# data[].attributes.headline
deze vragen willen moslima's nooit meer horen

# data[].attributes.subject
deze vragen willen moslima's nooit meer horen

# data[].attributes.attachment_link.title
HOOFDDOEK: Deze vragen willen moslima's nooit meer horen

# data[].attributes.headline
Tamar de Waal: integratiebeleid is in strijd met onze rechtsstaat.

# data[].attributes.subject
Tamar de Waal: integratiebeleid is in strijd met onze rechtsstaat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het nieuwe kabinet-Rutte III heeft aangekondigd dat vluchtelingen in de eerste twee jaar van hun verblijf geen zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand zullen krijgen. Binnen dit nieuwe integratiebeleid zullen gemeenten deze sociale voorzieningen in natura uitkeren. De bijkomende belofte dat vluchtelingen eindelijk iets meer begeleiding zullen krijgen bij hun inburgering is een doekje voor het bloeden. Het ontnemen van basale rechten is uiterst zorgelijk en kwalijk in een liberale democratie. Daar is een aantal redenen voor.

Allereerst getuigt het voorgenomen integratiebeleid van de hardnekkige verwarring tussen vluchtelingen en andere migranten. Terwijl het verdedigbaar is dat er tussen Nederlanders en migranten een verschil bestaat ten aanzien van toegang tot de verzorgingsstaat, zijn vluchtelingen een bijzondere categorie vreemdelingen met een stevigere rechtspositie. Zo schrijft internationaal en Europees recht voor dat ten aanzien van sociale zekerheid vluchtelingen hetzelfde moeten worden behandeld als de burgers van het land waar zij verblijven. De achterliggende gedachte hiervan is dat vluchtelingen vaak geen thuisland meer hebben om naar terug te keren en zullen blijven in het land waar zij asiel hebben gekregen. Zo bezien is de vluchtelingenstatus een opstap naar volwaardig burgerschap. Uitsluiting van sociaaleconomische rechten tornt aan de gelijkheid tussen burgers en vluchtelingen en zet laatstgenoemden op achterstand.

Een tweede bezwaar tegen het voorgenomen beleid is dat het riekt naar discriminatie, omdat het alleen vluchtelingen treft. Een mogelijke tegenwerping tegen is dat de Participatiewet uit 2003 gemeenten toestaat bijstand in natura te verstrekken als er goede redenen zijn om aan te nemen dat iemand niet op een verantwoorde manier zijn of haar bestaansmiddelen zal besteden. Maar dit vereist altijd een individuele toets waarin wordt beoordeeld of bijstand in natura noodzakelijk is. Het integratieplan van de nieuwe coalitie VVD, CDA, D66 en ChristenUnie beoordeelt vluchtelingen daarentegen als groep waarbij het niet nodig is individueel te beoordelen of bijstand in natura noodzakelijk is.

De derde schaduwzijde van het beoogde integratiebeleid is dat de ongelijke behandeling tussen vluchtelingen en burgers (ten aanzien van toegang tot sociale zekerheid) het vooroordeel legitimeert dat vluchtelingen onverantwoordelijke, spilzieke mensen zijn. Rutte III versterkt zo een maatschappelijk klimaat waarin gesproken kan worden over vluchtelingen als profiteurs, waarvoor Halbe Zijlstra de toon zette met zijn bewering dat vluchtelingen borstvergrotingen en oogcorrecties laten doen. Dit zaait onnodige verdeeldheid tussen ons en mensen die een oorlog zijn ontvlucht om in vrijheid te leven.

Symbolisch en ideologisch beleid

Tot slot vormt het voorgestelde integratiebeleid een nieuw dieptepunt van een tendens waarin vluchtelingen worden behandeld als nieuwkomers die het moeten 'verdienen' toegang te krijgen tot Nederland en haar welvaartstaat. Zij moeten al zelfstandig inburgeren, door bij private taalscholen hun inburgeringsonderwijs in te kopen en een (structureel groeiend) aantal examens te halen. Als dit niet lukt, wachten schulden, sancties en uitsluiting. Onderzoeken naar deze tendens, en het beleid dat eruit voortvloeit, laten zien dat zij averechtse effecten heeft op integratie-uitkomsten. Zo publiceerde de Algemene Rekenkamer in januari een rapport waaruit blijkt dat het huidige Nederlandse inburgeringsbeleid de zelfredzaamheid van nieuwkomers schromelijk overschat.

Toch breekt Rutte III niet met dit beleid. De belofte van meer begeleiding ten spijt, blijven inburgeraars overgeleverd aan de vrije markt en lopen zij het risico op boetes en schulden. Sterker nog, het beperken van sociale rechten voor vluchtelingen is juist een stap verder in de beleidsstrategie dat nieuwkomers na arriveren weinig publieke steun mogen verwachten. Dat het inmiddels herhaaldelijk wetenschappelijk is aangetoond dat zulk symbolisch en ideologisch beleid ertoe leidt dat integratieprocessen minder goed verlopen, lijkt volledig ondergeschikt geraakt. Dit is niet alleen problematisch voor nieuwkomers zoals vluchtelingen, maar voor ons allemaal.

Dit alles doet ons met weemoed terugdenken aan Peter Noordanus, die begin deze maand aftrad als burgemeester van Tilburg. Hij liet op een informatieavond over asielopvang wijkbewoners weten dat hij hun zorgen en frustraties begreep, maar dat zij op hun beurt moesten accepteren dat het onze plicht is mensen die vervolging en geweld zijn ontvlucht te beschermen en een nieuw thuis te geven.

