-lúthersk kirkja. Siðaskiptin 1550 (sem hann átti stóran þátt í) markar einmitt upphaf lærdómsaldar.

Hann var í því ferli að þýða biblíuna yfir á þýsku.

# data[].attributes.body
Á tíma lærdómsaldar voru refsingar harðar, og menn voru fangelsaðir án dóms og laga. Árið 1564 var stóridómur, þar sem þungir dómar voru felldir, stofnaður. Sifjaspell var til að mynda dauðasök og framhjáhald gaf háar fjársektir. Um 50 manns voru tekin af lífi, fyrir brot dæmd af stóradómi. Karlar voru hálshöggnir og konum var drekkt. í dag er hægt að fara að Drekkingarhýli í Öxará á Þínvöllum og minnast grimmilega örlaga íslenskra kvenna.

# data[].attributes.body
Guðbrandur var í 56 ár biskum á Hólum. Prentun á trúarlegum ritum var stýrð eftir honum. Þýðing Odds Gottlákssonar í Nýja testamentinu var mjög vel gerð og Guðbrandur notaði hans þýðingu á N-testamentinu í þýðingu á biblíunni. Hann lærði guðfræði í Kaupmannahöfn og á lærdómsöld var hann einn litríkasti menntamaðurinn. Hann teiknaði nákvæmt kort af Íslandi og þótti vænt um íslenskuna og vildi varðveita móðurmálið og auka læsi landsmanna.

# data[].attributes.body
Hallgrímur Pétursson er eitt mesta trúarskáld okkar fyrr og síðar. Frægustu verkin hans er Passíussálmarnir og Um dauðans óvissan tíma sem sunginn er við flestallar jarðarfarir í dag. Hallgrímur lærði guðfræði í Kaupmannahöfn.

Passíussálmarnir eru 50 talsins og fjalla um þjáningu og dauða Krists. Þeir komu fyrst út árið 1666, og eru enn notaðir í nútímanum.

Hallgrímskirkja er reist til minningar um Hallgrím Pétursson.

# data[].attributes.body
Árni Magnússon er mest þekktur fyrir að hafa safnað handritum út um allt Ísland. Hann var prófessor í 31 ár. Hann giftist konu sem var 19 árum eldri en hann. Hann flutti öll handritin sín á bókasafn háskólans í Kaupmannahöfn. Árið 1728 kom upp bruni í Kaupmannahöfn og fyrst var ekki víst að bruninn myndi ná til bókasafnsins. En bruninn náði til bókasafnsins og þar brann mikill hluti handritana en þó voru sem betur fer nokkur sem var bjargað. Það er líka stofnir nefndar eftir Árna til að minnast hans.

# data[].attributes.body
Jón Vídalín var biskup í skálholti. hann var lærdómsmaður, latínuskáld og virkilega góður predikari. Þekktasta rit hans kom út 1718 - 1720 og er kölluð Vídalínspostilla. Bókin var húslestrarbók, sem þýðir að það var lesið upphátt úr henni á heimilum. Hún var skrifuð á góðu máli og innihélt einfaldar predikanir fyrir hvern hátiðisdag. Vídalínspostillan var mest lesna bókin hér á landi í 150 ár, og er enn gríðarlega mikilvæg fyrir varðveislu íslenskunnar.

# data[].attributes.body
Björg Einarsdóttir er ein þeirra nafngreinda kvenna sem fundið hefur verið kveðskap eftir, hún er oftast kölluð Látra-Björg. Hún fæddist 1716 en dó síðan árið 1784. Nafnið "Látra" kemur frá Látra á Látraströnd, hún bjó þar mest megnis á sínum árum. Það er þó nokkuð mikið varðveitt af kveðskap hennar. Þau fjalla um hafið og sjósókn meðan hún sækir sjóinn og þegar hún flakkar um sveitir Norðurlands yrkir hún um sveitirnar og þær móttökur sem hún fær þar.

Kvæðið "Fjörður" er hennar þekktasta.

