# data[].attributes.headline
KROK 5.              Napisz plan do tekstu H. Sienkiewicza (tekst załączony na padlecie).

# data[].attributes.subject
KROK 5.              Napisz plan do tekstu H. Sienkiewicza (tekst załączony na padlecie).

# data[].attributes.headline
KROK 5. Zaznacz poprawną odpowiedź. Tekst H. SIENKIEWICZA jest fragmentem:

# data[].attributes.subject
KROK 5. Zaznacz poprawną odpowiedź. Tekst H. SIENKIEWICZA jest fragmentem:

# data[].attributes.body
a) mitu
b)opowiadania
c)noweli
d) powieści przygodowej
e) powieści historycznej
f) reportażu

# data[].attributes.headline
KROK5.                                       Które z poniższych wypowiedzeń jest zdaniem bezpodmiotowym? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

# data[].attributes.subject
KROK5.                                       Które z poniższych wypowiedzeń jest zdaniem bezpodmiotowym? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

# data[].attributes.body
1. Następnie krzyknął na czeladź.
2. A oni zerwali się na równe nogi w wielkim wzruszeniu.
3. I w godzinę później ściągnięto z czatowni chorągiew na znak nieobecności panów.
4. Jeno z powodu suchości powietrza wznosiły się tu i ówdzie po drogach kłęby złotego kurzu.

# data[].attributes.body
Przekształć poniższe zdanie tak, aby pozbawić je archaizmów i cech stylu artystycznego, ale zachować w pełni jego sens.
Zresztą, mimo siódmego krzyżyka, chłop był jeszcze czerstwy jak dąb i ręce łatwo chodziły mu w stawach, a topór w nich aż warczał.

# data[].attributes.headline
KROK 3.                Co to jest archaizm?

# data[].attributes.subject
KROK 3.                Co to jest archaizm?

# data[].attributes.body
Wg: Tomasz Miłkowski, Praktycznego słownika terminów literackich, wyd. DELTA, Warszawa, s. 24.

# data[].attributes.body
W podanym tekście wskaż archaizmy.

# data[].attributes.body
Wypisz z tekstu przykłady archaizmów i wyjaśnij, jaką pełnią w nim funkcję (podręcznik s.189. ćw. 4.)

# data[].attributes.headline
KROK 4.               DLA DOCIEKLIWYCH!Obejrzyj i posłuchaj!

# data[].attributes.subject
KROK 4.               DLA DOCIEKLIWYCH!Obejrzyj i posłuchaj!

# data[].attributes.body
Archaizmy - wyrazy i zwroty przestarzałe.

# data[].attributes.headline
KROK 3.                                         ZAPAMIĘTAJ!

# data[].attributes.subject
KROK 3.                                         ZAPAMIĘTAJ!

# data[].attributes.body
Język ulega nieustannym zmianom. Wiele wyrazów i form lub konstrukcji składniowych polszczyzny ubiegłych wieków wyszło z użycia. Nazywamy je archaizmami. Niektóre z nich są zupełnie niezrozumiałe dla współczesnego odbiorcy, a znaczeń innych wyrazów można się domyślić na podstawie kontekstu.
Celowe użycie archaizmów w tekście to zabieg artystyczny, który ma nadać cechy dawności, uwiarygodnić język bohaterów. Taki zabieg nazywamy archaizacją.

# data[].attributes.headline
KROK 4.                DLA DOCIEKLIWYCH!POSŁUCHAJ O ZMIANACH W JĘZYKU.

# data[].attributes.subject
KROK 4.                DLA DOCIEKLIWYCH!POSŁUCHAJ O ZMIANACH W JĘZYKU.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ekspert radzi: jak rozumieć archaizmy? cz.2 | Radio Katowice, 09.11.18

# data[].attributes.headline
KROK 4.               DLA DOCIEKLIWYCH!Posłuchaj o archaizmach!

# data[].attributes.subject
KROK 4.               DLA DOCIEKLIWYCH!Posłuchaj o archaizmach!

# data[].attributes.attachment_link.title
Prof. Miodek: O nadużywaniu słów archaicznych

# data[].attributes.body
Przeczytaj o stylizacji językowej i przygotuj na jej podstawie notatkę w punktach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pewnych wyrazów używamy zarówno w znaczeniach ogólnych (stosujemy je wówczas np. w codziennej komunikacji), jak i specjalistycznych (posługujemy się nimi jako terminami). Niektóre słowa mogą też pełnić funkcję terminów w różnych dziedzinach nauki i sztuki. Takim słowem jest np. gatunek. Wyrazem wieloznacznym, odnoszącym się do różnych zjawisk, jest też stylizacja, której poświęcona jest ta lekcja.