Laat dit een voorbeeld zijn voor Den Haag. Als het aankomt op de waarden van de rechtsstaat moeten politici hun oren niet volledig laten hangen naar gevoelens bij hun electoraat, maar leiderschap tonen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Integratiebeleid Rutte III is in strijd met onze rechtsstaat

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwe kabinet-Rutte III heeft aangekondigd dat vluchtelingen in de eerste twee jaar van hun verblijf geen zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand zullen krijgen. Binnen dit nieuwe integratiebeleid zullen gemeenten deze sociale voorzieningen in natura uitkeren. De bijkomende belofte dat vluchtelingen eindelijk iets meer begeleiding zullen krijgen bij hun inburgering is een doekje voor het bloeden.

# data[].attributes.headline
Tamar de Waal- Perverse kant van inburgeren.

# data[].attributes.subject
Tamar de Waal- Perverse kant van inburgeren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We weten niet beter: vluchtelingen en migranten die in Nederland komen wonen, moeten verplicht inburgeren voor het verkrijgen van verblijfsrecht. Ze moeten leren over de Nederlandse taal en cultuur en dan examen doen. Niet slagen betekent geen Nederlander worden.

Nederland kent nu twintig jaar inburgeringswetgeving en Tamar de Waal heeft daarnaar onderzoek gedaan voor verschillende Europese landen.

De nadruk van haar onderzoek ligt op Nederland omdat dat land hét gidsland is van de inburgering. Andere landen volgen vaak het steeds strikter wordende Nederland en haar conclusies gelden ook voor die landen. Tamar de Waal promoveert donderdag aan de Universiteit van Amsterdam.

Tamar de Waal is politiek filosoof en jurist en werkt als universitair docent aan Erasmus School of Law. Ze studeerde aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens haar opleidingen filosofie en rechten en promotietraject studeerde ze aan universiteiten in Londen (UCL), New York (Columbia Law School) en Montreal (McGill).

Wat viel op in die 20 jaar?

Tamar de Waal: „Opvallend is dat we in Europa anders over integratie zijn gaan denken. Twintig jaar geleden ging integratie nog over álle burgers in een bepaald land: participeert iedereen? Is er genoeg samenhang? Hoort iedereen erbij? In de afgelopen twintig jaar is dat verschoven naar individuen uit specifieke groepen: mensen met een niet-Europese, niet-westerse achtergrond. De vraag is inmiddels niet meer: is de Nederlandse samenleving geïntegreerd? Die vraag klinkt nu zelfs gek. De vraag is nu: is Farid of Fatima geïntegreerd? Is het hen als individu gelukt om bij de Nederlandse samenleving te passen? Zij staan als het ware los van de samenleving zoals die er al is. Als het hen lukt erbij te horen, dan verdienen ze het om Nederlands burger te worden."

En te blijven?

„Juridisch wel, maar het blijft een voorwaardelijke acceptatie. Daarom heet mijn proefschrift ook Conditional Belonging. Als je als 'nieuwe' Nederlander teleurstellende uitspraken doet, het verkeerde pad opgaat of erg gelovig wordt, dan ben je niet meer geïntegreerd en hoor je er niet meer bij. Dat achtervolgt hen niet alleen, ook hun kinderen en kleinkinderen."

Was dat vroeger anders?

„De term integratie komt van socioloog Emile Durkheim [1858-1917]. Hij stelde onder meer dat integratie gaat over een gedeelde wil tot samenleven. Hij zag integratie als cohesie van de héle samenleving. Andere sociologen legden andere accenten maar de gemene deler was dat integratie relevant werd gevonden voor alle individuen en niet voor één groep."

Wanneer zijn we daar anders over gaan denken?

„Als je naar het inburgeringsbeleid kijkt, dan is het denken de afgelopen 20, 25 jaar omgeklapt. Dat is dan ook mijn stelling: om het huidige strenge en dure inburgeringsbeleid te begrijpen, moet je kijken naar de verschuiving in ons denken over integratie."

Wat was de aanleiding om te beginnen met inburgeringwetgeving?

„Toen eind vorige eeuw het besef was doorgedrongen dat de gastarbeiders uit de jaren 60 en 70 zouden blijven, kwam in 1998 de eerste inburgeringswet. Het inburgeringsbeleid betekende 500 uur Nederlandse les voor mensen die nét in Nederland aankwamen maar ook voor mensen die er al langer waren en nog onvoldoende Nederlands spraken. Het was verplicht voor de nieuwkomers, en dat was voor het eerst in Europa. Er waren geen verblijfsrechtelijke sancties. Uitgangspunt was toen nog het gedeelde belang en cohesie: iedereen moest elkaar kunnen verstaan.

„In 2003 schafte toenmalig minister Rita Verdonk (Integratie, VVD) dat af. Zij vond het Nederlanderschap een privilege. Iemand kan dat privilege verdienen, door te slagen voor het inburgeringsexamen. Dat is ieders eigen verantwoordelijkheid, vond zij."
Was dat de omslag?
„Het idee dat het de eigen verantwoordelijkheid is van de migrant om bij Nederland te mogen horen, is toen ontstaan. In de jaren daarna werden eisen steeds strenger: in 2007 kwam er een nieuwe inburgeringswet en werd het examen zwaarder. Het inburgeringsexamen buitenland kwam erbij, familiemigranten moesten in het land van herkomst al een examen doen voor ze naar Nederland konden komen. In 2013 was de transformatie compleet: het inburgeringsbeleid werd weggehaald bij gemeenten en geprivatiseerd. In de wet wordt dan vastgelegd dat iemand die het inburgeringsexamen niet haalt, kan worden uitgezet. De laatste jaren is het nog strenger geworden: mensen moeten een participatieverklaring tekenen, het vereiste niveau en de kosten zijn omhoog gegaan en de straffen ook."

