# data[].attributes.attachment_link.description
👉Jutro w TVP Kultura dokument i koncert poświęcony Zbigniewowi Herbertowi w 20. rocznicę śmierci poety, dzieło François Truffauta, film muzyczny inspirowany Sonda - Program telewizyjny 1977-1989, a...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(adres: zdjęcie ze strony www.lwow.home.pl )

Zbigniew Herbert polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk; Otrzymał solidne wykształcenie - Najpierw szkoła podstawowa pod wezwaniem świętego Antoniego, później zaś 22 września do Lwowa okrążonego od zachodu przez Niemców kawaler Orderu Orła Białego urodził się 29.X.1924 we Lwowie (wówczas Polska) w znakomitej polskiej rodzinie. Był synem Marii z Kaniaków i Bolesława Herberta, legionisty I Brygady Legionów Polskich, prawnika, profesora ekonomii, dyrektora Małopolskiego Banku Kupieckiego we Lwowie a od 1938 r. także dyrektora lwowskiego oddziału Poznańskiego Koncernu Towarzystw Ubezpieczeniowych „Westa". Jego ojciec za udział w walkach o obronę Lwowa w 1918r. został odznaczony Krzyżem Obrony Lwowa oraz Odznaką Honorową „Orlęta"; a matka za udział w wojnie polsko - sowieckiej otrzymała dyplom Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa.

VIII Państwowe Gimnazjum i Liceum imienia Króla Kazimierza Wielkiego z greką i łaciną ....Wybuch wojny zastał Herbertów w Brzuchowicach koło Lwowa zajętych przez wojska niemieckie. Na Lwów spadły w tym czasie pierwsze bomby. Dla przyszłego poety oznaczało to koniec szczęśliwego świata dzieciństwa. Niemcy oblegali Lwów od 12 do 22 września 1939 roku, ale Lwowa nie zdobyli. Na mocy tajnego układu Ribbentrop - Mołotow zadającego Polsce cios w plecy wkroczyli Sowieci.

Po wkroczeniu Niemców do Lwowa w nocy z 30 czerwca na 1 lipca 1941 w trakcie niemieckiej okupacji miasta kontynuował naukę na tajnych kompletach zakończoną maturą w styczniu 1944 roku. Aby zdobyć środki na utrzymanie rodziny, a także otrzymać "Ausweis", dokument chroniący przed niemieckimi łapankami, pracował jako karmiciel wszy w produkującym szczepionki przeciwtyfusowe Instytucie profesora Rudolfa Weigla. Był też sprzedawcą w sklepie z wyrobami metalowymi. W tym czasie złożył przysięgę i został żołnierzem podziemnej Armii Krajowej. Mimo wojny rozpoczął studia polonistyczne na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza. W marcu 1944 r. przerywa studia i przenosi się wraz z rodziną do Krakowa; tam podejmuje studia na Akademii Handlowej zakończone uzyskaniem dyplomu magistra ekonomi. Zalicza dwa lata studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, uczęszcza na wykłady na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, oraz uczęszczał na wykłady filozofii. Gdy jego ojciec w 1947 r. ze względów politycznych stracił pracę, zaczął pracować jako magister ekonomii w Narodowym Banku Polskim w Gdyni. Po ukończeniu studiów filozoficznych w Toruniu przeniósł się do stolicy. Ponieważ nie godził się na współpracę z władzą komunistyczną eksmitowano go do Brwinowa pod Warszawą. Pod koniec 1952 r. wraca do Warszawy gdzie pracuje jako sprzedawca. Kilka miesięcy później zostaje sekretarzem redakcji w Tygodniku Powszechnym. W marcu 1953 r. po śmierci Stalina redakcja pisma odmówiła zamieszczenia pochwalnego nekrologu, za co stracił pracę wraz z grupą pracowników.

Tak rodził się diament. Lata spędzone we Lwowie pod okupacją sowiecką i niemiecką, przedwcześnie utracone dzieciństwo, konieczność ucieczki ze wschodniej Galicji spowodowały że Herbert nigdy nie zapomniał o tym, że Polska utraciła na rzecz ZSRR aż 46% swego terytorium; w wyniku czego cały obszar Kresów Wschodnich znalazł się poza jej granicami . Wraz z wysyłkami Polaków na Syberię po 1944 r. ponad połowa Polaków została poszkodowana działaniami ZSRR zmierzającymi do likwidacji Polski (1920 r. oraz 1939-1944r.)

Po wojnie kontynuowano okupację Polski pod pozorami demokracji tzw. socjalistycznej. Te dramatyczne fakty zaciążyły na jego życiu i twórczości. Świadczą o tym filmy: Zbigniew Herbert Niezłomny oraz O nowej wolnej Polsce po 89 roku..

Zatroskany o polskie sprawy Zbigniew Herbert aktywnie włączał się w walkę z komunizmem.

Mimo że zadebiutował w 1948 r. dopiero po 1956 r. kiedy zakończyła się epoka stalinowska opublikowano jego pierwszy tomik poetycki „Struna światła". Wówczas sytuacja materialna Herberta poprawiła się na tyle, że odbył szereg podróży. W latach 1958 - 1960 odwiedził Francję, Anglię, Grecję i Włochy, po 1965 roku bywał w w Paryżu, Berlinie i Grecji. Wykładał literaturę europejską w Los Angeles...

W 1975 r podpisał tzw. List 15 żądający by Polacy mieszkający w ZSRR mieli kontakt z polską kulturą, oraz memoriał 59 przeciwko wprowadzeniu zmian do Konstytucji PRL. W 1981 r. uczestniczył w tworzącym się ruchu NSZZ „Solidarność" , pisał wielokrotnie odezwy do znanych polityków. W 1992 r. gdy na stałe zamieszkał w Polsce udzielił poparcia w sprawie dekomunizacji elit (1992, nr 41); a swą zdecydowanie antykomunistyczną publicystykę publikował na łamach "Tygodnika Solidarność" . Herbert wystosował list do prezydenta ). Zainicjował także zbiórkę pieniężną na pomoc . Poparł również inicjatywy w sprawie wyjaśnienia okoliczności śmierci . Wywołało to liczne skierowane w poetę ataki oraz spory wokół jego osoby i głoszonych przez niego poglądów, trwające nawet po śmierci Herberta. Konflikt ten ma swoje korzenie w negatywnej ocenie komunistycznego panującego w Polsce za czasów

). Ostatnie lata życia upłynęły mu na zmaganiu się z chorobą. Był chory na ciężką Academy of Arts and Sciences astmę - miał trudności z mówieniem, prawie nie opuszczał łóżka. Mimo to, wciąż intensywnie pracował - ukazał się na kilka miesięcy przed jego śmiercią.
...to wcale nie wymagało wielkiego charakteru
nasza odmowa niezgoda i upór
mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tak smaku...
...Nasze oczy i uszy odmówiły posłuchu
książęta naszych zmysłów wybrały dumne wygnanie
To wcale nie wymagało wielkiego charakteru
mieliśmy odrobinę niezbędnej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tak smaku
który każe wyjść skrzywić się wycedzić szyderstwo choćby
za to miał spaść bezcenny kapitel ciała

http://sciaga.onet.pl/24296,55,0,0,1,20246,1,sciaga.html Potęga Smaku "

Jerzego Zalewskiego poświęcony Herbertowi " Obywatel poeta ".

autor Waldemar Łysiak oraz http://rekontra.salon24.pl/251780,obywatel-poeta

Wielu twórców tego okresu splamiło się kolaboracją z komuną (Szymborska, Gałczyński, Tuwim, Miłosz), natomiast Herbert nigdy nie napisał nic czego by się musiał później wstydzić. Potępiał zarówno komunizm jak i postkomunizm. „Nie może być potwór który ma ludzką twarz tj. socjalizm z ludzką twarzą; potwór musi mieć twarz potwora". Uważał że moralność twórcy jest bardzo ważna; bez moralności wszystko co człowiek zrobi może się skierować przeciwko niemu, bądź innym ludziom".

Dziś właśnie Zbigniew Herbert a nie Szymborska, Miłosz czy Tuwim jest najczęściej tłumaczonym polskim pisarzem.

Na uroczystą galę w Teatrze Narodowym w Warszawie otwierającą obchody Roku Herberta w 1998 r. Prezydent RP Lech Kaczyński skierował następujące przesłanie „Herbert był krytykiem komunizmu, postkomunizmu, zaś dekada jaka upłynęła od śmierci poety była oczyszczeniem pamięci o poecie który w pewnym sensie był wyklęty".

Herbert zwany "Księciem poetów" zadeklarował publicznie (w liście do S. Remuszki już A.D. ), że nigdy nie będzie drukował na łamach gazety Michnika. Wygląda na to że danego słowa dotrzymał. Stał się samozwańczym sędzią polskich elit, pułkownikiem Herbertem, Dowódcą Królewskiej Samodzielnej Brygady Huzarów Śmierci jak ironicznie siebie nazywał...

„ Herbert był szalenie związany uczuciowo ze Lwowem. I nie znosił wyrzekania na Polaków. Kiedyś pojechał do paryskiej "Kultury" i Giedroyc z Miłoszem swoim zwyczajem gadali na Polaków. Wtedy Herbert zdjął spodnie i kazał się całować w polską dupę"

http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_herbert_zbigniew#sylwetka

http://www.jacektrznadel.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=30&Itemid=31

http://www.zyciebytomskie.pl/artykul.php?id=904&glowny=0 Mam nadzieję, że zaciekawią one nie tylko znawców i miłośników poezji współczesnej"...

" - niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda
dla szpiclów katów tchórzy - oni wygrają
a kornik napisze twój uładzony życiorys
pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę

i nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy
przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie

Mam nadzieję że tu Nasz Mistrz się pomylił, coraz bliższa jest droga do poznania prawdziwego a nie uładzonego życiorysu wielkiego poety. Polacy, którzy głównie przez internet odkrywają Herberta i jego przesłania, po Tragedii Smoleńskiej zachowali się tak, jak by zapewne zachował się sam Poeta. Gdyby wówczas jeszcze żył, (po kwietniu 2010r.) to napisał by w swych wierszach „umarłem razem z Nimi"...; Na Krakowskim Przedmieściu zapalał by znicze...

Ludzi dobrej woli jest więcej śpiewał Czesław Niemen (też z utraconych Kresów). Świadczy o tym choćby fakt, że we wszystkich filmach

Dzisiaj w sporze z Michnikiem Herbert wygrywa. Sprzedaż "Gazety Polskiej" zbieżnej z poglądami Herberta wzrosła z 26,2 tys. egz. w marcu 2010 r. do 70 tys. egz. w marcu 2011 roku. Oznacza to wzrost o 167 proc.!, natomiast sprzedaż Gazety Wyborczej utożsamianej słusznie z drogą życiowa i poglądami Adama Michnika od kwietnia 2010 r systematycznie spada - o 8,7 proc. rok do roku, oraz o 11,5 proc maj 2011 r do kwietnia 2011 r.

Historia do dziś nie oddaje należnego Herbertowi hołdu, znany i uwielbiany na całym świecie nadal jest w polskich mediach otoczony jest zmowa milczenia, a jego utwory rzadko goszczą w Telewizji publicznej, prasie czy radiu. Zresztą po tym co prezentował sobą Herbert trudno się dziwić, przecież miernoty nie lubią być oceniane czy porównywane z prawdziwym autorytetem.

Ps. W czwartek 2. 06. 2011 r TVP Historia o godz. 21.40 zapowiada powtórka filmu „ Obywatel poeta - Zbigniew Herbert".
Koniecznie obejrzyjmy ten film i polećmy go znajomym.

# data[].attributes.attachment_link.description
(adres: zdjęcie ze strony www.lwow.home.pl ) Zbigniew Herbert polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk; Otrzymał solidne wykształcenie - Najpierw szkoła podstawowa pod wezwaniem świętego Antoniego, później zaś 22 września do Lwowa okrążonego od zachodu przez Niemców kawaler Orderu Orła Białego urodził się 29.X.1924 we Lwowie (wówczas Polska) w znakomitej polskiej rodzinie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ciekawostki o Zbigniew Herbert - Zbigniew Herbert był poetą, dramatopisarzem, eseistą, autorem słuchowisk. Urodził się w 1924 roku we Lwowie. Jego rodzina pochodziła prawdopodobnie z Anglii. Herbert...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Biografia Zbigniewa Herberta

Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 we Lwowie. Uczył się w VIII Państwowym Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej nie opuścił miasta, a nawet zdecydował się uczęszczać na tajne komplety. Od 1943 roku należał do Armii Krajowej. By utrzymać siebie i rodzinę pracował jako karmiciel wszy w Instytucie prof. Rudolfa Weigla i jako sprzedawca w sklepie z materiałami metalowymi. Studia rozpoczął na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, lecz przerwał je pod koniec marca 1944 i wyemigrował do Krakowa chwilę przed wkroczeniem do miasta Armii Czerwonej. Pobyt w Krakowie był przepełniony nauką - odwiedzał wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim i Akademii Sztuk Pięknych, a także studiował ekonomię na Akademii Handlowej, którą ukończył w 1947 roku. Z późniejszych wywiadów można wywnioskować, że również w tym okresie parał się działalnością konspiracyjną w AK.

Zbigniew Herbert prawnicze wykształcenie odebrał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, na którym studiował także filozofię pod okiem Henryka Elzenberga, mistrza i mentora. Zamieszkał w Sopocie, gdzie imał się różnych zajęć - pracował w Narodowym Banku Polskim w Gdyni, należał do zespołu redakcyjnego czasopisma „Przegląd Kupiecki", angażował się w tworzenie Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich. Po powrocie do Torunia nadal pozostał w sferze kulturalnej - pracował w Muzeum Okręgowym i nauczał w okolicznej szkole podstawowej. Od 1951 roku mieszkał w Warszawie, gdzie wznowił przerwane wcześniej studia filozoficzne. Jako autor Herbert próbował swoich sił, publikując recenzje teatralne, plastyczne czy muzyczne w czasopismach takich jak: „Tygodnik Wybrzeża", „Słowo Powszechne", „Przegląd Powszechny", „Dziś i jutro". Na łamach tego ostatniego w 1950 roku ukazały się debiutanckie utwory: Napis, Złoty środek i Pożegnanie września, wszystkie trzy wydrukowano jednak bez zgody autora. W tym samym roku miał miejsce również oficjalny debiut Zbigniewa Herberta - w „Tygodniku Powszechnym" wydrukowano wiersz bez tytułu rozpoczynający się słowami Palce wrzeciona dźwięków...

