# data[].attributes.attachment_link.title
Justyna Kokot - ZADANIA DLA KLAS 8 | Szkoła Podstawowa nr 3 im. Henryka Sienkiewicza w Drezdenku

# data[].attributes.body
humanizm-postawa filozoficzna renesansu.Cechował ją antropocentryzm, który głosił przekonanie o nieograniczonych możliwościach rozwoju człowieka i rozumu.
Carpe diem-jedno z haseł filozofii epikurejskiej, nawołujące do cieszenia się dniem dzisiejszym, korzystania z chwili, bez myślenia o przyszłości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Renesans - Powtórzenie, Matura, Egzamin, Kartkówka, Sprawdzian

# data[].attributes.body
Obejrzyjcie proszę  dwie prezentacje: druga mówi  o życiu Kochanowskiego, pierwsza zawiera przykłady jego twórczości

https://view.genial.ly/5eb1af2094fd8d0d87df09fb/presentation-kochanowski-na-kazdy-dzien-tygodnia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Homo sum et nihil humanum a me alienum esse puto"

"Człowiekiem jestem, więc nic, co ludzkie, nie może być mi obce"

Jan Kochanowski -

najwybitniejszy poeta epoki odrodzenia

Portret Jana Kochanowskiego drzeworyt Aleksandra Regulskiego według rysunku Józefa Buchbindera
Dzieciństwo
Jan Kochanowski urodził się w Sycynie, ok. 1530 roku jako syn Piotra i Anny. Miał dziesięcioro rodzeństwa - cztery siostry i sześciu braci, w tym Mikołaja, również poetę i Andrzeja, który zasłynął z tłumaczenia "Eneidy" Wergiliusza.

1538 - rozpoczęcie nauki w domu/szkole parafialnej w Zwoleniu

ok. 1544- Akademia Krakowska

ok. 1549 - prawdopodobnie Wrocław

1551-1552 - pobyt w Królewcu

1552-1555 - pobyt na uniwesytecie w Padwie

1556 - powrót do Polski na wieść o śmierci matki

1557 - 1559 - podróże po Włoszech i Francji

1559 - ostateczny powrót do Polski

Młodość i edukacja

Życie na dworze

Jan Kochanowski w 1563 roku rozpoczął pracę u podkanclerza Piotra Myszkowskiego. Dzięki temu nadano mu godność sekretarza królewskiego, którą, prawdopodobnie formalnie, piastował dożywotnio.

Służył na dworze króla Zygmunta Augusta do 1575 roku.

Życie w Czarnolesie

W 1574 roku Kochanowski osiedlił się w Czarnolesie i poślubił Dorotę Podlodowską, z którą miał 7 dzieci.

Choć był majętnym człowiekiem, co zapewniły mu koneksje i służba na dworze, jego życie usłane było nieszczęściami.

Najpierw w 1577r. zmarł jego brat Kasper, dwa lata później 2,5 letnia córka Orszula,a później córka Hania.

W 1581 zmarł szwagier poety, a 1582 jego brat Mikołaj.

Śmierć Jana Kochanowskiego

Jan Kochanowski zmarł prawdopodobnie na udar mózgu 22 sierpnia 1583 w Lublinie, gdzie zjechał aby interweniować w sprawie śmierci swojego szwagra, zamordowanego podczas podróży do Turcji.

Jego zwłoki zostały początkowo pochowane w Lublinie, po roku jego żona przewiozła je do kościola w Zwoleniu.

Ciekawostka!

W 1791 roku Tadeusz Czacki wyjął czaszkę Kochanowskiego z trumny. Przez kilka lat znajdowała się ona w jego posiadłości, a następnie została przekazana księznej Izabeli Czartoryskiej, która przekazała ją muzeum w Puławach. Po upadku powstania listopadowego w 1831 r. przewieziono czaszkę do Paryża, a 40 lat później wróciła do Polski, do Krakowa. Padania, którym ją poddano w 2010 r. wykazały, że jest to czaszka kobiety, ok. 40-letniej (Jan zmarł mając 54 lata). Jest to najprawdopodobniej czaszka Doroty Podlodowskiej.

Twórczość Jana Kochanowskiego

Epitafium Jana Kochanowskiego w kościele w Zwoleniu

Treny

Śmierć pierwszej córki Orszuli wstrząsnęła jej rodzicami. Jan, nie mogąc się pogodzić ze stratą, postanowił stworzyć cykl XIX trenów opiewających jego zmarłą córkę. Było to nowatorskie posunięcie, ponieważ treny, znane już w czasach antycznych, zwykle były utworami wychwalającymi bohaterów lub ludzi bardzo zasłużonych.

TREN I

Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe
I lamenty, i skargi Symonidowe,
Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania
I żale, i frasunki, i rąk łamania,
Wszytki a wszytki zaraz w dom sie mój noście,
A mnie płakać mej wdzięcznej dziewki pomoście,
Z którą mię niepobożna śmierć rozdzieliła
I wszytkich moich pociech nagle zbawiła.
Tak więc smok, upatrzywszy gniazdo kryjome,
Słowiczki liche zbiera, a swe łakome
Gardło pasie; tym czasem matka szczebiece
Uboga, a na zbójcę co raz sie miece.
Prózno, bo i na samę okrutnik zmierza,
A ta nieboga ledwe umyka pierza.
"Prózno płakać" - podobno drudzy rzeczecie.
Cóż, prze Bóg żywy, nie jest prózno na świecie?
Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,
A ono wszędy ciśnie: błąd wiek człowieczy.
Nie wiem, co lżej: czy w smutku jawnie żałować,

Czyli sie z przyrodzeniem gwałtem mocować.