Hoe zou u het beleid nu typeren?

„Het inburgeringsbeleid gaat ervan uit dat mensen binnenkomen als niet-geïntegreerde personen. We moeten afwachten of het ze zal lukken bij Nederland te gaan horen. Die integratie is een persoonlijk proces dat zij moeten doorlopen. En zij moeten aantonen met examens dat het ze is gelukt om er bij te horen. Als kers op de taart krijgen ze dan permanent verblijf of het burgerschap. Maar als ze niet slagen, kunnen ze worden uitgezet."

Kunnen ze dan worden uitgezet?

„Nee. Familiemigranten en vluchtelingen worden verplicht om in te burgeren maar ze kunnen niet worden uitgezet als ze niet slagen voor het examen. Dat is in strijd met het Vluchtelingenverdrag en Europees recht."

Werkt het beleid? Zijn de resultaten van het integratiebeleid beter geworden?

„Nee. Het werkt averechts. Het heeft een heel perverse kant. De overheid doet steeds minder voor net gearriveerde migranten, want waarom zou je investeren in mensen die nog moeten bewijzen dat ze bij ons passen? Dat moeten ze eerst zelf bewijzen door hun eigen zaakjes te regelen.

Opvallend is dat we in Europa anders over integratie zijn gaan denken

„Hoe is dat voor een vrouw die van het platteland van Eritrea komt en geen woord Nederlands spreekt? Die moet zelf een taalschool vinden. Dan krijgt ze een lening van 10.000 euro die een gift wordt als ze binnen drie jaar het juiste niveau heeft. Dat gaat haar niet lukken want het kost heel wat papierwerk om op school terecht te komen. En dan mag je blij zijn met twee dagdelen per week les. De laatste cijfers van de Algemene Rekenkamer zijn desastreus: ruim de helft van de mensen haalt het examen niet binnen drie jaar. Zo creëren we een groep mensen met een schuld waar ze niet meer van afkomen, nog voor ze goed en wel hun leven in Nederland zijn begonnen."

Maar er zijn toch ook mensen die het wel lukt?

„Zeker. Je hebt ook hoogopgeleide vluchtelingen en migranten. Die vinden het onderdeel over Nederlandse cultuur ongetwijfeld bizar. Met vragen als: 'Ali, heeft hoofdpijn, wat doet Ali?' Hij neemt een paracetamol, hij gaat vroeg naar bed of hij gaat met vrienden naar het theehuis? Maar goed, daar fietsen ze wel doorheen. De Nederlandse taal doen ze op het laagste niveau. Ze kunnen veel beter, natuurlijk, maar wie gaat er nou duizenden euro's boete riskeren?"

Is er nog een oplossing?

„Zeker. In mijn proefschrift stel ik voor een firewall in te voeren. Een institutionele 'muur' die de wetgeving die verblijfsrecht van familiemigranten en vluchtelingen regelt, volledig loskoppelt van integratiebeleid."

Er ís geen groep asielzoekers die verder afstaat van de Nederlandse samenleving dan de Eritreeërs. NRC ging eerder op pad met de vrijwilligers die hen bijstaan

Wat gebeurt er dan?

„Integratie draait dan niet om de vraag: wie hoort hier en wie moet er zogenaamd uitgezet worden? Maar om: wat heeft iemand nodig om een gelijkwaardig burger te worden en te kunnen participeren? Het leidt ook tot beleid dat afgestemd is op de specifieke behoeften van de inburgeraars. Nu moet een analfabeet hetzelfde inburgeringsexamen doen als iemand met een universitaire opleiding. Het laat de analfabeet achter in complete verwarring en met schulden. Dat is niet praktisch.

„Iemand die uit een oorlogsgebied is gevlucht, een afschuwelijke reis achter de rug heeft, is mogelijk getraumatiseerd. Die gaat het inburgeringsexamen nooit halen als de trauma's niet behandeld worden. Zo'n persoon moet eerst hulp krijgen, en dan pas aan de inburgering beginnen. Maar een universitair opgeleide vluchteling volgt de cursus Nederlands op het hoogste niveau. Inburgering sluit zo aan beter aan bij het idee van emancipatie. Dat werkt beter voor ons allemaal."

Mag je als staat zulke eisen stellen aan vluchtelingen en migranten?

„Europees recht laat inburgeringsvereisten voor verblijf toe. Maar als deze vereisten worden gesteld, moeten ze bijdragen aan integratie. En dat is evident niet het geval. Vooral de groep inburgeraars die na 2013 is gearriveerd, had veel beter opgevangen kunnen worden en begeleid. De schulden en boetes werken de integratie tegen. Maar er is geen politicus die die discussie aan wil.

„Ik wil daarom een stichting oprichten om de belangen van de inburgeraars te vertegenwoordigen. Meer maatschappelijke aandacht genereren, maar ook procederen. Het huidige inburgeringsbeleid in Nederland staat op gespannen voet met het Europees recht. Ik hoop geldschieters te vinden die dat mogelijk gaan maken. We maken zeker een kans."

# data[].attributes.attachment_link.title
De perverse kant van twintig jaar inburgeren

# data[].attributes.attachment_link.description
We weten niet beter: vluchtelingen en migranten die in Nederland komen wonen, moeten verplicht inburgeren voor het verkrijgen van verblijfsrecht. Ze moeten leren over de Nederlandse taal en cultuur en dan examen doen. Niet slagen betekent geen Nederlander worden. Nederland kent nu twintig jaar inburgeringswetgeving en Tamar de Waal heeft daarnaar onderzoek gedaan voor verschillende Europese landen.

