# data[].attributes.headline
Дене өледі, өзгереді

# data[].attributes.body
Дене өледі, өзгереді. Жан олай емес, екеуі бірігіп тұрған кезде бірі – біріне қатты әсер береді. Ашу, жек көру, сүю сияқтыларда әсері бетке шығады. Жан қатты әсерленсе, денені қиыншылыққа түсіреді. Кейде қапиядағы қатты қуаныш, қорқыныш, қайғы адамды өлтіріп те жібереді. Жан мен дене біріне-бірі жат, бөлек жаралған болса да, бірігіп тұрғанда үстіп біріне-бірі әсер береді. Докторлардың айтуынша, бір нәрсені ойлап сүрендеген ой денеге эсер береді дейді (Дольн, Декарт). Жан мен дене бір-біріне, тіпті, басқа түрмен болса да, жаратушы ол екеуін бірі – біріне әсер беретін қозғалыстан болғызған жанға денесімен әсер беріп, денені жан әсерімен қозғалыс қылғызған дейді. (https://adebiportal.kz/kz/news/view/sakarim-qudaiberdiuly-us-anyq__20360)

# data[].attributes.headline
Витрувиялық адам.

# data[].attributes.subject
Витрувиялық адам.

# data[].attributes.body
Да Винчи суретші ғана емес, сонымен қатар инженер және сәулетші болды. Шығармашылықта ол ғылымға сүйенді, сондықтан Витрувийдің әйгілі туындыларын елемеді. "Сәулет туралы" трактатында ол осы өнердің негізгі принциптерін, соның ішінде адам денесінің идеалды пропорцияларын сипаттады.Сурет Витрувийдің мінсіз дене туралы негізгі идеясын бейнелейді: биіктігі ашық қолдардың ұзындығына тең болуы керек. Бұл сурет да Винчидің барлық нәрседегі тамаша пропорцияларға деген ұмтылысын көрсетеді. Алайда, көркемдік құндылықтан басқа, ол терең мағыналарды қамтуы мүмкін. Леонардо да Винчидің" Витрувиялық адам " суреті нені білдіреді? Беделді Britannica онлайн энциклопедиясы суретші адамды ғаламның проекциясы ретінде қарастырғанын жазады. Да Винчидің журналда қалдырған жазбасы осы ойға әкеледі: "ежелгі адам миниатюрадағы әлем болды. Адам жерден, судан, ауадан және оттан тұратындықтан, оның денесі ғаламның микрокосмосына ұқсайды". Суреттегі ер адамның фигурасы шеңбер мен шаршыға салынған, екі фигураның да жанасу нүктелері және бір орталығы бар — бұл нүкте кіндікке сәйкес келеді. Мүмкін, адам денесінің орталығы ғаламның орталығымен байланысты және оның симметриясы әлемнің үйлесімділігін білдіреді.

# data[].attributes.headline
«Если человек задумался о смысле жизни, значит он серьёзно болен» – Зигмунд Фрейд.

# data[].attributes.subject
«Если человек задумался о смысле жизни, значит он серьёзно болен» – Зигмунд Фрейд.

# data[].attributes.body
Фрейд атеист және рационалист болғандықтан, өмірді мағынасыз деп санады. Фрейд Құдайға сенбеді, сондықтан ол үшін өмірдің  мәні болмады.

Фрейд діни ой кеңістігіне енуге мүдделі емес, оның кумирі ғылым болды. Ол адам өмірінде экзистенциалды дағдарыстың қаншалықты азапты болатынын білген және өзінің дүниетанымына сәйкес бұл «аурудан» жақсылық көрмеген. Фрейд өмірдің мәні туралы мәселені негізді деп танымай, бұл мәннің адамдардың өміріндегі мақсатпен байланысты нақты бар екенін мойындауы және оның тілінде айта алатын аспектісін табуы маңызды. Осы тұста Фрейд жеке теріс пікірге қарамастан зейінді және адал бақылаушы ретінде әрекет ететін ғалымның ең жақсы қасиеттерін көрсетеді.

Өмірдің мәні туралы мәселе ғылым шеңберінде шешілмейді деген Фрейдпен толық келісемін.

# data[].attributes.headline
Қазақ және Түрік халқындағы "Албасты" мифологиясы

# data[].attributes.subject
Қазақ және Түрік халқындағы "Албасты" мифологиясы

# data[].attributes.body
Қазақ және Түрік мифологиясындағы "Албасты" персонажы. Екі халықта екі түрлі бейнеде және екі түрлі мақсатта сипатталған. Бірінші бейнесу, түрі өте қорқынышты, арық, сары шашы жалбыраған бір көзді әйел ретінде сипаттама берілсе, екінші бейне өте әдемі бірақ кекшіл қыз ретінде сипатталған. Адамдардың қорқынышынан күш алып, өмірін жалғастырып отырған.

# data[].attributes.attachment_link.title
Как Подчинить Своей Воле Злобного Духа? | Албаcты | Тюркская  Мифология

# data[].attributes.body
http://loveread.ec/read_book.php?id=17201&p=1

Герман Гессе <Демиан>

# data[].attributes.headline
Діладбек Аяулым&nbsp

# data[].attributes.body
Діладбек Аяулым
Әсел Ермекқызы
Дана Мәлік

# data[].attributes.attachment_caption
Философия The Talos Principle: что значит быть Человеком?

# data[].attributes.headline
Бұл видеода философи

# data[].attributes.body
Бұл видеода философиялық түрде адамды адам ететін не? Адам мен машинаның арасындағы айырмашылық айтылады. Дәлірек айтқанда бұл Talos Principle деген видео ойында терең мағына жатыр. Сонымен қатар, Талос Принципі деген философиялық түсінік те бар, оның авторы - Стратон.
Бұл грек мифі Стратон атап өткен қарапайым және айқын принципке негізделген - бұл біздің материалдық әлемнің заңдарынан қашып құтыла алмайтындығымыздың көрінісі.  Жанның бар екеніне сенесің бе, сенбейсің бе, бәрібір, біз тәндік, қан мен еттен тұратын жаратылыс едік, әлі де солаймыз.  Ал біздің тәніміз бар ғаламнан жойылып кетсе, өлетін денеміз жер бетінде өліп, шіріп кетсе, әрине, біз де бұл дүниеден жойыламыз.  Материалдық болмысымыз тірі болғанша адам болып қалатынымызды ұмытпауымыз керек.
Талос принципі бойынша біз өлеміз, біз материалдықпыз.  Бірақ дүниеде өзіміздің сол материалдық бөлігіміз: біздің еңбектеріміз, балаларымыз, жетістіктеріміз, есте қалатын еңбектеріміз бен атқарылған жұмыстарымыз, жер бетіндегі ізіміз қалғанша, біз өлмейміз делінген.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
пуховое одеяло

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия The Talos Principle: что значит быть Человеком?

# data[].attributes.headline
Юваль Ной Хараридің 

# data[].attributes.body
Юваль Ной Хараридің (Homo Sapiens)және Хосе ортега -и-Гассет (Адам болу дегеніміз …) шығармаларындағы ортақ ойды байқасақ болады.
Хараридің кітабында жалпы адамзаттың тарихы оның дамуы жайлы жазылады. Адам бірден қазіргі күйіне жете алмаған, баспалдаққа көтерілген секілді, біртіндеп дамыған. Адамзат алғаш пайда болған кезде, қазіргі жануарлар сияқты, басты мақсаттары - азық табу, қорғану, табиғи апаттардан аман қалу болды. Ал қазіргі таңда адамзат дамуының ең жоғарғы шегі. Алайда адамзат ары қарай дамуын қойса немесе тоқтап қалса, өкінішке орай бар жеткен жетістіктерінен айырылып қалады.
Гассет адамның ойлау қабілетінің бірден пайда болмағаны жайлы жазды. Ол да адаммен бірге дамып отырды және оңайлықпен келмеді. Жануарлардан басты айырмашылық ойлау қабілетімізде екені ешкімге сыр емес. Қазіргі ойлауымыз, ақылымыздың бары, мәңгі бізбен қалатынында еш дәлел жоқ. Яғни оны дамытып отырмасақ, жоғалтып аламыз, басқа да қабілеттіріміз сияқты.

# data[].attributes.headline
“Францияда магнетизм

# data[].attributes.body
“Францияда магнетизм жолымен бір адамды ұйықтатып, соның денесі өлімге ұқсар бір халге түскенде, жаны бұрынғы денеден шығып, сол адам қасында бір түрде болып отырғанын көргендіктен анықтап білдік дейді. Сондықтан, жанның түпкі негізі білінбегенмен, сол сәуле сияқты дене өлген соң да, сол жанның өз алдына біреу болып жүруіне жәрдемші екенін білдік дейді.”
Осы секілді жағдайды “Жан” деген мультфильмнен де көре аламыз. Басты кейіпкер комаға түсіп, оның жаны о дүниеге аттанды. Бірақ ол әлі өлімге дайын емес еді. Енді оның жаны үлкен сапарға аттанады…

Жан әр түрге түсуі мүмкін, бірақ жоғалмайды. Мысалы,  «Инстинкт – сезімді жан, сознание – аңғарлық жан. Мысль – ойлайтын жан, ум – ақылды жан дегендей әртүрлі қасиеттері болады».

# data[].attributes.headline
Аристотельдің “Жан т

# data[].attributes.body
Аристотельдің “Жан туралы” шығармасында жан ұғымына келесідей түсінік береді: жан бұл кез келген заттың пішіні, дәл сол сияқты дене жанға пішін береді, ал өз кезегінде дене жанның қалауын яғни негізгі функцияларын орындаушы пішін болып табылады. Осы тұста байқағанымыздай “жан”, “рух” туралы ұғымдар біздің заманымызға дейінгі уақыттардан бастап ақ адамзатты қызықтырған.
“Жанның әрбір жоғары формасы өзіне тән функцияларды ала отырып, алдыңғыға үстемдік етеді. Сондықтан, егер өсімдік жанының тек екі функциясы болса, онда жануардың алты, ал ақылға қонымды адамның жеті функциясы бар.” - осы ойдан түйгеніміз бұл адамның жаны мен өсімдік жанының жоғарғы формаларының айрмашылығы өте көп, себебі адам ол ең алдымен ойлау қабілетіне ие тіршілік иесі болып табылады.

# data[].attributes.attachment_caption
Исламда жан мен тәннің тазалығы тең

# data[].attributes.headline
Мақалада исламдағы “

# data[].attributes.body
Мақалада исламдағы “жан” туралы түсінік ашып айтылған. Сонымен қатар құраннан алынған келесідей үзінділер арқылы Ж.Садуахасұлы исламдағы жан тазалығы туралы ұғым Платонның жан туралы ойларына сай келеді. Сократтың шәкірті Платон жан мен тән туралы былай дейді: «Тән өлсе де жан өлмейді. Жан өлімсіз. Адамның тәні атарба болса, жан сол арбаның үстінде отырған адам, яғни жан, атарбаны жүргізіп отырған адам».
Пайғамбардың ﷺ айтқан мынадай әйгілі хадисі бар: «Адамның денесінде бір кесек ет бар. Егер ол сау (жақсы) болса, бүкіл дене сау (жақсы) болады. Егер ол ауырса (бұзылса), бүкіл дене ауырады (бұзылады). Ол – жүрек!» (Буһари, Мүслим).
Осыдан келесідей ой түйеміз: жан бұл жүректе пайда болатын сезімдермен пара пар. Адамның денесіндегі кіп кішкентай жүрек барлық денедегі сезімдерді басқарады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Исламда жан мен тәннің тазалығы тең

# data[].attributes.attachment_link.description
Жалпы жан мен тән мәселесі тек дін исламда емес, барлық діндер үшін басты орында тұрған дүние. Діннің басты мақсаты да – адам жанын бұл дүниеде қасірет пен қайғыдан, ал ақыретте тозақ азабынан сақтап қалу.

# data[].attributes.headline
Онтология– болмыс ту

# data[].attributes.body
Онтология– болмыс туралы ілім. Философияның негізігі сұрағы «дүниеніңнегізі не?» деген сұраққа жауап іздеумен басталады. Әлемнің сыр-сипатын, дүниенің түп мағынасын, ішкі мәнін, айнала қоршаған ортадағы заттардың, құбылыстар менпроцестердің өзара байланысын, олардың дамуы мен өзгеруін, адамзат қоғамының сантүрлі құпияларын танып білу қажеттігі – “болмыс” деп аталатын кең мағыналы, тереңауқымды философиялық ұғымның тарихи тұрғыдан қалыптасуының басты себебі әрі алғышарты болып табылады.

# data[].attributes.headline
Болмыс ұғымына қарсы ұғым – болмыссыздық (бейболмыс). Философияда болмысұғымын алғаш рет қолданған Прменид болды, оның түсінігінше «Дүниеде бар нәрсе бар, жоқ нәрсе жоқ». бұл ой өмірлік тәжірбиеге сай клмейді. Бұл дүниеде қозғалмайтын өзермейтін еш нәрсе жоқ. яғни, Парменид бұл дүние нағыз болмыс емес, оған ой елегі арқылы жетуге болады, яғни ойлау мен болмыс бір-біріне тең. Теяр де шарденнің «Дүние әлі де жаратылып біткен жоқ, ол жаратылу үстінде. Оны әрі қарай жарататын негізгі күш — адамзат» — деген ойы Парменид оймен ұштасып жатыр.Болмыстың түрлері туралы проблема философия үшін де өте маңызды. Себебіфилософияның негізгі мәселесін – ақыл-ойдың болмысқа қатынасы туралы мәселені –түбегейлі шешу үшін болмыстың негізгі түрлерін саралап білу керек.Осы тұрғыдан алғанда болмыстың бір-бірінен айырмашылығы бар, бірақ өзарақабысқан, тығыз байланыста тұрған мынадай негізгі түрлерін ажыратуға болады:1) заттар (денелер) және процестер болмысы, ол өз кезегінде табиғи заттар менпроцестер және адамдар жасаған заттар мен процестер болмысына бөлінеді, өзімен-өзіобъективті өмір сүреді;2) адам болмысы: заттар дүниесіндегі адам болмысына және адамның өзіндікболмысына жіктеледі;3) рухани (идеялық) болмыс – адам жан дүниесі мен санасы;4) әлеуметтік болмыс, бұл да өз алдына қоғамдағы және тарихи процестергежіктеледі.

# data[].attributes.subject
Болмыс ұғымына қарсы ұғым – болмыссыздық (бейболмыс). Философияда болмысұғымын алғаш рет қолданған Прменид болды, оның түсінігінше «Дүниеде бар нәрсе бар, жоқ нәрсе жоқ». бұл ой өмірлік тәжірбиеге сай клмейді. Бұл дүниеде қозғалмайтын өзермейтін еш нәрсе жоқ. яғни, Парменид бұл дүние нағыз болмыс емес, оған ой елегі арқылы жетуге болады, яғни ойлау мен болмыс бір-біріне тең. Теяр де шарденнің «Дүние әлі де жаратылып біткен жоқ, ол жаратылу үстінде. Оны әрі қарай жарататын негізгі күш — адамзат» — деген ойы Парменид оймен ұштасып жатыр.Болмыстың түрлері туралы проблема философия үшін де өте маңызды. Себебіфилософияның негізгі мәселесін – ақыл-ойдың болмысқа қатынасы туралы мәселені –түбегейлі шешу үшін болмыстың негізгі түрлерін саралап білу керек.Осы тұрғыдан алғанда болмыстың бір-бірінен айырмашылығы бар, бірақ өзарақабысқан, тығыз байланыста тұрған мынадай негізгі түрлерін ажыратуға болады:1) заттар (денелер) және процестер болмысы, ол өз кезегінде табиғи заттар менпроцестер және адамдар жасаған заттар мен процестер болмысына бөлінеді, өзімен-өзіобъективті өмір сүреді;2) адам болмысы: заттар дүниесіндегі адам болмысына және адамның өзіндікболмысына жіктеледі;3) рухани (идеялық) болмыс – адам жан дүниесі мен санасы;4) әлеуметтік болмыс, бұл да өз алдына қоғамдағы және тарихи процестергежіктеледі.

# data[].attributes.headline
Теориялық тұрғыдан рефлексияланған түрде болмыс ұғымы алғаш рет элеаттарда пайда болады. Болмыс бар, бірақ болмыс жоқ, дейді Парменид ("табиғат туралы", ), өйткені болмысты білу де, білдіру де мүмкін емес – бұл түсініксіз. "Өйткені ойлау-болу сияқты... Сіз тек бар деп айтуға және ойлауға болады; болмыс бар, бірақ ештеңе жоқ..."(Лебедев а. в. фрагменттер). Парменидтің пікірінше, болмыс біртұтас және мәңгілік, сондықтан қозғалмайтын және өзгермейтін – сезімтал әлемнің, пікір әлемінің заттарына қарама – қарсы сипаттамалар-көп, өтпелі, қозғалмалы, өзгермелі. Философиялық ойлау тарихында алғаш рет элеаттар болмысты шынайы нәрсе ретінде салыстырды және шынайы білімнің нысаны бола алмайтын жай ғана көріну ("пікір") ретінде сезімдік әлемге танылды. Болмыс ұғымында, элеаттар түсінгендей, үш маңызды тармақ бар: 1) болмыс бар, бірақ болмыссыздық жоқ; 2) болмыс біртұтас, бөлінбейтін; 3) болмыс танылады, ал болмыссыздық түсініксіз.

# data[].attributes.subject
Теориялық тұрғыдан рефлексияланған түрде болмыс ұғымы алғаш рет элеаттарда пайда болады. Болмыс бар, бірақ болмыс жоқ, дейді Парменид ("табиғат туралы", ), өйткені болмысты білу де, білдіру де мүмкін емес – бұл түсініксіз. "Өйткені ойлау-болу сияқты... Сіз тек бар деп айтуға және ойлауға болады; болмыс бар, бірақ ештеңе жоқ..."(Лебедев а. в. фрагменттер). Парменидтің пікірінше, болмыс біртұтас және мәңгілік, сондықтан қозғалмайтын және өзгермейтін – сезімтал әлемнің, пікір әлемінің заттарына қарама – қарсы сипаттамалар-көп, өтпелі, қозғалмалы, өзгермелі. Философиялық ойлау тарихында алғаш рет элеаттар болмысты шынайы нәрсе ретінде салыстырды және шынайы білімнің нысаны бола алмайтын жай ғана көріну ("пікір") ретінде сезімдік әлемге танылды. Болмыс ұғымында, элеаттар түсінгендей, үш маңызды тармақ бар: 1) болмыс бар, бірақ болмыссыздық жоқ; 2) болмыс біртұтас, бөлінбейтін; 3) болмыс танылады, ал болмыссыздық түсініксіз.

# data[].attributes.headline
Бұл видеода онтологи

# data[].attributes.body
Бұл видеода онтология жайлы  біраз бастапқы ұғымдарды айтып кеткен екен, мысалы, онтология - бұл болмыс жайлы ғылым, тек адамның болмысы емес, барлық жанды немесе жансыз материялардың болмысы туралы ғылым болып табылады. Ең алғашқы болмыс жайлы тақырыпты Парменид қозғаған болса, бұл ұғымға нақты түсініктеме берген Аристотель болып табылады. 20 ғасырда  атеисттік философтар "бар болу" (существовние) және оның мәні (сущность) ұғымдарының байланысы туралы сұрақты көтереді. Мысалы, бір обьект бар және оның өмір сүру мәні бар және ол обьект қалайша бар деп есептеледі? Мысалы, тарелка - ол бар және оның бар болу мағынасы анықталған, сондықтанда оның болмысының мәні бар. Егер де тарелка болмасы басқаша мәнге ие болатын болса, ол тарелка болын тоқтатады. Бұл жансыз материя мысалында. Ал адам болса керісінше, адам болғанымен де ол өзінің болмысының мәнін таңдай алады. Осы орайда Мартин Хайддегер онтика деген ұғымды қалыптастырған екен. Оның көзқарасынша болмысты тек логикалық тұрғыдан қарасытрады екен.

