# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Оның "болмыс" пен "иеленуді" адам өмірінің негізгі жолдары ретінде талдауға арналған жұмысы фроммның гуманистік баламаларын жүзеге асыру мәселесін адам мінезіндегі терең өзгерістер қажеттілігімен байланыстырады. Адамдардың жеке мінездеріндегі және әлеуметтік болмыс түрлеріндегі айырмашылықтар оларға адамның өмір сүруінің екі негізгі тәсілінің бірі — "иелік ету" немесе "болу" басым болуымен байланысты. "Иелік ету" қағидаты бойынша өмір сүрген кезде әлемге деген көзқарас оны иелік ету объектісіне айналдыруға деген ұмтылыста, бәрін және бәрін, соның ішінде өзін де өз меншігіне айналдыруға деген ұмтылыста көрінеді. "Болмыста" өмір сүру тәсілі ретінде Фромм екі форманы ажыратады; олардың бірі "иеленуге" қарама-қайшы келеді және өміршеңдік пен барға шынайы қатысуды білдіреді. "Болмыстың" тағы бір түрі-көрінуге қарама-қарсы және шынайы табиғатты, жеке тұлғаның немесе заттың шынайы шындығын білдіреді. "Болу" және "иелену" принциптерін жүзеге асыруды Фромм күнделікті өмірдің бірқатар құбылыстарының мысалдарында қарастырады: оқыту, есте сақтау, әңгімелесу, оқу, билік, білім, сенім, махаббат.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Мысли Мудрых

# data[].attributes.attachment_link.title
Потрясающие Цитаты Эриха Фромма. Мудрые Слова психолога и философа Эрих Фромм.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Бағдарламаның тағы бір маңызды тетігі – қазіргі заманғы қазақ мәдениетін әлемдік алты тілге аудару арқылы жаһанға таныстыру жобасы. Осы орайда бүгінгі қазақстандық қайраткерлердің әдебиет, гуманитарлық ғылым саласындағы үздік туындыларын, суретшілердің, музыканттардың, мүсіншілердің шығармашылық жұмыстарын әлемге таныстыру жұмысы Бағдарламаның негізгі нысанасына айналып отыр.

«Бұл еліміздің шығармашылық интеллигенциясы алдында ашылған зор мүмкіндік һәм үкімет тарапынан көрсетілген үлкен қолдау», дейді «Рухани жаңғыру» қазақстандық қоғамдық даму институтының сарапшылары.

Нақты айтар болсақ, «Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру» жобасы бойынша төрт жыл ішінде өңірлерде 5 млн-нан астам адамды қамтыған 25 858 іс-шара өткізілсе, биылғы жылдың 28 қаңтарында Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру жөніндегі Ұлттық комиссияның кезекті отырысына латын әліпбиінің жаңа нұсқасы ұсынылды. Жетілдірілген әліпби қазақ тілінің 28 дыбысын толық қамтитын латын әліпбиінің базалық жүйесінің 31 символына негізделіп жасалды.

Сондай-ақ «Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы аясында төрт жыл ішінде өңірлерде 1,7 млн-нан астам адамды қамтыған 3 465 іс-шара өткізілсе, осы аралықта «Философия», «Мәдениеттану», «Маркетинг», «Экономика», «Педагогика және психология», «Әлеуметтану», «Тарих», «Дінтану», «Кәсіпкерлік негіздері және дінтану»,  «Стартаптар» және тағы басқа ғылым салалары бойынша: 2017 жылы – 17, 2018 жылы – 30, 2019 жылы – 30, 2020 жылы 23, барлығы 100 оқулық аударылып отандық білім беру процесіне енгізілді.

Сонымен қатар аударылған оқулықтар 100kitap.kz сайтына орналастырылып, қазақ және орыс тілдеріндегі бейнекурстары 77 оқулық негізінде www.OpenU порталы құрылды. Әр оқулыққа еліміздің үздік жоғары оқу орындары профессор-оқытушылық құрамынан бейнекурстар әзірленді. Бейнекурстар 25-40 минут көлемінде 25 дәрістен тұрды. Курстың соңында дәрістердің мәтіндік транскрипті, тест тапсырмалары, рефлексияға арналған тапсырмалар және қосымша әдебиеттер тізімі ұсынылады.

Бүгінгі таңда жоғарыдағы OpenU сайтына 88 мыңнан астам адам пайдаланушы ретінде тіркелсе, онлайн оқыту платформасының серіктестері ретінде 132 университет пен 158 колледж танылып отыр.

Ал «Қазақстанның 100 жаңа есімі» арнайы жобасы бойынша төрт жыл ішінде өңірлерде 1,8 млн-нан астам адамды қамтыған 3 398 іс-шара өткізілді. Жобаға 6 мыңнан астам адамнан өтінім қабылданды. Бұл тізімді әр жылға бөліп көрсетер болсақ: 2017 жылы – 2112, 2018 жылы – 2388, 2019 жылы 1673 адам қамтылып, жалпыхалықтық онлайн-дауыс беру арқылы 163 жеңімпаз анықталды (2017 жылы – 102, 2018 жылы – 29, 2019 жылы – 32). Жоба жеңімпаздары рухани-ағарту саласында да өзіндік үлестерін қосып келеді.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Бүгінгі таңдағы Қазақстан жайында оқушылардың рухани азаматтық сезімін қалыптастырудың, адамгершілікке негізделген ұлтаралық береке, бірлікті, ынтымақтастықты, бейбітшілікті нығайтудың маңызы зор. Осыған байланысты оқу- тәрбие үрдісінде оқушыларды отансүйгіштікке, ерлікке, адалдыққа, елін, жерін қорғауға, шыншылдыққа тәрбиелеу керек. Қазіргі жағдайда рухани — азаматтық тәрбиенің өлшемдік көрсеткіштері:

Өзін-өзі мемлекеттің азаматы ретінде сезінуі;

Отанына деген сүйіспеншілік сезімінің болуы;

Мемлекеттік рәміздер мен халықтың дәстүрлерін білу;

Халықтың өткен тарихын білудің қажеттілігі;

Қазақ халқының әдет-ғұрыптарын сақтау, мәдениеті мен дәстүрлерін зерделеу қажеттілігі болып табылады.

Тәрбиенің жалпы негізі рухани — азаматтық құндылықтары болуы керек. Рухани — азаматтық құндылықтар үлкен мен кішінің арасындағы шынайы қарым — қатынас кезінде бала бойына даритыны белгілі.Сондықтан   мұғалімнің басты мақсаты — өзіндік рухани — азаматтық құндылықтарын оқушы бойына дарыта отырып, оның жүрек түкпіріндегі рухани қазынасын жарыққа шығару, әрбір баланы жеке тұлға ретінде жетілдіру үшін оның бойындағы бар құндылықтарды дамыту. Мектептегі, сабақтан тыс уақыттағы біздің ісімізді жалғастыратын жеке тұлға болып табылатын оқушыларды рухани — адамгершілікке, азаматтық жүйеге тоғыстыру. Мектеп қабырғасында жақсы тәрбиеленген, саналы білім алған шәкірт өмірде өз орнын табады. Ол үшін ең әуелі ұрпағымызды бала кезінен-ақ ұлттық тәлім-тәрбиеге, рухани адамгершілік әдетке, азаматтық мәдениетке баулу керек. Сол кезде жас ұрпақ елі үшін қызмет ететін, имандылық қасиеттерді жақсы білетін азамат болып  өседі. Баланы жақсы адамгершілік қасиеттерге, мәдениетке тәрбиелеуде тәрбиелі адаммен жолдас болудың әсері күшті екенін халқымыз ежелден бағалай білген. «Жақсымен жолдас болсаң- жетерсің мұратқа, жаманмен жолдас болсаң- қаларсың ұятқа…» «Жаман дос, жолдасын қалдырар жауға» — деген мақалдардан көруге болады. Мақал-мәтелдер, жұмбақ, айтыс, өлеңдер адамгершілік тәрбиенің арқауы. Үлкенді сыйлау адамгершіліктің бір негізі.

Қай заманда болмасын адамзат алдында тұратын ұлы мұрат-міндеттерінің ең бастысы — өзінің ісін, өмірін жалғастыратын салауатты, саналы ұрпақ тәрбиелеу. Ұрпақ тәрбиесі — келешек қоғам тәрбиесі. Сол келешек қоғам иелерін жан-жақты жетілген, ақыл-парасаты мол, мәдени — ғылыми өрісі озық етіп тәрбиелеу — біздің қоғам алдындағы борышымыз.

# data[].attributes.headline
Ақбота Абдыганиева 

# data[].attributes.subject
Ақбота Абдыганиева 

# data[].attributes.body
«Мәңгілік ел»  немесе  «Рухани жаңғыру» философиясы
Бүгінгі таңда әлем көз ілеспес жылдамдықпен өзгеріп жатыр. Әлемнің бағыты, болашағы тұманды болып тұрған сәтте, Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы елді жарқын болашаққа бастайтын даңғыл жол болмақ. Біздің қанымызда бар қасиет — білімді болуға ұмтылу. Табысты болудың басты факторы — білім. Жыл өткен сайын, біз жүрісі жылдам дамыған дәуірге аяқ басып келеміз. Сондықтан, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт биік табыстарға жетеді.

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты жолдауында  Тәуелсіз Қазақстанның дамуының жарқын үлгісін және  нақты қадамдарын  анықтап көрсетіп берді. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан үшін қайта түлеудің айырықша маңызды екі үдерісі – саяси реформа мен экономикалық жаңғыруды қолға ала отырып, Біртұтас Ұлт болу үшін болашаққа қалай қадам басатынын және бұқаралық сананы қалай өзгертетіні жөнінде жөнінде алысты болжайтын көзқарастарымен бөліседі.

Тәуелсіздік күнінің оңайлықпен келмегенін білеміз.  Елдің біртұтастығы мен тыныштығын сақтауға бар өмірін сарп еткен хан-сұлтандары мен батырларын тарихқа өлшеусіз үлес қосқан ірі тұлғалар ретінде ардақтап, олардың өлмес рухын ұлт мақтанышы ретінде күні бүгінге дейін жеткізді. Бұл қасиетті шежіре – бүгінгі буын арқылы келер ұрпақтың бойына жастайынан сіңірілетін баға жетпес игілік.   Осы өнегені, ұлт сүйгіштік, отансүйгіштік дәстүрді жастардың бойына дарыту, патриоттық рухта тәрбиелеу – бүгінгі таңда әрбір қазақстандықтың қасиетті борышы болып саналады.  Тәуелсіздігімізді жариялағаннан бергі мезгіл ішінде көптеген елеулі табыстарға қол жеткіздік. Бұл Президентіміздің жүргізіп отырған парасатты көреген саясатының нәтижесі – Еліміздің тыныштығы мен қауіпсіздігінің, көп ұлтты Қазақстан халқының жарастығы мен ынтымақтастығының арқасында болып отыр.

Рухани жаңғырудың негізі — халықтың, жеке адамның тұлғаға айналуы. Әр заманның өз міндеті, ұрпаққа қояр талабы бар демекші, мемлекеттің дамуы — ұрпақтың уақыт талабына сай бейімделіп, мәдени ортаға қалыптасуға деген ұмтылысына байланысты.

Рухани жаңғыру – адам баласының оның ішкі жан дүниесінің жаңғыруы, санасы, түсінігі жаңа өзгерістерді саралап, дұрыс қабылдай білуінде. Рухани жаңғыру бастауын бүгін алған мәселе емес. Бұл бағытта атқарылып жатқан жұмыстар да аз емес.

Қазір білектінің емес, білімдінің салтанат құрған уақыты. Табысты болудың кілті – білімде. Саналы ұрпақ тәрбиелеп, білім беру — Елбасы саясатының басты және негізгі бағыттарының бірі. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап, мыңдаған жасты әлемнің маңдайалды жоғары оқу орындарында білім алуға мүмкіндік беретін «Болашақ» бағдарламасы жүзеге асырылуы, елімізде жоғары деңгейде бірқатар университеттердің  ашылуы, зияткерлік мектептер жүйесінің қалыптасуы білім беру саласындағы жетістіктің нақты көрсеткіші бола алады.

Ежелден ұлы дала қойнауын мекен еткен халқымыз қашан да көзі ашық, көкірегі ояу болған. Заман ағымынан қалмай, басқалардың оң өзгерістерін бойына сіңіріп, өзге елдермен терезесін тең ұстауға тырысқан. Дана Абай айтқандай, дүниеден өз тетігін тауып, қаланған.  Демек, бабалардан мирас болып, қанымызға сінген ұлттық – рухани тамырымыздан нәр алып, заман талабына сай қоғамдық санамыздың өзгеруі заңды құбылыс. Жаһандану үдерісі барысында өткен тарихымызды ұмыту, өткенімізден қол үзіп қалу адасудың басы болмақ. Дегенмен, дәстүрдің озығы бар, дәурені өткен тозығы бар екенін ескеріп, кері тартпа көзқарастардан арылудың маңызы зор.

Елдің жарқын болашағы білімді жастардың қолында. Осы тұрғыда ұстаздарға қойылатын талап та жоғарылады. Бүгінгі ұстаз шәкіртіне ғылым негіздерінен мәлімет беріп қана қоймай, алған білімін шынайы өмірмен ұштастырып, оны дүниежүзілік білім, ақпарат, эконoмика кеңістігіне шығуға, яғни қaтаң бәсекe жағдайында өміp сүруге тәpбиелеуі керек. Ол нaғыз ұстaздың ғана қoлынан келеді.

Ел дамуы білім мен бірлікте. Елбасы Н. Ә. Назарбаев айтқандай: «Қазақстанның бүгіні мeн бoлaшағы – хaлқымыздың ынтымақ – бірлігінде, ырыс – құтты   тірлігіндe». Бізге керегі бірлік пен ұлтаралық татулық. Бірлік бар жерде тірлік бар, даму бар. Қонақжай халқымыз қай кезде де тілің басқа, дінің басқа деп алалап, өзектен теппеген. Керісінше, өзгені өзіндей көріп, төрінен орын берген.

Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласындағы мәселелердің барлығы дер уақытында және барынша тиімді жүзеге асуына әр біріміздің өз міндетіміз бар екенін түсінеміз. Әлемнің ең дамыған 30 елдің қатарына қосылуды мақсат еткен еліміздің болашағы жарқын боларына сеніміміз мол.

Мақсатқа жету үшін біздің санамыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс.  Бұл саяси және экономикалық жаңғыруларды толықтырып қана қоймай, олардың өзегіне айналады.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Патриотизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе деген сүйіспеншіліктен басталады. Сол себепті мен «Туған жер» бағдарламасын қолға алуды ұсынамын»,- дегені жастарды патриоттық рухта тәрбиелеу ісінде баға жетпес ұсыныс.

Елбасымыздың ”Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру” атты мақаласы- қоғам дамуына тың серпін беріп, барша қазақстандықтардың жаппай қолдауына ие болар тарихи бастама. Бұл игі бастаманы ел ішінде насихаттап, лайықты жүзеге асыру – баршамыздың міндетіміз.

Елбасы рухани жаңғырудағы ұлттық сананың рөліне баса назар аударып, бірнеше міндеттерді айқындап берді. Оның ең негізгісі ұлттың терең тарихынан бастау алатын рухани ұстанымды сақтап қалу. Құндылықтарымыз бен озық дәстүрімізді табысты жаңғырудың алғышартына айналдыра білу. Бұл ретте, Елбасы «Жаңғыру жолында бабалардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкілдеп жатқан ізгі қасиеттерімізді қайта түлетуіміз керек»,- екенін атап көрсетті.

«Президент рухани жаңғырудағы ұлттық сана-сезім көкжиегін кеңейтуде екі нәрсенің басын нақты ашып беріп отыр. Оның бірі ұлттық код, ұлттық мәдениет сақталмаса, ешқандай жаңғырудың болмайтындығы. Екіншісі, алға басу үшін ұлттың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту. Мұндағы басты идея болашақ пен өткенді үйлесімді сабақтастыра білу. Озығын алып, тозығын тастау», - деді ол.

Елбасының идеясы тарихқа деген көзқарасты түзету мен ұлттық бірегейлікті сақтап, ұлттық сана-сезімнің көкжиегін кеңейту жайлы болып отыр. Елбасының «Бізге тарих туралы өздерінің субьективті пайымдарын тықпалауға ешкімнің қақысы жоқ»,- деуі шешімді пікір.

Рухани жаңғыруда қойылып отырған маңызды мәселенің бірі «сананың ашықтығы». Жаһандану үрдісіндегі басты талап әлемдік тілдерді игеруге ұмтылу. Бұл біздің ғаламдық үрдіске толыққанды араласуымызға жол ашады. Әлемдік озық тәжірибе мен жетістіктерге қол жеткізуімізге мүмкіндік туғызатыны анық.

Өткенге көбірек үңілсек, бүгінгіні неғұрлым тереңірек түсінетініміз анық. Тарих өткенмен ғана емес, бүгінгі және ертеңгі өмірмен де байланысты. Біз ешқашан, ата-бабамыз бен өткен даналарымыздың не жайында пікір таластырғанына, ізденістеріне, еңбектеріне, тіпті азды-көпті қателіктерінің өзіне деген қызығушылығымызды жоғалтпаймыз. Тарихымыздағы философиялық ойлар мен еңбектер – қазынамызға құт әкелген, гумандылық пен үгіт-кеңестің асыл да биік сапасын өзінен көрсете білген еңбектер.  Сондықтан, бүгінде философиямен танысуды – жоғарыда қарастырған жалпыадамзаттық құндылықтардың философия мен гумандылық контексіндегі көзқарасы мен орнын анықтап, қазақ философиясы арнасында «Рухани Жаңғыруды» болашақта жүзеге асыру ісіндегі қадамымыз ретінде қабылдауымызға болады.

# data[].attributes.body
Жоба қорғау

# data[].attributes.attachment_link.title
Духовные лидеры_2023😎🤓

# data[].attributes.attachment_caption
Дін философиясы Философия религии

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.body
Ғылым мен техниканың дамуына, адамзаттың шығармашылық мүмкіндіктерінің ашылуына толыққанды жағдай жасаған XX ғасыр да тарих қойнауына енді. Өте ерте заманда-ақ пайда болған дін әлі күнге өз позициясын адамзат санасының басқа түрлерінің алдында бермей келеді. XXІ ғасырда түрлі конфессиялар мен діни ұйымдар ойдағыдай әрекеттесуші институттар ретінде өркениеттің бір саласы болып өмір сүре бермек. Діннің тұрақты сақталып келе жатқаны факт болып табылады.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін рухани ояну процесі басталды. Бұл – кең көлемдегі тоқтаусыз процесс. Болашаққа қол созған жарқын істеріміздің, ұдайы алға жетелейтін үмітіміздің маңызды бір бөлігі – діни өрлеу.

