# data[].attributes.body
Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na początek...

To, co łączy...

To, co dzieli...

Prawosławie

Nasze zadanie

Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie

Katecheza 39 klasa VIII

1.ZGODA BUDUJE NIEZGODA RUJNUJE

Znasz zapewne to powiedzenie."Zgoda buduje"... gdy ludzie potrafią się porozumieć i dogadać, ubogacić."Niezgoda rujnuje"... bo zawsze popada w ruinę to, co jest rezultatem konfliktu.

Skąd jest tyle wspólnot i Kościołów chrześcijańskich?Niestety w historii także wsród wyznawców Chrystusa doszło do wielu konfliktów i podziałów. Mówiły o tym porzednie tematy.Głownym jednak celem chrześcijan jest, by wypełnić Jezusowe wezwanie: "aby byli jedno" ( z Ewangelii Jana). Dlatego tak ważne jest to, abyśmy dobrze się poznali.Stąd dziś zjmiemy się Kościołami i wspolnotami chrześcijańskimi.

2.Co nas łączy...

Na pewno wieki wspólnej tradycji do pierwszego podziału w roku 1054, kiedy to odłączył się Kościół prawosławny. Później były kolejne podziały...

Wspólne elementyNa pewno wiara w Jednego Boga w Trzech Osobach, oczekiwanie na sąd ostateczny i zmartwychwstanie, uznawanie Pisma Świętego za źródło wiary, dziewictwo Maryi i Boże Rodzicielstwo, pośrednictwo Zbawiciela Jezusa Chrystusa.

3.Co nas dzieli...

Niestety elementów podziału między Kościołami i wspolnmotami chrześcijańskimi jest wiele...

Ważniejsze różniceKościół katolicki i prawosławny za źródło wiary uznają również Tradycję poza Pismem Świętym, co odrzucają protestanci i anglikanie. Również nie przyjmują oni siedmiu skaramentów a jedynie dwa: chrzest i Eucharystię. Nadto odrzucją pośrednictwo Maryi i świętych, nie uznają ich kultu, nie ma dla nich czyśćca i modlitwy za zmarłych. Zbawia według nich jedynie Jezus i to bez naszych zasług. Tylko wiara i łaska. Nie ma na ziemi widzialnej głowy Kościoła w osobie papieża.

4.Kościół prawosławny

Najwięcej wspólnego Kościół katolicki ma z Kościołem prawosławnym...

Z Kościołem prawosławnym...... łączy nas bardzo dużo począwszy od źródeł wiary poprzez sakramenty, kult Maryi i świętych aż po ważność modlitwy za zmarłych.Jedyne co nas różni to kwestia prymatu papiestwa, dla prawosławnych jest to Patriarcha Konstantynopola oraz kalendarz stosowany w liturgii.

5.Co możemy zrobić?

Idąc za wezwaniem Jezusa, "abyśmy byli jedno" mamy dązyć do jedności, poszukiwać jej, starać się o nią.Jak to zrobić?

Św. Jan Paweł II, 31 maja 1997:"[...] potrzebujemy tolerancji, ale sama tolerancja między Kościołami to stanowczo za mało. Trzeba się również wzajemnie akceptować [...]. Europa potrzebuje nas wszystkich zebranych solidarnie wokół Krzyża i Ewangelii. Winniśmy z uwagą czytać znaki czasu, Jezus Chrystus oczekuje od wszystkich świadectwa wiary [...]. Do wspólnego świadectwa prowadzi trudna droga pojednania, bez którego nie może być jedności. Nasze Kościoły i Wspólnoty kościelne potrzebują pojednania [...] Czy możemy być w pełni pojednani z Chrystusem, jeśli nie jesteśmy w pełni pojednani między sobą? [...] Powinnością jest usilnie dążyć do odbudowy jedności, której chciał Chrystus, i powinnością jest modlić się o tę jedność [...]."

Co możesz zrobić dla jedności chrześcijan?