# data[].attributes.headline
«Болмыс және Уақыт» 

# data[].attributes.body
«Болмыс және Уақыт» атты негізгі шығармасының жұмысын аяқтағанға дейін оны тағы он екі жылдай өз ой өзегінен өткізген. Хайдеггер бүгін де келесі сұраққа, "болмыстың мәні туралы сұраққа" әлі жауап жоқ екенін көрсеткен. Оның айтуы бойынша: «Болмыстың мағынасы туралы сұрақтың нақтылануы - келесі шығарманың мақсаты. Кез-келген болмысты түсінудің мүмкін көкжиегі ретінде уақытты түсіндіру оның бастапқы мақсаты болып табылады». Шынында да, бүкіл "Болмыс және уақыт" кітабы болмыстың мәні туралы мәселені, сондай-ақ оны түсіну мен түсіндіруге байланысты мәселелерді түсінуге арналған.

# data[].attributes.attachment_caption
Философия Хайдеггера за 10 минут

# data[].attributes.headline
Қысқаша видеода немі

# data[].attributes.body
Қысқаша видеода неміс философының еңбегі ғана талданып қоймай, сол замандағы басқа да философтардың Хайдеггер туралы ойлары көрсетілген.
Хайдеггер онтологияны сөздің кең мағынасында белгілі бір бағыт немесе тренд ретінде қарастырады, оның негізгі міндеті болмыстың мағынасын түсіндіру болып табылады. Оның пайымдауынша, "онтологиялық сұрақ алғашқы позитивті ғылымның оптикалық сұрағына қарсы... Кез-келген онтология, тіпті санаттардың бай және толық жүйесіне сүйенетін болса да, егер ол бұрын болмыстың мағынасын жеткілікті түрде түсіндірмеген болса және бұл түсінік өзінің негізгі міндеті ретінде қабылданбаса, онда өзінің болмысында соқыр болып қалады және оның шынайы ниетінің бұзылуын білдіреді» дейді.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Хайдеггера за 10 минут

# data[].attributes.headline
Осы болмыс түрінде философия саласында еңбегін сіңірген ғалымдар-тұжырымдаушылардың пікіріне-теориясына шолу жасайық. Бірақ әр ғалым әртүрлі пікір қалыптастырған. Менің ойымша, әртүрлі пікір әлемдегі әрғасыр және әр жыл сайын болып жатқан өзгерістер мен қарама-қайшылықтарға өте байланысты. Мен қарастырған теориялар тізімі:   

# data[].attributes.subject
Осы болмыс түрінде философия саласында еңбегін сіңірген ғалымдар-тұжырымдаушылардың пікіріне-теориясына шолу жасайық. Бірақ әр ғалым әртүрлі пікір қалыптастырған. Менің ойымша, әртүрлі пікір әлемдегі әрғасыр және әр жыл сайын болып жатқан өзгерістер мен қарама-қайшылықтарға өте байланысты. Мен қарастырған теориялар тізімі:   

# data[].attributes.body
- шығыстық мәдениетте болмыс мәселесі және тақырыбы шынайылық, өткіншіліктің баламасы ретінде үнді халқының Ригведа әнұрандарында талқыланған екен. Яғни, болмыс адам тұрақтылығы, өзгерсіке ұшырамау, толыққанды абсолюттік ой деп қарастырылған. Сонымен қатар, абсолюттік ақыл ойға ұқсата келе Брахман атаулы ескерткішті пір тұтқан,яғни ешқашан жоғалмайтын, өзгермейтін, мәңгілік деп.
Ал Антик мәдениетіне келетін болсақ, Парменид "бытие это- едино и вечно"- Бар нәрсе бар, жоқ нәрсе жоқ деп қарастырған. Сипаттамасы бойынша да өзгерске ұшырайтын, қозғалыстағы дүние деп қарастырған.
Өз кезегінде Демокрит бұл ұғымды екі топқа жіктеген: Болмыс және Биболмыс. Өз жазбаларында "бытие как множественное-атомы, а небытие-как пустота" деген көзқарас қалыптастырған.
Әлемге әйгілі Аристотельде бұл сала барысында үнсіз қалмапты. Ол "Мәңгілік ғұмырдың бастауы, жаңашылдық" деген.
Гегельге дейін болмыс тұрақты субстанция, абстрактылы жалпылық және тұлғасыз каузалдық ретінде пайымдалды.Гегель болса болмысты тарихи қозғалысты жүзеге асыратын субъект-субстанция деп тұжырымдап, оған аластатылғанкүйдің субъекті және формалдықтүзілімдердің сыртқа айналған шынайы субъекті – Абсолюттік идея деп анықтама берді.
Мартин Хайдеггер: «Болмыс мәселесі кім үшін маңызды және оның қандай мәні бар?» деген сұрақ қойып, болмысты талдауда ғылыми танымға айрықша мән береді. Ол адам болмысын «осы-болмыс» деп атап, осы болмыстың болмысы онтологиялық мәселе, осы болмыс әрқашан әлемдегі болмыс, ал әлем «болмыс ішінде де» және «болмысқа қарай» өлшемдерімен беріледі. Осылайша ол «адам өзінің көретін бүкіл нәрселерін ненің арқасында көре алады» деп ой толғайды.
Әлемге деген постмодернистік көзқарас антропоцентризм, еуропоцентризм, логоцентризм, этноцентризм сынды көптеген центризмдерді орнату арқылы еуропалық әлемнің болмыс стратегиясының жарамсыздығын дәлелдеді.  Постмодерн тұрақсыздық, өзгермелілік, ағымдылық мойындалатын әлем үлгілері өміріндегі эклектизмді насихатады.

# data[].attributes.headline
Болмыс тақырыбын қоз

# data[].attributes.body
Болмыс тақырыбын қозғау барысында есіме әлемге әйгілі болған АҚШ-тың  Нил Бёргер режиссері түсірген "Дивергент" атты филбм еске түсті. Не үшін бұл фильм? Ғалымдардың пікіріне сүйене келе әр адам өзі жеке болмыс. Өзінің туа бюетті немесе жүре келе пайда болған болмысы баршылық. Кей адамдар бар болмысы өзгеше, ерекеш, басқа адамдарға ұқсамайтын. Олар басқаша ой құрайды, сөйлеу сөз саптауы да байқалып ерекшеленіп тұрады. Қабылдаған шешімдері де қарапайым адамдікінен логикалық тұрғыда да,саналы тұрғыда да жоғары. Бұл фильмде толығырақ сипатталған. Филбм сюжеті бойынша адамдар арнайы тест тапсыру арқылы өздерінің қай фракцияға сәйкес келетінін анықтайды. 4 фракция берілген. Басты рольде ойнайтын актриса Беатрис басқаларға ұқсамайтын, сонымен қатар фильм сюжетіндегі барлық фракцияларға сәйкес болып шығады, яғни жан-жақты. Бұл типтегі адамдарды ДИВЕРГЕНТ деп атаған. Олардан барлығы қауіптенетін болған. Өйткені, бұл типтегі тұлғалар бұйрыққа бағынбайтын, басқаларға ұқсамайтын болған. Сол үшін бұл типтегі адамдарды жоғары басшылық мейілінше ертерек көзін жоюға тырысатын болған. Дивергент тұлғалар барлық нәрсеге епті болған. Олар бунт ұйымдастыруға, адамдарды басқаруға, шешім табуға өте ыңғайыл, епті, ақылды болған. Осы тарапта олардың болмыс осы. Оларды өзгерте алмайсың.

# data[].attributes.attachment_link.title
Дивергент. Тест. И выбор.

# data[].attributes.attachment_caption
Фридрих Ницше и НИГИЛИЗМ

# data[].attributes.headline
Ницше және Нигилизм 

# data[].attributes.subject
Ницше және Нигилизм 

# data[].attributes.body
Еуропа мәдениетінде «нигилизм» сөзін Ницше енгізген, ол үшін нигилизм жоғары құндылықтардың құнсыздануын білдіреді. Ницше мұның не екенін түсіндіреді: «Мақсат жоқ. «Неге?» Деген сұраққа жауап жоқ. Бірақ ең жоғары құндылықтар бар, өйткені адамдар мақсаттар қойып, осы сұраққа жауап беруге тырысады.

Хайдеггер Ницше ешқашан нигилизмнің мәнін тани алмайды деп есептеді, өйткені ол нигилизмді болмыс тарихымен байланыстыра алмайды,- деген. Алайда, Ницше құндылықтарды болмыспен байланыстырамын деп айтпаған.

Ницше құндылықтар мен адам табиғаты арасындағы байланысты көрсете отырып, нигилизмнің мәнін ашады. Құндылықтарды құнсыздандырып, адам құндылықтарды ұстайды. Неліктен? Өйткені құндылықтарды орнатпай, ол субъективтілік шеңберінен шыға алмайды.

# data[].attributes.attachment_link.title
Фридрих Ницше и НИГИЛИЗМ

# data[].attributes.attachment_link.title
Яндекс - поиск по видео

# data[].attributes.attachment_link.description
культура мышления_2 - 65 просмотров, продолжительность: 29:48 мин. Смотреть бесплатно видеоальбом Алексея Малиновского в социальной сети Мой Мир.

# data[].attributes.headline
Үнді философиясындағы эпистемология 

# data[].attributes.subject
Үнді философиясындағы эпистемология 

# data[].attributes.body
Үнді философиясында "прамана" - гнесология ұғымының пайда болуы ретінде сипат алады. Үнді философиясындағы гносеология туралы алғашқы мәліметтер "Чарака - Самхита" шығармасында көрініс тапқан екен. Чарака(автор)-ның медецина туралы бұл трактаты б.з 1-2 ғасырында жазылған. Бұл шығарманың негізгі мәні келесідей: Аурудың беймәлім, көзге көрінбейтін себебін анықтау үшін адамның таным процессетрін: қабылдау, индукция, абстракция мен қорытындыға келу процессетрін жүйелі ойлауды қажет етеді, ал дәл осы процесстер арқылы біз прамананы көре аламыз.
Чарака сонымен қатар, басқа еш жерде ұшыраспаған жаңа "прамананы", яғни синтездік индуктивті дәлелдеуді қосқан. Мысалы, Чараканың пайымдаунша, егіннің өсуі жыртылған жер, тұқым, сурау және жыл мезгілдерінің қатынасына тәуелді, деген. Бұл  құбылыс үнді философиясында "юкта" терминмен сипатталады. Яғни юкта - дәйектеу, синтездеу дегенді білдіреді.
Чарака, сондай ақ тұжырым жасау үшін алдымен қабылдау (тікелей қабылдау, сезім, сезу) қажет деген. Адам жеміс пен тұқым арасындағы байланысты тек сол процессті бақылау арқылы таниды деген.

# data[].attributes.attachment_link.title
Электронная библиотека КазНУ

# data[].attributes.body
Философиядағы "өзіндік мен" концепциясы

# data[].attributes.attachment_link.title
Электронная библиотека КазНУ

# data[].attributes.headline
Дэвид Юм 1711 жылы д

# data[].attributes.body
Дэвид Юм 1711 жылы дүниеге келген англия-шотландиялық философ. 1739-40ж “Адам табиғаты жайлы трактатын жариялады.
Бұл еңбекте Адам болмысының негізгі белгілерін былай сипаттайды:
1. Адам - ғылымнан нәр табатын парасатты тіршілік иесі
2. Адам - әлеуметтік тіршілік иесі
3. Адам - ең бастысы белсенді тіршілік иесі. Осы бейімділіктің арқасында, сонымен қатар
әртүрлі қажеттіліктердің әсерінен ол  бір затпен айналысыуы керек.
Юм табиғаттың адамдарға ең қолайлы аралас өмір салтын бергенін айтады. Сондай-ақ табиғат адамға қандай да бір бейімділікке қатты әуес болмауды ескертеді, әйтпесе ол басқа әрекеттермен айналысу мүмкіндігінен айырылады.

Қысқаша айтатын болсам, білім – адамға нақты практикалық білім беретін нақты тәжірибе. Дегенмен, бұл жерде философ тәжірибе туралы өз түсінігін ұсынады. Ол тәжірибе санаға жататын нәрсені ғана сипаттай алады деп есептейді. Қарапайым тілмен айтқанда, тәжірибе сыртқы дүние туралы ешқандай мәлімет бермейді, тек адам санасын қабылдауды меңгеруге көмектеседі.

Табиғат адамды өзінің құпияларынан  алыс ұстайды және олардың іс-әрекеттері тәуелді принциптерді емес, тек олардың үстірт қасиеттерін білуге ​​мүмкіндік береді. Автор адамның өзін қоршаған дүниені толық тануға қабілеттілігіне қатты күмәнмен қарайды.

Соған қарамастан философиялық ойдың одан әрі дамуына Д.Юм философиясы үлкен әсер етті. Иммануил Кант адам білімді өз тәжірибесінен алады және танымның эмпирикалық әдістері олардың сенімділігіне, объективтілігіне және қажеттілігіне кепілдік бере алмайды деген пікірді қабылдады.

Қорытындылай келе, шындықты білу үшін орынды күмәнмен қарау керек.  Кез келген мәлімдемені  қабылдау емес, оны адам тәжірибесінің әртүрлі жағдайында тексеру және қайта тексеру қажет. Тек осылай ғана бұл дүниенің қалай жұмыс істейтінін түсінуге болады, дегенмен мұндай танудың жолы мәңгілік болмасада, көптеген жылдарға созылады.

# data[].attributes.headline
Эсседе адамның таным

# data[].attributes.body
Эсседе адамның танымдық іс-әрекетінің механизмдері мен Декарт ұсынған нақты таным әдісінің ерекшеліктері қарастырылады.
Христиандық этикалық концепцияның кейбір аспектілері келтіріліп, онда Декарттың гносеологиялық зерттеулерімен байланыс нүктелері айқын көрінеді және бұл байланыстың жан-жақтылығы туралы қорытынды жасалады.

# data[].attributes.headline
бұл видеода аталған 

# data[].attributes.body
бұл видеода аталған тақырып бойынша қысқаша әрі нақты қылып гнесеология бағытын 3 бөлімге бөліп қарастырған.

# data[].attributes.headline
Фромм өз еңбегінде «

# data[].attributes.body
Фромм өз еңбегінде «қазіргі қоғам дені сау ма» деген сұрақты қояды және “дені сау” дегенде ол қоғамның өзі тұрғысынан адекваттылықты емес, гуманистік тұрғыдан алғанда адекваттылықты білдіреді. Оның ойынша, салауатты қоғамға апаратын жол экономиканың дербес дамуы немесе саяси еркіндікке қол жеткізу арқылы емес.  Қоғам адамды экономикалық тәуелділіктен босатпаса, оған эмоционалдық еркіндік бере алмайды.

Фромм Батыс қоғамын қарастыра отырып, ол ауыр науқас деген қорытындыға келеді.  Адамдар өндірістік процестің қосымшаларына айналады, тұтыну қоғамының жарнамасы олардың тұтынушылық инстинктерін ынталандырады, ал адамдар қажетсіз заттарды (жарнамалық ынталандырудың арқасында) өндіре отырып, қажетсіз нәрселерді алуға жұмыс істейді,- дейді.

Фромм кемелді қоғамды адамның негізгі қажеттіліктері қанағаттандырылатын қоғам ретінде елестетті.  Ол бұл қоғамды гуманистік қауымдық социализм деп атады.
Жаңа адам мен жаңа қоғамды құру, Э.Фроммның айтуынша - пайда табу мен билікке жетудің ескі мотивтері жаңасымен, атап айтқанда, болу, беру және түсінумен ауыстырылғанда ғана мүмкін болады;  нарықтық сипат өнімділікке (продуктивность), сүйіспеншілікке толы мінезге, ал кибернетикалық дін жаңа, түбегейлі гуманистік рухқа ауысқан жағдайда қол жеткізуге болады.

# data[].attributes.attachment_caption
А 1.22 Синергетика - Философия науки для аспирантов

# data[].attributes.headline
Видеоның көмегімен С

# data[].attributes.body
Видеоның көмегімен Синергетиканың негізгі түсініктері мен мәселелері. Сызықты емес, ашық жүйелер туралы түсінік пен Диссипативті жүйелердің даму динамикасын түсінуге болады.

# data[].attributes.attachment_link.title
А 1.22 Синергетика - Философия науки для аспирантов

# data[].attributes.headline
Қазақ философиясында

# data[].attributes.body
Қазақ философиясындағы білім мен ғылымның маңыздылығын Абайдай жеткізе білген ағартушы бар ма? Осы өлең жолдарымен Ұлы Абайдың: білім ал, оқу оқы, надан болма, деген сөздері, өзінің ғылымға деген қызығушылығы кеш келгеніне өкінетіндігі, маған біраз ой қалдырды.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Хикмет студиясы

# data[].attributes.attachment_link.title
Жасымда ғылым бар деп ескермедім... - Абай Құнанбайұлы [аудио]

# data[].attributes.headline
Қашан бір бала ғылым, білімді махаббатпенен көксерлік болса, сонда ғана оның аты адам болады.

# data[].attributes.subject
Қашан бір бала ғылым, білімді махаббатпенен көксерлік болса, сонда ғана оның аты адам болады.

# data[].attributes.body
"Дүние де өзі малда өзі, ғылымға көңіл бөлсеңіз" - деп айтқан Абай.
Ол өзінің 38 қара сөзінде білім деген: ең әуелі ол құдайды тану, құдайды танған адам өзін таныйды, кейіннен дүниені тану, яғни жақсы мен жаманды айыра алу деген екен. Қазіргі таңда қолында қызыл дипломы бар, магистратура, докторантура оқыған адамды білімді дей аламыз ба? Абайдың көзқарасымен саралайтын болсақ, бұлар толық адамдар емес, жартыкеш, жарым білім иелері деп атаған екен. Сондықтанда бізге болып, толыу үшін білім алу керек. Алайда дүниенің білімі мен рухани білімді де Абай ажыратып айтқан. Балам заң білді деп қуанба егерде санасында рухани білімі болмаса. Ақ пен қараны ажырата алмаған, обал мен сауаптың айырмашылығында түсінбейді деген. Алайда Дүние білімінде меңгеру қажеттігін айтады: "дүниенің ғылымын білмей қалмақтық - бір үлкен зарарлы надандық" деген. Сондықтанда, надан болу, білімсіздік деген адам үшін қасірет. Алайда жарты білімді адамды толық білім иесі деп жаңағы үш білімді меңгерген адам деп айтсақ болады.