Діннің әлемдік деңгейдегі адамзатқа тән ойлау жүйесінен шет қалмайтындығын қазіргі заман болмысы айқын аңғартып отыр, себебі дінсіз қоғам болмайды. Қоғамда діни сана үнемі болып келді. Дін мен қоғам бір-бірінен ажырамайтын феномендер. Өркениетті деп саналатын батыс елдерінде де, бізде де дін мемлекеттен бөлінген, бірақ, ол қоғамнан ажыратылмайды. Дін қоғамдық құбылыс, ал қоғам мемлекеттің субстанциясы. Әлемнің діни жетекшілері 2006 жылы жиылып, діндерге ортақ, адамзатқа ортақ, жалпы өркениетті қоғамға ортақ қандай мәселелр бар және де діндердегі қандай мәселелер өркениеттік жолмен қоғамдарды, елдерді, мемлекеттерді бір-біріне жақындастырады деген өзекті тақырыптар төңірегінде сөз қозғады. Адамзат баласына ортақ дүниелер көп. Біздің ойлау жүйемізде, діни жүйеде не ортақ екен? Ол ортақтық өркениетке, адамзаттың болашағына қалай қызмет етеді екен? Осы мәселелер ізгілік жолындағы адамзат баласын толғандырып отыр. Өйткені, осы кезге дейін біз бүкіл дүние жүзінің халықтарын дін-дінге бөліп, бөлектеп-бөлшектеп келдік. Тіпті өткен тарихтарға көз жүгіртсек, дін үшін қырғын соғыстардан миллиондаған адамдар опат болды, қасірет кешті. Осындай қасіретті азайтуда, не мүлдем жоюда діндер бір ортақ келісімге келе ала ма? Ортақ келісімге келудің уақыты туды. Бүгінгі таңда әркім өзінің діни сеніміне берік бола отырып, ортақ адамзаттық келісімге келу өркениеттік сананы қажет етпек. Өркениеттік сана дегеніміз әрбір адамның өз болмысымен, дінімен, елдік санасымен бірге адамзатқа ортақ мәселелер туралы келелі сөздер айта білуі. Халықтар, елдер арасында, діндер арасында ұрыс-керіс, жанжал емес, бүгінгі бұрқ-сарқ етіп қайнап тұрған XXI ғасырда мәдени сұхбат қажет. Исламды саясаттандыру төңірегіндегі әрекеттер исламның қазіргі қоғамдағы орнын даулы проблемаға айландыруға себепші болып отыр. Негізінде дін мен саясат екі бөлек феномендер. Дін адамның ұятында, арында, яғни оның иманында. Саясат болса, ол адамдардың қауымдасып, ұлт, халық болып, мемлекет құрып өмір сүрудегі тәсілі. Дін саясатқа жанасып кетсе-ақ, өз қадірін жоғалта бастайды. Сондықтан асылы Дін мен Саясат бөлек-бөлек болғаны абзал.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ерболат Кошкарбаев

# data[].attributes.attachment_link.title
Дін философиясы Философия религии

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Жергілікті діндер
- бұл кең таралмаған діндер
әлемдік масштабта таралуы және,
әдетте ұлттық байланысты
дәстүрлер (иудаизм, конфуцийшілдік,
синтоизм).

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Әлемдік діндер
- бұл ең көп алған діндер
қазіргі қоғамда таралуы
және айтарлықтай әсер етеді
оның қызметі мен дамуы. Оларға
буддизм, христиандық, ислам

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.body
Мәдениет – адамзаттың болмыс пен сананың барлық салаларындағы әлеуметтік-прогрестік шығармашылығы қызметі; бұл қызмет заттандыру (қазыналар, нормалар, белгі жүйелерін және т.б. жасау) және затсыздандыру процестерінің диалектикалық бірлігі болып табылады, өмір шындығын өзгертуге, адамзат тарихының байлығын жеке адамның ішкі байлығына айналдыруға, адамның мәндік күшін барынша айқындап, дамытуға бағытталады. Неғұрлым тар мағынасында, әдетте, материалдық (техника, өндірістік, тәжірибе, материалдық қазыналар) және рухани (ғылым, өнер мен әдебиет, философия, мораль, ағарту және т.б.). мәдениет, сондай-ақ саяси мәдениет (қоғам, тап, топ, индивид қызметінің жеке адамның қоғамдық қатынастарын өзгерту субъектісі ретіндегі әлеуметтік дамуының шамасын сипаттайтын мақсаттары, құралдары, нәтижелері) жөнінде айтылады.

Мәдениет – қоғамдық экономикалық формациялардың алмасуына байланысты  дамитын тарихи құбылыс. Рухани мәдениетті материалдық негізінен айырып алып, оны «таңдаулылардың» рухани өнімі деп түсіндіретін  қате мәдениет теорияларына қарама-қарсы жаңа ілім материалдық игіліктер жасау процесін рухани мәдениет дамуының негізі және бастауы ретінде қарастырады. Материалдық жағдайларға тәуелді болатын рухани мәдениет өзінің материалдық негізінің ізінше өзінен-өзі өзгермейді, қайта біршама дербестігімен сипатталады (түрлі халықтар мәдениетінің дамуындағы сабақтастық, өзара ықпалы және т.б.). Қоғамды дамушы жүйе ретінде талдау үшін мәдениетті философиялық талдау контекстінде де қарастыру керек. Мәдениет философиялық талдаудың пәні ретінде оның басқада әлеуметтік гуманитарлық білімдердің пәні аралық байланыс тұрғысынан қарастырумен ерешеленеді. Мәдениетті философиялық тұрғыдан талдауда өркениетті де қарастырамыз. Мәдениет пен өркениеттің арақатынасының концептуалды негіздерін О.Шпенглер, А.Тойнби, К.Ясперс, Х.Ортега-и-Гассет өңдеген болатын. Мәдениеттің феноменалдығын анықтаудың жалпы философиялық  өлшемдері мыналар:Анықтылығы /сырттай және іштей/, мәдениеттің әлеуметтік функциялалары, типологиясы, қозғаушы күштері, мәдениет пен идеологияның диалектикасы, мәдениет пен шығармашылықтың диалектикасы, мәдениет пен демократияның диалектикасы, мәдениет пен білім берудің диалектикасы, мәдениеттегі ұлттық және интернациональдық, руханилық және интеллигенттілік, өзіндік сана мен өзіндік бақылаудың диалектикасы т.б.
Философия мәдениетті бірлікте және алуан түрлі формада қарастырады, мысалы материалдық және рухани мәдениет «бұқаралық және элитарлық мәдениет», дәстүрлік және жаңашылдық мәдениет. Көркемдік мәдениеттегі ең маңыздысы — шығармашылық мәселесі, оның мәні және оның жүзеге асырылу тәсілдері.

Өркениет әлеуметтік мәдени құрылым ретінде оны мәдениетпен байланысты философиялық тұрғыдан  талданады. Қазіргі замандағы адамзат тіршілілігінің өркениеттік негіздері мынадай мәселелермен үздіксіз байланыста, олар: адам және техника, адам және ғылыми практикалық қызмет нәтижелері, адам және қоғам, дәстүрлік құндылықтар және олардың өзгеруі.

Эстетикалық мәдениет — өзінің көпқабаттылығымен сипатталатын күрделі құрылым. Қандай да болмасын қоғамның эстетикалық мәдениетінің іргелмері дамуы әлеуметтік прогрестің маңызды белгісі болып табылады. Өз консерватизмімен ерекшеленетін кейбір дәстүрлі мәдениеттердің өмір сүруінің өзі тоқырау белгісін көрсетеді. Мұндай мәдениеттер, әдетте, декоративті формаларды, қолөнер бұйымдарын, ғұрыптық, көркем безендіруді және т.б. кеңейтілген түрінде емес, жай ғана қайта өндіріп қоюмен шектеледі. Мәдениеттеануда соңғы жылдары мәдениеттің белгілі бір құбылысы мен көріністерін рухани немесе материалдық мәдениет салаларына жатқызу өлшемі неде деген мәселеге байланысты пікірталас толастамай келеді. Біздің ойымызша, эстетикалық мәдениет саласы өз құрамына материалдық мәдениетке де, рухани мәдениетке де қатысты нәрселерді енгізеді. Бұл мағынада эстетикалық мәдениеттің универсалдылығы айдан анық.

Эстетикалық мәдениет қабаттары көп жағдайда субъектінің рухани күш-жігерін пайдалану негізінде де, әрекеттің практикалық тәжірибесін, шеберлігін игеру нәтижесінде де құралады. Оның үстіне эстетикалық құндылықтарды қалыптастыру құралдарды, құрылғыларды және т.б. қолдануды талап етуі мүмкін. Адам өнері мен талантты шығарма тудыру сәтінде не нәрсенің мәнді роль атқаратынын білу маңызды. Бұл үшін дарындылық пен эстетикалық сұңғалылық қажет екендігі анық  Алайда, эстетикалық мәдениет құбылысының рухани немесе материалдық мәдениет саласына жататындығын анықтағанда, ең алдымен, бұл құбылыстың бір рет табылған шешімді немесе шаблонды қайта көшіру емес, әсіресе оның қаншалықты мөлшерде нағыз шығармашылықты білдіретіндігіне көңіл аудару қажет.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.body
Тарих философиясы - («тарих философиясы» ұғымын Вольтер енгізді, нақты түрде антикалық кезеңге жатады)- тарихты бағалау мен талдау философиясы, яғни көп жағдайда тарихи зерттеулер мен тарихты түсіндіру нәтижелері.[1] Тарих философиясы деген термин екі түрлі мағынаға ие: біріншіден, тарихты онтологиялық және гносеологиялық талдау; екіншіден, 19-шы ғасырдың аяғы және 20-шы ғасырдың басы кезеңіндегі философиялық бағыт. Тарихты басқарушы күш әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Идеалистік философияда тарихты басқаратын күш абсолютті рух (Гегель) деп қарастырылды. Рационалистер тарихты басқаратын күш ақыл-ой деп санады. Натуралистік бағыттардың өкілдері тарихты басқаратын күш табиғи заңдылық деп түсіндіреді. Қалай дегенде де бұл күштер тарихтан сыртта деп қарастырылады. Олар тарихты басқаратын күштер тарихтың өзінің ішінде құрылады деп есептемеді. Тарих философиясының классикалық жобаларында дұрыс пікірлер де болды. Мысалы, француз ағартушылары ХVIII ғасырда прогресс теориясын дайындап шығарды. Оның алғашқы авторы Кондерсе болды. Гердер процестің бірлігі туралы ілімді ашты. Сол уақытта мәдениет философиясының да ірге тасы қаланды. Оны ашқан Вольтер болатын. Вольтер мәдениет философиясын саясат философиясына қарсы қойды. Тарих философиясының рационалистік нұсқасынан романтикалық нұсқа ерекшеленді. Романтикалық нұсқада тарихи кезеңдердің ішкі байланысы, сабақтастығы, көптүрлілігі ашылды. Георг Вильгелм Гегель тарихи процеске байланысты еркіндік және қажеттілік ұғымдарының қатынасын терең талдап көрсетті. Бірақ олар метафизикалық көзқарастардан арыла алмады. Тарих философиясына позитивизм де өз пікірін айтты. Позитивизм адамдардың табиғи қажеттіліктеріне, табиғи алғы шарттарға көп назар аударды. Идеалистік концепцияларда да, натуралистік философияда да реалды тарихи шығармашылық әлде бір сыртқы, тарихи емес күштерден бастау алады. Тарихқа материалистік көзқарас барлық трансцентентальды, жаратылыстан тыс, тарихи еместің бәрін ысырып тастайды. Маркстің пікірінше адамдар тарихты өздері жасайды, олар өздерінің бүкіл әлемдік тарихи драмасының актері де, авторы да өздері болып табылады.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Діндерді саралау
Политеизм-болмысқа деген сенім
көптеген құдайлар
Монотеизм-біртұтас құдіретке деген сенім
Жаратушы құдай
Монотеистік діндер,
ең күшті әсер еткендер
адамзат тарихы-иудаизм,
христиандық және ислам.
Деп аталатындарды ажыратуға болады
этикалық діндер, олар үшін
құдайлардың болмауы және беру тән
адамгершілік мұраттарына ерекше мән беріледі,
соның арқасында сенушілер қабілетті
барлық табиғаттың өзара байланысын сезіну
құбылыстар мен ғаламның бірлігі. Оларға
буддизм, конфуцийшілдік жатады,
даосизм(

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Діни сана
Санадағы фантастикалық көрініс
адамдарға үстемдік ететін табиғи және
бейнелердегі, идеялардағы әлеуметтік күштер,
іс-әрекетке байланысты идеялар
табиғаттан тыс күштер. Екеуіне де ие
танымдық және эмоционалды
тамырлар: түсініксіз күштерден қорқу
табиғат, әлсіздік сезімі
аурулармен, табиғи апаттармен,
аштық және т. б.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Діннің қазіргі формалары
Институционалдық дін
бұл сенушілердің бірлестігі,
өзара байланысты
діни жүйесімен
қарым-қатынас, ол үшін
бірлікке тән
діндер, салт-дәстүрлер,
ұйымдар, рөлдік
қарым-қатынас. Діни
институт басқаша
тұрақтылық, қатаң
иерархия, үстемдік
догматика және қатаң
облыстағы ұйғарымдар
діндер мен мінез-құлық.
Институционалды емес
дін
бұл әртүрлі модернистік
сенушілердің бірлестіктері, жиі
өздеріне қарсы
қоғам және діни
институтқа, тұрақсыз,
аморфты, әлсіз
ұйым (кейде
оның толық болмауы), үшін
еркіндікке тән
мүшелік, иерархияның болмауы
және қатаң тәртіп.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
...Жалпы ой, категория, ең алдымен, біраз уақыт өмір сүріп, содан кейін жоғалып кететін адамдар мен халықтардың үздіксіз өзгеруімен ұсынылған-бұл жалпы өзгеріс. Бұрынғы сән-салтанаттан қалған қирандыларға көзқарас бұл өзгерісті оның жағымсыз жағынан жақынырақ қарастыруға итермелейді. Карфаген, Пальмира, Персеполис, Рим қирандыларын көрген қай саяхатшы патшалықтар мен адамдардың күйреуі және күш пен мазмұнға бай өткен өмір туралы Қайғы туралы ойланбады? Бұл қайғы жеке шығындардан және жеке мақсаттардың құбылмалылығынан туындамайды, бірақ бұл керемет және мәдени адам өмірінің жойылуына деген жанқиярлық қайғы. Бірақ өзгеріске қатысты ең жақын Анықтама-бұл өлім болып табылатын өзгеріс, сонымен бірге жаңа өмірдің пайда болуы, өмірден өлім, ал өлімнен өмір болады"6.

Жоғарыда айтылғандай, философиялық және тарихи мәселе бұрыннан бар. Бірақ мұнда көптеген философтар назар аударған бір қиындық бар. Мәселен, мысалы, неміс философы Э. Бернгейм тарих философиясының басты міндеті тарихи процестің синтезі деп жазады, сондықтан "ежелгі уақытта тарих философиясы осы мағынада белгісіз болды, өйткені ежелгі әлемге адамзат баласының ішкі бірлігі туралы түсінік бөтен; бірақ христиандықпен бірге оның тағдырын бір ішкі байланысты тұтастық ретінде қарастырудың ең маңызды шарттарының бірі пайда болады. Тек христиан дәуірінде біз тарих философиясының алғашқы жүйесімен кездесеміз " 7. Шынында да, бүкіләлемдік тарихи процестің философиялық сипаттамасын беретін тарих философиясы біртұтас тарихи кеңістіктің қалыптасуымен бірге пайда болуы мүмкін және бұл қазіргі заманда болған.

Бернгеймнің пікірінше, қазіргі заманғы тарих философиясы Монтескье, Руссо және басқа ойшылдардың еңбектерінде кездеседі, бірақ оның проблемаларының шеңберін анықтаған Гердер тарих философиясының нақты негізін қалаушы болып саналуы керек. Тарих философиясына маңызды үлес, деп жалғастырады Бернгейм, Маркс тарихты материалистік тұрғыдан түсінуді ашқан кезде.

Бернгейм тарих философиясын көптеген адамдар сияқты дүниежүзілік тарихпен анықтамайды. Олардың әртүрлі міндеттері мен проблемалары бар. Бір жағдайда біз тарихты философиялық зерттеу туралы, ал екінші жағдайда дүниежүзілік тарихтың хронологиялық экспозициясы туралы айтып отырмыз. Тарих философиясының міндеті — "тарих принциптерін, яғни жалпы себептерді, негізгі жағдайлар мен процестерді, бір жағынан, тарихи оқиғалардың ағымдары мен байланысын, екінші жағынан, олардың танымын нақтылау" 8.

Бернгейм тарихтың материалдық және ресми философияларын ажыратады. Тарихтың материалдық философиясы сұрақтар қояды: тарихи даму қалай жүреді? Нәтижелер қандай және тарихи дамудың мәні неде? Бұл, бір жағынан, даму факторлары туралы, екінші жағынан, тарихи дамудың нәтижелері ретінде құндылықтар туралы. Тарихтың ресми Философиясы бойынша Бернгейм эпистемологияны түсінеді.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек 

# data[].attributes.body
Этика (грек. ethos – дағды, әдет-ғұрып) – зерттеу нысаны мораль, адамның мінезқұлқы болып табылатын ежелгі теориялық пәндердің бірі. Термин және айрықша зерттеу пәні ретінде өз бастауын Аристотель еңбектерінен алады.

« Этизм» термині Аристотельдің ар-ождан мәселесіне арналған үш шығармасының («Никомах этикасы», «Евдем этикасы», «Үлкен этика») атауына кірген. Этикалық ой-толғамдар адамдардың мінез-құлықтары мен салт-дәстүрлерінің әралуан екендігін баяндаудан басталады. Сократ әр-түрлі мінезқұлықтарды бағалап, саралау үшін парасатқа жүгіну керек деп білді.