TREN VII

Nieszczesne ochędóstwo, żałosne ubiory
Mojej namilszej cory,
Po co me smutne oczy za sobą ciągniecie?
Żalu mi przydajecie.
Już ona członeczków swych wami nie odzieje,
Nie masz, nie masz nadzieje.
Ujął ją sen żelazny, twardy, nieprzespany.
Już letniczek pisany
I uploteczki wniwecz, i paski złocone -
Matczyne dary płone.
Nie do takiej łóżnice, moja dziewko droga,
Miała cię mać uboga
Doprowadzić, nie takąć dać obiecowała
Wyprawę, jakąć dała.
Giezłeczkoć tylko dała a lichą tkaneczkę,
Ociec ziemie bryłeczkę
W główki włożył. Niestetyż, i posag i ona
W jednej skrzynce zamkniona.

TREN VIII

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,
Moja droga Orszulo, tym zniknienim swoim.
Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:
Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.
Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała,
Wszytkiś w domu kąciki zawżdy pobiegała.
Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować
Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować,
To tego, to owego wdzięcznie obłapiając
I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając.
Teraz wszytko umilkło, szczere pustki w domu,
Nie masz zabawki, nie masz rośmiać sie nikomu.
Z każdego kąta żałość człowieka ujmuje,
A serce swej pociechy darmo upatruje.

TREN V

Jako oliwka mała pod wysokim sadem
Idzie z ziemie ku górze macierzyńskim szladem,
Jeszcze ani gałązek, ani listków rodząc,
Sama tylko dopiro szczupłym prątkiem wschodząc;
Tę, jesli ostre ciernie lub rodne pokrzywy
Uprzątając, sadownik podciął ukwapliwy,
Mdleje zaraz, a zbywszy siły przyrodzonej,
Upada przed nogami matki ulubionej.
Takci sie mej namilszej Orszuli dostało:
Przed oczyma rodziców swoich rostąc, mało
Od ziemie sie co wznióswszy, duchem zaraźliwym
Srogiej śmierci otchniona, rodzicom troskliwym
U nóg martwa upadła. O zła Persefono,
Mogłażeś tak wielu łzam dać upłynąć płono?

Kochanowski zasłynął również z pieśni, które zebrane są w "Księgach pierwszych" i "Księgach wtórych". Nie wiadomo jednak czy nie było ich więcej, ponieważ przez długi czas poeta nie chciał drukować swoich dzieł, więc krążyły one w wersji pisanej i część z nich się nie zachowała.

Jan Kochanowski pod ulubioną lipą na rycinie Henryka Pillatiego (1864).

Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie,

A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie,

Wy, mówię, którym, ludzi paść poruczono

I zwierzchności nad stadem bożym zwierzono:

Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi,

Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi,

Z którego macie nie tak swe własne rzeczy

Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy.

A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana,

Ale i sami macie nad sobą pana,

Któremu kiedyżkolwiek z spraw swych uczynić

Poczet macie; trudnoż tam krzywemu wynić.

Nie bierze ten pan darów ani się pyta,

Jesli kto chłop czyli się grofem poczyta;

W siermiędze li go widzi, w złotych li głowach,

Jesli namniej przewinił, być mu w okowach.

Więc ja podobno z mniejszym niebezpieczeństwem

Grzeszę, bo sam się tracę swym wszeteczeństwem;

Przełożonych występki miasta zgubiły

I szerokie do gruntu carstwa zniszczyły.

Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?

Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?

Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,

I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.

Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,

Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.

Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,

Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.

Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudował

I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;

Tyś fundament założył nieobeszłej ziemi

I przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.

Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,

A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;

Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.

Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.

Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,

Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.

Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,

Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.

Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,

A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;

Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,

A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.

Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!

Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.

Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;

Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

W twórczości Kochanowskiego znajdziemy również fraszki, czyli krótkie utwory liryczne o żartobliwym lub ironicznym charakterze, często zakończone puentą.

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,

Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;

Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,

Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.

Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,

Wszystko to minie jako polna trawa;

Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,

Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.

Folgujmy paniom nie sobie, ma rada;

Miłujmy wiernie nie jest w nich przysada.

Godności trzeba nie za nic tu cnota,

Miłości pragną nie pragną tu złota.

Miłują z serca nie patrzają zdrady,

Pilnują prawdy nie kłamają rady.

Wiarę uprzejmą nie dar sobie ważą,

W miarę nie nazbyt ciągnąć rzemień każą.

Wiecznie wam służę nie służę na chwilę,

Bezpiecznie wierzcie nierad ja omylę.

(Uwaga! Po przeczytaniu, należy przeczytać jeszcze raz - od końca)

"Nasz dobry doktor spać się od nas bierze,

Ani chce z nami doczekać wieczerze."

"Dajcie mu pokój! najdziem go w pościeli,

A sami przedsię bywajmy weseli!"

"Już po wieczerzy, pódźmy do Hiszpana!"

"Ba, wierę, pódźmy, ale nie bez dzbana."

"Puszczaj, doktorze, towarzyszu miły!"

Doktor nie puścił, ale drzwi puściły.

"Jedna nie wadzi, daj ci Boże zdrowie!"

"By jeno jedna" - doktor na to powie.