# data[].attributes.attachment_link.title
ҒЫЛЫМ - БІЛІМ. (Абай Шәкәрім ілімдері бойынша)

# data[].attributes.headline
Канттың ағартушылық туралы дәлелдері мен тұжырымдамасы

# data[].attributes.subject
Канттың ағартушылық туралы дәлелдері мен тұжырымдамасы

# data[].attributes.body
1783 жылы "Берлин" ай сайынғы редакторы Дж. Э. Бистер "неке қию кезінде діни қызметкерлерді көбірек тартпау туралы ұсыныс" атты мақала жариялады, онда діни қызметкерлерді неке қию рәсімдерін өткізу қажеттілігінен арылту ұсынылды. Осыған байланысты шіркеу бұрыннан уағыздаған институтқа қарсы азаматтық неке идеясы пайда болды, оған сәйкес неке анықтама бойынша Құдай рұқсат еткен діни одақ болып табылады. Бистердің эссесінде бұл конвенция ағартушылық идеалдарға қайшы келетін тікелей қорлау болды, бұл сол кезде елестеткендей үлкен қорлауға айналды.Осы негізде Кант ағартушылық деген не және ағартушылықтың ең үлкен жаулары мен олардың мақсаттарын ашатын эссе құрды. Кант ағартушылықтың не екенін қарапайым түсіндіруден бастайды: өзіне жүктелген жетілмегендіктің бұғауларын тастау. Содан кейін ол жетілмегендіктің дәл анықтамасын береді: адамның түсінгенін қабылдау және оны басқа біреудің көмегінсіз пайдалану қабілетінің болмауы.Кант ағарту үшін бір ғана нәрсе қажет дейді: ақыл-ойды барлық мәселелерде пайдалану еркіндігі. Кант әркімнің құқығы ғана емес, сонымен бірге бұйрыққа соқыр бағынбай, өз көзқарасын дәлелдей отырып, ағартылмаған қоғамдастық үшін ғалым ретінде әрекет етуге міндетті деп санайды. Кант әртүрлі нақты мысалдар арқылы жеке және қоғамдық міндеттер арасындағы негізгі айырмашылықты көрсетеді.. Эссе Канттың ағартушылыққа деген ұмтылысын жоққа шығаратын адамдарды айыптауымен аяқталады, осылайша олар барлығының ағартушылығына теріс әсер етеді. Шынында да, ағартушылық адамның шегінен шығады; іс-әрекет бостандығы ағартушылыққа қол жеткізумен экспоненциалды түрде өседі. Оған қол жеткізген кезде, ол адамды жарықсыз ұстайтын қорқынышсыз немесе қорқақтықсыз әрекет ету еркіндігінде ойнайды.

# data[].attributes.headline
Егер біз қазір ағарт

# data[].attributes.body
Егер біз қазір ағартылған дәуірде өмір сүріп жатырмыз ба деген сұрақ туындаса, онда жауап: жоқ, бірақ біз ағартушылық дәуірде өмір сүріп жатырмыз. Қазіргі уақытта қалыптасқан жағдайлары бар адамдардың дін істерінде өз ақыл-ойын басқа біреудің басшылығынсыз сенімді және жақсы қолдана алуы үшін әлі де көп нәрсе жетіспейді. Бірақ олардың қазір бұл мәселені жетілдіру үшін жол ашық екендігінің айқын белгілері бар, бірақ адамдар өз кінәсінен болатын білім алуға немесе кәмелетке толмағандардың жағдайынан шығуға кедергілер азайып барады. В

# data[].attributes.headline
Бұл мақалада қазақ қ

# data[].attributes.body
Бұл мақалада қазақ қоғамында діни ағартушылық пен ағартушылық туралы ашық айтылған. Сонымен қатар, қазақ қоғамында діни ағарутшылықтың басым екендігін, оның Құран хадистерін тілге тиек ету арқылы толықтырған

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Ағартушылық" дегенде, әдетте, оның өкілдері ізгілік, әділеттілік идеялары мен ғылыми танымбілім негіздерін тарату жолдары арқылы әлеуметтік кемшіліктерді түзетуге, оның талғам-талаптарын, саясатын, тұрмысын өзгертуге күш салатын қоғамдықсаяси ағым ұғынылады [130]. Ғылымдағы қалыптасқан дәстүрге сай, еуропалық ағартушылар қатарына Вольтер, Руссо, Монтескье, Гёрдер, Лессинг және т.б. жатқызылады. Олар өз уағыздарын қоғамның барлық топтары мен жіктеріне, әсіресе билік иелеріне бағыштады.

Қоғамдағы кертартпа көріністердің бәрі адамдардың надандығынан, олардың өз табиғатын өзі түсінбеуінен деп білді. Ағартушылық шіркеулік идеология ықпалына, діни догматтарға, схоластикалық ой ағымдарына қарсы болды. Ағартушылар қоғам дамуындағы сананың айқындаушы рөлі туралы түсініктерге ден қойды. Ағартушылық XVIII ғасырда әлеуметтік көзқарастардың қалыптасуына едәуір ықпал етті. Шығыс елдерінде бұл ағым біршама өзіндік сипатта өркен жайды. Қазақ әдебиеті мен ғылымында мұндай құбылыс XIX ғасырда орын алды деп есептеліп, осы күнге дейін ағартушылардың қатарына Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин және Абай Құнанбаев жатқызылып келді. Алайда бұл көзқарас соңғы жылдары қайтадан қарастырылып, басқаша бағалана бастады. Бұрынғы көзқарастың кеңестік идеология мен атеистік дүниетанымға сай бұрмаланғаны белгілі болды. Қазіргідей постсекуляристік қоғамда, коммунистік идеологияның құлап, КСРО тәрізді алпауыт тоталитарлық мемлекетпен қатар, әлемді екіге бөлген социалистік жүйенің күйреуінен кейін посткеңестік елдердің дінмен қайта қауышқан заманында бұрынғыдай дін мен ғылым, сенім мен ақыл бір-біріне қарсы қойылмайтын болды. Оның үстіне қос Ыбырайдың (Алтынсарин мен Құнанбаевтың) терең діни дүниетанымдағы кісілер екендігі айқындалды.

Алайда олардың қасаң қағидалар мен догматизмге қарсы болуы және заманауи білім мен ғылымға ұмтылуы оларды жоғарыда аталған қоғамдық-саяси құбылысқа жақындатады. Дегенмен, тұтастай алғанда қазақ әдебиетінде діни сарынның басым болғаны кімге болса да мәлім. Өйткені ислам діні сонау VII ғасырдан бастап қазақ даласына енгеннен бері Жүсіп Баласағұн, Қожа Ахмет Йасауи, Ахмет Йүгінеки, Сүлеймен Бақырғани, Сопы Аллаяр сынды руханият көсемдерінің ғана емес, жалпы қазақ халқының салт-санасына, тұрмыс тіршілігіне сіңіп кеткен. Ислам дәстүрлі түркілік дүниетаныммен астасып кеткен. "Хадис - ғұрыпқа, сүннет салтқа" айналып кеткен. Мұны осы атаудағы Шәмшат Әділбаеваның монографиялық зерттеуі арқылы анық көз жеткізуге болады [9].

Ислам дінінің қазақ даласына таралуының өзіндік ерекшеліктері болды. Алдымен, сол дәуірдегі ислам өркениетінің басқа мәдениеттерге қарағанда озықтығы басты ерекшелігі болса, екіншіден, түркілердің ислам дінін қабылдауда олардың дәстүрлі дүниетанымындағы тәңірішілдік түсініктеріндегі ханифтік монотеистік белгілердің исламдық тәухидтік ұғымдармен формалық жағынан ұқсастығы маңызды рөл атқарды. Патшалық Ресей кезінде "бұратана халықтардың өткені, яғни ежелгі мәдениеті жоқ" делінсе, Кеңес дәуірінде "олардың көзін қазан төңкерісі ашты" деген жалған идеология үстемдік етті. Сол себепті біз халқымыздың көптеген жақсы құндылықтарынан, рухани мұрасының біразынан айрылып қалдық. Әйтсе де біздің әдебиетіміз бен мәдениетіміздің тарихы тым тереңде жатыр.

Филология ғылымдарының докторы, профессор, бұрынғы Бас мүфтий Әбсаттар қажы Дербісәлі жоғарыда аталған кітаптың кіріспе сөзінде былай дейді: "ислам - қазақ халқының мәдениеті мен әдебиеті, өнері мен салт-санасының мызғымас бір бөлігі, тірегі. Тіпті ислам дәстүрлерінсіз қазақ мәдениетін елестете де алмаймыз. Сол себепті әркезде де Ислам біздің рухани дамуымыздың негізгі ұйытқысы боп келді және де солай бола бермек... Әдебиетіміз бен мәдениетіміз ғана емес, сондай-ақ әдет-ғұрпымыз бен мінез-құлқымыз, халықтық болмысымыз, өмір салтымыз, тәрбиеміз, менталитетіміз де Қазан төңкерісі әкелген арзан құндылықтарға емес, Ислам мәдениеті негізінде қалыптасқан. Олай болса Ислам біз үшін тек дін ғана емес, рухани мұрамыздың қайнар көзі, тіпті елдігіміз, бүгінгі тәуелсіздігіміз де [10, 4-5 б.]

2014 жылы Ұлытау төріндегі сұхбатында Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев айтқандай, "қарап отырсаң, қазақ ешқашан дінінен айырылып көрген емес. Ешқандай уақыт үзілісі болмағандай, дінімен қайта қауышты да, әрі қарай жалғастырып жүре берді" [138]. Иә, қазақ қылышынан қан тамған атеистік заманда да балаға азан шақырып ат қойды, оны сүннетке отырғызды, ақырында адамды мұсылмандық жөнжоралғымен ана дүниеге шығарып салды. Демек, діни (ислами) дүниетаным қазақтың дәстүрлі дүниетанымының негізін құраса, діни ағартушылық та қазақ әдебиетінің ең маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Осы тақырыпқа алғаш ғылыми түрде қалам тартқан көрнекті ғалымдарымыздың бірі Уәлихан Қалижанұлы былай дейді:

"Әдебиет тарихы бүгін не ертең жасалмайды. Ол адамзаттың рухани сұраныстарымен қатар дамып, қалыптасып отырады. Сондықтан да белгілі бір кезеңдегі әдебиеттің өрбу, даму эволюциясын білу үшін оның алдындағы ағымға, болмысқа қарамасқа болмайды. Мәселен, бүгінгі күнге дейін әдебиет тарихынан өзінің нақты бағасын, орнын ала алмай келе жатқан тұлғалар бар. Олар кезінде кітаби ақындар, діншіл ақындар деген желеумен әдебиет тарихынан, ел тарихынан ұмыт қалдырылды. Бұл діни-ағартушылық бағыт XIX ғасырдың екінші жартысында өзінің үлкен прогресшіл рөлін танытты. Оның Ақмолла, Мақыш, Нұржан, Әубәкір, Шәді, Мәшһүр секілді өкілдері сол кезеңдегі ақыл-ойға ықпал етті. Бірақ Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарындағы әдебиетте таптық және партиялық көзқарасты тәрбиелеуге ұмтылған революцияшыл идеологияға ақындар жараспайтын еді. Міне, осының бәрі сайып келгенде, бүтін бір дәуірді қамтып жатқан әдеби процеске теріс баға берді, оқулықтан алынды, архивке өткізілді" [130, 3 б.].

Осылайша Қазан төңкерісіне дейін мұсылман дінінің қағидаларына сүйенген діни-ағартушылық жүйе қазақ қоғамын түгел жайлады деп айтуға да болады. Академик Ғарифолла Есім діни-ағартушылық бағыттағы ой-сананың қазақ қоғамында төрт бағытта өрбігенін айтады:

1. Діни-ағартушылық ой-сананың қазақ әдебиетінде: фольклорда, жыр-дастандарда яғни ауызша және жазба әдебиеттің барша жанрлары мен үлгілерінде және өнер туындыларында: мазарлар, кесенелер, мешіттер т.б. орын алуы.

2. Діни-ағартушылық ой-сананың жалпы халыққа білім беру ісімен тікелей байланысты болуы.

3. діни-ағартушылық ой-сананың тәрбие ісімен тікелей байланыстылығы.

4. Діни-ағартушылық ой-сананың құқық мәселесінде кеңінен көрініс табуы.

Байқап қарасақ, діни-ағартушылық ойсана қазақ қоғамының рухани жағын түгел қамти отыра, ұлттық сананың, идея мен идеологияның қалыптасуына тікелей әсер етуші болған екен. Ғарифолла Есім:

"Осы діни-ағартушылық бағыттың негізінде қазақ елінде рациональды ойлау жүйесі қалыптасып, өсіп отырды. Оның бастау бұлағы Әл-Фараби, арғы жағы Платон, Аристотель, бергі жағы Абай, Шәкәрімдермен аяқталады. Және айтарым, қазақ халқының керемет ақындары: сонау Доспамбет, Қазтуған, Шал ақын, Махамбет, Тұрмағамбет, Жамбыл, Сүйінбай т.б. жыршыжыраулар шығармашылығы мен дүниетанымы түптің түбінде қазақ елінде қалыптасқан діни-ағартушылық ой-санаға қатысты" [139, 9 б.], - деп жазады.

Біздің пікірімізше, ағартушылық пен діни ағартушылық бір-біріне қарсы қойылмауы керек, керісінше бірін-бірі толықтырып, ортақ мақсат пен мүддеге қызмет етуі тиіс. Әдетте Ағартушылықтың алға тартатын негізгі ұстындары - гуманизм мен антропоцентризм дінде теріске шығарылмайды, керісінше құпталады. Әрине, дінде, оның ішінде исламда "Жоғары Идеалға" қызмет ету өсиеті, діндарлар үшін бұл нәсіліне, шығу тегі мен дүниетанымына қарамай, адамдардың өмірін ізгілендіру үшін жақсы амал ету жолымен Құдайдың ризашылығына қол жеткізу болып табылады. Мұның негізінде әмбебап адамзаттық құндылықтар жатыр. Сол атышулы еуропалық гуманистік философия мен антропоөзектілік (антропоцентризм) теориясына сәйкес "адам" феномені бүгінгі күні барлық қырынан - жалпы философиялық, онтологиялық, аксиологиялық, гносеологиялық, когнитивтік және т.б. қырларынан зерттелуде. Және де бұл ғылымизерттеулер қазір барған сайын оның теологиялық қырына жақындай түсуде. Біздің зерттеуімізге өзек болып отырған Мәшһүр Жүсіп те өз еңбектерінде адамды микрокосм ретінде қарастырғанын жоғарыдағы тарауларда айттық. Өйткені бұл діннің (ислам дінінің) қайнаркөздерінде де солай. Мәшһүр Жүсіп былай дейді:

"...Айдай әлемді, жанды, жансыз мақұлықтарды Құдай алты күнде жасап шығарған. Соның өзгесі бір бас та, адам - бір бас. Осы дүниені адам көркейтпек, Құдайдың құдайлығын жұрт көзіне адам түсірмек. Алты күннен соң құдай дәнеме жаратпақ емес" [140, 138 б.].

Демек, адам - Құдайдың жай ғана жарата салған мақұлығы емес, ерекше мақұлығы. Мұсылманның ұлы ойшылы Ибн Араби өзінің Фусус ал-хикам" (Пайғамбарлар даналығы) деген еңбегінде былай дейді:

"...Бұл аты аталған (тіршілік иесі) адам және орынбасар (халиф) атанды. Ал оның адамшылығы оның жан дүниесінің әмбебаптығында және интеллигибельді (ақылмен танылатын - А.Ш.) мәндерді (хақаик) өзіне сыйғыза білгенде. Ол Құдай үшін - көздің қарашығы, онымен назар тоқтату, қарау (созерцание - А.Ш.) жүзеге асырылады, ол көру деп аталады. Сондықтан да ол адам деп аталады, өйткені ол арқылы Құдай өзінің Жаратқанын (халқ) көреді және солай болғандықтан да оған (Өзінің) рақымын жібереді" [141].

Исламның қайнар көздеріндегі адамға қатысты бұл мәселелер қазақтың діни бағыттағы ойшыл-ақындарын бей-жай қалдырған жоқ, керісінше өздерінің шығармаларында оны жан-жақты насихаттап, қарапайым халықты ағартушылықпен айналысты. Қазақтың өзі ақын-халық, ойшыл-халық болғандықтан болар бұл тақырыптағы шығармалар ғылыми трактаттар түрінде емес, дәстүрлі формада, яғни поэтикалық формада беріліп отырды. Бұл дәстүрлі форманың қазақ арасында кешегі кеңестік кезеңге дейін сақталып келгендігін айта кету керек. Бұл тұрғыдан алғанда, қазақтың ауызша әдебиеті мен жазба әдебиетінің "алтын көпір" қызметін атқарған ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басындағы діниағартушылық ақын-жыраулар шоғырының маңызы мен рөлі ерекше болды. Бұл шоғырдың қатарына жоғарыда сөз қылған аталмыш бағытты зерттеуші Уәлихан Қалижанұлы Ақмолла Мұхамедиярұлын, Ыбырай Алтынсаринді, Әбубәкір Кердеріні, Нұржан Наушабайұлын, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлын, Шәді Жәңгірұлын, Шәкәрім Құдайбердіұлын, Мақыш Қалтайұлын [130, 3 б.] жатқызса, біз өз тарапымыздан Ғұмар Қарашты, Майлықожа Сұлтанқожаұлын, Мәделіқожа Жүсіпұлын, Жүсіпқожа Шайқысламұлын, Құлыншақ Кемелұлын, Шәңгерей Бөкеевті, Мұсабек Байзақұлын, Ақтан Керейұлын, Әріп Тәңірбергенұлын және т.б. қосамыз. Әрине, бұл тізімге кірмей қалған осы діни сарында, мінәжат стилінде жазған қазақтың жергілікті ақын-жыраулары қаншама. Ал "Сыр сүлейлері шығармашылығындағы діни-ағартушылық бағыт (тақырыптық, көркемдік ерекшеліктер)" деген тақырыпта диссертация қорғаған Өксікбаева Мөлдір Әбдісақыпқызы Сыр сүлейлерінің қатарына мыналарды жатқызады: "Базар жырау Оңдасұлы, Ешнияз сал Жөнелдікұлы, Жиенбай Дүзбенбетұлы, Ерімбет Көлдейбекұлы, Оңғар Дырқайұлы, Күдері қожа Көшекұлы, Даңмұрын Кенжебекұлы, Омар Шораяқұлы, Тұрмағамбет Ізтілеуұлы, Қаңлы Жүсіп, Нұртуған Кенжеғұлұлы, Мәнсұр Бекежанұлы, Молдахмет Дабылұлы, Тұрымбет Салқынбайұлы, Сейітжан Бекшентайұлы, Мұзарап Жүсіпұлы. Бұлардың барлығы да медреселерден немесе ахун-ұстаздардан білім-тәрбие алған, ислам тақырыбына арналған дастандары бар. Онда Алланың бірлігі, Құранның шындығы, Мұхаммед (с.ғ.с.) Пайғамбардың уағыздары, сахабалар, діни жолды ұстанған адамдар жайында айтылған. Мысалы, Ерімбет Көлдейбекұлының "Мұхаммед Пайғамбар туралы хикая", "Әзірет Әлімен Дариха қыздың күресі", "Әзірет Әлі мен Мағауияның күресі", "Садуахас Сахи", "Ақтам,сабақа", "Атымтай Жомарт", "Әбу Шаһма", "Бап Раушан", Омар Шораяқтың "Мұхаммед", "Мағауия", "һақ Сүлеймен", "Қалимулла", "Әбу Шаһыма", Қаңлы Жүсіптің "Абыра һанның бастан кешкендері" қазақ әдебиетіндегі діни қисса-дастандар қатарына жатқызамыз" [142, 3 б.]. Осылайша біз қазақ руханиятында діни-ағартушылық бағыттың басым екендігін аңғардық...