Przeczytaj uważnie ten papieski tekst i na jego podstawie udziel odpowiedzi w zeszycie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie by parkiecik on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Na początek... To, co łączy... To, co dzieli... Prawosławie Nasze zadanie Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie Katecheza 39 klasa VIII 1.ZGODA BUDUJE NIEZGODA RUJNUJE Znasz zapewne to powiedzenie."Zgoda buduje"... gdy ludzie potrafią się porozumieć i dogadać, ubogacić."Niezgoda rujnuje"... bo zawsze popada w ruinę to, co jest rezultatem konfliktu.

# data[].attributes.body
Prześladowania chrześcijan

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prześladowaniachrześcijan

Katecheza 33

Mamy wolność! Czy aby na pewno....

Dziś w wielu krajach na świecie:za chodzenie do kościoła,za znak krzyża,za modlitwę,za posiadanie Biblii....... jeśli jest się chrześcijaninem można zostać ukaranym a nawet pozbawionym życia.Popatrz "Słysząc ich krzyk"

Jakie prześladowania spotykają dziś chrześcijan?

W jakich krajach jest najtrudniej?

Przeczytaj tu...

"

...podniosą na was ręce i będą was prześladować...

"

Prześladowania były obecne Już od początku...

Wszak zapowiadał je już Jezus:

Łk 21, 12-19

12 Lecz przed tym wszystkim podniosą na was ręce i będą was prześladować. Wydadzą was do synagog i do więzień oraz z powodu mojego imienia wlec was będą do królów i namiestników. 13Będzie to dla was sposobność do składania świadectwa.14Postanówcie sobie w sercu nie obmyślać naprzód swej obrony.15Ja bowiem dam wam wymowę i mądrość, której żaden z waszych prześladowców nie będzie się mógł oprzeć ani się sprzeciwić.16A wydawać was będą nawet rodzice i bracia, krewni i przyjaciele i niektórych z was o śmierć przyprawią.17I z powodu mojego imienia będziecie w nienawiści u wszystkich.18Ale włos z głowy wam nie zginie.19 Przez swoją wytrwałość ocalicie wasze życie.

Przeczytaj te słowa:

Zrób to z uwagą...

Słowa Chrystusa spełniły się bardzo szybko...

Pierwszym był ...

i wielu, wielu innych...

... kolejni ...

Święty Szczepan, (właśc. Stefan, gr. στέφανος, stephanos) pierwszy męczennik i arcydiakon Stefan - święty katolicki oraz apostoł Kościoła prawosławnego, zwany pierwszym męczennikiem.

Święci Piotr i Paweł - obaj Apostołowie byli współzałożycielami gminy chrześcijańskiej w Rzymie, obaj w tym mieście oddali dla Chrystusa życie swoje oraz w Rzymie są ich relikwie i sanktuaria.

Od początku istnienia chrześcijaństwa wyznawcy Chrystusa zmuszeni byli płacić życiem za swoją wiarę. Historia Kościoła naznaczona jest krwią męczenników. Na przestrzeni stuleci męczeństwo nie oznaczało jednak dla wierzących ani wyroku losu, który w pewnych okresach historycznych stawał się nieuchronny, ani też znoszenia bezcelowego cierpienia, które nikomu by nie służyło. Rozumiane było natomiast jako ideał: najbardziej radykalna możliwość naśladowania Chrystusa.

"KREW MĘCZENNIKÓW JEST NASIENIEM CHRZEŚCIJAN"

Tertulian, pisarz wczesnochrześcijański

Quintus Septimius Florens Tertullianus (ur. pomiędzy 150 a 160, zm. 240) - łaciński teolog z Afryki Północnej, nawrócony na chrześcijaństwo w 190 roku, stał się jego najgorliwszym w owym czasie apologetą (obrońcą).

Przeczytaj odtąd ....

"Quo vadis" Henryk Sienkiewicz, fragment...

... do słów "Urbi et orbi" w wersecie 4113.

Nasze czasy też nie są wolne od prześladowań!Jak powinienem przyznawać się do wiary w Chrystusa?

Spróbuj udzielić odpowiedzi na to pytanie. Zapisz ją w zeszycie.