# data[].attributes.body
Upplýsingarstefnan á Íslandi er á tímabilinu 1750/70-1820. Eins og kemur fram í nafninu er það tímabil þar sem nýjar hugsanir og stefnur fara af stað. Þeir tveir atburðir sem marka upphaf upplýsingaröldina á Íslandi eru:

1. Þegar prentsmiðja bættist við þá einu sem til var á landinu, á Hólum í Hjaltadal. Prentsmiðjan var kölluð Hrappseyjarprentsmiðjan.

2. Hinn atburðurinn tengist frægri göngu náttúrufræðingsins og skáldsins Eggert Ólafssonar og vinar hans Bjarni Pálssonar. Talað var um að toppurinn á Heklu var inngangurinn að helvíti en þeir fóru og kíktu og sögðu að það var ekki satt.

# data[].attributes.body
Jón Steingrímsson, eða eldklerkurinn, eins og hann hefur einnig verið kallaður, var þekktur fyrir margt. Það má segja að hann hafi verið fjölhæfur, því hann var m.a. prestur, læknir og náttúrufræðingur. Hann fæddist 1728, sama ár og bruninn í Kaupmannahöfn.

Sagan segir að þegar hraunstraumurinn úr Skaftáreldum rann að kirkju hans hafi hann náð að stöðva hrunið með kröftugri messu, sem kallast Eldmessa. Jón skrifaði ævisögu se ekki var ætluð til útgáfu, en sem betur fer var hún gefin út og hefur varðveist og í dag er hún merk heimild um 18. öldina á Íslandi.

# data[].attributes.headline
Eggert Ólafsson og Ferðabók Eggerts og Bjarna

# data[].attributes.subject
Eggert Ólafsson og Ferðabók Eggerts og Bjarna

# data[].attributes.body
Vinirnir Eggert Ólafsson og Bjarni Pálsson ferðuðust um Ísland í fimm ár og skrifuðu um náttúru landsins, þjóðlífið og íbúa landsins á þeim tíma. Þetta rit sem kallað er Ferðabók Eggerts og Bjarna kom fyrst út á dönsku árið 1772, en tæplega 200 árum síðar var það gefið út á íslensku.

Eggert fæddist í Svefneyjum í Breiðafirði 1726 og dó 1768, aðeins 42 ára gamall þegar hann drukknaði ásamt Ingibjörgu konu sinni. Hann hafði mikinn áhuga á náttúrunni og lærði m.a. þess vegna náttúruvísindi í Kaupmannahöfn. Eggert þótti liðtækt skáld, hann skrifaði ýmis fræðsluljóð um áherslur upplýsingarinnar. Búnaðarbálkur sem er 160 erindi og fjallar um nýja búskaparhætti, er eitt af þekktustu ljóðunum hans. Eggert óskaði eftir því að bæta stafsetningu landsmanna.

# data[].attributes.body
Rímur voru vinsælar lángt fyrir lærdómsöldina, elstu varðveittu línurnar eru frá 14. öld. Áður fyrr voru rímur afþreyingarefni til að skemmta sér og öðrum, eins og t.d. á kvöldin eftir langan vinnudag. Fólk var auðvitað misgott í að kveða rímur, en næstum því hver sem er gat heyrt ef vísa var ekki rétt ort.

Rímur eru söguljóð, sem þýðir að í þeim eru sögur settar í mál, algengast var að semja um erlendar riddarasögur. Frægasta rímnaskáld lárdómsaldar er Guðmundur Bergþórsson. Hann notaði rímur til að berjast fyrir kjörum alþýðunnar, og skrifaði t.d. um stóradóm.

Notuð voru svokölluð rímnalög, sem fáir þekkja nú til dags, en þó má nefna að hljómsveitin Sigur Rós hefur notað þau.

Rímur eru mikilvægar fyrir varðveislu tungumálsins og til að varpa ljósi á samtíma skáldanna og hvernig samfélagið og lífið var á þeim tíma.

# data[].attributes.body
Helstu einkenni rómatísku stefnunnar:

Einstaklingshyggja

Ástir og örlög einstaklingsins

Fegurðardýrkun

Ást á náttúrunni

Ímyndunarafl, tilfinningar og skynjun einstaklingsins

Hetjudýrkun og fortíðaaðdáun

Skáldið er innblásinn snillingur

Þjóðernishyggja

Náttúran persónugerð

Sjálfstæðisbaráttan og heimþrá íslenskra skálda í Kaupmannahöfn

# data[].attributes.body
Mjög margir íslenskir karlmenn fóru í nám í Kaupmannahöfn á 19.öld af því að háskóli Íslands var ekki stofnaður fyrr en 1911.