# data[].attributes.body
Seksisme museum

# data[].attributes.attachment_link.description
Museum voor huis-, tuin- en keukenseksisme. Tips? Twitter ze naar @ashatenbroeke of mail naar ashatenbroeke [at] gmail [punt] com. PS: Waarom een seksisme-museum? Dat lees je hier:...

# data[].attributes.attachment_link.title
SIRE - laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?

# data[].attributes.attachment_link.description
Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn? Muziek door: Posij - song Lasercat Spotify: http://bit.ly/PosijSpotify Instagram: https://www.instagram.com/posij Facebook: https://www.facebook.com/posij

# data[].attributes.attachment_link.title
Diversiteit op de werkvloer bij Bazar (korte versie)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hedwig Lubberding: "Diversiteit komt bij ons overal in terug, op de menukaart, onder het personeel en ook onze gasten komen uit alle windstreken. Bazar is van oorsprong een maatschappelijk betrokken bedrijf. We werken met mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Denk aan mensen die door ziekte of een handicap niet volledig kunnen werken.

# data[].attributes.body
Cross cultural communication

# data[].attributes.attachment_link.title
Cross cultural communication | Pellegrino Riccardi | TEDxBergen

# data[].attributes.body
Handgebaren

# data[].attributes.body
Handgebaren

# data[].attributes.body
Sunny Side of Spirit

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is eigenlijk een normale geestestoestand? Sunny, die zelf zeven jaar geleden een burn-out kreeg, verwondert zich erover dat vier op de tien Nederlanders last hebben van psychische of psychiatrische klachten. Er is bijna geen land ter wereld dat zo veel geld uitgeeft aan geestelijke gezondheidszorg als Nederland. Vanwaar al deze mentale problemen? Zijn het welvaartziektes?

Uit cross-cultureel onderzoek is gebleken dat geestelijke problemen in niet-westerse culturen minder voorkomen of op een totaal andere manier worden geïnterpreteerd. Benieuwd of we hiervan iets kunnen leren, gaat Sunny op zoek naar andere, veelal spirituele benaderingen voor problemen van de geest. Misschien is wat wij exotisch vinden wel heel gewoon, en wat wij normaal vinden juist ongewoon.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is eigenlijk een normale geestestoestand? Sunny, die zelf zeven jaar geleden een burn-out kreeg, verwondert zich erover dat vier op de tien Nederlanders last hebben van psychische of psychiatrische klachten. Er is bijna geen land ter wereld dat zo veel geld uitgeeft aan geestelijke gezondheidszorg als Nederland.

# data[].attributes.body
Avoid stereotypes in communication

# data[].attributes.body
DNA Journey

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Misschien had je het op Facebook of op tv al voorbij zien komen: Defensie is mensen aan het werven, met een specifieke focus op vrouwen. Dat doen ze niet alleen met mooie posters waarin vrouwen het vredesteken als de V van 'vrouw' maken.
Sinds Jeanine Hennis-Plasschaert minister is bij Defensie zijn er een aantal zaken veranderd: de vrouwendienstplicht is ingevoerd, er komen waarschijnlijk duikboten die ook voor vrouwen toegankelijk zijn en jawel: vrouwen mogen ook meedoen aan de selectieproeven voor het tot voor kort mannelijke bastion dat het Korps Mariniers heet. Dat laatste leverde natuurlijk ook allerhande seksistisch commentaar op. Het leger? Dat is (volgens veel mannen) namelijk nog steeds een mannentaak. Met een kort ludiek filmpje reageren vrouwen die momenteel in het leger werken op deze opmerkingen.

Comments

comments

# data[].attributes.attachment_link.title
Short Share: "Mannen over vrouwen in het leger"

# data[].attributes.attachment_link.description
Misschien had je het op Facebook of op tv al voorbij zien komen: Defensie is mensen aan het werven, met een specifieke focus op vrouwen. Dat doen ze niet alleen met mooie posters waarin vrouwen het vredesteken als de V van 'vrouw' maken.

# data[].attributes.body
48 things women hear in a lifetime (and men don't)

# data[].attributes.attachment_link.title
48 Things Women Hear In A Lifetime (That Men Just Don't)

# data[].attributes.body
If Latino's said the stuff white people say"

# data[].attributes.attachment_link.title
If Latinos Said The Stuff White People Say

# data[].attributes.body
"If Asians said the stuff white people say"

# data[].attributes.attachment_link.title
If Asians Said The Stuff White People Say

# data[].attributes.body
“If black people said the stuff white people say”

# data[].attributes.attachment_link.title
If Black People Said The Stuff White People Say

# data[].attributes.attachment_link.title
How microaggressions are like mosquito bites • Same Difference

# data[].attributes.body
Inburgeren- Zondag met Lubach

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je als immigrant in Nederland wilt blijven, moet je een inburgeringscursus doen. In vier jaar tijd is het aantal geslaagden voor de toets maar liefst vijf keer zo klein geworden. Hoe kan dat? En hoe ziet zo'n inburgeringstoets er eigenlijk uit? Arjen geeft een overzicht van de inburgering sinds 2007.

# data[].attributes.body
I'm not a label

# data[].attributes.attachment_link.title
Watch The Video That's Taking The World By Storm Today. This Will Leave You Questioning Everything!

# data[].attributes.attachment_link.description
The world is judgemental and you should never take something based on the face...