Od jednej przyszło aż więc do dziewiąci,

A doktorowi mózg się we łbie mąci.

"Trudny - powiada - mój rząd z tymi pany:

Szedłem spać trzeźwio, a wstanę pijany."

Wieczna Myśli, któraś jest dalej niż od wieka,

Jesli cię też to rusza, co czasem człowieka,

Wierzę, że tam na niebie masz mięsopust prawy

Patrząc na rozmaite świata tego sprawy.

Bo leda co wyrzucisz, to my, jako dzieci,

W taki treter, że z sobą wyniesieni i śmieci.

Więc temu rękaw urwą, a ten czapkę straci;

Drugi tej krotochwile i włosy przypłaci.

Na koniec niefortuna albo śmierć przypadnie,

To drugi, choćby nierad, czacz porzuci snadnie.

Panie, godno li, niech tę rozkosz z Tobą czuję:

Niech drudzy za łby chodzą, a ja się dziwuję.

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!

Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,

Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie

Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.

Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,

Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.

Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły

Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.

A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,

Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.

Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie

Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Ślachetne zdrowie,

Nikt się nie dowie,

Jako smakujesz,

Aż się zepsujesz.

Tam człowiek prawie

Widzi na jawie

I sam to powie,

Że nic nad zdrowie

Ani lepszego,

Ani droższego;

Bo dobre mienie,

Perły, kamienie,

Także wiek młody

I dar urody,

Mieśca wysokie,

Władze szerokie

Dobre są, ale -

Gdy zdrowie w cale.

Gdzie nie masz siły,

I świat niemiły.

Klinocie drogi,

Mój dom ubogi

Oddany tobie

Ulubuj sobie!

Kochanowski zasłynął również "Odprawą posłów greckich" będącą przestrogą dla Rzeczpospolitej szlacheckiej. Jest to jedyny w Polsce dramat renesansowy. Poeta nawiązuje w nim do "Iliady" Homera, porównując zachowanie Greków do zachowania polskiej szlachty podczas obrad (dbanie wyłącznie o własne interesy i brak porozumienia). Utwór ma zakończenie otwarte, co oznacza, że zależy ono od decyzji, jaka zostanie podjęta.

Psałterz Dawidów

Kochanowski napisał również "Psałterz Dawidów"., będący parafrazą biblijnej Księgi Psalmów. W 1580 Mikołaj Gomółka napisał do nich "Melodie na psałterz polski".
https://www.youtube.com/watch?v=Aion_tq8-bY
Wpływ na kulturę i przydatne linki

"Jan Kochanowski" - Jacek Kaczmarski

"Droga do Czarnolasu"- Aleksander Maliszewski

Muzeum Jana Kochanowskiego

Świat czyta Kochanowskiego - 30.06.2019

Jan Matejko, Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki, 1862

Odwiedziny kanclerza Jana Zamoyskiego w Czarnolesie - Karol Miller (1877).

Sprawdź się!

Dziękuję za uwagę!

Anna Ciesielska

# data[].attributes.attachment_link.description
"Homo sum et nihil humanum a me alienum esse puto" "Człowiekiem jestem, więc nic, co ludzkie, nie może być mi obce" Jan Kochanowski - najwybitniejszy poeta epoki odrodzenia Portret Jana Kochanowskiego drzeworyt Aleksandra Regulskiego według rysunku Józefa Buchbindera Dzieciństwo Jan Kochanowski urodził się w Sycynie, ok. 1530 roku jako syn Piotra i Anny.

# data[].attributes.body
fraszka -nazwa pochodzi od włoskiego słowa- frasca -gałązka, drobiazg. Drobny utwór poetycki oparty na ciekawym pomyśle, często żartobliwy, dowcipny, zakończony puentą.

Obwiązuje Was znajomość dowolnych fraszek.

Poniżej zamieściłam nagrania trzech fraszek:
Na dom w Czarnolesie, Na lipę, Na zdrowie

https://www.youtube.com/watch?v=WOLYOdOAyhk

Na dom w Czarnolesie

Poeta nie umniejsza roli człowieka w kierowaniu swoim losem. Bóg stwarza i błogosławi, ale to moja praca: Panie to moja praca, a zdarzenie Twoje. Dom w Czarnolesie jest  schronieniem, ostoją. Marmurowe pałace zostawia poeta innym. Sam wyznacza zbiór wartości, które dają człowiekowi spokój i szczęście: zdrowie, czyste sumienie, ludzką życzliwość, uczciwe pożywienie, dobre obyczaje i nieprzykrą starość.

https://www.youtube.com/watch?v=cIjWLYh8RdA

Na zdrowie
Poeta podkreśla wagę zdrowia. Wszystko jest dobre: bogactwo, tytuły, uroda, młodość, ale pod warunkiem że człowiek jest zdrowy. Co znamienne zdrowie doceniamy dopiero wtedy, gdy je utracimy: Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz.
Na lipę -podmiotem lirycznym jest lipa, która zaprasza człowieka do odpoczynku , pod jej gałęziami. Wymienia swoje zalety np. jest pokarmem dla pszczół.Chociaż nie rodzi jabłek, ludzie doceniają ją.

# data[].attributes.headline
Tren-gatunek liryczny, utwór poświęcony wspomnieniu osoby zmarłej, rozpamiętujący jej czyny i zalety.