Шағырбаев Алмасбек Дүйсенбекұлы,
"Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының діни көзқарасы".
(ФИЛОСОФИЯ, САЯСАТТАНУ ЖӘНЕ ДІНТАНУ ИНСТИТУТЫ)

# data[].attributes.attachment_link.title
"Қазақ руханиятында діни-ағартушылық бағыт басым"

# data[].attributes.attachment_link.description
"Ағартушылық" дегенде, әдетте, оның өкілдері ізгілік, әділеттілік идеялары мен ғылыми танымбілім негіздерін тарату жолдары арқылы әлеуметтік кемшіліктерді түзетуге, оның талғам-талаптарын, саясатын, тұрмысын өзгертуге күш салатын қоғамдықсаяси ағым ұғынылады [130]. Ғылымдағы қалыптасқан дәстүрге сай, еуропалық ағартушылар қатарына Вольтер, Руссо, Монтескье, Гёрдер, Лессинг және т.б. жатқызылады....

# data[].attributes.headline
Виде үзіндіде адамнд

# data[].attributes.body
Виде үзіндіде адамнды тану барысында қосымша қолданылған әдістер, сонымен қатар кескіндеме арқылы Өмір гүлін ойлап тапқан. Сол арқылы макро және микро космосты зерттеуге мүмкіндік ашқан.

# data[].attributes.attachment_link.title
Какие тайны скрывает ВИТРУВИАНСКИЙ ЧЕЛОВЕК?

# data[].attributes.headline
Леонардо да Винчидің адам туралы аспектілері

# data[].attributes.subject
Леонардо да Винчидің адам туралы аспектілері

# data[].attributes.body
Леонардоның зерттеулерінде адамның мінез-құлқы мен психикасының ерекшеліктерін бақылаудың жазбалары мен эскиздері үлкен орын алады, бұл ұлы суретші мен ойшылдың осы мәселелерге берген ерекше маңыздылығын көрсетеді. Леонардоның шығармашылық ойлауының тереңдігі мен ауқымы бойынша "психикалық проблеманы" білуге және оны өнер арқылы шешуге деген ерекше бағыты өнер тарихында атап өтіліп, бағаланады және оны көркем психологияның негізін қалаушыларға жатқызу кездейсоқ емес.Леонардоның көркем шығармашылығының психологиялық және тарихи маңыздылығын ашуға жақындау ол айтқан кескіндеменің мақсаттары мен міндеттері туралы идеялар әлем мен адам танымындағы жоғары деңгейдің көрінісі ретінде көмектеседі.Демек, оның сөзі: "бұл ғылым пайдалы, оның жемісі хабарламаға көбірек жауап береді, ал керісінше болса, хабарламаға азырақ пайдалы болады. Кескіндеме өзінің соңғы нәтижелерін ғаламның барлық ұрпақтарына жеткізе алады, өйткені оның түпкілікті нәтижесі көру қабілетінің тақырыбы болып табылады".
Леонардоның ойлауындағы тұжырымдамалардың бейнелі құрылымын бейнелейтін жарқын мысал оның күнделіктері мен қолжазбаларының беттерін ұсынады, олардан суретшінің қолжазбасын оқу мен түсінуді оған ілеспе суреттерден бөлуге болмайтындығы көрінеді.
- Дене мен жан. Әр дене оны сақтау үшін қажетті бөліктер мен шырындардан тұрады. Бұл қажеттілік осы дене пішінін уақытша өзінің тұрғылықты жері ретінде таңдаған жанмен танылады және қанағаттандырылады".

# data[].attributes.headline
"Человек – э

# data[].attributes.body
"Человек – это канат, натянутый между животным и сверхчеловеком, – канат над пропастью. Опасно прохождение, опасно быть в пути, опасен взор, обращенный назад, опасны страх и остановка." Осы сөздері арқылы Ницше адамның түпкі мақсат емес, мақсатқа жету жолындағы көпір ғана екендігін айтқысы келді. Шын мәнінде  адам болып жаратылу бұл тек бастапқы саты болып табылады, Абай айтқан "толық адам" болу немесе Маркузе айтқан бір өлшемді адам болып қалуымыз біздің өмірге келгеннен кейінгі іс -әрекетімізге байланысты

# data[].attributes.headline
Атақты неміс философ

# data[].attributes.body
Атақты неміс философы Хайдеггер өзінің замандасы әрі жерлесі Макс Шелерді аса құрметтеген.  1927 жылы жариялаған өзінің «Болмыс және уақыт» еңбегінде Хайдеггер  бірден Шелерге (отсылается), өйткені ол оны өзінің  еңбегінің маңыздылығын сезіне алатын жалғыз  философ деп санаған.
Хайдеггер «болмыс пен уақытты» жаңа ойлау тәсілінің бастапқы нүктесі деп есептеген, ал Шелер оны метафизикалық сұрақтардың ең жоғарғы тұғырнамасы және соңғы нүктесі деп есептеді.

Макс Шелер өзінің «Адамның кеңістіктегі орны» атты еңбегінде адамның мәні туралы іргелі ғылым ретінде философиялық антропологияны құру қажеттігін нақты атап көрсетті.  Философиялық антропологияның міндеті – адамның барлық нақты монополиялары, жетістіктері мен істері адам болмысының негізгі құрылымынан: тілден, ар-ожданнан, құралдан, қарудан, әділдік пен әділетсіздік идеяларынан, мемлекеттен, мифтен, діннен қалай шығатынын нақты көрсету.
Бұл жұмыстың кіріспесінде Шелер былай деп жазады: «Адам дегеніміз не?» және «Жаратылыста оның орны қандай?»  Менің философиялық санамның оянуы мен үшін басқа философиялық сұрақтарға қарағанда маңыздырақ”,- дейді.

# data[].attributes.attachment_caption
 “Тұлға және Мен” бөлімі

# data[].attributes.headline
Тұлға – өзіндік сана

# data[].attributes.body
Тұлға – өзіндік санасы мен дүниетанымы бар, өзінің әлеуметтік функцияларын, әлемдегі орнын түсінген, өзін тарихи шығармашылықтың субъектісі ретінде, ұрпақтар тізбегінің буыны, оның ішінде туысқандар ретінде түсіндіретін адам. , оның бір векторы өткенге, ал екіншісі болашаққа бағытталған.
Жеке тұлғаның тұтастығын қамтамасыз ету үшін қажетті қоршаған әлеуметтік орта, ол жеке тұлғаны қалыптастырып қана қоймайды, сонымен қатар, ең бастысы, оның көрініс өрісі болып табылады.
Жан, рух, трансцендентальды Мен - бұл ең аз өзгеретін ойлау мен ерік субъектісінің  атаулары.  Тұлға өзін-өзі танып-білуге ​​ие болған жағдайда ғана тұлғаға айналады.Мен тұлғаның ең жоғарғы, реттеуші және болжаушы рухани-семантикалық орталығы деп айтуға болады.

# data[].attributes.headline
Иоганн Готлиб Фихтенің адам өмірінің мәні бойынша теорияларына көз жүгіртсек...

# data[].attributes.subject
Иоганн Готлиб Фихтенің адам өмірінің мәні бойынша теорияларына көз жүгіртсек...

# data[].attributes.body
Фихтенің субъективті-идеалистік философиясы өз заманының жетекші философтары арасында үлкен әсер етті.

Фихтаның пікірінше, таза өзін-өзі трансцендентальды апперцепциядан білімнің формасы ғана емес, оның барлық мазмұны да алынуы керек.
Абсолютті Фихтада теориялық және практикалық принциптер сәйкес келеді, ал табиғат Кант философиясындағы Тәуелсіздіктің қалған бөлігін жоғалтып, адам бостандығын жүзеге асырудың құралы болып табылады. Абсолютті субъектінің белсенділігі, қызметі Фихте бар нәрсенің жалғыз көзі болады. Сондықтан біз табиғи объектілердің болуын тәуелсіз нәрсе ретінде қабылдаймыз, бұл объектілер пайда болатын қызмет біздің санамыздан жасырылады.
Жоғарыда айтылғандардан, и. Г. Фихте жеке адамның өзімен, іс-әрекетінде, адамның еркін ақылды болмысқа айналуында өмірдің мәнін көрді. Фихтедегі өмірдің мәнін түсіну адам табиғаты тұжырымдамасына негізделген. Тек адам - алдымен ештеңе емес, бірақ ол не болуы керек, ол өз еркіндігі арқылы жасай алады және өзі жасай алады. Философтың "мен өзім жасай алатын нәрсе ғана бола аламын" деген тұжырымына сәйкес, өмірдің мәні адамның өз табиғатына сәйкес дамуында, сондай-ақ жеке тұлғаның толыққанды қалыптасуында. Бірақ бұл процесс жеке адамға жабық емес әрекетті қарастырады: жетілдіру арқылы адам әлемді жетілдіреді.

# data[].attributes.headline
Адам өмірінің мәні 

# data[].attributes.subject
Адам өмірінің мәні 

# data[].attributes.body
Адам өмірінің мәні категориясының мазмұны да өзіне жақын басқа ұғымдардың негізінде қалыптасады, солар арқылы жаңа, бұрынғыдан да күрделі мазмұнға толады. Бұл категориялардың арасындағы ең негізгісі – «өмір» категориясы.Көне гректерше айтсақ, Prіmum vіvare deіnde phіlosophare – әуелі өмір сүру, содан кейін ғана философиялық ойлау. Қандай жағдай болмасын, өмір мәнге ие, “өмір мәнсіз” деген эгоистік және субъективтік принцип жарық дүниенің баға жетпес құндылығын төмендете алмайды. Өмір – адамға берілген болмыс, оның мәні – адамның осы болмыстың барлық көріністерінен мән іздей отырып өмір сүруінде.
Неміс философы Г.Риккерт те өмірді ұғынуды адам уайымымен, қайғыруымен байланысты қарастырады, бірақ оның көзқарасы біз қарастырған жаттанған адамның түсінігінен өзгеше. Г.Риккерттің пайымдауынша, қазіргі адам үшін ең басты нәрсе “уайымдау” болса, осы “уайымдаудың басты объектісі – өмір”. Г.Риккерт бұл жерде “уайымдау” ұғымын экзистенциалистік түсінікте, тереңдеп ойлану мағынасында қолданып отыр. Адам әдетте не туралы терең ойланады, уайымдайды? Өзін мазалаған, жан‑жақты танып‑білгісі келген нәрсені ғана адам уайым объектісіне айналдырады. Риккерттің терең ойлауды уайыммен салыстыруы кездейсоқ емес. Уайым мен қайғыны басынан кешкен адам ғана өмірдің соңында өлім бар екенін бұрынғы тыныш өмірдегіден анығырақ түсінеді, өмірдің, тіршіліктің құндылығын бағалай біледі. Қазақтың өмір мен өлімді салыстыра келіп, “Мың күнгі тамұқтан бір күнгі жарық”, “Өлі арыстаннан тірі тышқан” немесе “Тірі адам тіршілігін жасайды” деп, өмірді жоғары бағалауы да сондықтан.
Ресейлік зерттеуші Н.В.Волохованың пікірінше, осындай көзқарас қазіргі заманғы мәдени санаға көбірек тән. Бұл тұжырымға ол өлімге адамзат мәдениетінде қалыптасқан қатынастың үш түрін саралай отырып келген екен:

1) Өлім – иллюзия. Бұл пікірдің экзистенциалдық базисі – субъектінің оны

қоршаған орта, социум, космоспен және жалпы болмыспен толық ұласып, бірігу сезімі. Өзі өмір сүріп отырған қоғамның ажырамас бөлшегіне айналған, онымен қайғысы да, қуанышы да ортақ адам өлімнен қатты қорқа бермейді, себебі өлім алдындағы қорқынышты бірге бөлісетін ортасы бар.

2) Өлім – трагедия. Субъект өзінің қайталанбас, ерекше жаратылған адам екендігіне сенімді, өзін басқа дүниеден оқшау ұстайды, соның нәтижесінде өлімді жалғыз қарсы алуға мәжбүр және бұл күресте өзінің дәрменсіздігін түсінеді.

3) Өлімді өмірдің екінші жағы ретінде ғана, маңызы жоқ нәрсе деп қабылдау. Бұл көзқарас өз мүмкіндіктерін жүзеге асыра алмай, өмірден күдерін үзіп, тағдырға мойынсұнған, болмыстың қайнаған қазанына көппен бірге көзін жұмып түсіп кеткен адамға тән. Өмір мұндай адамдарға абсурд, саналы түрде реттеуге бағынбайтын нәрсе, өмір де, өлім де мәнсіз болып көрінеді.

# data[].attributes.headline
Өмірдің мәні және ТРАНСЦЕНДЕНТАЛЬді өмірдің мәні туралы. 

# data[].attributes.subject
Өмірдің мәні және ТРАНСЦЕНДЕНТАЛЬді өмірдің мәні туралы. 

# data[].attributes.body
философиядағы өмірдің мәні туралы тақырыпқа қатысты сұрақтарға жауап әлі табылмады, менің ойымша табылмайды да. Себебі бұл сауалдар адамзаттың жаратылысынан бастап жауабы жоқ сұрақтардың бірі болған. Оны әр философиялық бағытта әр түрлі талқылайды. Алайда соңында бұл сұрақтың жауабы жоқ екеніне көзі жетеді. Біреулер өлімнен кейін өмір бар десе, біреулер бұл оймен түбегейлі келіспейді.

# data[].attributes.attachment_link.title
В чем смысл жизни? Очень кратко

# data[].attributes.headline
Балалықтан- Даналыққа. Мазмұны

# data[].attributes.subject
Балалықтан- Даналыққа. Мазмұны

# data[].attributes.body
Мазмұнына қарау арқылы кітап беттерінде оңай ойлар айтылмағандары байқалады. Әр бөлімдері әр ойға толы.

# data[].attributes.headline
Зигмунд Фрейд

# data[].attributes.subject
Зигмунд Фрейд

# data[].attributes.headline
ЖИЗНЬ ЕСТЬ ЗНАНИЕ»:С.Л. ФРАНК

# data[].attributes.subject
ЖИЗНЬ ЕСТЬ ЗНАНИЕ»:С.Л. ФРАНК

# data[].attributes.attachment_caption
Бұл Сейілбек Мырзабай деген жазушының Адам өмірі туралы, даналық және өмір мәнін өте жеңіл әрі түсінікті тілмен қазіргі жастарға жеткізу үндеуі. 

# data[].attributes.headline
Балалықтан - Даналыққа

# data[].attributes.subject
Балалықтан - Даналыққа

# data[].attributes.headline
Бұл Сейілбек Мырзаба

# data[].attributes.body
Бұл Сейілбек Мырзабай есімді жазушының Адам өмірі, мәні сонымен қатар Балалықтан Даналыққа өту кезеңдерін жеңіл әрі түсінікті тілмен қазіргі жастарға жеткізуі. Кітап барысында Адам өмірінің мәнін толцққанды болмасада жеткілікті түрде түсіндірген.

# data[].attributes.headline
Қазіргі заманғы қоғамдағы дәстүрлі құндылықтардың рөлі

# data[].attributes.subject
Қазіргі заманғы қоғамдағы дәстүрлі құндылықтардың рөлі

# data[].attributes.body
Ежелден ұлттық құндылықтарымыз қазақ мәдениетінің негізгі қайнар көздері екені мәлім. Ғасырлар бойы жалғасын тауып келе жатқан тарихымыздан көшпенді қазақ тәрбиесіндегі өркениет, мәдениеттің болғанын бабалар қалдырған мұралардан, халық аузында жүрген мақал-мәтелдерден-ақ көруге болады. Қазақ халқында құндылық сөзі жоғары мағынаға ие және бағаланған. Қазіргі қоғамда дән және қазақы дәстүрлі құндылық ажырамас білімге айналған. Қазақ халқы құндылықтарды дәріптеу мақсатында аз еңбек жазбаған. Бірақ сол еңбектер қазіргі таңда қазіргі заманда жастарға нақты бағыт бағдар беруге қаншалықты қауқарлы?
Ислам діні мен қазақ салт-дәстүрлері ғасырлар бойы өзара кірігіп, ажырамастай болып тамырласып кетті. Дін мен дәстүр үндескенде дін дамиды, дәстүр байиды, ал ұлт діннің рухын сезініп, құндылық ретінде қабылдайды.
Дін құндылықтарының негізі – бейбітшілік пен келісім. Өйткені бейбіт өмір ғана дін адамына Жаратушының алдындағы пенделік міндеттерін орындауға мүмкіндік береді. Ал зайырлы қоғам тұрғысынан қарасақ, бейбітшіліктің маңызы тіпті өлшеусіз. Дін ісі де, дүние ісі де бейбітшілік жағдайында ғана көгеріп-көктейді. Осыны түйсіну өз кезегінде отансүйгіштік сезімдерге тәрбиелеп, елдік мұраттарға жетелейді. Өйткені тыныштық, тұрақтылық пен татулық тек заңдылыққа, тәртіпке, жүйеге негізделген біртұтас құрылым – мемлекет аясында ғана орнайды. Исламда «Отанды сүю – иманнан» делінеді, дінге қызмет – елге қызмет деп бағаланады. Діннің рухани әлеуеті мен шынайы мазмұны адамзат өміріне терең рухани мағына дарытатын, оны өркениет шыңына жетелейтін осындай кең өрісті дүниетанымнан бастау алады. Осыны дұрыс ескермей, діннің тек формалық жағына мән беріп, мазмұнын назардан тыс қалдыру – дін туралы ұғымды шектеу, оның өміршеңдігін, икемділігін қолдан құлдырату болып табылады. Сондықтан діннің рухани құндылықтары мен әлеуетін дұрыс бағалап, орнымен пайдалансақ, қоғамның рухани деңгейі де көтеріледі, зайырлылығымыз да өміршең бола түседі.
Отаншылдық сезім – ұлт рухының деңгейінің айнасы, өлшемі. «Балаңды өз тәрбиеңмен тәрбиелеме, өз ұлтыңның тәрбиесімен тәрбиеле» деген екен дана халқымыз. Осы орайда, жалпы ұлттың алдында тұрған ұлы міндет– сан ғасырлар бойы сұрыпталған ұлттық құндылықтарымызды оқу-тәрбие процесіне енгізу арқылы ұлттың тұнып тұрған асыл мұралық рухани байлығынан болашақта ел билейтін ұрпақтарды сусындатып, ұлтшылдық пен отаншылдыққа баулып, өз халқын, өз мемлекетін көздің қарашығындай қорғайтын, бойында ұлттық санасы қалыптасқан тұлғаларды тәрбиелеп шығару болып отыр.
Ұлттық құндылықтар – қандай да бір этникалық қауым өкілдерінің өзіндік тарихи көрінісі бар рухани мұраттарының жиынтығы.Ұлттық құндылықтардың әрбір халықтың өмірінде алатын орны өзгеше екені белгілі. Сондықтан да әрбір жаңа ұрпақ үшін мәнді тәрбие – ұлттық тұрғыдағы тәрбие үлгісі болып табылады. Өйткені, мұнда тәрбиенің негізі ғасырлар бойы қалыптасып келген асыл рухани құндылықтар және биік ізеттілік пен моралдық тұрғысындағы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып жататын, адамның адамдық қасиетін нығайтып әрі асылдандыра түсетін, халықтың даналық өмір-салтынан туындап отыратын бұлжымас ережелер мен қағидалар құрайды.
Ұлы Абай: «Балаға мінез үш алуан адамнан жұғады: біріншісі – ата-анасынан, екіншісі – ұстазынан, үшіншісі – құрбысынан» – деген екен.Отансүйгіштік сезімнің қалыптасуына ата-ана, ауыл аймағының ықпалы зор

# data[].attributes.headline
Құндылықтан этикаға жол

# data[].attributes.subject
Құндылықтан этикаға жол

# data[].attributes.body
Моральдың қайнар көзін түсінуге байланысты Этика теориясының төрт түрі анықталады:

- Моральдың қайнар көзі табиғаттан, ал моральдың өзі биологиялық (табиғи) заңдылықтардың даму сәті деп айтатын натуралистік ұғымдар;
- Социологиялық тұжырымдамалар, оған сәйкес адамгершілік көзі қоғамнан келеді, ал оның өзі әлеуметтік ұйымның элементі, әлеуметтік тәртіптің бір түрі;
- Адамгершілік адам табиғатынан туындайтын антропологиялық ұғымдар оның ажырамас қасиеті болып табылады;
- Адамгершілік адамның өмір сүру шегінен тыс трансценденттік көзден туындайды деген супернатуралистік ұғымдар.