# data[].attributes.body
HUMAN

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
human "yann arthus-bertand" film intégrale humain projet interview portrait goodplanet

# data[].attributes.attachment_link.description
Made of exclusive aerial footages and first-person stories, filmed in 60 countries during two years, HUMAN by Yann Arthus-Bertrand draws a portrait of nowada...

# data[].attributes.body
Migratie in NLD

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op 1 januari 2016 had 12,3 procent van de inwoners van Nederland een niet-westerse, en 9,8 procent een westerse achtergrond. Bijna de helft van de personen met een niet-westerse achtergrond is in Nederland geboren en hoort daarmee tot de tweede generatie.

Bij degenen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond is dat zelfs al iets meer dan de helft. De tweede generatie is nog wel heel jong. Terwijl de eerste generatie gemiddeld net zo oud is als personen met een Nederlandse achtergrond (43 jaar), is de niet-westerse tweede generatie gemiddeld 18 jaar.

Ongelijk verdeeld over Nederland

Personen met verschillende migratieachtergronden wonen niet gelijk verdeeld over Nederland. Zo wonen personen met een niet-westerse achtergrond vooral in (de buurt van) de vier grote steden. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag heeft meer dan 30 procent van de inwoners een niet-westerse achtergrond.

Bekijk de verdeling per gemeente ook voor andere migratieachtergronden op de interactieve kaart.

Meer Turkse en Surinaamse emigranten dan immigranten

De vier grootste niet-westerse groepen in Nederland hebben een Turkse (397 duizend), Marokkaanse (386 duizend), Surinaamse (349 duizend) of Antilliaanse (151 duizend) achtergrond. Deze vier groepen groeiden de afgelopen jaren alleen nog door de geboorte van de tweede generatie. De eerste generatie neemt in de periode 2011-2015 met gemiddeld bijna 2 duizend personen per jaar af.
Door een afname van de immigratie en een toename van de emigratie was er in 2015 bijna geen netto migratie meer van de vier grootste niet-westerse herkomstgroepen samen. Bij personen met een Turkse en Surinaamse achtergrond van de eerste generatie is het migratiesaldo sinds 2012 negatief: er zijn jaarlijks meer emigranten dan immigranten. Vooral onder personen met een Turkse achtergrond is de emigratie gestegen.

Migratiesaldo naar achtergrond, 1e generatie

y

2,014

3,649

3,245

2,938

4,226

4,691

4,564

4,53

1,743

0,523

-0,148

-0,024

1,31

1,569

1,33

0,736

-0,154

-0,649

-1,63

-0,813

Rond de eeuwwisseling was de immigratie van de vier grootste niet-westerse herkomstgroepen, vooral die van de Antilliaanse, veel groter dan de emigratie. In 2000 kwamen er bijvoorbeeld bijna 8 duizend personen met een Antilliaanse achtergrond bij, terwijl in de periode 2003-2006 het migratiesaldo van de Antillianen juist negatief was.
Meer immigranten uit nieuwe EU-landen

Sinds de toetreding van een aantal nieuwe landen tot de EU in 2004 en 2007 is de immigratie uit die landen sterk toegenomen. In 2015 kwamen per saldo 9,6 duizend Polen naar Nederland en in 2014 12,1 duizend. In die jaren kwamen er gemiddeld 2 duizend Bulgaren en Roemenen bij. De immigratie uit deze landen nam toe nadat per 1 januari 2014 de tewerkstellingsvergunning werd afgeschaft. Direct na de toetreding tot de EU van Bulgarije en Roemenië in 2007 was het migratiesaldo hoger dan in 2014 en 2015.

In 2015 bijna evenveel Syrische als Poolse immigranten

Sinds 2014 neemt het aantal personen die een asielaanvraag doen in Nederland flink toe. Syrië en Eritrea zijn de belangrijkste herkomstlanden. Verder komen veel vluchtelingen uit Afghanistan, Irak, Iran en Somalië. Zodra asielzoekers zich hebben ingeschreven bij een gemeente tellen ze als geïmmigreerde inwoner van Nederland. Inschrijving kan als ze een verblijfsvergunning hebben of minimaal een half jaar in de asielopvang verbleven.
Immigratie vanuit Syrië en Eritrea speelde tot en met 2013 nauwelijks een rol van betekenis in de migratiestromen naar Nederland. Dat veranderde in 2014 en sindsdien komen substantiële aantallen Eritreeërs en Syriërs naar ons land. In 2015 bedroeg het migratiesaldo van Eritreeërs 3,3 duizend en dat van Syriërs 20,6 duizend. Het aantal Syrische immigranten lag in 2015 slechts een fractie onder het aantal Poolse immigranten in dat jaar.

Migratiesaldo van vluchtelingengroepen

De immigratie van vluchtelingengroepen fluctueerde de afgelopen twintig jaar. Zo vond in de eerste jaren na 1995 vooral immigratie uit Afghanistan en Irak plaats, daarna uit Iran en Somalië. De immigratie vanuit Iran vond vooral voor de eeuwwisseling plaats. Emigratie uit Nederland nam de afgelopen vijftien jaar binnen al deze vier vluchtelingengroepen toe. Rond 2005 was deze binnen alle vluchtelingengroepen hoger dan de immigratie. Dit gold het sterkst voor de Somalische herkomstgroep, die qua omvang in 2003 en 2004 met ruim 2 duizend migranten per jaar afnam, met name door vertrek naar het Verenigd Koninkrijk. Tussen 2007 en 2014 nam het aantal personen met een Somalische achtergrond in ons land weer toe.
De Afghaanse en Iraakse bevolkingsgroep groeide met name in de tweede helft van de jaren negentig van de vorige eeuw, met respectievelijk 4 en 5 duizend personen per jaar. Meer recent is deze groei afgenomen tot minder dan duizend per jaar.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 1 januari 2016 had 12,3 procent van de inwoners van Nederland een niet-westerse, en 9,8 procent een westerse achtergrond. Bijna de helft van de personen met een niet-westerse achtergrond is in Nederland geboren en hoort daarmee tot de tweede generatie. Bij degenen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond is dat zelfs al iets meer dan de helft.