Prześladowania chrześcijan pierwszych wieków:

* około 36 roku - ukamienowanie św. Szczepana, pierwszego męczennika,

* około 64 roku - męczeńska śmierć świętych Piotra i Pawła,

* 64 rok - wielki pożar Rzymu, prześladowania chrześcijan przez cesarza Nerona,

* 202 rok - dekret cesarza Septymiusza Sewera, zabraniający przyjmowania i wyznawania wiary chrześcijańskiej,

* 250 rok - nakaz cesarza Decjusza, aby obywatele rzymscy złożyli ofiary bóstwom pogańskim; kto się sprzeciwiał był karany śmiercią,

* lata 303-305 - prześladowania chrześcijan przez Dioklecjana: więzienie duchownych, konfiskata ksiąg i sprzętów liturgicznych, nakaz składania ofiar bóstwom pogańskim,

* 313 rok - edykt Konstantyna Wielkiego w Mediolanie - chreścijanie uzyskują równouprawnienie w wyznawaniu swej religii.

DZIĘKUJĘ!

za cierpliwość i wyrozumiałość

Z pozdrowieniami

ks. krzysztof

# data[].attributes.attachment_link.title
Prześladowania chrześcijan by parkiecik on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Prześladowaniachrześcijan Katecheza 33 Mamy wolność! Czy aby na pewno.... Dziś w wielu krajach na świecie:za chodzenie do kościoła,za znak krzyża,za modlitwę,za posiadanie Biblii....... jeśli jest się chrześcijaninem można zostać ukaranym a nawet pozbawionym życia.Popatrz "Słysząc ich krzyk" Jakie prześladowania spotykają dziś chrześcijan? W jakich krajach jest najtrudniej? Przeczytaj tu...