Zbigniew Herbert nie chcąc propagować szerzącego się socrealizmu, musiał zrezygnować z pracy publicysty i zaczepiał się w różnych miejscach - pracował jako kalkulator chronometrażysta w Inwalidzkiej Spółdzielni Emerytów Nauczycieli „Wspólna Sprawa", starszy asystent w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Przemysłu Torfowego i, dzięki protekcji Stefana Kisielewskiego, jako dyrektor biura Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich. Sytuację zmieniła odwilż polityczna w 1956 roku, która pozwoliła Herbertowi na wydanie debiutanckiego tomu poezji Struna światła. Otrzymane stypendium ze Związku Literatów Polski umożliwiło mu możliwość podróżowania po Europie, a następnie świecie. Kolejnymi wydanymi przez niego tomikami były: Hermes, pies i gwiazda (1957), Studium przedmiotu (1961), Napis (1969). Podczas pobytu w Paryżu poznał się z tłumaczką Katarzyną Dzieduszycką, z którą w 1968 roku wziął ślub. Małżeństwo przetrwało aż do śmierci Herberta.

W 1974 roku zainicjował powstanie Pana Cogito - tytułowego bohatera tomiku o tej samej nazwie. Przez tę postać poeta wyrażał swoje obawy i obserwacje na temat kondycji współczesnego świata, niejednokrotnie posługując się ironią. Inne wydane tomiki to: Raport z oblężonego miasta i inne wiersze (1983), Elegia na odejście (1990), Epilog burzy (1998) czy 89 wierszy (1998). Był ponadto uzdolnionym eseistą i opowiadaczem, czego efekty można przeczytać w publikacjach: Barbarzyńca ogrodzie (1962), Martwa natura z wędzidłem (1993). Próbował także swoich sił jako dramatopisarz - Jaskinia filozofów (1956), Drugi pokój (1958), Rekonstrukcja poety (1960), Lalek. Sztuka na głosy (1961) oraz Listy naszych czytelników (1972). W latach sześćdziesiątych miał szansę na otrzymanie Nagrody Nobla w kategorii literatury - był jednym z najpoważniejszych kandydatów polskiej kultury. Od 1972 roku należał do międzynarodowego stowarzyszenia pisarzy PEN Club. Na stałe wrócił do Polski w 1981 roku, kiedy to wiązał nadzieje z ruchem Solidarności. Sam zakazany przez agendę Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, publikował w podziemiu, stając się dla młodego pokolenia głosem wolności. W 1986 roku zdecydował o wyjeździe do Paryża na stałe, skąd wrócił jednak do Warszawy w 1991 roku z powodu choroby. Astma, na którą cierpiał całe życie utrudniała mu nawet poruszanie. Zbigniew Herbert zmarł 28 lipca 1998 roku w Warszawie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 we Lwowie. Uczył się w VIII Państwowym Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej nie opuścił miasta, a nawet zdecydował się uczęszczać na tajne komplety. Od 1943 roku należał do Armii Krajowej. By utrzymać siebie i rodzinę pracował jako karmiciel wszy w Instytucie prof.

# data[].attributes.headline
Zdjęcia i ilustracje do twórczości Herberta

# data[].attributes.subject
Zdjęcia i ilustracje do twórczości Herberta

# data[].attributes.attachment_link.title
03 Zdjęcia i ilustracje do twórczości Herberta Archives | Herbert Guru

# data[].attributes.attachment_link.description
Ikonografia herbertowska Zdjęcia i ilustracje do twórczości Zbigniewa Herbert

# data[].attributes.headline
Nagła wyspa studia i szkice o pisarstwie Zbigniewa Herberta 

# data[].attributes.subject
Nagła wyspa studia i szkice o pisarstwie Zbigniewa Herberta 

# data[].attributes.headline
Rysunki Zbigniewa Herberta. Niezwykła wystawa z okazji 90. urodzin poety 

# data[].attributes.subject
Rysunki Zbigniewa Herberta. Niezwykła wystawa z okazji 90. urodzin poety 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Foto: Staszek_Szybki_Jest / wiki ( CC BY-SA 3.0) Popiersie Zbigniewa Herberta w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Szkice wykonane przez Zbigniewa Herberta podczas jego wizyt w europejskich muzeach oglądać można od wtorku w warszawskiej Bibliotece Narodowej. Wystawa "Inna perspektywa. Notatki Zbigniewa Herberta z muzeów" zorganizowana została w ramach obchodów 90. rocznicy urodzin poety.

Na wystawę, otwartą we wtorek w filii Biblioteki Narodowej przy stołecznym Polu Mokotowskim, składa się 30 szkiców, jakie poeta wykonał podczas wizyt w europejskich muzeach i galeriach w latach 1958-98. Przerysowując wybrane przez siebie fragmenty obrazów i rzeźb, jak przekonują organizatorzy wystawy, Herbert "wprowadza nas bocznymi drzwiami do świata dawnych mistrzów".

- Język poetycki jest językiem innej perspektywy; to, czego nie da się wyrazić w sposób jasny, klarowny i racjonalny, da się wyrazić za jego pomocą - powiedział Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, odwołując się do tytułu wystawy. - To, co wiąże się ze Zbigniewem Herbertem jest tym, co łączy nas z kulturą europejską, światową. Herbert w dużym stopniu był przewodnikiem po wszystkim tym, co najciekawsze, najbardziej godne w kulturze europejskiej; często otwierał nam oczy na rzeczy oczywiste, ale także na to, co ukryte. Ta wystawa prezentuje również inne spojrzenie na zabytki. W tym labiryncie tekstów i rysunków zobaczyć można elementy, które pamięta się z dzieł doskonale znanych, ale elementy, które z pewnością nie są pierwszoplanowe - podkreślił podczas wtorkowego otwarcia wystawy.

"Szukał swojej własnej drogi"

Herbert rzadko przerysowywał te miejsca, które uznaje się za punkty centralne dzieła, czy to ustalane przez artystę, epokę czy sztukę interpretacji. Szukał swojej własnej drogi. Postanowiliśmy wyłowić te rysunki, odnaleźć skąd pochodzą szkicowane przez niego elementy, z jakich dzieł.

Łukasz Wojtysko

Wśród eksponowanych dzieł znalazły się m.in. szkice fragmentów takich prac jak "Alegoria malarstwa" Jana Vermeera, tryptyk "Narodziny, Ukrzyżowanie i Zmartwychwstanie" Hansa Memlinga, "Chrystus dźwigający krzyż" Hieronymusa Boscha, "Złożenie do grobu" Caravaggia, "Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza" Rembrandta, "Kobiecy akt ze zgiętymi nogami" Egona Schiele czy rzeźby głowy bogini mądrości Ateny i Wenus z Willendorfu.

- Herbert rzadko przerysowywał te miejsca, które uznaje się za punkty centralne dzieła, czy to ustalane przez artystę, epokę czy sztukę interpretacji. Szukał swojej własnej drogi. Postanowiliśmy wyłowić te rysunki, odnaleźć skąd pochodzą szkicowane przez niego elementy, z jakich dzieł. Ostatnim elementem pracy było znalezienie wśród utworów Herberta fragmentów, które mogłoby stanowić ekwiwalent tego, co robi on z malarstwem: poszukać tych fragmentów, które nie kojarzą nam się z Herbertem. Poczytać jego teksty w taki sposób, jak on czytał malarstwo - powiedział PAP kurator wystawy Łukasz Wojtysko.

Odręczne notatki

Czy nie w tym tkwi filozofia malarza, owa pulsująca i bolesna konieczność przyciągania świata, aby poznać go w najdrobniejszym szczególe, a potem odpychanie go, aby zrozumieć w całości, w relacji z innymi przedmiotami

fragment notatek Zbigniewa Herberta

Szkicom towarzyszą fragmenty notatek i utworów Herberta. "Czy nie w tym tkwi filozofia malarza, owa pulsująca i bolesna konieczność przyciągania świata, aby poznać go w najdrobniejszym szczególe, a potem odpychanie go, aby zrozumieć w całości, w relacji z innymi przedmiotami" - zastanawia się poeta w notatkach nad pracami Vermeera.

Jak podkreślił Wojtysko, spośród 5 tysięcy szkiców na wystawie znalazło się 28 rysunków i dwie mapy, sporządzone przez poetę, podczas podróży. Wystawę otwiera dwukrotnie przerysowany "List miłosny" Jana Vermeera, który Herbert oglądał w amsterdamskim Rijksmuseum w 1976 r. "Raz przerysował tylko kotarę z pierwszego planu. Za drugim razem przerysował twarze postaci, znajdujące się wewnątrz obrazu. Tym gestem pokazuje jak ważna jest kotara w obrazie, przedstawiającym nie tylko wnętrze budynku ale także wnętrze bohaterów" - tłumaczy kurator.

Ekspozycja została otwarta w ramach obchodów 90. rocznicy urodzin poety. Od 27 do 29 października w Pałacu Rzeczypospolitej - głównym gmachu Biblioteki Narodowej - trwają spotkania i debaty herbertowskie.

Wystawę "Inna perspektywa. Notatki Zbigniewa Herberta z muzeów" oglądać będzie można do końca grudnia.

Autor: dln//rzw / Źródło: PAP

Odtwórz: Czarny protest na czerwonym dywanie. Złote Globy w cieniu skandali
"Trzy billboardy za Ebbing, Missouri" zdominował 75. galę rozdania Złotych Globów. Dramat Martina McDonagha zdobył cztery... czytaj dalej "

Odtwórz: Czerń czerni nierówna. Najpiękniejsze kreacje z czerwonego dywanu Złotych Globów
Złote Globy to nie tylko jedne z najważniejszych nagród amerykańskiego przemysłu rozrywkowego. Czerwony dywan staje się... czytaj dalej "

Gitara od Slasha, pejzaże Edwarda Dwurnika, Marlena Kuczko, bilety na mecze Bundesligi od Roberta Lewandowskiego czy komplet... czytaj dalej "

Znana francuska piosenkarka France Gall, zwyciężczyni konkursu Eurowizji z 1965 roku, zmarła w niedzielę w wieku 70 lat.... czytaj dalej "

Już dzisiaj w nocy 75. gala wręczenia Złotych Globów. Na liście nominowanych znalazła się między innymi niezwykła,... czytaj dalej "

"Inny Trans-Atlantyk" - nowa wystawa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej to gratka dla tych, którzy lubią dzieła ruchome, zmienne i... czytaj dalej "

Gośćmi Marcina Mellera w programie "Drugie śniadanie mistrzów" byli Michał Oleszczyk (krytyk filmowy, tłumacz), Marek Węcowski... czytaj dalej "

- Dokonywaliśmy ludobójstw, prowadziliśmy krwawe wojny, zabijając miliony istnień. Niestety, ta mroczna strona naszej natury... czytaj dalej "

# data[].attributes.attachment_link.title
Rysunki Zbigniewa Herberta. Niezwykła wystawa z okazji 90. urodzin poety

# data[].attributes.attachment_link.description
Na wystawę, otwartą we wtorek w filii Biblioteki Narodowej przy stołecznym Polu Mokotowskim, składa się 30 szkiców, jakie poeta wykonał podczas wizyt w europejskich muzeach i galeriach w latach 1958-98. Przerysowując wybrane przez siebie fragmenty obrazów i rzeźb, jak przekonują organizatorzy wystawy, Herbert "wprowadza nas bocznymi drzwiami do świata dawnych mistrzów".

# data[].attributes.headline
Zbigniew Herbert (1924–1998) – polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk 

# data[].attributes.subject
Zbigniew Herbert (1924–1998) – polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk 

# data[].attributes.body
Wikicytaty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbigniew Herbert (1924-1998) - polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk.

# data[].attributes.body
Polskie Radio

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lwów żyje w wierszach Poety od pierwszego do ostatniego tomiku wierszy, a jego nadzwyczajny status polega na tym, że jest jedynym miastem na świecie, które obywa się bez nazwy...

A czym jest "miasto utracone"? Występuje w dwóch postaciach. Jest to zburzona Warszawa, popowstaniowe ruiny i ten rodzaj metaforycznego istnienia stolicy poeta przywołuje przede wszystkim w swym pierwszym tomiku wierszy, zatytułowanym "Struna światła". (...)

Ale istnieje w poezji Herberta jeszcze jedno utracone miasto, choć jego przywołanie jest jeszcze bardziej zmysłowo-bolesne: Lwów. Kresowa stolica żyje życiem tak utajonym, że nie przez wszystkich została dostrzeżona. W filmie o Lwowie Herberta, zatytułowanym "Śladami Zbigniewa Herberta po Lwowie", jedna z heroicznych Polek-lwowianek skarży się, że największy poeta, jaki urodził się w jej mieście, "tak późno sobie o nim przypomniał" i "mało o Lwowie napisał". Czuć w tej skardze wielki ból, a nawet zarzut. Niesłuszny.