# data[].attributes.body
De Correspondent: Racisme

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hallo lezers. Spuit elf hier.

Ik wil het graag even hebben over het racisme van Zwarte Piet, Gordon en Jack Spijkerman.

En dan hier een grapje over 'voorbij de waan van de dag.'

Een zwart-witdebat

Wat vooral opvalt aan de discussie, is de gepolariseerdheid ervan. Er zijn duidelijk twee kampen. Kampen die zich nauwelijks voegen naar klassieke scheidslijnen als rechts of links, hoog- of laagopgeleid, autochtoon of allochtoon - de discussie lijkt binnen de groepen al even heftig gevoerd te worden als ertussen -, maar twee kampen niettemin.

Mooier kun je het wederzijdse onbegrip niet samenvatten.

De discussie lijkt op die tussen een gelovige en een ongelovige: de een snapt niet hoe je niet kan zien wat hij ziet, de ander snapt werkelijk niet waar je hem naar probeert te laten kijken

Wat is racisme precies?

Dat bleef knagen. Dat de jongen die zijn stageplaats aan zijn neus voorbij zag gaan vanwege zijn huidskleur slachtoffer is van onverholen racisme, lijkt mij duidelijk. Maar zijn pepernotenstrooiers en de smakeloze opmerkingen van 's lands platste humoristen van hetzelfde laken een pak? Zonder enige aandrang te voelen de Pieten-traditie - die van mij mag worden afgeschaft - of de misplaatste grappen van Gordon en Spijkerman - waar ik geen seconde om heb gegrijnsd - hier nu te verdedigen, bleef die vraag maar in mijn achterhoofd rondzingen. Zijn dit, naast kwetsende en misschien zelfs ontoelaatbare, ook echt allemaal racistische manifestaties?

Steeds bekroop mij het gevoel dat het begrippenapparaat waarmee de discussie gevoerd werd, ontoereikend was

Hoe meer ik erover nadacht en hoe meer ik erover las, hoe minder overtuigd ik daarvan raakte. Steeds bekroop mij het gevoel dat het begrippenapparaat waarmee de discussie gevoerd werd, ontoereikend was. Want hoewel er weinig filosofische en sociologische consensus bestaat over wát racisme nu precies is en wat je moet doen om je er schuldig aan te maken, strookten de meest geaccepteerde definities ervan niet met wat ik tijdens de Sinterklaasoptocht, in de jury bij Holland's Got Talent of aan tafel bij RTL Late Night geëtaleerd zag.

Volgens de Verenigde Naties is racisme:'elk onderscheid, elke vorm van uitsluiting, elk verschil, elke beperking of elke voorkeur gebaseerd op ras, huidskleur, afkomst of etniciteit, die gemaakt wordt met de bedoeling of het effect om de erkenning, toekenning of uitoefening van gelijke rechten en vrijheden in de politieke, economische, sociale, culturele of anderszins publieke sfeer te frustreren of teniet te doen.'

Een hele mond vol en terecht: racisme is niet zomaar wat. Het is een fundamenteel onrecht. Het is niet alleen een vorm van onderscheid maken tussen mensen (dat doen we voortdurend), het is ook niet hetzelfde als discriminatie (dat zowel positieve als negatieve vormen kent), nee: het is een serieuze aantasting van de gelijke rechten en vrijheden van een individu of groep.

De definitie stelt overigens niet dat van opzet of overtuiging sprake hoeft te zijn om van racisme te kunnen spreken ('de bedoeling óf het effect'). Je hoeft geen lid van de Klu Klux Klan te worden om racist te zijn: ook onopzettelijk, onbewust gedrag dat de gelijkwaardigheid van mensen in de politieke, sociale of publieke sfeer aantast, kan ervoor doorgaan. 'Zo bedoelde ik het niet,' pleit je dus nog niet vrij van racisme.

Stereotypering en racisme: verwant maar niet hetzelfde

Maar er is een vorm van menselijk gedrag dat zich tussen onschuldige tradities en verkeerd opgevatte grapjes enerzijds en onverholen racisme anderzijds, ophoudt. Gedrag dat - hoewel vaak een integraal onderdeel van - nog niet per se hetzelfde is als racisme. Dat gedrag is stereotypering. Stereotypering is, kort samengevat, het reduceren van een individu of groep tot een bepaalde clichématig, vaak op vooroordelen gebaseerd archetype op grond van ras, etniciteit, geslacht, seksuele geaardheid, nationaliteit, geloof, beroep of sociale klasse.

Anders dan racisme zijn stereotypen niet per definitie haatdragend, negatief of gebaseerd op een vermeende inferioriteit van de gestereotypeerde

En hoewel racisme vaak hand in hand gaat met stereotypering, is het geenszins hetzelfde. 'Vrouwen zijn goed met kinderen', 'Italianen zijn geweldig in bed' en 'donkere mensen hebben meer ritmegevoel' zijn allemaal klassieke stereotypen, maar geenszins vormen van racisme. Anders dan racisme zijn stereotypen niet per definitie haatdragend, negatief of gebaseerd op een vermeende inferioriteit van de gestereotypeerde. Laat staan dat ze de bedoeling of het effect hebben de gestereotypeerde zijn gelijke rechten en vrijheden te frustreren of ontzeggen. Stereotypering en racisme zijn een beetje zoals de jas en de tas: dat jij in je jas past, en je jas in je tas, wil niet zeggen dat jij ook in je tas past.