Wyraz stylizacja używany w naukach filologicznych odnosi się do świadomego, umyślnego wprowadzenia do wypowiedzi pisanej lub ustnej, reprezentującej określony styl, elementów charakterystycznych dla innego stylu.

Teksty można stylizować na różne odmiany terytorialne i środowiskowe, a także na style funkcjonalne i gatunkowe. Można te teksty upodabniać do języka minionych epok.

Wypowiedzi stylizuje się, aby zwiększyć ich realizm, a także odtworzyć koloryt lokalny. Zabieg ten może też służyć charakterystyce bohaterów i środowiska, z którego się oni wywodzą. Cele stylizacji to również albo ośmieszenie, sparodiowanie jakiejś odmiany języka, albo jej nobilitacja (np. wytworzenie podniosłego nastroju). Stylizacja może też pełnić funkcje humorystyczne.

Stylizacja może obejmować wymowę, odmianę wyrazów, składnię lub słownictwo i frazeologię. Nadawca tekstu może dążyć do wiernego odwzorowania jakiegoś stylu lub ograniczać się do stosowania wybranych jego elementów.

Najczęściej spotykamy następujące rodzaje stylizacji:

Stylizacja środowiskowa - wprowadzanie do wypowiedzi elementów charakterystycznych dla odmian zawodowych (profesjonalizacja) lub środowiskowych (argotyzacja), takich jak gwara uczniowska, aktorska, żołnierska, język użytkowników internetu, żargon przestępców lub subkultury hip‑hopu. Sygnałem stosowania tego typu stylizacji jest leksyka charakterystyczna dla poszczególnych odmian zawodowych lub środowiskowych, np. posługiwanie się takimi wyrazami, jak: chawira, doliniarz, gryps, które są charakterystyczne dla gwary przestępczej. Dzięki omawianemu zabiegowi można wiarygodnie opisać przebieg akcji i zaprezentować dialogi bohaterów. Jest to też sposób na nadanie ich wypowiedziom zabarwienia humorystycznego.

Dialektyzacja (stylizacja gwarowa) - nadawanie wypowiedziom cech gramatycznych lub leksykalnych, charakterystycznych dla odmian terytorialnych, czyli gwar i dialektów. Obie te odmiany są związane z językiem mieszkańców wsi, często omawiany rodzaj stylizacji wykorzystuje się, aby scharakteryzować bohaterów - podkreślić ich wiejskie pochodzenie. Bardzo często przypisuje się im wówczas nie tyle cechy charakterystyczne dla konkretnego regionu Polski, ile właściwości, głównie fonetyczne, które w świadomości użytkowników polszczyzny łączone są właśnie z mową mieszkańców wsi. Taką cechą jest pochylanie samogłosek (wymowa „i" zamiast „e", „o" - zamiast „a", „u" - zamiast „o"), mazurzenie (wymowa „z", „s", „dz", „c" zamiast „ż", „sz", „dż", „cz") , labializacja (wymowa „ł" na początku wyrazu przed samogłoską „o", np. łokno zamiast okno, łoko zamiast oko), prejotacja (wymowa „j" przez samogłoską, np. janioł zamiast anioł). Jedną z najczęstszych cech fleksyjnych wykorzystywanych w stylizacji jest posługiwanie się końcówką - ów w dopełniaczu liczby mnogiej takich wyrazów, jak mysz, kapelusz, zupa, czyli stosowanie form myszów, kapeluszów, zupów itp. Z kolei typowe leksykalne gwaryzmy, dialektyzmy i regionalizmy to ajuści, akuratnie, dlaboga, na pole ('na dwór'), ichni, flaszka, sznytka, pyrka. Dzięki nim opisywane wydarzenia, przedmioty i zjawiska zyskują koloryt lokalny.