# data[].attributes.subject
Tren-gatunek liryczny, utwór poświęcony wspomnieniu osoby zmarłej, rozpamiętujący jej czyny i zalety.

# data[].attributes.body
Jan Kochanowski napisał cykl trenów ku pamięci zmarłej córki Urszulki.

Przypomnę jedynie słowa -klucze do każdego trenu ( notatki w  Waszych zeszytach):

Tren VII-ubrania,

Tren VIII- pusty dom

# data[].attributes.body
Pieśń- gatunek liryczny, związany najpierw z muzyką.

W podanej wyżej prezentacji przeczytaj treść oraz wiadomości na temat Pieśni II  (Serce roście..), ponieważ w obecnej podstawie programowej istnieje zapis - wybrana pieśń ( oczywiście możecie wybrać inną :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - Pieśń II z Ksiąg Pierwszych [Serce roście patrząc na te czasy...]

# data[].attributes.attachment_link.description
Jan Kochanowski - Pieśń II z Ksiąg Pierwszych [Serce roście patrząc na te czasy...] Serce roście patrząc na te czasy:
Mało przedtym gołe były lasy,
Śnieg na ziemi wysszej łokcia leżał,
A po rzekach wóz nacięższy zbieżał. Teraz drzewa liście na się wzięły,
Polne łąki pięknie zakwitnęł…

# data[].attributes.body
Główne cechy utworów oświeceniowych to:
-dydaktyzm i moralizatorstwo,
- propagowano wzorzec człowieka oświecenia: wykształconego, otwartego, tolerancyjnego,
-rzeczywistość przedstawiana była w sposób realistyczny

# data[].attributes.body
Dlaczego Balladyna?

Imię „Balladyna” nawiązuje do terminu „ballada”.

Ballada, jak wiecie, stała się bardzo popularna w okresie romantyzmu ze względu na następujące elementy: ludowość, fantastykę, tajemniczość, ważną rolę przyrody, zagadnienia natury moralnej (np. zbrodnia i kara, wierność i zdrada) oraz postawę jednostki wobec losu.
Akcja dramatu rozgrywa się w bliżej niesprecyzowanej przeszłości Polski (za czasów bajecznych). Miejsca akcji (Gniezno, jezioro Gopło) i postać Pustelnika (Popiel III) wskazują na czasy wspominane w legendach o początkach państwa polskiego. Popiel uważany jest za legendarnego władcę plemienia Polan z IX w. (jego imię wspomniał m.in. Gall Anonim w swojej Kronice), natomiast Gniezno to historyczna siedziba pierwszych władców Polski.  Jest
to dramat o skomplikowanej naturze ludzkiej, o magii władzy i jej mechanizmach, o konflikcie sumienia, a jednocześnie ukazujący siłę wyższą, która włada układem zdarzeń i historią losów ludzkich. Akcja utworu osadzona jest w dwóch planach: realistycznym i fantastycznym. Tytułowa bohaterka Balladyna – wiejska dziewczyna, która stoi przed szansą społecznego awansu – popełnia zbrodnię, a następnie, aby utrzymać zdobytą królewską koronę i władzę oraz aby nie dopuścić do wyjawienia tajemnicy swego pierwszego morderstwa, dopuszcza się kolejnych zbrodni i wygnania swojej matki. W końcu mówi: „…będę żyła, jakby nie było Boga”...
POSTACI REALISTYCZNE I FANTASTYCZNE

Postacie realistyczne:

Balladyna – tytułowa bohaterka, uosobienie zła i pychy Alina – uosobienie dobroci, cnoty Wdowa (matka Aliny i Balladyny) – uosobienie miłości matczynej

Kirkor – rycerz poświęcający się dla kraju

Gralon – wierny rycerz pana zamku

Fon Kostryn – naczelnik straży, zdrajca

Grabiec – postać reprezentująca przyziemność

Filon – uosobienie poetyckiego świata

Pustelnik – legendarny król Popiel III, wzór mądrości, strażnik moralności

Postacie fantastyczne:

Goplana – pani jeziora Gopło, zakochana w Grabcu Skierka – duszek, sługa Goplany

Chochlik – duszek, sługa Goplany

GOPLANA

Goplana ingeruje w życie ludzi, zmieniając całkowicie jego bieg. Uruchamia lawinę wydarzeń, które odsłaniają prawdziwe oblicze ludzi i prowadzą do kolejnych tragedii. Zdruzgotana takim obrotem spraw, którego nie da się ani cofnąć, ani zatrzymać, postanawia ich rozstrzygnięcie pozostawić Bogu. „Poplątałam ludzkie czyny / Tak, że Bogu mścicielowi / Trzeba wziąć grom i upuścić / Na ludzkie dzieła i winy... ”.

Goplana symbolizuje to, w co wierzyli romantycy – istnienie jakiejś nieokreślonej, irracjonalnej siły kierującej ludzkim losem. Siła ta sprawia, że działania bohaterów przynoszą efekty odmienne od zamierzonych.