Платон адам жанжақты ұйымдастырылған мемлекетте өмір сүріп, оның басшылығын дана-философтар атқарғанда ғана рухани және мінез-құлық кемелдігіне жете алады деп білді. Парасат иесі ретінде өз мүмкіндіктерін жүзеге асырған адам, өз өмірінің жоғары мақсатын айқындап, мемлекеттің негізі болып табылатын саясатқа, экономикаға этикалық нормалармен жетекшілік жасайды.

Этика ұғымы жайлы Д.Юмның «Адамның табиғаты» туралы трактатында жан-жақты айтылады. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында Этика ұғымының баламасы ретінде ар-ождан ұғымы қолданылып, негізгі тақырып ретінде ұсынылған.

Аристотель «этика» деп этикалық ізгіліктерді зерттейтін ғылымды айтады.

Аристотель бойынша, адам бойындағы ізгіліктер екі негізгі түрден тұрады: этикалық және дианэтикалық. Егер этикалық ізгіліктер адамның мінез-құлқына, темпераментіне жататын болса, дианэтикалық ізгіліктер адамның ақыл-парасатына тиеселі дүниеле.

Сөйтіп, Аристотель этикалық ізгіліктер құрамына: жомарттық, батылдық, шыншылдық, ал дианэтикалық ізгіліктерге: ақыл, парасатты жатқызады.

Этиканың құрылымына келетін болсақ, ол 3 бөліктен тұрады:

Теоретикалық этика;
Нормативті этика;
Эмпирикалық этика.
Ортағасырлық діни этика. Ортағасырлық этика екі ірі дін (христиан және ислам) қағидаларымен тығыз байланысты. Христиандық дін сүйіспеншілік, төзім діні болып табылады. Христиандық қасиетті үштік – сенім, үміт және сүйіспеншілік қаншалықты бұл діннің мораль мәселелерін жоғары қойғандығын корсетеді. Христиан діннің орталық сенімі бойынша апокалипсистен, ақыр заманнан кейін адамдар мидай араласқан бұл күйден босанады.

Өйткені жақсы – жақсылық ретінде, жаман – жаманшылық ретінде өз бағасын алып, өз жауабын тартады.. Сол күйге адамдарды алдын-ала даярлау үшін адамзатқа Мессия – Христос келді деп есептелінеді. Адамқұдай өзінің қасіретті өмірінің үлгісімен жақындап келе жатқан соңғы сотқа адамдарды даярлау үшін, яғни олардың рухани жетілуін қамтамасыз ету үшін арнайы осы күнаһар әлемге жіберілген.
Аксиология (грек, axios — құнды, logos — ілім) — құндылықтардың табиғаты, олардың әлеуметтік шындықта аталған орны және құндылық әлемінің құрылымы туралы философиялық ілім. Аксиологияның негізгі мәселесі — «Игілік деген не?» деген сұрақты алғашқы болып Сократ қойған. Платон философиясыңда құндылықтар жалпы ізгілікпен байланыстырылып, әмбебапты мәнге ие болды.

Құндылықтар проблемасын зерттейтін ілім аксиология (ахіа – құндылық және logos – ілім, сөз)деп аталады. Ол – құндылықтар теориясы болып табылады. Аксиология құндылықтар табиғатыы, олардың реалдықтағы орны және құндылық әлемінің құрылысы, немесе түрліше құндықтардың өзара әлеуметтік және мәдени факторлармен, жеке тұлғаның құрылысымен байланысы туралы философиялық ілім. Ең кең мәнінде құндылықтар проблемасы мәдени дәстүрлер мен қоғамның идеологиялық негіздерінің құнсыздану дәуірінде шарасыз пайда болды.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Философиялық тарих немесе Тарих философиясы "оны ойластырудан басқа ештеңе білдірмейді" 3. Әлемдегі ақыл-ойдың үстемдігі туралы өзінің негізгі тезисіне сүйене отырып, Гегель бүкіләлемдік тарихи процесс ақылға қонымды түрде жүзеге асырылатынын атап көрсетеді. Тарих философиясы, деп жалғастырады ол, тарихты өзінің бар күйінде қарастыруы керек, ол фактілер мен оқиғаларды зерттеп, априорлық фантастикаға жол бермеуі керек. Шынайы білім алу үшін ақыл үнемі ойланып, ұйықтамауы керек.

Гегельдің ойынша, тарих философиясы бүкіл әлем тарихына тән тарихтағы кейбір жалпы принциптерді іздейді. Осы принциптердің бастысы-ақыл. Бұл жағдайда неміс ойшылы тарихи процестің даму заңдылықтарын түсінеді. Оның көзқарасы бойынша, бәрі ақылға қонымды және бәрі ақылға қонымды. Ақылға қонымды нәрсе-бұл қажет және табиғи, ал қажет және табиғи нәрсе-бұл шын мәнінде.

Тағы бір қағида-түпкі мақсатты іздеу, ал мұндай мақсат-Бостандық. Сондықтан дүниежүзілік тарих "бұл рухты өзінің бойында не бар екендігі туралы білімді қалай дамытатындығы және эмбрионның ағаштың барлық табиғатын, дәмін, жеміс пішінін және рухтың алғашқы көріністерін іс жүзінде бүкіл тарихты қамтитыны сияқты"деп айтуға болады. 4. Гегельдің түпкілікті тұжырымы: "дүниежүзілік тарих-Бостандық санасында прогресс — - біз оның қажеттілігін білуіміз керек прогресс"5.

Тарих философиясы, деп жалғастырады неміс философы, халықтар мен мемлекеттердің бостандыққа қалай ұмтылғанын, ол үшін ұзақ уақыт бойы барлық құрбандықтар қалай жасалғанын көрсетеді. Сонымен бірге ол бостандыққа жету құралдарын қарастырады. Осы мақсатта ол іс-әрекеттері олардың қажеттіліктерінен, құмарлықтарынан және басым рөл атқаратын мүдделерінен туындайтын адамдардың нақты тарихын мұқият зерттейді. Сонымен қатар, тарих философиясының міндеті-Гегельдің өзі ақылға қонымды мақсат жүзеге асырылатын материалды қалай білдіретінін анықтау. Мұндай материал өз қажеттіліктері бар субъект болып шығады. Бірақ ол белгілі бір мемлекетте өмір сүреді, сондықтан Мемлекет тарих философиясының назарында болуы керек, дегенмен заң философиясында мемлекеттің егжей-тегжейлі баяндалуы керек.

Гегель-диалектик дүниежүзілік тарихты философиялық талдау даму принципін басшылыққа алуды талап етеді. Тарихи процесс, деп атап көрсетеді ол, диалектикалық және тарих философиясы оны диалектикалық тұрғыдан қарастырып, қозғалыс пен дамуда көрсетуі керек. Гегельдің өзі бұл туралы былай деп жазады: "егер біз қазір бүкіләлемдік тарихқа көз жүгіртсек, онда біз өзгерістердің және әрекеттердің, халықтардың, мемлекеттердің, жеке тұлғалардың шексіз алуан түрлі формацияларының үлкен бейнесін көреміз, олар бірінен соң бірі үздіксіз пайда болады...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Лекции А.Б. Зубова

# data[].attributes.attachment_link.title
История Западной философии. Лекция №1. «Что такое философия»

# data[].attributes.headline
Абдыганиева  Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева  Ақбота

# data[].attributes.body
Неміс философы Геродот пен Фукидид деп санайтын алғашқы тарихтың өкілдері өздері куә болған тарихи оқиғаларды жүктеді. Мұндай тарихшылардың еңбектерінің мазмұны кеңістікте шектеулі, өйткені оларды қоршап тұрған және өздері көрген нәрселер көрсетілген. Бұл жерде тарихшы " рефлексияға жүгінбейді, өйткені ол өзі айтқан тақырыппен рухани өмір сүрді және оның шегінен әлі шықпады...

Рефлексиялық тарихта материалдың тұсаукесері тарихшының сипатталған оқиғаларға қатысуымен байланысты емес. Гегель бұл оқиғаны белгілі бір кіші түрлерге бөлді: а. Жалпы тарих, кейбір халықтың, мемлекеттің немесе әлемнің бүкіл тарихына шолу жасалған кезде. Мұнда зерттеушінің басты міндеті-материалды өз рухы тұрғысынан ұсыну. Оның материалды талдау әдістемесі ретінде қызмет ететін белгілі бір принциптері болуы керек. Тарихшы тарихи процестер мен құбылыстарды қарастырудың дерексіз формаларына жүгінеді. Б. Өткенді қазіргі жағдайдан сипаттауды көздейтін прагматикалық тарих. Гегель атап өткендей, оқиғалар әртүрлі, бірақ оларда ортақ және ішкі нәрсе бар. Прагматикалық рефлексиялардың арқасында өткен оқиғалар қазіргі өмірге толы. В. сыни тарих. Бұл жағдайда, Гегельдің пікірінше, тарихтың өзі емес, тарих тарихы баяндалады, тарихи еңбектерге баға беріледі, сонымен қатар олардың ақиқаты мен сенімділігі белгіленеді. Г. Бұл түр тарих философиясына көшуді білдіреді, мұнда зерттеуші Материалды ұсыну кезінде кейбір жалпы философиялық принциптерді басшылыққа алады.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
"Тарих философиясы" терминін XVIII ғасырдағы француз ағартушысы Вольтер ғылыми айналымға енгізді. Ол тарихшы оқиғаларды сипаттап қана қоймай, оларды хронологиялық ретпен баяндап қана қоймай, тарихи процесті философиялық тұрғыдан түсіндіріп, оның болмысын бейнелеуі керек деп есептеді.

Бұл термин XVIII ғасырда пайда болғанымен, философиялық және тарихи мәселелер ежелгі дәуірден бастап көптеген ойшылдарды алаңдатты. Гесиод, Лукреций, Августин Благодать және басқалары тарихи процесті түсінуге, оның дамуы мен өзгеруінің қозғаушы күштерін табуға тырысты.

Қазіргі уақытта тарих философиясы көптеген тарихшылар мен философтардың назарында болды. Гердер бүкіл әлем тарихының кең панорамасын беретін "адамзат тарихының философиясына идеялар" атты ауқымды еңбек жазды. Ол жазғандай, ол адамзат пайда болғаннан бері бүкіл тарихты сипаттайтын ғылымға қызығушылық танытты. Гердер үшін мұндай ғылым-тарих философиясы. Ол тарих философиясын ерекше пән ретінде қалыптастыруда маңызды рөл атқарған философиялық және тарихи шығарма жасады.

Тарих философиясымен Гердердің жерлесі Гегель айналысқан. Ол "Дүниежүзілік философиялық тарих" терминін енгізді, ол дүниежүзілік тарихты, яғни "тек рух бостандығы ұғымынан, ақыл — ой сәттерін дамытудан және сол арқылы өзін-өзі тану мен рух бостандығынан-жалпы рухты түсіндіру мен жүзеге асырудан"тұратын тарихты білдіреді.

Дүниежүзілік философиялық тарихты нақты көрсету үшін Гегель бүкіл тарихнаманы үш түрге бөлді: 1) Бастапқы Тарих; 2) рефлексиялық тарих; 3) философиялық тарих.

# data[].attributes.attachment_link.title
6.6 Основы философии истории - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Чистовой вариант

# data[].attributes.body
Чистовой вариант

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Ислам дінінің философиясы

Ислам – философиялық дәстүрі мол монотеистік дін. Ислам философиясы Құдайдың табиғаты, өмірдің мәні және адамдар мен оларды қоршаған әлем арасындағы қарым-қатынас туралы сұрақтарды зерттейді. Ислам философиясындағы орталық ұғымдардың бірі – таухид, Алланың бірлігі. Бұл қағида ғаламның жаратушысы және бүкіл болмыстың бастауы болып табылатын бір ғана Құдай бар деп бекітеді.

Ислам философиясындағы тағы бір негізгі ұғым – фитра идеясы немесе адамның туа біткен табиғаты. Ислам философиясы бойынша әрбір адам Алланың жаратуындағы ақиқатқа, жақсылыққа, сұлулыққа табиғи бейімділікпен туады. Бұл туа біткен табиғат адамның ақыл-ой қабілетінен, интуициясынан, адамгершілік ар-ожданынан көрінеді.

Ислам философтары адамның жауапкершілігі мен жауапкершілігі үшін маңызды болып саналатын ерік бостандығы ұғымын да зерттейді. Ислам философиясы бойынша адам баласы өз іс-әрекетіне жауап береді және ақыретте олар үшін жауап береді. Жауапкершілікке деген бұл сенім этикалық мінез-құлықтың күшті мотиваторы болып табылады және жеке адамдарды өздерінің моральдық және рухани өмірінде жақсылыққа ұмтылуға шақырады.

Ислам философиясы метафизика, гносеология және этика сияқты салаларға да елеулі үлес қосты. Ислам философтары ақиқаттың табиғаты, адам танымының шектері және адамгершілік мінез-құлық принциптері туралы күрделі теориялар жасады. Бұл идеялар мұсылман әлемінде және одан тыс жерлерде философияның дамуына үлкен әсер етті.

Ең ықпалды ислам философтарының бірі Ибн Рушд болды, ол Аверроес деген атпен де белгілі. Ибн Рушд – логика, метафизика және этика салаларына елеулі үлес қосқан ортағасырлық философ және заңгер. Ол Аристотельдің философиясын Батыс әлеміне қайта енгізуге көмектескен Аристотельдің еңбектеріне жасаған түсіндірмелерімен танымал болуы мүмкін.

Ислам өзінің бай философиялық дәстүрімен қатар, әлеуметтік әділеттілік пен жанашырлыққа қатты мән беруімен де ерекшеленеді. Ислам этикасы жанашырлық, жомарттық, басқаларға қызмет ету қағидаларына негізделген. Бұл құндылықтар аз қамтылғандарға қамқорлық жасаудың және әлеуметтік теңдікті насихаттаудың маңыздылығын атап өткен Мұхаммед пайғамбардың ілімінде көрініс табады.

Жалпы алғанда, ислам философиясы көптеген тақырыптар мен перспективаларды қамтитын күрделі және көп қырлы зерттеу саласы болып табылады. Ол Алланың бірлігін терең қастерлеумен, адам болмысының туа біткен ізгілігіне сенумен және этикалық мінез-құлық пен әлеуметтік әділеттілікті ұстанумен сипатталады. Ислам өзінің бай философиялық дәстүрі мен этикалық ілімдері арқылы дүние жүзіндегі миллиондаған адамдар үшін шабыт пен басшылық көзі болып қала береді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Тарих философиясы – тарихтың мәні мен мәнін түсінуге ұмтылатын ғылым саласы. Философияның бұл саласы тарих деген не деген іргелі сұрақтарға жауап іздейді. Ол қалай құрылған? Ол қандай мақсатқа қызмет етеді? Бұл саладағы ғалымдар тарихи оқиғалардың бүгінгі және болашақты қалай қалыптастыратынын және өткенді жеке адамдар мен қоғамдар қалай есте сақтайтынын, көрсететінін және түсіндіретінін зерттейді. Тарих философиясында историзм, позитивизм және марксизмді қоса алғанда, бірнеше ой мектептері бар. Тарихшылар тарихи оқиғалар бірегей және оны жалпы заңдылықтарға немесе принциптерге келтіруге болмайтынын айтады. Ал позитивистер тарихты жаратылыстану ғылымында қолданылатын ғылыми әдістерді қолдана отырып зерттеуге болады деп есептейді. Марксистер тарихты тарихи өзгерістерді басқаратын экономикалық күштермен бірге таптық күрес ретінде қарастырады. Тарих философиясы маңызды, өйткені ол біздің әлемдегі орнымызды және өмірімізді қалыптастыратын күштерді түсінуге көмектеседі. Бұл сонымен қатар тарихтың әртүрлі көзқарастарынан туындайтын күрделі және жиі қайшылықты әңгімелерді түсінуге көмектеседі. Ақырында, тарих философиясы өзіміздің тарихи әңгімелеріміз бен қиғаш көзқарастарымызды сыни тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік береді және өткенді неғұрлым объективті және нюансты түсінуге ұмтылуға шақырады.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Қоғам мен мәдениет бір-бірімен тығыз байланысты және адам болмысының маңызды аспектілері болып табылады.  Қоғам жалпы құндылықтарды, нанымдарды, мінез-құлықтарды және институттарды бөлісетін адамдардың ұжымдық тобын білдіреді, ал мәдениет белгілі бір топтың немесе қоғамның ортақ тәжірибесін, әдет-ғұрпын және сенімін білдіреді.

Мәдениет қоғамды қалыптастырады, ал қоғам мәдениетті қалыптастырады.  Адамдар тобының мәдени сенімдері, әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері олардың қоғамындағы әлеуметтік, экономикалық және саяси жағдайларға әсер етеді.  Сонымен бірге қоғамның мәдениеті оның әлеуметтік нормалары мен институттарына да әсер ете алады.

Мәдениет пен қоғам үнемі дамып отырады, өйткені жаңа идеялар мен құндылықтар енгізіліп, бұрыннан бар нанымдар мен тәжірибелер уақыт өте өзгереді.  Бұл өзгерістер әртүрлі факторларға, соның ішінде технологиялық жетістіктерге, жаһандануға, иммиграцияға және әлеуметтік қозғалыстарға байланысты болуы мүмкін.

Қоғам мен мәдениеттің маңызды аспектілерінің бірі - әртүрлілік.  Әртүрлі қоғамдар мен мәдениеттердің бірегей нанымдары, тәжірибесі және құндылықтары бар және бұл әртүрлілік адам тәжірибесінің байлығы үшін өте маңызды.  Дегенмен, әртүрлілік әртүрлі топтар арасындағы түсініспеушіліктер мен қақтығыстарға әкелуі мүмкін.

Әртүрлі мәдениеттер мен қоғамдарды түсіну және құрметтеу толерантты және инклюзивті әлем құру үшін өте маңызды.  Бұл сенімдер мен тәжірибелердің әртүрлілігін тану және оларды соттау немесе жоққа шығарудың орнына олардан үйренуге ұмтылуды қамтиды.