# data[].attributes.body
Bjarni var einn helsti boðberi og brautryðjandi rómantísku stefnunnar á Íslandi. Þegar hann var 16 ára fór hann til Kaupmannahafnar eins og svo margir aðrir, og lærði lög. Hann var eitt mesta erfiljóðaskáld sins tíma. Honum þótti einnig gaman að yrkja um hetjur og glæsta fortíð, og nota forna bragarhætti í ljóðunum sínum.

# data[].attributes.body
Jónas Hallgrímsson er mjög þekktur meðal íslendinga. Hann lærði í Kaupmannahöfn ásamt fleirum. Hann hafði gríðalegan áhuga á íslenska tungumálinu og Dagur íslenskrar tungu er haldinn á fæðingardegi hans. Hans æskubær var Öxnadalur en hann elskaði sveitina sína. Jónas missti pabba sinn þegar hann var á ungum aldri og mamma hans þurfti að senda hann í burtu í nokkur ár. Jónas og þeir Konráð, Tómas og Brynjólfur stofnuðu tímaritið Fjölni.

# data[].attributes.body
Sjálfstæðisbarátta íslendinga fléttaðist þétt saman við rómantísku stefnuna. Þekktustu baráttumennirnir voru Fjölnismenn og Jón Sigurðsson. Fjölnismenn voru þeir Brynjólfur Pétursson, Jónas Hallgrímsson, Konráð Gíslason og Tómas Sæmundsson. Þeir börðust sem sagt fyrir því að landið næði fullu sjálfstæði. Þeir gáfu út tímaritið Fjölni en Jón Sigurðsson stýrði einnig tímaritinu Ný félagstíðindi.

# data[].attributes.body
Kristján Jónsson fæddist 1842 og ólst upp hjá móður sinni og stjúpföður eftir að hafa misst föður sinn. Talið er að honum hafi verið sýnt litla umhyggju á ungum árum. Kristján byrjaði snemma að yrkja, hann samdi til dæmis eitt af þekktari kvæðum sínum Dettifoss aðeins 19 ára. Á sama ári fékk hann fjárstuðning frá fólki sem hafði trú á þessum geta hans til að fara til reykjavíkur og læra í Lærða skólanum (Menntaskólinn í Reykjavík í dag). Kristján lést ungur, aðeins 27 ára gamall útaf óhóflegri drykkju.

# data[].attributes.body
Rósa Guðmundsdóttir, oft kölluð Vatnsenda-Rósa var alin upp á menningarheimili og þótt að hún var ekki mikið í skóla var hún menntuð kona. Skrifaði margar vinsælar ástarvísur. Í vísunni "Augað mitt og augað þitt" er hún að skrifa um ást sína á manni sem hún mun líklegast aldrei eiga vegna þess að hann er af hærri stéttum en hún.

# data[].attributes.body
Ljóð voru mjög áberandi á þessu tímabili en þó voru líka skrifaðar skáldsögur í anda rómatísku stefnunnar. Skáldsagan Piltur og Stúlka er eftir Jón Thoroddsen og þar er talað um ævintýri og veruleika. Hún er talinn vera fyrsta íslenska skáldsagan með nútímasniði. Hann hefur líka samið fleiri skáldsögur. Íslenska skáldsaga Ólafs Þórhallssonar ekki prentuð fyrr en 200 árum eftir skrif.

# data[].attributes.body
Sigurður Guðmundsson (1833-1874) fór til Kaupmannahafnr til að læra að verða málari, en það hafði greinilega skeð einhver misskilningur því hann lenti á vist hjá húsmálara. Hann strauk snemma þaðan, og fékk aðstoð frá Konráði Gíslasyni við að komast í listnám hjá færustu kennurum Kaupmannahafnarakademíunnar. Sigurður var bæði hugvitssamur og skapandi í sinni list enda var hann oft kallaður Siggi séní. Eitt sem hann gerði var að hanna nýjan íslenskan kvennbúning, skautbúninginn. Hann var aðalhvatmaðurinn að stofnun þjóðminjasafnsins og var mikill talsmaður þess að stofna þjóðleikhúsið, því hann hafði mikinn áhuga á leiklist. Sigurður tendraði leikritaneista í brjósti Matthíasar Jochumssonar, sem síðar samdi íslenska leikritið Útilegumennirnir, sem er það leikrit sem oftast hefur verið sýnt á Íslandi. Þess vegna má segja að Sigurður hafi verið mjög mikilvægur maður á tímum rómantísku stefnunnar.