3 główne wątki w utworze:

- chęć zdobycia władzy przez Balladynę,

- dzieje Pustelnika (Popiela III),

- miłość Goplany.
Balladyna - cechy romantyzmu :

W „Balladynie” bez trudu znaleźć możemy wiele cech  romantyzmu:

- elementy baśniowości (bohaterowie, kontrastowe postaci),

- nawiązanie do legend,

- ludowe zasady moralne (nie ma zbrodni bez kary),

- przeplata się nastrój grozy z elementami humorystycznymi (elementy tragiczne i groteskowe),

- motyw nieszczęśliwej miłości Goplany do Grabca,

-  przyroda, która wymierza karę,

-  duchy np. Aliny,
-świat realny miesza się ze światem irracjonalnym.
Po zamordowaniu Aliny na czole Balladyny pojawia się krwawa, niemożliwa do zmycia plama. Jest to aluzja do tzw. kainowego znamienia – piętna biblijnego bratobójcy, który zabił Abla, a którym za karę naznaczył go sam Bóg.

Znamię przypominało Balladynie o popełnionej zbrodni, naznaczało ją przed światem. Można je odczytywać jako symbol zła, popełnionego grzechu, może też być znakiem sumienia, które nie daje się zagłuszyć (i odezwie się w chwili sądu królowej).

# data[].attributes.body
Bajka -– wierszowana alegoryczna opowieść o zwierzętach lub ludziach, niekiedy o roślinach czy przedmiotach, która służy do wypowiedzenia nauki moralnej dotyczącej stosunków między ludźmi. Prawda ta wypowiadana jest bezpośrednio, zwykle, jako puenta na końcu utworu(morał), bądź jest tylko sugerowana czytelnikowi. Cechy: dydaktyczny charakter, przedstawienie uniwersalnych prawd, przedstawienie za pomocą alegorii ( w postaci zwierząt) cech ludzi, prosta kompozycja, jednoznaczna wymowa.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Bajki" Ignacy Krasicki, omówienie i streszczenie kilku bajek

# data[].attributes.body
Epoka literacka , która w literaturze charakteryzowała się:
1.Duże znaczenie przypisywano naturze , która mogła wyznaczać karę,
2.Bohatera romantycznego cechuje postawa buntu i niezgody na świat
3.Szczególną rolę przypisywano uczuciu i intuicji,
4.Często sięgano do zjawisk nadprzyrodzonych, duchów, fantastyki, wierzeń ludowych
5.Akcja utworów romantycznych często toczy się w nocy, w opuszczonych ruinach, na cmentarzach
6.Typowym gatunkiem romantycznym jest np.ballada

# data[].attributes.body
Powyżej znajdziecie życiorys Adama Mickiewicza:

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz - Przemyślenia polonistki

# data[].attributes.attachment_link.description
Etapy życia i twórczości Adama Mickiewicza składają się na typową romantyczną biografię pokolenia i wyznaczają drogi polskiego romantyzmu.

# data[].attributes.body
Akcja rozgrywa się w kaplicy, gdzie gromadzą się ludzie pod przewodnictwem Guślarza. Na jego wezwanie przybywają:
Duchy lekkie-Józio i Rózia
sposób przyzwania- zapalenie garści kądzieli
wina-niezaznanie w życiu cierpienia
pokuta - dręczy je smutek i trwoga
o co prosi - o dwa ziarnka gorczycy
przestroga - "kto nie doznał goryczy ni razu ten nie dozna słodyczy w niebie".
duchy ciężkie - Widmo Złego Pana
przywołanie- zapalenie wódki w kotle
wina- nie był "ludzki", nie miał litości
pokuta-cierpi męki głodu i pragnienia
o co proszą -wody miarka, dwa ziarnka pszenicy
przestroga- "kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże".
duchy pośrednie- dziewczyna Zosia
sposób przyzwania-zapalenie wianka ze święconego ziela
wina- pogardzała miłością, żyła marzeniami, nie dbała o realny świat
pokuta-błąka się pomiędzy niebem a ziemią
o co prosi-żeby przybiegli młodzieńcy, chwycili ją za ręce i przyciągnęli do ziemi.
przestroga- " kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie".
Przybywa również czwarte Widmo, które milczy i nie odpowiada na słowa Guślarza.
Utwór podejmuje zagadnienie winy i kary oraz ukazuje więź pomiędzy światem żywych i zmarłych.
Występuje również chór, który powtarza słowa Guślarza oraz przestrogi duchów.
Dziady cz. II zaliczymy do gatunku dramat romantyczny, ponieważ:
-są odwołania do ludowego obrzędu i wierzeń, fantastyki,
- jest świat nadprzyrodzony (duchy),
-  występuje nastrój tajemniczości i grozy,

# data[].attributes.body
epopeja- utwór epicki  ukazujący wszechstronnie i szczegółowo życie narodu w przełomowym momencie historycznym. Dla epopei charakterystyczne jest bogate tło obyczajowe, realizm przedstawienia, wielowątkowość akcji. Ramę stanowią ważne przemiany społeczne i wydarzenia polityczne.

(notatki w zeszycie)
Zagadnienia:
- Inwokacja(definicja),
-bohaterowie ( kto jest kim),
-wątki,
- liczba ksiąg i sposób napisania,
-prolog i okoliczności napisania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stanislaw Soyka I Grzegorz Turnau - Soplicowo [Official Music Video]

# data[].attributes.body
Ballada – wierszowana opowieść o jakimś niezwykłym, tajemniczym wydarzeniu oparta często na ludowych przekazach. W balladzie wyraźny jest osobisty punkt widzenia i emocje narratora, pojawiają się elementy dialogu Gatunek mieszany!