Archaizacja to wprowadzanie do wypowiedzi elementów językowych charakterystycznych dla języka epok minionych, czyli archaizmów. Do często używanych archaizmów leksykalnych możemy zaliczyć wyrazy: azali, zawżdy, alkierz, macierz, wartko. Archaizmy gramatyczne tonp. wyrazy odnoszące się do zwierząt i rzeczy z końcówką - owie w mianowniku liczby mnogiej ( ptakowie, psowie, stołowie, sądowie) lub formy czasu zaprzeszłego ( Dokonał był wielkich rzeczy). Zabieg ten może służyć zwiększeniu realizmu dzięki wprowadzeniu odbiorcy w atmosferę epoki, co czynili m.in. tacy pisarze, jak Henryk Sienkiewicz czy Ignacy Kraszewski. Może też być wykorzystywany, by wytworzyć podniosły nastrój, nadać wypowiedzi patetyczny, uroczysty charakter lub - wręcz przeciwnie - żartobliwy czy groteskowy. Prześmiewcze funkcje archaizacji wykorzystywali m.in. Sławomir Mrożek i Witold Gombrowicz.

Stylizacja biblijna - to nadanie tekstom cech stylu biblijnego, a więc korzystanie z gatunków biblijnych (psalmu, przypowieści), metaforyki, frazeologii mającej źródła w Piśmie Świętym ( oko za oko, ząb za ząb, Arka Przymierza) oraz charakterystycznej składni (przewaga zdań współrzędnie złożonych, szyk przestawny, przestawny).

Ponadto wyróżniamy: poetyzację (upodobnianie wypowiedzi do stylu artystycznego), intelektualizację (nadawanie tekstom cech stylu naukowego), kolokwializację (potoczne nacechowanie wypowiedzi) i inne rodzaje stylizacji.

Podsumowaniem dotychczasowych rozważań jest schemat prezentujący najważniejsze funkcje różnych typów stylizacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pewnych wyrazów używamy zarówno w znaczeniach ogólnych (stosujemy je wówczas np. w codziennej komunikacji), jak i specjalistycznych (posługujemy się nimi jako terminami). Niektóre słowa mogą też pełnić funkcję terminów w różnych dziedzinach nauki i sztuki. Takim słowem jest np. gatunek. Wyrazem wieloznacznym, odnoszącym się do różnych zjawisk, jest też stylizacja, której poświęcona jest ta lekcja.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film "Potęga słów"
Zastanów się i napisz w zeszycie: Na czym polega różnica w słowach zapisanych przez mężczyznę i dziewczynę?

# data[].attributes.body
Różewicz słowa 2004 akcja artystyczna KRRP

# data[].attributes.attachment_link.title
Tadeusz Różewicz Słowa, 2004 - akcja artystyczna KRRP

# data[].attributes.headline
KROK 1.                      2. Różewicz słowa 2004 akcja artystyczna KRRP

# data[].attributes.subject
KROK 1.                      2. Różewicz słowa 2004 akcja artystyczna KRRP

# data[].attributes.body
Odpowiedz na pytania:
Co przeszkadzało Ci w odbiorze tekstu? Jaki efekt uzyskali twórcy klipu? Co oznacza sformułowanie "szum informacyjny"?

# data[].attributes.body
Określ tematykę wiersza. Kto jest jego bohaterem/bohaterką? Czego się dowiedziałeś/dowiedziałaś o Zgodzie? Jakie ma cechy?

# data[].attributes.body
Wskaż w tekście wszystkie wyrazy przestarzałe, które odbiegają od współczesnego języka. Wypisz je do zeszytu.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z utworem Jana Kochanowskiego pt. "Zgoda" - podręcznik s. 187.

# data[].attributes.headline
Temat: Słowa, które warto ocalić od zapomnienia...

# data[].attributes.subject
Temat: Słowa, które warto ocalić od zapomnienia...

# data[].attributes.body
Cele:
-Uczeń zna i rozpoznaje w tekście literackim: uosobienie oraz określa jego funkcję.
-Dostrzeganie zróżnicowania słownictwa, rozpoznawanie słownictwa ogólnonarodowego i słownictwa o ograniczonym zasięgu.