# data[].attributes.body
Jón Þorláksson er talinn vera skáld á Upplýsingaröldinni. En hann var einn af þeim fyrstu til þess að tjá og túlka ljóðrænan skáldsskap. Hann var glæsilegur þýðandi. Paradísarmissi eftir John Milton er mjög frægt verk og Jón þýddi það. Jón var ekki hamingjusamasti maðurinn en hann hafði húmor fyrir sjálfum sér inn á milli.

# data[].attributes.body
Helstu einkenni Raunsæisstefnunnar:

Áhugi á samfélaginu - samfélagshyggja

Staða einstaklingsins í samfélaginu "litli maðurinn"

Aðeins sannleikurinn er fagur

Hlutlægni - veruleikanum er lýst eins og hann er

Samtíðin - það sem miður fer

Skáldið skrásetur það sem það sér

Alþjóðahyggja

Sögur og leikrit áberandi

# data[].attributes.body
Þetta tímarit er oft sagt marka upphaf raunsæisstefnunnar á Íslandi. Hannes Hafstein, Gestur Pálsson, Einar H. Kvaran og Bertel E.Ó Þorleifsson. Tímaritið var gefið í Kaupmannahöfn árið 1882 og það kom bara eitt hefti út af þessu tímariti.

# data[].attributes.body
Hann var fæddur árið 1851 en dó árið 1915. Jón Stefánsson eða Þorgils gjallandi eins og hann kallaði sig sem höfundur fæddist á Skútustöðum við Mýrvatn.

Hann var mikill tilfinningamaður með stórt skap og hjarta. Hann skrifaði um sifjaspell, framhjáhald og hjónaband og skrif hans fólu í sér gjallandi boðskap.

# data[].attributes.body
Gestur Pálsson var með þeim fyrstu til að skrifa smásögur og er talin einn af frumkvöðlum raunsæisstefnunnar. Eftir að hann fékk stúdentspróf úr Lærða skólanum hóf hann nám í guðfræði í Kaupmannahöfn, en lauk ekki námi. Hann var einn af stofnendum Verðandi. Hann var með mikla réttlætiskennd og var af þeirri skoðun að Ísland eigi að vera þjóðfélag sem býður öllum þegnum sínum sömu tækifæri.

# data[].attributes.body
Einar H. Kvaran (1859-1938) var skáld og sálarrannsóknarmaður. Hann menntaði sig bæði hér heima og í háskólanum í Kaupmannahöfn. Hann barðist gegn hvers kyns órétti gagnvart þeim sem minnamáttu sín. Hann skrifaði smásögur, skáldsögur og ljóð, en er sennilega þekktastur fyrir smásögurnar sínar. Einar fór að hafa áhuga á spíritisma og sálarrannsóknum eftir að hann missti konu sína og tvær dætur á skömmum tíma. Þá fóru verk hans að snúast um kærleiksboðskap kristinnar frekar en samfélagsleg vandamál. Eitt af verkunum hans frá þeim tíma er Sálin vaknar.

# data[].attributes.body
Hennar verk eru bæði í anda raunsæis og nýrómatíkur. Meiri hluti hennar ljóða fjalla um stöðu kvenna og ófrelsi þeirra og þeirra fátæku.

Hún ólst upp í mikilli fátækt en menntaði sig í ljósmóðurfræðum.

Hún gaf út fyrstu ljóðabókina 1888.

Hún fékk verðlaun fyrir smásöguna Móðir snillingsins.

Hún var sjálfstæð og hafði ríka réttlætiskennd.