Utwór nawiązuje do ludowych wierzeń. Akcja rozgrywa się nad brzegiem tajemniczego jeziora Świteź. Tutaj zakochany strzelec przysięga miłość dziewczynie, ale przysięgi nie dotrzymuje. Dziewczyna, która spotyka się ze strzelcem , jest jednocześnie nimfą wodną i pod tą postacią nakłania go do zdrady. Ludowa moralność głosi, że zbrodnia musi być ukarana, więc dusza strzelca zostaje uwięziona w modrzewiu, który rośnie nad brzegiem jeziora. Przyroda tutaj tworzy scenerię i nastrój oraz oddaje przeżycia bohaterów.

# data[].attributes.body
obowiązuje znajomość treści utworu.
https://maszuwage.pl/reduta-ordona/

# data[].attributes.headline
Charles Dickens           Opowieść wigilijna

# data[].attributes.subject
Charles Dickens           Opowieść wigilijna

# data[].attributes.body
obowiązuje was znajomość treści lektury .

Opowieść wigilijna- treść, omówienie poniżej.

https://maszuwage.pl/obrona-ebenezera/

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
W którym roku zostały wydane "Ballady i romanse"?, Jak nazywa się cykl utworów opisujących egzotyczną wyprawę Mickiewicza?, Wymień cechy ballady..

# data[].attributes.body
Balladyna należy do rodzaju - dramat oraz gatunku- tragedia

Balladyna to postać tragiczna, jej los jest z góry skazany na niepowodzenie. Wprawdzie sama podejmuje decyzję o zbrodni, ale pomysł zbierania malin zostaje poddany przez Skierkę. Ambicja i chciwość Balladyny, chęć zdobycia atrakcyjnej "nagrody" jaką był Kirkor doprowadza do zabicia Aliny. Morderstwo siostry daje początek innym zbrodniom, których nie można już powstrzymać, ponieważ jedna pociąga za sobą drugą.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
BalladynaJ. Słowacki

Start

Czytałeś książkę o mroczynym świecie Balladyny. Zasnąłeś. Obudziłeś się w ciemnym lesie. Jesteś przerażony. Próbujesz biec. Nagle potykasz się o ... tajemniczą skrzynię zamkniętą na kłódkę. Światło księżyca pada na kawałek urwanego papieru. "Jeśli chcesz wrócić do swojego świata, musisz otworzyć skrzynię. Trzeba znać hasło, które pozna tylko ten, kto rozwiąże cztery zagadki. Po rozwiązaniu każdej otrzymuje się jedną liczbę. Na końcu trzeba będzie wprowadzić czterocyfrowy kod, aby otworzyć skrzynię i wrócić do domu. Uwaga! Trzeba się spieszyć. Skrzynia jest zabezpieczona. Po uływie określonego czasu, ulegnie samounicestwieniu, a wtedy utkniesz tu na zawsze!!!". Na dodatek zaczyna padać.

Oj, zaczęło padać i grzmieć. Znajdź schronienie.

Jednak nie jest tu tak miło jak w domu. Czas szukać rozwiązań.

W twojej rzeczywistości słuzę i do przekazywania wiadomości, i do rozrywki, ale w czasach Słowackiego na pewno mnie jeszcze nie znali. Znajdź mnie i kliknij.

Odszyfruj słowa. Następnie znajdź pierwszą wskazówkę.

1

Wśród rozszyfrowanych słów jedno nie pasuje do treści tekstu. Które to słowo? Ile ma głosek? Liczba głosek tego wyrazu, to pierwsza cyfra kodu. Zapamiętaj ją.

2

Ważne

Policzyłeś sylaby? To teraz do tego wyniku dodaj x, gdzie x oznacza ilość rodzajów literackich. Wynik to druga cyfra kodu. Zapamiętaj ją.

Ułóż puzzle. Uzupełnij zdanie: Na ułożonym obrazku widzę.......?... Z ilu sylab składa się odgadnięty wyraz? https://www.jigsawplanet.com/?rc=play&pid=3597caf14c22

Rozwiązałeś zagadkę nr 2? Szukaj dalej: mała pętelka, nóżka i pomoże drzwi otworzyć. Tam znajdziesz kolejną wskazówkę.

Wdowa

Pustelnik

Filon

Kostryn

Kirkor

Alina

Balladyna

3

Z jednej strony umieść bohaterów pozytywnych, z drugiej - negatywnych. Następnie policz, ilu bohaterów opowiedziało się po stronie światła. Świetnie- znasz już trzecią cyfrę do hasła. Zapamiętaj ją.

ważne!!!

4

Po rozwiązaniu zadania kliknij w obrazek, który przedstawia hasło krzyżówki. Krzyżówka też da ci odpowiedź, jaka jest czwarta liczba kodu. Zapamiętaj ją.

Aby otworzyć skrzynię, wprowadź czterocyfrowy kod.

WPROWADŻ KOD

%$#ERROR

Aby otworzyć skrzynię, wprowadź czterocyfrowy kod.

WPROWADŻ KOD

Aby otworzyć skrzynię, wprowadź czterocyfrowy kod.

WPROWADŻ KOD

Aby otworzyć skrzynię, wprowadź czterocyfrowy kod.

WPROWADŻ KOD

UDAŁO SIĘ !!!

# data[].attributes.attachment_link.description
BalladynaJ. Słowacki Start Czytałeś książkę o mroczynym świecie Balladyny. Zasnąłeś. Obudziłeś się w ciemnym lesie. Jesteś przerażony. Próbujesz biec. Nagle potykasz się o ... tajemniczą skrzynię zamkniętą na kłódkę. Światło księżyca pada na kawałek urwanego papieru. "Jeśli chcesz wrócić do swojego świata, musisz otworzyć skrzynię.