Stereotypering is dan ook niet per se moreel verwerpelijk; het is zelfs praktisch onvermijdelijk in het alledaagse leven. Het is, voor een deel, hoe ons brein chocola probeert te maken van de werkelijkheid. Alles wat we om ons heen zien generaliseren we in behapbare categorieën. Geen boom is hetzelfde en toch noemen we ze allemaal 'boom'. Of zoals de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche zei: 'Ieder begrip ontstaat uit het gelijkstellen van het niet-gelijke.'

Op vergelijkbare wijze delen we mensen ook haast automatisch in stereotypen in: knappe, blonde vrouwen vinden we eerder dom, net als niet-stedelingen die in dialect spreken. Mannen in grijze pakken met stropdas associëren we als vanzelf met saai en betrouwbaar, zoals we ook aannemen dat de bebrilde Aziaat vast goed is in wiskunde en computeren. Om nog maar te zwijgen van 'de grachtengordelaar' die per definitie links zou zijn, 'de PVV'er' die ongetwijfeld xenofoob is of 'de vrouw' die - je voelt 'em al aankomen - niet kan inparkeren.

Er zijn vele kwaadaardige stereotypen die ofwel grenzen aan racisme, ofwel in hun gevolgen al net zo kwalijk kunnen zijn

Dat stereotypering tot het standaardrepertoire van sociale interactie behoort en lang niet alle stereotypen zo kwaadaardig zijn als racisme, wil niet zeggen dat stereotypen acceptabel of moreel neutraal zijn. Integendeel, er zijn vele kwaadaardige stereotypen die ofwel grenzen aan racisme, ofwel in hun gevolgen al net zo kwalijk kunnen zijn. Zeer verhelderend zijn in dit verband de vier soorten stereotypen die de socioloog Susan Fiske (1959-) onderscheidde, weergegeven in onderstaande matrix.

Grofweg, zegt Fiske, kun je stereotypen indelen langs twee verschillende assen: de mate van sympathie/affectie voor de gestereotypeerde (door Fiske 'warmth' genoemd) en de mate van competentie/status die hem wordt toegedicht (in de woorden van Fiske: 'competence'). Stereotypen als 'gehandicapten' of 'vluchtelingen' (lees: 'meelijwekkend', 'zielig') vallen in de categorie lage status/hoge sympathie en zijn dus niet noodzakelijkerwijs kwaadaardig of denigrerend bedoeld (al kunnen ze wel zo worden opgevat). In de categorie hoge status/hoge sympathie vinden we stereotypen die bewondering en respect uitdrukken: denk aan de 'hardwerkende Nederlander' van de VVD of de alwetende 'wetenschapper in witte jas.'

Daarnaast zijn er de stereotypen die weliswaar een hoge status worden toegedicht, maar met weinig affectie worden bejegend: de 'graaiende bankiers', de 'superrijken' of de succesvolle 'hipsters'. Hier spelen emoties van jaloezie, afgunst en onmacht een rol. Ten slotte zijn er nog de meest kwalijke stereotypen, jegens hen met weinig status én weinig sympathie: denk aan de 'uitkeringtrekker', de 'kutmarokkaan', de 'terroristische moslim' of de 'xenofobe PVV'er'.

Deze voorbeelden zijn nadrukkelijk niet meer dan voorbeelden, want: welk stereotype in welke categorie valt, verschilt sterk per groep. Zo worden vluchtelingen in links-progressieve kringen doorgaans anders gestereotypeerd dan in rechts-conservatieve kringen. Waar de een zielige hulpbehoevenden ziet, ziet de ander opportunistische gelukszoekers. Zoals ook nerds of CEO's van grote bedrijven in de ene kring weer heel andere stereotypen toegedicht kunnen krijgen dan in een andere kring. Denk aan: 'wiz-kids' versus 'gamende jongens zonder vriendin', 'graaiers' versus 'banenscheppers'.

Stereotypering verklaart de voorvallen, de enorme ophef erover en het wederzijdse onbegrip een stuk beter dan de extreme tegenstelling 'racisme' versus 'niks aan de hand'

Dit alles schrijf ik niet om de opmerkingen van Gordon of Jack Spijkerman goed te praten, of om de gevoelens van hen die gekrenkt zijn door het fenomeen Zwarte Piet, te bagatelliseren. Maar de matrix hierboven verklaart de voorvallen, de enorme ophef erover en het wederzijdse onbegrip dat het gevolg ervan was, in mijn ogen een stuk beter dan de extreme tegenstelling 'racisme' versus 'niks aan de hand.'

De opmerking van Gordon is een typisch gevalletje stereotypering van het soort 'lage status, lage sympathie': de Chinees, die nota bene promoveert in de economie, werd op denigrerende wijze gereduceerd tot 'afhaal-Chinees'. Geen wonder dat men over Gordon heen viel. Tegelijkertijd kan ik me voorstellen dat de presentator zijn eigen opmerkingen eerder plaatst in de categorie 'lage status, hoge sympathie': het was wel flauw, lullig zelfs misschien, maar affectief bedoeld - zoals mooie vrouwen 'sullige types' ook wel eens badinerend 'schattig' noemen. En zoals Gordon trouwens praktisch iedereen benadert: met een badinerend soort humor, wat goed getimed als 'dolletje' kan worden begrepen en wat slecht getimed buitengewoon kwetsend kan zijn.