Қорытындылай келе, қоғам мен мәдениет біздің болмысымызды, сенімімізді және мінез-құлқымызды қалыптастыруда маңызды рөл атқаратын ажырамас және күрделі ұғымдар.  Мәдениеттер мен қоғамдардың әртүрлілігін мойындау және құрметтеу анағұрлым үйлесімді және әділетті әлемді дамытуға көмектеседі.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Тұлғаны өзіңізге қалай қаратуға және оны өз көзқарасыңызға қарай бұруға, ешкімді ренжітпеуге және кез-келген сұхбаттасушымен ортақ тіл табуға үйренуге және ақыр соңында отбасылық өмірді қалай бақытты етуге болады. Оқырманға ұсынылған пайдалы ережелер қарапайым және айқын – қарым-қатынас жағымды болуы үшін Сіз адамды мұқият тыңдауыңыз керек, оған шынайы қызығушылық танытуыңыз керек, сынамаңыз немесе қорламаңыз. Автор Достық, расположылас пен ашықтықты үйретеді.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Как-то раз я повстречал на улице приятеля: "Чудный сегодня денек!" - бодро воскликнул он. Я даже не успел задуматься, так это или нет, но сразу же согласился с ним. Приятель схватил меня за рукав. "Послушай, - сказал он, - так не пойдет, если будешь продолжать таким манером, ничего хорошего в твоей жизни не случится. Взбодрись. Выберись из этой колеи. Вдохни дух дня. Посмотри на небо, на то, какие прекрасные облака. Это зрелище доставит тебе радость!" Я пошел дальше, но походка моя стала легкой. Я поймал себя на том, что бессознательно что-то напеваю себе под нос. После этой истории я стал внимательнее относиться к миру и не жалел времени на то, чтобы насладиться солнечным светом и свежим ветром. Я научился восхищаться закатами и рассветами. Я обнаружил, что на то, как пройдет день, влияет настрой в первые полчаса после пробуждения. Поэтому с утра я старался быть жизнерадостным. Я заставлял себя насвистывать и напевать, улыбаться и думал только о хорошем - независимо от того, что мне предстояло

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Дейл Карнеги

# data[].attributes.attachment_link.title
Как влиять на людей и выработать уверенность в себе, выступая публично - Дейл Карнеги | ЛитРес

# data[].attributes.attachment_link.description
Сервис электронных книг 📚 ЛитРес предлагает скачать книгу 🠳 Как влиять на людей и выработать уверенность в себе, выступая публично, Дейла Брекенриджа Карнеги в форматах fb2, txt, epub, pdf или читать онлайн! ➤ Оставляйте и читайте отзывы о книге на ЛитРес!

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Бұл ұғым саналы іс-әрекет жемісін даму процесінде көрсетуге бағытталған. Әрбір тарихи дәуірдің өзіндік мәдениеті бар. Сол сияқты әрбір халықтың өзіне ғана тән дәстүрлері болады. Бұдан мәдениеттің көп түрлілігі ондағы жалпылықты, әмбебаптықты теріске шығарады деген қорытынды тумайды. Керісінше, мәдениеттің нактылы — тарихи түр алуы оның мазмұнының күрделілігін және ондағы жалпы ерекшеліктің диалектикасын білдіреді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Мәдениет философиясы

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Заманауи қоғам дамуы ма? Әлде қоғам душар болған ауру?

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Йога и Медитация | Васильев Олег

# data[].attributes.attachment_link.title
Как выглядит современное общество на самом деле

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Қазіргі қоғам-күрделілік пен жан-жақтылыққа байланысты әртүрлі сипаттамалар мен интерпретацияларға ие қоғам. Оны анықтайтын ұғымдар белгілі бір имманентті нысанды бекітуге тырысады, оны көрсететін ең маңызды белгілерді бір терминге бекітеді. Сонымен, Қазіргі қоғам постиндустриалды (Д.Белл) [2], супиндустриалды (Р. Арон), ақпараттық (Д. Леон), электронды (М. Морисима), бағдарламаланатын (А. Турен), телепатикалық (Дж. Мартин), үшінші толқын өркениеті (о. Тоффлер), тәуекел қоғамы (в. Бек), Постмодерн қоғамы (ж.Лиотар) [4]. Сипаттамалардағы мұндай дисперсия қазіргі әлеуметтілікке және, ең алдымен, зерттеуші сөзсіз кездесетін аксеологиялық қиындықтарға деген екіұшты қатынасты көрсетеді: осы құбылыстың объективті мәнін білдіру.

Біз қазіргі қоғамды постмодерндік қоғам ретінде түсінуден бастаймыз, өйткені біздің көзқарасымыз бойынша, дәл осындай анықтамада көп қырлы қарама-қайшы екілік оппозицияларды қамтитын барлық әлеуметтік полифонизм жатыр. Постмодерн анық емес. Мұндай түсініксіздік қазіргі қоғамға да тән, ол өзін әлеуметтік құрылымдардың барлығында дерлік көрсетеді, әсіресе олардағы адамның жағдайы мен "әл-ауқатына" қатысты. Сондықтан біз үшін постмодерндік қоғамды қазіргі адам үшін әлеуметтік салдары тұрғысынан қарастыру маңызды.

Бүгінгі күні белсенді қолданылатын" постмодерн " терминінің нақты түсіндірмесі жоқ. Бұл термин алғаш рет қашан қолданылғандығы туралы консенсус жоқ. Р.Панвицтің 1917 жылы жазылған "еуропалық мәдениеттің дағдарысы" еңбегінде Біз "постмодерндік адам" туралы Еуропалық нигилизм мен мәдени деструктивтіліктің пайда болуы нәтижесінде тарих сахнасына шыққан декаденция мен варварлықтың бір түрі ретінде айтып отырмыз. 1930 жылдардың аяғы мен 1940 жылдардың басында британдық тарихшы, философ, әлеуметтанушы А.Тойнби осы терминмен қазіргі заманның орнын басатын дәуірді белгіледі. Сонымен, оның пікірінше, XIX және XX ғасырлардың түйіскен жерінде "қазіргі заман" (Modem - Ade) дағдарысы басталып, жаңа, "постмодерндік дәуір" (Post-Modem Age) пайда болады.

ХХ ғасырдың ортасына қарай. Постмодерн ұғымы өте күрделі және екіұшты деп саналатын батыстық әлеуметтік-мәдени шындықтың барлық психикалық күйін қамтиды. "Постмодерн" ұғымының мағынасы ол қолданылатын контекстке, соның ішінде эстетика, әдебиет, сәулет, кинематография және жалпы мәдениеттің жаңа тенденцияларына және әртүрлі бағалауды тудыратын инновациялық әлеуметтік өзгерістерге байланысты айтарлықтай өзгереді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Кино өнері

Кино өнері, кино өнері деп те аталады, әдебиет, бейнелеу өнері, музыка және театр элементтерін біріктіретін визуалды әңгіменің бір түрі.  Ол кинематография, монтаж, дыбыс және орындаушылық үйлесім арқылы оқиғаны баяндайтын, идеяны білдіретін немесе эмоция тудыратын қозғалмалы бейнелерді жасауды қамтиды.

Киноның бір ғасырдан астам уақытты қамтитын бай тарихы бар және ол бүкіл әлемде маңызды мәдени және көркем күш болды.  1890 жылдардағы алғашқы дыбыссыз фильмдерден қазіргі заманғы блокбастерлерге дейін уақыттың әлеуметтік, мәдени және технологиялық өзгерістерін көрсететін кино дамып, түрленді.

Кино өнерінің ең маңызды аспектілерінің бірі – оның көрнекі және есту элементтері арқылы мәнді жеткізе білуі.  Бұған эмоцияларды, идеяларды және тақырыптарды жеткізетін визуалды әсерлерді жасау үшін камера бұрыштарын, жарықтандыруды, түс пен композицияны пайдалану кіреді.  Дыбыс, соның ішінде музыка, диалог және дыбыс әсерлері де көңіл-күйді, атмосфераны және мағынаны жасау үшін қолданылады.

Кино өнері ырғақты, қарқынды және мағынаны жасау үшін өңдеу әдістерін қолдануды да қамтиды.  Бұл сабақтастық сезімін тудыру үшін қысқарту, еріту және ауысуларды қолдануды және бейнелерді қатар қою және жаңа мағыналарды тудыру үшін монтажды қолдануды қамтиды.

Бұл техникалық элементтерден басқа, кино өнері кейіпкерлерді өмірге әкелетін және олардың физикалық келбеті, мимикасы, диалогы арқылы эмоциялар мен идеяларды жеткізетін актерлердің ойынына сүйенеді.

Жалпы, кино өнері – адамзаттың шығармашылығын, қиялын және мәдени әртүрлілігін көрсететін күрделі және көп қырлы өнер түрі.  Оның көңіл көтеру, ақпараттандыру және шабыттандыратын күші бар және ол қазіргі қоғамдағы маңызды және ықпалды өнер түрі болып қала береді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Өнер философиясы. Постмодерн

Постмодерндік өнер - 20 ғасырдың ортасынан аяғына дейін модернистік өнерге және оның өзіндік ерекшелігіне, шынайылығына және формальды тазалыққа баса назар аударуына қарсы реакция ретінде пайда болған философиялық және мәдени қозғалыс.  Ол өнердің әмбебап принциптермен реттелуі керек деген идеяға қарсы шығып, оның орнына контексттің, мәдени конвенциялардың және субъективті интерпретацияның рөліне баса назар аударады.

Постмодерндік өнердің айқындаушы белгілерінің бірі – оның өнердегі тұрақты және тұрақты мағына ұғымын жоққа шығаруы.  Оның орнына, постмодерндік өнер өнер туындысы тудыруы мүмкін бірнеше, ауыспалы және жиі қарама-қайшы интерпретацияларға баса назар аударады.  Бұл көзқарас біртұтас объективті шындық идеясын постмодернистік қабылдамауды және біздің әлемді түсінуіміз әрқашан субъективті көзқарастарымызбен қалыптасатынын мойындауды көрсетеді.

Постмодерндік өнер де суретшінің жалғыз данышпан ретіндегі идеясына қарсы шығып, оның орнына көркем шығармашылықтың бірлескен және көбінесе пәнаралық сипатына баса назар аударады.  Көптеген постмодерндік суретшілер танымал мәдениетті, бұқаралық ақпарат құралдарын және технологияны, сондай-ақ өнердің дәстүрлі түрлерін қоса алғанда, кең ауқымды ақпарат көздері мен медиадан тартады.

Постмодерндік өнер өзінің эстетикалық және мәдени өлшемдерінен басқа маңызды философиялық мағынаға ие.  Ол дәстүрлі авторлық, шынайылық және түпнұсқалық түсініктерге қарсы шығып, өнер туралы түсінігімізді қалыптастырудағы мәдени және тарихи контексттің рөлін атап көрсетеді.  Ол сондай-ақ өнер мен күш арасындағы қарым-қатынас және көркем өрнектің әлеуметтік және саяси құрылымдарға қарсы тұру немесе нығайту үшін қолданылуы туралы сұрақтарды тудырады.

Тұтастай алғанда, постмодерндік өнер - модернизмге кеңірек постмодернистік сын мен оның негізінде жатқан болжамдарды көрсететін күрделі және көп қырлы қозғалыс.  Ол елеулі сын мен пікірталасқа ұшырағанымен, постмодерндік өнер қазіргі заманғы өнер мен мәдениетте маңызды және ықпалды күш болып қала береді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Философтар суретшілерге қарсы: неліктен Платон мен Аристотель классикалық өнерді ұнатпады?
XVIII ғасырда еуропалық өнертанудың негізін қалаушы Иоганн Винкельман ежелгі грек өнерін шығармашылық ойдың шыңы деп атады. Содан бері бұл тезис мызғымас постулатқа айналды-және Платон мен Аристотель сияқты ежелгі ойдың блоктары өнердің кез келген түріне шамадан тыс қызығушылықты айыптағаны таңқаларлық. Жастар сурет салумен, мүсіндеумен және өлең жазумен айналыспауы керек, - деді олар оқушыларға. Ең алдымен, өнерге деген мұндай көзқарас Ежелгі Грецияның философиясы мен шығармашылық шындықтары, таптық теңсіздік және ежелгі өнердің ерекшеліктері арасындағы қақтығыстан туындады.
Платонның философиясы Грецияда қалыптасқан көркемдік принциптерге тікелей қайшы келді. Оның мәнін түсіну үшін екі итті елестетіп көріңіз. Біріншісі-кішкентай, қызыл, басына кішкентай құлақтары мен қысқа аяқтары бар. Екіншісі-үлкен, ақ, ұзын пальто, бірдей ұзын аяқтары мен тұмсығы бар. Оларды не біріктіреді? Екі жануардың да айырмашылықтарына қарамастан ит екенін қалай түсінеміз? Платон бұл сұраққа былай жауап береді: қоршаған әлемдегі әрбір субъектінің өз идеясы бар, яғни идеалды сурет. Қанша түрлі ит болса да, барлық мүмкін вариацияларды қамтитын бір "ит идеясы" бар.

Аналогия бойынша біртекті заттардың әр жиынтығының өзіндік идеясы бар.

Нақты әлемде қалағаныңызша әртүрлі заттар болуы мүмкін, бірақ оларда әрқашан тамаша көрініс бар. Осы идеялардың барлығы жинақталған жерді Платон Эйдос деп атайды. Сонымен, нақты заттар-бұл олардың идеалды бейнелерінің көлеңкесі ғана. Сондықтан, Платон үшін нақты әлем көлеңкелер театры сияқты, онда адам заттардың контурын ғана ажырата алады, бірақ олардың мәнін түсінбейді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Діни этика
* Құдай – абсолютті.
* Құдайдың өсиеттерінде негізгі адамгершілік бар
құндылықтар мен моральдық талаптар.
* Адамның негізгі мақсаты
жетілдіру, жанды құтқару, таныстыру
Құдайға.
* Ең жоғары құндылықтар, олардың көмегімен
адам:
- Құдаймен араласады;
- өзінің тәндік болмысынан жоғары көтеріледі.
Төмен құндылықтарға назар аудара отырып, адам
құмарлықтың құлына айналады, батып кетеді
күнделікті өмір.
Этика категориялары

Идеал
Ізгілік пен жамандық
Бақыт
Жақсылық пен жамандық
Бостандық
Идеал
* Идеал ұғымы алғаш рет пайда болды
нәтижесінде христиандық мораль
тиісті және арасындағы сәйкессіздікті түсіну
бар:
- Адамның қадір-қасиеті және нақты
өмір сүру жағдайлары;
- Жер бетіндегі адамның келбеті және Исаның бейнесі
Мәсіхтің.
- Идеал ретінде христиандық мораль
ол әулиенің бейнесін, аскетизмді растады.

* И. Кант былай деп жазды: "Идеал-бұл қажет нәрсе
ұмтылу және сіз ешқашан қол жеткізе алмайтын нәрсе", бұл
"адамға қажетті нұсқаулық
ақылға". Канттың пікірінше, Идеал өзгермейді
барлық уақытта, нақты өмірден ажыратылған.
Бостандық идеалы-рух бостандығы.
* В. ф. Гегель идеалды деп мәлімдеді:
- шындыққа қарама-қарсы;
- осы қайшылық арқылы дамиды;
- әлемдік қызметтің жемісінде іске асырылады
ақыл.

• Л. Фейербах идеал деп сенді
болып табылады " тұтас, жан-жақты,
мінсіз, білімді адам".
* Утопиялық социалистер сенді
идеал адамның еркін болу құқығы
тек мүмкін болатын Даму
сыныпты жою нәтижесінде
теңсіздіктер.
Адамның жеке моральдық идеалы

Адамның жеке моральдық идеалы-бұл ұмтылыс
бақытымызға орай, өмірге қанағаттану. Ол болуы керек
әлеуметтік маңызы.
Жеке идеалдың аспектілері:
сезімтал-эмоционалды (жеке бақыт туралы идеялар);
өмірдің мақсаты мен мағынасын түсіну;
іс-әрекеттің себептері;
басқа адамдарға деген көзқарас.
Идеалдың мазмұны әлеуметтік ортамен анықталады.
Идеалды қалыптастыру-бұл түрлендіру процесі
қоршаған ортаның ішкі әлеміне. Негізінде
идеал жеке адамгершілік болуы мүмкін
бағдарлама, оң мысал.

* Идеалдың негізгі функциялары:
- адамгершілік іс-әрекеттің мақсатын анықтау
адам;
- адамды адамгершілік әрекеттерге итермелеу;
- тиісті және бар нәрсені біріктіру;
- адамның моральдық келбетін анықтау.
Моральдық идеал негізделуі мүмкін
әлеуметтік идеал.
* Әлеуметтік идеал:
- өмір салты мен іс-әрекетін анықтайды
қоғамдар;
- моральдық көзқарастарды қамтиды;
- қоғамды адамгершілікке бағыттайды.

* Қазіргі этика идеалды қарастырады
антропоцентризм позициялары.
* Моральдық идеал:
- әмбебап, абсолютті, адамгершілік
жақсылық туралы түсінік;
- адамдар арасындағы мінсіз қарым-қатынастың бейнесі;
- қамтамасыз ететін қоғамның құрылымы
адамдардың мінсіз қарым-қатынасы
(қоғамдық идеал);
- адамгершіліктің ең жоғары үлгісі.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Ерік еркіндігімен детерменизм арасындағы айырмашылықтар мен ұқсастықтары. Ерік бостандығы мәселесі себеп пен әрекет мәселесімен, сондай-ақ дін мен мораль философиясының мәселелерімен байланысты. Шамамен айтқанда, ерік бостандығы таңдау еркіндігін білдіреді. Ерік бостандығын жоққа шығару детерминизм болып табылады-бірде-бір адам өз әрекеттерін басқара алмайды деген теория.

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия сознания: Свобода воли и детерминизм

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.attachment_link.title
Еркіндік философиясы

# data[].attributes.headline
Еркіндік — адамның н

# data[].attributes.body
Еркіндік — адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігіне сай әрекет етіп, өз қалауын жүзеге асыруы. Адамдар өз әрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие.

Ғылыми-техникалық ілгерілеу әрбір адамға, әлеуметтік топқа, тұтас ұлтқа қызмет ете отырып, олардың табиғаттың объективті заңдарын игеруіне, іс жүзінде қолдануына жәрдемдеседі. Жеке адам мен ұлттың еркіндік дәрежесінің артуы тұтастай алғанда қоғамның ілгерілеу үрдісінің өзекті өлшемі болады. Оның әлеуметтік кедергілерге қарсы күресі, жалпы алғанда, қоғамның алға басуының қуатты қозғаушы күші болып табылады.