Nie chodzi tylko o to, że wspomnienie rodzinnej miejscowości musiało być męką i - być może - trudno było dotkliwe emocje przetworzyć w dzieło sztuki. Nie wchodząc w kwestie psychologii twórczości, zauważyć trzeba, że podskórnie Lwów żyje w wierszach poety od pierwszego do ostatniego tomiku wierszy, a jego nadzwyczajny status polega na tym, że jest jedynym miastem na świecie, które obywa się bez nazwy. Jest „miastem bez imienia", tak jak o Warszawie pisał Baczyński („Bez imienia"), a Miłosz o Wilnie („Miasto bez imienia"). Pomińmy trzy pierwsze wiersze debiutanckiego tomu: „Dwie krople", „Dom" i „Pożegnanie września", które przywołują początek wojny. Wprawdzie z konieczności odnoszą się do ówczesnego miejsca pobytu, ale niewyraźnie, nie wprost. Natomiast czwarty wiersz tomu „Struna światła", zatytułowany „Trzy wiersze z pamięci", dramatycznie zapowiada blokadę wspomnienia o mieście i jego mieszkańcach:
żyjąc - pomimo żyjąc - przeciw
wyrzucam sobie grzech niepamięci.
To pamięć zawodzi. Pamięć jest w stanie przywołać zaledwie ułomki sytuacji, kalekie fragmenty miejsc. I zagładę, której synonimem jest utarta miasta, jak w "Iliadzie". W wierszu nie ma mowy o tym, że miasto fizycznie ocalało. Ale jakie ma to znaczenie? Jak ocalało, skoro go dla wygnańców nie ma? Dlatego wiersz jest trochę niejasny, bo obraz Lwowa poniekąd nakłada się na zagładę Warszawy i tylko kilka napomknień - oczywistych dla mieszkańców Lwowa - bezbłędnie wskazuje na lokalizację. Jest to pośredni dowód na niegotowość poety do przetworzenia rzeczywistości w sztukę, wspomnienia w poetycki obraz, emocji w wiersz. Więcej prób znajduje się w drugim tomie poety, "Hermes pies i gwiazda", ale i tu zaczyna się od wyznania niegotowości:
Nigdy o tobie nie ośmielam się mówić ogromne niebo mojej dzielnicy.
Wiersz "Nigdy o tobie" otwiera przepaść, jaka dzieli wspomnienie od realnego doświadczenia, które można powtórzyć. Te dwa światy żyją w innych realiach: dotyku materialnej rzeczywistości i wyobrażeniu zamkniętym pod powieką:
Nie opiszę nawet domu zna wszystkie ucieczki i moje powroty choć mały jest i nie opuszcza powieki zamkniętej.
Wydawałoby się, że to emocje - tyleż czułe, co bolesne, uniemożliwiają przekaz doświadczenia. Ale jest jeszcze druga przeszkoda: nieuleczalna sprzeczność między zmysłami a wyobraźnią, materią a widmem:
Chciałbym właściwie napisać o klamce furtki tego domu o jej szorstkim uścisku i przyjaznym skrzypieniu i choć wiem o niej tak wiele powtarzam tylko okrutnie pospolitą litanię słów.
Język okazuje się zbyt kaleki, zanadto banalny i niewystarczająco ważki, by wyrazić oryginalną prawdę, jednostkowe uczucie, unikalny klimat miłości i żalu. Zamiast opisu mamy klęskę i cierpienie. I okazuje się, że jedynie język sennego marzenia, ze swą niejasnością i brakiem dopowiedzenia, może sprostać opisowi, który dlatego jest precyzyjny, że wzięty z kosmicznej wizji ("Moje miasto"):
śniło mi się że idę z domu rodziców do szkoły wiem przecież którędy idę po lewej sklep Paszandy trzecie gimnazjum księgarnie widać nawet przez szybę głowę starego Bodeka chcę skręcić do katedry widok się nagle urywa nie ma dalszego ciągu po prostu nie można iść dalej a przecież dobrze wiem to nie jest ślepa ulica.
Dlaczego tylko sen może opowiadać o "moim mieście"? Bo i sen i rodzone miasto należą do tej samej rzeczywistości bytów nierealnych - nieistniejących, bo utraconych. Tylko sen może łączyć aptekarską precyzję konkretu z jednoczesnym rozpłynięciem się rzeczywistości w jakieś mgławicowej nieokreśloności. To tak jak dla Adama i Ewy nie istnieje już Raj, a tylko ból po stracie:
ocean lotnej pamięci podmywa kruszy obraz w końcu zostanie kamień na którym mnie urodzono przed zatrzaśniętą bramą mego miasta.
Nie ma powrotu i nie ma realiów, choć wydaje się, że pozostał jeden konkret: "kamień, na którym mnie urodzono". To jedyny element, który przetrwa, mimo że biblijny obraz zakazanego miejsca będzie się powtarzał wielokrotnie, nawet w tym samym tomiku poeta zamieścił mały liryk prozą, zatytułowany "Kraj". Jest to sytuacja niezmienna, której nie niweczą lata i doświadczenie życiowe, choć podobno czas goi rany. Nawet jeśli to prawda, że czas tłumi emocje, to przecież tym bardziej unicestwia osobiste miejsca, których obiektywne istnienie w jakiś przedziwny sposób powiązane są z osobistym przeżyciem. Poeta się starzeje, w jego twórczości pojawia się Pan Cogito, postać po części tożsama, a po części różna od autora, ale sytuacja się nie zmienia, o czym świadczy wiersz "Pan Cogito myśli o powrocie do rodzinnego miasta".
Gdybym tam wrócił pewnie bym nie zastał ani jednego cienia z domu mego ani drzew dzieciństwa ani krzyża z żelazną tabliczką ławki na której szeptałem zaklęcia kasztany i krew ani też żadnej rzeczy która nasza jest wszystko co ocalało to płyta kamienna z kredowym kołem stoję w środku na jednej nodze na moment przed skokiem nie mogę urosnąć choć mijają lata a w górze huczą planety i wojny.
Świat znieruchomiał w tym miejscu, a rzeczywistość straciła realność, ponieważ czas stracił nad nią swoją władzę. Lwów może już tylko jako mit i wzorzec powodować żywsze emocje wobec jakiś miejsc na świecie, jeśli przypominają "zrabowane miasto ojców" - jak napisze w Ferrarze ("Rovigo"). Już łatwiej wspominać nauczycieli szkolnych ("Pan od przyrody", "Lekcja łaciny", "Pan Cogito. Lekcja kaligrafii"), którym tak wiele się zawdzięcza, albo wycieczkę szkolną na "Wysoki Zamek", która ni stąd, ni zowąd zamieni się w metaforyczną podróż w zaświaty: "jeszcze wyższy zamek".

Pod koniec życia, stary i schorowany poeta jeszcze raz powróci do mitycznego miasta, którego nie chciał odwiedzić nawet po 1989 roku, kiedy było to już politycznie możliwe. W ostatnim tomie, "Epilog burzy", znajdziemy dojrzałe dzieło żegnającego się ze światem poety:
W mieście kresowym do którego nie wrócę jest taki skrzydlaty kamień lekki i ogromny pioruny biją w ten kamień skrzydlaty w moim mieście dalekim do którego nie wrócę jest ciężka i pożywna woda kto raz ci kubek z taką wodą poda mówi - raz tu jeszcze wrócę w moim mieście którego nie ma na żadnej mapie świata jest taki chleb co żywić może całe życie czarny jak dola tułacza jak kamień, woda, chleb, trwanie wież o świcie.
W pożegnalnym wierszu Herbert nareszcie znalazł sposób, aby wyjawić czym było dla niego nie tyle rodzinne miasto, co mit Lwowa, który towarzyszył mu przez całe życie. Jest to jakby rozwinięcie, a może wytłumaczenie czym jest ów "kamień, na którym mnie urodzono". Idea wierności, stałości i trwania cywilizacji mimo nawałnicy historii i zalewowi barbarzyństwa, została w tym wierszu utożsamiona z obrazem miasta realnego i nierealnego zarazem, Lwowa i mitu kresowej stolicy - "semper fidelis" (dewiza Lwowa: "zawsze wierny").

Józef Maria Ruszar

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lwów żyje w wierszach Poety od pierwszego do ostatniego tomiku wierszy, a jego nadzwyczajny status polega na tym, że jest jedynym miastem na świecie, które obywa się bez nazwy... A czym jest "miasto utracone"? Występuje w dwóch postaciach. Jest to zburzona Warszawa, popowstaniowe ruiny i ten rodzaj metaforycznego istnienia stolicy poeta przywołuje przede wszystkim w swym pierwszym tomiku wierszy, zatytułowanym "Struna światła".

# data[].attributes.attachment_link.description
Lwów, Lwów, Lwów, Lwowska Galeria Sztuki, Galeria obrazów, Zbigniew Herbert, Wspomnienia i fotografie ze Lwowa, opisy ciekawszych zabytkow, Polski Teatr Ludowy, Lwowska Szkola Matematyczna, Politechnika Lwowska, Uniwersytet Jana Kazimierza, rocznica smierci 24 lwowskich Profesorow w 1941 roku, Cmentarz Lyczakowski, Cmentarz Orlat, aktualnosci, historia, ciekawostki Lwow, Lwów, Leopolis, Lemberg, Lwow, Lviv,

# data[].attributes.attachment_link.description
Portal Fundacji im. Zbigniewa Herberta. Obok kalendarium życia i twórczości Herberta, wybranych utworów Poety, poświęconych mu wspomnień oraz tekstów krytyczno-literackich, prezentujemy unikatowe ilustracje i materiały z archiwum.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - Ogród Barbarzyńcy. U Dorów

# data[].attributes.attachment_link.description
Druga z serii podróży ze Zbigniewem Herbertem. Poetycka proza przenosi nas do południowych Włoch, w okolice Pestu i Neapolu. Komentarzem do prezentowanych zdjęć są utwory Zbigniewa Herberta: „Poczucie tożsamości", „Na pomoc Pompei", „Architektura" oraz fragmenty eseju „U Dorów".

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - Ogród Barbazyńcy. Il duomo

# data[].attributes.attachment_link.description
Fragmenty eseju Herberta „Il duomo" towarzyszą kolejnej podróży do Włoch. „Przyjaciel poeta mówi: jedziesz do Włoch, nie zapomnij wpaść do Orvietty".

# data[].attributes.headline
Ogród Barbarzyńcy, Piero della Francesca 

# data[].attributes.subject
Ogród Barbarzyńcy, Piero della Francesca 

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - Ogród Barbarzyńcy, Piero della Francesca

# data[].attributes.attachment_link.description
Herbert był wytrawnym znawcą sztuki. Szczególnie sztuka obszaru śródziemnomorskiego zajmowała w jego twórczości, jak i osobistych podróżach wyjątkowe miejsce. Czym było dla poety malarstwo Piera della Francesci? Zobacz dokument na podstawie zapisków Herberta z tomu „Barbarzyńca w ogrodzie".

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - Herbert - obywatel poeta

# data[].attributes.attachment_link.description
Kontrowersyjne wypowiedzi Jacka Trznadla, Joanny Salomon i samego Zbigniewa Herberta sprawiły, że film nie został zatwierdzony do emisji. Jego droga na ekran telewizora była długa i zawiła. O Herbercie opowiadają jego przyjaciele. Wiele osób zna jego utwory, niewiele wie jakim był człowiekiem.

# data[].attributes.body
YouTube

# data[].attributes.attachment_link.description
Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.

# data[].attributes.body
i jego twórczości

# data[].attributes.headline
Wskzówki moralne zawarte w przesłaniu "Pana Cogito" Zbigniewa Herberta - interpretacja

# data[].attributes.subject
Wskzówki moralne zawarte w przesłaniu "Pana Cogito" Zbigniewa Herberta - interpretacja

# data[].attributes.headline
Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Z. Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza

# data[].attributes.subject
Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Z. Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Zbigniew Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza.

2. Między nicością a nieskończonością, czyli jak M. Sęp - Szarzyński i - El Greco portretują człowieka barokowego

3. Poetyckie manifesty dwu pokoleń młodzieży - "Oda do młodości" A. Mickiewicza i "Do młodych" A. Asnyka
Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Zbigniew Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza.
Konspekt lekcji otwartej w klasie I liceum ogólnokształcącego
Prowadząca: mgr Iwona Pawłowska

1. Temat lekcji: Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Z. Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza.

2. Cele lekcji: a/ utrwalenie wiadomości o postaciach mitycznych,

b/ zapoznanie z wierszem Z. Herberta "Apollo i Marsjasz",

c/ uświadomienie uczniom zjawiska intertekstualności,

d/ ćwiczenie umiejętności czytania ze zrozumieniem,

e/ kształcenie umiejętności analizowania i syntetyzowania.

1. Metody i formy pracy: metoda metaplanu, praca z tekstem, praca w grupach.

2. Tok lekcji: a/ czynności wstępne,

b/ zapisanie tematu,

c/ wyznaczony uczeń streszcza mit o Apollu i Marsjaszu,

d/ informacja nauczyciela o zjawisku intertekstualności w literaturze oraz o poecie współczesnym, klasycyzującym - Z. Herbercie,

e/ lektura wiersza "Apollo i Marsjasz",

f/ podział klasy na grupy pracujące metodą metaplanu, przydział zadań, rozdanie materiałów i pytań. Każda grupa pracuje nad tym samym problemem. Po zakończeniu pracy losowo zostaje wybrana grupa prezentująca swój plakat, pozostali uczniowie dokonują ewentualnych korekt lub uzupełnień.

Jak Z. Herbert opowiedział mit o Apollu i Marsjaszu?

Jak było? ( co napisał poeta o pojedynku boga z sylenem? )

- opisał główny problem, ale zmienił szczegóły, niektóre dopisał, skonkretyzował

- wycie Marsjasza potraktował jak dalszą część pojedynku,

- krzyk Marsjasza jest prawdziwy w przeciwieństwie do nienaturalnie pięknej muzyki boga,

- Marsjasz krzykiem porusza naturę i pokonuje Apolla

- Herbert zaczyna swoją opowieść w momencie, kiedy kończy się mit.

Jak być powinno? ( co o pojedynku mówią mity? )

- Apollo wygrywa, bo gra piękniej,

- bóg ukarał zarozumiałego syrena,

- obdarcie Marsjasza ze skóry spowodowało smutek.

Dlaczego nie jest tak, jak być powinno? ( dlaczego wiersz Herberta inaczej ujmuje problem pojedynku? )

- jest inspirowany mitem, ale nie może powielać dokładnie treści podania,

- wiersz jest oryginalnym dziełem, naznaczonym indywidualnością jego twórcy,

- autora bardziej od samej historii interesują problemy etyczne,

- wiersz powstaje w XX wieku.

Wnioski: Dla Z. Herberta mit jest punktem wyjścia do rozważań o problemach ogólnoludzkich. Nie traktuje mitu dosłownie, lecz metaforycznie, bohaterowie są archetypami. Czytelnik nie zrozumie tekstu bez znajomości mitu.

5.Nauczyciel ocenia zaangażowanie uczniów.
Iwona Pawłowska Temat: Między nicością a nieskończonością, czyli jak M. Sęp SCENARIUSZ LEKCJI w klasie I liceum ogólnokształcącego - język polski - Szarzyński i - El Greco portretują człowieka barokowego
( temat realizowany na dwóch godzinach lekcyjnych )
6.Zadanie domowe: Znaleźć w literaturze lub sztuce nawiązania do powszechnie znanych mitów i dokonać analizy i interpretacji porównawczej.

Cele lekcji: 1/ukazanie związku literatury i sztuki z atmosferą epoki

2/zapoznanie z twórczością M. Sępa - Szarzyńskiego Sonety IV i V

i obrazem El Greca "Pogrzeb hrabiego Orgaza"

3/przedstawienie koncepcji człowieka barokowego na podstawie

literatury, malarstwa i tekstów filozoficznych ( B. Pascal )

4/przypomnienie założeń augustynizmu

Metody i formy lekcji: praca z całym zespołem i w grupach, wykład, analiza i

Interpretacja tekstów

Pomoce: podręcznik, reprodukcja obrazu El Greco "Pogrzeb hrabiego..."