# data[].attributes.body
Stephan G. Stephansson (1853-1927) var íslenskur bóndi og skáld sem flutti til Kanada tvítugur. Hann hefur fengið gælunafnið Klettafjallaskáldið vegna þess að hann stundaði búskap við rætur Klettafjallanna í Kanada. Stephan var sjálfmenntað skáld sem gaf út ljóðasafn að nafni Andvökur. Nafnið kemur frá því að hann sinnti ljóðlistinni á nóttunni, því það var eini tíminn sem hann var ekki að vinna erfiðiðsvinnu bóndans. Í kvæðum sínum skrifar hann um hvers kyns óréttlæti, stríð, auðvald, krikju og hræsni. Hann skrifaði þó einnig nokkrar merkar greinar í blöð og tímarit.

Hann bjó í Kanada til dauðadags, og er húsið hans í Kanada safn honum til heiðurs. Hann ólst upp í Skagafirði og þar er í dag voldugt minnismerki um hann.

# data[].attributes.attachment_caption
Minnismerkið um Stephan G. Stephansson í Skagarfirði

# data[].attributes.body
Hann var ekki bara skáld heldur líka stjórnmálamaður og hann var kosinn til að gegna embætti ráðherra, fyrstur íslendinga. Persónuleiki hans var mikill og sterkur, hann var einn þessara manna sem að allir taka eftir og muna og hann var líka mikið glæsimenni.

# data[].attributes.attachment_caption
Stytta af Hannesi Hafsteini á Listasafni Reykjavíkur

# data[].attributes.body
Hún er þekktust fyrir að vera fyrsta konan sem gaf sjálf út eigið skáldrit. Það var sem sagt ljóðabók hennar, Stúlka.

Hún starfaði og bjó á mörgum stöðum á Íslandi og í Vesturheimi. Hún skrifaði leikrit sem var byggt á Laxdælu.

Fjörtíu árum eftir þá fyrstu gaf hún út aðra ljóðabók og hún kallaðist Hagalagðar. Hún átti engin börn og giftist aldrei neinum.

# data[].attributes.body
Þorsteinn Erlingsson (1858-1914) náði ekki að klára námið sitt við Kaupmannahafnarháskóla vegna fátæktar og heilsuleysis. Hann var bæði mikill raunsæisaðdáandi en líka svolítið rómantískur því hann hreifst mjög af náttúrulýsingum Jónasar Hallgrímssonar.

# data[].attributes.body
Einkenni nýrómantíkur:

Ljóð algengasta listaformið - formið átti að vera lýtalaust

Áhersla á ljóðmyndir, vísanir og tákn í stað þess að lýsa hlutum nákvæmlega

Áhugi á tilfinningum og horft inn á við, höfundar upphefja eigin tilfinningar. Verk þeirra fjalla gjarnan um veruleika handan þess sýnilega (draumaheim)

Lífsþreyta, bölsýni og dauðabeygur algeng

Dýrkun á ofurmenni og þrá eftir að hefja sig yfir hversdagsleikann, til dæmis með stórkostlegu listaverki

Listin fyrir listina

# data[].attributes.body
Hann samdi leikrit og ljóð og var rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir kvæðin sín Fjalla-Eyvind og Galdra-Loft. Hann bjó lengstur alla í Danmörku og skrifaði á íslensku og einnig ensku.

Hann er frá Laxamýri í S- þingeyjarsýslu.

Hann hóf nám við dýralækningar en hætti í því og gerðist skáld.

Hann giftist danskri konu og flytur til Danmörku þar sem hann veikist og deyr 39 ára gamall.

# data[].attributes.body
Friedrich Nietzsche (1844-1900) var þýskur heimsspekingur sem hafði mikil áhrif á nýrómantísku stefnunna. Aðalega voru það hugmyndir hans um ofurmennið (það á að hefja til skýjanna hinn sterka, skapandi einstakling sem stendur upp úr meðalmennsku og bindandi siðalögmálum samfélagsins) sem vísað er í. Hann hafði líka ákveðnar hugmyndir um guðdóminn, en hann sagði m.a. "Guð er dauður. Við höfum drepið hann."