Аристотель ізгілік этикасының негізгі идеяларын жасады. Ізгілік арқылы ол адамға ондағы құмарлықтарды басқаруға көмектесетін жеке қасиеттерді түсінді. Адам өзінің қасиеттеріне қарай әрекет еткенде, адам міндетті түрде моральдық істе болып табылады. Зұлымдықтың көзі-ізгіліктің жоқтығы немесе тапшылығы. Аристотель келесі негізгі қасиеттерді атап өтті:
парасаттылық,
даналық,
әділдік,
батылдық. Кейінірек ер мінезділік тізімге қосылды.

Қарыз этикасын и.Кант ізгілік этикасына қарсы салмақ ретінде дамытты. Оның идеяларына сәйкес, ізгілік идеалы жақсылыққа да, жамандыққа да әкелуі мүмкін – егер ізгілікті нашар адам басқарса.
Жақсылықтың ең негізгі критерийі-жақсылық шектеусіз және ескертусіз. Осылайша, жақсылық критерийлерінің арасында "өтірік айтпа", "өлтірме", "ұрлама", "адамды құрал ретінде пайдаланбаңыз"сияқты моральдық құндылықтар бар. Жаман әрекеттердің кепілі-бұл ізгілік емес, жалпы, ресми және әмбебап сипаттағы моральдық заңдар. Этиканың бұл түрінің көптеген жақтаушылары бар, бірақ оның догматизмге бейімділігі мен өмірден алшақтығы үшін оны сөгетін көптеген сыншылар бар.

# data[].attributes.headline
Адам өміріндегі құрал мен құндылық

# data[].attributes.subject
Адам өміріндегі құрал мен құндылық

# data[].attributes.body
- Экзистенция анализінде "Құндылық және Құрал" деген түсінік бар. Мысалы, математика, өнер, шет тілдері және тағы да басқа нәрселер Құрал тізіміне кіреді. Ал ата-анасын сағыну, кқңіл айту,қайғыру, қуану, жауапкершілікті арқалау секілді дүниелер Құндылыққа жатқызылады.
Құрал-адамның интеллектісін дамытады.
Құндылық- экзистенциясына жауап береді. Құралға-мектеп, универ жауапты. Ал ҚҰндылыққа -отбасы, ата-ана жауапты. Тұлғаның бойын құндылыққа толтырумен ата-ана айналысуы тиіс. Тұлғаға құндылық сіңірілмеген жағдайда, санда бар-сапада жоқ, қуыс кеудеге айналады. Оны ғылымда "Экзистенция вакумі" деп аталады.
Үзінді "Балалықтан Даналыққа" кітабінан алынған.

# data[].attributes.headline
Риккерттің құндылық 

# data[].attributes.body
Риккерттің құндылық философиясы неокантшылардың, Виндельбандтың ілімдерін жүйелейді. Ол өз тұжырымдарында Авенариус пен Маркске сүйенді. Риккерттің екі негізгі жұмысы бар: «Науки о природе и науки о культуре».

Құндылықтар туралы іліммен тығыз байланысты табиғат туралы ғылымдар мен мәдениет туралы ғылымдар концепциясы олардың айырмашылығын объектке емес, әдіске негіздейді. Табиғат туралы ғылымдардың ұғымдары жалпылау (жаратылыстану) әдістің көмегімен құрылады, бұл ғылымдар жалпы заңдылықтарды іздеумен айналысады. Мәдениет туралы ғылымдар құндылықпен, сөйтіп мәдениетпен байланыстыратын дара және ерекшеге бағытталған даралаушы (тарихи) әдісті қолданады. Бұл әдістер бір-біріне қарама-қарсы, дегенмен жаратылыстану және тарихты жеке және жалпыға қызықтыруы мүмкін. Бұл әдістер қисынды түрде қарама-қайшы келеді, өйткені олар әртүрлі қызығушылықтарды көрсетеді: жалпыға қызығушылық пен жекеге қызығушылық.

Мәдени процестерді табиғи құбылыстардан ажыратуға мүмкіндік беретін «құндылықтар» ұғымы. Рикерт үшін мәдениет ұғымы тарих ғылымының пәні мен әдісін анықтайтын сәт болып табылады. Мәдениет – бұл тарихи білім маңыздыны мәнді еместен ажырататын тұтастық түрі. Рикерт тек тарихты ғана шынайы ғылым деп есептейді, өйткені ол тек шындықпен айналысады. Ол тарих ғылымында таным пәні мен таным әдісі бір-біріне барынша сәйкес келеді деп есептейді.

# data[].attributes.attachment_caption
8.1 Аксиология в системе философского знания - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Аксиология құндылықт

# data[].attributes.body
Аксиология құндылықтардың табиғатына, олардың шындықтағы орны мен құндылықтар әлемінің құрылымына, яғни әртүрлі құндылықтардың өзара, әлеуметтік және мәдени факторлармен және жеке тұлға құрылымымен байланысына қатысты мәселелерді зерттейді.

Құндылық кез келген заттың қасиеті емес, заттың мәні және сонымен бірге толық өмір сүруінің шарты болып табылады. Нысанның құндылығы, егер оған қандай да бір ерекше қызығушылық болса, ол адамның қандай да бір қажеттілігін қанағаттандыра алса.

# data[].attributes.attachment_link.title
8.1 Аксиология в системе философского знания - Философия для бакалавров

# data[].attributes.body
Видеода ұстаз оқушыларға әдеп жайлы құндылықтардың маңызын түсіндіруде. Бар білетін құндылықтарымыз әдепсіз жәй нөл санына тең екендігін көрсетеді.

# data[].attributes.attachment_link.title
ҒҰЛАМА | Құндылықтарды дәріптеуге арналған бейне роликтер (Ep.10)

# data[].attributes.headline
Бенедикт Спинозаның ойынан бөлек  Бердяевтің түсінігі

# data[].attributes.subject
Бенедикт Спинозаның ойынан бөлек  Бердяевтің түсінігі

# data[].attributes.body
Бердяев философиясындағы ең маңыздыларының бірі – еркіндік категориясы. Бостандықты оның ойынша, Құдай жаратқан жоқ. Ол гегельдік, марксистік түсінікті жоққа шығарды, «...Гегель бостандық туралы қанша айтса да, ол бостандықты білмейді» деп қатаң сынға алады. Оның «Теңсіздік философиясы» еңбегінде, ол қоғамды ұйымдастырудың кеңестік түріне және еркіндіктің жоқтығы туралы кеңестік идеологияға қарсы тұрады. Социализм аштық пен жоқшылықты жойса да, рухани мәселелерді шеше алмайды. Адам өлімнің, мәңгіліктің, махаббаттың, білімнің тылсымымен бетпе-бет қалады. Бұрын дін мен дәстүр өмірдің трагедиялық элементін жұмсартқан.

Бердяев рационалистер, атап айтқанда Спиноза ойлағандай бостандық саналы қажеттілік емес деп есептеді. Махаббат - адамды еркіндікке апаратын жол. Бостандық сүйіспеншілікке негізделген, бірақ дүниелік махаббатқа емес, адамның Құдайға деген сүйіспеншілігіне негізделген. Мұнда тағы бір сипатты белгі – діни бағыт ашылады. Бердяев та адамды Құдайға жақындатады.

# data[].attributes.headline
Бостандық -  мо

# data[].attributes.body
Бостандық -  мойындалған қажеттілік, дейді Спиноза. Спиноза өзінің «Этика» еңбегінде бостандықты Құдайға деген сүйіспеншілік және Құдайдың адамға деген сүйіспеншілігі деп анықтайды: «Осыдан біздің амандығымыз, не бақытымыз, не еркіндігіміз неден тұратынын анық түсінеміз - атап айтқанда, Құдайға деген тұрақты және мәңгілік сүйіспеншіліктен немесе оған деген сүйіспеншіліктен.  Еркіндіктің бұл анықтамасының ежелгі тарихи тамыры бар.
ежелгі скептиктер де: бағынғанды тағдыр басқарады, ал қарсылық көрсеткенді өзімен бірге сүйреп жүреді. Спиноза ертеден келе жатқан мәселенің қойылуын жаңа биікке көтереді, оған назар аудартады, сол арқылы бұл мәселені одан әрі зерттеуге жаңа серпін береді. Мен үшін тартымдысы, Спиноза атеист болып саналса да,   Құдайды мойындады, жалпы қабылданған канондармен келіспей, шындықты іздеді.

# data[].attributes.headline
Философия Сартра

# data[].attributes.subject
Философия Сартра

# data[].attributes.body
еркіндік дегеніміз - адамға артылған адаммгершіліктің ауыр жүгі деп пайымдайды. Адам өз ісіне ғана емес басқаларға да жауаапты. Адамға әрдайым таңдау беріледі: қандай адам болуы туралы. Ал шешім қабылдайтын тек сен. Сонымен қатар, Сартрдың айтуы бойынша адамзаттың нақты өзекті мақсаты ол адамды азат ету.
Дәл осыған ұқсас көзқарастарды Абайда өзінің "адам болу" туралы философиясында айтып кетеді.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Сартра за 10 минут

# data[].attributes.headline
бегство от свободы. 

# data[].attributes.subject
бегство от свободы. 

# data[].attributes.body
"Бостандықтан қашу" кітабында Фромм адамның өз бостандығынан бас тартуының себептері мен механизмдерін зерттейді, бұл ол үшін психологиялық проблемаға айналады. Мұның себебі-сенімсіздік, мазасыздық және иеліктен шығу сезімі, нәтижесінде адам өзінің даралығынан бас тартады, үлкен механизмнің бір бөлігіне айналады және қоғамның қысымымен шешім қабылдайды.

# data[].attributes.headline
Ерікнідік және жауап

# data[].attributes.body
Ерікнідік және жауапкершілік бойынша 9 минутка шақталған видео, Бұл видеода еркіндік пен жауапкершіліктің айырмашылығын түсінікті тілмен сиапттайды. Сонымен қатар, еркіндікте таңдау деген ұғымды көп адам дұрыс түсінбегендіктен, теріс шешімдер қабылдап жататындығы туралы айтылған. Еркіндік пен жауапкершіліктің бір бірімен тығыз байланыста екендігі ескерілген.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Think24 | Образовательная компания

# data[].attributes.attachment_link.title
Свобода и необходимость. Свобода и ответственность  | Подготовка к ЕГЭ по Обществознанию

# data[].attributes.headline
Ж.П. Сартр: еркіндік пен жауапкершілік

# data[].attributes.subject
Ж.П. Сартр: еркіндік пен жауапкершілік

# data[].attributes.body
Сартрдің ілімінде еркіндік   - абсолютті, мәңгі берілген нәрсе: «адамның жазмышы ерікті болуда». Еркіндік адам тіршілігінде оның мәнінен бұрын пайда болады. Сартр еркіндікті ешнәрсе істемеуге апаратын рух бостандығы емес, адамнан ешкім тартып алмайтын таңдау еркіндігі деп түсінеді.
Ж.-П.Сартр: «адамның оған өзінен басқа үкім шығаратын ешкім жоқ» және «адам сыртқы дүниеден мақсатын іздеу барысында шынайы адам ретінде өзін көрсете алады, соның өзі адам үшін еркіндік немесе қандай да бір өзіндік қалыптасу жағдайы» деп тұжырымдай отырып, экзистенция - еркіндік – еркіндік үшін жауапкершілік үштігін жариялайды[7].

# data[].attributes.headline
Өнер бұл дүниетаным.

# data[].attributes.body
Өнер бұл дүниетаным. Өнер арқылы сан алуан, сан түрлі халықтың дүниетанымын танып білуге жол ашып қана қоймай, мүмкіндік береді. Халық туралы, халықтың ұстанымдары туралы бірден бір білім беретін ол Өнер. Әр түрлі тұжырымдамалардың қорытындысы осы Дүниетаным деген сөзбен аяқталады. Себебі, бұл адамға берілген тілсіз байланысу.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Детский Интернет Университет

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия vs Искусство: мировоззренческий аспект

# data[].attributes.headline
Өнер дүниетанымы

# data[].attributes.subject
Өнер дүниетанымы

# data[].attributes.body
- Біріншіден, өнер-бұл рухани көрініс пен шындықты дамытудың ерекше түрі. Бірнеше жылдан кейін өнер зерттеушілері былай деп қосты: адамның айналасындағы әлемді және өзін сұлулық заңдарына сәйкес шығармашылықпен өзгерту қабілетін қалыптастыру және дамыту мақсатында.
- Екіншіден, өнер-көркем және эстетикалық құндылықтарды жинақтайтын мәдени элементтердің бірі. Әрине, құндылықтарды материалдық және рухани деп бөлу және өнер туындыларын рухани құндылықтарға жатқызу шартты болып табылады, өйткені нақты өмірде мұндай бөліну жоқ, өйткені мәдениеттің рухани саласына тартылатын барлық өнер туындылары сонымен бірге материалдық құндылықтар болып табылады, кейде тікелей практикалық маңызы бар.
- Үшіншіден, бұл әлемді сенсорлық танудың бір түрі (ұтымдылықпен қатар - ғылымда, интуитивті - дінде), адамның шығармашылық қабілеттері өнерде көрінеді. Көркем шығармашылық саналы және мақсатты мәдени қызметті қамтиды, бірақ өнер туындысы тек формальды әдістердің жиынтығы ретінде қарастырылып, мазмұнға тек мотивацияның рөлі берілген кезде техникалық шеберлікке дейін төмендетілмейді. Өнерге тән көркемдік ойлау, бейнелеу арқылы ойлау тәсілін жүзеге асыру әлемді көркемдік модельдеуді жүзеге асыруға болатын арнайы тіл құруды қажет етті.
-Төртіншіден, өнерде адамның шығармашылық қабілеттері көрінеді (суретші-жасаушының проблемасы). Өнер-бұл адамның ләззат пен рахат сыйлайтын көркемдік құндылықтарды игеру процесі. Өнер туындыларынан ләззат алу-дыбыстардың, пішіндердің, түстердің, қозғалыстардың эстетикалық ұйымдастырылуын қабылдаудың табиғи өнімі.
- Бесіншіден, өнер-бұл қарым-қатынастың ерекше тәсілі: ол адам мен қоғам арасындағы байланысты нығайтады. Өнерді адамның көркемдік құндылықтарды игеру процесі ретінде қарастыруға болады, оған рахат, рахат сыйлайды (өнерді қабылдау және түсіну мәселесі).

# data[].attributes.headline
Өнер философиясы және эстетика 

# data[].attributes.subject
Өнер философиясы және эстетика 

# data[].attributes.body
Өнер философиясы = эстетика = керемет туралы ғылым. Адамзат үш түрлі бағыт арқылы болмыс пен шындықты тани алады: 1. Дін 2. Ғылым 3. Өнер. Пабло Пикассоның сөзіне сүйенсек " Искусство - смывает пыль повседневности с души" өнер адамға танып білу жолында қажетті сала екеініне көз жеткіземіз. Платон өнер туралы келесідей пікір қалдырған екен: адамзат шабытты әрдайым табиғаттан алған. Сондықтанда біз білетін өнердің көріністерінде табиғаттың көрінісін көре аламыз. Аристотель катарсис ұғымын енгізген екен. Катарсис - тазару, очищение от грехов. Алайда, уақыт өте келе адамның эмоциясына жақындау қиындап бара жатыр деген қорытындыға келдім.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Миры Экрана | Мастерская Калинина В.С.

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Искусства | мастер - класс | Виталий Калинин "Школа Кино Миры Экрана"

# data[].attributes.headline
Опера: La Traviata: “Libiamo, ne’ lieti calici”

# data[].attributes.subject
Опера: La Traviata: “Libiamo, ne’ lieti calici”

# data[].attributes.body
"Травиата" (Италия. La traviata — "құлаған"," адасқан",)-Джузеппе Вердидің 3 актідегі операсы, Франческо Мария Пиавенің Либреттосындағы 4 картинасы, Александр Дюманың ұлы" камелиямен ханым " (1848) романына негізделген. Сол кездегі опералық қойылым үшін ерекше болды: айықпас аурудан өлетін сыпайы кейіпкердің таңдауы; қазіргі Париждегі Операның әрекеті (XIX ғасырдың ортасы).

# data[].attributes.attachment_link.title
La Traviata: “Libiamo, ne’ lieti calici”

# data[].attributes.headline
Түн патшайымының ари

# data[].attributes.body
Түн патшайымының ариясы немесе " der Hölle Rache kocht in meinem Herzen "(менің жанымда кек алуға деген құштарлық жанып тұр) — Вольфганг Амадей Моцарттың" Сиқырлы флейта " операсындағы басты кейіпкерлердің бірі (die Zauberflöte), Операның екінші актісінен. Ең танымал ариялардың бірі. Ариядағы жоғарғы нота-үшінші октаваның "фа"

# data[].attributes.attachment_link.title
The Magic Flute – Queen of the Night aria (Mozart; Diana Damrau, The Royal Opera)

# data[].attributes.headline
МенюJohann Strauss II - Frühlingsstimmen op. 410

# data[].attributes.subject
МенюJohann Strauss II - Frühlingsstimmen op. 410

# data[].attributes.body
Иоганн Штраустың ең танымал вальстарының бірі-ұлы, opus 410. 1882 жылы жазылған, алғаш рет 1883 жылы "Ан дер Вин" театрында қайырымдылық концертінде орындалған. Вальс бастапқыда ойластырылған және көбінесе вокалдық партиямен бірге орындалады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Avip Priatna | Jakarta Concert Orchestra

# data[].attributes.attachment_link.title
Isyana Sarasvati - Frühlingsstimmen - Walzer, Op. 410 - Johann Strauss II

# data[].attributes.headline
Үнді би өнері 

# data[].attributes.subject
Үнді би өнері 

# data[].attributes.body
Үнді классикалық биі — Үнді орындаушылық өнерінің бір түрі, оның шығу тегі натье-қасиетті Үнді музыкалық — би стилінде, оның теориялық негізі Бхарата Мунидің "Натяшастра" трактатында (б.з. д. IV ғасыр-б. з. II ғасыр) қаланған.