# data[].attributes.body
Apostolski zapał buduje wspólnotę Kościoła

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pytanie 1,Irlandczykiem z krwi i kości,Zabawny quiz...,Szkotem,Kosmitą,Kim był św. Patryk?,JEZUS CHRYSTUSMt 28, 16-29,Klasa VIApostolski zapał buduje wspólnotę Kościoła,Treści:- historia rozprzestrzeninia się chrześcijaństwa w Europie,- daty i okoliczności przyjęcia chrztu w państwach Europy,- opis postaci i najważniejszych faktów z życiorysu świętych, którzy krzewili wiarę w Europie.,"16 Jedenastu zaś uczniów udało się do Galilei na górę, tam gdzie Jezus im polecił. 17 A gdy Go ujrzeli, oddali Mu pokłon. Niektórzy jednak wątpili. 18 Wtedy Jezus podszedł do nich i przemówił tymi słowami: "Dana Mi jest wszelka władza w niebie i na ziemi. 19 Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. 20 Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata" ",Jak to się dokonywało w krajach europejskich?,IRLANDIA,Chrystianizacja - tym terminem określa się rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa w świecie. W początkach Kościoła głosicielami btli Apostołowie. Święty Paweł zaniósł Ewangelię do pogan. Chrześcijaństwo miało jednak utrudniony rozwój, ponieważ trwały prześladowania. Ważnym wydarzeniem okazał się edykt tolerancyjny cesarza Konstantyna z 313 roku. Wolność religijna umożliwiła zorganizować się chrześcijaństwu w całym ówczesnym imperium.,Św. Patryk urodził się w roku 387w Szkocji w czasach, kiedy Irlandia pozostawała krainą pogańskich królów i wojowników.Kiedy Patryk miał 16 lat irlandzcy wojownicy najechali Szkocję, biorąc jeńców z zamiarem uczynienia ich swymi niewolnikami. Pomiędzy nimi znalazł się Patryk.Przez następne sześć lat Patryk nauczył się języka i zwyczajów irlandzkich. Ta wiedza pomogła mu później, kiedy wrócił do Irlandii jako misjonarz. Z niewoli udało mu się uciec. Rozpoczął studia z zamiarem zostania kapłanem i wreszcie otrzymał święcenia. Święty Papież Celestyn wysłał Patryka jako misjonarza do Irlandii, wyświęcająg go najpierw na biskupa.,Powraca do Irlandii 25 marca 433 roku i od razu rozpoczyna głosić Ewangelię. Aby wyjaśnić tajemnicę Trójcy Świętej, użył przykładu trzech liści koniczynki, osadzonej na jednej łodydze. Od tego czsu koniczyna staje się symbolem św. Patryka i Irlandii. Patryk nawrócił przywódców, rodzinę króla i wielu innych. Nigdy nie rezygnował ze swej pracy. Nawet wtedy, gdy groziła mu śmierć, więzienie i inne niebezpieczeństwa.. Nim się zestarzał cała Irlandia była chrześcijańska.Św. Patryk otrzymał wezwanie po wieczną nagrodę w Saul (Sabhall), 17 marca 461 roku.,Mapa z granicami Cesarstwa,Działalność św. Patryka,Wprowadzenie,Cesarstwo Rzymskie,Głównym ich dziełem ewangelizacyjnym była jednakże misja na Wielkich Morawach. Stało się to na prośbę księcia morawskiego Rościsława, skierowaną do Cesarza i do Kościoła konstantynopolitańskiego. Ażeby dobrze pełnić posługę apostolską pośród ludów, przetłumaczyli księgi święte na ich jeżyk do celów liturgicznych i katechetycznych, kładąc tym samym podwaliny pod całe ich piśmiennictwo.Cyryl zakończył życiw w Rzymie (14 lutego 869 roku) i tu też został pochowany. Metody natomiast wyświęcony został przez papieża na arcybiskupa starożytnej stolicy Sirmium i posłany na Morawy. Tam zmarł 6 kwietnia 885 roku.,Chrystianizacja Europy,Kolejne państwo staje się chrześcijańskie...,Cyryl i Metody, bracia, Grecy rodem z Tesalonik, miasta, w którym żył i działał św. Paweł. Od początku swego powołania weszli w ścisłe związki duchowe i kulturowe z Kościołem patrialchalnym w Konstantynoapolu, słynnym wówczas z rozwoju nauki i aktywności misyjnej; w tamtejszej szkole, stojącej na wysokim poziomie, zdobyli wykształcenie. Obaj obrali zakonny stan życia, łącząc obowiązki powołania zakonnnego z posługą misyjną, której pierwsze świadectwo dali, wyruszają na ewangelizację Chazarów.,Jak nauka Ewangelii rozszerzała się po Europie?,Chrystianizacja Europy,Św. Cyryl i Metody,Chrystianizacja Europy,W połowie IV wieku w pólnocno-wschodniej części Italii