# data[].attributes.body
Moim zdaniem całkiem fajna prezentacja dotycżąca głosek
https://youtu.be/9qgAgeMGmyU?fbclid=IwAR1onHB7Kdt251VjRauCN-5udazWsAbhkYfooGUaVTxKS02KWAp4fB8XWlA

Co to jest upodobnienie głosek pod względem dźwięczności?

1. Kiedy głoska dźwięczna pod wpływem sąsiadującej z nią głoski bezdźwięcznej ubezdźwięcznia się:

przykład [p-sz-y-k-ł-a-t] p jest bezdźwięczne i wpływa na dźwięczną głoskę rz, upodabniając ją do siebie. W wyniku ubezdźwięcznienia w wymowie wyrazu przykład zamiast dźwięcznej głoski rz słychać bezdźwięczną sz. Dodatkowo na końcu wyrazu dochodzi również do ubezdźwięcznienia d, która brzmi bezdźwięcznie: t.

2. Kiedy głoska bezdźwięczna udźwięcznia się pod wpływem sąsiadującej z nią głoski dźwięcznej:

także [t-a-g-ż-e] bezdźwięczne k pod wpływem dźwięcznej głoski ż również się udźwięcznia.

Upodobnienia dzielimy na udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia.

Kierunek upodobnienia wyznacza strzałka, która przebiega od głoski wpływającej na zmianę do głoski, która się zmieniła.

Strzałka w lewo – upodobnienie wsteczne

Strzałka w prawo – upodobnienie postępowe

Co to jest uproszczenie grupy spółgłoskowej?

Bardzo trudno jest wymówić kilka spółgłosek występujących obok siebie. Dla obcokrajowców jest to mission impossible, ale i dla Polaków nie jest to wygodne, dlatego często w wymowie pomijamy jedną spółgłoskę z grupy, np.: jabłko [j-a-p-k-o] – tu doszło także do ubezdźwięcznienia wstecznego, pierwszy [p’-e-r-sz-y], sześćset [sz-e-ś-s-e-t].

# data[].attributes.body
Komedia Aleksandra Fredry
https://maszuwage.pl/aleksander-fredro-zemsta/

Komedia – gatunek dramatyczny o treści pogodnej, akcji obfitującej w wydarzenia oraz mającej pomyślne dla bohaterów zakończenie. W tragedii greckiej bohaterowie komedii pochodzili z niższych warstw społecznych. Zawiera komizm.

# data[].attributes.body
Henryk Sienkiewicz

Latarnik

https://www.smore.com/89npa

rodzaj: epika

gatunek: nowela

Quo vadis

rodzaj : epika

gatunek : powieść historyczna

Notatki w zeszycie

# data[].attributes.body
Stefan Żeromski- Syzyfowe prace

rodzaj: epika

gatunek : powieść z elementami autobiografii, powieść obyczajowa

Notatki w zeszycie

# data[].attributes.body
Mały Książę
rodzaj -epika
gatunek-powiastka filozoficzna
Spotkanie Pilota z przybyszem z asteroidy B 612 i ich rozmowy są przede wszystkim pretekstem do przekazania głębszych treści moralistycznych i filozoficznych.
Czas akcji

Akcja trwa osiem dni – to czas przymusowego pobytu pilota na Saharze. Fabuła obejmuje jednak rok pobytu Małego Księcia na Ziemi.

Miejsce akcji

Pustynia Sahara, gdzie Mały Książę poznaje Pilota. W opowiadaniach Małego Księcia pojawiają się też inne miejsca – jego rodzinna planeta B-612 oraz planety, które odwiedził podczas swej podróży: Króla, Próżnego, Pijaka, Bankiera, Latarnika, Geografa.

Bohaterowie:

Mały Książę

Pilot

Lis

Róża

Żmija

Król

Próżny

Geograf

Pijak

Bankier

Latarnik

Zwrotniczy

Kupiec

Mały Książę – był „małym człowieczkiem”. Miał płomienne włosy. Zadawał wiele pytań, lecz o sobie mówił niewiele. Na Ziemię spadł z nieba. Chciał bardzo mieć na swej planecie baranka, dlatego poprosił o jego narysowanie pilota. W swym domu (asteroida B-612) był zdyscyplinowany i codziennie rano wyrywał pędy baobabów, by nie rozsadziły jego planety. Wyruszył w podróż, by poznać siebie i świat. Nauczył się, czym jest miłość i odpowiedzialność.

Pilot (narrator) – jako sześcioletni chłopiec miał bogatą wyobraźnię. Próbował rozwinąć karierę malarską, jednak starsi radzili mu, by uczył się arytmetyki, historii, gramatyki i geografii. Ostatnia z nauk przydała mu się, gdy został pilotem i wiele latał po świecie. Spotykał wielu poważnych ludzi, lecz żaden w jego obrazkach nie widział węża i słonia boa, dlatego czuł się samotny. Często podróżował sam, dlatego musiał znać się na mechanice. Krytykował dorosłych za brak wyobraźni i uwielbienie dla cyfr.

Lis- wprowadza chłopca w świat miłości i przyjaźni. Pozwala się oswoić, by Mały Książę zrozumiał, czym jest odpowiedzialność za bliską osobę, by poznał przyjaźń i nauczył się kochać. Dzięki niemu mały przybysz poznał swoje uczucia.