# data[].attributes.attachment_link.title
Umrao Jaan (2006) - Salaam (English Subtitles)

# data[].attributes.headline
Аспаннан 22 тонна бомба түсті

# data[].attributes.subject
Аспаннан 22 тонна бомба түсті

# data[].attributes.body
Бүгінде адамдардың көпшілігі өнерді өмірді көркейту шеберлігі деп санайды.Көшенің түкпір-түкпірінен «арт дизайн», «өнер бағы», «өнер әлемін» көруге болады, …Өнер «әсемдікті» алмастыруға жақын болды.  Адамдар өнер туралы ойлағанда, олар әрқашан бағалау мен өнерді байланыстырады.Осылайша, өнер туындылары тек көзге ұнайтын нәрселер болуы мүмкін — қабылдау сұлулығы бар нәрселер, өйткені «сұлулық — идеялардың перцептивті көрінісі» және оны қабылдау ретінде қабылдау мүмкін емес.

Герника бомбалаудың жай ғана суреті емес, бұл соғыс философиясының суреті.
Бір қызығы, бүкіл қара және сұр текстура кейбір мәтіннің әріптерімен нүктеленген.  кітап мәдениетінің күйреуі осы шығар?  Алғашқы сұмдық пен материяның жойылуы бүкіл әлемді билейді.  Пикассо шығармасының кейіпкерлері арқылы жылқы мен өгіз Герникада хтоникалық бейнелер болып табылады.  Әлем хаосқа батып кетті.  Гуманизм енді маңызды емес, әділдік пен парасаттылық туралы дәлелдер күлкілі.

# data[].attributes.attachment_caption
Жұлдызды түн

# data[].attributes.headline
өнер – рухани өмірдің ең жоғарғы деңгейі

# data[].attributes.subject
өнер – рухани өмірдің ең жоғарғы деңгейі

# data[].attributes.body
Сұлулық сезімнің туылуымен туады,сезімнің жойылуымен бірге жойылады.Оны санада идея түрінде сақтау мүмкін емес. Сол сияқты сыртқы перцептивті форманың сұлулығы сезімде ғана әдемі.Қаншалықты үйлесімді, ретті, айшықты болса да, ешкім сезінбейтін сыртқы пішін әдемі емес, ол жай ғана гармонияның бір түрі.Мұны тек адамдар ғана сезінеді.

“Түнгі аспан” жұлдыздар кенептің төрттен үш бөлігін алып жатыр.  Айналмалы өрнектер толқынға ұқсап, аспанның өзін дауылды теңіздей етіп көрсетеді.  Ол жұлдыздарды жалғыз нүктелер ретінде емес, ғаламдардың орталықтары, алыстағы әлемдердің жүректері деп жазады.  Ол кезде журналдар тұмандық деп аталатын шаң мен газ бұлттарының астрономиялық бақылауларын жариялады.  Ван Гог олар туралы білетін және оларды кенепте көрсеткісі келген.
Көрнекі контрасттардың үйлесімі арқылы суретші -  күндізгі сұлулыққа қарағанда , әлдеқайда жанды және бай түннің сұлулығын жеткізгісі келді.

# data[].attributes.headline
Үнді мифлогиясындағы “Раса Лила” биі. 

# data[].attributes.subject
Үнді мифлогиясындағы “Раса Лила” биі. 

# data[].attributes.body
Үнді мифлогиясындағы “Раса Лила” биі. Кришна және оның ғашығы Радханың өзен жағасындағы махаббат биі.

# data[].attributes.headline
Алғаш рет Карл Яспер

# data[].attributes.body
Алғаш рет Карл Ясперс енгізген осьтік уақыт теориясы тарихтың тұтастығын, бірлігін және бөлінбейтіндігін түсіну тұжырымдамасы болып табылады. Сондай-ақ осьтік уақыт әдетте адамзаттың дүниежүзілік тарихындағы кезеңдердің бірі ретінде қарастырылады. Ясперс тарихты шартты түрде әртүрлі кезеңдерге бөлді. Оның теориясы бойынша, басында белгілі бір «Прометей дәуірі» болған. Бұл кезеңде адам айналасындағы әлемді біртіндеп түсіне бастайды. От жағуды, құралдарды қолдануды үйренеді. Көп ұзамай адамның алғашқы сөзі пайда болады. Қазіргі адамның қалыптасуы бар.

«Осьтік уақыт» біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдықтың бүкіл кезеңін дерлік қамтиды. Бұл – Конфуций мен Лао-цзы, Гомер, Гераклит, Платон, Архимед, Заратуштра сынды кемеңгер ойшылдардың, алғашқы философиялық трактаттардың, ұлы кітаптардың пайда болған кезі. Бұл уақытта адамдар өзін және мүмкіндіктерінің шегін біледі. Адам дүниенің шексіздігін және оның алдындағы қорғансыздығын түсінеді. Ол еркіндік пен құтқаруды қалай бастайды, барлық нәрсенің жаратылуы туралы ойлайды.

# data[].attributes.headline
Мен Ясперс өз теория

# data[].attributes.body
Мен Ясперс өз теориясында үнемі өзін түсінуге тырысатынына назар аударғым келеді, сондықтан ол әртүрлі тәсілдермен, бірдей формулалар мен ойларды жиі қайталайды.

Осьтік уақытта адамның жаңа түрі туады. Ол жер бетінде үстемдік етеді. Бұл барлық деңгейде абстрактілі ойлауға қабілетті адам. Жер бетінде еркіндік пен бақытқа ұмтылған адам. Бұл бұрын болмаған. Өз шегіне жетуге тырысатын жаңа түрі. Барлығы жеделдеді: ойлаудың дамуы, ғылыми таным. Рухани дамудың бұрын ойланбаған қарқындылығы мен байлығы.

# data[].attributes.headline
Жан Бодрийяр «Симулякр и симуляция» 

# data[].attributes.subject
Жан Бодрийяр «Симулякр и симуляция» 

# data[].attributes.body
Бұл трактатта Бодрийяр  өзінің бұрынғы теориялық дамуын қорытындылай отырып, шындық, рәміздер мен қоғам арасындағы байланысты зерттейді.

«Симулякр — это вовсе не то, что скрывает собой истину, — это истина, скрывающая, что её нет.

Симулякр есть истина.»

Бодрийяр қазіргі қоғам шындық пен мағынаны рәміздер мен белгілермен алмастырды, ал адамның бүкіл тәжірибесі шындықты модельдеу деп тұжырымдайды. Сонымен қатар, бұл симулякрлар шындықтың көрінісі ғана емес, олар тіпті алдамшы рефлексиялар емес.

# data[].attributes.attachment_caption
Что общего у «Матрицы» и философии Бодрийяра?

# data[].attributes.headline
Матрица фильм 

# data[].attributes.subject
Матрица фильм 

# data[].attributes.body
Фильм болашақты бейнелейді, онда көптеген адамдар үшін бар шындық шын мәнінде адам популяциясын бағындыру және тыныштандыру үшін ақылды машиналар жасаған "колбадағы ми" типті модельдеу болып табылады, ал олардың денелерінің жылуы мен электрлік белсенділігін машиналар энергия көзі ретінде пайдаланады. фильм философиялық ой саласында айтарлықтай резонанс тудырды, көптеген мақалалар оның аллегориялық мағынасын талқылауға арналған. "Матрица" идеясына ең толық сәйкестік Платонның үңгір туралы мифінде кездеседі; сонымен қатар, фильмде бірқатар философиялық, діни және көркемдік реминисценциялар бар.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Что общего у «Матрицы» и философии Бодрийяра?

# data[].attributes.headline
Цветок пустыни

# data[].attributes.subject
Цветок пустыни

# data[].attributes.body
Варис Дириенің тарихы-Сомалиден келген қарапайым көшпелі қыз. 13 жасында ол отбасынан қашып, Могадишоға жетті, содан кейін Лондонда болды. Бірнеше жылдан кейін ол әлемдегі ең танымал модельдердің бірі бола алды.

Варис алғашқы қара топ-модель емес еді, бірақ ол әйелдердің сүндеттелу тәжірибесін көпшілік алдында айыптаған, БҰҰ-ның арнайы елшісі болып тағайындалған және FGM-ге қарсы Қор құрған алғашқы әйел болды.
Филбм барысында қараңғы қоғамнан қашу жолымен шыққан кішкентай қыздың алпауыт мемлекет қоғамында резонанс тудырған мәліметтері және өз халқының миға сыймайтын мәдениетінің сырын ашуы үлкен талқылауға жол ашты. Бұл жерде мәдениет пен қоғамның бір бірімен қатар жүруі қажеттілігі анық көрсетілген. Филбм 2 сағаттай уақытты құрайды. Өзім үшін сәл қиындау болып, сұраққа толы оймен екі бөліп көруге тура келді.

# data[].attributes.headline
"Пряности и страсти" фильм

# data[].attributes.subject
"Пряности и страсти" фильм

# data[].attributes.body
Тағдыры Прованстағы шағын қалаға тоқталған  Үнді эмигранттарының отбасы бүкіл округке әйгілі "Плакучая ива" мейрамханасының дәл қарсысында шығыс асханасы бар кафе ашуға шешім қабылдады, оның иесі Малори ханым әлемдегі ең мақтан тұтатын Француз аспаздық дәстүрлерінің бастионы және оның мекемесі "Мишелин"каталогында жұлдызға ие болған.

Алғашында Мадам Малори шулы көршілерімен және олардың экзотикалық әдеттерімен өзінің жеккөрушілігін жасырмайды, бірақ бірте-бірте екі мейрамхана арасындағы клиенттер үшін соғыс, әсіресе жас эмигрант аспаз Хассанның керемет аспаз иесі екендігі анықталған кезде және француз тағамдарының рецептерін оны Үнді дәмдеуіштерінің құпиялары сияқты оңай игеріп алады.

Фильмде екі түрлі тұлғаның сипаттамасы берілген. Біріншісі, Хассан- жаңалыққа ашық, үнді мәдениетін толық ұстанатын, үнді қоғамының қарапайым жігіті.Екіншісі, Малори ханым-аристократка, тек арнайы ережемен қоғамда қмір сүретін, жаңа дүниеге жабықтау, өз халқынан басқа халықпен теңдеспейтін мәдениетке ие. Филбм барысында, қоғам бөлігіне де, мәдениет бөлігіне де нақты сюжеттер көрсетіліп, екі мәдениеттің де өз ерекшелігі және қызықтылығы бар екені көрсетілген.

# data[].attributes.headline
Қазақ мәдениетінің би өнеріне ықпалы

# data[].attributes.subject
Қазақ мәдениетінің би өнеріне ықпалы

# data[].attributes.body
Мұхтар Әуезов:«Бiздiң қазақ халқы дарынды, өнерпаз халық, ән, күй сынды мұрамызда шек жоқ. Ал қазақ халқынан қалған би өнерінен мұра өте аз. Жаңа ұрпақ осы бидi қолға алғаны жөн. Менiң байқауымша осы өнерге талпынып жүрген Шара сияқты жастар бар. Одан бiр нәрсе шығатын сеземін. Ал қай өнердi алсақ та, опера болсын, музыка театры болсын, оның бәрi бисiз болмайды. Қазақтың мидай даласы... Көкпарды көз алдыңызға елестетiп көрiңiз. Бәйгенi көрдiңiз бе? Жорғаның жүрiсiн көрдiң бе? Мiне, осының бәрi қимыл-қозғалыс. Аттың желiсi, жәй жүрiсi, сылбыр жүрiсi, шабыс жүрiсi осының бәрi би емес пе, би. Қазақтың күйiн тыңдап көрiңiз, қандай әуен иiрiмдерi, ырғақтар жатыр. Қол өнерi, ағаш үйдiң өзi, ою, кiлем тоқу, өрмек тоқу, ши орау, осының бәрi қимыл, осының бәрiн ойлап музыкасын тауып, күйiн тауып сәйкестiрсең би болып шығады»,-деп ағынан жарылған екен.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Дегенмен, бүгінде кейбіреулер "әсте, қазақта би болмаған, қазақ биі жүре келе, кейінгі жылдарда ғана қалыптасты",-деп сәуегейлік танытуға тырысады. Бұл қалай? Міне, осыған байланысты біз шын мәнінде, қазақ халқында би өнері болғандығын дәлелдейтін нақты тұжырымдарды алға тартуға тырыстық.

Би өнерінің тарихы:

Қазақта осыған дейін белгілі болған ерекше бір би бар, ол атақты бақсы биі. Бақсылар адам емдеп жын шақырған уақытта өздеріне ғана тән қимылдар көрсетіп айхайлап, ахылап, төмен және жоғары қарап, таяғын жерге ұрып талай қимыл жасайды. Міне осы бақсының еш бір жүйесіз жасалған қимылдарын енді біреулер көңіл көтеру кезінде билеп елді қыран топан күлкіге қалдыратыны шын. Бақсы биінің кейбір нұсқаларын би өнерінің шырақшысы бола білген Шара Жиенқұлова билеп сахналық мәдени үрдісін қалыпқа келтірген болатын.

Ұлтымыздың ұлағатты ұстазы сол кездің өзінде кенде қалып баражатқан қазақтың би өнеріне жоғары дәрежеде алаңдаушылық танытқан. Осылайша өзінен кейінгі жастарға би өнерн кенделетпей жарқырата жарыққа шығаруды тапсырып кеткендігін өзінің төменде айтқан сөздерінен анық аңғаруға болады.

Мұхтар Әуезов:"Бiздiң қазақ халқы дарынды, өнерпаз халық, ән, күй сынды мұрамызда шек жоқ. Ал қазақ халқынан қалған би өнерінен мұра өте аз. Жаңа ұрпақ осы бидi қолға алғаны жөн. Менiң байқауымша осы өнерге талпынып жүрген Шара сияқты жастар бар. Одан бiр нәрсе шығатын сеземін. Ал қай өнердi алсақ та, опера болсын, музыка театры болсын, оның бәрi бисiз болмайды. Қазақтың мидай даласы... Көкпарды көз алдыңызға елестетiп көрiңiз. Бәйгенi көрдiңiз бе? Жорғаның жүрiсiн көрдiң бе? Мiне, осының бәрi қимыл-қозғалыс. Аттың желiсi, жәй жүрiсi, сылбыр жүрiсi, шабыс жүрiсi осының бәрi би емес пе, би. Қазақтың күйiн тыңдап көрiңiз, қандай әуен иiрiмдерi, ырғақтар жатыр. Қол өнерi, ағаш үйдiң өзi, ою, кiлем тоқу, өрмек тоқу, ши орау, осының бәрi қимыл, осының бәрiн ойлап музыкасын тауып, күйiн тауып сәйкестiрсең би болып шығады",-деп ағынан жарылған екен. Демек қазақта би өнері болған және бола да береді.

Жалпы би дегеніміз жоғарыда Әуезов Мұхтар Омарханұлы баяндағандай - музыкалық ырғаққа сай дене қимылымен көрсетілетін өнер. Адамдардың күнделікті еңбек процесіндегі іс-әрекеттері, қоршаған дүниеден алған сезім-әсерлері би қимыл-қозғалыстары мен ишараларына дейін қимыл.Атап айтқанда табиғат құбылыстарын, аңшылық және соғыс көріністері. Осының барлығын белгілі жүйеге түсіріп, ырғақты қимылмен бейнелеу көне дәуірдің өзінде өмір талабынан туды. Келе-келе би қимылдарының мәнерлеу мүмкіндігі мен тәжірибенің молаюына орай жеке би өнері қалыптасты.

Би хореографиясы жинақы образдар арқылы болмысты бейнелеп, адамның ішкі жан дүниесін көрсетеді. Мысалы, Еуропа классикалық биі, Азия мен Африка халықтарының билері сияқты түрлері қалыптасты. Шығыс елдерінің билері бет-пішіннің нәзік құбылуы және қол қимылы секілді дәстүрлі ишараларымен ерекшеленеді.

Қазақта би өнері болған екен:

- Мен "қазақта би өнері болмаған, бұл халыққа кейіннен жеткен" деген алып-қашпа сөздермен ешқашан келіспеймін. Бұл қазақ халқының тарихы мен мәдениетін бұрмалап көрсетуге тырысып жүрген қайсыбір айтқыштардың дүдәмал, кержақ пікірі. Мұндай пікірдің шындықпен он қайнаса сорпасы қосылмайды. Демек, шындыққа мүлде жанаспайды. Өнерге бір қадам жақын болған соң, осыдан біраз жыл бұрын біраз уақыт би өнерін бірсыпыра зерттегенім бар. Сонда таңғалғаным, басқаны былай қойғанда, қазақ халқының батырлары да биге өте жақын болған. Олай дейтінім, сол батырларымыздың жауын жеңіп, жеңіспен елге оралып келе жатқанын қарапайым ауыл адамдары олардың биі арқылы танып білген. Биі арқылы дейтінім, әдетте қазақ батырлары жауды ойсырата жеңіп, елге таяп қалғанда, анадай жерден аттарынан түсіп, ауылға қарай "Бүркіт" биін билеп келетін болған. Осылайша, олар ауылға жақсы хабарды жеткізе білген. Бұл, әрине, тек қазақ халқына ғана тән нәрсе,- дейді семейлік "Алтын адам" атанған өнер зерттеуші Серәлі Мұхамедсадықов.

Қазақтың би өнерінің көгжиегі тек кеңестік дәуірде ғана қалыптасты дейтін тұжырымшылдармен келісе қоюға мүлде болмас. Себебін жоғарыда Серәлі Мұхамедсадықов түсіндіріпкетті. Ал сол өнердің бүгінгі ұрпаққа тамтұмдап қана жетуі керсінше сол кеңестік озбырлықтың салдары деп айтар едіқ. Олай болатыны, тарихы тереңнен тамыр тартқан қазақ ұлтын жойып жіберу сол уақытта басты мәселеге айналды. Өнері түгілі өзін жоқ ете жаздаған кеңес заманы құлағаннан кейін ғана жоғымызды түгендеп жинастыра бастадық. Би өнерінің майын қалқып қаймағын шайқаған Шара Жиенқұлқызы өмірден ерте кетпегенде біздің би өнеріміздің ерекше деңгейге жеткен болар еді. Осы Шара Жиенқұлова өзінің бір естелігінде Би өнері туралы Мұхтар Әуезовтың ақыл етіп айтқандарын былай деп еске алады. "Әлi есiмде, - театрда "Айман-Шолпан" пьесасын қоюға дайындық жүрiп жатқан шақ болатын. Мұхаң, Мұхтар Әуезов менi оңаша шақырып алды да: - Шара, - дедi, - мынау қазақ халқы дарынды халық, өнерпаз халы. Ал бұл қазақ халқынан қалған биден саған мұра жоқтың қасы. Сен осы бидi қолыңа ал. Менiң байқауымша сенен бiр нәрсе шығатын түрi бар. Ал қай өнердi алсақ та, опера болсын, мына музыка театры болсын, оның бәрi бисiз болмайды. Сен биді осы "Айман-Шолпаннан" баста. Қандай би бар?-деп сұрады. Сонда мен сасқанымнан Мұха-ау, қандай би? Менiң билеп жүрген билерiм әр түрлi. Бұған қандай би лайықты екенiн өзiңiз айтыңыз,-дедім. Ол жоғары қарап ұзақ тұрдыда,- сен мынадан баста. Қазақтың мидай даласы... Көкпарды көрдiң бе? Бәйгенi көрдiң бе? жорғаны көрдiң бе? - Е... көрдiм... - Мына аттың жорғасы, жәй жүрiсi, сылбыр жүрiсi, шабыс жүрiсi, осының бәрi би емес пе? Ши орау, кілем тоқу, мал сауу осының бәрi қимыл, осының бәрiн ойлап, музыкасын тауып, күйiн тауып сәйкестiрсең би болып шығады. Ендi "Айман-Шолпанда" сен мына "Қоян биiнен" баста,"-деп өтiнiш айтты. Деп еске алады Шара биші. Демек қазақ халқы үшін арнайы жаттанды қазіргідей академиялық би деген дүние ешқашан болмаған. Ол өзінің тұма табиғатына сай суырып салмалық секілді той-томалақтарда әркім өз жанынан би шығарып икемге келтіріп билеп отырған. Бишінің іс-қимылы мен әрекетінен барып отырған көрермен халық не жайында, қай жануарды немесе нені айтқысы келгендігін анық аңғарып алып айтып жүрген. Кейде әлгі биді көзімен көрген жастар сол адамның қимылына салып "Пәленшенің пәлен биі", немесе "Айманның аққу биі" деп билеп жүре берген. Бүгінге жеткен қазақ би өнерінің дені осы тәсіл арқылы шығып, біздің заманға жетсе керек. Би өнерінің тез ұмытылып қалуының да себебі осы. Олай болатыны би ауыздан ауызға өтіп отыратын шешендік не жыраулық өнер тәрізді дүние емес. Ол белгілі уақыттар аралығында қайталанбаса ұмыт болып қалуы ықтимал. Ал Бұған қарап қазақта би өнері мүлдем ұмытылып, жоқ болып кетті деп тұжырым жасауға болмайды. Кешегі Шара Жиенқұлқызының өзі ел арасынан жинастырған бірнеше көнелікби түрлерін қайта нақышына келтіріп орындап берді.