osiedlił się germański lud Franków. Drogę Franków do stworzenia ogromnego państwa rozpoczął Chlodwig. Królem państewka został w 481 roku. W 486 doprowadził do zerwania sojuszu z Rzymem.. Pod jego panowaniem podbito kolejne ludy i ten sposób Chlodwik skupił pod swoją władzą całą Galię, poza terenami nad Morzem Śródziemnym. Z jego osobą łączy się też chrystianizacja Franków.,Zastanów się, w jaki sposób dziś, poznani święci, mogliby głosić Jezusa w Europie?A jak zrobiłbyś to TY?,Apostołowie Słowian,Św. Jan Paweł II, 14 czerwca 1987, Warszawa,Co z tym możemy zrobić?,Szczególny wpływ na Chlodwiga miał biskup Remigiusz z Reims. Nie bez znaczenia było także działanie jego żony Klotyldy, która była katoliczką. Dzięki niej zgodził się on na chrzest swoich synów. Jego osobisye nawrócenie wiązało się z wojną przeciw Alemanon. Podczas bitwy, gdy sytuacja stawała się niekorzystna dla Franków, Chlodwik wezwał pomocy Chrystusa. Zwycięstwo zaś uznał za znak dla siebie. Złożył obietnicę przyjęcia chrztu, a 496 rzeczywiście go przyjął z rąk biskupa Remigiusza. Wraz z nim chrzest miało przyjąć 3000 Franków. Przebieg uroczystości był następujący: kiedy Chlodwig przybył do katedry w Reims, stanął przed biskupem i skierował się w kierunku zachodnim, by wyrzec się sztana i jego sług, a następnie odwrócił się w kierunku wschodnim i złożył wyznanie nowej wiary. Po tym akcie król został rozebrany i wszedł do chrzcielnicy, a biskup trzykrotnie zanurzył go w wodzie.Od tego czasu religia katolicka rozszerzła się na tym terenie. Dalszej ekspansji wiary sprzyjały także kolejne podboke dokonywane przez Chlodwiga.," Nasza własna, polska Ojczyzna wciąż potrzebuje nowej ewangelizacji. podobnie jak cała chrześcijańska Europa. Po setkach lat - i tysiącleciach - wciąż na nowo! Cała Europa stała się kontynentem nowego wielkiego wyzwania dla Ewangelii. I Polska też".,Chrystianizacja Europy,Chrystianizacja,Krajów europy,Św. Bonifacy,W celu omówienia z papieżem organizacji stałej administracji kościelnej na terenie Niemiec, Bonifacy udał się ponownie do Rzymu. Wyjaśnił papieżowi stan misji i jej potrzeby. Grzegorz II udzielił Bonifacemu święceń biskupich i dał mu pełnomocnictwa, konieczne dla sprawniejszej akcji misyjnej. Wręczył mu również ponownie list polecający do króla Franków, Karola Martela. Ponieważ zapotrzebowanie na misjonarzy rosło, Bonifacy zwrócił się z apelem do klasztorów w Anglii o pomoc. Benedyktyni przysłali mu licznych i gorliwych misjonarzy. W roku 723 Bonifacy przybył na dwór Karola Martela. Ten dał biskupowi listy polecające do wszystkich urzędników frankońskich, by mu służyli wszelką dostępną pomocą. Korzystając z uprawnień metropolity misyjnego, Bonifacy mianował biskupów w Moguncji i w Würzburgu. Założył wiele placówek stałych, zależnych od tych biskupów, a także szereg klasztorów benedyktynów i benedyktynek.,Dowiemy się jak to było z Irlandią, Niemcami, Węgrami, Francją i słowiańską częścią Europy...,4/5,Niemcy,Kolejny kraj i misjonarz....,1/5,Bonifacy urodził się około 673 r. w Dewonshire, w Anglii (Wessex). Na chrzcie otrzymał imię Winfryd. Jako młodzieniec, czując wezwanie do służby Bożej, został benedyktynem w opactwie Exeter, następnie w opactwie w Nursling. Przyjął imię Bonifacy. Święcenia kapłańskie otrzymał około 30. roku życia. Zaraz po święceniach opat wyznaczył mu funkcję kierownika szkoły w Nursling. Po pewnym czasie udał się na misje do Fryzji, dzisiejszych północnych Niemiec i Holandii. Szybko musiał jednak powrócić do swojego klasztoru. Wybuchła bowiem wojna między księciem Fryzów a Frankami. Po śmierci opata Winbrecha mnisi wybrali Bonifacego. Nie pozostał jednak długo na tym zaszczytnym stanowisku, gdyż w roku 718 wybrał się ponownie do Niemiec. Dla pozyskania poparcia misji udał się najpierw do Rzymu. Papież św. Grzegorz II dał mu listy polecające do króla Franków i do niektórych biskupów. 