Адамдардың дүниедегі объективті жағдайды таңдау еркіндігі болмағанымен, олар өзіндік мақсаттарды көздей алады және оған жетудің әр түрлі мүмкіндіктері қатарынан неғұрлым тиімді жолды ерікті түрде пайдаланады. Бірақ, бұл қоғамдағы жалпы объективті жағдай мен мүмкіндікке, субъектілердің (жеке адамның, әлеум. топтың, этникалық топтың) жаратылыс заңдары мен қоғам заңдылықтарын игеру қабілетіне және басқаларына байланысты
Еркіндік — нақты және салыстырмалы ұғым. Мысалы, адам әр түрлі жағдайларға байланысты еркін болады немесе одан мүлдем айырылады. Ол өмірдің бір саласында өзін еркін сезінгенімен, өзге бір салада оған жете алмауы да мүмкін. Сол секілді жеке адамның және ұлттың еркіндік дәрежесі де әр түрлі. Мұның өзі қоғамдағы өндіргіш күштердің дамуына да тікелей қатысты. Сонымен қатар ол әлеуметтік, этникалық топтардың, жекелеген адамдардың еркіндігін анықтайтын қоғамның әлеуметтік-саяси құрылымына да тәуелді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.body
Құндылықтар мен этикалық мәселелер

Құндылықтар мен этикалық мәселелер философиялық зерттеулердің негізінде жатыр.  Этика – моральдық дұрыс пен бұрыс, жақсылық пен жамандық мәселелерін және адам мінез-құлқын басшылыққа алатын принциптер мен құндылықтарды зерттейтін философия саласы.

Философиядағы ең ықпалды этикалық теориялардың бірі – консеквентализм, ол іс-әрекеттің моральдық қасиетін оның салдарына қарай бағалау керек деп есептейді.  Тағы бір маңызды этикалық теория деонтологиялық этика болып табылады, ол белгілі бір әрекеттер олардың салдарына қарамастан дұрыс немесе бұрыс деп есептейді.

Құндылықтар адамның мінез-құлқын бағыттайтын негізгі сенімдер мен қағидалар болып табылады және олар көбінесе этикалық мәселелермен тығыз байланысты.  Әртүрлі мәдениеттер мен қоғамдар әртүрлі құндылықтар мен этикалық нормаларға ие және философтар бұл құндылықтар объективті немесе субъективті ме деген сұрақты ұзақ уақыт бойы талқылады.

Соңғы жылдары маңызды назар аударылған этикалық зерттеулердің бір саласы - медицина, денсаулық және өмір туралы ғылымдарға қатысты этикалық мәселелерді зерттейтін биоэтика.  Осы саладағы негізгі этикалық мәселелердің кейбірі медициналық зерттеулерге, репродуктивті құқықтарға және өмірдің соңындағы күтімге қатысты сұрақтарды қамтиды.

Этикалық зерттеудің тағы бір маңызды саласы адамның табиғат әлемімен қарым-қатынасына байланысты этикалық мәселелерді зерттейтін экологиялық этика болып табылады.  Бұл сала климаттың өзгеруіне, тұрақтылыққа және қоршаған ортаны қорғау бойынша адамдар мен қоғамның этикалық міндеттеріне қатысты сұрақтарды зерттейді.

Фромм құндылықтар мен этика жеке бас бостандығымен және саналы таңдау жасау қабілетімен тығыз байланысты деп тұжырымдады.  Ол жеке адамдар қоғамдық нормаларды немесе сыртқы биліктерді соқыр орындамай, өздерінің құндылықтары мен этикалық принциптерін дамытуы керек деп есептеді.

Фромм сонымен қатар этикалық мінез-құлық басқаларға эмпатия және қамқорлық сезімімен сипатталады деп есептеді, ол оны «өнімді махаббат» деп атады.  Ол сүйіспеншіліктің бұл түрін дамыта алған адамдар қанағаттанарлық өмір сүріп, қоғамға оң үлес қосады деп сендірді.

Қорытындылай келе, құндылықтар мен этикалық мәселелер философиялық зерттеулердің орталығында.  Этикалық теориялар моральдық дұрыс пен бұрысты түсінуге негіз береді, ал құндылықтар адам мінез-құлқын бағыттайды және этикалық нормалар мен тәжірибелерді қалыптастырады.  Биоэтикадан экологиялық этикаға дейін этикалық мәселелерді зерттеу өзімізге, басқаларға және айналамыздағы әлемге деген моральдық жауапкершіліктерімізді жақсырақ түсінуге көмектесетін үздіксіз әрекет болып табылады.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.body
Философиялық антропология

Философиялық антропология – адамның табиғатын және оның дүниедегі орнын түсінуге ұмтылатын философияның бір саласы.  Бұл тарихтағы ең ықпалды ойшылдар, соның ішінде Аристотель, Кант, Ницше және Хайдеггер зерттеген пән.  Философиялық антропология өз негізінде адам болу деген не, біздің мақсатымыз не және кең әлеммен қарым-қатынасымыз қандай деген сұрақтарға жауап беруге тырысады.

Аристотель адамдардың ақыл-ой қабілетінің арқасында ерекше деп есептеді.  Ол біздің ойлау қабілетіміз бен тәжірибеміз туралы - ойлау қабілетіміз бізді басқа жануарлардан ерекшелендіретінін және біз қоршаған әлемді ақыл-ой арқылы түсіне аламыз деп дәлелдеді.  Аристотель үшін адам өмірінің мақсаты эвдаймонияға немесе даналық, батылдық және әділеттілік сияқты ізгі қасиеттерді тәрбиелеу арқылы ғана қол жеткізуге болатын көркею жағдайына жету болды.

Қазіргі дәуірде Иммануил Кант пен Фридрих Ницше сияқты философтар адамдар мен кең әлем арасындағы қарым-қатынасты зерттей отырып, осы идеяларды кеңейтті.  Кант адамдар дүниені басқаратын заңдарды түсінуге қабілетті, негізінен рационалды тіршілік иелері деп есептеді.  Ол біздің пайымдау қабілетіміз бізге моральдық агенттік берді және біз ақыл мен моральдық заңға сәйкес әрекет етуге міндеттіміз деп дәлелдеді.

Ницше, керісінше, әмбебап моральдық заң идеясын жоққа шығарып, оның орнына жеке адамның билікке ұмтылуы мен өзін-өзі жүзеге асыруына назар аударды.  Ол адамдарды билікке деген ерік-жігері басқарады және дәл осы ерікті дамыту арқылы біз ұлылыққа және орындалуға қол жеткізе аламыз деп сенді.

Жақында философ Мартин Хайдеггер адамдар мен кеңірек әлем арасындағы қарым-қатынасты біздің әлемде болу сезіміміз тұрғысынан зерттеді.  Ол біздің болмысымыз басқалармен, айналамыздағы әлеммен және өзіміздің өлімімізбен қарым-қатынасымызбен анықталады деп дәлелдейді.  Хайдеггердің пікірінше, біздің дүниеде болу сезіміміз біздің өмірімізге мағына береді және біз шынайы болмыс сезіміне қол жеткізе аламыз.

Қорыта келгенде, философиялық антропология – адамның табиғатын, оның дүниедегі орнын түсінуге ұмтылатын пән.  Оны тарихтағы ең ықпалды ойшылдар зерттеген және философиялық зерттеулердің жанды және өмірлік маңызды саласы болып қала береді.  Философиялық антропология адам болу нені білдіреді, біздің мақсатымыз не және кеңірек әлеммен қарым-қатынасымыз қандай деген сұрақтармен күресе отырып, өзімізді және ғаламдағы орнымызды түсінуге көмектеседі.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.body
Білім және ғылым

Философия әлемінде білім мен ғылым көпжылдық зерттеу тақырыбы болды.  Философтар білімнің табиғатын, оның қайнар көздерін, білім мен ғылымның байланысын ұзақ уақыт бойы талқылап келеді.  Платон мен Аристотель сияқты ежелгі грек философтарынан Иммануил Кант пен Бертран Рассел сияқты заманауи ойшылдарға дейін білім мен ғылымды түсінуге ұмтылу философиялық зерттеулердің өзегі болды.

Мысалы, Платон білімді тек сезімдік тәжірибе арқылы алуға болатын нәрсе емес деп есептеді.  Ол шынайы білімге тек ақыл-ой мен ой арқылы қол жеткізуге болады, ал сыртқы көріністер әлемі тек жоғарырақ, кемелірек шындықтың жетілмеген көрінісі ғана деп тұжырымдады.  Платон үшін ғылым сыртқы көріністер әлемінің артында жатқан мәңгілік және өзгермейтін шындықтарды ашудың тәсілі болды.

Аристотель, керісінше, сезімдік тәжірибе мен эмпирикалық бақылауға көбірек көңіл бөлді.  Ол білімді фактілер мен бақылауларды жинақтау арқылы алуға болады, ал ғылым бұл білімді жинақтау және жүйелеу тәсілі деп есептеді.  Аристотельдің ғылымға көзқарасы Платонға қарағанда эмпирикалық және прагматикалық болды және ол ғылымның мақсаты табиғат әлемін түсіну және түсіндіру деп есептеді.

Қазіргі дәуірде Иммануэль Кант пен Бертран Рассел сияқты философтар білімнің табиғатымен және оның ғылыммен байланысымен күресті.  Кант білім ақыл-ойдың құрылымдарымен қалыптасады және әлем туралы білуге ​​болатын нәрселердің шегі бар деп есептеді.  Рассел, керісінше, ғылымның ғаламның ақиқатын ашудағы күшіне оптимистік көзқараспен қарады, бірақ ол сонымен бірге біз сенімді түрде білуге ​​болатын нәрселердің шегі бар екенін мойындады.

Осы пікірталастарға қарамастан философиядағы білім мен ғылымның маңызы тұрақты болып қалды.  Философтар білімнің табиғаты, оның қайнар көздері және ғылыммен байланысы туралы сұрақтарды зерттеуді жалғастыруда.  Олар сондай-ақ ғылыми жаңалықтардың этикалық салдарымен, сондай-ақ ғылымды адамның гүлденуіне ықпал ету үшін қолдануға болатын әдістермен күресуді жалғастыруда.

Қорытындылай келе, білім мен түсінуге ұмтылу адам болмысының ең негізгі аспектілерінің бірі болып қала береді.  Ақыл мен рефлексия, эмпирикалық бақылау немесе ғылыми әдістерді пайдалану арқылы біз жаңа түсініктерді іздеуді жалғастырамыз және айналамыздағы әлем туралы түсінігімізді тереңдетеміз.  Біз осы сұрақтарды жалғастыра беретін болсақ, философия әлемі ізденіс пен ой толғаудың жанды және маңызды көзі болып қала береді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.body
Еркіндік философиясы

Либертаризм деп те аталатын бостандық философиясы - жеке бас бостандығы мен автономиясының құндылығын көрсететін философиялық тұжырымдама.  Ол адамдар сыртқы билік немесе әлеуметтік нормалардың араласуынсыз өз мақсаттары мен мүдделерін жүзеге асыруға еркін болуы керек деп санайды.

Бостандық философиясының негізінде индивидтер өз таңдауын жасауға және өз тағдырын өзі белгілеуге қабілетті саналы тіршілік иелері деген сенім жатыр.  Бұл көзқарас жеке жауапкершілік пен өзін-өзі анықтаудың маңыздылығына баса назар аударады және ол саяси философияда, экономикада және әлеуметтік теорияда ықпалды болды.

Бостандық философиясымен байланысты негізгі ойшылдардың кейбіріне Джон Локк, Жан-Жак Руссо және Джон Стюарт Милл жатады.  Мысалы, Локк жеке адамдардың өмір сүруге, бостандыққа және меншікке табиғи құқықтары бар және бұл құқықтарды қорғау үшін үкіметтер құрылуы керек деп есептеді.

Руссо болса, қоғамдық келісім-шарттардың маңыздылығына тоқталып, жеке адамдар мемлекет тарапынан қамтамасыз етілген қорғаныс пен қауіпсіздіктің орнына өз еркіндігінің бір бөлігінен өз еркімен бас тартуы керек деп есептеді.  Милль бұл ретте жеке бас бостандығының маңыздылығына және оның жеке бас бостандығына қол сұғуына жол бермеу үшін мемлекеттің билігін шектеу қажеттілігіне тоқталды.

Бостандық философиясы тарих бойы саяси және әлеуметтік қозғалыстарды, соның ішінде Америка революциясы мен азаматтық құқықтар қозғалысын қалыптастыруда ықпалды болды.  Бүгінде ол жеке автономия, жеке өмірге қол сұғылмаушылық және мемлекеттік реттеу сияқты мәселелер төңірегінде пікірталастарда орталық тұжырымдама болып қала береді.

Жалпы алғанда, бостандық философиясы жеке автономияның құндылығына және жеке бас бостандығын сыртқы шектеулерден қорғаудың маңыздылығына баса назар аударады.  Ол саяси және әлеуметтік теориядағы орталық концепция болып қала береді және жеке жауапкершілік, өзін-өзі анықтау және қоғамдағы мемлекеттің рөлі туралы ойлау тәсілін қалыптастыруды жалғастыруда.

# data[].attributes.attachment_caption
Өнер философиясы

# data[].attributes.headline
АХМАТКУЛОВ САНЖАРБЕК 

# data[].attributes.subject
АХМАТКУЛОВ САНЖАРБЕК 

# data[].attributes.body
Өнер феномені және ұғымы. Эстетика пәні философиялық білім ретінде. Философия тарихындағы эстетикалық көзқарастар. 2 Ренессанс эстетикасы, сипаты, ерекшеліктері және әлем мәдениетіндегі маңызы. 3 Эстетикалық тәжірибе. Адам өмірінің эстетикалық өлшемі. Философия және өнер. 4 Өнер әлеміндегі адам. Адамның мінез-құлқы, іс-қимылы, жан тебіреністерінің себептерін ашудағы өнер мүмкіндіктері. 5 Қазақ халқының сұлулық философиясы. Жырау және билердің этикалық және эстетикалық бастамалары.
Өнер феномені және ұғымы. Эстетика пәні философиялық білім ретінде. Философия тарихындағы эстетикалық көзқарастар.

Өнер – көркем мәдениеттің орталық буыны болып табылады және б.з.д 35-10 мың жыл кейінгі палеолит дәуірінде өз бастауын алады. Өнердің анықтамасы философияда үш мағынада түсіндіріледі:

- көркем образдарда шындықты көрсететін қоғамдық сананың және адами қызметтің спецификалық түрі;

- эстетикалық құндылықтарды игеруге және жасауға бағытталған адамның тәжірибелік қызметі;

# data[].attributes.attachment_link.title
Өнер философиясы

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Кітаптың негізгі идеясы, Фроммның пікірінше, ол өз зерттеулерінің негізін қалайды: «Адам өзінің табиғатпен және басқа адамдармен алғашқы бірлігін жояды, адам «индивидке» айналады - және бұл процесс неғұрлым әрі қарай жүрсе, соғұрлым категориялық балама туындайды.адамның алдында. Ол махаббат пен жасампаздықтың стихиялылығында әлеммен қайта қосыла білуі керек немесе оның табиғаты мен даралығын бұзатын осы дүниемен осындай байланыстардың көмегімен өзіне қандай да бір тірек таба білуі керек.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Бостандық адамға тағдырсыз мүмкін емес; Бостандық әрқашан өз тағдырын таңдау және қабылдау, адамның тағдырына тап болған кезде алатын орнын таңдау еркіндігі болып табылады. Әрине, адам еркін, бірақ ол ауасыз кеңістікте еркін жүзбейді.

Тағдыр мен бостандық – в. Франклдің логотерапиясының екі маңызды ұғымы, ол өзінің көптеген кітаптарында, мақалаларында және сөйлеген сөздерінде оларға бірнеше рет жүгінген. Біздің мақаламыздың мақсаты "үшінші Вена мектебі" авторының мәтіндеріне барынша сүйене отырып, осы ұғымдардың мәнін, олардың өзара байланысы мен өзара тәуелділігін ашу.

"Үшін" бостандығының және "- Дан " бостандығының жетіспеушілігі ортақ негізге ие - тағдыр сәті (біреудің үлесіне түсетін және екіншісіне түспейтін нәрсе). Сондықтан "үшін" бостандығы-бұл адамның өзіне қауіп төндіретін сын-қатерлерге адамның жауабының дербес құрылған және бағытталған көрінісі"

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.attachment_link.title
Өнер философиясы

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
«Эстетика» деген сөзді біз күнделікті өмірде жиі пайдаланып жатамыз. Адамдар тіршілігінің барлық саласында дерлік қолданып жүргендіктен бәрімізге де түсінікті, жалпыға ортақ ұғым сияқты әсер қалдырады. Киім эстетикасы, кино эстетикасы, спектакль эстетикасы, үй жабдықтары (шкаф, сандық, орындық, стол т.б.) эстетикасы деп айта береміз. Әрине мұның бәрі қате екен деп айтуға болмайды. Бірақ эстетика негізінен өнер туралы философиялық ғылым.

Өнер адамзаттың өмірқамының ең ертедегі формаларының бірі болып табылады. Алайда бүгінде өмірдің дәстүрлі түсінігі қайта қарастыруды қажет етеді. Өйткені өнер еңбектің, моральдың, діннің қызмет етуін қамтамасыз ететін әрекет түрлерінен жоғары тұрады. Сондықтан да, ең алдымен, өнердің нені білдіретінін ұғынып алу қажет. Профессор Б.Ғ.Нұржанов өзінің еңбегінде өнер терминінің қазіргі тілде екі мағынада – кең және тар мағыналарында қолданылатынын айтады.