# data[].attributes.body
Ljóðin hennar voru fyrst birt í kvennablaðinu Framsókn árið 1901. Hún giftist Sigurði Sigfússyni árið 1905 og þau bjuggu mest í Húsavík, þau tóku líka sér ættarnafnið Bjarklind. Hún fékk mikla og góða menntun heima hjá foreldrum sínum og síðan fór hún líka í einkatíma í Rekjavík. Hún fékk gagnrýni frá skáldunum Þorsteini Erlingssyni og Einari Benedikssyni. En hún skrifaði undir nafniu Hulda en ekki undir nafninu Unnur. Fyrsta ljóðabókin hennar, Kvæði, en það komu samtals 20 rit út eftir hana. Ljóðin hennar voru mjög tilfinningarík því hún var alls ekki hrædd um að skirfa um það sem henni þótti afar eðlilegt.

# data[].attributes.body
Einar Benediktsson (1864-1940) var einstaklega fjölhæfur maður, með mikla persónutöfra. Hann var skáld, ritstjóri, lögfræðingur, embættis- og athafnamaður. Hann var virkilega góður í viðskiptum, en hafði einnig mikinn áhuga á að öðlast skilning á hinu æðra í tilverunni. Hann gaf út ljóðabókina Vogum árið 1921. Þar gerir ljóðmælandinn upp líf sitt og gerir sjálfum sér og guði reikningsskil.

# data[].attributes.body
Hann var ungt skáld en hann var aðeins 24 ára þegar hann lést. Heilsan hans var slæm þegar hann var ungur og því vissi hann að lífð yrði ekki langt, hann fjallaði um það í ljóðum sínum. Hann var einn þeirra sem tók mikinn þátt í stjórnmálum.

# data[].attributes.body
Jóhann Jónsson (1896-1932) orti ljóð sem eru oft talin marka upphaf nútímaljóðalist á Íslandi. Hann samdi ljóðið Söknuður sem mörgum finnst vera eitt fallegasta ljóð sem ort hefur verið á íslenskri tungu.

# data[].attributes.body
Hann fæddist árið 1879 og lést árið 1939 og var frá Arnaholti. Markmið hans var aðallega að hnitmiða ljóðin sín og sleppa því sem þjófnaði engum tilgangi.

Hann skrifaði í ljóðum sínum um frelsið og notaði oft fugla til þess að tjá það.

# data[].attributes.body
Davíð Stefánsson (1895-1964) og Stefán frá Hvítadal (1887-1933) komu fram með nýjungar á þessum tíma. Í stað þess að líta inn á við og í eigin sál eins og önnur nýrómantísk skáld, ortu þeir meira um persónulegar upplifanir og sammanlega reynslu sem allir gátu fundið sig í. Þeir notuðu þó ljóðmyndir til að túlka tilfinningar sínar og þrár. Ljóðin þeirra einkenndust af tilfinningasveiflum og ástríðafullum tilfinningum.

Davið þótti hrikalega myndarlegur og átti það stóran þátt í vinsæld hans.

Saman vörðuðu þeir félagar veginn til nútímaljóðlistar með því að yrkja um þessar miklu tilfinningar.

# data[].attributes.body
Lag eftir Megas um dauða Jón Arasonar.

# data[].attributes.body
Lag um Jón Sigurðsson

# data[].attributes.attachment_link.title
Jón Sigurðsson og sjáfstæðisbarátta Íslendinga

# data[].attributes.body
Heimasíðan um Rómatísku stefnuna

# data[].attributes.body
Heimasíða um lærdómsöldina.

# data[].attributes.attachment_link.title
5 Fascinating Characters in Icelandic History | What's On in Reykjavík

# data[].attributes.attachment_link.description
Iceland's history is filled with colourful characters, featuring everything from outlaws to bishops, scandalous women and criminals turned kings.

# data[].attributes.body
Heimasíða um upplýsingaöldina.

# data[].attributes.attachment_link.title
Upplýsingin á Íslandi - Wikipedia, frjálsa alfræðiritið

# data[].attributes.body
Heimasíða um raunsæisstefnuna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stefna sem kom fram um miðja 19. öld en meginmarkmið hennar er að lýsa umhverfinu eins skýrt og skilmerkilega og kostur er. Öfugt við rómantísku stefnuna þá fjallaði raunsæisstefnan um…

# data[].attributes.body
Heimasíða um nýrómatíkina