14 maja 719 roku Bonifacy opuścił Rzym i udał się do Niemiec. W drodze zatrzymał się w Pawii, gdzie odwiedził króla Longobardów. Stąd ruszył przez Bawarię, Turyngię i Hesję do Fryzji. Spotkał się ze św. Willibrordem. Pod kierunkiem tego doświadczonego misjonarza pracował około 3 lat. Trud misyjny Bonifacego wydawał niezwykłe owoce. W krótkim czasie miał ochrzcić kilka tysięcy germańskich pogan. Bonifacy udał się potem ponownie do Hesji, gdzie w roku 722 założył klasztor benedyktyński w Amoneburgu.,3/5,Chrystianizacja Europy,Odpowiedz, na ile pytań udało Ci się dobrze odpowiedzieć....,4 dobre,Wyniki,0 dobrych,5 dobrych,0/5,5/5,2 dobre,działalność Bonifacego i benedyktynów,2/5,zostali zmuszeni siłą,1 dobra,W jaki sposób dokonało się przyjęcia wiary przez plemiona germańskie?,bez większych problemów,3 dobre,Pytanie 3,Do napisania...,Zdanie,Jak dzisiaj można innych wzywać do nawrócenia?,Zabawny quiz...,Zabawny quiz...,Bolek i Lolek,W jaki sposób św. Stefan krzewił wiarę w swoim państwie?,za pomocą czarów,ciotka Klotka i wujek Wąsek,Pytanie 2,Pytanie 5,Chlodwig i Klotylda,ogniem i mieczem,Kto dokonał chrystianizacji Francji?,Zabawny quiz...,fundował wiele kościołów i klasztorów,Węgry,Św. Stefan,Chrystianizacja Europy,Wywodził się Stefan z dynastii Arpadów. Na świat przyszedł oko 975 roku w Esztergom. Był synem księcia Gejzy. Źródła podają, iż miał być ochrzczony w wieku pięciu lat przez świętego Wojciecha, który następnie zajął się jego edukacją.Wcześniej nosił pogańskie imię Wojka, czy też Vaik. W 996 roku Stefan ożenił się z pochodzącą z Bawarii błogosławioną Gizelą, córką Henryka II Kłótnika, dzięki czemu Węgry cywilizacyjnie i kulturowo mogły bliżej związać się z Niemcami. Po śmierci Gejzy doszło do walk o tron między Stefanem i jego pogańskim kuzynem Koppánym, którego późniejszy święty w 998 roku pokonał. W 1001 roku papież Sylwester II przyznał Stefanowi koronę królewską - godność książęcą piastował już od 997 roku. Nowy monarcha kontynuował, zapoczątkowaną przez swego ojca, chrystianizację Węgier. Zwalczał też próbujących oderwać się od korony książąt i przywódców plemiennych. Zasłynął jako fundator licznych kościołów, klasztorów - między innymi opactwa świętego Marcina na Górze Panońskiej - a także jako założyciel arcybiskupstwa w Esztergomie. Administracyjnie swe królestwo podzielił na tak zwane komitaty. W roku 1030 udało mu się obronić niepodległość swego kraju, odpierając inwazję wojsk cesarza Konrada II. Zmarł 15 sierpnia 1038 roku. Pochowano go obok jego tragicznie zmarłego na polowaniu syna Emeryka - także późniejszego świętego. Kanonizowano go w 1083 roku.,Jeszcze jeden naród, który ma swego świętego patrona....,01,Chrystianizacja Europy,Dzięki wybitnym ludziom, nauka Jezusa dotarła także na nasz kontynent. Przez ich życie i działalność Pan Bóg skierował swoje słowo do naszych przodków.Dziś każdy z nas ma za zadanie rozwijać wiarę w sobie i w swoim otoczeniu.,Czas na małe podsumowanie...Odpowiedz na pytania.,Małe podsumowanie...,Quiz,¡CORRECT!,¡CORRECT!,¡CORRECT!,¡CORRECTO!,Drogowskazy,Krótki przegląd tego, co nasz czeka...,Str. 4,Chrystianizacja,Wprowadzenie,Zadanie,Co możesz?,Str. 20,Str. 13,Str. 11,Podsumowanie,Quiz,Str. 3,Str. 12,Francja,Chlodwig, król Franków,bracia z Tesalonik,chodzące łobuzy,Kim byli Cyryl i Metody?,bracia syjamscy,Pytanie 4,¡CORRECT!,Zabawny quiz...,Trochę pomocy znajdziesz tutaj....

# data[].attributes.attachment_link.title
Apostolski zapał buduje wspólnotę Kościoła by parkiecik on Genial.ly

# data[].attributes.attachment_link.description
Pytanie 1,Irlandczykiem z krwi i kości,Zabawny quiz...,Szkotem,Kosmitą,Kim był św. Patryk?,JEZUS CHRYSTUSMt 28, 16-29,Klasa VIApostolski zapał buduje wspólnotę Kościoła,Treści:- historia rozprzestrzeninia się chrześcijaństwa w Europie,- daty i okoliczności przyjęcia chrztu w państwach Europy,- opis postaci i najważniejszych faktów z życiorysu świętych, którzy krzewili wiarę w Europie.,"16 Jedenastu zaś uczniów udało się do Galilei na górę, tam gdzie Jezus im polecił.

# data[].attributes.body
Trudności w głoszeniu Ewangelii

# data[].attributes.attachment_link.title
Trudności w głoszeniu Ewangelii by parkiecik on Genially