Өзінің кең мағынасында өнер адамының барлық шығармашылық жасампаз әрекетін білдіреді және бұл мағынада өндіріс те, тіпті дін де өнердің формалары ғана болып табылады. Әсіресе осы мағынасында ол ежелгі грек тілін де көбірек қолданылады: орыстың «искусство» деген терминімен аударылатын «poіesіs» сөзі ежелгі гректерде «білім», «туынды», «сана» ұғымдарын де білдіреді.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Негізгі этикалық теорияларды шартты түрде прагматикалық утилитарлық және деонтологиялық деп бөлуге болады. Утилитарлық мораль үшін іс-әрекеттің дұрыстығының негізгі критерийі оның салдары болып табылады. Утилитаризмнің негізін салушы Джереми Бентам гректің «ләззат» деген сөзінен шыққан «гедон» термині ретінде арнайы өлшем бірлігін енгізуді ұсынды. Утилитарлық этика көбінесе телеологиялық деп аталады, ежелгі гректің «telos» - мақсат сөзінен. Тікелей ләззат алудан басқа, кез келген пайда моральдық тұрғыдан дұрыс таңдаудың мақсаты бола алады, яғни пайда неғұрлым көп болса, соғұрлым іс дұрыс болады. Бірақ өзінің немесе жақындарының пайдасына ұмтылған адам басқа адамдарға зиян тигізуі мүмкін. Демек, телеологиялық принцип келесідей: ең көп адамдар үшін ең үлкен жақсылық (пайда), зиянды барынша азайтуға ұмтылу. Яғни, бұл утилитарлық этика тұрғысынан, көпшілік үшін азшылықтың мүддесін елемеу мүмкіндігі, тіпті қажеттілігі идеясы тұр. Мұнда ең алдымен мөлшер(сан) логикасы жұмыс істейді.

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нұржан

# data[].attributes.body
өмір мен өлім философиясы

Өмір мен өлім - адам болмысының екі негізгі аспектілері.  Олар тарих бойы философтар зерттеген тақырыптар, өйткені олар өмірдің мәні мен өмір сүруіміздің мақсаты сияқты адам болмысының кейбір ең терең сұрақтарын қозғайды.

Эпикур өмірдің мақсаты бақытқа жету деп есептеген.  Ол бақыт сыртқы игіліктер немесе материалдық игіліктер арқылы емес, ұстамдылық пен қанағатшыл өмір арқылы қол жеткізуге болатын нәрсе екенін дәлелдеді.

Қазіргі дәуірде Мартин Хайдеггер және Жан-Поль Сартр сияқты философтар өмір мен өлім арасындағы қарым-қатынасты біздің әлемде болу сезіміміз тұрғысынан зерттеді.  Хайдеггер біздің дүниеде болу сезіміміз өзіміздің өлімге деген қатынасымызбен анықталады және өзіміздің түпкілікті болмысымызды сезіну арқылы біз шынайы болмыс сезіміне қол жеткізе аламыз деп дәлелдеді.

Сартр, керісінше, адам болмысына тән мән немесе мақсат идеясын жоққа шығарып, өмірдегі өз мәні мен мақсатын жасау әр адамның өз қолында екенін дәлелдеді.  Ол өлімнің болмай қоймайтындығы біздің өмірімізге өзектілік пен мән берді, өйткені ол біздің болмысымыздың шектеулі табиғатын сезінді.

Ал діни түсініктерге келетін болсық, христиандықта өмірдің мәні Құдайға деген сеніммен және құтқарылу идеясымен тығыз байланысты.  Христиан теологиясы бойынша адам өмірінің мақсаты – Құдайды тану және сүю және оның еркіне сай өмір сүру.  Христиандар ізгі өмір сүру және Иса Мәсіхтің ілімдерін ұстану арқылы олар құтқарылу мен көктегі мәңгілік өмірге қол жеткізе алады деп сенеді.

Исламда өмірдің мәні бір Аллаға сену және оның еркіне сай өмір сүруге ұмтылу төңірегінде шоғырланған.  Мұсылмандар адам өмірінің мақсаты – Құдайға құлшылық ету және оның жаратылыстарын басқарушы ретінде қызмет ету деп санайды.  Олар Мұхаммед пайғамбардың өсиетін ұстанып, ізгі өмір сүруге ұмтылу арқылы о дүниеде жұмақ жағдайына қол жеткізе аламыз деп есептейді.

Буддизмде өмірдің мәні қайта туылу цикліне сену мен ағартушылыққа ұмтылудан бастау алады.  Буддистер адам өмірінің мақсаты ағартушылыққа жету және азап пен қайта туылу циклінен құтылу деп санайды.  Олар Сегіз жолды ұстанып, зейінділік пен жанашырлықпен айналысу арқылы олар нирвана күйіне немесе түпкілікті азаттыққа қол жеткізе алады деп сенеді.

Индуизмде өмірдің мәні туу, өлу және қайта туылу цикліне және адамның дхармасына немесе міндетіне сәйкес өмір сүруге деген сеніммен байланысты.  Индустар адам өмірінің мақсаты - қайта туылу циклінен құтылу және Брахманмен, яғни түпкілікті шындықпен бірлікке жету деп санайды.  Олар Ведалар мен Упанишадтардың ілімдерін ұстанып, ізгілік пен адалдықпен өмір сүру арқылы осы түпкі мақсатқа жете алады деп есептейді.

Қорыта келгенде, өмір мен өлімнің мәні – тарих бойы философтар зерттеген күрделі де көп қырлы тақырып.  Біздің өмір сүруіміздің мақсаты, біздің өлім табиғаты және бақытқа ұмтылу туралы сұрақтармен күресу арқылы философтар өзімізді және ғаламдағы өз орнымызды түсінуге көмектесті.  Эудаймонияға ұмтылу, бақытқа ұмтылу немесе рухани қанағаттандыруға ұмтылу арқылы болсын, өмір мен өлім философиясы бізге өмірімізді толық өмір сүрудің және бізде бар әрбір сәтті бағалаудың маңыздылығын еске салады.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.body
Адам тақырыбы - философияның өзекті, байырғы және өте маңызды мәселесі. Философияның адам мәселесін арнайы зерттейтін бөлігі антропология деп аталады. Оның негізгі сұрағы -“адам дегеніміз не” мәселесі. Адам туралы толық мәліметті пәнаралық зерттеу аясында көптеген ғылымдардың көмегімен жинақтауға болады. Сондықтан да соңғы жылдары адамтану ғылыми танымның ерекше саласы және оқу пәні ретінде жеке қарастырылады. Философия адамды тиянақты, бүтін, біртұтас жүйе деп анықтайды. Ол адамды барлық мәндік қасиеттері мен құбылыстарының өзіндік рухани - практикалық іс - әрекетінің біртұтас жүйесі ретінде, көпжақты, әмбебап жан етіп көрсетеді. Адамның табиғаты мен мәні туралы сұрақ философия тарихындағы барлық ілімдерде орын алған. Адам проблемасын философиялық зерттеудің негізгі өзегі етіп қарастыратын экзистенциализм, персонализм және философиялық антропологияның басқа да көптеген ағымдарын қоспағанның өзінде психоанализ, герменевтика, структурализм, аналитикалық философияда, социобиологияда адам тақырыбы көрнекті орын алып отыр. Мұның өзі тек жай ғана кездейсоқтық немесе ұқсастық емес. Қазіргі уақытта адам төңірегіндегі мәселелердің алдыңғы қатарға шығып, Әлемнің барлық түкпірінде өзекті мәселеге айналуы, ең алдымен, нақты индивидтің күнделікті өмір сүруінде кездесіп отырған өмірлік мәселелердің ұдайы шешіліп отырылуы қажеттігінен туындап отыр. Ядролық қару – жарақтың күннен-күнге көбейе түсуі, табиғи ортаның бұзылуы адамдарды өте бір қиын сын сағатына әкеліп, апырау, осы адамзаттың ертеңгі күні не болмақ деген үрейлі сұрақтарды жиі-жиі туғыза түсуде. Генетикалық инженерияның даму бағыты, әртүрлі органдарды трансплантация жасау мүмкіндіктері адамның биологиялық табиғаты туралы үйреншікті көзқарастарды өзгерте түсуде. Сонымен қатар, адам биологиясының біз білмейтін қаншама терең сырлары бар екендігіне де күмән жоқ. Адамдар өз мүмкіндігін қоғамдық ортада басқалармен қарым-қатынас жасау арқылы іске асырады. Қарым-қатынастың алғашқы түрі “мен” және “сен” деп бөлінуден басталады да, әр адам өзінің “менін” басқалармен қарым-қатынаста танытуға тырысады. Адам организмінің қандай ерекшеліктері мен биологиялық қажеттіліктері қоғамдық өмірге ықпал етті, оған негіз болды. С.Крапивенский А.Роза (АҚШ) мен Я.Шепаньскийдің (Польша) еңбектеріне сүйене отырып, адам организмінің бірнеше ерекшеліктерін атап көрсетті.

# data[].attributes.headline
Черновой вариант

# data[].attributes.body
Черновой вариант

# data[].attributes.attachment_caption
Шалдарбекова А.Б. - Болмыс  Онтология және метафизика

# data[].attributes.headline
Болмыс философиядағы

# data[].attributes.body
Болмыс философиядағы ең көне, дәстүрі мол, тарихы бай ұғымдардық бірі болып саналады. Ол “бол”, “болу” сияқты түсініктердің баламасы. Бұл ұғым адамды қоршаған ортаны біртұтас бүтіндік деп тану қажеттігінен туындаған. Оның көмегімен өте мақызды дүниетанымдық “әлем деген не” сұрағына жауап беріледі. Болмыс туралы түсініктер көне философияда қалыптасты. Мысалы, Парменид болмыс дегеніміз - бұл тірлік, одан басқа еш нәрсе емес деп үйретті. Болмыс жақсы, жаман жақтары бар толтырылған, қозғалмайтын шар іспеттес. Діни дүниетаным үстемдік еткен орта ғасырлар дәуірінде болмыс құдай жаратқан әлем деп қарастырылған. Құдай барлық тіршіліктің шыңы, мәні, жетілдірілген реалдылық деп көрсетілген (Әулие Августин, Фома Аквинский). Қайта Өркендеу, әсіресе Жаңа Дәуірден бастап жаратылыстану - механика, математика, физика үлкен қарқынмен дами бастайды. Болмыс-жаратылыстану мен адамның практикалық іс-әрекетінің негізгі объектісі болып табылатын табиғат. Ол белгілі заңдылықтарға сүйеніп жұмыс істейтін механизм тәрізді. Адам бұл уақытта табиғаттың жоғарғы жеңісі, күрделі механизм деп түсіндірілді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Шалдарбекова А.Б. - Болмыс  Онтология және метафизика

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Философия сахнасындағы Э. Фромм теорияларының (концепцияларының) рөлі

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан 

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан 

# data[].attributes.body
Жаңа адам
Жаңа адам туралы кітаптың соңғы бөлімінде болмысқа бағытталған жаңа қоғам құру теориясына арналған. Бұл теорияны егжей-тегжейлі талдаудың қажеті жоқ өйткені бұл жұмыстың негізгі тақырыбынан алшақтау болар еді. Оның әлсіз жақтары бар деп айту жеткілікті, бұл оның қарсыластарына оны "утопиялық" деп атауға себеп болады. Өзіндік көзқарасы бойынша, олар, әрине, дұрыс, алайда, егер сіз Фромммен адамның шынайы өмірі болмыс принципі бойынша өмір сүру екендігімен келіссеңіз және осы ойды дамыта отырып, адамзаттың болмысқа бағытталған әділ қоғам құру міндетін анықтасаңыз, онда сұрақ туындайды: бүгінгі күні әлем масштабында бұған қалай қол жеткізуге болады? Қазіргі уақытта бұл сұраққа нақты жауап жоқ және кез - келген жолды қателесу қаупінсіз утопиялық деп атауға болады-мысалы, Фромм ұсынатын жол.

Радикалды гуманизм идеясын қолдай отырып, ол жаңа адам мен жаңа қоғам құру туралы айтады. Ол жаңа адамның келесі анықтамаларын береді: - толық болу үшін иеленудің барлық түрлерінен бас тартуға дайын болу.

- Қауіпсіздік пен өзіне деген сенімділік сезімі бар деген сенімге негізделген.

- Өз орнында өзін сезіну.

- Пұтқа табынушылықсыз және иллюзиясыз өмір.

- Жақын адамға деген сүйіспеншілік қабілетімен қатар сыни, реалистік ойлау қабілетін дамыту.

- Адамның жан-жақты дамуы жоғары мақсат ретінде. Жан-жақты өзін-өзі тану.

Фромм Қазіргі қоғамда жаңа Адамның пайда болуы мүмкін емес, ал жаңа адамсыз жаңа қоғам құру мүмкін емес екенін атап көрсетеді. Фромм жалпыға бірдей құндылық көзқарасын болмысқа деген көзқарасқа өзгертуге болатын бірқатар жолдарды көрсетеді және осылайша жаңа қоғамға біртіндеп көшуді жүзеге асырады: тұтынуды бақылауды орнату, адамдардың санасына әсер етуге тыйым салу (жарнаманың гипноздық әсері) және т. б. мұндай шаралардың маңыздылығын түсіне отырып, Фромм бұл міндеттің шамадан тыс екенін айтады күрделі, бірақ мүмкін емес. Барлық ұлы ілімдерді - Будда, Ескі өсиет және жаңа өсиет, Майстер Экхарт, Маркс және басқалардың ілімдерін салыстыра отырып, Фромм адамзаттың мәңгілік арманы, әлі де утопия болып табылатын әділ қоғам құру ақыр соңында шындыққа айналатынын дәлелдейді: "техникалық утопиялар, мысалы, Аэронавтика - жаңа ғылымның арқасында жүзеге асырылды табиғат. Мессиандық уақыттың адам утопиясына-экономикалық детерминациядан, соғыстардан және таптық күрестен босатылған бауырластық пен әлемде өмір сүретін жаңа Біріккен адамзаттың утопиясына, егер біз оны жүзеге асыруға техникалық утопияларды жүзеге асыруға жұмсаған энергиямыз, интеллектіміз және ынта-жігерімізді жұмсасақ, қол жеткізуге болады. " 5. Қорытынды сонымен, біз философияның алғашқы күндерінде, бүгінгі күнге дейін пайда болған болмыс ұғымының эволюциясын қарастырдық. Фромм, оның предшественниктері мен ізбасарлары білдіретін 20 ғасырдағы философиялық ой адамның өмір сүру тәсілін білдіреді, оған иелік етуді (болмау сияқты) қарама-қарсы қояды және болмысты еңбек, шығармашылық белсенділік, иеліктен шығарылған өмірден бас тарту ретінде анықтайды. Бұл идея, шығу тегі Аристотельден бүгінгі күнге дейін байқалатын болмыс ұғымының даму тізбегіндегі соңғы буындардың бірі бола отырып, сонымен бірге мүлдем жаңа емес. Осы немесе басқа түрде ол Платон, Кант, Шеллинг ілімдерінің, Дао ілімдерінің, буддизмнің, христиандықтың және т. б. негізін құрайды.

Фромм тұжырымдамасының айрықша ерекшелігі - ол өзінің пайымдауында қазіргі ғылымның, атап айтқанда психологияның деректеріне сүйенеді және қоғамды қайта құруға жол ұсынады. Бұл жол-әр адамда ояту керек адамның ақыл-ойы: "сүңгуір қайықты тек Жюль Верннің оқуы арқылы жасауға болмайды; пайғамбарлардың кітаптарын оқу арқылы ғана гуманистік қоғам құру мүмкін емес."

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Оның "болмыс" пен "иеленуді" адам өмірінің негізгі жолдары ретінде талдауға арналған жұмысы фроммның гуманистік баламаларын жүзеге асыру мәселесін адам мінезіндегі терең өзгерістер қажеттілігімен байланыстырады. Адамдардың жеке мінездеріндегі және әлеуметтік болмыс түрлеріндегі айырмашылықтар оларға адамның өмір сүруінің екі негізгі тәсілінің бірі — "иелік ету" немесе "болу" басым болуымен байланысты. "Иелік ету" қағидаты бойынша өмір сүрген кезде әлемге деген көзқарас оны иелік ету объектісіне айналдыруға деген ұмтылыста, бәрін және бәрін, соның ішінде өзін де өз меншігіне айналдыруға деген ұмтылыста көрінеді. "Болмыста" өмір сүру тәсілі ретінде Фромм екі форманы ажыратады; олардың бірі "иеленуге" қарама-қайшы келеді және өміршеңдік пен барға шынайы қатысуды білдіреді. "Болмыстың" тағы бір түрі-көрінуге қарама-қарсы және шынайы табиғатты, жеке тұлғаның немесе заттың шынайы шындығын білдіреді. "Болу" және "иелену" принциптерін жүзеге асыруды Фромм күнделікті өмірдің бірқатар құбылыстарының мысалдарында қарастырады: оқыту, есте сақтау, әңгімелесу, оқу, билік, білім, сенім, махаббат.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Мысли Мудрых

# data[].attributes.attachment_link.title
Потрясающие Цитаты Эриха Фромма. Мудрые Слова психолога и философа Эрих Фромм.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Білім және ғылым ұғымдарының философиядағы маңызы
Бұл ұғымдар адам өмірінің екі маңызды саласын ғылымның дамуы мен білім беру стандарттарының мазмұнының өзара әсерін белгілейді. Сонымен қатар, сөздің кең мағынасында білім деп адамның дағдыларды, дағдыларды және теориялық білімді игеру процесі мен нәтижесін түсіну керек.
Бір жағынан, ғылым білім беру үшін үлгілер жасайды (ең алдымен жоғары оқу орындарының білімін білдіреді), білім беру стандарттарының мазмұнын анықтайды, білім беру процесінің технологиясының қалыптасуына әсер етеді – ғылым білім беруде даму векторын белгілейді. Екінші жағынан, Білім кез-келген ғылыми қызметке қажетті қабілеттер мен дағдыларды, дағдыларды қалыптастырады. Бұл тұрғыда білім ғылымның негізі болып табылады, ол ғылымның институт ретінде, ғалымдар қауымдастығы ретінде үнемі қайталануына мүмкіндік береді. Бұл ғылым мен білімнің өзара әсері, олардың өзара тәуелділігі туралы айтуға мүмкіндік береді. Білім ғылыми жетістіктермен органикалық түрде байланысты болуы керек, ал ғылым мен білімнің дамуы қатар жүруі керек.
Соңғы ғылыми әзірлемелер уақтылы білім беру мазмұнына айналуы керек. Ғылым мен білімнің дамуындағы алшақтық ғылымның дамуының тежелуіне, демек, жалпы қоғамның дамуына әкелуі мүмкін. Бұл мәселені шешудегі қиындықтар жоғары оқу орны мен академиялық ғылымның тарихи қалыптасқан институционалдық екіұштылығын еңсеру қажеттілігімен байланысты, бұл, атап айтқанда, жоғары оқу орнының тек қайталануды қажет ететін дайын білімге бағдарлануын анықтады.
Қалыптасқан бөлінуді жеңу үшін қазіргі қоғамдағы ғылымның қызмет ету формаларының бірі ретінде ол туралы идея негізінде жоғары білім құрудың жолдарын табу қажет. Сонымен бірге, ғылым дамыған сайын ғылыми білім мектептегі білімге біртіндеп енгізіліп жатқанын атап өтуге болмайды – бүгінде мектептегі білім саналы түрде ғылымға бағытталған. Ғылым рационалды таным тәсілі және білім беру жүйесі арқылы қазіргі заманғы дүниетанымның негізі ретінде, негізінен ең дамыған елдерде, адамдардың дүниетанымы үшін маңыздырақ болып келеді, ал бүгінгі таңда көпшіліктің дүниетанымына тән діни нанымдар барған сайын формальды, талаптарға бейімделіп, қазіргі қоғамның даму логикасымен қатаң белгіленеді. Ғылым білімге әсер ете отырып, білім беру стандарттарының мазмұнын ғана емес, сонымен қатар, одан да маңыздысы, білім беру процесінің технологияларын өзгертті, бұл, мысалы, оны компьютерлендіруде және білім беру процесін ақпараттандыруда айқын көрінеді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Жан, рух туралы ғылым. Психологияның философиялық бастамасы

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Вы хотите поговорить об этом?