Przebieg lekcji:

1. Czynności wstępne.

2. Zapisanie tematu lekcji.

3. Odczytanie przez uczniów, którzy wcześniej zostali wyznaczeni do zadania, notek biograficznych M. Sępa - Szarzyńskiego i El Greca ( szczególną uwagę należy tu zwrócić na fakt, że obaj artyści żyli de facto w renesansie, ale ich twórczość wykracza poza granice epoki, jest zapowiedzią atmosfery baroku; Szarzyński i El Greco to twórcy potrydenccy, należeli do ruchu kontrreformacyjnego i reprezentują mistycyzm katolicki.

4. Przypomnienie założeń filozofii św. Augustyna, która odradza się w baroku

( człowiek - istota tragiczna, rozdarta między cielesnością a duchowością, marnością a doskonałością ).

Podział klasy na dwie grupy tzw. "historyków literatury", którzy będą

pracować z "Sonetami" M. Sępa - Szarzyńskiego oraz "historyków sztuki",

których zadaniem jest interpretacja obrazu El Greca. Każda grupa otrzymuje zadania polegające na tym, by w analizowanych tekstach kultury skupić się

na następujących zagadnieniach:

a/ związek tekstu z filozofią św. Augustyna

b/ relacja Bóg - człowiek

c/ dynamika

d/ problem śmierci

Prezentacja tekstów i dokonań grup - przewidywane odpowiedzi:

Historycy literatury:A/ człowiek jest "wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie", dramatycznie rozdarty między cielesnością, materią a duchowością, uznaje marność doczesności

B/ określenie Boga "wieczna i prawa piękność", wyraźny jest dystans między Bogiem i człowiekiem, możliwe jest obcowanie z Bogiem dopiero po śmierci, pod warunkiem poskromienia swej cielesności

C/ dynamika polega na nieustannej walce człowieka z jego słabościami, walka ta toczy się zarówno wewnątrz człowieka, jak i na zewnątrz

D/ świadomość śmierci nie odstępuje człowieka, dlatego traktuje życie jako etap przejściowy do wieczności, zauważa jego vanitatywny charakter

Historycy sztuki:A/ ciało stanowi więzienie dla duszy, która dopiero po śmierci może się uwolnić, porzucić "dół" i wznieść się do nieba, w którym czekają już pośrednicy między duszą a Bogiem

B/ zaznaczony jest dystans między Bogiem ( tu Chrystusem ) a człowiekiem, pośrednikami są zmarli i święci; przez środek obrazu można poprowadzić linię łączącą hrabiego, jego duszę i Chrystusa

C/ dynamiczny jest obraz nieba, postaci są w ruchu, sklepienie niebieskie otwiera się, by przyjąć duszę, wyraźnie zaznaczona jest opozycja góra - dół, dynamika - statyczność, prawdziwe życie jest w górze

D/ śmierć to oddzielenie duszy od ciała, które jest bezwładne, dusza wędruje do nieba, jest uskrzydlonym dzieckiem - symbol powtórnych narodzin; śmierć to przejście do lepszego świata

1. Zwrócenie uwagi na nieprzypadkową zbieżność w ukazywaniu spraw ostatecznych u obu twórców. Wynika ona z atmosfery epoki - kontrreformacja, triumf teologii, zwrot ku metafizyce. Na zakończenie lekcji odczytanie fragmentów "Myśli" Pascala. Podkreślenie, że filozof dostrzega w człowieku wielkość i nicość jednocześnie "Człowiek jest podzielony i sam sobie przeciwny".

2. Zadanie domowe tzw. wizualizacja - W formie plakatu przedstaw człowieka baroku i jego świat wartości.

# data[].attributes.attachment_link.description
1. Mit inspiracją dla artystów, czyli jak Zbigniew Herbert opowiedział historię Apolla i Marsjasza. 2. Między nicością a nieskończonością, czyli jak M. Sęp - Szarzyński i - El Greco portretują człowieka barokowego 3. Poetyckie manifesty dwu pokoleń młodzieży - "Oda do młodości" A. Mickiewicza i "Do młodych" A.

# data[].attributes.headline
Kto jest artystą ? Kim jest artysta ? Apollo i Marsjasz Zbigniewa Herberta 

# data[].attributes.subject
Kto jest artystą ? Kim jest artysta ? Apollo i Marsjasz Zbigniewa Herberta 

# data[].attributes.headline
Zbigniew Herbert - Poeta kultury. Analiza wybranych wierszy - 

# data[].attributes.subject
Zbigniew Herbert - Poeta kultury. Analiza wybranych wierszy - 

# data[].attributes.body
scenariusz programu artystycznego

# data[].attributes.attachment_link.title
Profesor.pl - publikacje nauczycieli, awans zawodowy, scenariusze lekcji, wypracowania, testy, konspekty, korepetycje, matura, nauczyciele

# data[].attributes.attachment_link.description
Profesor.pl - serwis edukacyjny dla uczniów i nauczycieli. W serwisie m.in.: katalog, baza korepetycji, ćwiczenia, testy, egzamin, matura, wypracowania, forum, konspekty, scenariusze. Serwisy: nauczyciel, język angielski, język niemiecki, język polski, korepetycje, biologia, fizyka, chemia, podręczniki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pan Cogito myśli o powrocie do rodzinnego miasta

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbigniew Herbert czyta swój wiersz "Przesłanie pana Cogito".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Janusz R. Kowalczyk
Zbigniew Herbert (1924-1998) był najbardziej bezkompromisowym i wiernym wyznawanym ideałom powojennym poetą. Dzięki temu jego wiersze stawały się manifestami kolejnych pokoleń. Jako poeta wyrosły z tradycji i z filozofii greckiej i chrześcijańskiej przymierzał dawne wzorce zachowań do wyzwań dnia dzisiejszego. W imieniu czytelników pytał o Boga, ojczyznę, sens życia i przyszły kształt świata. Czas sprawia, że te wiersze, w prosty sposób dotykające prostych spraw, mają niezwykłą, coraz większą siłę.

Oto nasz autorski wybór najważniejszych cytatów z wierszy, esejów i wypowiedzi Zbigniewa Herberta:
Rozum
"Rozum równa się szczęściu."
["Jaskinia filozofów", 1956]
Prośba Wojna Lwów
"ocean lotnej pamięci
podmywa kruszy obrazy

w końcu zostanie kamień
na którym mnie urodzono
Świat
"Pan Bóg kiedy budował świat
marszczył czoło
obliczał obliczał obliczał
dlatego świat jest doskonały
i nie można w nim mieszkać"
["W pracowni" w: "Studium przedmiotu", 1961]
Tamaryszek Nietolerancja
"Nie tylko ci, którzy działają w historii, ale także ci, którzy o niej piszą, czują, jak za ich plecami staje czarny demon nietolerancji."
["Barbarzyńca w ogrodzie", 1962]
Strach
"Historia (nie tylko średniowieczna) uczy, że naród poddany metodom policyjnym demoralizuje się, kruszy wewnętrznie i traci zdolność oporu. Nawet najbardziej bezwzględna walka mężczyzn zmagających się twarzą w twarz nie jest tak zgubna, jak szepty, podsłuchy, strach przed sąsiadem i zdrada w powietrzu."
["Barbarzyńca w ogrodzie", 1962]
Kroniki
"Kroniki jak zawsze opisują śmierć rycerzy i bohaterów, ale zgodnie z homerycką tradycją obojętnie przechodzą koło stosów anonimowych ofiar."
["Barbarzyńca w ogrodzie", 1962]
Oskarżenia
"Przymiotniki towarzyszą nie tylko złej poezji, ale stanowią zawsze istotny składnik oskarżeń, których strona dowodowa jest wątła."
["Barbarzyńca w ogrodzie", 1962]
Ojczyzna Raj Zdradzeni Świadectwo
"idź wyprostowany wśród tych co na kolanach
wśród odwróconych plecami i obalonych w proch
Wierność Sztuka
"Kto ma lepszą sztukę, ma lepszy rząd - to jasne."
["Co myśli Pan Cogito o piekle" w: "Pan Cogito", 1974]
Postawa
"w mieście wybuchła epidemia
instynktu samozachowawczego [...]

obywatele
nie chcą się bronić
uczęszczają na przyspieszone kursy
padania na kolana
Żegluga
"Płynie się zawsze do źródeł pod prąd, z prądem płyną śmiecie."
["Krytyka" nr 8, 1981]
Potęga smaku Wygnanie
"cmentarze rosną maleje liczba obrońców
ale obrona trwa i będzie trwała do końca
Odpuszczanie win Uwiedziony Współczucie
zostało mi niewiele
bardzo mało
Sumienie
i snuję siwy pająk
gorzkie rozważania
Guziki Wstyd
Wkraczali we mnie ostro powiększając poniżenie"
["Wstyd" w: "Rovigo", 1992]
Abstrakcja

Podpowiedzi Powinność
"Pisarz jest, a przynajmniej powinien być, po stronie poniżonych i pokrzywdzonych. Od tego nie mogą go zwolnić żadne instancje świeckie czy duchowne."
[w: Antoni Lenkiewicz, "Polacy na przełomie XX i XXI wieku", tom 8, Wydawnictwo Biuro Tłumaczeń, 1998]
Przeszłość
"Historycy zwycięzców pracują nad zatarciem roli pokonanych. My, którzy jesteśmy dziedzicami zbrodni i przemilczeń, staramy się wymierzyć sprawiedliwość przeszłości; przywrócić głos wielkim niemowom historii, ludom, którym nie powiodło się w dziejach."
["O Etruskach" w: "Labirynt nad morzem", 2000]
Pamięć
"Naród, który traci pamięć, traci sumienie."
[w: Sławomir Abramowicz, Tomasz Balbus, "Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny", IPN, 2002]

Autor: Janusz R. Kowalczyk, październik 2014.

# data[].attributes.attachment_link.title
Przykazania pana Cogito, czyli najlepsze cytaty z Herberta | Artykuł | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Janusz R. Kowalczyk Zbigniew Herbert (1924-1998) był najbardziej bezkompromisowym i wiernym wyznawanym ideałom powojennym poetą. Dzięki temu jego wiersze stawały się manifestami kolejnych pokoleń. Jako poeta wyrosły z tradycji i z filozofii greckiej i chrześcijańskiej przymierzał dawne wzorce zachowań do wyzwań dnia dzisiejszego. W imieniu czytelników pytał o Boga, ojczyznę, sens życia i przyszły kształt świata.

# data[].attributes.attachment_link.description
Młoda Polska Literatura - wiersz, opowiadanie, poezja i proza. Konkursy literackie i wiersze klasyków.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeden z najwybitniejszych polskich poetów powojennych. Urodził się w rodzinie inteligenckiej. Do wybuchu wojny uczył się w lwowskim Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego. Maturę uzyskał na tajnych kompletach. Czas wojny poświęcił na studia polonistyczne oraz na udział w partyzantce AK. Uzyskał stopień podchorążego. W 1944 przeniósł się do Krakowa, w 1948 do Sopotu, w 1949 do Torunia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku. Urodził się 29 października 1924 we Lwowie, zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie.

Na tej stronie zamieszczamy dwa teksty poświęcone Zbigniewowi Herbertowi: biogram pochodzący ze strony www.polska2000.pl oraz sylwetkę twórczą poety autorstwa Piotra Matywieckiego.

Jest laureatem wielu polskich i zagranicznych nagród literackich. Należy do najczęściej tłumaczonych polskich pisarzy. Jako poeta debiutował w 1950, jednak pierwszą książkę poetycką (" Struna światła") wydał dopiero w 1956 roku.

Kluczami do zrozumienia poezji Herberta są kategorie wydziedziczenia, ironii i wierności. Wiersze poety stanowią próbę odnowienia tradycji jako aksjologicznego fundamentu życia jednostki. W lirycznych przypowieściach dokonuje się przeciwstawienie obrazu moralnej jałowości i zagubienia współczesnego człowieka etycznemu kodeksowi bohaterów kultury śródziemnomorskiej, "obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów". Pan Cogito, bohater słynnego cyklu z 1974 i wielu wierszy późniejszych, uosabia rozdarcie pomiędzy poczuciem rzeczywistości a pragnieniem chwały. "Jest szarym człowiekiem, czytelnikiem gazet i bywalcem brudnych przedmieść; z drugiej strony jednak 'jest odbiciem świadomości potocznej, ale jej się nie poddaje', szukając oparcia w pamięci o utraconym 'dziedzictwie' ludzkości" - pisał Stanisław Barańczak. W latach 80., kiedy poezja ta osiągnęła szczyt popularności, odgrywając rolę przewodniczki w aksjologicznym labiryncie i nauczycielki "mężności", nieomal zapomniano, iż Pan Cogito nie walczył z komunistami, nie strajkował, nie konspirował, nie uczestniczył w manifestacjach, lecz starał się uporać z problemem samodzielnego, nie determinowanego przez historię określenia swej postawy, oraz że jego bohaterstwo wykluwało się z przezwyciężenia powszechnego oportunizmu i tkwiącej w nim samym nijakości.

Ironia komplikuje pozorną prostotę i jednoznaczność Herbertowych wierszy, będąc jednocześnie figurą artystyczną i postawą wobec bytu. Przedmiotem ironicznych demaskacji bywa pozór udający istotę rzeczy, pozór prawdy chcący uchodzić za prawdę samą, zadufanie w przebiegłość i siłę czy przywiązanie do pojęć fałszywych, słowem - pogląd o bezalternatywności tego, co zwykliśmy uważać za rzeczywiste. Ironia okazuje się formą solidarności, gdyż ofiarowuje człowiekowi wyzwolenie spod władzy komunału, pomaga mu zrozumieć świat i godnie żyć.