De opmerking van Jack Spijkerman aan het adres van Humberto Tan ('niet alleen donker, maar nog dom ook') gaat een stapje verder en schurkt tegen het racistische aan, al vermoed ik dat ook hier de intentie van Spijkerman een affectieve was. Het maakt zeker een verschil of zoiets van vriend tot vriend of van vreemde tot vreemde wordt gezegd. Niettemin is de grap zelf moeilijk anders te plaatsen dan in het kwadrant van de meest kwalijke stereotypen: die van de respectloze, denigrerende, minachtende vorm. Niet voor niets kwam Spijkerman, anders dan Gordon, wel met excuses over de brug; hij zal de misplaatstheid hebben aangevoeld.

En dan is er nog de veelbesproken Zwarte Piet, die - racisme of niet - in ieder geval onmiskenbaar een stereotype is. Zij die er geen enkel kwaad in zien, zullen het hulpje van Sinterklaas in het kwadrant 'hoge status, hoge sympathie' plaatsen en hun kinderen oprecht voorhouden hoe knap het wel niet is dat Zwarte Piet op één avond al die pakjes in hun schoorsteen weet te bezorgen. Zij die twijfelen over de goedaardigheid van het stereotype zullen daarentegen vraagtekens plaatsen bij de status van Zwarte Piet: het is misschien niet slecht bedoeld (hoge sympathie), maar het blijft het 'hulpje' van Sinterklaas (lage status). En zij die in Zwarte Piet echt een racistisch fenomeen zien, zullen het stereotype plaatsen in de kwadrant lage status, lage sympathie. Niet alleen is hij 'het slaafje' van de witte baas, hij is ook nog eens een dom, karikaturaal figuur uit de tijd van de slavernij.

Racisme is geen licht verwijt

Dat dit soort stereotypen de deur naar werkelijk racisme en bijbehorende discriminatie open kunnen zetten, illustreert het geval van de donkere jongen die zijn stageplaats niet kreeg - een duidelijke ontzegging van gelijke rechten die ook de VN onder racisme zou scharen. En ongetwijfeld ging aan die racistische afwijzing ook een racistisch stereotype vooraf, in de trant van 'zwarten zijn lui/dom/onbetrouwbaar'. Doodnormale Marokkaanse jongens zullen evenzeer last hebben van het stereotype dat hun Marokkaanse tegenpolen op het slechte pad keer op keer bekrachtigen. Hoe indringend dit soort stereotypen kunnen zijn, blijkt wel uit het fenomeen dat zelfs gestereotypeerde groepen zelf zich soms gaan gedragen naar het stereotype dat over hen bestaat.

Als ook de stereotypen van Gordon, Spijkerman en Zwarte Piet eronder vallen, raakt het begrip 'racisme' behoorlijk aan inflatie onderhevig

Wat je Gordon en Jack Spijkerman zeker kan verwijten is dat ze het effect van stereotypen duidelijk onderschatten: zelfs onschuldig bedoelde grapjes kunnen sociale consequenties hebben, hetzij door de drempel van racisme te verlagen, hetzij door de stereotypen te bestendigen. Dat heeft ook met machtspositie te maken: ben je een populaire BN'er dan leggen je woorden extra gewicht in de schaal. Of andersom: van de stereotypering van bankiers die zonder uitzondering 'graaiers' zouden zijn, wordt minder gewag gemaakt omdat de bankier in een hogere machtspositie verkeert dan, zeg, een moslim in Amsterdam-Osdorp die met het stereotype 'radicaal' of 'terrorist' moet leven. De positie op de maatschappelijk ladder bepaalt voor een groot deel ook de kwaadaardigheid van het stereotype. Dat besef zou iedere bemiddelde blanke man die niks verkeerds ziet in Zwarte Piet ook moeten hebben.

Maar andersom: dit soort stereotypen allemaal over dezelfde kam van racisme scheren, is evengoed kort door de bocht en, zoals de meest gangbare definities van racisme laten zien, nogal een aantijging. Een morele hiërarchie aanhangen, bevestigen of propageren, met als bedoeling of effect mensen tot tweederangs burger te degraderen, is geen licht verwijt: als ook de stereotypen van Gordon, Spijkerman en Zwarte Piet daar onder vallen, raakt het begrip 'racisme' behoorlijk aan inflatie onderhevig. Dat de beklaagden moeite hebben met zo'n serieuze diskwalificatie, begrijp ik evengoed. Wat je Gordon en Spijkerman, naast enige gevoeligheid voor de positie van anderen, liever toewenst is een beter gevoel voor humor.
'De hemel is waar alle politieagenten Engels zijn, alle koks Frans, alle monteurs Duits, alle geliefden Italiaans en al het andere wordt georganiseerd door de Zwitsers. De hel is waar alle politie-agenten Duits zijn, alle koks Engels, alle monteurs Frans, alle geliefden Zwitsers en al het andere wordt georganiseerd door de Italianen.'
Of niet dan?

# data[].attributes.attachment_link.description
Hallo lezers. Spuit elf hier. Ik wil het graag even hebben over het racisme van Zwarte Piet, Gordon en Jack Spijkerman. En dan hier een grapje over 'voorbij de waan van de dag.' Wat vooral opvalt aan de discussie, is de gepolariseerdheid ervan. Er zijn duidelijk twee kampen.

# data[].attributes.body
Mikado

# data[].attributes.attachment_link.title
HELPDESK interculturele zorg - Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)