Би өнері туралы біздің майталмандар не дейді:

Нүкетай МЫШБАЕВА, актриса, Қазақстанның Халық әртісі:

Қазақта би болмадыдеген өтірік сөз. Қазақта би болмаса "Айжан қыз", "Қара жорға", "Садақ биі" сияқты көптеген ұлттық билеріміз қайдан шықты. Шара Жиенқұлова - қазақ халық биінің зерттеушісі, жинаушысы, дарынды мұрагері әрі ұлы жаңғыртушысы болмас-та еді. Бір сөзбен айтар болсақ, ол кісі - қазақ биінің мамандандырылған орындаушылық мектебін әлемдік өркениеттік талап-деңгейіне сай қалыптастырған тұлға. "Би өнерінің падишасы" атанған Шара Жиенқұлованың бұл саланы дәуірлетіп, үлкен өнер тұғырына көтеруін ескерсек, қазақ биі әлі де болса үлкен ізденісті қажет ететінін сезінесіз. Шарадан кейін қазақта би өнерімүлде тоқтап қалды деп айтуға болмайды. Одан кейін де белгілі бір дәрежеде би өнерініңқалыптасу жүйесі жолға түсті. Бірақ аса жемісті болды деп айта алмаймыз. Десе де Шараның көзін көрген шәкірттері мен ізбасарлары ел ішінде, жер жерлерде білгенін жастарға үйрету үстінде.

Сөзіміз дәлелді болу үшін бүгінгі таңда қазақтың ұлттық би өнері айдынында жүрген азаматтарымыз былай дейді.

Гүлдариға Тайлақбаева, "Гүлдер" би ансамблінің жетекшісі:

Әрине қазақ биі тұнып тұрған әсемдікті бейнелейді. Әсіресе қазақ қыздарының билері бір ерекше сипатқа ие.Қарап отырсақ қазақ халқы әуенге, ырғаққа, әсемдікке өте бейім халық. Сондықтан Қазақта би болмады деген пікір менің түйсігіме жат дүние. Қазақта би болмаса мені қолымнан жетектеп әкеліп өзіне шәкірт еткен Шара апамыз қайдан шықты. Ол кісінің жүріс-тұрысы осы күнге дейін маған тұнып тұрған би болыпелестейді. Ол да жасынан осы би өнеріне өте бейім болған екен. Сондықтан қазақ биінің Шарадай жұлдызы аспанда тұрған шақта би өнері болады, болада бермек.

Шұғыла Сапарғалиқызы, биші:

- Менің қазақ еліне, тарихи отаныма келгендегi басты мақсатым - Астана мен Алматыда би мектептерiн ашу болатын. Өзiм үйренген би өнерiнiң құпия сырларын кейiнгi балаларға үйрету. Қазақ би өнерiн жоғары дәрежеге көтеруге ат салыссам деген арман бар көкiрегiмде. Көп адамдар қазақта би болмаған деген сөздердi шығарып алған. Қазақта би болмаған деген сөздi айту - бiз үшiн үлкен ұят iс. Өзiмiздегi бар нәрсенi қалай жоққа шығарамыз. Қайта жоғалтқанымызды тауып, жарыққа шығаруымыз керек емес пе? Би - қазақтың өзiмен бiрге өнiп-өскен, әлмисақтан келе жатқан өнер. Ол аспаннан салбырап түсе салған нәрсе емес. Қазақтың өзiнiң тұрмыс-тiршiлiгiнен туған өнер. Ән - музыка да солай ғой. Өмiрден алған әсерiңiзден, қуанышыңыздан, қайғы - күйiнiшiңiзден ән немесе саз туматыны шын емес пе? Композиторлар көңiлiнiң әуенiн - сазбен, ал ақын-жазушылар сөзбен бiлдiредi. Би де сол сияқты. Бiрақ мұндағы iшкi сезiмдердi бейнелеу құралы - қимыл-қозғалыс. Әрине, ойды тiлмен емес, қимылмен жеткiзу қиын нәрсе.

Көнеден жеткен көп би

Жоғарыда айтып өткеніміздей қазақ биі де өзге ұлттардың би өнері тәрізді белгілі бір жүйеде, белгілі бір сипатты сомдайтын қимыл әрекеттермен шектеседі. Бірақ қазақтың би өнері тек қазақ ұлтының өзіне ғана тән өзгешеліктерімен ерекшеленеді. Мұндағы қимыл қозғалыстар тұрмыстық дүниелерді, әсемдікті, жан жануардың қасиеттерін көз алдыға әкелуі міндеттеледі. Атап айтқанда бүгінге дейін белгілі көне билердің қатарында; "Қамажай", "Маусымжан", "Қаражорға", "Келiншек", "Өрмек биі", "Ортеке", "Тепеңкөк", "Қоян-бүркіт" "Айжан қыз", "Садақ биі","Шолпы биі", "Қоян биі", "Аю биі", "Насыбайшы","Асау ат", "Бура биі", "Бүркіт биі", "Құр биі", "Құсбегі", "Киіз басу", "Тырна биі" атты билер болған.

Енді бұл битүрлерінің әрқайсысы өзіне ғана тән ерекшеліктермен оқшауланып ел арасына таралса керек. Зерттеушілер мен би өнерінің майталмандарының айтуынша "Шолпы биі",-деген биде қазақ қызының ерке мінезі мен таңғажайып сұлулығы толық аңғарылады. Және құлағындағы шолпысы мен үстіне киген киімі түгелдей би қимылдары арқылы баян етіледі. Шолпы биін тамашалап отырып ерекше бір сұлулыққа куә боламыз. Демек "Шолпы" биінің бір өзі ғана қазақ қызына тән ерекшеліктерді сөзсіз суреттеп бере алады. Ал аңшылар өмірін сипаттайтын "Қоян биі",- аңға шыққан аңшының аса епті қимыл қозғалыстары мен садақ тартысы, қоянды көздеуі түгелдей көрініс береді. Тіпті қоянның қашуы мен жортуы да бидің тұла бойына анықбайқалады. Ал "Бүркіт",-биінің ерекшелігі сол, биді көбіне ер жігіттер билеген. Мұнда қанатын қомдап не кең жайып қалықтаған қыранның бейнесі ғана емес оның өткір көздері мен жалт етіп қараған қылықтары да дәл қайталанады.

Сонымен бірге халқымызда ойын-сауыққа, әзіл қалжыңға құралған бидің түрлері де бар. Атап айтқанда "Аю биі", "Насыбайшы", сынды би түрлерін толық айта аламыз.

Ал "Ортеке",- биінде адам емес қуыршақтар билейді. Ортеке күйін ойнақұы тартатын адам ғана билете алады. Қарап отырсақ, бүгінгінің қуыршақ театры көз алдыға келеді. Арнайы жасалған ортаке қуыршақтардың буынды мүшесіне жіп байлап сол жіптің келесі ұшын домбырашының шертпе саусақтарына ілуі арқышы биленеді. Мұны көбіне балалар аса қатты қызықтаса керек.

Ер адамдар билеген;

Би өнерін сөз еткенде тағы бір даулы мәселе құлағын көтеріп шыға келетіні бар. Бұл ер адамдарға арналған би. Жалпы қазақтың жігіттері билегенбе?,-деген сауал төңірегінде талай мәселенің шеті көтеріліп қызыл тартыс болып қалатынымыз да жасырын емес. Айтарымыз ер адамдар неге билемейді. Олардың да көңіл көтеріп, өз өнерін ортаға салуға құқы бар. Тіпті ерте замандардың өзінде ер азаматтарға арналған билер болды. Алайда басы дауға қалып жүрген осы мәселенің түйінін Петербордағы атақты Эрмитаждың құпия қорында сақталған мына сурет біржола шешіп тастайтындай көрініп тұр. Бұл туындыны 1792-1793 жылдары орыстың әскери қызметінде арнайы жұмыстар жасаған Барбиш есімді Француз суретшісі сызып қалдырған екен. Барбиш Қазақ Ордасында болып қайтқан сапарында Екатерина - 2 Патшайымға арнайы келіп "Қазақтар, Ғұрыптар" атты жинақты сыйға тартады. Жинаққа өзге де 15 туынды енгізілген екен. Ал мына туынды "Қазақ биі",-деп аталған. Акварель бояуымен орындалған шығарма нағыз жұптасып билеудің үлгісін көрсетіп тұр. Билеушілердің қимыл қозғалысына қарап ақ олардың "Буын биін" бүгінде "Қара жорға",-биін орындап жатқандығын аңғару қиын емес. Ал суреттегі музыканттарға көңіл аударарып отырып, оларды толық бір оркестор деп қаламыз. Ғажап, олардың қолындағы аспаптардың барлығы қазақ халқының музыкалық дүниелері. Қобызбен сыбызғы, тайтұяқ пен сырнай. Ал енді мұны көр де қазақта би болмаған немесе ер адам мүлде билемеген деп айтып көр.

Сонымен бірге қазақтар арасында тек ер азаматтарға арналған билердің біразын жоғарыда айтып кеттік. Олардың қатарында "Қаражорға", "Ортеке", "Тепеңкөк", "Қоян-бүркіт"

"Садақ биі","Құсбегі", "Ортеке","Қоян биі", "Аю биі", "Насыбайшы","Асау ат", "Аю биі", "Бура биі", "Бүркіт биі" сынды би түрлерін айтуға болады.

Қаражорға қандай би:

Қара жорға - бiртұтас желiге құрылған, бiрнеше бөлiмнен тұратын, берiк композициялы, нағыз буын биi. Қаражорға - қазақы тұрмыстың, ұлттық болмыстың төл туындысы. Атап айтқанда, қазақ бұл бидi шаруадан қолы босаған кездерiнде, той-томалақ болған шақтабилетіп тамашалайтын болған. Бұл биді билеген адам буын арқылы қозғалып, оқыс былқылмен билейді.

1-Нұсқа:Биді билеу үшін бiр қарулы мығым жiгiттi ортаға қара жорға ретiнде шығарып, атқа ұқсатып төрт аяқтатып тұрғызып қоятын. Сонан кейiн бидi жақсы билей алатын бiр бозбаланы ортаға шығарып, қол соғатын. Домбырашы дәстүрлi "Қара жорға" би әуенiн тарта бастағанда бишi атқа, яки қара жорғаны билей жүрiп жақындап, алдымен аттың кекiлiн, құлағын, жалын сипап барып ноқта, сонан соң жүген салу рәсiмiн жасайды. Бұдан кейiн арқасын, сауырын сипап жүрiп, атты ерттеуге кiрiседi. Мұның бәрi би арқылы орындалады. Ат ерттелiп болғаннан кейiн, бидiң ең шарықтау шегiне, әсем де, қызғылықты сатысына куә боласыз. Бишiмiз ерттеулi аттың төрт аяғын тағалау жосынын жасап, неше түрлi қимыл-әрекетке толы би ырғағына басады да, "Қара жорғасына" қарғып мiнiп, атүстi қозғалысының ең күрделi де әсем қимылын көрсете бастайды. Аттың қолтығына аяқтарын өткiзiп алып, шалқайып, еңкейiп, оңға-солға аунай аттың бауырына түсе билеп, жұртты қыран-топан күлкi қызығына батырады. Егер қонақтар арасында жас бишiлер болса, олар да биге қосылып, ойын көрiгiн қыздыра түседi.

2-нұсқа:Суретте Қария адам "Қаражорға" биіне қатты ұқсас келетін "Елік" биін билеп жатыр. Бишінің аты-жөні белгісіз, ал домбырамен сүйемелдеп отырған Қарамолла Сейітханұлы. Бұл ақпаратты жарыққа шығарған Түркиялық белгілі Шоқайтанушы-ғалым, қандасымыз Әбдіуақап Қара. Германиялық мұрағаттан тапқан. Ертеректе қазақ мәдениетіне қатысты неміс баспасынан шыққан кітаптың мұқабасында аталмыш сурет таңбаланған екен.

3-нұсқа: Қаражорға деген би болмаған. Бірақ, дәл бүгінгі қаражорға биінің қимыл әрекеттерін қайталайтын қазақта "Буын биі",-деген би бар. Ол би қазақтың домбырамен ғана орындалатын шертпе күйінің әуенімен биленеді.Қазіргі "Қаражорғаны" билеген шақта ойналатын әуен, қазақтың осы шертпе күйінің бірі "Тепеңкөк". Ал әлгі буын биіне ұқсас келетін би "Салкүрең". Негізі қазақта "Қаражорға" деген би бар бірақ ол би біздің бүгінгі "Қаражорға",-деп билеп жүрген биімізге ұқсамайды. Ол жоғарыдағы 1- нұсқада баяндалып отыр. Демек бүгінгі қазақ халқының жаппай билеп жүрген "Қаражорғасы" заман талабына сай өңделіп,жасалған би. Міне жоғарыда айтылған "Тепеңкөк" күйі мен "Салкүрең" билерін ұштастыра келіп қытай қазақтары "Қаражорға" деген би шығарып оған сөз жазды. Бүгінде жаппай билеп жүрген "Қаражорға",-биі өмірге осылай келді. Ал "Буын биіннің" көне нұсқасын Германиядан ата жұртқа оралған қазақ Арыстан қажы алғаш рет сахнаға билеп шыққан еді. Алғашында бұл биді "Бақсы биі" деп қабылдадық Тіпті қазақтың биі емес дегендер де бар болып шықты. Бірақ мұның қай-қайсысы болса да халықтікі. Сондықтан бұл буын биі төңірегінде дау аулаудың қажеті шамалы.

Қазақ биін өнерінқолдан жетілдірген:

Қазақ би өнерінің арасында бертін келе қалыптасып ұлттық деңгейге көтерілген би түрі де бар. М:Бипылға биленетін "Алтын домбыра", - биі осыған дәлел. Бұл би бүгінде халық биіне айналып үлгерген. Бұл биді алғаш рет Гүлжихан Ғалиева қойған болатын Бүгінде бұл халық биіне айналып үлгерді,

1955 жылы құрылған Мемлекеттік ән-би ансамблі қазақ биін қоюға келгенде зор үлес қосты. Ансамблді композитор Бақытжан Байқадамов, балетмейстер Айбек Бекбосыновтар ұйымдастырған болатын. Осы кезеңде біраз дүниелер өмірге келіп сахналардан көрінді. 1989 жылдары құрылған "Салтанат" би ансамблі Мұқан Төлебаев, Бақытжан Байқадамов, Латиф Хамиди, Сыдық Мұхамеджанов, НұрғйссаТілендиев, Еркеғали Рахмадиев, Ғазиза Жұбанова, т.б. композиторлардың шығармаларын сахнада бейнеледі. Атап айтқанда "Саяхатта", "Алатауда","Баурайында", "Жайлауда", "Аққу қыздар" вокалды-хореографиялық композициялармен бірге "Кілемшілер", "Жігіттер биі", "Бүркітші", "Қос алқа", "Асатаяқ", "Биші қайың", және "Салтанат" билері ансамблдің шығармашылық бет-бейнесін айқындап қана қоймай ұлттық би өнерінің көгжиегін кеңіте түсті. Ал бүгінгі таңда қазақ елінің белді азаматтарыарнайы әуенге би жазатын зор жетістікке жетті. Тіпті, "тек көнелік заманға ғана тән би өнері бар",-деп айтылған қазақтың би өнерін сол бір сортаңнан тартып шығарып әлемдік деңгейге көтерілді. Бүгінгі таңда қазақ халқының оннан астам би туындылары әлем сахналарында еркін қойылып жүр.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
қазақстан тарихы

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
тест қазақстан тарихы

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Бердібек Қабай

# data[].attributes.attachment_link.title
Күй тартып, би билеген біздің қазақ

# data[].attributes.attachment_link.description
Дегенмен, бүгінде кейбіреулер "әсте, қазақта би болмаған, қазақ биі жүре келе, кейінгі жылдарда ғана қалыптасты",-деп сәуегейлік танытуға тырысады. Бұл қалай? Міне, осыған байланысты біз шын мәнінде, қазақ халқында би өнері болғандығын дәлелдейтін нақты тұжырымдарды алға тартуға тырыстық. Би өнерінің тарихы: Қазақта осыған дейін белгілі болған ерекше бір би бар, ол атақты бақсы биі.

# data[].attributes.headline
Қазақ би мәдениеті- 

# data[].attributes.body
Қазақ би мәдениеті- өзімнің би ансамбльіндегі 5 жылдық тәжірибемнен үзінді. Әр биді жаттау үшін және орындау үшін сол бидің тарихына мәдени тұрғыда дайындалатынбыз. Кейін барып, биді орындау процесстері жүргізілетін.

# data[].attributes.headline
Қазақ мифологиялық кейіпкерлері

# data[].attributes.subject
Қазақ мифологиялық кейіпкерлері

# data[].attributes.body
Қазақ мифологиясында 40-тан астам кейіпкер бар. Мысалы, "Қазақ мифтік тұлғалары" кітабында алты түрге жіктеу ұсынылады:

Тотемдік: Көк бұқа, көк бұқа;
Бақсылар: Самұрық, Бәйтерек, бақсы;
Демонологиялық: албас, жезтырнақ, жезтырнақ, мыс кемпір, ертегі, шайтан, жын, дию;
Хтоникалық: Дау-қара дау, бір көзді Даун, Шойынқұлақ, үш Дау, аю Дау;
Батырлық: сиқырлы көмекшілер(Таусоғар, көлтаус, Сакқұлақ, желаяқ, епті);
Трансформация: қаңбақ шал, тазша бала.
Ал алыптар екі сипатта келеді: бірі адам баласында көмектескіш, жақсылық ойлаушы жан болса, екіншісі – дүлей күштің иесі, жамандық жолында жүруші. Мәселен, арсалаң мен алаңғасар табиғатынан қырсық болса да, өте ақкөңіл, бала мінезді, ешкімнің көңілін қалдырмауға тырысатын аңғал кейіпкерлер. Қазақта «арсалаң» деген сөз ниеті таза, біраз ебедейсіздеу, қалбақтаған жарқын адамға айтылатыны содан.