Eseistyka Herberta zrazu wydaje się jedynie "sprawozdaniem z podróży" do miejsc, w których rodziła się lub rozkwitała europejska kultura. Barbarzyńca w ogrodzie przynosi "relacje" z wyprawy do Francji i Włoch, a Martwa natura z wędzidłem do XVII-wiecznej Holandii, ogarniętej pasją kolekcjonowania obrazów. W Martwej naturze... autora frapuje właśnie naturalność funkcjonowania sztuki w społeczeństwie, które wydało Rembrandta, Vermeera i setkę innych bardziej lub mniej utalentowanych twórców. By wytłumaczyć ten fenomen nie wystarczy przeanalizować warunki socjologiczne i ekonomiczne tamtego świata, trzeba założyć, że sztuka była wówczas częścią nadrzędnego - utraconego! - ładu. Jeden ze swoich szkiców zakończył Herbert tak: "To my jesteśmy ubodzy, bardzo ubodzy. Znakomita część sztuki współczesnej opowiada się po stronie chaosu, gestykuluje w pustce albo mówi o historii własnej jałowej duszy. Dawni mistrzowie, wszyscy bez wyjątku, mogli powtórzyć za Racinem 'pracujemy po to, aby podobać się publiczności', to znaczy wierzyli w sens swojej pracy, możliwość międzyludzkiego porozumienia. (...) Niech pochwalona będzie ta naiwność". Poeta, będąc nieprzekupnym sędzią kultury, wskrzesza w esejach jej nieprzedawnione marzenie: obraz domostwa, w którym nie ma telewizora, gospodarze i przyjaciele rodziny mają dla siebie czas oraz ochotę do rozmowy, a język, którym mówią łączy ich, nie dzieli.

Wybrana bibliografia:

Struna światła, Warszawa: Czytelnik, 1956.

Hermes, pies i gwiazda, Warszawa: Czytelnik, 1957.

Studium przedmiotu, Warszawa: Czytelnik, 1961.

Barbarzyńca w ogrodzie, Warszawa: Czytelnik 1962.

Napis, Warszawa: Czytelnik, 1969.

Pan Cogito, Warszawa: Czytelnik, 1974.

Raport z oblężonego miasta i inne wiersze, Paryż: Instytut Literacki, 1983.

Elegia na odejście, Paryż: Instytut Literacki, 1990.

Rovigo, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1992.

Martwa natura z wędzidłem, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1993.

Epilog burzy, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998.

Labirynt nad morzem, Zeszyty Literackie, 2000 (więcej...).

Król mrówek, Kraków: a5, 2001 (więcej...).

Węzeł gordyjski oraz inne pisma rozproszone, Warszawa: Biblioteka Więzi, 2001 (więcej...).

Wybrane tłumaczenia:

niemiecki:Ein Barbar in einem Garten (Barbarzyńca w ogrodzie), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1997.Gedichte, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1964.Inschrift. Gedichte aus 10 Jahren, 1956-66, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1973.Im Vaterland der Mythen, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1973.Herr Cogito, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1974.Gedichte, Berlin: Neues Leben, 1974.Bericht aus einer belagerten Stadt (Raport z oblężonego miasta), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1983.Das andere Zimmer, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1966.Die Höhle der Philosophen (Jaskinia filozofów), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1966.Das Land nach dem ich mich Sehne, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1987.Rovigo (Rovigo), Frankfurt a.M.: Suhrkamp1995.Stilleben mit Kandare (Martwa natura z wędzidłem), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1994.Der Tulpen bitterer Duft (Tulipanów gorzki smak), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1995.

francuski:Monsieur Cogito et autres poemes (Pan Cogito), Paris: Éditions Fayard, 1990.

duński:Hr. Cogito, Kopenhaga: Brundum, 1980.Rapport fra den belejrede by (Raport z olbężonego miasta), Kopenhaga: Brundum, 1986.Stilleben med bidsel (Martwa natura z wędzidłem), Kopenhaga: Brundum/Aschehoug, 1995.

hiszpański:Informe des de la ciutat Assetjada, Valencia: Ediciones de la Guerra, 1993.

Źródło: www.polska2000.pl; copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza.

# data[].attributes.attachment_link.description
Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku. Urodził się 29 października 1924 we Lwowie, zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie. Na tej stronie zamieszczamy dwa teksty poświęcone Zbigniewowi Herbertowi: biogram pochodzący ze strony www.polska2000.pl oraz sylwetkę twórczą poety autorstwa Piotra Matywieckiego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zbigniew Bolesław Ryszard Herbert (ur. 29 października 1924 we Lwowie, zm. 28 lipca 1998 w Warszawie) - polski poeta, eseista, dramaturg, twórca słynnego cyklu poetyckiego „ Pan Cogito", autor słuchowisk; pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Z wykształcenia ekonomista, prawnik i filozof.

Laureat ponad dwudziestu nagród literackich. Od końca lat 60. XX w. był jednym z najpoważniejszych pretendentów do Literackiej Nagrody Nobla. Jego książki zostały przetłumaczone na 38 języków.

Rodzina Herbertów, prawdopodobnie pochodzenia angielskiego, przybyła do Galicji z Wiednia. Ojciec poety, Bolesław (po matce półkrwi Ormianin), legionista i obrońca Lwowa, z wykształcenia był prawnikiem, pracował jako dyrektor banku. Matka Maria pochodziła z rodziny Kaniaków. Rodzina Herbertów mieszkała przy ulicy Łyczakowskiej 55/5 we Lwowie, a od 1933 przy ulicy Obozowej 3. 26 grudnia 1924 roku został ochrzczony w kościele św. Antoniego we Lwowie.

Herbert uczył się przed wojną w VIII Państwowym Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego we Lwowie (w czasie okupacji sowieckiej zamienionym na Średnią Szkołę Nr 14), gdzie jego nauczycielem był m.in. germanista Jan Zakrzewski, a kolegą szkolnym Zdzisław Ruziewicz. Po zajęciu Lwowa przez Niemców kontynuował naukę na tajnych kompletach, gdzie uzyskał maturę (w styczniu 1943). W tym czasie prawdopodobnie zaangażował się w działalność konspiracyjną ( AK). W czasie okupacji pracował m.in. jako karmiciel wszy zdrowych w produkującym szczepionki przeciwtyfusowe Instytucie prof. Rudolfa Weigla oraz jako sprzedawca w sklepie z materiałami metalowymi. Po maturze rozpoczął studia polonistyczne na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, ale przerwał je z powodu wyjazdu do Krakowa (pod koniec marca 1944 roku, przed ponownym wkroczeniem Armii Czerwonej do Lwowa).

Początkowo mieszkał w podkrakowskich Proszowicach (maj 1944 - styczeń 1945). W Krakowie studiował ekonomię, uczęszczał także na wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim i Akademii Sztuk Pięknych. Z różnych jego późniejszych wypowiedzi wnioskować można, że mniej więcej w tym samym czasie nawiązał kontakt z akowską lub poakowską konspiracją. W 1947 roku uzyskał po trzyletnich studiach dyplom Akademii Handlowej. Rozpoczęte w Krakowie studia prawnicze kontynuował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie w 1949 roku uzyskał tytuł magistra praw. W tym samym roku został przyjęty na drugi rok filozofii na UMK w Toruniu, studiował tam m.in. u swego późniejszego mistrza - Henryka Elzenberga. Od 1948 mieszkał w Sopocie, dokąd w 1946 przeprowadzili się jego rodzice. Podejmował się różnych zajęć: pracował w Narodowym Banku Polskim w Gdyni (1 marca - 30 czerwca 1948), redagował „Przegląd Kupiecki", pracował w biurze Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich (1949-1950). Tam poznał Halinę Misiołkową - ich związek przetrwał do roku 1957. W 1948 został członkiem-kandydatem ZLP, rezygnację złożył w 1951. Ponownie wstąpił do Związku w 1955 roku.

W 1949 roku przeprowadził się do Torunia (gdzie studiował od grudnia 1947). W Toruniu pracował w Muzeum Okręgowym oraz jako nauczyciel w szkole podstawowej. Jesienią 1951 przeniósł się na Uniwersytet Warszawski, gdzie przez pewien czas kontynuował studia filozoficzne. Początkowo mieszkał w bardzo trudnych warunkach w podwarszawskim Brwinowie, a od grudnia 1952 do stycznia 1957 w Warszawie przy ulicy Wiejskiej, w sublokatorskim pokoju mieszkania zajmowanego łącznie przez 12 osób. Potem przez kilka miesięcy zajmował służbówkę przy Alejach Jerozolimskich.

Próbował utrzymywać się z pracy pióra, nie włączając się jednocześnie w obowiązujący nurt literatury zaprzęgniętej w służbę politycznej propagandy. Publikował recenzje teatralne, muzyczne, relacje z wystaw plastycznych abstrahując od kryteriów sztuki socrealistycznej. W 1948 w „Tygodniku Wybrzeża" drukowany był jego cykl „Poetyka dla laików". Kilka recenzji opublikował w „Słowie Powszechnym" - w 1949 pod własnym nazwiskiem, rok później pod pseudonimem Patryk. Pod tym samym pseudonimem lub pod własnym nazwiskiem pisywał także w „Tygodniku Powszechnym". W 1952 kilka recenzji ukazało się w „Przeglądzie Powszechnym" ojców jezuitów (pod pseudonimem Bolesław Hertyński). Od 1950 do 1953 jako Stefan Martha publikował w „Dziś i Jutro", piśmie Stowarzyszenia Pax. Periodyki te, reprezentujące różne nurty katolicyzmu, były co prawda legalne, ale funkcjonowały na marginesie życia literackiego i społecznego, będąc dla oficjalnej propagandy siedliskiem „czarnej reakcji". Możliwość współpracy z nimi zakończyła się dla Herberta ostatecznie w 1953 roku. „Przegląd Powszechny" został zamknięty, „Tygodnik Powszechny", po odmowie zamieszczenia nekrologu po śmierci Stalina, przekazany Paksowi. W tej sytuacji dalszą współpracę z pismami Paksu uznał poeta za niemożliwą.

Zarabiał w tym okresie sporządzając bibliografie, kwerendy biblioteczne itp. Od stycznia do lipca 1952 był płatnym krwiodawcą. Ostatecznie musiał podjąć się prac niezwiązanych z działalnością literacką. Pracował jako kalkulator chronometrażysta w Inwalidzkiej Spółdzielni Emerytów Nauczycieli „Wspólna Sprawa" (1 października 1953 - 15 stycznia 1954), starszy asystent w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Przemysłu Torfowego Torfprojekt (19 stycznia - 31 grudnia 1954) i, dzięki protekcji Stefana Kisielewskiego, jako dyrektor biura Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich (wrzesień 1956 - marzec 1957).

Sytuację Herberta zmienił rok 1956 - odwilż polityczna i koniec obowiązkowego socrealizmu w literaturze umożliwiły mu debiut książkowy (tom wierszy Struna światła ukazał się w 1956), sukces literacki zaś przyczynił się do poprawy warunków życiowych. W 1957, dzięki poparciu Jerzego Zawieyskiego, otrzymał z puli ZLP przydział kawalerki (28 m²) przy ul. Świerczewskiego (obecnie Al. Solidarności), a stypendium ZLP (100 dolarów) pozwoliło mu odbyć pierwszą zagraniczną podróż.

Zafascynowanie kulturą śródziemnomorską z jednej, a niemożność przystosowania się do ponurych realiów i atmosfery PRL z drugiej strony sprawiły, że podróże stały się jego pasją. Mimo wielu kłopotów zawsze starał się o przedłużenie paszportu, co dawało możliwość powrotu do kraju. Nigdy nie zdecydował się na definitywną emigrację. Podróże, z powodu skromnych środków finansowych gromadzonych na bieżąco z doraźnych źródeł: nagród, honorariów za odczyty itp., odbywały się możliwie najmniejszym kosztem. Odbiło się to w przyszłości na jego zdrowiu, pozwoliło mu jednak poznać z bliska „świat piękny i bardzo różny" ( Modlitwa Pana Cogito - podróżnika) - zarówno w dziełach kultury materialnej, jak i w napotykanych ludziach. Pierwszą podróż zagraniczną rozpoczął w 1958 r. Udał się przez Wiedeń do Francji (maj 1958 - styczeń 1959), odwiedził Anglię (styczeń - marzec 1959), Włochy (czerwiec - lipiec 1959), po czym ponownie Francję. Do Polski powrócił w maju 1960. Plonem tej podróży był Barbarzyńca w ogrodzie.

Jesienią 1963 r. wyjechał znowu, tym razem do Anglii i Szkocji. W grudniu 1963 roku przeniósł się do Paryża. W styczniu 1964 r. w Bibliotece Polskiej w Paryżu odebrał Nagrodę Kościelskich, co umożliwiło mu przedłużenie pobytu na Zachodzie. Wakacje 1964 r. spędził we Włoszech (lipiec - sierpień 1964) i Grecji (październik 1964), skąd powrócił do Francji, a pod koniec roku do Polski. Od 1965 do 1968 roku był członkiem zespołu redakcyjnego miesięcznika „Poezja". W sezonie 1965/66 pełnił funkcję kierownika literackiego w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Okazją do kolejnej podróży był odbiór Nagrody Lenaua ( Nikolaus-Lenau-Preis) w Wiedniu (październik 1965). W 1965 został też członkiem Akademii Sztuk (Akademie der Künste) w Berlinie Zachodnim oraz Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. W Austrii przebywał do wiosny 1966 r. Odbył podróż po Niemczech, następnie zatrzymał się na dłużej we Francji (czerwiec 1966 - wrzesień 1967). Stamtąd przeniósł się ponownie do Niemiec, odwiedzając po drodze Holandię i Belgię. W zimie 1968 osiadł w Berlinie. 29 marca 1968 wziął w paryskim konsulacie ślub z Katarzyną Dzieduszycką. W końcu kwietnia państwo Herbertowie wrócili do Berlina. Lato 1968 Herbert spędził w USA (na zaproszenie Poetry Center), zwiedzając m.in. Nowy Jork, Kalifornię, Wielki Kanion, Nowy Meksyk, Nowy Orlean, Waszyngton, Los Angeles. W tym też czasie zostało opublikowane w USA tłumaczenie jego utworów, i uczyniło go jednym z najbardziej popularnych poetów współczesnych w angielskim kręgu językowym. W czasie tej podróży miał kilka wystąpień, m.in. w Nowym Jorku, Berkeley i Los Angeles. Ze Stanów Zjednoczonych udał się do Berlina, gdzie mieszkał do połowy września 1970, nie licząc krótkich wizyt w Polsce i wakacji we Włoszech (1969 r. - udział w Dei Duo Mundi - Festiwalu Dwóch Światów). Od września 1970 do czerwca 1971 Herbertowie przebywali ponownie w USA, w związku z wykładami, jakie prowadził poeta, jako tzw. visiting professor na Uniwersytecie Stanowym w Los Angeles.

Od jesieni 1971 do wiosny 1973 mieszkał gościnnie, z braku własnego lokum, w mieszkaniu Artura Międzyrzeckiego w bloku przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie zwanym później Domem Pisarzy. W 1972 został członkiem prezydium ZLP i zaangażował się w działania na rzecz demokracji inicjowane przez środowisko literackie - był m.in. sygnatariuszem „ Listu 17" w obronie członków Ruchu, organizatorem protestów ZLP przeciwko cenzurze. W 1972 wstąpił do Pen Clubu.