Róża – była „wielką zalotnicą”. Lubiła komplementy i była kapryśnicą. Używała naiwnych kłamstw, gdy chciała skrytykować planetę Księcia i przyrównać ją do innej planety, której nie mogła znać. Róża zawsze mówiła pierwsza. Celowo przyprawiała Księcia o wyrzuty sumienia. Na koniec przyznała, że była niemądra i życzyła wyjeżdżającemu Małemu Księciu szczęścia. Wyznała mu swą miłość. Pośpieszała go do wyjazdu, gdyż nie chciała, by widział jej łzy.

# data[].attributes.body
Autor -Aleksander Kamiński

rodzaj : epika

gatunek: powieść dokument/gawęda harcerska

notatki w zeszycie

# data[].attributes.body
Zdania pojedyncze
1.Dowódcy wojskowi mają czasami bardzo osobliwe pomysły.

2.Tę sukienkę z jedwabiu dostałam od mamy .

3.W sobotę odwiedziły mnie Magda z Kasią .

4.Mimo bólu głowy poszedł do pracy .

5.Wbrew decyzji władz miasta rozpoczęto budowę hipermarketu
1.W Belgii został kiedyś utworzony rowerowy oddział orkiestry dętej.

2. Ekranizacja powieści Tolkiena stała się wielkim przebojem kinowym.

3.Nasze wyroby eksportujemy do Belgii.

4.Z powodu choroby wokalisty odwołano koncert.

5.Niechcący zrzuciłam na podłogę nowe książki.

Zdania złożone

# data[].attributes.body
Zdania wielokrotnie złożone

1.      Nie wiedzą oni ,że świat , który wabi swym urokiem , mogą znaleźć na kartach wielu wspaniałych książek

2.      Biorąc do ręki niepozorny tomik , zamienisz się w podróżnika , bowiem twoja      wyobraźnia pozwoli ci się przenieść w dalekie kraje , lub też umożliwi ci niezwykłą podróż w czasie.

3.      Codzienne życie ucznia nie jest co prawda łatwe , ale przecież niewielkim kosztem możesz znaleźć się w świecie , w którym bohaterowie przeżywają barwne przygody lub wcielają w życie szlachetne ideały .

4.      Była piękna pogoda, więc pojechaliśmy do wujka , który mieszkał nad jeziorem

5.      Sala , w której odbędzie się to spotkanie , jest duża, więc dla nikogo nie zabraknie miejsca.

# data[].attributes.body
zestawienia – dwa odrębne wyrazy, które tworzą jedną całość znaczeniową, np.:

czarna jagoda,

wieczne pióro,

panna młoda,

Morze Bałtyckie,

Nowy Sącz,

Boże Ciało,

Stare Miasto,

Zielona Góra,

Ocean Spokojny,

pierogi ruskie.

zrosty – dwa wyrazy zrośnięte ze sobą bez żadnych elementów łączących, np.

rzeczpospolita (rzecz + pospolita),

dobranoc (dobra + noc),

Białystok (Biały + stok),

karygodny (kary + godny),

Bogumiła (Bogu + miła)

złożenia – dwie podstawy słowotwórcze połączone wrostkiem -o-, -i–, -y- np.

desk -o- rolka,

łam -i- główka,

włócz -y- kij,

pas -i- brzuch,

towar -o- znawca,

księg-o-zbiór,

dom -o- krążca,

list -o- nosz,

list -o- pad,

szar -o- bury,

czas -o- pismo

pięci -o- kąt

# data[].attributes.body
Ostatnie starcie - Wakelet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
No items have been added yet!

# data[].attributes.body
Klasy 8_lektury — Szczegóły — Kahoot!

# data[].attributes.attachment_link.description
Join a game of kahoot here. Kahoot! is a free game-based learning platform that makes it fun to learn - any subject, in any language, on any device, for all ages!

# data[].attributes.body
niecodzienność szkolna: Błyskawicznie po lekturach (niecodziennoscszkolna.blogspot.com)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nadszedł czas intensywnych powtórek przed E8! Pisanie rozprawek, opowiadań, zaproszeń i ogłoszeń, szukanie motywów literackich w lekturach obowiązkowych, rozpoznawanie tekstów, argumentacja, teksty publicystyczne i ikongraficzne. A może tak odstresować choć na moment naszych ósmoklasistów, a przy okazji "wpuścić" do ich YouTubowej bańki treści obowiązujące na E8.

Zebrałam kilka błyskawicznych streszczeń i omówień lektur i zachęcam do wysłania ich uczniom. A może na ostatniej prostej przed egzaminacyjnymi zmaganiami zapamiętają motyw, cytat lub fabułę.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nadszedł czas intensywnych powtórek przed E8! Pisanie rozprawek, opowiadań, zaproszeń i ogłoszeń, szukanie motywów literackich w lekturach obowiązkowych, rozpoznawanie tekstów, argumentacja, teksty publicystyczne i ikongraficzne. A może tak odstresować choć na moment naszych ósmoklasistów, a przy okazji "wpuścić" do ich YouTubowej bańki treści obowiązujące na E8.

# data[].attributes.attachment_link.description
This website has been created with Canva, but the content is User Content that is subject to our Terms of Use. If you see anything that breaches our acceptable use policy, please report it to our content review team.