# data[].attributes.attachment_link.title
История развития психологии как науки/Наука о Душе/Философское начало психологии/Часть 2

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Өлім мен өмір  түсініктемесіне діндік көзқарас

Индуизм жан өмір мен өлім циклін жасағандай теорияны алға тартады, яғни өлгеннен кейін жан жануарларда, басқа адамдарда қайта туылады, басқаша айтқанда, Өлім адамның физикалық белсенділігін уақытша тоқтату болып табылады. Алайда, жан циклден босатылғанға дейін қайта туылады, содан кейін ол тыныштыққа келе алады. Дәл осындай ауысу адам өмірінің мәні мен міндеті болып табылады.  Бұл діннің кейбір сенушілері бұл сіздің шынайы болмысыңызды және бар нәрсемен және Құдаймен бірлігіңізді түсіну арқылы мүмкін деп санайды. Басқа индустар бұл материалдық тілектерден бас тарту, Құдайға деген сүйіспеншілік және Құдайдың рақымы арқылы мүмкін деп санайды.

Буддизмде өмір азап шегеді, оның себебі адамдардың қалауы мен құмарлығы.  Өмір азап болмас үшін жердегі құмарлықтар Мен тілектерден бас тарту керек. Сондай-ақ, индуизмдегідей, буддизмде тірі жан қайта туады, яғни ол бес деңгейдің бірінде туылуы мүмкін: тозақ тұрғындары, Жануарлар, рухтар, адамдар және аспан. Бір немесе басқа таңдау қалау мен кармамен анықталады, ал қайта туылу процесі тірі зат қайтыс болған кезде ыдырағанға дейін немесе шуньятаға ("үлкен бос орын") жеткенше қайталанады.

Христиандықта өмірдің мәні адамды рухани жетілдіру, күнәкар әрекеттер мен ойлардан бас тарту болып табылады.  Бұл діндегі өлім соңғы нүкте емес, адам жанының өміріндегі бетбұрыс. Өлімнің көмегімен адамның жаны өмір сүруді жалғастырады және жұмаққа немесе тозаққа көтеріледі.

Исламда жердегі өмірдің мәні адамды рухани тазарту және жетілдіру, сондай-ақ мінсіз адам болуға ұмтылу болып табылады. Адам қайтыс болғаннан кейін, дәлірек айтсақ, оның жерлеу рәсімінен кейін оған Мункар және Накир есімді екі періште келеді, олар қайтыс болған адамнан тірі кезінде жасаған жақсы немесе жаман істері туралы жауап алады (мұндай процесс "қабірдегі сот"деп аталады). Осы соттан кейін жанның тағдыры шешіледі: немесе ол қабірде жұмақты сезінеді немесе азап шегуді жалғастырады. Жан үшін түпкілікті нәтиже-жұмақ немесе тозақ.

Зороастризмде адамның жақсы ойлары, жақсы сөздері және жақсы әрекеттері болуы керек. Бұл діннің ілімі алғашқылардың бірі болып адам жанының жердегі өмірдегі жасаған әрекеттері үшін жауапкершілігін мойындады. Әділдікті таңдағандар жұмаққа түседі. Кім күнәларды ұстануды таңдаса, оны азап пен тозақ күтеді. Сондай-ақ, зороастризмде өлімнен кейінгі сот сияқты құбылыс пайда болады, бұл адамның жердегі өмірі кезінде жасаған күнәлары мен игі істерін санау.  Егер жамандықтан гөрі игі істер көп болса, онда жан әндер үйіне түседі. Егер зұлымдық жақсылықтан гөрі көп болса, онда адамның жаны тозаққа түседі.

Растафари сияқты дін өлім туралы қызықты ілімді уағыздайды. Бұл дін адамдар реинкарнациядан өтіп, өлместікке ие болады деп уағыздайды және жердегі жұмақ Едем бағы, дәлірек айтқанда Африкада.

Осылайша, көптеген философтар мен діндер Өлмейтін жанға, оның тыныш, тыныш, бейбіт жерде болуына сенеді. Олар өмірдің мағынасын адамның рухани және моральдық жетілуінде, оның ізгілігінде көреді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Өмір мен өлім мәселесіне қатысты әйгілі философтардың ой - пікірі
Өмір мәселесі. Белгілі философ Сократ өмірдің мәні ізгі өмірде, мемлекет қабылдаған заңдар мен адамгершілікті сақтауда көрінетін бақытта жатыр деп есептеді.  Платон өмірдің мәні оның жанына қамқорлық деп сенді. Аристотель өмірдің мәнін ізгі адам және жауапты азамат болуға ұмтылудан көрді:" басқаларға қызмет ету және жақсылық жасау". Эпикур өмірдің мәнін әлемде бақытты және бақытты өмір сүруден тапты. Синоптық Диоген өмірдің мәні ішкі еркіндік пен байлыққа деген елес деп санайды. Кант үшін өмірдің мәні адамгершілік парызының принциптерін орындау болды:" моральдық заң адамның ойлау болмысы ретіндегі құндылығын арттырады". Фейербах үшін өмірдің мәні болды бақытқа ұмтылу адамдардың бір-біріне деген жалпы сүйіспеншілігіне негізделген. Маркстің коммунизм үшін күрестен тұратын өмірдің мәні туралы теориясы қызықты болды. Өмірдің мәні билікке деген ерік деп санайтын Ницше де ерекше көзқарасқа ие болды. Өмірдің мәні пайда мен жетістікке жету деп санайтын Бентам, Милл сияқты ағылшын философтарын да атап өтуге болмайды.

Өлім мәселесі. Эпикур өлімнен қорқудың мағынасы жоқ деп уағыздады, өйткені біз тірі кезімізде ол жоқ, ал ол болған кезде біз емес: "өлімнің бізге ешқандай қатысы жоқ; біз болған кезде өлім әлі жоқ, ал өлім келгенде біз енді жоқпыз". Сартр, Камю, Хайдеггер, Ясперс сияқты экзистенциалистік философтар "өмірді өлімге дейін болу" деп санады, яғни адам өмір мен өлімнің арасында болған сәтте адамдарда өлім мәселесі туындайды. Бұл жағдайда адам өлімге немесе өмірге бой алдыруы мүмкін. Сонымен қатар, бұл философтар өлім, оның жақындау сезімі адамдарды өмір сүрген өмірдің мәні туралы ойлауға мәжбүр етеді деп сенді. Сондай-ақ, өлім минуттарында адам өзін ашып, шындыққа көз жүгіртіп, жанын біліп, соңында еркіндік пен тыныштыққа ие бола алады. Ол үшін маңызды болған көптеген құндылықтар мағынасын жоғалтады және қажетсіз болады. Яғни, экзистенциалистік философтар үшін өлім маңызды, ол адамға өзін табуға және шын мәнінде құндылығы бар нәрсені түсінуге көмектесетін қасиетті рәсім сияқты.

Платон христиан теориясына өте ұқсас адамның өлімі туралы қызықты теорияны алға тартты. Бұл теория адамның тек денесі өлімге әкеледі, ал жан өлмейді. Яғни, Платонның пікірінше, өлім-бұл жанды денеден бөлу процесі, содан кейін дене күлге айналады: "жан денеден босатылып, жалаңаш болған кезде оның барлық табиғи қасиеттері және адам өзінің әрбір кәсібінің жанына қойған барлық іздері байқалады".

Адамдардың жер бетінде болуы деп сенген ежелгі мысырлықтардың пікірін айтпаған жөн оларды ақыретке дайындау. Адам қайтыс болғаннан кейін өлмейді, бірақ өз ұрпақтарында өмір сүруді жалғастырады деп ойлаған ежелгі жапондықтардың пікірі мүлдем басқаша болды.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.body
Өмір деген не? Өмір - материя тіршілігінің белсенді формасы. Ұзақ уақыт бойы философияда Ф.Энгельстің: «Өмір - бұл ақуыз денелерінің тіршілік ету тәсілі, және осы метаболизмнің тоқтауымен тіршілік те тоқтайды, бұл ақуыздың ыдырауына әкеледі», - деген анықтама басым болды. Ресейлік кибернетика профессоры А.А.Ляпуновтың анықтамасы қызықты: өмір дегеніміз - «жеке молекулалардың күйлері арқылы кодталған ақпаратты консервілейтін реакциялар тудыру үшін қолданатын заттың өте тұрақты күйі».

Философиядағы өмірдің мәні мәселесі бірнеше аспектілерде қарастырылады: 1) объективистік көзқарас (Спиноза, Гегель және т.б.), ол христиан дәстүрімен байланысты, мұнда адам оған жоғарыдан тағайындалған тағдырға бағынады. ; 2) субъективті. Оның негізі шығармашылық тәуелсіздік пен адамның белсенділігі.

Өмірдің мәні туралы мәселеге үш өлшемнен жүгінеді: 1 - Әлемдегі барлық тіршілік иелері өздерінің туу фактілері бойынша өмір сүруге құқылы, 2 - өмір шектеулі; 3 - өлмейтіндікті іздеу.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Өмір мен өлім

# data[].attributes.attachment_link.title
Өлімнен кейінгі өмір. Алғашқы 9 және 40 күн

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Адамының өмірі шексіз дүние емес,оның да бір шегі бар. Яғни ол өлім. Біздің өміріміз қаншалықты жемісті, толыққанды немесе түкке тұрғысыз болса да, ол бәрі-бір әрқашан да өліммен аяқталады. Алайда, өмірдің осылай шарасыз және бақытсыз аяқталғанына қарамастан адамдарды өмір сүруге ерік мәжбүрлейді. Шопенгауер бойынша ерік бейсаналы және мәңгі, ол жалғыз нағыз нақтылық болып табылады. Әлем ерік және елестету болып табылады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Өмір мен Өлім философиясы

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
XIX ғасырдығы Еуропалық философия

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Философия: в мире идей, в мире людей

# data[].attributes.attachment_link.title
Европейская философия XIX века

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Философиялық антропологияға қысқаша түсініктеме
Философиялық антропология-адамның болмысы тұрғысынан адам туралы ілім. Әрине, адамды тек объект ретінде, заттардың арасындағы нәрсе ретінде қарастыру жеткіліксіз болар еді. Адамның болмысын қоғаммен, басқа адамдармен қарым-қатынас пен бірлікте қарастыру керек. Басқаша айтқанда, философиялық антропологиядағы адам тек табиғи және әлеуметтік әлемнің бөлігі ретінде ғана емес, сонымен бірге бүкіл әлемді ерекше түрде құратын және бейнелейтін тіршілік иесі ретінде зерттелуі керек.

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Гректің антропос – адам және логос ілім сөзінен құралған,антропология дегеніміз – адам туралы ғылым.Антропология адамның табиғи құрылысын, оның бейімдері мен дағдысын,тілін, өнерін, діні мен өркениетін зерттейді.Антропологияның үш маңызды бағыты бар. Біріншісі, адамның табиғаттағыорнын қарастырып, басқа тіршілік иелерінен айырмашылығын анықтайды. Осымақсатта адамның табиғи қасиеттері мен дамуының, өркениетінің өзарабайланысына назар аударады.Екіншісі, адамның нәсілдерін анықтап, жүйелеумен тығыз байланысты. Олэтнология деп аталады. Алғашқы адамдардың қаңқасы мен бассүйектерін қазіргіадамдармен салыстыра отырып, әртүрлі халықтар мен нәсілдердің дәстүрлерімен дінін зертейді. Сөйтіп, әр халықтың өзіндік тарихи, мәдениерекшеліктерін анықтайды.Үшінші бағыт антропометрия деп аталады. Бұл ғылым адамның табиғиөлшемдерін бойын, салмағын, әртүрлі нәсілдің өкілдерінің сүйектерініңкөлемін зерттейді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Антропология

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.attachment_link.title
Как появилась наука?

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Канта за 10 минут

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.attachment_link.title
5-апта философия  (1)

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.headline
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.headline
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.attachment_caption
Язык и сознание. Татьяна Черниговская

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Тіл және сана. Бізді қандай қасиеттер тұлға ретінде қалыптастырады?

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ИСКУССТВО ЖИТЬ

# data[].attributes.attachment_link.title
Язык и сознание. Татьяна Черниговская

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Философиядағы сана мәселесінің негізгі концепциялары

# data[].attributes.attachment_link.title
философиядағы сана мәселесінің негізгі концепциялары

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Ағартушылыққа қысқаша түсініктеме
«Ағартушылық» термині 17-ші және 18-ші ғасырлар дәуірін білдіреді, оған бағыт 17 ғасырда Англияда пайда болды. Осы кезде діни дүниетаным артта қалып, сонымен бірге адамның тарихи үдерістегі жоғары рөлі туралы идеялар қалыптаса бастады. Сол кездегі ойшылдар адам бостандығы мен құқық теңдігінің құндылығын атап көрсетті. Олардың пікірінше, адам өмірдің неғұрлым кемел үлгісі. Оның теріс пікірлерден арылу ғылымның, техниканың және өнердің дамуына үлес қосуы керек еді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Онтология - философияның маңызды салаларының бірі болып табылады. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, философия өзінің өмір сүруінің алғашқы кезеңінде дәл қазір біз онтология деп атайтын ғылым болды. Ол болмысты, оның құрылымын, заңдылықтарын,  принциптерін, мәндері мен категорияларын зерттейді, материалдық және рухани байланысты түсіндіруге ұмтылады. Бұл ұғымды ғылымға 17 ғасырдың басында неміс философы Рудольф Гоклениус енгізген деген болжам бар. Біраз уақыттан кейін оның жерлесі Иоганн Клауберг өз еңбектерінде ұқсас ұғымды сипаттап, оны белгілеу үшін «онтософия» терминін қолданды. Кейінірек бұл концепцияға 1730 жылы «Бірінші метафизика немесе онтология» атты еңбегін жазған неміс философы Кристиан фон Вольф көп көңіл бөлді. Иммануэль Кант онтологияны қазіргі формасына әкелді.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Канттың жауабының мағынасы
Канттың жауабы сол кездегі философтар үшін ең танымал және ең ықпалды болды. Эссе надандық деген адамның ақымақтықтан емес, қорқақтықтан туындайтын өз бетінше және өз бетінше ойлай алмауы ретінде жиі айтылатын анықтамадан басталады. Эсседе Кант надандықтың себептеріне және адамдардың ағартылуы үшін қажетті жағдайларға да назар аударады. Ол адамдарға өз ақыл-ойын пайдалануға еркіндік беру үшін шіркеу мен мемлекеттік патернализмді жою қажет деп санайды.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Канта за 10 минут

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Онтология нені зерттейді? Мақсаты мен міндеті
Онтологияның назары болмыстың формаларына (материалдық және материалдық емес), сондай-ақ оның әртүрлі қасиеттері мен көріністеріне (кеңістік, қозғалыс, уақыт және т.б.) бағытталған. Шындығында, бұл ғылыми пән өзіне бар нәрсенің жиынтығының абстрактілі сипаттамасын беру міндетін қояды. Онтологияның пәні - материя, уақыт, қозғалыс, форма, кеңістік, ауысу және т.б. сияқты категориялармен ұсынылған болмыс.

# data[].attributes.attachment_caption
Онтология трансгрессии. Г. В. Ф. Гегель и Ф. Ницше у истоков новой философской парадигмы (из истории метафизических учений) — Вячеслав Фаритов | Литрес

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Трансгрессия онтологиясы
Бұл монография еңбегі еуропалық және ресейлік философия тарихындағы трансгрессияның онтологиялық парадигмасының қалыптасуын зерттеуге арналған. Кітапта басты дереккөз ретінде Г.В.Ф.Гегель мен Ф.Ницшенің іліміне назар аударылады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Вячеслав Фаритов

# data[].attributes.attachment_link.title
Онтология трансгрессии. Г. В. Ф. Гегель и Ф. Ницше у истоков новой философской парадигмы (из истории метафизических учений) — Вячеслав Фаритов | Литрес

# data[].attributes.attachment_link.description
Монография посвящена исследованию становления онтологической парадигмы трансгрессии в истории европейской и русской философии. Основное внимание в книге сосредоточено на учениях Г. В. Ф. Гегеля и Ф. Ницше как на основных исто…

# data[].attributes.attachment_caption
Философия Гегеля за 10 минут

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан 

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан 

# data[].attributes.body
Гносеология: Гегель философиясы
Гносеология - бұл сенімді білім.  Философияда гносеология білім алу әдістерін, адам санасының танымдық мүмкіндіктерін зерттейді.  Гносеологиясыз философияның дамуы мүмкін емес еді.  Осы ғылымның барлық бағыттарында қолданылатын сыни көзқарас шынайы білім мен көркем әдебиетті ажыратуға мүмкіндік береді.

Әрбір жеке дәуір гносеологиялық бағыттың жарқын өкілдерімен сипатталады:
Көне дәуір.  Парменид алғашқылардың бірі болып таным мәселелеріне қызығушылық танытты.  Ол ақиқаттың өзгермейтін, тұрақты және мәңгілік екеніне сеніп, шындық пен пікірдің аражігін ажыратты.  Сократ танымның ең алғашқы әдістерінің бірі – майевтиканың авторы.  Аристотель рационализмнің іргелі принциптерін тұжырымдап, таным әдістерінің бірі ретінде аналитиканы дамытты.