W 1973 wyjechał do Wiednia po odbiór Nagrody im. Herdera. Lato tego roku spędził w Grecji z Magdaleną i Zbigniewem Czajkowskimi, a jesienią powrócił do Polski. W roku akademickim 1973/74 prowadził wykłady na Uniwersytecie Gdańskim. W 1974 roku redagował „ List 15" w sprawie praw Polaków w ZSRR. Podpisał także w grudniu 1975 „ Memoriał 59" przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. W 1974 zamieszkał przy ulicy Promenada w Warszawie.

Lata 1975-1981 spędził za granicą, głównie w Niemczech oraz w Austrii i we Włoszech.

Herbert wrócił do Polski na początku 1981 - w okresie największych nadziei związanych z powstaniem „Solidarności". Wszedł wtedy do zespołu redakcyjnego drugoobiegowego pisma „Zapis". Po wprowadzeniu stanu wojennego wspierał swoją osobą i nazwiskiem działania opozycji - uczestniczył w nielegalnych uroczystościach, publikował w drugim obiegu. Jego twórczość stała się, zwłaszcza dla młodego pokolenia, manifestem wolności i wyrazem oporu, a postać poety symbolem postawy bezkompromisowego sprzeciwu. Niebagatelną rolę w przybliżeniu poezji Herberta ówczesnym odbiorcom odegrał Przemysław Gintrowski, który komponował muzykę do wierszy poety i wykonywał je osobiście, najczęściej wspólnie z Jackiem Kaczmarskim i Zbigniewem Łapińskim. Sam Herbert, początkowo niezbyt przychylny tym poczynaniom, z czasem je zaakceptował, mawiając o sobie żartobliwie jako o „tekściarzu Gintrowskiego".

W 1986 Herbert przeniósł się do Paryża. W 1989 wstąpił do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Rok później został członkiem Amerykańskiej Akademii i Instytutu Sztuki i Literatury (American Academy and Institute of Arts and Letters).

Przed 1989 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymanie Literackiej Nagrody Jerozolimy dało mu w maju 1991 znowu okazję podróży - chociaż krótkiej - tym razem do Izraela.

W 1991 poważnie już chory poeta wrócił do Warszawy. Konsternację części jego niedawnych opozycyjnych przyjaciół wywołało poparcie oświadczenia redakcji „Arki" w sprawie dekomunizacji elit (1992, nr 41) oraz zdecydowanie antykomunistyczna publicystyka uprawiana na łamach „Tygodnika Solidarność". Sam Herbert wystosował list do prezydenta Wałęsy w sprawie pułkownika Kuklińskiego (1994) oraz do Dżochara Dudajewa. Zainicjował także zbiórkę pieniężną na pomoc dla Czeczenii. Wcześniej, w liście otwartym do prezydenta George'a Busha protestował przeciwko obojętności wobec losu Kurdów. Poparł również inicjatywy Ligi Republikańskiej w sprawie wyjaśnienia okoliczności śmierci Stanisława Pyjasa oraz odtajnienia akt UB sprzed 1956 roku. W 1994 skrytykował w głośnym wywiadzie udzielonym „Tygodnikowi Solidarność" nie tylko porozumienia Okrągłego Stołu i obraz życia publicznego w III Rzeczypospolitej, ale także zaatakował personalnie szereg osób, w tym Czesława Miłosza i Adama Michnika, które jego zdaniem za taki stan rzeczy w Polsce były odpowiedzialne. Wywołało to liczne ataki skierowane w poetę oraz spory wokół jego osoby i głoszonych przez niego poglądów, trwające także po śmierci Herberta.

W 1993 został członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (American Academy of Arts and Sciences). W 1994, już na wózku inwalidzkim, odbył ostatnią podróż - do Holandii, z okazji wystawy tulipanów w Nieuwe Kerk. Ostatnie lata życia upłynęły mu na zmaganiu się z chorobą. Był chory na ciężką astmę - miał trudności z mówieniem, prawie nie opuszczał łóżka. Mimo to, wciąż intensywnie pracował - Epilog burzy ukazał się na kilka miesięcy przed jego śmiercią.

Zbigniew Herbert zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 14-3-2). 30 lipca 1998 prezydent RP Aleksander Kwaśniewski odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego, jednak wdowa po poecie Katarzyna Herbertowa odmówiła przyjęcia odznaczenia. Po niemal 9 latach, 3 maja 2007, żona oraz siostra poety Halina Herbert-Żebrowska odebrały to odznaczenie z rąk kolejnego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

29 marca 1968 roku w paryskim konsulacie poślubił Katarzynę Dzieduszycką (ur. 1929, córka Włodzimierza Dzieduszyckiego), byli małżeństwem do śmierci poety. Zbigniew Herbert miał dwoje rodzeństwa, brata Janusza (1931−1943) oraz siostrę Halinę primo voto Żebrowską (1923−2017). Siostrzeniec poety, dr hab. Rafał Żebrowski jest badaczem twórczości Herberta oraz autorem książki Zbigniew Herbert. Kamień, na którym mnie urodzono (2011) wydanej nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego.

Rodzina poety jest zaangażowana w wiele wydarzeń oraz organizacji związanych z jego twórczością, m.in. w doroczną Herbertiadę organizowaną w Kołobrzegu, są również członkami Rady Patronackiej Klubu Herbertowskich Szkół.

Katarzyna Herbert, żona poety, o relacjach męża z Czesławem Miłoszem w wywiadzie rzece dla „ Gazety Wyborczej " z 2000 roku:

(...) Oni byli sobie naprawdę bardzo bliscy. To było coś więcej niż znajomość albo nawet przyjaźń. Zbyszek w jakiś sposób kochał Miłosza i jestem przekonana, że Czesław - chociaż dziś może by się tego wyparł - darzył Zbyszka prawdziwym uczuciem. A przy tym Zbyszek był jednym z niewielu ludzi, których tolerowała żona Czesława Janka, bardzo dbająca o to, żeby różni polscy literaci Czesława nie nachodzili. A Zbyszek był u Miłoszów zawsze mile widziany (...)

(...) Już po powrocie z tej pierwszej podróży do Stanów Zbyszek pisał do Czesława: „Będę Cię prześladował moją dziwną miłością do końca życia, a nawet jakiś czas potem. (...) Musisz zrozumieć pewne rzeczy, których nie potrafię ci powiedzieć, bo gardło ściśnięte. Proszę, bądź dla mnie wspaniałomyślny i wybaczający". Coś ich jeszcze chyba ku sobie ciągnęło.

O ostatniej rozmowie telefonicznej Miłosza z Herbertem:

To już było w roku 1998. Gdzieś w połowie maja, na dwa miesiące przed śmiercią Zbyszka. Odebrałam telefon. Czesław zapytał, czy może rozmawiać ze Zbyszkiem. Zapytałam Zbyszka, czy będzie rozmawiał z Czesławem. Bardzo chciał rozmawiać. I to była bardzo serdeczna rozmowa. Przyjacielska.

(...) Wtedy ważna już była tylko prawdziwa przyjaźń, a nie stare waśnie. Rozmowa była długa jak na siły Zbyszka. Pod koniec był zmęczony i przez to trochę poirytowany. Rozmawiali o śmierci. Trochę żartobliwie, ale w gruncie rzeczy poważnie. O porządkowaniu świata przed śmiercią. I na sam koniec Czesław nagle powiedział: „Mógłbyś jeszcze porozmawiać z Adamem". A Zbyszek mu odmówił. Czesław już na to nic nie odpowiedział. Zaśmiał się tylko. Ale pożegnali się ciepło (...)

Jego wiersze były tłumaczone na język angielski (wydany dzięki pomocy Czesława Miłosza i w jego przekładzie w 1968 roku wybór Selected Poems), niemiecki, włoski, czeski, holenderski, szwedzki i węgierski. Do najważniejszych nagród, którymi wyróżniony został Herbert, należą: nagroda im. Nikolausa Lenaua (1965), nagroda im. Herdera (1973) i nagroda im. Petrarki (1978). Kolejne etapy twórczości poety przedstawia poniższe zestawienie:

Tomy poetyckie

Pośmiertnie:

Podwójny oddech. Prawdziwa historia nieskończonej miłości. Wiersze dotąd niepublikowane, Gdynia 1999. (Małgorzata Marchlewska Wydawnictwo) (Bez zgody spadkobierczyń praw autorskich)

Pierwsze wiersze Herberta ukazały się drukiem na łamach czasopisma „ Dziś i Jutro" (nr 37 z 1950). Były to: Napis, Pożegnanie września i Złoty środek; wydrukowano je jednak bez zgody autora. Poetyckim debiutem w pełnym tego słowa znaczeniu było opublikowanie z końcem tego samego roku wiersza bez tytułu ( Palce wrzeciona dźwięków...) w „Tygodniku Powszechnym" (nr 51). Do 1955 poeta publikował nieliczne utwory w tym tygodniku, pozostając poza głównym nurtem życia literackiego. Nie mając szans na własny tomik, zdecydował się na opublikowanie 22 wierszy w wydanej przez Pax antologii młodej poezji katolickiej ...każdej chwili wybierać muszę... (Warszawa 1954).

Szerszemu gronu odbiorców został zaprezentowany dopiero w Prapremierze pięciu poetów (obok Herberta byli to: Miron Białoszewski, Bohdan Drozdowski, Stanisław Czycz, Jerzy Harasymowicz) na łamach „Życia Literackiego" (nr 51 z grudnia 1955). W 1956 ukazał się jego debiutancki tomik Struna światła; rok później kolejny: Hermes, pies i gwiazda. Spóźniony debiut sprawił, że Herbert, biograficznie należący do tego samego pokolenia co Krzysztof Kamil Baczyński czy Tadeusz Różewicz, łączony był z pokoleniem „Współczesności", które weszło do życia literackiego na fali odwilży 1956 r.

Dwa kolejne tomy, Studium przedmiotu i , ukazały się w latach 1961 i 1969. W 1974 wszedł przebojem do kultury polskiej tytułowy bohater kolejnego zbioru - Pan Cogito. Postać Pana Cogito nie opuściła i późniejszej poezji Herberta. Poeta zawsze lubił posługiwać się liryką roli (w której podmiot liryczny nie może być utożsamiany z autorem), wielostopniową ironią - wprowadzony na stałe bohater sprzyjał prowadzeniu przez autora swego rodzaju gry z czytelnikiem.

W 1983 Herbert wydał w Instytucie Literackim w Paryżu tom następny, opatrzony znamiennym tytułem Raport z oblężonego Miasta i inne wiersze. Przedrukowywały go w kraju w całości i w części drugoobiegowe oficyny. Czas i okoliczności wydania tomu sprzyjały dosłownemu odczytywaniu tytułowego wiersza. Mimo że jego tekst dawał pełne prawo do takiego właśnie odczytania, prowadziło ono nieuchronnie do spłycenia interpretacji wiersza. Także w Paryżu ukazał się kolejny tom - Elegia na odejście (1990). W 1992 zaś, już w Polsce, Rovigo (Wrocław). Na kilka miesięcy przed śmiercią autora wyszedł tom ostatni - Epilog burzy.

Tworzywem poezji Herberta, na co od razu zwróciła uwagę krytyka, są bardzo często mitologiczne opowieści, starożytni bohaterowie i dzieła sztuki; nie pełnią one jednak roli martwych elementów literackiej konwencji. Herbert stosował mechanizm szczególnej demitologizacji - próbował odrzucić wszystkie kulturowe nawarstwienia (o ile taki zabieg w ogóle jest możliwy) i dotrzeć do pierwowzorów, stanąć oko w oko z antycznymi bohaterami. W jego twórczości przeszłość nie jest bowiem czymś odległym i zamkniętym - ożywiane postaci i zdarzenia pozwalają podjąć próbę zrozumienia historii, a zatem zrozumienia i chwili obecnej. Przeszłość stanowi miarę dla teraźniejszości.[potrzebny przypis]

Nie ma w poezji Herberta spójnej koncepcji historiozoficznej. Przeciwnie - wyraźna jest niechęć do systemów, które wyjaśniają wszystko, tłumaczą rozwój wydarzeń nieuchronną logiką dziejów. To, co da się o historii powiedzieć, wynika tylko z prostej obserwacji - że jest ona (a przynajmniej była do tej pory) terenem panoszenia się zła, któremu wiecznie przeciwstawia się garstka niezłomnych. Jednostka nie jest w stanie zmienić biegu historii, ale zobowiązana jest do stawienia, mimo wszystko, beznadziejnego oporu. Etyczny fundament twórczości Herberta stanowi bowiem przekonanie, że słuszność danej sprawy i celowość działań podejmowanych w jej obronie nie zależy od szansy na zwycięstwo. Temu patetycznemu przesłaniu towarzyszy ironiczna świadomość, że jest ono wygłaszane w zdecydowanie mało heroicznej epoce - epoce, w której potencjalnemu bohaterowi grozi nie tyle męczeństwo, ile śmieszność. Cechą współczesnego świata jest bowiem istnienie rozmytych granic między dobrem a złem, degeneracja języka odbierająca słowom jednoznaczność, powszechna dewaluacja wartości. Zło współczesne nie jest demoniczne i nie daje się łatwo zdefiniować. Mający świadomość własnej śmieszności bohater prowokuje sytuacje graniczne nie tylko dla zachowania wierności przesłaniu, ale także aby sprowokować zło, zmusić je do ujawnienia się.

Surowa ocena współczesności nie oznacza jednak idealizowania historii. Kres naiwnemu widzeniu przeszłości położyły doświadczenia ostatniej wojny. Podejrzliwość demaskatora wynika też ze świadomości, że wizję historii tworzą zazwyczaj kronikarze zwycięzców, należy zatem pilnie badać „to co jest pod freskiem" ( Przemiany Liwiusza). Pomnikowy obraz starożytnych bohaterów może być fałszywy, albo inaczej - może być oparty na takich kryteriach wartościowania, których nie powinno się bezkrytycznie przyjmować. Być może nasza solidarność należy się pokonanym.

