# data[].attributes.body
Lament koresponduje z innym wierszem Różewicza pt. Ocalony. Oba utwory jakby wzajemnie się uzupełniały. Oba też są bardzo charakterystyczne dla wczesnego okresu twórczości poety tak pod względem poglądów jak i poetyki. Oba znalazły się w tomiku z 1947 roku pt.Niepokój. To ważne, ze względu na datę, na świeże wciąż wspomnienie ledwie zakończonej wojny.

Mam dwadzieścia cztery lata
ocalałem prowadzony na rzeź

– to mówi „ocalony”. I wyznaje „przemieszanie wartości”, nieumiejętność rozróżniania dobra od zła, światła od ciemności, tak jakby wszechświat – dzieło Boskie runął w apokalipsie i wszystko trzeba uporządkować od nowa. Ale jest w tym wołaniu jakaś nadzieja.

Mam lat dwadzieścia
jestem mordercą

– to mówi „lamentujący”. Może dlatego, że zabijał – ocalał? Teraz już nie wierzy w nic – i w tym nie ma żadnej nadziei. Sprawa jest jednak bardziej złożona, bo ten kto mówi – to ocalony i morderca, narzędzie w ręku kata i ten, który widział furgony porąbanych ludzi – jego osobowość jest rozwarstwiona i zwielokrotniona, jako kat – też jest ofiarą. I nie zgotował tego sobie sam.

# data[].attributes.body
Tadeusz Różewicz
Lament

Zwracam się do was kapłani
nauczyciele sędziwi artyści
szewcy lekarze referenci
i do ciebie mój ojcze
Wysłuchajcie mnie

Nie jestem młody
niech was smukłość mego ciała
nie zwodzi
ani tkliwa biel szyi
ani puch nad słodką wargą
ni śmiech cherubiński
ni krok elastyczny

nie jestem młody
niech was moja niewinność
nie wzrusza
ani moja czystość
ani moja słabość
kruchość i prostota

mam lat dwadzieścia
jestem mordercą
jestem narzędziem
tak ślepym jak miecz
w dłoni kata
zamordowałem człowieka
i czerwonymi palcami
gładziłem białe piersi kobiet

Okaleczony nie widziałem
ani nieba ani róży
ptaka gniazda drzewa
świętego Franciszka
Achillesa Hektora
Przez sześć lat
buchał w nozdrza opar krwi
Nie wierzę w grzechów odpuszczenie
Nie wierzę w ciała zmartwychwstanie

# data[].attributes.body
=> Różewicz Tadeusz

Warkoczyk

Kiedy już wszystkie kobiety
z transportu ogolono
czterech robotników miotłami
zrobionymi z lipy zamiatało
i gromadziło włosy

Pod czystymi szybami
leżą sztywne włosy uduszonych
w komorach gazowych
w tych włosach są szpilki
i kościane grzebienie

Nie prześwietla ich światło
nie rozdziela wiatr
nie dotyka ich dłoń
ani deszcz ani usta

W wielkich skrzyniach
kłębią się suche włosy
uduszonych
i szary warkoczyk
mysi ogonek ze wstążeczką
za który pociągają w szkole
niegrzeczni chłopcy.

# data[].attributes.body
Ocalony(wiersz klasyka)

Tadeusz Różewicz

Mam dwadzieścia cztery lata
ocalałem
prowadzony na rzeź.

To są nazwy puste i jednoznaczne:
człowiek i zwierzę
miłość i nienawiść
wróg i przyjaciel
ciemność i światło.

Człowieka tak się zabija jak zwierzę
widziałem:
furgony porąbanych ludzi
którzy nie zostaną zbawieni.

Pojęcia są tylko wyrazami:
cnota i występek
prawda i kłamstwo
piękno i brzydota
męstwo i tchórzostwo.

Jednako waży cnota i występek
widziałem:
człowieka który był jeden
występny i cnotliwy.

Szukałem nauczyciela i mistrza
niech przywróci mi wzrok słuch i mowę
niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia
niech oddzieli światło od ciemności.

Mam dwadzieścia cztery lata
ocalałem
prowadzony na rzeź.

# data[].attributes.headline
=> Miłosz Czesław          CAMPO DI FIORIW

# data[].attributes.subject
=> Miłosz Czesław          CAMPO DI FIORIW

# data[].attributes.body
=> Miłosz Czesław

CAMPO DI FIORI

W Rzymie na Campo di Fiori
Kosze oliwek i cytryn,
Bruk opryskany winem
I odłamki kwiatów.
Różowe owoce morza
Sypią na stoły przekupnie,
Naręcza ciemnych winogron
Padają na puch brzoskwini.

Tu na tym właśnie placu Spalono Giordana Bruna.
Kat płomień stosu zażegnął
W kole ciekawej gawiedzi.
A ledwo płomień przygasnął,
Znów pełne były tawerny,
Kosze oliwek i cytryn
Nieśli przekupnie na głowach.

Wspomniałem Campo di Fiori
W Warszawie przy karuzeli,
W pogodny wieczór wiosenny,
Przy dźwiękach skocznej muzyki.
Salwy za murem getta
Głuszyła skoczna melodia
I wzlatywały pary
Wysoko w pogodne niebo.

Czasem wiatr z domów płonących
Przynosił czarne latawce,
Łapali płatki w powietrzu
Jadący na karuzeli.
Rozwiewał suknie dziewczynom
Ten wiatr od domów płonących,
Śmiały się tłumy wesołe
W czas pięknej warszawskiej niedzieli.

Morał ktoś może wyczyta,
Że lud warszawski czy rzymski
Handluje, bawi się, kocha
Mijając męczeńskie stosy.
Inny ktoś morał wyczyta
O rzeczy ludzkich mijaniu,
O zapomnieniu, co rośnie,
Nim jeszcze płomień przygasnął.

Ja jednak wtedy myślałem
O samotności ginących
O tym, że kiedy Giordano
Wstępował na rusztowanie,
Nie znalazł w ludzkim języku
Ani jednego wyrazu,
Aby nim ludzkość pożegnać,
Tę ludzkość, która zostaje.

Już biegli wychylać wino,
Sprzedawać białe rozgwiazdy,
Kosze oliwek i cytryn
Nieśli w wesołym gwarze.
I był już od nich odległy,
Jakby minęły wieki,
A oni chwilę czekali
Na jego odlot w pożarze.

I ci ginący, samotni,
Już zapomniani od świata,
Język ich stał się nam obcy
Jak język dawnej planety,
Aż wszystko będzie legendą
A wtedy po wielu latach
Na nowym Campo di Fiori
Bunt wznieci słowo poety.

# data[].attributes.headline
INNY ŚWIAT                   GYSTAW HERING GRUDZIŃSKI 

# data[].attributes.subject
INNY ŚWIAT                   GYSTAW HERING GRUDZIŃSKI 

# data[].attributes.body
OPRACOWANIE

# data[].attributes.body
Marek Edelman

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdążyć przed Panem Bogiem - streszczenie lektury

# data[].attributes.body
20lecie miedzywojenne

# data[].attributes.attachment_link.title
Przedwiośnie - dokładne streszczenie lektury (całość)