Орта ғасыр.  Бұл кезең схоластиканың дамуымен сипатталады, оның өкілдері білімді зерттеумен айналысты.  Сонымен, философ Ориген үш деңгейлік теорияны алға тартты түсіну.

Жаңа еуропалық уақыт.  Ғылыми көзқарас танымның негізгі әдісіне айналды.  Көрнекті өкілдері Декарт пен Лейбниц болып табылатын рационалистер осы кезеңде эмпиристермен қақтығысты, олардың құрамына Дж.Локк, д. Юм, фр.  Бекон.  Олар екі қарама-қарсы әдісті – тәжірибе мен дедукцияны алға тартты. Дедуктивті тәсіл – бақылауға негізделген логикалық пайымдауға, ал тәжірибе – жеке қабылдауға негізделген.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Гегеля за 10 минут

# data[].attributes.attachment_caption
№4 лекция Тақырып: Болмыс. Онтология және метафизика.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.body
Болмыс санаға тәуелсіз өмір сүретін дүниені, материяны адамдардың материалдық өмірінің табиғатын белгілеуге арналған философиялық ұғым. Философияның негізгі мәселесі ойлау жүйесініің болмысқа көзқарасы туралы мәселе болғандықтан, оның шешімі болмыс ұғымы ретінде алынатын мағынаға байланысты. «Болмыс» категориясының осы принципті маңызы оны философия ғылым ретінде пайда болған алғашқы күндеріақ дүниеге әкеліп, оның көптеген ілімдеріне негіз болды. Матриалистік философияда ол сезім түйсікпен қабылданатын материяны, материалдық объектілердің өмір сүруін, олардың пайда болуын және жойылуын білдірдің. Ал идеалистік философияда болмыс идеяларының жалпы мәні, ұшы қиырсыз жиынтығы түрінде логикалық категориямен жалаң қызмет ретінде көрінеді, сүйтіп материализмде болмыста табиғат болмысы, ал идеализмде табиғаттан бөліп қаралатын дербес ұғым. Философия болмыс ретінде ең алдымен материяның, жекелеген мәселелердің, процестердің, адамдардың түпкілікткі, тиянақты болмысында қашан да санадан тәуелсіз өмір сүруін көрсетеді. Бұл орайда болмыстың болмауы абсолютті түрде жоғалып кету емес, материяның бір күйден екінші күйге, яғни болмыстың ескі формасынан жаңасына ауысуы. Сондықтан өзінің болмысында дүние материяның ғана емес, сондай ақ сананың жиынтық ақиқаты ретінде көрінеді: «сана ешқашанда танылған болмыстан басқа нәрсе болмақшы емес, ал адамдардың, болмысылардың тіршілігінің нақты процесі» Адам болмысын адамдардың, олардың мекемелерінің, мұраттарының, принциптерінің, теориялары мен идеяларының арақатынасынсыз елестету мүмкін емес. Табиғат, қоғам, адам және оның ақыл ойы ұшы қиырсыз, тоқтаусыз дүниесінде өмір сүреді және бұл оның материалдық бірлігігінің алғышарты болып табылады. Бұдан: болмыс материалдық негіздің алғышарты болып табылады және материя мен болмыс ұғымдары толық үйлеседі деген кері түсінік тумауы керек. Бұл салыстырмалы үйлесім ғана, дүниенің субстанциясы болмыс емес, материя болып табылады: дүниенің бірлігі оның болмысында емес, оның материалдық негізінде; сананы болмыс емес материя оятады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Асия Аккулиева

# data[].attributes.attachment_link.title
№4 лекция Тақырып: Болмыс. Онтология және метафизика.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Учебные фильмы

# data[].attributes.attachment_link.title
Гносеология Канта

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила

# data[].attributes.body
Таным - бұл адамның бейнелеу әрекетінің ерекше түрі. Философия тарихында таным деп адамның дәлелденген білім алу үшін әлемді және ондағы өзін мақсатты түрде бейнелеу аталған. Таным дегеніміз-білім алу үшін шығармашылық ізденіс.
Таным субъектісі деп белгілі бір мақсатқа бағытталған танымдық қызметті атқарушыны айтамыз. Ол — бірдеңені танып, білуге тырысушы. Ол адам немесе тұтастай қоғам болуы мүмкін.

Таным объектісі деп танымдық қызмет бағытталған нәрсені айтамыз. Демек, ол танылушы, былайша айтқанда, кітап, молекула, атом, адам немесе тұтастай табиғат болуы мүмкін. Таным объектісі материялық, дүние немесе рухани құбылыс, сонымен катар субъектінің өзі де болуы мүмкін. Таным объектісі мен субъектісі бір-бірінің мәнділігін шарттастырады: субъектісіз объект болмайды, объектісіз субъект болмайды. Таным үдерісінде олар бір-біріне маңыз аларлық ықпал етеді. Сонда танымдық қызмет субъекті мен объект қатынасы және олардың өзара әрекеттесуі болып шығады.

# data[].attributes.headline
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.body
Дәйексөз
Философия — это когда берешь нечто настолько простое, что об этом, кажется, не стоит и говорить, и приходишь к чему-то настолько парадоксальному, что в это просто невозможно поверить.
@Бертран Рассел

# data[].attributes.headline
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.body
Философиялық әдістер-бұл әмбебап, әмбебап сипаттағы принциптер, операциялар, әдістер жүйесі. Философиялық әдістер қатаң логика мен эксперимент тұрғысынан сипатталмайды, формализация мен математикаға жауап бермейді. Негізгі философиялық әдістердің бірі-диалектика және оның принциптері. Жалпы философия курсынан диалектика ең жалпы табиғи байланыстар мен қалыптасу, болмыс пен танымның дамуы, сондай-ақ осы ілімге негізделген шығармашылық танымдық ойлау әдісі туралы ілім ретінде әрекет ететіні белгілі. Диалектиканың мәні-бір-біріне қарама-қарсы бөліну және олардың қарама-қайшы көзқарастарын зерттеу. Бұл жағдайда жүйенің компоненттері арасында олардың динамикасында туындайтын барлық мүмкін қатынастар зерттеледі. Бұл диалектикалық әдіс ғылымды барлық жалпы қасиеттері, функциялары мен қатынастары бар біртұтас жүйе ретінде жан-жақты қарастыруға мүмкіндік береді.

# data[].attributes.headline
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абыданиева Ақбота

# data[].attributes.body
Рух феноменологиясы (кітап)
"Рух феноменологиясын" Гегель ілімінің кіріспе бөлігі ретінде қарастыруға болады. Мұнда ол философиялық білімнің пайда болу жолдарын талдап, сананың сенсорлық қабылдау формасынан абсолютті білімге үш түрлі бағытта көтерілуін қарастырды. Гегель алдымен жеке тұлғаның қарапайым, табиғи санасын зерттеді. Бұл кезеңде сана өзінің табиғаты мен қызметін, сондай-ақ адамзат тарихымен байланысын білмейді. Екінші кезеңде сана өзінің әлеуметтік табиғатын біледі, өзін тарихи процестің орталығында сезінеді. Үшінші, жоғары деңгейде сана рухқа, өзін-өзі тануға, өнер, дін, философия сияқты білім салаларын игеруге және абсолютті білімнің шыңына көтерілуге айналады.

Сана дамуының әртүрлі кезеңдеріне сәйкес "Рух феноменологиясы" ("субъективті рух", "объективті рух" және "абсолютті рух") үш тарауға бөлінеді. Гегель бұл жұмыста алғаш рет диалектикалық әдісті дәйекті түрде қолданды. Ол қоғамның дамуындағы еңбек пен тәжірибенің үлкен рөлін болжады. Сонымен қатар," Рух феноменологиясында " Гегель иеліктен шығару мәселесіне көбірек көңіл бөлді. Ф. Энгельс бұл жұмысты "рухтың эмбриологиясы мен палеонтологиясының параллелі, адам санасының тарихи өткен кезеңдерінің қысқаша қайталануы ретінде қарастырылатын әртүрлі кезеңдердегі жеке сананың дамуын сипаттау"деп атады.

Бар нәрсенің бәрі, сондай-ақ рухани қызметтің бір-бірін алмастыратын түрлері-өнерде, дінде және философияда көрініс табатын абсолютті идеяның өзін-өзі дамытуының нәтижесі. Шығарма-бұл адам рухын оятатындықтан ғана өнер туындысы. Гегельдің пікірінше, өнердің маңызды ерекшелігі-адам рухани болмыс ретінде өзі жасаған сыртқы әлемнің бейнелерінде екі еселенуі мүмкін. Гегель Өнер әлемі объективтілік пен субъективтіліктің үйлесімі арқылы туады деп санайды. Сәйкестік (өзіндік ерекшелік) тек стиль заңдарын ұстану ғана емес, сонымен қатар субъективті Шабыт, суретші жазу дағдыларын, стилін ғана емес, сонымен қатар өзінің инстинкттерін, көркемдік субъективтілігін басшылыққа ала отырып, ақылға қонымды материалды таңдайды.сәйкес өнердің белгілі бір формалары. Суретшінің де, өнер туындыларының да ерекшелігі-олар нақты мазмұнның ұтымдылығынан шабыт алады. Егер суретші осы объективті себепті толығымен сіңіріп, оның тазалығын сыртқы немесе ішкі ерекшеліктерімен бұзбаса ғана-ол бейнелейтін нәрседе ол өзін шынымен қайта жасайды, ол тек өзін-өзі қамтамасыз ететін өнер туындысында өмір сүруге ұмтылатын, оның шығармашылық жанын жандандыратын субъект. Шынайы ойлау, шынайы еркіндік шығармашылық пен тапқырлықтың күші ретінде маңызды қағидаға үстемдік етеді. Ол өзінің шынайы табиғатын шындыққа сәйкес жасаған тақырыпқа айналдырады. Кез-келген стильдің немесе дағдылардың болмауы (ешқандай стильдің болмауы) барлық уақыттағы жалғыз керемет әдіс болды, тек осы мағынада біз Гомерді, Софоклды, Рафаэльді, Шекспирді түпнұсқалар деп атай аламыз. (Ешқандай стильге ие болмау-бұл барлық уақытта бір үлкен стильде болған нәрсе, тек осы мағынада біз шынайы Гомер, Софокл, Рафаэль, Шекспирді атай аламыз). Атап айтқанда, Гегельдің " эстетикасында "ол суретшіні"Құдайдың шебері" деп сипаттады. "Сонымен бірге шығармашылық өзінің табиғи формасын сақтай отырып, данышпанның ерекше тақырыбына әсер етеді".

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Ойлау мәдениетінің қалыптасуы
Әлем шексiз, соған орай дүниенi танып бiлу де шексiз. Адамның ойы сол шексiз әлемдегi нәрселердiң сырын, құпиясын бiлуге бағытталады. Әрбiр адам ойланып-толғанғанда өзiне беймәлiм нәрселердiң сырын ашып, жаңалықты бiледi.

# data[].attributes.headline
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.subject
Абдыганиева Ақбота

# data[].attributes.body
Ойлау мәдениетінің кең тұжырымдамасы қазіргі ғылым жасаған таным мен практикалық қызмет заңдары ретінде диалектикалық ойлаудың логикалық ережелері мен заңдылықтарын сақтауды ғана емес, сонымен қатар тұжырымдамалық аппаратты шындықты тану құралы ретінде саналы түрде қолдануды, сонымен қатар жалпылау, әлеуметтік танымның принциптері мен нормаларын сақтау қабілетін қамтиды. Соңғы жағдайда біз әлеуметтік танымның әлеуметтік қажетті аспектісі туралы айтып отырмыз, оның ішінде шындыққа белсенді-сыни көзқарас, реализм, шығармашылық көзқарас және болашақ маманның дамуына қажетті әлеуметтік танымның басқа принциптері.

Философия мен логиканы зерттеу дүниетанымдық және әдіснамалық мәдениетті қалыптастырып қана қоймай, жеке тұлғаның рухани мәдениетінің барлық аспектілері мен элементтеріне тұрақтылық береді. Бұл белсенді өмірлік ұстанымның теориялық негіздемесін береді, әлеуметтік оптимизмді дамытады. Адамдар бір-бірінен ойлау мәдениетінің деңгейімен ерекшеленеді. Жоғары білімі бар адамдар жоғары мектепте оқымағандармен салыстырғанда ойлау мәдениетінің жоғары деңгейіне (жетілуіне) ие болады. Олар өз ойларының тәуелсіздігімен ерекшеленеді және үлкен өмірлік тәжірибесі бар адамдар (олар негізінен болашақ маманмен сөйлесуі керек). Ақырында, әлеуметтік белсенді, өз бетінше ойлайтын, өз іс – әрекетіне сыни көзқараспен қарайтын адамда-әлеуметтік пассивті, конформистік ойлайтын, берік сенімі жоқ және өз іс-әрекетіндегі кемшіліктерді байқай алмайтын адамға қарағанда басқа ойлау мәдениеті бар.

# data[].attributes.headline
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.subject
Ахматкулов Санжарбек

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Метафизика: Онтология

# data[].attributes.attachment_link.title
Что такое метафизика? | Онтология и теория реальности

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Сана және Рух. Платон философиясы

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Платона за 10 минут

# data[].attributes.headline
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.subject
Абдикарим Нуржан

# data[].attributes.body
Философия деген не? ол қалай пайда болды?

# data[].attributes.attachment_link.title
Что такое философия

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.body
Қортындылай келе сана-бұл адамның ішкі қабілеттілігі.  Яғни адамзат ой-сана арқылы ішкі ой түйсігін қортындылай саралай отырып, сыртқа жеткізе алады. Сана арқылы адамзат  жасанды интеллект жасауға мүмкіндігін алды,ол материалдық объект—  машина, комьютер деген сиякты. Сана нешетүрлі образдарға да ене алады, үлкею, кішірею, өшіру, қайта жаңғырту. Ең айта кететіндігі- САНА тек адамзатқа берілген қасиет.
Тіл мәселесіне келетін болсақ, санадағы барлық материалды, кереметті жеткізуде тілдің де үлесі өте зор. Ой санадағыны тіл арқылы ортаға талқыға салып, нәтижесін өзгелерге жеткізуге мүмкігдік алады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Сана рух тіл

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.body
Ойлау бұл –адам соның арқасында заттар мен шындық құбылыстарын олардың елеулі белгілері бойынша бейнелендіретін және олардың ішінде әр түрлі байланыстарды ашатын психикалық процесс.

Қоршаған дүниені танып білуде тек сезіну жеткіліксіз, сезімдік таным арқылы заттар мен құбылыстар тұралы үстірт, қарапайым білімдерге ғана қол жеткізе аламыз. Заттар мен құбылыстардың ішкі құрылымы, қатынастары мен байланыстары ойлау арқылы бір-бірімен байланыстыра отырып танылады.
Ойлау адам санасы мен объективті шындық арасындағы диалектикалық бірлікті білдіреді. Ол адамның сыртқы дүниемен қарымқатынас процесінде туындап отыратын, өте күрделі және маңызды, түпкілікті процесс. Ойлау – қарама-қарсы қайшылықтарға толы процесс. Бұл ойлаудың дамуы мен іске асуының қозғаушы күші. Ойлаудың пайда болуы – белгісіз нәрселерге зер салу мен таныпбілуге деген қызығушылықтан туындайды.
Ойлау дегенiмiз- әлеуметтiк жағдаймен ұштасқан, тiлiмен тығыз байланысты психикалық үрдiс, сол арқылы болмыстың, дүниедегi нәрселердiң жалпы және жанама бейнеленуi. Бұл бейнелену адам ойының талдау және бiрiктiру әрекеттер арқылы танылады. Бiр сөзбен айтқанда, ойлау – сыртқы дүниедегi болмыстың жалпы жанама жолмен бiздiң санамыздағы ең биiк сатыдағы бейнесi. Ойлау адамның өмiр тәжiрибесi мен практикалық iс-әрекеттерi нәтижесiнде пайда болып, тiкелей сезiм үрдiсiнiң шеңберiнен әлдеқайда асып түседi

# data[].attributes.headline
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.subject
Уралбаева Нурсила 

# data[].attributes.body
Дүниені танып білуге деген қызғушылық философияның пайда болуына түрткі
болды. Философия – даналыққа құштарлық (Пифагор). «Философия – сенің ойлауыңның жемісі болып табылады және сенің өзіңде өмір сүреді» (Т. Гоббс). Философиның пәніойлаудың жалпы заңары болып табылады. Философиялық ойлау түрі – сын және күмәндану. Сондай-ақ. философияға сұқбаттық сипат және эвристикалық мүмкіндіктер тән.
Философия (грекше филео –махаббат, құштарлық, софия - даналық) даналыққа құштарлық, даналықты сүю мағынасын береді. Философия - адам және оның айналасы туралы тәжірибелік және практикалық білімдер жиынтығы.
Философия – қоғамдық сананың ерекше формасы, дүниегекөзқарастың ғылыми-теориялық түрі, болмыс пен сананың жалпы принциптері, адамның адамға, дүниеге қатынасы туралы әмбебап ілім, ойлау туралы ойлау.
Философия ілімінің негізгі әдістері:
Диалектика – болмыс пен танымның, заттар мен құбылыстардың, ойлаудың жалпы даму заңдылықтарының өзара байланысын, ішік қайшылықтарын зерттейтін философиялық әдіс.

Метафизика – диалектикаға қарама-қарсы таным әдісі, мұнда заттар мен құбылыстар бір-біріне байланыссыз, ішкі қайшылықсыз, тұрақты түрде өзгеріп отырады деп түсіндіріледі.

Әмбебапты логика - ежелгі шығыста қалыптасқан әдіс, бұл әдіс әлемді алуантүрлікте және қарамақайшылықтардың абсолюттік бірлігінде қарастырады.
Пән деп философияның  зерттейтін мәселелерінің жиынтығын, ауқымын айтады. Философиялық білімнің, философия пәнінің жалпы құрылымдық тұрғыдағы негізгі бес бөлімін атайық:
- онтология (болмыс туралы ілім);
- гносеология (таным туралы ілім);
-  адам;
-  қоғам;
- философия тарихы.