# data[].attributes.attachment_caption
«Тарих ғылымына кіріспе» монографиясының бірінші басылымының титул беті, 1907 ж

# data[].attributes.headline
Эрнст Бергнейм

# data[].attributes.subject
Эрнст Бергнейм

# data[].attributes.body
Бернгейм тарихтың материалдық және формальды философиясын ажыратады.  Тарихтың материалдық философиясы мынадай сұрақтар қояды: тарихи даму қалай жүреді?  Нәтижелері қандай және тарихи дамудың мәні неде?  Біз, бір жағынан, даму факторлары туралы, екінші жағынан, тарихи дамудың нәтижесі ретіндегі құндылықтар туралы айтып отырмыз.  Ресми тарих философиясы бойынша Бернгейм гносеологияны түсінеді.
Сонымен, Бернгейм тарих философиясындағы онтологиялық және гносеологиялық бірліктен шығады деп айта аламыз.  Бұл басқа ғалымдар тарапынан қолдау таба бермейтін жемісті идея.

# data[].attributes.headline
Мифтік артықшылық

# data[].attributes.subject
Мифтік артықшылық

# data[].attributes.body
Хомо Сапиенстің басқа адамдардан артықшылығы неде?  Тіл, бірақ жай тілден әлдеқайда басқа. Маймылдардың да тілі бар, оларда да өтірік айта алады.  Маймыл басқасы банан тауып алған кезде «сақ бол жолбарыс» деп айғайлайды, содан кейін тауып алғаны қашып кеткенде бананды жейді.  Приматтарда ғана тіл бара емес,  мұндай жағдайда біз уникалды емеспіз.

Адамдық құндылықтың бір түрі өсек.  Тіпті ертерек: адамдарға ең жақын примат түрі шимпанзелер әлеуметтік топ туралы ақпаратты бағалайды.  Өсек-тайпаның тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін өте маңызды ақпарат болды.  Егер сізде өсекке деген құштарлық болса, бұл өте қарапайым  шимпанзе инстинкті.

# data[].attributes.attachment_caption
6.6 Основы философии истории - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Тарих философиясы туралы 

# data[].attributes.subject
Тарих философиясы туралы 

# data[].attributes.body
Тарихты басқарушы күш әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Идеалистік философияда тарихты басқаратын күш абсолютті рух (Гегель) деп қарастырылды. Рационалистер тарихты басқаратын күш ақыл-ой деп санады. Натуралистік бағыттардың өкілдері тарихты басқаратын күш табиғи заңдылық деп түсіндіреді. Қалай дегенде де бұл күштер тарихтан сыртта деп қарастырылады. Олар тарихты басқаратын күштер тарихтың өзінің ішінде құрылады деп есептемеді.

Маркстің пікірінше адамдар тарихты өздері жасайды, олар өздерінің бүкіл әлемдік тарихи драмасының актері де, авторы да өздері болып табылады. Маркс, - алдыңғы ұрпақтың іс-әрекеттерінің нәтижелері объективтілендіріліп, келесі ұрпақтың алдында алғышарт болып негізделіп жатады, - деді.

# data[].attributes.attachment_link.title
6.6 Основы философии истории - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
К.Маркс “история повторяется дважды» 

# data[].attributes.subject
К.Маркс “история повторяется дважды» 

# data[].attributes.body
К.Маркс г. Гегельге сілтеме жасай отырып, оқиға екі рет – бір рет трагедия түрінде, екінші рет фарс түрінде қайталанатынын айтты. Бұл Маркстің ең танымал және танымал сөз тіркестерінің бірі. Алайда, Марксте бұл фраза шын мәнінде тәуелсіз және күрделі сыныптық талдаудың нәтижесі болып табылады. Бұл жағдайда К.Маркстің "маймыл анатомиясының кілті адам анатомиясында жатыр" деген тағы бір көрінісі ұмытылады [3]: дамудың жоғары формасы төменгі кезеңді түсіндіреді деген мағынада. Біздің ойымызша, егер біз Маркстің жоғарыда аталған екі тезисін әлеуметтік даму процестеріне бірлесіп қолдансақ, онда біз жай ғана сипаттап, болжап қана қоймай, қысқартылған баған бойынша болашақ қоғамның әлеуметтік дамуын жүзеге асыра аламыз. Яғни, қоғамның дамудың прогрессивті кезеңінде ескі әлеуметтіліктің жойылуының ең ауыр кезеңдерінен өтіп, дамудың жоғары кезеңіне-1937 жылғы үлгіні тазартуға өтуіне жол бермеуге болады.

# data[].attributes.headline
Мифология уақыты

# data[].attributes.subject
Мифология уақыты

# data[].attributes.body
Мифологиялық уақыт-мифологиялық ойлау мен дүниетанымның қалыптасуы мен дамуына байланысты уақытша идеялардың күрделі жиынтығы.

Мифологиялық дүниетанымның бастауы алыс Тарихқа дейінгі кезеңдерге жатады және адам мен адамзат қоғамының қалыптасу кезеңіне, яғни адамның жартылай жануар ата-бабасын жануарлар әлемінен бөліп, дамудың сапалы жаңа, адами деңгейіне көшу кезеңіне жатады. Бізде осындай ежелгі ата-бабаларымыздың дүниетанымын және олардың қоршаған шындықтың уақытша қасиеттері туралы түсінігін тікелей қалпына келтіруге мүмкіндік беретін ақпарат көздері жоқ. Дегенмен, адамдардың әлем туралы ерте мифологиялық идеясы мезгілсіз болды деп болжауға белгілі бір себептер бар. Әрине, таза түрдегі мезгілсіз дүниетаным адам өзінің жартылай жануарларының ата-бабаларынан мұраға қалған уақыттың дамыған түйсігі болған, бұл оған күнделікті өмір процесінде іс жүзінде уақытты бағдарлауға мүмкіндік берген, бірақ уақыт туралы және одан да көп уақыт ұғымы туралы әлі түсінік болмаған алыс Тарихқа дейінгі кезеңдерде ғана болған.

Мифтік уақытта тотемдік, тайпалық ата-бабалар, демиургтер, мәдени кейіпкерлер әлемнің қазіргі жағдайын жасады: жер бедері, аспан денелері, жануарлар мен өсімдіктер, адамдар, экономикалық, діни және салттық әлеуметтік мінез-құлықтың үлгілері мен санкциялары және т. б

# data[].attributes.headline
Құдай туралы не білеміз?

# data[].attributes.subject
Құдай туралы не білеміз?

# data[].attributes.body
Мұса пайғамбар Синай тауының басында от түрінде көріп, Одан Тәурат заңдарын алады. Ал Иса пайғамбар көкке қарап Құдай әкемен сөйлескенде, күннің күркірегеніндей дыбыс шығады. Мұхаммед пайғамбар Жәбірейіл періштемен бірге көкке көтеріліп, Алламен бетпе-бет кездесіп, сөйлеседі. Егер Алланың тұрағы, тұрпаты болмаса, онда Пайғамбар Онымен қалай кездесіп, сөйлесті – ол жағы беймәлім.

# data[].attributes.attachment_link.title
Құдай туралы не білеміз? - АҚИҚАТ

# data[].attributes.attachment_link.description
Емдік өсімдіктерден жасалған табиғи дәрілер мен дәрумендер, балалар мен ересектерге арналған брендтік киімдер, косметика, т.б. төмендетілген бағамен тапсырыс бере аласыз, Қазақстанның кез-келген аумағына жеткізіп береді. Толық ақпаратты мына сілтеме арқылы алыңыз: https://akikat01.com/internet-magaz…

# data[].attributes.headline
Ежелгі әлемдегі ең қуатты 15 Құдай

# data[].attributes.subject
Ежелгі әлемдегі ең қуатты 15 Құдай

# data[].attributes.body
Ежелгі әлемнің әр халқының өз Құдайлары болды, олардың көпшілігі ерекше күштерге ие болды және құдайларға одан да көп күш, білім мен күш беретін қуатты артефактілерге ие болды

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Дзен | Блогерская платформа

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Каждый народ Древнего Мира имел своих божеств, многие из них обладали необычайными способностями и владели могущественными артефактами, даровавших богам ещё большие силу, знания и власть.

Аматэрасу - старшая из троих детей бога-прародителя Идзанаки. Появилась на свет из капель воды, которой тот омывал левый глаз. Она получила во владение верхний небесный мир, в то время как её младшим братьям достались ночь и водное царство.

Аматэрасу научила людей возделывать рис и ткать. От неё ведёт свою родословную императорский дом Японии. Она считается прабабушкой первого императора Дзимму. Подаренные ей рисовый колос, зеркало, меч и резные бусы стали священными символами императорской власти. По традиции одна из дочерей императора становится верховной жрицей Аматэрасу.

2. Баал, Ваал (Бог стихий), Финикия

Баала обычно изображали или в виде быка, или скачущим на облаке воином с копьём-молнией. Во время празднеств в его честь происходили массовые оргии, часто сопровождавшиеся членовредительством. Считается, что Баалу в некоторых местностях приносились и человеческие жертвы. От его имени произошло название библейского демона Вельзевула (Балл-Зебула, "Повелителя мух").

3. Иштар (Богиня плодродия секса и войны), Ближний Восток (Аккад)

Иштар, сестра Солнца и дочь Луны, ассоциировалась с планетой Венера. С легендой о её путешествии в подземное царство был связан миф о ежегодно умирающей и возрождающейся природе. Часто она выступала в роли заступницы людей перед богами. В то же время, Иштар была ответственна за различные распри.

Шумеры даже называли войны "танцами Инанны". Как богиня войны, она зачастую изображалась верхом на льве, и, вероятно, стала прообразом Вавилонской блудницы, сидящей на звере. Страсть любвеобильной Иштар была губительна и для богов, и для смертных. Для её многочисленных возлюбленных всё обычно заканчивалось большими неприятностями или даже смертью. Отправление культа Иштар включало храмовую проституцию и сопровождалось массовыми оргиями.

Основной функцией Яхве была помощь избранному народу. Он дал иудеям законы и строго следил за их исполнением. При столкновениях с врагами Яхве оказывал избранному народу помощь, порой самую непосредственную. В одной из битв, например, он бросал во врагов огромные камни, в другом случае - отменил закон природы, остановив солнце.

В отличие от большинства других богов древнего мира, Яхве крайне ревнив, и запрещает поклоняться любым божествам, кроме себя. Ослушников же ждут суровые кары. Слово "Яхве" - замена тайного имени Бога, произносить которое вслух запрещено. Нельзя было создавать и его изображения. В христианстве Яхве иногда отождествляется с Богом-отцом.

Ахура-Мазда создал законы, по которым существует мир. Он наделил людей свободой воли, и они могут выбирать путь добра (тогда Ахура-Мазда будет всячески им благоволить) или путь зла (служение извечному врагу Ахура-Мазды Ангра-Майнью). Помощники Ахура-Мазды - сотворённые им благие существа ахуры. Он пребывает в их окружении в сказочном Гародмане, доме песнопений.

Образ Ахура-Мазды - Солнце. Он старше всего мира, но, в то же время, вечно юн. Ему ведомы и прошлое, и будущее. В конце концов, он одержит окончательную победу над злом, и мир станет совершенным.

6. Ра, Амон (Бог Солнца) Египет

Ра, главный бог Древнего Египта, зародился из первичного океана по собственной воле, а затем сотворил мир, в том числе и богов. Он является персонификацией Солнца, и ежедневно с многочисленной свитой проезжает по небу в волшебной ладье, благодаря чему и становится возможной жизнь в Египте. Ночью ладья Ра проплывает по подземному Нилу через загробный мир. Око Ра (его иногда считали самостоятельным божеством) обладало способностью усмирять и подчинять врагов. Египетские фараоны вели своё происхождение от Ра, и называли себя его сыновьями.

Осирис научил людей земледелию. Его атрибуты связаны с растениями: корона и ладья - из папируса, в руках - связки тростника, а трон увит зеленью. Осирис был убит и разрублен на куски братом, злым богом Сетом, но воскрес при помощи своей жены и сестры Исиды.

Однако, зачав сына Гора, Осирис не остался в мире живых, а стал владыкой и судьёй царства мёртвых. Из-за этого его часто изображали в виде спелёнатой мумии со свободными руками, в которых он держит скипетр и цеп. В Древнем Египте большим почитанием пользовалась гробница Осириса.

8. Сет (Бог разрушения, ярости и песчаных бурь), Египет

Сет поначалу почитался как бог-воин, защитник Ра. Его имя даже носили некоторые фараоны. Но впоследствии он постепенно приобретал отрицательные черты и, в конце концов, сделался воплощением зла. Сет насылает песчаные бури, разрушения, смерть, провоцирует войны и покровительствует враждебным чужеземцам.

День Сета, третий день года, считался у египтян самым несчастливым. Из зависти Сет убил своего брата Осириса, но впоследствии в результате восьмидесятилетней борьбы был побеждён его сыном, Гором. Сет - рыжеволос и красноглаз; изображался он обычно с головой трубкозуба.

9. Анубис (Бог мёртвых), Египет

Сын бога растительности Осириса и Нефтиды, сестры Исиды. Новорожденного Анубиса Нефтида прятала от своего супруга Сета в болотах дельты Нила. Богиня-мать Исида нашла юного бога и воспитала его.

Позднее, когда Сет убил Осириса, Анубис, организуя погребение умершего бога, завернул его тело в ткани, пропитанные особым составом, сделав таким образом первую мумию. Поэтому Анубиса считают создателем погребальных обрядов и называют богом бальзамирования. Анубис также помогал судить умерших и сопровождал праведных к трону Осириса. Анубиса изображали в виде шакала или дикой собаки Саб черного цвета (или человека с головой шакала или собаки).

10. Шива (Бог-разрушитель), Индия

Главная задача Шивы - разрушения мира в конце каждого мирового цикла с целью освобождения места для нового творения. Происходит это в процессе танца Шивы - Тандавы (поэтому Шиву иногда именуют танцующим богом).

Впрочем, есть у него и более мирные функции - целителя и избавителя от смерти. Шива восседает в позе лотоса на тигровой шкуре. На его шее и запястьях - браслеты-змеи. На лбу у Шивы - третий глаз (он проявился, когда жена Шивы, Парвати, в шутку закрыла ему глаза ладонями).

Иногда Шиву изображают в виде лингама (полового члена в состоянии эрекции). Но иногда он изображается и гермафродитом, символизируя единение мужского и женского начал. По народным поверьям Шива - курит марихуану, поэтому такое занятие некоторые верующие считают способом его познания.

11. Зевс (Громовержец, отец Богов), Греция

Кронос,отец Зевса, пожирал своих детей, но его жена, Рея, подменила новорождённого Зевса камнем. Возмужав, Зевс сверг своего отца и заставил его выплюнуть своих братьев и сестёр. Вместе с ними и их потомками, другими богами, Зевс пребывает к горе Олимп.

Его атрибуты - щит и двусторонний топор. Зевс грозен и мстителен: жертвами его гнева стали многие герои греческой мифологии. Глава богов любвеобилен. Он часто сочетается с земными женщинами; для этого он порой превращается в различных животных (бык, орёл, лебедь) или даже явления (к Данае он проник в виде золотого дождя).

12. Аид (Бог подземного мира), Греция

Древние греки боялись даже произносить имя этого бога, ведь он всегда был незримым, а его решения обязательными к исполнению. Для людей это означало смерть. Именно к Аиду отправлялись все умершие души. Во власти Аида были большие богатства и мир спокойствия.

Мифология не изображала Аида, как злобного или плохого, напротив - он всегда безразличен, всегда холодно выполняет свою работу. Это и устрашало древних греков. В царство куда не проникают лучи солнца можно только войти. Дороги назад оттуда нет.

13. Один, Вотан (Бог войны и победы), Скандинавия

Один - главный бог древних германцев и скандинавов. Он перемещается на восьминогом коне Слейпнире или на корабле Скидбладнир, размеры которого можно произвольно менять. Копьё Одина, Гугнир, всегда летит в цель и поражает наповал. Его сопровождают мудрые вороны и хищные волки. Один живёт в Вальхалле с дружиной из лучших павших воинов и воинственными девами-валькириями.

За то, чтобы получить мудрость, Один пожертвовал одним глазом, а ради постижения смысла рун девять дней провисел на священном дереве Иггдрасиль, прибитый к нему собственным копьём. Будущее Одина предопределено: несмотря на своё могущество, в день Рагнарёка (битвы, предшествующей концу света) он будет убит гигантским волком Фенриром.

14. Тор (Громовержец), Скандинавия

Тор - бог стихий и плодородия у древних германцев и скандинавов. Это - бог-богатырь, защищающий от чудовищ не только людей, но и других богов. Тор изображался в виде великана с рыжей бородой. Его оружие - волшебный молот Мьёльнир ("молния"), удержать который можно только в железных рукавицах. Подпоясывается Тор волшебным поясом, удваивающим силы.

Он разъезжает по небу на колеснице, запряжённой козлами. Иногда он съедает козлов, но потом воскрешает их своим волшебным молотом. В день Рагнарёка, последней битвы, Тор расправится с мировым змеем Ёрмунгандом, но сам погибнет от его яда.

15. Молох (Бог бедствий и гибели), Карфаген

Молох был воплощением палящего солнечного зноя и пожирающего, но, вместе с тем, и очищающего огня. Когда опустошало страну нашествие врагов, когда засуха губила поля, когда зараза истребляла население, финикияне приносили в жертву Молоху людей, чтобы смягчить его гнев и очистить народ.

Но приносили в жертву не иноплеменников, не рабов или пленных, как делали другие народы для умилостивления враждебных божеств, - нет, финикийцы приносили в жертву мальчиков или юношей из семейств граждан. Приносился в жертву первородный или единственный сын царя, в искупление грехов нации, приносились в жертву сыновья знатнейших людей.

Жертва умилостивляла враждебного бога лишь, когда она была добровольное пожертвование тем, что было самое милое и дорогое приносящему ее.

Позднее, некоторых Богов религии превратили в демонов, всё, что с ними связано превратилось в демоническое их пытались "извести". Но даже сейчас отголоски прошлых культур и мифологий доходят до нас. Многие фэнтези используют образы таких богов, как Баал, Мелькарт, Ра, Один, Тор и т.д. Какими бы кровожадными и "дикими" не были традиции наших предков, но это, всё же, наша история... Ставь лайк, если тебе понравилось, а также подписывайся на канал, дабы не пропустить ещё больше интересной информации.

# data[].attributes.attachment_link.title
15 самых могущественных богов Древнего Мира

# data[].attributes.attachment_link.description
Каждый народ Древнего Мира имел своих божеств, многие из них обладали необычайными способностями и владели могущественными артефактами, даровавших богам ещё большие силу, знания и власть. 1. Аматэрасу (Богиня Солнца), Япония Аматэрасу - старшая из троих детей бога-прародителя Идзанаки. Появилась на свет из капель воды, которой тот омывал левый глаз.

# data[].attributes.headline
Фильм "Книга Илая"

# data[].attributes.subject
Фильм "Книга Илая"

# data[].attributes.body
Филбм барысында діннің және дін туралыбілімнің, қасиетті кітаптың қаншалықты маңызды екендігі түсіндіріледі. Фильм желісі бойынша Америка дүниежүзілік апаттан кейін өте ауыр жағдайға тап болады. Адамдар тіршілік ету үшін бір-біріне шабуыл жасап, қылмыс, өлім көбейеді. Осы тұста Илая кітабы адамдарды жауласпауға үгіттейді. Бір біріне дін жағынан болса да, адамгершілік жағынан болсада түсінстік танытуын ұғындырады.