Według Herberta historia nie jest jedyną, chociaż najłatwiejszą może do czynienia obserwacji, dziedziną, w której objawia się zło. Obecność zła implikuje pytanie o ład i sens świata, a zatem także o obecność w tym świecie Boga. Historia literatury nie rozstrzygnęła na razie sporu o sacrum w poezji Herberta. We wcześniejszych tomach widać dwa zupełnie odmienne wizerunki Boga: albo jest wszechmocny, zimny, doskonały i odległy, albo poprzez swoje zstąpienie na ziemię odbóstwiony, a zatem bezsilny ( Kapłan, Rozmyślania Pana Cogito o odkupieniu). Ten pierwszy Bóg budzi zdecydowaną niechęć, cenione wszak w tej poezji jest to, co małe, dotykalne i bliskie. To przecież zmysły, zwłaszcza najbardziej niezawodny dotyk, dają nam w świecie najpewniejsze oparcie. Nie ma jednak w tej poezji pogodzenia się z upadkiem sacrum, z chaosem świata. Wbrew wszystkiemu ma sens bycie wiernym - nawet umarłemu Bogu. Z braku innych punktów oparcia w sobie szukać mamy siły na ocalenie świata przed chaosem i nicością ( Napis).

W późniejszych utworach mniej jest deklaracji takiej pogańskiej w swej istocie siły, coraz wyraźniej za to artykułowana jest potrzeba pojednania. I choć reprezentowaną przez część krytyków opinię o pustym niebie Pana Cogito (za tytułem pracy Pawła Lisickiego) trudno obronić w świetle wierszy z Epilogu burzy, a i na tle wcześniejszych utworów była ona dyskusyjna, to nie da się również wskazać poetyckiego świadectwa, że takie pełne, przynoszące ukojenie pojednanie nastąpiło.

Pośmiertnie:

Węzeł gordyjski oraz inne pisma rozproszone 1948-1998 (także recenzje i publicystyka), oprac. P. Kądziela, Warszawa 2001, wyd. II rozszerzone 2008. (Biblioteka „Więzi")

„Mistrz z Delft" i inne utwory odnalezione, oprac. B. Toruńczyk, Warszawa 2008. (Zeszyty Literackie)

Barbarzyńca w ogrodzie, plon pierwszej zagranicznej podróży Herberta, ukazał się w 1962. Składają się na niego eseje, których tematem są konkretne widziane miejsca i rzeczy oraz dwa eseje historyczne.

Podróż do miejsc odbywa się równocześnie w dwóch wymiarach - jest podróżą współczesną i podróżą w czasie. Ta ostatnia zaczyna się od pradziejów w jaskiniach Lascaux, trwa przez epokę greckiego i rzymskiego antyku, czasy gotyckich katedr, renesansowego malarstwa, sentymentalnych ogrodów i staje się fascynująca dzięki temu, że podróżnik dzieli się z czytelnikami swoją wiedzą na temat mniej i bardziej poważnej historii opisywanych miejsc, przedmiotów i ludzi. Sam Herbert określił ją podróżą do miejsc, ale także podróżą do ksiąg.

Znalazły się w Barbarzyńcy... także dwa eseje historyczne. Historia albigensów i upadek templariuszy zajmują Herberta nie przez swoją niezwykłość, ale wręcz przeciwnie, przez swoją symptomatyczność, przez fakt, że w rozmaitych wariantach wciąż powtarzają się w historii. I tak właśnie Herbert je opisuje: z należytym szacunkiem wobec historycznego szczegółu i osobistego dramatu zaangażowanych w nie ludzi, ale też odsłaniając ponadczasowe mechanizmy zbrodni.

Kolejny zbiór esejów, Martwa natura z wędzidłem ukazał się w 1993 roku i poświęcony jest siedemnastowiecznemu malarstwu holenderskiemu. Podobnie jak w Barbarzyńcy... osobiste preferencje autora są niezależne od ogólnie przyjętych ocen. Wśród malarzy holenderskich najbardziej fascynuje go prawie zupełnie nieznany Torrentius, którego jedynym zachowanym dziełem jest właśnie tytułowa Martwa natura z wędzidłem. W przeciwieństwie do poprzedniego tomu esejów, mniej widoczna jest obecnie postać samego podróżnika. Nadal jednak interesują go ludzie - nie tylko malarze, także ci, którzy kupowali, a często zamawiali ich obrazy - jest bowiem malarstwo holenderskie wykwitem pewnej cywilizacji i niemożliwe byłoby w innym miejscu i czasie.

Ostatni tom esejów ukazał się dopiero po śmierci poety, chociaż napisany został dużo wcześniej niż Martwa natura... Labirynt nad morzem złożył bowiem Herbert w wydawnictwie „Czytelnik" już w 1968, ale później wycofał. Tom ten zawiera głównie eseje poświęcone kulturze i historii starożytnej Grecji, znalazło się w nim jednak miejsce także dla Etrusków i rzymskich legionistów spod muru Hadriana. Tym razem podróżnik Herberta zdaje się nie szukać własnych dróg - mierzy się z pomnikowymi zabytkami kultury - Akropolem, Knossos. A jednak, kiedy sięga do greckiej historii, wydobywa epizody, które zajmują mało miejsca w podręcznikach i rozbija utrwalone opinie. Pokazuje, jak polityka Peryklesa w sprawie Samos stała się początkiem końca nie tylko związku miast greckich, ale także ateńskiej demokracji. Oceny historii weryfikowane są w ten sam sposób, który postulowany był w poezji - przez zmianę perspektywy, odrzucenie punktu widzenia zwycięzców. Właśnie w Labiryncie nad morzem zasada ta została wyartykułowana najwyraźniej.

Lalek. Sztuka na głosy, „Dialog" 1961, nr 12

Listy naszych czytelników, „Dialog" 1972, nr 11

Pośmiertnie:

Dramaty (wszystkie), Wrocław 1997. (Wydawnictwo Dolnośląskie)

Wszystkie dramaty Herberta powstały stosunkowo wcześnie. Pierwsze cztery zostały napisane w latach 1956-1961, tylko ostatni, monodram Listy naszych czytelników - w 1972. Niektóre spośród tych utworów tworzone były jako słuchowiska radiowe bądź później przystosowywane do potrzeb radia. Jest to doskonale widoczne w ich budowie - napięcie tworzone jest głównie za pomocą dźwięku (głosów bohaterów, dźwięków w tle, ciszy) - inne środki teatralne występują w minimalnym stopniu. Sam poeta używał określenia, dla którego domagał się miejsca w klasyfikacjach literackich: dramat na głosy.

Jaskinia filozofów i Rekonstrukcja poety sięgają po temat antyczny. Głównym bohaterem pierwszego z nich jest Sokrates, który w celi ateńskiego więzienia czeka na wykonanie wyroku śmierci. Rozmowy z uczniami, żoną, strażnikiem więziennym, pozwalają na zrobienie rachunku z życia, ale nie tylko to jest tematem sztuki. Sokrates mógłby uciec, kara śmierci miała być jedynie symboliczna, ci, którzy go skazali, zakładali, że ucieknie, zadbali, aby miał taką możliwość. Filozof nie godzi się na hipokryzję wolności bez wolności - doprowadza sytuację do ostateczności - przyjmuje śmierć. Rekonstrukcja poety przywołuje z kolei postać Homera. Niewidomy już autor wielkich epopei zmienia pogląd na to, co naprawdę istotne i warte zainteresowania - nie zgiełk wielkiej bitwy, ale drobiazg, szczegół, to co najbardziej osobiste i kruche.

Trzy pozostałe dramaty sięgają po temat współczesny. W sposób bardzo przekonujący pokazują zwyczajność, banalność sytuacji, w której objawia się zło. Można pożądać drugiego pokoju tak bardzo, by życzyć sobie śmierci sąsiadki, by się do niej przyczynić ( Drugi pokój). Można zostać odartym, ze wszystkiego, co ważne w życiu na skutek nieludzkich przepisów i tępej ludzkiej głupoty ( Listy naszych czytelników). Może się w zwykłym małym miasteczku, wśród bardzo porządnych ludzi, zdarzyć morderstwo, którego nikt nie umie wytłumaczyć i któremu nikt nie próbował zapobiec ( Lalek).

Korespondencja

Listy do Muzy. Prawdziwa historia nieskończonej miłości, Gdynia 2000. (Małgorzata Marchlewska Wydawnictwo) (Bez zgody spadkobierczyń praw autorskich.)

„Kochane Zwierzątka..." Listy Zbigniewa Herberta do przyjaciół - Magdaleny i Zbigniewa Czajkowskich, red. i komentarze: Magdalena Czajkowska, Warszawa 2000. (Państwowy Instytut Wydawniczy)

Zbigniew Herbert. Henryk Elzenberg. Korespondencja, red. i posłowie: Barbara Toruńczyk, przypisy: Barbara Toruńczyk, Paweł Kądziela, 2002. (Fundacja Zeszytów Literackich)

Zbigniew Herbert, Jerzy Turowicz. Korespondencja, Kraków 2005. (Wydawnictwo a5)

Zbigniew Herbert, Stanisław Barańczak. Korespondencja, 2005. (Fundacja Zeszytów Literackich)

Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz. Korespondencja, 2006. (Zeszyty Literackie)

Nazwisko Zbigniewa Herberta znalazło się na specjalnej liście, na której umieszczono autorów pod szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury. Tomasz Strzyżewski w swojej książce o cenzurze w PRL publikuje poufną instrukcję cenzorską z 21 lutego 1976 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, na której umieszczono jego nazwisko oraz następujące wytyczne: „Wszystkie własne publikacje autorów z poniższej listy zgłaszane przez prasę i wydawnictwa książkowe oraz wszystkie przypadki wymieniania ich nazwisk należy sygnalizować kierownictwu Urzędu, w porozumieniu z którym może jedynie nastąpić zwolnienie tych materiałów. Zapis nie dotyczy radia i TV, których kierownictwo we własnym zakresie zapewnia przestrzeganie tych zasad. Treść niniejszego zapisu przeznaczona jest wyłącznie do wiadomości cenzorów".

W 2000 roku na zlecenie TVP powstał poświęcony Herbertowi film biograficzny pt „Obywatel Poeta" Jerzego Zalewskiego. Ze względu na cytowane w filmie krytyczne wypowiedzi Herberta, m.in. na temat Michnika i Miłosza, TVP zażądała ocenzurowania filmu ze względu na „zbędne dygresje" i „wątpliwości natury etycznej" od 37 minuty. Wobec sprzeciwu reżysera emisja filmu była blokowana przez ponad rok w atmosferze skandalu i gróźb prawnych. Film został ostatecznie wyemitowany 29 stycznia 2001 roku.

Zbigniew Herbert upamiętniony został w ramach projektu „słynni Polacy XX w." popiersiem, które stoi w parku im. Henryka Jordana w Krakowie (III.3) - odsłonięcie 26 października 2006.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dwukrotnie ogłaszał Rok Zbigniewa Herberta: 10 lipca 2007 ogłosił rok 2008, a 27 października 2017 ogłosił rok 2018.

Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające Zbigniewa Herberta:
w dniu 30 maja 2008 roku

o nominale 200 zł wykonana stemplem lustrzanym w złocie,

o nominale 10 zł wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze,

w dniu 28 maja 2008 roku:

W Toruniu odbywa się corocznie Ogólnopolski Konkurs Poetycki „O liść konwalii" im. Zbigniewa Herberta. Do 2016 odbyło się 30 edycji tego konkursu. W Lublinie odbywa się corocznie Ogólnopolski Festiwal Herbertowski pod honorowym patronatem Katarzyny Herbert. Do 2017 odbyło się 17 edycji tego konkursu. W 2010 roku powstała Fundacja im. Zbigniewa Herberta, przyznająca Międzynarodową Nagrodę Literacką imienia poety oraz czuwająca nad spuścizną po pisarzu. Przewodniczącą Fundacji oraz fundatorką jest wdowa po poecie, natomiast stanowisko prezesa piastuje dr Maria Dzieduszycka.

Poeta Janusz Szuber zadedykował Zbigniewowi Herbertowi wiersz pt. Symultanka, wydany w tomikach poezji pt. Biedronka na śniegu z 2000 i pt. Pianie kogutów z 2008 oraz napisał wiersz Pułkownik Herbert. Listy, opublikowany w tomiku poezji pt. Wpis do ksiąg wieczystych z 2009.

9 listopada 2017 r. ulica nazwana wcześniej imieniem Leona Kruczkowskiego w dzielnicy Śródmieście w Warszawie zyskała nazwę ulicy Zbigniewa Herberta. W skali całej Polski poeta jest patronem łącznie ponad 70 ulic, 3 rond i jednego parku.

28 czerwca 2017 Sejm RP zdecydował o ustanowieniu roku 2018 Rokiem Zbigniewa Herberta.

( Pozycje książkowe w układzie chronologicznym)

Andrzej Kaliszewski, Gry Pana Cogito, Kraków 1982, wyd. 2. rozszerz. Łódź 1990.

Stanisław Barańczak, Uciekinier z Utopii: o poezji Zbigniewa Herberta, Londyn 1984.

Włodzimierz Maciąg, O poezji Zbigniewa Herberta, Wrocław 1986.

A.Baczewski, Szkice literackie. Asnyk. Konopnicka. Herbert, Rzeszów 1991.

Jacek Brzozowski, „Pan Cogito" Zbigniewa Herberta, Warszawa 1991.

Andrzej Kaliszewski, Herbert, Warszawa 1991.

Andrzej Kaliszewski, Zbigniew Herbert, Kraków 1993.

Dlaczego Herbert. Wiersze i komentarze, Łódź 1992.

Barbara Myrdzik, Poezja Zbigniewa Herberta w recepcji maturzystów, Lublin 1992.

Czytanie Herberta, red. Przemysław Czapliński, Piotr Śliwiński, Maria Wiegandt, Poznań 1995.

Jacek Łukasiewicz, Poezja Zbigniewa Herberta Warszawa 1995. (Biblioteka Analiz Literackich)

Marek Adamiec, „...Pomnik trochę niezupełny...". Rzecz o apokryfach i poezji Herberta, Gdańsk 1996.

Danuta Opacka-Walasek, „...pozostać wiernym niepewnej jasności". Wybrane problemy poezji Zbigniewa Herberta, Katowice 1996.

Piotr Siemaszko, Zmienność i trwanie. (O eseistyce Zbigniewa Herberta), Bydgoszcz 1996.

Andrzej Franaszek, Ciemne źródło (o twórczości Zbigniewa Herberta), Londyn 1998.

Poznawanie Herberta, wybór i wstęp A.Franaszek, Tom 1 - Kraków 1998, Tom 2 - Kraków 2000.

Herbert i znaki czasu. Tom I. Colloquia Herbertiana (I), red. Elżbieta Feliksiak, Mariusz Leś, Elżbieta Sidoruk, Białystok 2001.

Julian Kornhauser, Uśmiech Sfinksa. O poezji Zbigniewa Herberta, Kraków 2001.

Jacek Łukasiewicz, Herbert, Wrocław 2001. (Seria: A to Polska właśnie)

Jadwiga Mizińska, Herbert Odyseusz, Lublin 2001.

Danuta Opacka-Walasek, Czytając Herberta, Katowice 2001.

Joanna Salamon, Czas Herberta albo na dom w Czarnolesie, Warszawa 2001.

Twórczość Zbigniewa Herberta. Studia, red. Marzena Woźniak-Łabieniec, Jerzy Wiśniewski, Kraków 2001.

Herbert. Poetyka, wartości i konteksty, red. Eugeniusz Czaplejewicz i Witold Sadowski, Warszawa 2002.

Joanna Siedlecka, Pan od poezji. O Zbigniewie Herbercie, Warszawa 2002 (fragment)

Małgorzata Mikołajczak, W cieniu heksametru. interpretacje wierszy Zbigniewa Herberta, Zielona Góra 2004.

Bohdan Urbankowski, Poeta, czyli człowiek zwielokrotniony. Szkice o Zbigniewie Herbercie, Radom 2004

Małgorzata Mikołajczak, Pomiędzy końcem i apokalipsą. O wyobraźni poetyckiej Zbigniewa Herberta, Wrocław 2007 (wyd. II Toruń 2013).

Jacek Kopciński, Nasłuchiwanie. Sztuki na głosy Zbigniewa Herberta, Warszawa 2008.

Cezary Dobies, Herbert w Toruniu. Przewodnik po latach 1947-1951 dla turystów poezjojęzycznych., Toruń 2008.

Wierność.Wspomnienia o Zbigniewie Herbercie, oprac. i red. Anna Romaniuk, PWN, Warszawa, 2014.

Andrzej Franaszek, Herbert. Biografia, t. 1 i 2., Znak, 2018.

Seria wydawnicza Biblioteka Pana Cogito

Józef Maria Ruszar, Stróż brata swego. Zasada odpowiedzialności w liryce Zbigniewa Herberta, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2004.

Portret z początku wieku. Twórczość Zbigniewa Herberta - kontynuacje i rewizje, red. W. Ligęza, M. Cicha, Gaudium, Lublin 2005.

Czułość dla Minotaura. Metafizyka i miłość konkretu w twórczości Zbigniewa Herberta, red. J.M. Ruszar, M. Cicha, Gaudium, Lublin 2005.

Wyraz wyłuskany z piersi, Gaudium, Lublin 2006: część 1: Herbert w oczach zachodnich literaturoznawców. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Naukowej Ośrodka Kultury Polskiej przy Uniwersytecie Paris-Sorbonne (jesień 2004), red. D. Knysz-Tomaszewska, B. Gautier; część 2: „Pamięć i tożsamość". Materiały z Warsztatów Herbertowskich w Oborach (wiosna 2005), red. M. Zieliński, J.M. Ruszar.

Zmysł wzroku, zmysł sztuki. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta. Materiały z Warsztatów Herbertowskich w Oborach (jesień 2005), cz. 1 i 2, red. J.M. Ruszar, D. Koman, Gaudium, Lublin 2006.

Dialog i spór. Zbigniew Herbert a inni poeci i eseiści. Materiały z Warsztatów Herbertowskich w Oborach (wiosna 2006), red. J.M. Ruszar, D. Koman, Gaudium, Lublin 2006.

Apostoł w podróży służbowej. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta (album rysunków poety oraz reprodukcji dzieł malarskich, które były inspiracją dla wierszy i esejów), red. J.M. Ruszar, Gaudium, Lublin 2006.

Dagmara Zawistowska-Toczek, Stary poeta. Ars moriendi w późnej twórczości Zbigniewa Herberta, Gaudium, Lublin 2008.

Anna Mazurkiewicz-Szczyszek, W asyście jakich dzwonów. Obrazy miasta w twórczości Zbigniewa Herberta, Gaudium, Lublin 2008.

Niepewna jasność tekstu. Szkice o twórczości Zbigniewa Herberta, red. J.M. Ruszar, Platan, Kraków 2009.

Mateusz Antoniuk, Otwieranie głosu. Studium o wczesnej twórczości Zbigniewa Herberta (do 1957 roku), Platan, Kraków 2009.

Pojęcia kiełkujące z rzeczy. Filozoficzne inspiracje twórczości Zbigniewa Herberta, red. J.M. Ruszar, Platan, Kraków 2010.

Bór nici. Wątki klasyczne i romantyczne w twórczości Zbigniewa Herberta, red. M. Mikołajczak, Platan, Kraków 2011.

Grażyna Sztukiecka, Umrę cały? Rozmowy w cieniu śmierci. Senilna poezja Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Zbigniewa Herberta i Jarosława Marka Rymkiewicza, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2011.

Ewangelia odrzuconego. Szkice w 90. rocznicę urodzin Tadeusza Różewicza, red. J.M. Ruszar, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2011.

Między nami a światłem. Bóg i świat w twórczości Zbigniewa Herberta, szkice pod red. G. Halkiewicz-Sojak, J.M. Ruszara i R. Siomy, JMR Transatlantyk, Kraków - Toruń 2012

Małgorzata Mikołajczak, Światy z marzenia. Echa romantyczne w poezji Zbigniewa Herberta, JMR Transatlantyk, Kraków 2013

Magdalena Śniedziewska, Wierność rzeczywistości. Zbigniew Herbert o postawie wobec świata i problemach jego reprezentacji (rozprawa i album), JMR Transatlantyk, Kraków 2013.

Karol Hryniewicz, Cogito i dubito. Dyskurs estetyczny w poezji Zbigniewa Herberta i Tadeusza Różewicza, JMR Transatlantyk, Kraków 2014.

Józef Maria Ruszar, Słońce republiki. Cywilizacja rzymska w twórczości Zbigniewa Herberta, JMR Transatlantyk, Kraków 2014.

Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015, s. 95. ISBN 978-83-61344-70-4 . Sprawdź autora:1.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbigniew Bolesław Ryszard Herbert (ur. 29 października 1924 we Lwowie, zm. 28 lipca 1998 w Warszawie) - polski poeta, eseista, dramaturg, twórca słynnego cyklu poetyckiego „ Pan Cogito", autor słuchowisk; pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Z wykształcenia ekonomista, prawnik i filozof. Laureat ponad dwudziestu nagród literackich. Od końca lat 60.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wreczenie nagrody miesięcznika "Literatura" Zbigniewowi Herbertowi. 10.12.1992. Fot. PAP

Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta:
29 października 1924 r.
- We Lwowie urodził się Zbigniew Bolesław Ryszard Herbert.
1938
- Rozpoczął naukę w Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego we Lwowie. W tym mieście w 1944 r. zdał konspiracyjną maturę.
1944
- Uciekając przed wkraczającymi do Lwowa sowietami, rodzina Herbertów przeniosła się do Krakowa.
1947
- Herbert uzyskał dyplom krakowskiej Akademii Ekonomicznej, studiował też na Akademii Sztuk Pięknych i rozpoczął studia na Wydziale Prawa UJ, które kontynuował na Wydziale Prawa i Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (dyplom w 1949 r.).
1949-1950
- Pełnił funkcję kierownika biura Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich w Sopocie.
1950
- Przeniósł się do Warszawy. W stolicy żył w bardzo trudnych warunkach, przez kilka lat dzielił powierzchnię małego mieszkania na ul. Wiejskiej z 12 sublokatorami. Współpracował z "Tygodnikiem Powszechnym", "Słowem Powszechnym", współredagował miesięcznik "Poezja".

- Debiut na łamach tygodnika "Dziś i jutro". Herbert drukował swoje wiersze pod pseudonimami Patryk oraz Stefan Martha.
1951
- Rezygnacja z członkostwa w ZLP, organizacji skupiającej wówczas głównie twórców afirmujących komunistyczny ustrój.
1953-1956
- Herbert, który nie zakceptował obowiązującego w poezji socrealizmu, był pracownikiem biurowym w kilku instytucjach i przedsiębiorstwach; żył w skromnych warunkach bytowych.
1956
- Debiutancki tom poezji „Struna światła" oraz dramat „Jaskinia filozofów".
1957
- Ukazał się tom poezji „Hermes, pies i gwiazda".
1958
- Pierwsza zagraniczna wyprawa Herberta. Podczas licznych podróży wykonał setki szkiców z miejsc, w których przebywał (galerie, muzea, obiekty architektoniczne).
Lata 60.
- Herbert, zafascynowany kulturą śródziemnomorską, podróżuje do Włoch i Grecji, a także do Niemiec, Francji i Holandii. Wyprawy zaowocowały tomami esejów "Barbarzyńca w ogrodzie" i "Martwa natura z wędzidłem".
1961
- Wydany został Zbiór poezji „Studium przedmiotu".
1962
- Herbert opublikował esej „Barbarzyńca w ogrodzie".
1963
- Nagroda Kościelskich zwana „polskim Noblem literackim" w Paryżu. To pierwsza z kilkudziesięciu nagród przyznanych Herbertowi za granicą. Jego utwory przetłumaczono łącznie na 38 języków.
1968
- Artysta podróżuje i wykłada na uczelniach USA na zaproszenie Lincoln Poetry Center.

- Zbigniew Herbert wziął ślub z Katarzyną Dzieduszycką.
1969
- Ukazał się tomik poezji "Napis".

- Cykl odczytów w RFN.
1973
- Poeta otrzymał prestiżową Nagrodę Gottfrieda von Herder w Wiedniu.
1974
- Wydanie tomu poezji „Pan Cogito", uznawanego dziś za jeden z najważniejszych w twórczości Herberta. Imię głównego bohatera pochodzi z sentencji Kartezjusza „Cogito ergo sum" (myślę więc jestem"). Tytułowa postać uosabia poglądy życiowe Zbigniewa Herberta. Pan Cogito to również poetycki wizerunek współczesnego humanisty - osoby wykształconej, nie akceptującej otaczającego ją świata, w którym technologia i materializm dominują nad duchowością i wrażliwością na klasyczne ideały piękna i prawdy.

- Herbert podpisał „List 15", żądający udostępnienia Polakom zamieszkałym w ZSRS kontaktu z polską kulturą.
1975
- Poeta był jednym z sygnatariuszy „Listu 59" - protestu przeciw projektowanym zmianom w konstytucji PRL, a zwłaszcza planowi wpisania do niej kierowniczej roli PZPR i wieczystej przyjaźni z ZSRS. Przez kilka lat jego twórczość była objęta zakazem druku.
Lata 1975-1981
- Herbert mieszkał w Austrii, RFN i we Włoszech, angażował się w działania powstającej w PRL demokratycznej opozycji. Po roku 1980 wiersz Herberta "Przesłanie Pana Cogito" roku stał się swoistym hymnem ruchu społecznego, jakim był NSZZ "Solidarność".
1983
- W Paryżu wydano nawiązujący do sytuacji kraju w czasie stanu wojennego „Raport z oblężonego miasta". Herbert - bard opozycji - pisze teksty dla Przemysława Gintrowskiego i Jacka Kaczmarskiego.
Lata 1986-1991
- Herbert mieszkał w Paryżu. W tym okresie odbywa liczne podróże po Europie.
1986
- Wywiad Herberta, który znalazł się w książce Jacka Trznadla "Hańba domowa", zbulwersował środowisko pisarzy. Poeta dość ostro zdystansował się wobec kolegów, którzy tworzyli w poetyce socrealizmu czy bez skrupułów korzystali z przywilejów, jakie PRL-owska władza zapewniała sprzyjającym jej literatom.
1990
- Wydany został tom poezji „Elegia na odejście". Herberta przyjęto w poczet American Academy and Institute of Arts and Letters.
Początek lat 90.
- Herbert zdystansował się wobec środowiska "Gazety Wyborczej", zarzucając jej naczelnemu Adamowi Michnikowi torpedowanie działań zmierzających do przeprowadzenia dekomunizacji i lustracji w Polsce oraz sprzyjanie postkomunistom.
1992
- W liście do Stanisława Remuszki poeta napisał: "Pragnę Pana poinformować, że nie będę już niczego publikował ani w +Gazecie+, ani w afiliowanych przez nią pismach jak +Zeszyty Literackie+".

- Herbert powraca do Polski.
1993
- Ukazał się zbiór esejów „Martwa natura z wędzidłem" wyrażający fascynację niderlandzkim malarstwem XVII w.
1994
- Poeta udziela "Tygodnikowi Solidarność" wywiadu, który zainaugurował jego stałą współpracę z tym pismem. Zaostrzył jeszcze oskarżenia z "Hańby domowej": "Za to zatarcie różnic (między PRL-em a III RP) odpowiedzialne są nie tylko nowe elity, ale te dawno utworzone. Ich hierarchia utrzymuje się do dziś. Są to elity zawodowe, nawet po śmierci: elity trupów" - mówił. Herbert skrytykował też ostro swego przyjaciela, Czesława Miłosza, zarzucając mu konformizm i tchórzostwo.

- Herbert zainicjował zbiórkę pieniędzy na pomoc dla pogrążonej w wojnie z Rosją Czeczenii, napisał też list otwarty z poparciem dla nieuznawanego przez Moskwę prezydenta Czeczenii Dżochara Dudajewa.
1995
- Poeta napisł do ówczesnego prezydenta Lecha Wałęsy list domagający się rehabilitacji płk. Ryszarda Kuklińskiego.
1998
- Wydano „Epilogu burzy" - ostatni z dziewięciu tomów poezji.
28 lipca 1998 r.
- Ciężko chory na astmę Zbigniew Herbert zmarł w Warszawie w wieku 73 lat. Prezydent RP odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego.
2000
- Opublikowano tom esejów "Labirynt nad morzem".
2007
- Sejm ogłosił rok 2008 Rokiem Zbigniewa Herberta, aby oddać hołd "artyście, który twórczo nawiązując do wielkiej tradycji europejskiej kultury, wzbogacił ją i wzmocnił". (PAP)

rep/

# data[].attributes.attachment_link.title
Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta

# data[].attributes.attachment_link.description
Wreczenie nagrody miesięcznika "Literatura" Zbigniewowi Herbertowi. 10.12.1992. Fot. PAP Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta: 29 października 1924 r. - We Lwowie urodził się Zbigniew Bolesław Ryszard Herbert. 1938 - Rozpoczął naukę w Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego we Lwowie. W tym mieście w 1944 r. zdał konspiracyjną maturę.